Valmiki Ramayana Kishkindha Kanda Sarga 44 — Telugu Script

⚠️ AI-generated translation — the Kannada meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Kannada

ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾಕಾಂಡ 44ನೇ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ರೀವನು ಹನುಮಂತನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಭೂಮಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷ, ಆಕಾಶ, ದೇವಲೋಕ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ತಡೆಯೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದೂ, ಅವನಲ್ಲಿ ಬಲ, ಬುದ್ಧಿ, ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ನೀತಿಜ್ಞತೆ ಇವೆ ಎಂದೂ ಸುಗ್ರೀವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸೀತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯದ ಸಂಬಂಧವು ಹನುಮಂತನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ರಾಘವನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಸೀತೆಗೆ ಗುರುತಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಅಂಕಿತವಿರುವ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಹನುಮಂತನು ಅದನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಂದಿಸಿ, ಕಪಿಗಳ ಬಲದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು.

AI-generated · not yet verified

The Kannada meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Marathi meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Marathi

या सर्गात सुग्रीव हनुमंताची प्रशंसा करतो आणि त्याच्या गती, बल व बुद्धीविषयी आपली खात्री व्यक्त करतो. हनुमंतावर कार्याची जबाबदारी आहे हे जाणून राघव (राम) विचार करतो आणि सीतेची ओळख पटण्यासाठी आपली अंगठी त्याला देतो. सुग्रीवाचा संदेश व हनुमंताचा निश्चय सिद्धीच सूचित करतात असे राम म्हणतो. हनुमान अंगठी मस्तकावर ठेवून रामाच्या चरणांना वंदन करतो आणि वानरांसह निघतो; राम त्याच्या बलाचा आश्रय घेतल्याचे सांगून सीता शोधण्याचे कार्य त्याला सोपवतो.

AI-generated · not yet verified

The Marathi meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।

అథ చతుశ్చత్వారింశస్సర్గః ।

Shloka 1

విశేషేణ తు సుగ్రీవో హనూమత్యర్థముక్తవాన్ ।
స హి తస్మిన్హరిశ్రేష్ఠే నిశ్చితార్థోఽర్థసాధనే ॥ 1 ॥

viśeṣeṇa tu sugrīvo hanūmatyarthamuktavān |
sa hi tasminhariśreṣṭhe niścitārtho'rthasādhane || 1 ||

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸುಗ್ರೀವನು ಹನುಮಂತನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಯ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅವನು ಕಂಡಿದ್ದನು. ^AI

विशेषतः सुग्रीवाने हनुमंताविषयी आपला अभिप्राय सांगितला; कारण त्या हरिश्रेष्ठामध्ये कार्यसिद्धीविषयी त्याला निश्चित खात्री होती. ^AI

Shloka 2

అబ్రవీచ్చ హనూమన్తం విక్రాన్తమనిలాత్మజమ్ ।
సుగ్రీవః పరమప్రీతః ప్రభు స్సర్వవనౌకసామ్ ॥ 2 ॥

abravīcca hanūmantaṃ vikrāntamanilātmajam |
sugrīvaḥ paramaprītaḥ prabhu ssarvavanaukasām || 2 ||

ಎಲ್ಲಾ ಕಪಿಗಳಿಗೂ ಒಡೆಯನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಿಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಅನಿಲಪುತ್ರನಾದ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿದನು. ^AI

सर्व वानरांचा स्वामी, अत्यंत प्रसन्न झालेला सुग्रीव, पराक्रमी अनिलपुत्र हनुमंताला म्हणाला. ^AI

Shloka 3

న భూమౌ నాన్తరిక్షే వా నామ్బరే నామరాలయే ।
నాప్సు వా గతిసఙ్గం తే పశ్యామి హరిపుఙ్గవ ॥ 3 ॥

na bhūmau nāntarikṣe vā nāmbare nāmarālaye |
nāpsu vā gatisaṅgaṃ te paśyāmi haripuṅgava || 3 ||

ಎಲೈ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಾಗಲಿ, ದೇವತೆಗಳ ಆಲಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ನೀರಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ನಿನ್ನ ಗತಿಗೆ ಯಾವ ತಡೆಯನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ^AI

