Valmiki Ramayana Kishkindha Kanda Sarga 14 — Telugu Script

⚠️ AI-generated translation — the Kannada meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Kannada

ಸುಗ್ರೀವನು ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯನ್ನು ತಲುಪಿ, ವಾಲಿಯನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲು ಘೋರ ನಾದ ಮಾಡಿದನು. ಆಗ ರಾಮನು ತಾನು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದಾಗಿಯೂ, ವಾಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಬಾಣದಿಂದ ಕೊಲ್ಲುವುದಾಗಿಯೂ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು. ತನ್ನ ಬಾಣದಿಂದ ಏಳು ಸಾಲವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸೀಳಿದ ಬಲದಿಂದಲೇ ವಾಲಿಯನ್ನು ಹತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ರಾಮ ಹೇಳಿದನು. ಸುಗ್ರೀವನು ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸಿದನು; ಆ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಬೆದರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಓಡಿಹೋದವು.

AI-generated · not yet verified

The Kannada meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।

అథ చతుర్దశస్సర్గః ।

Shloka 1

సర్వే తే త్వరితం గత్వా కిష్కిన్ధాం వాలి పాలితామ్ ।
వృక్షైరాత్మానమావృత్య వ్యతిష్ఠన్ గహనే వనే ॥ 1 ॥

sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vāli pālitām |
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhan gahane vane || 1 ||

ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಾಲಿಯಿಂದ ಪಾಲಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಮರಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿಕೊಂಡು ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತರು. ^AI

Shloka 2

విచార్య సర్వతో దృష్టిం కాననే కాననప్రియః ।
సుగ్రీవో విపులగ్రీవః క్రోధమాహారయద్భృశమ్ ॥ 2 ॥

vicārya sarvato dṛṣṭiṃ kānane kānanapriyaḥ |
sugrīvo vipulagrīvaḥ krodhamāhārayadbhṛśam || 2 ||

ಕಾಡನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ, ವಿಶಾಲವಾದ ಕೊರಳುಳ್ಳ ಸುಗ್ರೀವನು ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹರಿಸಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಬಹಳವಾಗಿ ಕೋಪವನ್ನು ತಂದುಕೊಂಡನು. ^AI

Shloka 3

తతస్స నినదం ఘోరం కృత్వా యుద్ధాయ చాహ్వయత్ ।
పరివారైః పరివృతో నాదైర్భిన్దన్నివామ్బరమ్ ॥ 3 ॥

tatassa ninadaṃ ghoraṃ kṛtvā yuddhāya cāhvayat |
parivāraiḥ parivṛto nādairbhindannivāmbaram || 3 ||

ಅನಂತರ ಅವನು ಘೋರವಾದ ನಿನಾದವನ್ನು ಮಾಡಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕರೆದನು; ತನ್ನ ಪರಿವಾರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಆ ನಾದಗಳಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಒಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ^AI

Shloka 4

గర్జన్నివ మహామేఘో వాయువేగపురస్సరః ।
అథ బాలార్కసదృశో దృప్తసింహగతిస్తదా ॥ 4 ॥

garjanniva mahāmegho vāyuvegapurassaraḥ |
atha bālārkasadṛśo dṛptasiṃhagatistadā || 4 ||

ವಾಯುವೇಗದಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗುವ ಮಹಾಮೇಘದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ಆಗ ಬಾಲಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಸದೃಶನಾದ, ಗರ್ವಿಷ್ಠ ಸಿಂಹದ ನಡೆಯುಳ್ಳ ಅವನು. ^AI

Shloka 5

దృష్ట్వా రామం క్రియాదక్షం సుగ్రీవో వాక్యమబ్రవీత్ ।
హరివాగురయా వ్యాప్తాం తప్తకాఞ్చనతోరణామ్ ।
ప్రాప్తాః స్మ ధ్వజయన్త్రాఢ్యాం కిష్కిన్ధాం వాలినః పురీమ్ ॥ 5 ॥

dṛṣṭvā rāmaṃ kriyādakṣaṃ sugrīvo vākyamabravīt |
harivāgurayā vyāptāṃ taptakāñcanatoraṇām |
prāptāḥ sma dhvajayantrāḍhyāṃ kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm || 5 ||

ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಗ್ರೀವನು ಮಾತನಾಡಿದನು: ಕಪಿಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಬಿಸಿ ಚಿನ್ನದ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಧ್ವಜಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ವಾಲಿಯ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯನ್ನು ನಾವು ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ. ^AI

Shloka 6

ప్రతిజ్ఞా యా త్వయా వీర కృతా వాలివధే పురా ।
సఫలాం కురు తాం క్షిప్రం లతాం కాల ఇవాగతః ॥ 6 ॥

pratijñā yā tvayā vīra kṛtā vālivadhe purā |
saphalāṃ kuru tāṃ kṣipraṃ latāṃ kāla ivāgataḥ || 6 ||

ವೀರನೇ, ಹಿಂದೆ ವಾಲಿಯ ವಧೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಫಲಗೊಳಿಸು; ಕಾಲವು ಬಂದಂತೆ ಬಳ್ಳಿಯು ಫಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡು. ^AI

Shloka 7

ఏవముక్తస్తు ధర్మాత్మా సుగ్రీవేణ స రాఘవః ।
తమేవోవాచ వచనం సుగ్రీవం శత్రుసూదనః ॥ 7 ॥

evamuktastu dharmātmā sugrīveṇa sa rāghavaḥ |
tamevovāca vacanaṃ sugrīvaṃ śatrusūdanaḥ || 7 ||

ಸುಗ್ರೀವನಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ, ಶತ್ರುಸೂದನನಾದ ಆ ರಾಘವನು ಸುಗ್ರೀವನನ್ನೇ ಕುರಿತು ಆ ಮಾತನ್ನೇ ಹೇಳಿದನು. ^AI

Shloka 8

కృతాభిజ్ఞానచిహ్నస్త్వ మనయా గజసాహ్వయా ।
లక్ష్మణేన సముత్పాట్య యైషా కణ్ఠే కృతా తవ ॥ 8 ॥

kṛtābhijñānacihnastva manayā gajasāhvayā |
lakṣmaṇena samutpāṭya yaiṣā kaṇṭhe kṛtā tava || 8 ||

ಗಜಸಾಹ್ವಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕಟ್ಟಿದ ಗುರುತನ್ನು ನೀನು ಗುರುತಿಸುವ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದೀಯೆ. ^AI

Shloka 9

శోభసేఽహ్యధికం వీర లతయా కణ్ఠసక్తయా ।
విపరీత ఇవాకాశే సూర్యో నక్షత్రమాలయా ॥ 9 ॥

śobhase'hyadhikaṃ vīra latayā kaṇṭhasaktayā |
viparīta ivākāśe sūryo nakṣatramālayā || 9 ||

ಎಲೈ ವೀರನೇ, ಕೊರಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ ಮಾಲೆಯಿಂದ ನೀನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದೀ; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಮಾಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸೂರ್ಯನು ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ. ^AI

Shloka 10

అద్య వాలిసముత్థం తే భయం వైరం చ వానర ।
ఏకేనాహం ప్రమోక్ష్యామి బాణమోక్షేణ సంయుగే ॥ 10 ॥

adya vālisamutthaṃ te bhayaṃ vairaṃ ca vānara |
ekenāhaṃ pramokṣyāmi bāṇamokṣeṇa saṃyuge || 10 ||

ಎಲೈ ವಾನರನೇ, ಇಂದು ವಾಲಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಿನ್ನ ಭಯವನ್ನೂ ವೈರವನ್ನೂ ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾಣಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ನಿವಾರಿಸುವೆನು. ^AI

Shloka 11

మమ దర్శయ సుగ్రీవ వైరిణం భ్రాతృరూపిణమ్ ।
వాలీ వినిహతో యావద్వనే పాంసుషు వేష్టతే ॥ 11 ॥

mama darśaya sugrīva vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |
vālī vinihato yāvadvane pāṃsuṣu veṣṭate || 11 ||

ಎಲೈ ಸುಗ್ರೀವನೇ, ಸಹೋದರನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವೈರಿಯನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸು; ವಾಲಿಯು ಹತನಾಗಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಳಾಡುವಂತೆ. ^AI

Shloka 12

యది దృష్టిపథం ప్రాప్తో జీవన్స వినివర్తతే ।
తతో దోషేణ మా గచ్ఛేత్సద్యో గర్హేచ్చ మా భవాన్ ॥ 12 ॥

yadi dṛṣṭipathaṃ prāpto jīvansa vinivartate |
tato doṣeṇa mā gacchetsadyo garhecca mā bhavān || 12 ||

ಅವನು ಬದುಕಿದ್ದು ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಪಥವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಹೋದರೆ, ಆಗ ದೋಷವು ನಿನಗೆ ಬರಬಾರದು ಮತ್ತು ನೀನು ತಕ್ಷಣ ನಿಂದಿತನಾಗಬಾರದು. ^AI

Shloka 13

ప్రత్యక్షం సప్త తే సాలా మయా బాణేన దారితాః ।
తేనావేహి బలేనాద్య వాలినం నిహతం మయా ॥ 13 ॥

pratyakṣaṃ sapta te sālā mayā bāṇena dāritāḥ |
tenāvehi balenādya vālinaṃ nihataṃ mayā || 13 ||

ನನ್ನ ಬಾಣದಿಂದ ಏಳು ಸಾಲವೃಕ್ಷಗಳು ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನೀನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡಿದ್ದೀಯೆ; ಆ ಬಲದಿಂದಲೇ ಇಂದು ವಾಲಿಯು ನನ್ನಿಂದ ಹತನಾದನೆಂದು ತಿಳಿ. ^AI

Shloka 14

అనృతం నోక్తపూర్వం మే వీర కృచ్ఛ్రేఽపి తిష్టతా ।
ధర్మలోభపరీతేన న చ వక్ష్యే కథఞ్చన ॥ 14 ॥

anṛtaṃ noktapūrvaṃ me vīra kṛcchre'pi tiṣṭatā |
dharmalobhaparītena na ca vakṣye kathañcana || 14 ||

ಎಲೈ ವೀರನೇ, ಸಂಕಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ ನಾನು ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಸುಳ್ಳನ್ನು ನುಡಿದಿಲ್ಲ; ಧರ್ಮದ ಲೋಭದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸುಳ್ಳನ್ನು ನುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ^AI

Shloka 15

సఫలాం చ కరిష్యామి ప్రతిజ్ఞాం జహి సమ్భ్రమమ్ ।
ప్రసూతం కలమం క్షేత్రే వర్షేణేవ శతక్రతుః ॥ 15 ॥

saphalāṃ ca kariṣyāmi pratijñāṃ jahi sambhramam |
prasūtaṃ kalamaṃ kṣetre varṣeṇeva śatakratuḥ || 15 ||

ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಫಲಗೊಳಿಸುವೆನು; ನಿನ್ನ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಬಿಡು. ಮಳೆಯಿಂದ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕಲಮ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಶತಕ್ರತುವು (ಇಂದ್ರನು) ಸಫಲಗೊಳಿಸುವಂತೆ. ^AI

Shloka 16

తదాహ్వాననిమిత్తం త్వం వాలినో హేమమాలినః ।
సుగ్రీవ కురు తం శబ్దం నిష్పతేద్యేన వానరః ॥ 16 ॥

tadāhvānanimittaṃ tvaṃ vālino hemamālinaḥ |
sugrīva kuru taṃ śabdaṃ niṣpatedyena vānaraḥ || 16 ||

ಎಲೈ ಸುಗ್ರೀವನೇ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸುವರ್ಣಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವಾಲಿಯನ್ನು ಕರೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಆ ವಾನರನು ಹೊರಬರುವಂತಹ ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮಾಡು. ^AI

Shloka 17

జితకాశీ బలశ్లాఘీ త్వయా చాధర్షితః పురా ।
నిష్పతిష్యత్యసఙ్గేన వాలీ స ప్రియసంయుగః ॥ 17 ॥

jitakāśī balaślāghī tvayā cādharṣitaḥ purā |
niṣpatiṣyatyasaṅgena vālī sa priyasaṃyugaḥ || 17 ||

