શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડમ્ ।
અથ દ્વિષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।
એવમુક્તા મુનિશ્રેષ્ઠ મરુદં દુઃખિતો ભૃશમ્ ।
અથ ધ્યાત્વા મુહૂર્તં તુ ભગવાનિદમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
પક્ષૌ તુ તે પ્રપક્ષૌ ચ પુનરન્યૌભવિષ્યતઃ ।
પ્રાણાશ્ચ ચક્ષુષી ચૈવ વિક્રમશ્ચ બલં ચ તે ॥ 2 ॥
પુરાણે સુમહત્કાર્યં ભવિષ્યતિ મયા શ્રુતમ્ ।
દૃષ્ટં મે તપસા ચૈવ શ્રુત્વા ચ વિદિતં મમ ॥ 3 ॥
રાજા દશરથો નામ કશ્ચિદિક્ષ્વાકુનન્દનઃ ।
તસ્ય પુત્રો મહાતેજા રમોનામ ભવિષ્યતિ ॥ 4 ॥
અરણ્યં ચ સહ ર્ભાત્રા લક્ષ્મણેનગમિષ્યતિ ।
અસ્મિન્નર્થે નિયુક્ત સ્સન્પિત્રા સત્યપરાક્રમઃ ॥ 5 ॥
નૈઋતો રાવણો નામ તસ્ય ભાર્યાં હરિષ્યતિ ।
રાક્ષસેન્દ્રો જનસ્થનાદવધ્ય સ્સુરદાનવૈઃ ॥ 6 ॥
સા ચ કામૈઃ પ્રલોભ્યન્તી ભક્ષ્યૈઃભોજ્યૈશ્ચ મૈથિલી ।
નભોક્ષ્યતિ મહાભાગા દુઃખે મગ્ના યશસ્વિની ॥ 7 ॥
પરમાન્નન્તુ વૈદેહ્યા જ્ઞાત્વા દાસ્યતિ વા સઃ ।
યદન્નમમૃતપ્રખ્યં સુરાણામપિદુર્લભમ્ ॥ 8 ॥
તદન્નં મૈથિલીપ્રાપ્ય વિજ્ઞાયેન્દ્રાદિદન્ત્વિતિ ।
અગ્રમુદૃત્ય રામાય ભૂતલે નિર્વપિષ્યતિ ॥ 9 ॥
યદિ જીવતિ મે ભર્તા લક્ષ્મણેન સહ પ્રભુઃ ।
દેવત્વં ગચ્છ્તો ર્વાપિ તયો રન્નમિદન્ત્વિતિ ॥ 10 ॥
એષ્યન્ત્યન્વેષકા સ્તસ્યા રામદૂતાઃ પ્લવાઙ્ગમાઃ ।
આખ્યેયા રામ મહીષી ત્વયા તેભ્યો વિહઙ્ગમ ॥ 11 ॥
સર્વથા હિ નગન્તવ્યમીદૃશઃ ક્વ ગમિષ્યસિ ।
દેશકાલૌ પ્રતીક્ષસ્વ પક્ષૌ ત્વં પ્રતિપત્સ્યસે ॥ 12 ॥
નોત્સહેયમહઙ્કર્તુમધ્યૈવ ત્વાં સપક્ષકમ્ ।
ઇહસ્થ સ્ત્વં તુ લોકાનાં હિતં કાર્યં કરિષ્યસિ ॥ 13 ॥
ત્વયાપિ ખલુ તત્કાર્યં તયોશ્ચનૃપપુત્રયોઃ ।
બ્રાહ્મણાનાં સુરાણાં ચ મુનીનાં વાસવસ્ય ચ ॥ 14 ॥
ઇચ્છામ્યહમપિદ્રષ્ટું ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ ।
નેચ્છેચિરં ધારયુતું પ્રાણાં સ્ત્યક્ષ્યે કલેબરમ્ ।
મહર્ષિ સ્ત્વબ્રવીદેવં દૃષ્ટતત્વાર્થદર્શનઃ ॥ 15 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે દ્વિષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |
evamuktā muniśreṣṭha marudaṃ duḥkhito bhṛśam |
atha dhyātvā muhūrtaṃ tu bhagavānidamabravīt || 1 ||
pakṣau tu te prapakṣau ca punaranyaubhaviṣyataḥ |
prāṇāśca cakṣuṣī caiva vikramaśca balaṃ ca te || 2 ||
purāṇe sumahatkāryaṃ bhaviṣyati mayā śrutam |
dṛṣṭaṃ me tapasā caiva śrutvā ca viditaṃ mama || 3 ||
rājā daśaratho nāma kaścidikṣvākunandanaḥ |
tasya putro mahātejā ramonāma bhaviṣyati || 4 ||
araṇyaṃ ca saha rbhātrā lakṣmaṇenagamiṣyati |
asminnarthe niyukta ssanpitrā satyaparākramaḥ || 5 ||
naiṛto rāvaṇo nāma tasya bhāryāṃ hariṣyati |
rākṣasendro janasthanādavadhya ssuradānavaiḥ || 6 ||
sā ca kāmaiḥ pralobhyantī bhakṣyaiḥbhojyaiśca maithilī |
nabhokṣyati mahābhāgā duḥkhe magnā yaśasvinī || 7 ||
paramānnantu vaidehyā jñātvā dāsyati vā saḥ |
yadannamamṛtaprakhyaṃ surāṇāmapidurlabham || 8 ||
tadannaṃ maithilīprāpya vijñāyendrādidantviti |
agramudṛtya rāmāya bhūtale nirvapiṣyati || 9 ||
yadi jīvati me bhartā lakṣmaṇena saha prabhuḥ |
devatvaṃ gacchto rvāpi tayo rannamidantviti || 10 ||
eṣyantyanveṣakā stasyā rāmadūtāḥ plavāṅgamāḥ |
ākhyeyā rāma mahīṣī tvayā tebhyo vihaṅgama || 11 ||
sarvathā hi nagantavyamīdṛśaḥ kva gamiṣyasi |
deśakālau pratīkṣasva pakṣau tvaṃ pratipatsyase || 12 ||
notsaheyamahaṅkartumadhyaiva tvāṃ sapakṣakam |
ihastha stvaṃ tu lokānāṃ hitaṃ kāryaṃ kariṣyasi || 13 ||
tvayāpi khalu tatkāryaṃ tayoścanṛpaputrayoḥ |
brāhmaṇānāṃ surāṇāṃ ca munīnāṃ vāsavasya ca || 14 ||
icchāmyahamapidraṣṭuṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
neccheciraṃ dhārayutuṃ prāṇāṃ styakṣye kalebaram |
maharṣi stvabravīdevaṃ dṛṣṭatatvārthadarśanaḥ || 15 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ द्विषष्टितमस्सर्गः ।
एवमुक्ता मुनिश्रेष्ठ मरुदं दुःखितो भृशम् ।
अथ ध्यात्वा मुहूर्तं तु भगवानिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
पक्षौ तु ते प्रपक्षौ च पुनरन्यौभविष्यतः ।
प्राणाश्च चक्षुषी चैव विक्रमश्च बलं च ते ॥ 2 ॥
पुराणे सुमहत्कार्यं भविष्यति मया श्रुतम् ।
दृष्टं मे तपसा चैव श्रुत्वा च विदितं मम ॥ 3 ॥
राजा दशरथो नाम कश्चिदिक्ष्वाकुनन्दनः ।
तस्य पुत्रो महातेजा रमोनाम भविष्यति ॥ 4 ॥
अरण्यं च सह र्भात्रा लक्ष्मणेनगमिष्यति ।
अस्मिन्नर्थे नियुक्त स्सन्पित्रा सत्यपराक्रमः ॥ 5 ॥
नैऋतो रावणो नाम तस्य भार्यां हरिष्यति ।
राक्षसेन्द्रो जनस्थनादवध्य स्सुरदानवैः ॥ 6 ॥
सा च कामैः प्रलोभ्यन्ती भक्ष्यैःभोज्यैश्च मैथिली ।
नभोक्ष्यति महाभागा दुःखे मग्ना यशस्विनी ॥ 7 ॥
परमान्नन्तु वैदेह्या ज्ञात्वा दास्यति वा सः ।
यदन्नममृतप्रख्यं सुराणामपिदुर्लभम् ॥ 8 ॥
तदन्नं मैथिलीप्राप्य विज्ञायेन्द्रादिदन्त्विति ।
अग्रमुदृत्य रामाय भूतले निर्वपिष्यति ॥ 9 ॥
यदि जीवति मे भर्ता लक्ष्मणेन सह प्रभुः ।
देवत्वं गच्छ्तो र्वापि तयो रन्नमिदन्त्विति ॥ 10 ॥
एष्यन्त्यन्वेषका स्तस्या रामदूताः प्लवाङ्गमाः ।
आख्येया राम महीषी त्वया तेभ्यो विहङ्गम ॥ 11 ॥
सर्वथा हि नगन्तव्यमीदृशः क्व गमिष्यसि ।
देशकालौ प्रतीक्षस्व पक्षौ त्वं प्रतिपत्स्यसे ॥ 12 ॥
नोत्सहेयमहङ्कर्तुमध्यैव त्वां सपक्षकम् ।
इहस्थ स्त्वं तु लोकानां हितं कार्यं करिष्यसि ॥ 13 ॥
त्वयापि खलु तत्कार्यं तयोश्चनृपपुत्रयोः ।
ब्राह्मणानां सुराणां च मुनीनां वासवस्य च ॥ 14 ॥
इच्छाम्यहमपिद्रष्टुं भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
नेच्छेचिरं धारयुतुं प्राणां स्त्यक्ष्ये कलेबरम् ।
महर्षि स्त्वब्रवीदेवं दृष्टतत्वार्थदर्शनः ॥ 15 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे द्विषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |
evamuktā muniśreṣṭha marudaṃ duḥkhito bhṛśam |
atha dhyātvā muhūrtaṃ tu bhagavānidamabravīt || 1 ||
pakṣau tu te prapakṣau ca punaranyaubhaviṣyataḥ |
prāṇāśca cakṣuṣī caiva vikramaśca balaṃ ca te || 2 ||
purāṇe sumahatkāryaṃ bhaviṣyati mayā śrutam |
dṛṣṭaṃ me tapasā caiva śrutvā ca viditaṃ mama || 3 ||
rājā daśaratho nāma kaścidikṣvākunandanaḥ |
tasya putro mahātejā ramonāma bhaviṣyati || 4 ||
araṇyaṃ ca saha rbhātrā lakṣmaṇenagamiṣyati |
asminnarthe niyukta ssanpitrā satyaparākramaḥ || 5 ||
naiṛto rāvaṇo nāma tasya bhāryāṃ hariṣyati |
rākṣasendro janasthanādavadhya ssuradānavaiḥ || 6 ||
sā ca kāmaiḥ pralobhyantī bhakṣyaiḥbhojyaiśca maithilī |
nabhokṣyati mahābhāgā duḥkhe magnā yaśasvinī || 7 ||
paramānnantu vaidehyā jñātvā dāsyati vā saḥ |
yadannamamṛtaprakhyaṃ surāṇāmapidurlabham || 8 ||
tadannaṃ maithilīprāpya vijñāyendrādidantviti |
agramudṛtya rāmāya bhūtale nirvapiṣyati || 9 ||
yadi jīvati me bhartā lakṣmaṇena saha prabhuḥ |
devatvaṃ gacchto rvāpi tayo rannamidantviti || 10 ||
eṣyantyanveṣakā stasyā rāmadūtāḥ plavāṅgamāḥ |
ākhyeyā rāma mahīṣī tvayā tebhyo vihaṅgama || 11 ||
sarvathā hi nagantavyamīdṛśaḥ kva gamiṣyasi |
deśakālau pratīkṣasva pakṣau tvaṃ pratipatsyase || 12 ||
notsaheyamahaṅkartumadhyaiva tvāṃ sapakṣakam |
ihastha stvaṃ tu lokānāṃ hitaṃ kāryaṃ kariṣyasi || 13 ||
tvayāpi khalu tatkāryaṃ tayoścanṛpaputrayoḥ |
brāhmaṇānāṃ surāṇāṃ ca munīnāṃ vāsavasya ca || 14 ||
icchāmyahamapidraṣṭuṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
neccheciraṃ dhārayutuṃ prāṇāṃ styakṣye kalebaram |
maharṣi stvabravīdevaṃ dṛṣṭatatvārthadarśanaḥ || 15 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.