අෂ්ටාවක්ර උවාච ..
යථාතථෝපදේශේන කෘතාර්ථඃ සත්ත්වබුද්ධිමාන් .
ආජීවමපි ජිජ්ඤාසුඃ පරස්තත්ර විමුහ්යති .. 15-1..
මෝක්ෂෝ විෂයවෛරස්යං බන්ධෝ වෛෂයිකෝ රසඃ .
ඒතාවදේව විජ්ඤානං යථේච්ඡසි තථා කුරු .. 15-2..
වාග්මිප්රාජ්ඤාමහෝද්යෝගං ජනං මූකජඩාලසම් .
කරෝති තත්ත්වබෝධෝ(අ)යමතස්ත්යක්තෝ බුභුක්ෂභිඃ .. 15-3..
න ත්වං දේහෝ න තේ දේහෝ භෝක්තා කර්තා න වා භවාන් .
චිද්රූපෝ(අ)සි සදා සාක්ෂී නිරපේක්ෂඃ සුඛං චර .. 15-4..
රාගද්වේෂෞ මනෝධර්මෞ න මනස්තේ කදාචන .
නිර්විකල්පෝ(අ)සි බෝධාත්මා නිර්විකාරඃ සුඛං චර .. 15-5..
සර්වභූතේෂු චාත්මානං සර්වභූතානි චාත්මනි .
විජ්ඤාය නිරහඞ්කාරෝ නිර්මමස්ත්වං සුඛී භව .. 15-6..
විශ්වං ස්ඵුරති යත්රේදං තරඞ්ගා ඉව සාගරේ .
තත්ත්වමේව න සන්දේහශ්චින්මූර්තේ විජ්වරෝ භව .. 15-7..
ශ්රද්ධස්ව තාත ශ්රද්ධස්ව නාත්ර මෝහං කුරුෂ්ව භෝඃ .
ජ්ඤානස්වරූපෝ භගවානාත්මා ත්වං ප්රකෘතේඃ පරඃ .. 15-8..
ගුණෛඃ සංවේෂ්ටිතෝ දේහස්තිෂ්ඨත්යායාති යාති ච .
ආත්මා න ගන්තා නාගන්තා කිමේනමනුශෝචසි .. 15-9..
දේහස්තිෂ්ඨතු කල්පාන්තං ගච්ඡත්වද්යෛව වා පුනඃ .
ක්ව වෘද්ධිඃ ක්ව ච වා හානිස්තව චින්මාත්රරූපිණඃ .. 15-10..
ත්වය්යනන්තමහාම්භෝධෞ විශ්වවීචිඃ ස්වභාවතඃ .
උදේතු වාස්තමායාතු න තේ වෘද්ධිර්න වා ක්ෂතිඃ .. 15-11..
තාත චින්මාත්රරූපෝ(අ)සි න තේ භින්නමිදං ජගත් .
අතඃ කස්ය කථං කුත්ර හේයෝපාදේයකල්පනා .. 15-12..
ඒකස්මින්නව්යයේ ශාන්තේ චිදාකාශේ(අ)මලේ ත්වයි .
කුතෝ ජන්ම කුතෝ කර්ම කුතෝ(අ)හඞ්කාර ඒව ච .. 15-13..
යත්ත්වං පශ්යසි තත්රෛකස්ත්වමේව ප්රතිභාසසේ .
කිං පෘථක් භාසතේ ස්වර්ණාත් කටකාඞ්ගදනූපුරම් .. 15-14..
අයං සෝ(අ)හමයං නාහං විභාගමිති සන්ත්යජ .
සර්වමාත්මේති නිශ්චිත්ය නිඃසඞ්කල්පඃ සුඛී භව .. 15-15..
තවෛවාජ්ඤානතෝ විශ්වං ත්වමේකඃ පරමාර්ථතඃ .
ත්වත්තෝ(අ)න්යෝ නාස්ති සංසාරී නාසංසාරී ච කශ්චන .. 15-16..
භ්රාන්තිමාත්රමිදං විශ්වං න කිඤ්චිදිති නිශ්චයී .
