శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।
అథ ద్విషష్టితమస్సర్గః ।
ఏవముక్తా మునిశ్రేష్ఠ మరుదం దుఃఖితో భృశమ్ ।
అథ ధ్యాత్వా ముహూర్తం తు భగవానిదమబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
పక్షౌ తు తే ప్రపక్షౌ చ పునరన్యౌభవిష్యతః ।
ప్రాణాశ్చ చక్షుషీ చైవ విక్రమశ్చ బలం చ తే ॥ 2 ॥
పురాణే సుమహత్కార్యం భవిష్యతి మయా శ్రుతమ్ ।
దృష్టం మే తపసా చైవ శ్రుత్వా చ విదితం మమ ॥ 3 ॥
రాజా దశరథో నామ కశ్చిదిక్ష్వాకునన్దనః ।
తస్య పుత్రో మహాతేజా రమోనామ భవిష్యతి ॥ 4 ॥
అరణ్యం చ సహ ర్భాత్రా లక్ష్మణేనగమిష్యతి ।
అస్మిన్నర్థే నియుక్త స్సన్పిత్రా సత్యపరాక్రమః ॥ 5 ॥
నైఋతో రావణో నామ తస్య భార్యాం హరిష్యతి ।
రాక్షసేన్ద్రో జనస్థనాదవధ్య స్సురదానవైః ॥ 6 ॥
సా చ కామైః ప్రలోభ్యన్తీ భక్ష్యైఃభోజ్యైశ్చ మైథిలీ ।
నభోక్ష్యతి మహాభాగా దుఃఖే మగ్నా యశస్వినీ ॥ 7 ॥
పరమాన్నన్తు వైదేహ్యా జ్ఞాత్వా దాస్యతి వా సః ।
యదన్నమమృతప్రఖ్యం సురాణామపిదుర్లభమ్ ॥ 8 ॥
తదన్నం మైథిలీప్రాప్య విజ్ఞాయేన్ద్రాదిదన్త్వితి ।
అగ్రముదృత్య రామాయ భూతలే నిర్వపిష్యతి ॥ 9 ॥
యది జీవతి మే భర్తా లక్ష్మణేన సహ ప్రభుః ।
దేవత్వం గచ్ఛ్తో ర్వాపి తయో రన్నమిదన్త్వితి ॥ 10 ॥
ఏష్యన్త్యన్వేషకా స్తస్యా రామదూతాః ప్లవాఙ్గమాః ।
ఆఖ్యేయా రామ మహీషీ త్వయా తేభ్యో విహఙ్గమ ॥ 11 ॥
సర్వథా హి నగన్తవ్యమీదృశః క్వ గమిష్యసి ।
దేశకాలౌ ప్రతీక్షస్వ పక్షౌ త్వం ప్రతిపత్స్యసే ॥ 12 ॥
నోత్సహేయమహఙ్కర్తుమధ్యైవ త్వాం సపక్షకమ్ ।
ఇహస్థ స్త్వం తు లోకానాం హితం కార్యం కరిష్యసి ॥ 13 ॥
త్వయాపి ఖలు తత్కార్యం తయోశ్చనృపపుత్రయోః ।
బ్రాహ్మణానాం సురాణాం చ మునీనాం వాసవస్య చ ॥ 14 ॥
ఇచ్ఛామ్యహమపిద్రష్టుం భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ ।
నేచ్ఛేచిరం ధారయుతుం ప్రాణాం స్త్యక్ష్యే కలేబరమ్ ।
మహర్షి స్త్వబ్రవీదేవం దృష్టతత్వార్థదర్శనః ॥ 15 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే ద్విషష్టితమస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |
evamuktā muniśreṣṭha marudaṃ duḥkhito bhṛśam |
atha dhyātvā muhūrtaṃ tu bhagavānidamabravīt || 1 ||
pakṣau tu te prapakṣau ca punaranyaubhaviṣyataḥ |
prāṇāśca cakṣuṣī caiva vikramaśca balaṃ ca te || 2 ||
purāṇe sumahatkāryaṃ bhaviṣyati mayā śrutam |
dṛṣṭaṃ me tapasā caiva śrutvā ca viditaṃ mama || 3 ||
rājā daśaratho nāma kaścidikṣvākunandanaḥ |
tasya putro mahātejā ramonāma bhaviṣyati || 4 ||
araṇyaṃ ca saha rbhātrā lakṣmaṇenagamiṣyati |
asminnarthe niyukta ssanpitrā satyaparākramaḥ || 5 ||
naiṛto rāvaṇo nāma tasya bhāryāṃ hariṣyati |
rākṣasendro janasthanādavadhya ssuradānavaiḥ || 6 ||
sā ca kāmaiḥ pralobhyantī bhakṣyaiḥbhojyaiśca maithilī |
nabhokṣyati mahābhāgā duḥkhe magnā yaśasvinī || 7 ||
paramānnantu vaidehyā jñātvā dāsyati vā saḥ |
yadannamamṛtaprakhyaṃ surāṇāmapidurlabham || 8 ||
tadannaṃ maithilīprāpya vijñāyendrādidantviti |
agramudṛtya rāmāya bhūtale nirvapiṣyati || 9 ||
yadi jīvati me bhartā lakṣmaṇena saha prabhuḥ |
devatvaṃ gacchto rvāpi tayo rannamidantviti || 10 ||
eṣyantyanveṣakā stasyā rāmadūtāḥ plavāṅgamāḥ |
ākhyeyā rāma mahīṣī tvayā tebhyo vihaṅgama || 11 ||
sarvathā hi nagantavyamīdṛśaḥ kva gamiṣyasi |
deśakālau pratīkṣasva pakṣau tvaṃ pratipatsyase || 12 ||
notsaheyamahaṅkartumadhyaiva tvāṃ sapakṣakam |
ihastha stvaṃ tu lokānāṃ hitaṃ kāryaṃ kariṣyasi || 13 ||
tvayāpi khalu tatkāryaṃ tayoścanṛpaputrayoḥ |
brāhmaṇānāṃ surāṇāṃ ca munīnāṃ vāsavasya ca || 14 ||
icchāmyahamapidraṣṭuṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
neccheciraṃ dhārayutuṃ prāṇāṃ styakṣye kalebaram |
maharṣi stvabravīdevaṃ dṛṣṭatatvārthadarśanaḥ || 15 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ द्विषष्टितमस्सर्गः ।
एवमुक्ता मुनिश्रेष्ठ मरुदं दुःखितो भृशम् ।
अथ ध्यात्वा मुहूर्तं तु भगवानिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
पक्षौ तु ते प्रपक्षौ च पुनरन्यौभविष्यतः ।
प्राणाश्च चक्षुषी चैव विक्रमश्च बलं च ते ॥ 2 ॥
पुराणे सुमहत्कार्यं भविष्यति मया श्रुतम् ।
दृष्टं मे तपसा चैव श्रुत्वा च विदितं मम ॥ 3 ॥
राजा दशरथो नाम कश्चिदिक्ष्वाकुनन्दनः ।
तस्य पुत्रो महातेजा रमोनाम भविष्यति ॥ 4 ॥
अरण्यं च सह र्भात्रा लक्ष्मणेनगमिष्यति ।
अस्मिन्नर्थे नियुक्त स्सन्पित्रा सत्यपराक्रमः ॥ 5 ॥
नैऋतो रावणो नाम तस्य भार्यां हरिष्यति ।
राक्षसेन्द्रो जनस्थनादवध्य स्सुरदानवैः ॥ 6 ॥
सा च कामैः प्रलोभ्यन्ती भक्ष्यैःभोज्यैश्च मैथिली ।
नभोक्ष्यति महाभागा दुःखे मग्ना यशस्विनी ॥ 7 ॥
परमान्नन्तु वैदेह्या ज्ञात्वा दास्यति वा सः ।
यदन्नममृतप्रख्यं सुराणामपिदुर्लभम् ॥ 8 ॥
तदन्नं मैथिलीप्राप्य विज्ञायेन्द्रादिदन्त्विति ।
अग्रमुदृत्य रामाय भूतले निर्वपिष्यति ॥ 9 ॥
यदि जीवति मे भर्ता लक्ष्मणेन सह प्रभुः ।
देवत्वं गच्छ्तो र्वापि तयो रन्नमिदन्त्विति ॥ 10 ॥
एष्यन्त्यन्वेषका स्तस्या रामदूताः प्लवाङ्गमाः ।
आख्येया राम महीषी त्वया तेभ्यो विहङ्गम ॥ 11 ॥
सर्वथा हि नगन्तव्यमीदृशः क्व गमिष्यसि ।
देशकालौ प्रतीक्षस्व पक्षौ त्वं प्रतिपत्स्यसे ॥ 12 ॥
नोत्सहेयमहङ्कर्तुमध्यैव त्वां सपक्षकम् ।
इहस्थ स्त्वं तु लोकानां हितं कार्यं करिष्यसि ॥ 13 ॥
त्वयापि खलु तत्कार्यं तयोश्चनृपपुत्रयोः ।
ब्राह्मणानां सुराणां च मुनीनां वासवस्य च ॥ 14 ॥
इच्छाम्यहमपिद्रष्टुं भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
नेच्छेचिरं धारयुतुं प्राणां स्त्यक्ष्ये कलेबरम् ।
महर्षि स्त्वब्रवीदेवं दृष्टतत्वार्थदर्शनः ॥ 15 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे द्विषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |
evamuktā muniśreṣṭha marudaṃ duḥkhito bhṛśam |
atha dhyātvā muhūrtaṃ tu bhagavānidamabravīt || 1 ||
pakṣau tu te prapakṣau ca punaranyaubhaviṣyataḥ |
prāṇāśca cakṣuṣī caiva vikramaśca balaṃ ca te || 2 ||
purāṇe sumahatkāryaṃ bhaviṣyati mayā śrutam |
dṛṣṭaṃ me tapasā caiva śrutvā ca viditaṃ mama || 3 ||
rājā daśaratho nāma kaścidikṣvākunandanaḥ |
tasya putro mahātejā ramonāma bhaviṣyati || 4 ||
araṇyaṃ ca saha rbhātrā lakṣmaṇenagamiṣyati |
asminnarthe niyukta ssanpitrā satyaparākramaḥ || 5 ||
naiṛto rāvaṇo nāma tasya bhāryāṃ hariṣyati |
rākṣasendro janasthanādavadhya ssuradānavaiḥ || 6 ||
sā ca kāmaiḥ pralobhyantī bhakṣyaiḥbhojyaiśca maithilī |
nabhokṣyati mahābhāgā duḥkhe magnā yaśasvinī || 7 ||
paramānnantu vaidehyā jñātvā dāsyati vā saḥ |
yadannamamṛtaprakhyaṃ surāṇāmapidurlabham || 8 ||
tadannaṃ maithilīprāpya vijñāyendrādidantviti |
agramudṛtya rāmāya bhūtale nirvapiṣyati || 9 ||
yadi jīvati me bhartā lakṣmaṇena saha prabhuḥ |
devatvaṃ gacchto rvāpi tayo rannamidantviti || 10 ||
eṣyantyanveṣakā stasyā rāmadūtāḥ plavāṅgamāḥ |
ākhyeyā rāma mahīṣī tvayā tebhyo vihaṅgama || 11 ||
sarvathā hi nagantavyamīdṛśaḥ kva gamiṣyasi |
deśakālau pratīkṣasva pakṣau tvaṃ pratipatsyase || 12 ||
notsaheyamahaṅkartumadhyaiva tvāṃ sapakṣakam |
ihastha stvaṃ tu lokānāṃ hitaṃ kāryaṃ kariṣyasi || 13 ||
tvayāpi khalu tatkāryaṃ tayoścanṛpaputrayoḥ |
brāhmaṇānāṃ surāṇāṃ ca munīnāṃ vāsavasya ca || 14 ||
icchāmyahamapidraṣṭuṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
neccheciraṃ dhārayutuṃ prāṇāṃ styakṣye kalebaram |
maharṣi stvabravīdevaṃ dṛṣṭatatvārthadarśanaḥ || 15 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.