ಎಲೈ ಸುಗ್ರೀವನೇ, ಹಿಂದೆ ನೀನು ಸೋಲಿಸಿದ, ಜಯದ ಆಸೆಯುಳ್ಳವನೂ, ತನ್ನ ಬಲದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವವನೂ ಆದ ಆ ವಾಲಿಯು, ತಡಮಾಡದೆ ಹೊರಗೆ ಬರುವನು; ಅವನಿಗೆ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಿಯವೇ. ^AI

Shloka 18

రిపూణాం ధర్షిణ శూరా మర్షయన్తి న సంయుగే ।
జానన్తస్తు స్వకం వీర్యం స్త్రీసమక్షం విశేషతః ॥ 18 ॥

ripūṇāṃ dharṣiṇa śūrā marṣayanti na saṃyuge |
jānantastu svakaṃ vīryaṃ strīsamakṣaṃ viśeṣataḥ || 18 ||

ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವನೇ, ಶೂರರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ತಮ್ಮ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರಾದ ಅವರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಮಕ್ಷಮದಲ್ಲಿ ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ^AI

Shloka 19

స తు రామవచశ్శ్రుత్వా సుగ్రీవో హేమపిఙ్గలః ।
ననర్ద క్రూరనాదేన వినిర్భిన్దన్నివామ్బరమ్ ॥ 19 ॥

sa tu rāmavacaśśrutvā sugrīvo hemapiṅgalaḥ |
nanarda krūranādena vinirbhindannivāmbaram || 19 ||

ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಸುಗ್ರೀವನು, ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಸೀಳಿಬಿಡುವಂತೆ ಭಯಂಕರವಾದ ನಾದದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸಿದನು. ^AI

Shloka 20

తస్య శబ్దేన విత్రస్తా గావో యాన్తి హతప్రభాః ।
రాజదోషపరామృష్టాః కులస్త్రియ ఇవాకులాః ॥ 20 ॥

tasya śabdena vitrastā gāvo yānti hataprabhāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāḥ kulastriya ivākulāḥ || 20 ||

ಅವನ ಆ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಬೆದರಿದ ಗೋವುಗಳು, ರಾಜನ ದೋಷದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕುಲಸ್ತ್ರೀಯರಂತೆ ಕಳೆಗುಂದಿ ಗೊಂದಲಗೊಂಡು ಓಡಿಹೋದವು. ^AI

Shloka 21

ద్రవన్తి చ మృగాశ్శీఘ్రం భగ్నా ఇవ రణే హయాః ।
పతన్తి చ ఖగా భూమౌ క్షీణపుణ్యా ఇవ గ్రహాః ॥ 21 ॥

dravanti ca mṛgāśśīghraṃ bhagnā iva raṇe hayāḥ |
patanti ca khagā bhūmau kṣīṇapuṇyā iva grahāḥ || 21 ||

ಮೃಗಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತ ಓಡುವ ಅಶ್ವಗಳಂತೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಓಡಿಹೋದವು; ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಗ್ರಹಗಳಂತೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದವು. ^AI

Shloka 22

తతస్సజీమూతగణప్రణాదో నాదం హ్యముఞ్చత్త్వరయా ప్రతీతః ।
సూర్యాత్మజశ్శౌర్యవివృద్ధతేజాః సరిత్పతిర్వాఽనిలచఞ్చలోర్మిః ॥ 22 ॥

tatassajīmūtagaṇapraṇādo nādaṃ hyamuñcattvarayā pratītaḥ |
sūryātmajaśśauryavivṛddhatejāḥ saritpatirvā'nilacañcalormiḥ || 22 ||

ಆಗ ಸೂರ್ಯನ ಮಗನೂ, ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿದ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವನೂ ಆದ ಸುಗ್ರೀವನು, ಮೇಘಸಮೂಹದ ಗರ್ಜನೆಯಂತಹ ನಾದವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದನು; ಅವನು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಚಂಚಲವಾದ ಅಲೆಗಳುಳ್ಳ ಸಮುದ್ರರಾಜನಂತೆ ಇದ್ದನು. ^AI

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే చతుర్దశస్సర్గః ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।