නිර්වාසනඃ ස්ඵූර්තිමාත්රෝ න කිඤ්චිදිව ශාම්යති .. 15-17..
ඒක ඒව භවාම්භෝධාවාසීදස්ති භවිෂ්යති .
න තේ බන්ධෝ(අ)ස්ති මෝක්ෂෝ වා කෘතකෘත්යඃ සුඛං චර .. 15-18..
මා සඞ්කල්පවිකල්පාභ්යාං චිත්තං ක්ෂෝභය චින්මය .
උපශාම්ය සුඛං තිෂ්ඨ ස්වාත්මන්යානන්දවිග්රහේ .. 15-19..
ත්යජෛව ධ්යානං සර්වත්ර මා කිඤ්චිද් හෘදි ධාරය .
ආත්මා ත්වං මුක්ත ඒවාසි කිං විමෘශ්ය කරිෂ්යසි .. 15-20..
Roman (IAST) Transliteration
aṣṭāvakra uvāca ||
yathātathopadeśena kṛtārthaḥ sattvabuddhimān |
ājīvamapi jijñāsuḥ parastatra vimuhyati || 15-1||
mokṣo viṣayavairasyaṃ bandho vaiṣayiko rasaḥ |
etāvadeva vijñānaṃ yathecchasi tathā kuru || 15-2||
vāgmiprājñāmahodyogaṃ janaṃ mūkajaḍālasam |
karoti tattvabodho'yamatastyakto bubhukṣabhiḥ || 15-3||
na tvaṃ deho na te deho bhoktā kartā na vā bhavān |
cidrūpo'si sadā sākṣī nirapekṣaḥ sukhaṃ cara || 15-4||
rāgadveṣau manodharmau na manaste kadācana |
nirvikalpo'si bodhātmā nirvikāraḥ sukhaṃ cara || 15-5||
sarvabhūteṣu cātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani |
vijñāya nirahaṅkāro nirmamastvaṃ sukhī bhava || 15-6||
viśvaṃ sphurati yatredaṃ taraṅgā iva sāgare |
tattvameva na sandehaścinmūrte vijvaro bhava || 15-7||
śraddhasva tāta śraddhasva nātra mohaṃ kuruṣva bhoḥ |
jñānasvarūpo bhagavānātmā tvaṃ prakṛteḥ paraḥ || 15-8||
guṇaiḥ saṃveṣṭito dehastiṣṭhatyāyāti yāti ca |
ātmā na gantā nāgantā kimenamanuśocasi || 15-9||
dehastiṣṭhatu kalpāntaṃ gacchatvadyaiva vā punaḥ |
kva vṛddhiḥ kva ca vā hānistava cinmātrarūpiṇaḥ || 15-10||
tvayyanantamahāmbhodhau viśvavīciḥ svabhāvataḥ |
udetu vāstamāyātu na te vṛddhirna vā kṣatiḥ || 15-11||
tāta cinmātrarūpo'si na te bhinnamidaṃ jagat |
ataḥ kasya kathaṃ kutra heyopādeyakalpanā || 15-12||
ekasminnavyaye śānte cidākāśe'male tvayi |
kuto janma kuto karma kuto'haṅkāra eva ca || 15-13||
yattvaṃ paśyasi tatraikastvameva pratibhāsase |
kiṃ pṛthak bhāsate svarṇāt kaṭakāṅgadanūpuram || 15-14||
ayaṃ so'hamayaṃ nāhaṃ vibhāgamiti santyaja |
sarvamātmeti niścitya niḥsaṅkalpaḥ sukhī bhava || 15-15||
tavaivājñānato viśvaṃ tvamekaḥ paramārthataḥ |
tvatto'nyo nāsti saṃsārī nāsaṃsārī ca kaścana || 15-16||
bhrāntimātramidaṃ viśvaṃ na kiñciditi niścayī |
nirvāsanaḥ sphūrtimātro na kiñcidiva śāmyati || 15-17||
