ඕං ශ්රී පරමාත්මනේ නමඃ
අථ චතුර්ථෝ(අ)ධ්යායඃ
ජ්ඤානයෝගඃ
ශ්රී භගවානුවාච
ඉමං විවස්වතේ යෝගං ප්රෝක්තවානහමව්යයම් .
විවස්වාන්මනවේ ප්රාහ මනුරික්ෂ්වාකවේ(අ)බ්රවීත් ..1..
ඒවං පරම්පරාප්රාප්තම් ඉමං රාජර්ෂයෝ විදුඃ .
ස කාලේනේහ මහතා යෝගෝ නෂ්ටඃ පරන්තප ..2..
ස ඒවායං මයා තේ(අ)ද්ය යෝගඃ ප්රෝක්තඃ පුරාතනඃ .
භක්තෝ(අ)සි මේ සඛා චේති රහස්යං හ්යේතදුත්තමම් ..3..
අර්ජුන උවාච
අපරං භවතෝ ජන්ම පරං ජන්ම විවස්වතඃ .
කථමේතද්විජානීයාං ත්වමාදෞ ප්රෝක්තවානිති ..4..
ශ්රී භගවානුවාච
බහූනි මේ ව්යතීතානි ජන්මානි තව චාර්ජුන .
තාන්යහං වේද සර්වාණි න ත්වං වේත්ථ පරන්තප ..5..
අජෝ(අ)පි සන්නව්යයාත්මා භූතානාමීශ්වරෝ(අ)පි සන් .
ප්රකෘතිං ස්වාමධිෂ්ඨාය සම්භවාම්යාත්මමායයා ..6..
යදා යදා හි ධර්මස්ය ග්ලානිර්භවති භාරත .
අභ්යුත්ථානමධර්මස්ය තදා(අ)(අ)ත්මානං සෘජාම්යහම් ..7..
පරිත්රාණාය සාධූනාං විනාශාය ච දුෂ්කෘතාම් .
ධර්මසංස්ථාපනාර්ථාය සම්භවාමි යුගේ යුගේ ..8..
ජන්ම කර්ම ච මේ දිව්යම් ඒවං යෝ වේත්ති තත්ත්වතඃ .
ත්යක්ත්වා දේහං පුනර්ජන්ම නෛති මාමේති සෝ(අ)ර්ජුන ..9..
වීතරාගභයක්රෝධාඃ මන්මයා මාමුපාශ්රිතාඃ .
බහවෝ ජ්ඤානතපසා පූතා මද්භාවමාගතාඃ ..10..
යේ යථා මාං ප්රපද්යන්තේ තාංස්තථෛව භජාම්යහම් .
මම වර්ත්මානුවර්තන්තේ මනුෂ්යාඃ පාර්ථ සර්වශඃ ..11..
කාඞ්ක්ෂන්තඃ කර්මණාං සිද්ධිං යජන්ත ඉහ දේවතාඃ .
ක්ෂිප්රං හි මානුෂේ ලෝකේ සිද්ධිර්භවති කර්මජා ..12..
චාතුර්වර්ණ්යං මයා සෘෂ්ටං ගුණකර්මවිභාගශඃ .
තස්ය කර්තාරමපි මාං විද්ධ්යකර්තාරමව්යයම් ..13..
න මාං කර්මාණි ලිම්පන්ති න මේ කර්මඵලේ ස්පෘහා .
ඉති මාං යෝ(අ)භිජානාති කර්මභිර්න ස බධ්යතේ ..14..
ඒවං ජ්ඤාත්වා කෘතං කර්ම පූර්වෛරපි මුමුක්ෂුභිඃ .
කුරු කර්මෛව තස්මාත්ත්වං පූර්වෛඃ පූර්වතරං කෘතම් ..15..
කිං කර්ම කිමකර්මේති කවයෝ(අ)ප්යත්ර මෝහිතාඃ .
තත්තේ කර්ම ප්රවක්ෂ්යාමි යජ්ජ්ඤාත්වා මෝක්ෂ්යසේ(අ)ශුභාත් ..16..
කර්මණෝ හ්යපි බෝද්ධව්යං බෝද්ධව්යං ච විකර්මණඃ .
අකර්මණශ්ච බෝද්ධව්යං ගහනා කර්මණෝ ගතිඃ ..17..
කර්මණ්යකර්ම යඃ පශ්යේත් අකර්මණි ච කර්ම යඃ .
ස බුද්ධිමාන්මනුෂ්යේෂු ස යුක්තඃ කෘත්ස්නකර්මකෘත් ..18..
යස්ය සර්වේ සමාරම්භාඃ කාමසඞ්කල්පවර්ජිතාඃ .
ජ්ඤානාග්නිදග්ධකර්මාණං තමාහුඃ පණ්ඩිතං බුධාඃ ..19..
ත්යක්ත්වා කර්මඵලාසඞ්ගං නිත්යතෘප්තෝ නිරාශ්රයඃ .
කර්මණ්යභිප්රවෘත්තෝ(අ)පි නෛව කිඤ්චිත්කරෝති සඃ ..20..
නිරාශීර්යතචිත්තාත්මා ත්යක්තසර්ව පරිග්රහඃ .
ශාරීරං කේවලං කර්ම කුර්වන්නාප්නෝති කිල්බිෂම් ..21..
යදෘච්ඡාලාභසන්තුෂ්ටඃ ද්වන්ද්වාතීතෝ විමත්සරඃ .
සමඃ සිද්ධාවසිද්ධෞ ච කෘත්වාපි න නිබධ්යතේ ..22..
ගතසඞ්ගස්ය මුක්තස්ය ජ්ඤානාවස්ථිතචේතසඃ .
යජ්ඤායාචරතඃ කර්ම සමග්රං ප්රවිලීයතේ ..23..
බ්රහ්මාර්පණං බ්රහ්ම හවිඃ බ්රහ්මාග්නෞ බ්රහ්මණා හුතම් .
බ්රහ්මෛව තේන ගන්තව්යං බ්රහ්මකර්මසමාධිනා ..24..
දෛවමේවාපරේ යජ්ඤං යෝගිනඃ පර්යුපාසතේ .
බ්රහ්මාග්නාවපරේ යජ්ඤං යජ්ඤේනෛවෝපජුහ්වති ..25..
ශ්රෝත්රාදීනීන්ද්රියාණ්යන්යේ සංයමාග්නිෂු ජුහ්වති .
ශබ්දාදීන්විෂයානන්යේ ඉන්ද්රියාග්නිෂු ජුහ්වති ..26..
සර්වාණීන්ද්රියකර්මාණි ප්රාණකර්මාණි චාපරේ .
ආත්මසංයමයෝගාග්නෞ ජුහ්වති ජ්ඤානදීපිතේ ..27..
ද්රව්යයජ්ඤාස්තපෝයජ්ඤාඃ යෝගයජ්ඤාස්තථා(අ)පරේ .
ස්වාධ්යායජ්ඤානයජ්ඤාශ්ච යතයඃ සංශිතව්රතාඃ ..28..
අපානේ ජුහ්වති ප්රාණං ප්රාණේ(අ)පානං තථාපරේ .
ප්රාණාපානගතී රුද්ධ්වා ප්රාණායාමපරායණාඃ ..29..
අපරේ නියතාහාරාඃ ප්රාණාන්ප්රාණේෂු ජුහ්වති .
සර්වේ(අ)ප්යේතේ යජ්ඤවිදඃ යජ්ඤක්ෂපිතකල්මෂාඃ ..30..
යජ්ඤශිෂ්ටාමෘතභුජඃ යාන්ති බ්රහ්ම සනාතනම් .
නායං ලෝකෝ(අ)ස්ත්යයජ්ඤස්ය කුතෝ(අ)න්යඃ කුරුසත්තම ..31..
ඒවං බහුවිධා යජ්ඤාඃ විතතා බ්රහ්මණෝ මුඛේ .
කර්මජාන්විද්ධි තාන්සර්වාන් ඒවං ජ්ඤාත්වා විමෝක්ෂ්යසේ ..32..
ශ්රේයාන්ද්රව්යමයාද්යජ්ඤාත් ජ්ඤානයජ්ඤඃ පරන්තප .
සර්වං කර්මාඛිලං පාර්ථ ජ්ඤානේ පරිසමාප්යතේ ..33..
තද්විද්ධි ප්රණිපාතේන පරිප්රශ්නේන සේවයා .
උපදේක්ෂ්යන්ති තේ ජ්ඤානං ජ්ඤානිනස්තත්ත්වදර්ශිනඃ ..34..
යජ්ජ්ඤාත්වා න පුනර්මෝහම් ඒවං යාස්යසි පාණ්ඩව .
යේන භූතාන්යශේෂේණ ද්රක්ෂ්යස්යාත්මන්යථෝ මයි ..35..
අපි චේදසි පාපේභ්යඃ සර්වේභ්යඃ පාපකෘත්තමඃ .
සර්වං ජ්ඤානප්ලවේනෛව වෘජිනං සන්තරිෂ්යසි ..36..
යථෛධාංසි සමිද්ධෝ(අ)ග්නිඃ භස්මසාත්කුරුතේ(අ)ර්ජුන .
ජ්ඤානාග්නිඃ සර්වකර්මාණි භස්මසාත්කුරුතේ තථා ..37..
න හි ජ්ඤානේන සදෘශං පවිත්රමිහ විද්යතේ .
තත්ස්වයං යෝගසංසිද්ධඃ කාලේනාත්මනි වින්දති ..38..
ශ්රද්ධාවාන් ලභතේ ජ්ඤානං තත්පරඃ සංයතේන්ද්රියඃ .
ජ්ඤානං ලබ්ධ්වා පරාං ශාන්තිම් අචිරේණාධිගච්ඡති ..39..
අජ්ඤශ්චාශ්රද්දධානශ්ච සංශයාත්මා විනශ්යති .
නායං ලෝකෝ(අ)ස්ති න පරඃ න සුඛං සංශයාත්මනඃ ..40..
යෝගසන්න්යස්තකර්මාණං ජ්ඤානසඤ්ඡින්නසංශයම් .
ආත්මවන්තං න කර්මාණි නිබධ්නන්ති ධනඤ්ජය ..41..
තස්මාදජ්ඤානසම්භූතං හෘත්ස්ථං ජ්ඤානාසිනාත්මනඃ .
ඡිත්ත්වෛනං සංශයං යෝගම් ආතිෂ්ඨෝත්තිෂ්ඨ භාරත ..42..
.. ඕං තත්සදිති ශ්රීමද්භගවද්ගීතාසු උපනිෂත්සු බ්රහ්මවිද්යායාං
යෝගශාස්ත්රේ ශ්රීකෘෂ්ණාර්ජුනසංවාදේ ජ්ඤානයෝගෝ නාම චතුර්ථෝ(අ)ධ්යායඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha caturtho'dhyāyaḥ
jñānayogaḥ
śrī bhagavānuvāca
imaṃ vivasvate yogaṃ proktavānahamavyayam |
vivasvānmanave prāha manurikṣvākave'bravīt ||1||
evaṃ paramparāprāptam imaