ඕං ශ්රී පරමාත්මනේ නමඃ
අථ චතුර්දශෝ(අ)ධ්යායඃ .
ගුණත්රයවිභාගයෝගඃ
ශ්රීභගවානුවාච
පරං භූයඃ ප්රවක්ෂ්යාමි ජ්ඤානානාං ජ්ඤානමුත්තමම් .
යජ්ජ්ඤාත්වා මුනයඃ සර්වේ පරාං සිද්ධිමිතෝ ගතාඃ .. 1 ..
ඉදං ජ්ඤානමුපාශ්රිත්ය මම සාධර්ම්යමාගතාඃ .
සර්ගේ(අ)පි නෝපජායන්තේ ප්රලයේ න ව්යථන්ති ච .. 2 ..
මම යෝනිර්මහද්බ්රහ්ම තස්මින්ගර්භං දධාම්යහම් .
සම්භවඃ සර්වභූතානාං තතෝ භවති භාරත .. 3 ..
සර්වයෝනිෂු කෞන්තේය මූර්තයඃ සම්භවන්ති යාඃ .
තාසාං බ්රහ්ම මහද්යෝනිරහං බීජප්රදඃ පිතා .. 4 ..
සත්ත්වං රජස්තම ඉති ගුණාඃ ප්රකෘතිසම්භවාඃ .
නිබධ්නන්ති මහාබාහෝ දේහේ දේහිනමව්යයම් .. 5 ..
තත්ර සත්ත්වං නිර්මලත්වාත්ප්රකාශකමනාමයම් .
සුඛසඞ්ගේන බධ්නාති ජ්ඤානසඞ්ගේන චානඝ .. 6 ..
රජෝ රාගාත්මකං විද්ධි තෘෂ්ණාසඞ්ගසමුද්භවම් .
තන්නිබධ්නාති කෞන්තේය කර්මසඞ්ගේන දේහිනම් .. 7 ..
තමස්ත්වජ්ඤානජං විද්ධි මෝහනං සර්වදේහිනාම් .
ප්රමාදාලස්යනිද්රාභිස්තන්නිබධ්නාති භාරත .. 8 ..
සත්ත්වං සුඛේ සඤ්ජයති රජඃ කර්මණි භාරත .
ජ්ඤානමාවෘත්ය තු තමඃ ප්රමාදේ සඤ්ජයත්යුත .. 9 ..
රජස්තමශ්චාභිභූය සත්ත්වං භවති භාරත .
රජඃ සත්ත්වං තමශ්චෛව තමඃ සත්ත්වං රජස්තථා .. 10 ..
සර්වද්වාරේෂු දේහේ(අ)ස්මින්ප්රකාශ උපජායතේ .
ජ්ඤානං යදා තදා විද්යාද්විවෘද්ධං සත්ත්වමිත්යුත .. 11 ..
ලෝභඃ ප්රවෘත්තිරාරම්භඃ කර්මණාමශමඃ ස්පෘහා .
රජස්යේතානි ජායන්තේ විවෘද්ධේ භරතර්ෂභ .. 12 ..
අප්රකාශෝ(අ)ප්රවෘත්තිශ්ච ප්රමාදෝ මෝහ ඒව ච .
තමස්යේතානි ජායන්තේ විවෘද්ධේ කුරුනන්දන .. 13 ..
යදා සත්ත්වේ ප්රවෘද්ධේ තු ප්රලයං යාති දේහභෘත් .
තදෝත්තමවිදාං ලෝකානමලාන්ප්රතිපද්යතේ .. 14 ..
රජසි ප්රලයං ගත්වා කර්මසඞ්ගිෂු ජායතේ .
තථා ප්රලීනස්තමසි මූඪයෝනිෂු ජායතේ .. 15 ..
කර්මණඃ සුකෘතස්යාහුඃ සාත්ත්විකං නිර්මලං ඵලම් .
රජසස්තු ඵලං දුඃඛමජ්ඤානං තමසඃ ඵලම් .. 16 ..
සත්ත්වාත්සඤ්ජායතේ ජ්ඤානං රජසෝ ලෝභ ඒව ච .
ප්රමාදමෝහෞ තමසෝ භවතෝ(අ)ජ්ඤානමේව ච .. 17 ..
ඌර්ධ්වං ගච්ඡන්ති සත්ත්වස්ථා මධ්යේ තිෂ්ඨන්ති රාජසාඃ .
ජඝන්යගුණවෘත්තිස්ථා අධෝ ගච්ඡන්ති තාමසාඃ .. 18 ..
නාන්යං ගුණේභ්යඃ කර්තාරං යදා ද්රෂ්ටානුපශ්යති .
ගුණේභ්යශ්ච පරං වේත්ති මද්භාවං සෝ(අ)ධිගච්ඡති .. 19 ..
ගුණානේතානතීත්ය ත්රීන්දේහී දේහසමුද්භවාන් .
ජන්මමෘත්යුජරාදුඃඛෛර්විමුක්තෝ(අ)මෘතමශ්නුතේ .. 20 ..
අර්ජුන උවාච
කෛර්ලිඞ්ගෛස්ත්රීන්ගුණානේතානතීතෝ භවති ප්රභෝ .
කිමාචාරඃ කථං චෛතාංස්ත්රීන්ගුණානතිවර්තතේ .. 21 ..
ශ්රීභගවානුවාච
ප්රකාශං ච ප්රවෘත්තිං ච මෝහමේව ච පාණ්ඩව .
ත ද්වේෂ්ටි සම්ප්රවෘත්තානි න නිවෘත්තානි කාඞ්ක්ෂති .. 22 ..
උදාසීනවදාසීනෝ ගුණෛර්යෝ න විචාල්යතේ .
ගුණා වර්තන්ත ඉත්යේව යෝ(අ)වතිෂ්ඨති නේඞ්ගතේ .. 23 ..
සමදුඃඛසුඛඃ ස්වස්ථඃ සමලෝෂ්ටාශ්මකාඤ්චනඃ .
තුල්යප්රියාප්රියෝ ධීරස්තුල්යනින්දාත්මසංස්තුතිඃ .. 24 ..
මානාපමානයෝස්තුල්යස්තුල්යෝ මිත්රාරිපක්ෂයෝඃ .
සර්වාරම්භපරිත්යාගී ගුණාතීතඃ ස උච්යතේ .. 25 ..
මාං ච යෝ(අ)ව්යභිචාරේණ භක්තියෝගේන සේවතේ .
ස ගුණාන්සමතීත්යෛතාන්බ්රහ්මභූයාය කල්පතේ .. 26 ..
බ්රහ්මණෝ හි ප්රතිෂ්ඨාහමමෘතස්යාව්යයස්ය ච .
ශාශ්වතස්ය ච ධර්මස්ය සුඛස්යෛකාන්තිකස්ය ච .. 27 ..
ඕං තත්සදිති ශ්රීමද්භගවද්ගීතාසූපනිෂත්සු බ්රහ්මවිද්යායාං යෝගශාස්ත්රේ
ශ්රීකෘෂ්ණාර්ජුනසංවාදේ ගුණත්රයවිභාගයෝගෝ නාම චතුර්දශෝ(අ)ධ්යායඃ ..14 .
Roman (IAST) Transliteration
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha caturdaśo'dhyāyaḥ |
guṇatrayavibhāgayogaḥ
śrībhagavānuvāca
paraṃ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāṃ jñānamuttamam |
yajjñātvā munayaḥ sarve parāṃ siddhimito gatāḥ || 1 ||
idaṃ jñānamupāśritya mama sādharmyamāgatāḥ |
sarge'pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca || 2 ||
mama yonirmahadbrahma tasmingarbhaṃ dadhāmyaham |
sambhavaḥ sarvabhūtānāṃ tato bhavati bhārata || 3 ||
sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥ |
tāsāṃ brahma mahadyonirahaṃ bījapradaḥ pitā || 4 ||
sattvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ |
nibadhnanti mahābāho dehe dehinamavyayam || 5 ||
tatra sattvaṃ nirmalatvātprakāśakamanāmayam |
sukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena cānagha || 6 ||
rajo rāgātmakaṃ viddhi tṛṣṇāsaṅgasamudbhavam |
tannibadhnāti kaunteya karmasaṅgena dehinam || 7 ||
tamastvajñānajaṃ viddhi mohanaṃ sarvadehinām |
pramādālasyanidrābhistannibadhnāti bhārata || 8 ||
sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata |
jñānamāvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayatyuta || 9 ||
rajastamaścābhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata |
rajaḥ sattvaṃ tamaścaiva tamaḥ sattvaṃ rajastathā || 10 ||
sarvadvāreṣu dehe'sminprakāśa upajāyate |
jñānaṃ yadā tadā vidyādvivṛddhaṃ sattvamityuta || 11 ||
lobhaḥ pravṛttirārambhaḥ karmaṇāmaśamaḥ spṛhā |
rajasyetāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha || 12 ||
aprakāśo'pravṛttiśca pramādo moha eva ca |
tamasyetāni jāyante vivṛddhe kurunandana || 13 ||
yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṃ yāti dehabhṛt |
tadottamavidāṃ lokānamalānpratipadyate || 14 ||
rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate |
tathā pralīnastamasi mūḍhayoniṣu jāyate || 15 ||
karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam |
rajasastu phalaṃ duḥkhamajñānaṃ tamasaḥ phalam || 16 ||
sattvātsañjāyate jñānaṃ rajaso lobha eva ca |
pramādamohau tamaso bhavato'jñānameva ca || 17 ||
ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ |
jaghanyaguṇavṛttisthā adho gacchanti tāmasāḥ || 18 ||
nānyaṃ guṇebhyaḥ kartāraṃ yadā draṣṭānupaśyati |
guṇebhyaśca paraṃ vetti madbhāvaṃ so'dhigacchati || 19 ||
guṇānetānatītya trīndehī dehasamudbhavān |
janmamṛtyujarāduḥkhairvimukto'mṛtamaśnute || 20 ||
arjuna uvāca
kairliṅgaistrīnguṇānetānatīto bhavati prabho |
kimācāraḥ kathaṃ caitāṃstrīnguṇānativartate || 21 ||
śrībhagavānuvāca
prakāśaṃ ca pravṛttiṃ ca mohameva ca pāṇḍava |
ta dveṣṭi sampravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati || 22 ||
udāsīnavadāsīno guṇairyo na vicālyate |