eka eva bhavāmbhodhāvāsīdasti bhaviṣyati |
na te bandho'sti mokṣo vā kṛtakṛtyaḥ sukhaṃ cara || 15-18||
mā saṅkalpavikalpābhyāṃ cittaṃ kṣobhaya cinmaya |
upaśāmya sukhaṃ tiṣṭha svātmanyānandavigrahe || 15-19||
tyajaiva dhyānaṃ sarvatra mā kiñcid hṛdi dhāraya |
ātmā tvaṃ mukta evāsi kiṃ vimṛśya kariṣyasi || 15-20||
Sanskrit — Devanagari (original)
अष्टावक्र उवाच ॥
यथातथोपदेशेन कृतार्थः सत्त्वबुद्धिमान् ।
आजीवमपि जिज्ञासुः परस्तत्र विमुह्यति ॥ 15-1॥
मोक्षो विषयवैरस्यं बन्धो वैषयिको रसः ।
एतावदेव विज्ञानं यथेच्छसि तथा कुरु ॥ 15-2॥
वाग्मिप्राज्ञामहोद्योगं जनं मूकजडालसम् ।
करोति तत्त्वबोधोऽयमतस्त्यक्तो बुभुक्षभिः ॥ 15-3॥
न त्वं देहो न ते देहो भोक्ता कर्ता न वा भवान् ।
चिद्रूपोऽसि सदा साक्षी निरपेक्षः सुखं चर ॥ 15-4॥
रागद्वेषौ मनोधर्मौ न मनस्ते कदाचन ।
निर्विकल्पोऽसि बोधात्मा निर्विकारः सुखं चर ॥ 15-5॥
सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
विज्ञाय निरहङ्कारो निर्ममस्त्वं सुखी भव ॥ 15-6॥
विश्वं स्फुरति यत्रेदं तरङ्गा इव सागरे ।
तत्त्वमेव न सन्देहश्चिन्मूर्ते विज्वरो भव ॥ 15-7॥
श्रद्धस्व तात श्रद्धस्व नात्र मोहं कुरुष्व भोः ।
ज्ञानस्वरूपो भगवानात्मा त्वं प्रकृतेः परः ॥ 15-8॥
गुणैः संवेष्टितो देहस्तिष्ठत्यायाति याति च ।
आत्मा न गन्ता नागन्ता किमेनमनुशोचसि ॥ 15-9॥
देहस्तिष्ठतु कल्पान्तं गच्छत्वद्यैव वा पुनः ।
क्व वृद्धिः क्व च वा हानिस्तव चिन्मात्ररूपिणः ॥ 15-10॥
त्वय्यनन्तमहाम्भोधौ विश्ववीचिः स्वभावतः ।
उदेतु वास्तमायातु न ते वृद्धिर्न वा क्षतिः ॥ 15-11॥
तात चिन्मात्ररूपोऽसि न ते भिन्नमिदं जगत् ।
अतः कस्य कथं कुत्र हेयोपादेयकल्पना ॥ 15-12॥
एकस्मिन्नव्यये शान्ते चिदाकाशेऽमले त्वयि ।
कुतो जन्म कुतो कर्म कुतोऽहङ्कार एव च ॥ 15-13॥
यत्त्वं पश्यसि तत्रैकस्त्वमेव प्रतिभाससे ।
किं पृथक् भासते स्वर्णात् कटकाङ्गदनूपुरम् ॥ 15-14॥
अयं सोऽहमयं नाहं विभागमिति सन्त्यज ।
सर्वमात्मेति निश्चित्य निःसङ्कल्पः सुखी भव ॥ 15-15॥
तवैवाज्ञानतो विश्वं त्वमेकः परमार्थतः ।
त्वत्तोऽन्यो नास्ति संसारी नासंसारी च कश्चन ॥ 15-16॥
भ्रान्तिमात्रमिदं विश्वं न किञ्चिदिति निश्चयी ।
निर्वासनः स्फूर्तिमात्रो न किञ्चिदिव शाम्यति ॥ 15-17॥
एक एव भवाम्भोधावासीदस्ति भविष्यति ।
न ते बन्धोऽस्ति मोक्षो वा कृतकृत्यः सुखं चर ॥ 15-18॥
मा सङ्कल्पविकल्पाभ्यां चित्तं क्षोभय चिन्मय ।
उपशाम्य सुखं तिष्ठ स्वात्मन्यानन्दविग्रहे ॥ 15-19॥
त्यजैव ध्यानं सर्वत्र मा किञ्चिद् हृदि धारय ।
आत्मा त्वं मुक्त एवासि किं विमृश्य करिष्यसि ॥ 15-20॥
aṣṭāvakra uvāca ||
yathātathopadeśena kṛtārthaḥ sattvabuddhimān |
ājīvamapi jijñāsuḥ parastatra vimuhyati || 15-1||
mokṣo viṣayavairasyaṃ bandho vaiṣayiko rasaḥ |
etāvadeva vijñānaṃ yathecchasi tathā kuru || 15-2||
vāgmiprājñāmahodyogaṃ janaṃ mūkajaḍālasam |
karoti tattvabodho'yamatastyakto bubhukṣabhiḥ || 15-3||
na tvaṃ deho na te deho bhoktā kartā na vā bhavān |
cidrūpo'si sadā sākṣī nirapekṣaḥ sukhaṃ cara || 15-4||
rāgadveṣau manodharmau na manaste kadācana |
nirvikalpo'si bodhātmā nirvikāraḥ sukhaṃ cara || 15-5||
sarvabhūteṣu cātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani |
vijñāya nirahaṅkāro nirmamastvaṃ sukhī bhava || 15-6||
viśvaṃ sphurati yatredaṃ taraṅgā iva sāgare |
tattvameva na sandehaścinmūrte vijvaro bhava || 15-7||
śraddhasva tāta śraddhasva nātra mohaṃ kuruṣva bhoḥ |
jñānasvarūpo bhagavānātmā tvaṃ prakṛteḥ paraḥ || 15-8||
guṇaiḥ saṃveṣṭito dehastiṣṭhatyāyāti yāti ca |
ātmā na gantā nāgantā kimenamanuśocasi || 15-9||
dehastiṣṭhatu kalpāntaṃ gacchatvadyaiva vā punaḥ |
kva vṛddhiḥ kva ca vā hānistava cinmātrarūpiṇaḥ || 15-10||
tvayyanantamahāmbhodhau viśvavīciḥ svabhāvataḥ |
udetu vāstamāyātu na te vṛddhirna vā kṣatiḥ || 15-11||
tāta cinmātrarūpo'si na te bhinnamidaṃ jagat |
ataḥ kasya kathaṃ kutra heyopādeyakalpanā || 15-12||
ekasminnavyaye śānte cidākāśe'male tvayi |
kuto janma kuto karma kuto'haṅkāra eva ca || 15-13||
yattvaṃ paśyasi tatraikastvameva pratibhāsase |
kiṃ pṛthak bhāsate svarṇāt kaṭakāṅgadanūpuram || 15-14||
ayaṃ so'hamayaṃ nāhaṃ vibhāgamiti santyaja |
sarvamātmeti niścitya niḥsaṅkalpaḥ sukhī bhava || 15-15||
tavaivājñānato viśvaṃ tvamekaḥ paramārthataḥ |
tvatto'nyo nāsti saṃsārī nāsaṃsārī ca kaścana || 15-16||
bhrāntimātramidaṃ viśvaṃ na kiñciditi niścayī |
nirvāsanaḥ sphūrtimātro na kiñcidiva śāmyati || 15-17||
eka eva bhavāmbhodhāvāsīdasti bhaviṣyati |
na te bandho'sti mokṣo vā kṛtakṛtyaḥ sukhaṃ cara || 15-18||
mā saṅkalpavikalpābhyāṃ cittaṃ kṣobhaya cinmaya |
upaśāmya sukhaṃ tiṣṭha svātmanyānandavigrahe || 15-19||
tyajaiva dhyānaṃ sarvatra mā kiñcid hṛdi dhāraya |
ātmā tvaṃ mukta evāsi kiṃ vimṛśya kariṣyasi || 15-20||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.