हे हरिपुंगवा, भूमीवर, अंतरिक्षात, आकाशात, अमरांच्या निवासस्थानात किंवा उदकात — कुठेही तुझ्या गतीला अडथळा मला दिसत नाही. ^AI

Shloka 4

సాసురాస్సహగన్ధర్వాస్సనాగనరదేవతాః ।
విదితా స్సర్వలోకాస్తే ససాగరధరాధరాః ॥ 4 ॥

sāsurāssahagandharvāssanāganaradevatāḥ |
viditā ssarvalokāste sasāgaradharādharāḥ || 4 ||

ಅಸುರರು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು, ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳೂ ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿವೆ. ^AI

असुर, गंधर्व, नाग, मनुष्य व देवतांसह, तसेच सागर व पर्वतांसह सर्व लोक तुला ज्ञात आहेत. ^AI

Shloka 5

గతిర్వేగశ్చ తేజశ్చ లాఘవం చ మహాకపే ।
పితుస్తే సదృశం వీర మారుతస్య మహౌజసః ॥ 5 ॥

gatirvegaśca tejaśca lāghavaṃ ca mahākape |
pituste sadṛśaṃ vīra mārutasya mahaujasaḥ || 5 ||

ಎಲೈ ಮಹಾಕಪಿಯೇ, ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಮಾರುತನಿಗೆ ಸದೃಶವಾದ ಗತಿ, ವೇಗ, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಲಾಘವವು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಇವೆ. ^AI

हे महाकपी, हे वीरा, तुझी गती, वेग, तेज आणि लाघव हे महाबलशाली मारुताच्या — तुझ्या पित्याच्या — सारखेच आहे. ^AI

Shloka 6

తేజసా వాపి తే భూతం న సమం భువి న విద్యతే ।
తద్యథా లభ్యతే సీతా తత్త్వమేవోపపాదయ ॥ 6 ॥

tejasā vāpi te bhūtaṃ na samaṃ bhuvi na vidyate |
tadyathā labhyate sītā tattvamevopapādaya || 6 ||

ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪ್ರಾಣಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದೋ ಅದನ್ನೇ ನೀನು ಸಾಧಿಸು. ^AI

तेजाने तुझ्यासमान भूत पृथ्वीवर कोणतेही नाही. म्हणून सीता जशी सापडेल तसे तूच करून दाखव. ^AI

Shloka 7

త్వయ్యేవ హనుమ న్నస్తి బలం బుద్ధిః పరాక్రమః ।
దేశకాలానువృత్తిశ్చ నయశ్చ నయపణ్డిత ॥ 7 ॥

tvayyeva hanuma nnasti balaṃ buddhiḥ parākramaḥ |
deśakālānuvṛttiśca nayaśca nayapaṇḍita || 7 ||

ಎಲೈ ಹನುಮಂತನೇ, ಬಲ, ಬುದ್ಧಿ, ಪರಾಕ್ರಮ, ದೇಶಕಾಲಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ನೀತಿಜ್ಞತೆ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ. ^AI

हे हनुमंता, हे नयपंडिता, बल, बुद्धी, पराक्रम, देशकालाचे अनुसरण आणि नीती — हे सर्व तुझ्याच ठायी आहे. ^AI

Shloka 8

తతః కార్యసమాసఙ్గమవగమ్య హనూమతి ।
విదిత్వా హనుమన్తం చ చిన్తయామాస రాఘవః ॥ 8 ॥

tataḥ kāryasamāsaṅgamavagamya hanūmati |
viditvā hanumantaṃ ca cintayāmāsa rāghavaḥ || 8 ||

ಆಗ ಕಾರ್ಯದ ಸಂಬಂಧವು ಹನುಮಂತನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಹನುಮಂತನನ್ನು ಅರಿತ ರಾಘವನು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ^AI

नंतर हनुमंतावर कार्याची जबाबदारी आहे हे जाणून आणि हनुमंताला ओळखून राघवाने विचार केला. ^AI

Shloka 9

సర్వథా నిశ్చితార్థోఽయం హనూమతి హరీశ్వరః ।
నిశ్చితార్థకరశ్చాపి హనూమాన్కార్యసాధనే ॥ 9 ॥

sarvathā niścitārtho'yaṃ hanūmati harīśvaraḥ |
niścitārthakaraścāpi hanūmānkāryasādhane || 9 ||

ಈ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ಹನುಮಂತನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಹನುಮಂತನೂ ಸಹ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ^AI

हा हरीश्वर (सुग्रीव) सर्वार्थाने हनुमानाविषयी निश्चित मनाचा आहे, आणि हनुमानही कार्य साधण्यात निश्चित अर्थ साधणारा आहे. ^AI

Shloka 10

తదేవం ప్రస్థితస్యాస్య పరిజ్ఞాతస్య కర్మభిః ।
భర్త్రా పరిగృహీతస్య ధ్రువః కార్యఫలోదయః ॥ 10 ॥

tadevaṃ prasthitasyāsya parijñātasya karmabhiḥ |
bhartrā parigṛhītasya dhruvaḥ kāryaphalodayaḥ || 10 ||

ಹೀಗೆ ಹೊರಟ ಇವನಿಗೆ, ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪರಿಜ್ಞಾತನಾದ ಇವನಿಗೆ, ಒಡೆಯನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇವನಿಗೆ ಕಾರ್ಯಫಲದ ಉದಯವು ಖಂಡಿತವಾಗಿದೆ. ^AI

म्हणून अशा प्रकारे निघालेल्या, त्याच्या कर्मांद्वारे ओळखल्या गेलेल्या आणि स्वामींनी स्वीकारलेल्या याच्या कार्याचा फलोदय निश्चित आहे. ^AI

Shloka 11

తం సమీక్ష్య మహాతేజా వ్యవసాయోత్తరం హరిమ్ ।
కృతార్థ ఇవ సంవృత్తః ప్రహృష్టేన్ద్రియమానసః ॥ 11 ॥

taṃ samīkṣya mahātejā vyavasāyottaraṃ harim |
kṛtārtha iva saṃvṛttaḥ prahṛṣṭendriyamānasaḥ || 11 ||

ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾಘವನು ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದ ಆ ಕಪಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೃತಾರ್ಥನಾದವನಂತೆ, ಹೃಷ್ಟವಾದ ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನಾಗಿ ಆದನು. ^AI

महातेजस्वी राघवाने उत्साहाने पुढे सरसावलेल्या त्या हनुमानाकडे पाहून, कृतार्थ झाल्यासारखा, प्रसन्न इंद्रिये व मन असलेला होऊन. ^AI

Shloka 12

దదౌ తస్య తతః ప్రీతస్స్వనామాఙ్కోపశోభితమ్ ।
అఙ్గులీయమభిజ్ఞానం రాజపుత్ర్యాః పరన్తపః ॥ 12 ॥

dadau tasya tataḥ prītassvanāmāṅkopaśobhitam |
aṅgulīyamabhijñānaṃ rājaputryāḥ parantapaḥ || 12 ||

ಅನಂತರ ಪರಂತಪನಾದ ಅವನು ಪ್ರೀತನಾಗಿ, ರಾಜಪುತ್ರಿಯ ಗುರುತಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಅಂಕದಿಂದ ಶೋಭಿತವಾದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ^AI

त्या परंतप राजपुत्रीचे (सीतेचे) स्वनामांकित (आपल्या नावाचा अंक असलेले) अंगठीरूपी अभिज्ञान (ओळखचिन्ह) प्रसन्न होऊन त्याला दिले. ^AI

Shloka 13

అనేన త్వాం హరిశ్రేష్ఠ చిహ్నేన జనకాత్మజా ।
మత్సకాశాదనుప్రాప్తమనుద్విగ్నాఽనుపశ్యతి ॥ 13 ॥

anena tvāṃ hariśreṣṭha cihnena janakātmajā |
matsakāśādanuprāptamanudvignā'nupaśyati || 13 ||

ಎಲೈ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಜನಕಾತ್ಮಜೆಯಾದ ಸೀತೆಯು ನನ್ನಿಂದ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದುದನ್ನು ಉದ್ವೇಗವಿಲ್ಲದೆ ನೋಡುವಳು. ^AI

हे हरिश्रेष्ठा, या चिन्हाने जनकात्मजा (सीता) माझ्याकडून तुला प्राप्त झालेल्या तुला उद्विग्न न होता पाहील. ^AI

Shloka 14

వ్యవసాయశ్చ తే వీర సత్త్వయుక్తశ్చ విక్రమః ।
సుగ్రీవస్య చ సన్దేశస్సిద్ధిం కథయతీవ మే ॥ 14 ॥

vyavasāyaśca te vīra sattvayuktaśca vikramaḥ |
sugrīvasya ca sandeśassiddhiṃ kathayatīva me || 14 ||

ಎಲೈ ವೀರನೇ, ನಿನ್ನ ವ್ಯವಸಾಯ, ಸತ್ತ್ವಯುಕ್ತವಾದ ವಿಕ್ರಮ, ಮತ್ತು ಸುಗ್ರೀವನ ಸಂದೇಶವು ನನಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೇಳುವಂತಿದೆ. ^AI

हे वीरा, तुझा निश्चय, सत्त्वयुक्त पराक्रम आणि सुग्रीवाचा संदेश हे मला सिद्धीच सांगत आहेत. ^AI

Shloka 15

స తద్గృహ్య హరిశ్రేష్ఠః స్థాప్య మూర్ధ్ని కృతాఞ్జలిః ।
వన్దిత్వా చరణౌ చైవ ప్రస్థితః ప్లవగోత్తమః ॥ 15 ॥

sa tadgṛhya hariśreṣṭhaḥ sthāpya mūrdhni kṛtāñjaliḥ |
vanditvā caraṇau caiva prasthitaḥ plavagottamaḥ || 15 ||

ಆ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕೈಗಳನ್ನು ಮುಗಿದು, ಚರಣಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಆ ಪ್ಲವಗೋತ್ತಮನು ಹೊರಟನು. ^AI

तो हरिश्रेष्ठ (हनुमान) ते (अंगठी) घेऊन, मस्तकावर ठेवून, हात जोडून, चरणांना वंदन करून, प्लवगोत्तम निघाला. ^AI

Shloka 16

స తత్ప్రకర్షన్ హరీణాం మహద్బలం బభూవ వీరః పవనాత్మజః కపిః ।
గతామ్బుదే వ్యోమ్ని విశుద్ధమణ్డలః శశీవ నక్షత్రగణోపశోభితః ॥ 16 ॥

sa tatprakarṣan harīṇāṃ mahadbalaṃ babhūva vīraḥ pavanātmajaḥ kapiḥ |
gatāmbude vyomni viśuddhamaṇḍalaḥ śaśīva nakṣatragaṇopaśobhitaḥ || 16 ||

ಆ ವೀರನೂ, ಪವನಾತ್ಮಜನೂ, ಕಪಿಯೂ ಆದ ಅವನು ಕಪಿಗಳ ಮಹಾಬಲವನ್ನು ಮುಂದೆ ನಡೆಸುತ್ತಾ, ಮೇಘಗಳು ಹೋದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಮಂಡಲನಾದ ಚಂದ್ರನು ನಕ್ಷತ್ರಸಮೂಹದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವಂತೆ ಬೆಳಗಿದನು. ^AI

तो वीर पवनात्मज कपी त्या हरींच्या महान बलाला पुढे नेत होता, जसा मेघरहित आकाशात विशुद्ध मंडल असलेला चंद्र नक्षत्रगणांनी शोभलेला असतो. ^AI

Shloka 17

అతిబల బలమాశ్రితస్తవాహం హరివరవిక్రమ విక్రమైరనల్పైః ।
పవనసుత యథాఽభిగమ్యతే సా జనకసుతా హనుమం స్తథా కురుష్వ ॥ 17 ॥

atibala balamāśritastavāhaṃ harivaravikrama vikramairanalpaiḥ |
pavanasuta yathā'bhigamyate sā janakasutā hanumaṃ stathā kuruṣva || 17 ||

ಅತಿಬಲನೇ, ನಿನ್ನ ಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ವಿಕ್ರಮನೇ, ಅನಲ್ಪವಾದ ವಿಕ್ರಮಗಳಿಂದ, ಪವನಸುತನೇ, ಹನುಮಂತನೇ, ಜನಕನ ಮಗಳಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತಲುಪಬಹುದೋ ಅದನ್ನು ಹಾಗೆ ಮಾಡು. ^AI