guṇā vartanta ityeva yo'vatiṣṭhati neṅgate || 23 ||
samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ |
tulyapriyāpriyo dhīrastulyanindātmasaṃstutiḥ || 24 ||
mānāpamānayostulyastulyo mitrāripakṣayoḥ |
sarvārambhaparityāgī guṇātītaḥ sa ucyate || 25 ||
māṃ ca yo'vyabhicāreṇa bhaktiyogena sevate |
sa guṇānsamatītyaitānbrahmabhūyāya kalpate || 26 ||
brahmaṇo hi pratiṣṭhāhamamṛtasyāvyayasya ca |
śāśvatasya ca dharmasya sukhasyaikāntikasya ca || 27 ||
oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre
śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde guṇatrayavibhāgayogo nāma caturdaśo'dhyāyaḥ ||14 |
Sanskrit — Devanagari (original)
ॐ श्री परमात्मने नमः
अथ चतुर्दशोऽध्यायः ।
गुणत्रयविभागयोगः
श्रीभगवानुवाच
परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।
यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥ 1 ॥
इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।
सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥ 2 ॥
मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन्गर्भं दधाम्यहम् ।
सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥ 3 ॥
सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।
तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता ॥ 4 ॥
सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।
निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥ 5 ॥
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।
सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ ॥ 6 ॥
रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।
तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥ 7 ॥
तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।
प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत ॥ 8 ॥
सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।
ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत ॥ 9 ॥
रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।
रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा ॥ 10 ॥
सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते ।
ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत ॥ 11 ॥
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।
रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥ 12 ॥
अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।
तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥ 13 ॥
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।
तदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते ॥ 14 ॥
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।
तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥ 15 ॥
कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।
रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम् ॥ 16 ॥
सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।
प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च ॥ 17 ॥
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।
जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः ॥ 18 ॥
नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति ।
गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति ॥ 19 ॥
गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान् ।
जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते ॥ 20 ॥
अर्जुन उवाच
कैर्लिङ्गैस्त्रीन्गुणानेतानतीतो भवति प्रभो ।
किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते ॥ 21 ॥
श्रीभगवानुवाच
प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।
त द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥ 22 ॥
उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।
गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते ॥ 23 ॥
समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥ 24 ॥
मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।
सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते ॥ 25 ॥
मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।
स गुणान्समतीत्यैतान्ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ 26 ॥
ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाहममृतस्याव्ययस्य च ।
शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च ॥ 27 ॥
ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे
श्रीकृष्णार्जुनसंवादे गुणत्रयविभागयोगो नाम चतुर्दशोऽध्यायः ॥14 ।
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha caturdaśo'dhyāyaḥ |
guṇatrayavibhāgayogaḥ
śrībhagavānuvāca
paraṃ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāṃ jñānamuttamam |
yajjñātvā munayaḥ sarve parāṃ siddhimito gatāḥ || 1 ||
idaṃ jñānamupāśritya mama sādharmyamāgatāḥ |
sarge'pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca || 2 ||
mama yonirmahadbrahma tasmingarbhaṃ dadhāmyaham |
sambhavaḥ sarvabhūtānāṃ tato bhavati bhārata || 3 ||
sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥ |
tāsāṃ brahma mahadyonirahaṃ bījapradaḥ pitā || 4 ||
sattvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ |
nibadhnanti mahābāho dehe dehinamavyayam || 5 ||
tatra sattvaṃ nirmalatvātprakāśakamanāmayam |
sukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena cānagha || 6 ||
rajo rāgātmakaṃ viddhi tṛṣṇāsaṅgasamudbhavam |
tannibadhnāti kaunteya karmasaṅgena dehinam || 7 ||
tamastvajñānajaṃ viddhi mohanaṃ sarvadehinām |
pramādālasyanidrābhistannibadhnāti bhārata || 8 ||
sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata |
jñānamāvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayatyuta || 9 ||
rajastamaścābhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata |
rajaḥ sattvaṃ tamaścaiva tamaḥ sattvaṃ rajastathā || 10 ||
sarvadvāreṣu dehe'sminprakāśa upajāyate |
jñānaṃ yadā tadā vidyādvivṛddhaṃ sattvamityuta || 11 ||
lobhaḥ pravṛttirārambhaḥ karmaṇāmaśamaḥ spṛhā |
rajasyetāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha || 12 ||
aprakāśo'pravṛttiśca pramādo moha eva ca |
tamasyetāni jāyante vivṛddhe kurunandana || 13 ||
yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṃ yāti dehabhṛt |
tadottamavidāṃ lokānamalānpratipadyate || 14 ||
rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate |
tathā pralīnastamasi mūḍhayoniṣu jāyate || 15 ||
karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam |
rajasastu phalaṃ duḥkhamajñānaṃ tamasaḥ phalam || 16 ||
sattvātsañjāyate jñānaṃ rajaso lobha eva ca |
pramādamohau tamaso bhavato'jñānameva ca || 17 ||
ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ |
jaghanyaguṇavṛttisthā adho gacchanti tāmasāḥ || 18 ||
nānyaṃ guṇebhyaḥ kartāraṃ yadā draṣṭānupaśyati |
guṇebhyaśca paraṃ vetti madbhāvaṃ so'dhigacchati || 19 ||
guṇānetānatītya trīndehī dehasamudbhavān |
janmamṛtyujarāduḥkhairvimukto'mṛtamaśnute || 20 ||
arjuna uvāca
kairliṅgaistrīnguṇānetānatīto bhavati prabho |
kimācāraḥ kathaṃ caitāṃstrīnguṇānativartate || 21 ||
śrībhagavānuvāca
prakāśaṃ ca pravṛttiṃ ca mohameva ca pāṇḍava |
ta dveṣṭi sampravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati || 22 ||
udāsīnavadāsīno guṇairyo na vicālyate |
guṇā vartanta ityeva yo'vatiṣṭhati neṅgate || 23 ||
samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ |
tulyapriyāpriyo dhīrastulyanindātmasaṃstutiḥ || 24 ||
mānāpamānayostulyastulyo mitrāripakṣayoḥ |
sarvārambhaparityāgī guṇātītaḥ sa ucyate || 25 ||
māṃ ca yo'vyabhicāreṇa bhaktiyogena sevate |
sa guṇānsamatītyaitānbrahmabhūyāya kalpate || 26 ||
brahmaṇo hi pratiṣṭhāhamamṛtasyāvyayasya ca |
śāśvatasya ca dharmasya sukhasyaikāntikasya ca || 27 ||
oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre
śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde guṇatrayavibhāgayogo nāma caturdaśo'dhyāyaḥ ||14 |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.