අෂ්ටාවක්ර උවාච ..
තේන ජ්ඤානඵලං ප්රාප්තං යෝගාභ්යාසඵලං තථා .
තෘප්තඃ ස්වච්ඡේන්ද්රියෝ නිත්යමේකාකී රමතේ තු යඃ .. 17-1..
න කදාචිජ්ජගත්යස්මින් තත්ත්වජ්ඤෝ හන්ත ඛිද්යති .
යත ඒකේන තේනේදං පූර්ණං බ්රහ්මාණ්ඩමණ්ඩලම් .. 17-2..
න ජාතු විෂයාඃ කේ(අ)පි ස්වාරාමං හර්ෂයන්ත්යමී .
සල්ලකීපල්ලවප්රීතමිවේභං නිම්බපල්ලවාඃ .. 17-3..
යස්තු භෝගේෂු භුක්තේෂු න භවත්යධිවාසිතඃ .
අභුක්තේෂු නිරාකාඞ්ක්ෂී තාදෘශෝ භවදුර්ලභඃ .. 17-4..
බුභුක්ෂුරිහ සංසාරේ මුමුක්ෂුරපි දෘශ්යතේ .
භෝගමෝක්ෂනිරාකාඞ්ක්ෂී විරලෝ හි මහාශයඃ .. 17-5..
ධර්මාර්ථකාමමෝක්ෂේෂු ජීවිතේ මරණේ තථා .
කස්යාප්යුදාරචිත්තස්ය හේයෝපාදේයතා න හි .. 17-6..
වාඤ්ඡා න විශ්වවිලයේ න ද්වේෂස්තස්ය ච ස්ථිතෞ .
යථා ජීවිකයා තස්මාද් ධන්ය ආස්තේ යථා සුඛම් .. 17-7..
කෘතාර්ථෝ(අ)නේන ජ්ඤානේනේත්යේවං ගලිතධීඃ කෘතී .
පශ්යන් ශෘණ්වන් ස්පෘශන් ජිඝ්රන්න්
අශ්නන්නාස්තේ යථා සුඛම් .. 17-8..
ශූන්යා දෘෂ්ටිර්වෘථා චේෂ්ටා විකලානීන්ද්රියාණි ච .
න ස්පෘහා න විරක්තිර්වා ක්ෂීණසංසාරසාගරේ .. 17-9..
න ජාගර්ති න නිද්රාති නෝන්මීලති න මීලති .
අහෝ පරදශා ක්වාපි වර්තතේ මුක්තචේතසඃ .. 17-10..
සර්වත්ර දෘශ්යතේ ස්වස්ථඃ සර්වත්ර විමලාශයඃ .
සමස්තවාසනා මුක්තෝ මුක්තඃ සර්වත්ර රාජතේ .. 17-11..
පශ්යන් ශෘණ්වන් ස්පෘශන් ජිඝ්රන්න් අශ්නන්
ගෘහ්ණන් වදන් ව්රජන් .
ඊහිතානීහිතෛර්මුක්තෝ මුක්ත ඒව මහාශයඃ .. 17-12..
න නින්දති න ච ස්තෞති න හෘෂ්යති න කුප්යති .
න දදාති න ගෘහ්ණාති මුක්තඃ සර්වත්ර නීරසඃ .. 17-13..
සානුරාගාං ස්ත්රියං දෘෂ්ට්වා මෘත්යුං වා සමුපස්ථිතම් .
අවිහ්වලමනාඃ ස්වස්ථෝ මුක්ත ඒව මහාශයඃ .. 17-14..
සුඛේ දුඃඛේ නරේ නාර්යාං සම්පත්සු ච විපත්සු ච .
විශේෂෝ නෛව ධීරස්ය සර්වත්ර සමදර්ශිනඃ .. 17-15..
න හිංසා නෛව කාරුණ්යං නෞද්ධත්යං න ච දීනතා .
නාශ්චර්යං නෛව ච ක්ෂෝභඃ ක්ෂීණසංසරණේ නරේ .. 17-16..
