ඕං ශ්රී පරමාත්මනේ නමඃ
අථ චතුර්දශෝ(අ)ධ්යායඃ
ගුණත්රයවිභාගයෝගඃ
ශ්රී භගවානුවාච
පරං භූයඃ ප්රවක්ෂ්යාමි ජ්ඤානානාං ජ්ඤානමුත්තමම් .
යජ්ජ්ඤාත්වා මුනයඃ සර්වේ පරාං සිද්ධිමිතෝ ගතාඃ ..1..
ඉදං ජ්ඤානමුපාශ්රිත්ය මම සාධර්ම්යමාගතාඃ .
සර්ගේ(අ)පි නෝපජායන්තේ ප්රලයේ න ව්යථන්ති ච ..2..
මම යෝනිර්මහද්බ්රහ්ම තස්මින්ගර්භං දධාම්යහම් .
සම්භවඃ සර්වභූතානාං තතෝ භවති භාරත ..3..
සර්වයෝනිෂු කෞන්තේය මූර්තයඃ සම්භවන්ති යාඃ .
තාසාං බ්රහ්ම මහද්යෝනිඃ අහං බීජප්රදඃ පිතා ..4..
සත්ත්වං රජස්තම ඉති ගුණාඃ ප්රකෘතිසම්භවාඃ .
නිබධ්නන්ති මහාබාහෝ දේහේ දේහිනමව්යයම් ..5..
තත්ර සත්ත්වං නිර්මලත්වාත් ප්රකාශකමනාමයම් .
සුඛසඞ්ගේන බධ්නාති ජ්ඤානසඞ්ගේන චානඝ ..6..
රජෝ රාගාත්මකං විද්ධි තෘෂ්ණාසඞ්ගසමුද්භවම් .
තන්නිබධ්නාති කෞන්තේය කර්මසඞ්ගේන දේහිනම් ..7..
තමස්ත්වජ්ඤානජං විද්ධි මෝහනං සර්වදේහිනාම් .
ප්රමාදාලස්යනිද්රාභිඃ තන්නිබධ්නාති භාරත ..8..
සත්ත්වං සුඛේ සඤ්ජයති රජඃ කර්මණි භාරත .
ජ්ඤානමාවෘත්ය තු තමඃ ප්රමාදේ සඤ්ජයත්යුත ..9..
රජස්තමශ්චාභිභූය සත්ත්වං භවති භාරත .
රජඃ සත්ත්වං තමශ්චෛව තමඃ සත්ත්වං රජස්තථා ..10..
සර්වද්වාරේෂු දේහේ(අ)ස්මින් ප්රකාශ උපජායතේ .
ජ්ඤානං යදා තදා විද්යාත් විවෘද්ධං සත්ත්වමිත්යුත ..11..
ලෝභඃ ප්රවෘත්තිරාරම්භඃ කර්මණාමශමඃ ස්පෘහා .
රජස්යේතානි ජායන්තේ විවෘද්ධේ භරතර්ෂභ ..12..
අප්රකාශෝ(අ)ප්රවෘත්තිශ්ච ප්රමාදෝ මෝහ ඒව ච .
තමස්යේතානි ජායන්තේ විවෘද්ධේ කුරුනන්දන ..13..
යදා සත්ත්වේ ප්රවෘද්ධේ තු ප්රලයං යාති දේහභෘත් .
තදෝත්තමවිදාං ලෝකාන් අමලාන්ප්රතිපද්යතේ ..14..
රජසි ප්රලයං ගත්වා කර්මසඞ්ගිෂු ජායතේ .
තථා ප්රලීනස්තමසි මූඪයෝනිෂු ජායතේ ..15..
කර්මණඃ සුකෘතස්යාහුඃ සාත්ත්විකං නිර්මලං ඵලම් .
රජසස්තු ඵලං දුඃඛම් අජ්ඤානං තමසඃ ඵලම් ..16..
සත්ත්වාත්සඤ්ජායතේ ජ්ඤානං රජසෝ ලෝභ ඒව ච .
ප්රමාදමෝහෞ තමසඃ භවතෝ(අ)ජ්ඤානමේව ච ..17..
ඌර්ධ්වං ගච්ඡන්ති සත්ත්වස්ථාඃ මධ්යේ තිෂ්ඨන්ති රාජසාඃ .
ජඝන්යගුණවෘත්තිස්ථාඃ අධෝ ගච්ඡන්ති තාමසාඃ ..18..
නාන්යං ගුණේභ්යඃ කර්තාරං යදා ද්රෂ්ටා(අ)නුපශ්යති .
ගුණේභ්යශ්ච පරං වේත්ති මද්භාවං සෝ(අ)ධිගච්ඡති ..19..
ගුණානේතානතීත්ය ත්රීන් දේහී දේහසමුද්භවාන් .
ජන්මමෘත්යුජරාදුඃඛෛඃ විමුක්තෝ(අ)මෘතමශ්නුතේ ..20..
අර්ජුන උවාච
කෛර්ලිඞ්ගෛස්ත්රීන්ගුණානේතාන් අතීතෝ භවති ප්රභෝ .
කිමාචාරඃ කථං චෛතාන් ත්රීන්ගුණානතිවර්තතේ ..21..
ශ්රී භගවානුවාච
ප්රකාශං ච ප්රවෘත්තිං ච මෝහමේව ච පාණ්ඩව .
න ද්වේෂ්ටි සම්ප්රවෘත්තානි න නිවෘත්තානි කාඞ්ක්ෂති ..22..
උදාසීනවදාසීනඃ ගුණෛර්යෝ න විචාල්යතේ .
ගුණා වර්තන්ත ඉත්යේව යෝ(අ)වතිෂ්ඨති නේඞ්ගතේ ..23..
සමදුඃඛසුඛඃ ස්වස්ථඃ සමලෝෂ්ටාශ්මකාඤ්චනඃ .
තුල්යප්රියාප්රියෝ ධීරඃ තුල්යනින්දාත්මසංස්තුතිඃ ..24..
මානාපමානයෝස්තුල්යඃ තුල්යෝ මිත්රාරිපක්ෂයෝඃ .
සර්වාරම්භපරිත්යාගී ගුණාතීතඃ ස උච්යතේ ..25..
මාං ච යෝ(අ)ව්යභිචාරේණ භක්තියෝගේන සේවතේ .
ස ගුණාන්සමතීත්යෛතාන් බ්රහ්මභූයාය කල්පතේ ..26..
බ්රහ්මණෝ හි ප්රතිෂ්ඨා(අ)හම් අමෘතස්යාව්යයස්ය ච .
ශාශ්වතස්ය ච ධර්මස්ය සුඛස්යෛකාන්තිකස්ය ච ..27..
.. ඕං තත්සදිති ශ්රීමද්භගවද්ගීතාසු උපනිෂත්සු බ්රහ්මවිද්යායාං
යෝගශාස්ත්රේ ශ්රීකෘෂ්ණාර්ජුනසංවාදේ ගුණත්රයවිභාගයෝගෝ චතුර්දශෝ(අ)ධ්යායඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha caturdaśo'dhyāyaḥ
guṇatrayavibhāgayogaḥ
śrī bhagavānuvāca
paraṃ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāṃ jñānamuttamam |
yajjñātvā munayaḥ sarve parāṃ siddhimito gatāḥ ||1||
idaṃ jñānamupāśritya mama sādharmyamāgatāḥ |
sarge'pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca ||2||
mama yonirmahadbrahma tasmingarbhaṃ dadhāmyaham |
sambhavaḥ sarvabhūtānāṃ tato bhavati bhārata ||3||
sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥ |
tāsāṃ brahma mahadyoniḥ ahaṃ bījapradaḥ pitā ||4||
sattvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ |
nibadhnanti mahābāho dehe dehinamavyayam ||5||
tatra sattvaṃ nirmalatvāt prakāśakamanāmayam |
sukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena cānagha ||6||
rajo rāgātmakaṃ viddhi tṛṣṇāsaṅgasamudbhavam |
tannibadhnāti kaunteya karmasaṅgena dehinam ||7||
tamastvajñānajaṃ viddhi mohanaṃ sarvadehinām |
pramādālasyanidrābhiḥ tannibadhnāti bhārata ||8||
sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata |
jñānamāvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayatyuta ||9||
rajastamaścābhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata |
rajaḥ sattvaṃ tamaścaiva tamaḥ sattvaṃ rajastathā ||10||
sarvadvāreṣu dehe'smin prakāśa upajāyate |
jñānaṃ yadā tadā vidyāt vivṛddhaṃ sattvamityuta ||11||
lobhaḥ pravṛttirārambhaḥ karmaṇāmaśamaḥ spṛhā |
rajasyetāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha ||12||
aprakāśo'pravṛttiśca pramādo moha eva ca |
tamasyetāni jāyante vivṛddhe kurunandana ||13||
yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṃ yāti dehabhṛt |
tadottamavidāṃ lokān amalānpratipadyate ||14||
rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate |
tathā pralīnastamasi mūḍhayoniṣu jāyate ||15||
karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam |
rajasastu phalaṃ duḥkham ajñānaṃ tamasaḥ phalam ||16||
sattvātsañjāyate jñānaṃ rajaso lobha eva ca |
pramādamohau tamasaḥ bhavato'jñānameva ca ||17||
ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthāḥ madhye tiṣṭhanti rājasāḥ |
jaghanyaguṇavṛttisthāḥ adho gacchanti tāmasāḥ ||18||
nānyaṃ guṇebhyaḥ kartāraṃ yadā draṣṭā'nupaśyati |
guṇebhyaśca paraṃ vetti madbhāvaṃ so'dhigacchati ||19||
guṇānetānatītya trīn dehī dehasamudbhavān |
janmamṛtyujarāduḥkhaiḥ vimukto'mṛtamaśnute ||20||
arjuna uvāca
kairliṅgaistrīnguṇānetān atīto bhavati prabho |
kimācāraḥ kathaṃ caitān trīnguṇānativartate ||21||
śrī bhagavānuvāca
prakāśaṃ ca pravṛttiṃ ca mohameva ca pāṇḍava |
na dveṣṭi sampravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati ||22||
udāsīnavadāsīnaḥ guṇairyo na vicālyate |
guṇā vartanta ityeva yo'vatiṣṭhati neṅgate ||23||
samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ |
tulyapriyāpriyo dhīraḥ tulyanindātmasaṃstutiḥ ||24||
mānāpamānayostulyaḥ tulyo mitrāripakṣayoḥ |
sarvārambhaparityāgī guṇātītaḥ sa ucyate ||25||
māṃ ca yo'vyabhicāreṇa bhaktiyogena sevate |
sa guṇānsamatītyaitān brahmabhūyāya kalpate ||26||
brahmaṇo hi pratiṣṭhā'ham amṛtasyāvyayasya ca |
śāśvatasya ca dharmasya sukhasyaikāntikasya ca ||27||
|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ
yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde guṇatrayavibhāgayogo caturdaśo'dhyāyaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
ॐ श्री परमात्मने नमः
अथ चतुर्दशोऽध्यायः
गुणत्रयविभागयोगः
श्री भगवानुवाच
परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।
यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥1॥
इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।
सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥2॥
मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन्गर्भं दधाम्यहम् ।
सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥3॥
सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।
तासां ब्रह्म महद्योनिः अहं बीजप्रदः पिता ॥4॥
सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।
निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥5॥
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात् प्रकाशकमनामयम् ।
सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ ॥6॥
रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।
तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥7॥
तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।
प्रमादालस्यनिद्राभिः तन्निबध्नाति भारत ॥8॥
सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।
ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत ॥9॥
रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।
रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा ॥10॥
सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन् प्रकाश उपजायते ।
ज्ञानं यदा तदा विद्यात् विवृद्धं सत्त्वमित्युत ॥11॥
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।
रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥12॥
अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।
तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥13॥
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।
तदोत्तमविदां लोकान् अमलान्प्रतिपद्यते ॥14॥
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।
तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥15॥
कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।
रजसस्तु फलं दुःखम् अज्ञानं तमसः फलम् ॥16॥
सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।
प्रमादमोहौ तमसः भवतोऽज्ञानमेव च ॥17॥
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्थाः मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।
जघन्यगुणवृत्तिस्थाः अधो गच्छन्ति तामसाः ॥18॥
नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टाऽनुपश्यति ।
गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति ॥19॥
गुणानेतानतीत्य त्रीन् देही देहसमुद्भवान् ।
जन्ममृत्युजरादुःखैः विमुक्तोऽमृतमश्नुते ॥20॥
अर्जुन उवाच
कैर्लिङ्गैस्त्रीन्गुणानेतान् अतीतो भवति प्रभो ।
किमाचारः कथं चैतान् त्रीन्गुणानतिवर्तते ॥21॥
श्री भगवानुवाच
प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।
न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥22॥
उदासीनवदासीनः गुणैर्यो न विचाल्यते ।
गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते ॥23॥
समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
तुल्यप्रियाप्रियो धीरः तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥24॥
मानापमानयोस्तुल्यः तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।
सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते ॥25॥
मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।
स गुणान्समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥26॥
ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाऽहम् अमृतस्याव्ययस्य च ।
शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च ॥27॥
॥ ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां
योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे गुणत्रयविभागयोगो चतुर्दशोऽध्यायः ॥
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha caturdaśo'dhyāyaḥ
guṇatrayavibhāgayogaḥ
śrī bhagavānuvāca
paraṃ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāṃ jñānamuttamam |
yajjñātvā munayaḥ sarve parāṃ siddhimito gatāḥ ||1||
idaṃ jñānamupāśritya mama sādharmyamāgatāḥ |
sarge'pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca ||2||
mama yonirmahadbrahma tasmingarbhaṃ dadhāmyaham |
sambhavaḥ sarvabhūtānāṃ tato bhavati bhārata ||3||
sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥ |
tāsāṃ brahma mahadyoniḥ ahaṃ bījapradaḥ pitā ||4||
sattvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ |
nibadhnanti mahābāho dehe dehinamavyayam ||5||
tatra sattvaṃ nirmalatvāt prakāśakamanāmayam |
sukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena cānagha ||6||
rajo rāgātmakaṃ viddhi tṛṣṇāsaṅgasamudbhavam |
tannibadhnāti kaunteya karmasaṅgena dehinam ||7||
tamastvajñānajaṃ viddhi mohanaṃ sarvadehinām |
pramādālasyanidrābhiḥ tannibadhnāti bhārata ||8||
sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata |
jñānamāvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayatyuta ||9||
rajastamaścābhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata |
rajaḥ sattvaṃ tamaścaiva tamaḥ sattvaṃ rajastathā ||10||
sarvadvāreṣu dehe'smin prakāśa upajāyate |
jñānaṃ yadā tadā vidyāt vivṛddhaṃ sattvamityuta ||11||
lobhaḥ pravṛttirārambhaḥ karmaṇāmaśamaḥ spṛhā |
rajasyetāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha ||12||
aprakāśo'pravṛttiśca pramādo moha eva ca |
tamasyetāni jāyante vivṛddhe kurunandana ||13||
yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṃ yāti dehabhṛt |
tadottamavidāṃ lokān amalānpratipadyate ||14||
rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate |
tathā pralīnastamasi mūḍhayoniṣu jāyate ||15||
karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam |
rajasastu phalaṃ duḥkham ajñānaṃ tamasaḥ phalam ||16||
sattvātsañjāyate jñānaṃ rajaso lobha eva ca |
pramādamohau tamasaḥ bhavato'jñānameva ca ||17||
ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthāḥ madhye tiṣṭhanti rājasāḥ |
jaghanyaguṇavṛttisthāḥ adho gacchanti tāmasāḥ ||18||
nānyaṃ guṇebhyaḥ kartāraṃ yadā draṣṭā'nupaśyati |
guṇebhyaśca paraṃ vetti madbhāvaṃ so'dhigacchati ||19||
guṇānetānatītya trīn dehī dehasamudbhavān |
janmamṛtyujarāduḥkhaiḥ vimukto'mṛtamaśnute ||20||
arjuna uvāca
kairliṅgaistrīnguṇānetān atīto bhavati prabho |
kimācāraḥ kathaṃ caitān trīnguṇānativartate ||21||
śrī bhagavānuvāca
prakāśaṃ ca pravṛttiṃ ca mohameva ca pāṇḍava |
na dveṣṭi sampravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati ||22||
udāsīnavadāsīnaḥ guṇairyo na vicālyate |
guṇā vartanta ityeva yo'vatiṣṭhati neṅgate ||23||
samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ |
tulyapriyāpriyo dhīraḥ tulyanindātmasaṃstutiḥ ||24||
mānāpamānayostulyaḥ tulyo mitrāripakṣayoḥ |
sarvārambhaparityāgī guṇātītaḥ sa ucyate ||25||
māṃ ca yo'vyabhicāreṇa bhaktiyogena sevate |
sa guṇānsamatītyaitān brahmabhūyāya kalpate ||26||
brahmaṇo hi pratiṣṭhā'ham amṛtasyāvyayasya ca |
śāśvatasya ca dharmasya sukhasyaikāntikasya ca ||27||
|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ
yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde guṇatrayavibhāgayogo caturdaśo'dhyāyaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.