अथ चतुर्दशस्सर्गः ।

सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालि पालिताम् ।

वृक्षैरात्मानमावृत्य व्यतिष्ठन् गहने वने ॥ 1 ॥

विचार्य सर्वतो दृष्टिं कानने काननप्रियः ।

सुग्रीवो विपुलग्रीवः क्रोधमाहारयद्भृशम् ॥ 2 ॥

ततस्स निनदं घोरं कृत्वा युद्धाय चाह्वयत् ।

परिवारैः परिवृतो नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ 3 ॥

गर्जन्निव महामेघो वायुवेगपुरस्सरः ।

अथ बालार्कसदृशो दृप्तसिंहगतिस्तदा ॥ 4 ॥

दृष्ट्वा रामं क्रियादक्षं सुग्रीवो वाक्यमब्रवीत् ।

हरिवागुरया व्याप्तां तप्तकाञ्चनतोरणाम् ।

प्राप्ताः स्म ध्वजयन्त्राढ्यां किष्किन्धां वालिनः पुरीम् ॥ 5 ॥

प्रतिज्ञा या त्वया वीर कृता वालिवधे पुरा ।

सफलां कुरु तां क्षिप्रं लतां काल इवागतः ॥ 6 ॥

एवमुक्तस्तु धर्मात्मा सुग्रीवेण स राघवः ।

तमेवोवाच वचनं सुग्रीवं शत्रुसूदनः ॥ 7 ॥

कृताभिज्ञानचिह्नस्त्व मनया गजसाह्वया ।

लक्ष्मणेन समुत्पाट्य यैषा कण्ठे कृता तव ॥ 8 ॥

शोभसेऽह्यधिकं वीर लतया कण्ठसक्तया ।

विपरीत इवाकाशे सूर्यो नक्षत्रमालया ॥ 9 ॥

अद्य वालिसमुत्थं ते भयं वैरं च वानर ।

एकेनाहं प्रमोक्ष्यामि बाणमोक्षेण संयुगे ॥ 10 ॥

मम दर्शय सुग्रीव वैरिणं भ्रातृरूपिणम् ।

वाली विनिहतो यावद्वने पांसुषु वेष्टते ॥ 11 ॥

यदि दृष्टिपथं प्राप्तो जीवन्स विनिवर्तते ।

ततो दोषेण मा गच्छेत्सद्यो गर्हेच्च मा भवान् ॥ 12 ॥

प्रत्यक्षं सप्त ते साला मया बाणेन दारिताः ।

तेनावेहि बलेनाद्य वालिनं निहतं मया ॥ 13 ॥

अनृतं नोक्तपूर्वं मे वीर कृच्छ्रेऽपि तिष्टता ।

धर्मलोभपरीतेन न च वक्ष्ये कथञ्चन ॥ 14 ॥

सफलां च करिष्यामि प्रतिज्ञां जहि सम्भ्रमम् ।

प्रसूतं कलमं क्षेत्रे वर्षेणेव शतक्रतुः ॥ 15 ॥

तदाह्वाननिमित्तं त्वं वालिनो हेममालिनः ।

सुग्रीव कुरु तं शब्दं निष्पतेद्येन वानरः ॥ 16 ॥

जितकाशी बलश्लाघी त्वया चाधर्षितः पुरा ।

निष्पतिष्यत्यसङ्गेन वाली स प्रियसंयुगः ॥ 17 ॥

रिपूणां धर्षिण शूरा मर्षयन्ति न संयुगे ।

जानन्तस्तु स्वकं वीर्यं स्त्रीसमक्षं विशेषतः ॥ 18 ॥

स तु रामवचश्श्रुत्वा सुग्रीवो हेमपिङ्गलः ।

ननर्द क्रूरनादेन विनिर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ 19 ॥

तस्य शब्देन वित्रस्ता गावो यान्ति हतप्रभाः ।

राजदोषपरामृष्टाः कुलस्त्रिय इवाकुलाः ॥ 20 ॥

द्रवन्ति च मृगाश्शीघ्रं भग्ना इव रणे हयाः ।

पतन्ति च खगा भूमौ क्षीणपुण्या इव ग्रहाः ॥ 21 ॥

ततस्सजीमूतगणप्रणादो नादं ह्यमुञ्चत्त्वरया प्रतीतः ।

सूर्यात्मजश्शौर्यविवृद्धतेजाः सरित्पतिर्वाऽनिलचञ्चलोर्मिः ॥ 22 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे चतुर्दशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

4.14 కిష్కిన్ధాకాణ్డ - చతుర్దశ సర్గః