න මුක්තෝ විෂයද්වේෂ්ටා න වා විෂයලෝලුපඃ .
අසංසක්තමනා නිත්යං ප්රාප්තාප්රාප්තමුපාශ්නුතේ .. 17-17..
සමාධානාසමාධානහිතාහිතවිකල්පනාඃ .
ශූන්යචිත්තෝ න ජානාති කෛවල්යමිව සංස්ථිතඃ .. 17-18..
නිර්මමෝ නිරහඞ්කාරෝ න කිඤ්චිදිති නිශ්චිතඃ .
අන්තර්ගලිතසර්වාශඃ කුර්වන්නපි කරෝති න .. 17-19..
මනඃප්රකාශසම්මෝහස්වප්නජාඩ්යවිවර්ජිතඃ .
දශාං කාමපි සම්ප්රාප්තෝ භවේද් ගලිතමානසඃ .. 17-20..
Roman (IAST) Transliteration
aṣṭāvakra uvāca ||
tena jñānaphalaṃ prāptaṃ yogābhyāsaphalaṃ tathā |
tṛptaḥ svacchendriyo nityamekākī ramate tu yaḥ || 17-1||
na kadācijjagatyasmin tattvajño hanta khidyati |
yata ekena tenedaṃ pūrṇaṃ brahmāṇḍamaṇḍalam || 17-2||
na jātu viṣayāḥ ke'pi svārāmaṃ harṣayantyamī |
sallakīpallavaprītamivebhaṃ nimbapallavāḥ || 17-3||
yastu bhogeṣu bhukteṣu na bhavatyadhivāsitaḥ |
abhukteṣu nirākāṅkṣī tādṛśo bhavadurlabhaḥ || 17-4||
bubhukṣuriha saṃsāre mumukṣurapi dṛśyate |
bhogamokṣanirākāṅkṣī viralo hi mahāśayaḥ || 17-5||
dharmārthakāmamokṣeṣu jīvite maraṇe tathā |
kasyāpyudāracittasya heyopādeyatā na hi || 17-6||
vāñchā na viśvavilaye na dveṣastasya ca sthitau |
yathā jīvikayā tasmād dhanya āste yathā sukham || 17-7||
kṛtārtho'nena jñānenetyevaṃ galitadhīḥ kṛtī |
paśyan śṛṇvan spṛśan jighrann
aśnannāste yathā sukham || 17-8||
śūnyā dṛṣṭirvṛthā ceṣṭā vikalānīndriyāṇi ca |
na spṛhā na viraktirvā kṣīṇasaṃsārasāgare || 17-9||
na jāgarti na nidrāti nonmīlati na mīlati |
aho paradaśā kvāpi vartate muktacetasaḥ || 17-10||
sarvatra dṛśyate svasthaḥ sarvatra vimalāśayaḥ |
samastavāsanā mukto muktaḥ sarvatra rājate || 17-11||
paśyan śṛṇvan spṛśan jighrann aśnan
gṛhṇan vadan vrajan |
īhitānīhitairmukto mukta eva mahāśayaḥ || 17-12||
na nindati na ca stauti na hṛṣyati na kupyati |
na dadāti na gṛhṇāti muktaḥ sarvatra nīrasaḥ || 17-13||
sānurāgāṃ striyaṃ dṛṣṭvā mṛtyuṃ vā samupasthitam |
avihvalamanāḥ svastho mukta eva mahāśayaḥ || 17-14||
sukhe duḥkhe nare nāryāṃ sampatsu ca vipatsu ca |
viśeṣo naiva dhīrasya sarvatra samadarśinaḥ || 17-15||
na hiṃsā naiva kāruṇyaṃ nauddhatyaṃ na ca dīnatā |
nāścaryaṃ naiva ca kṣobhaḥ kṣīṇasaṃsaraṇe nare || 17-16||
na mukto viṣayadveṣṭā na vā viṣayalolupaḥ |
asaṃsaktamanā nityaṃ prāptāprāptamupāśnute || 17-17||
samādhānāsamādhānahitāhitavikalpanāḥ |
śūnyacitto na jānāti kaivalyamiva saṃsthitaḥ || 17-18||
nirmamo nirahaṅkāro na kiñciditi niścitaḥ |
antargalitasarvāśaḥ kurvannapi karoti na || 17-19||
manaḥprakāśasammohasvapnajāḍyavivarjitaḥ |
daśāṃ kāmapi samprāpto bhaved galitamānasaḥ || 17-20||
Sanskrit — Devanagari (original)
अष्टावक्र उवाच ॥
तेन ज्ञानफलं प्राप्तं योगाभ्यासफलं तथा ।
तृप्तः स्वच्छेन्द्रियो नित्यमेकाकी रमते तु यः ॥ 17-1॥
न कदाचिज्जगत्यस्मिन् तत्त्वज्ञो हन्त खिद्यति ।
यत एकेन तेनेदं पूर्णं ब्रह्माण्डमण्डलम् ॥ 17-2॥
न जातु विषयाः केऽपि स्वारामं हर्षयन्त्यमी ।
सल्लकीपल्लवप्रीतमिवेभं निम्बपल्लवाः ॥ 17-3॥
यस्तु भोगेषु भुक्तेषु न भवत्यधिवासितः ।
अभुक्तेषु निराकाङ्क्षी तादृशो भवदुर्लभः ॥ 17-4॥
बुभुक्षुरिह संसारे मुमुक्षुरपि दृश्यते ।
भोगमोक्षनिराकाङ्क्षी विरलो हि महाशयः ॥ 17-5॥
धर्मार्थकाममोक्षेषु जीविते मरणे तथा ।
कस्याप्युदारचित्तस्य हेयोपादेयता न हि ॥ 17-6॥
वाञ्छा न विश्वविलये न द्वेषस्तस्य च स्थितौ ।
यथा जीविकया तस्माद् धन्य आस्ते यथा सुखम् ॥ 17-7॥
कृतार्थोऽनेन ज्ञानेनेत्येवं गलितधीः कृती ।
पश्यन् शृण्वन् स्पृशन् जिघ्रन्न्
अश्नन्नास्ते यथा सुखम् ॥ 17-8॥
शून्या दृष्टिर्वृथा चेष्टा विकलानीन्द्रियाणि च ।
न स्पृहा न विरक्तिर्वा क्षीणसंसारसागरे ॥ 17-9॥
न जागर्ति न निद्राति नोन्मीलति न मीलति ।
अहो परदशा क्वापि वर्तते मुक्तचेतसः ॥ 17-10॥
सर्वत्र दृश्यते स्वस्थः सर्वत्र विमलाशयः ।
समस्तवासना मुक्तो मुक्तः सर्वत्र राजते ॥ 17-11॥
पश्यन् शृण्वन् स्पृशन् जिघ्रन्न् अश्नन्
गृह्णन् वदन् व्रजन् ।
ईहितानीहितैर्मुक्तो मुक्त एव महाशयः ॥ 17-12॥
न निन्दति न च स्तौति न हृष्यति न कुप्यति ।
न ददाति न गृह्णाति मुक्तः सर्वत्र नीरसः ॥ 17-13॥
सानुरागां स्त्रियं दृष्ट्वा मृत्युं वा समुपस्थितम् ।
अविह्वलमनाः स्वस्थो मुक्त एव महाशयः ॥ 17-14॥
सुखे दुःखे नरे नार्यां सम्पत्सु च विपत्सु च ।
विशेषो नैव धीरस्य सर्वत्र समदर्शिनः ॥ 17-15॥
न हिंसा नैव कारुण्यं नौद्धत्यं न च दीनता ।
नाश्चर्यं नैव च क्षोभः क्षीणसंसरणे नरे ॥ 17-16॥
न मुक्तो विषयद्वेष्टा न वा विषयलोलुपः ।
असंसक्तमना नित्यं प्राप्ताप्राप्तमुपाश्नुते ॥ 17-17॥
समाधानासमाधानहिताहितविकल्पनाः ।
शून्यचित्तो न जानाति कैवल्यमिव संस्थितः ॥ 17-18॥
निर्ममो निरहङ्कारो न किञ्चिदिति निश्चितः ।
अन्तर्गलितसर्वाशः कुर्वन्नपि करोति न ॥ 17-19॥
मनःप्रकाशसम्मोहस्वप्नजाड्यविवर्जितः ।
दशां कामपि सम्प्राप्तो भवेद् गलितमानसः ॥ 17-20॥
aṣṭāvakra uvāca ||
tena jñānaphalaṃ prāptaṃ yogābhyāsaphalaṃ tathā |
tṛptaḥ svacchendriyo nityamekākī ramate tu yaḥ || 17-1||
na kadācijjagatyasmin tattvajño hanta khidyati |
yata ekena tenedaṃ pūrṇaṃ brahmāṇḍamaṇḍalam || 17-2||
na jātu viṣayāḥ ke'pi svārāmaṃ harṣayantyamī |
sallakīpallavaprītamivebhaṃ nimbapallavāḥ || 17-3||
yastu bhogeṣu bhukteṣu na bhavatyadhivāsitaḥ |
abhukteṣu nirākāṅkṣī tādṛśo bhavadurlabhaḥ || 17-4||
bubhukṣuriha saṃsāre mumukṣurapi dṛśyate |
bhogamokṣanirākāṅkṣī viralo hi mahāśayaḥ || 17-5||
dharmārthakāmamokṣeṣu jīvite maraṇe tathā |
kasyāpyudāracittasya heyopādeyatā na hi || 17-6||
vāñchā na viśvavilaye na dveṣastasya ca sthitau |
yathā jīvikayā tasmād dhanya āste yathā sukham || 17-7||
kṛtārtho'nena jñānenetyevaṃ galitadhīḥ kṛtī |
paśyan śṛṇvan spṛśan jighrann
aśnannāste yathā sukham || 17-8||
śūnyā dṛṣṭirvṛthā ceṣṭā vikalānīndriyāṇi ca |
na spṛhā na viraktirvā kṣīṇasaṃsārasāgare || 17-9||
na jāgarti na nidrāti nonmīlati na mīlati |
aho paradaśā kvāpi vartate muktacetasaḥ || 17-10||
sarvatra dṛśyate svasthaḥ sarvatra vimalāśayaḥ |
samastavāsanā mukto muktaḥ sarvatra rājate || 17-11||
paśyan śṛṇvan spṛśan jighrann aśnan
gṛhṇan vadan vrajan |
īhitānīhitairmukto mukta eva mahāśayaḥ || 17-12||
na nindati na ca stauti na hṛṣyati na kupyati |
na dadāti na gṛhṇāti muktaḥ sarvatra nīrasaḥ || 17-13||
sānurāgāṃ striyaṃ dṛṣṭvā mṛtyuṃ vā samupasthitam |
avihvalamanāḥ svastho mukta eva mahāśayaḥ || 17-14||
sukhe duḥkhe nare nāryāṃ sampatsu ca vipatsu ca |
viśeṣo naiva dhīrasya sarvatra samadarśinaḥ || 17-15||
na hiṃsā naiva kāruṇyaṃ nauddhatyaṃ na ca dīnatā |
nāścaryaṃ naiva ca kṣobhaḥ kṣīṇasaṃsaraṇe nare || 17-16||
na mukto viṣayadveṣṭā na vā viṣayalolupaḥ |
asaṃsaktamanā nityaṃ prāptāprāptamupāśnute || 17-17||
samādhānāsamādhānahitāhitavikalpanāḥ |
śūnyacitto na jānāti kaivalyamiva saṃsthitaḥ || 17-18||
nirmamo nirahaṅkāro na kiñciditi niścitaḥ |
antargalitasarvāśaḥ kurvannapi karoti na || 17-19||
manaḥprakāśasammohasvapnajāḍyavivarjitaḥ |
daśāṃ kāmapi samprāpto bhaved galitamānasaḥ || 17-20||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.