हे अतिबल, मी तुझ्या बलाचा आश्रय घेतला आहे; हे वानरश्रेष्ठ, तुझ्या अनेक पराक्रमांनी ती जनककन्या ज्या मार्गाने गाठता येईल, हे हनुमान, तसे कर. ^AI

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే చతుశ్చత్వారింశస్సర్గః ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।

अथ चतुश्चत्वारिंशस्सर्गः ।

विशेषेण तु सुग्रीवो हनूमत्यर्थमुक्तवान् ।

स हि तस्मिन्हरिश्रेष्ठे निश्चितार्थोऽर्थसाधने ॥ 1 ॥

अब्रवीच्च हनूमन्तं विक्रान्तमनिलात्मजम् ।

सुग्रीवः परमप्रीतः प्रभु स्सर्ववनौकसाम् ॥ 2 ॥

न भूमौ नान्तरिक्षे वा नाम्बरे नामरालये ।

नाप्सु वा गतिसङ्गं ते पश्यामि हरिपुङ्गव ॥ 3 ॥

सासुरास्सहगन्धर्वास्सनागनरदेवताः ।

विदिता स्सर्वलोकास्ते ससागरधराधराः ॥ 4 ॥

गतिर्वेगश्च तेजश्च लाघवं च महाकपे ।

पितुस्ते सदृशं वीर मारुतस्य महौजसः ॥ 5 ॥

तेजसा वापि ते भूतं न समं भुवि न विद्यते ।

तद्यथा लभ्यते सीता तत्त्वमेवोपपादय ॥ 6 ॥

त्वय्येव हनुम न्नस्ति बलं बुद्धिः पराक्रमः ।

देशकालानुवृत्तिश्च नयश्च नयपण्डित ॥ 7 ॥

ततः कार्यसमासङ्गमवगम्य हनूमति ।

विदित्वा हनुमन्तं च चिन्तयामास राघवः ॥ 8 ॥

सर्वथा निश्चितार्थोऽयं हनूमति हरीश्वरः ।

निश्चितार्थकरश्चापि हनूमान्कार्यसाधने ॥ 9 ॥

तदेवं प्रस्थितस्यास्य परिज्ञातस्य कर्मभिः ।

भर्त्रा परिगृहीतस्य ध्रुवः कार्यफलोदयः ॥ 10 ॥

तं समीक्ष्य महातेजा व्यवसायोत्तरं हरिम् ।

कृतार्थ इव संवृत्तः प्रहृष्टेन्द्रियमानसः ॥ 11 ॥

ददौ तस्य ततः प्रीतस्स्वनामाङ्कोपशोभितम् ।

अङ्गुलीयमभिज्ञानं राजपुत्र्याः परन्तपः ॥ 12 ॥

अनेन त्वां हरिश्रेष्ठ चिह्नेन जनकात्मजा ।

मत्सकाशादनुप्राप्तमनुद्विग्नाऽनुपश्यति ॥ 13 ॥

व्यवसायश्च ते वीर सत्त्वयुक्तश्च विक्रमः ।

सुग्रीवस्य च सन्देशस्सिद्धिं कथयतीव मे ॥ 14 ॥

स तद्गृह्य हरिश्रेष्ठः स्थाप्य मूर्ध्नि कृताञ्जलिः ।

वन्दित्वा चरणौ चैव प्रस्थितः प्लवगोत्तमः ॥ 15 ॥

स तत्प्रकर्षन् हरीणां महद्बलं बभूव वीरः पवनात्मजः कपिः ।

गताम्बुदे व्योम्नि विशुद्धमण्डलः शशीव नक्षत्रगणोपशोभितः ॥ 16 ॥

अतिबल बलमाश्रितस्तवाहं हरिवरविक्रम विक्रमैरनल्पैः ।

पवनसुत यथाऽभिगम्यते सा जनकसुता हनुमं स्तथा कुरुष्व ॥ 17 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे चतुश्चत्वारिंशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

4.44 కిష్కిన్ధాకాణ్డ - చతుశ్చత్వారింశ సర్గః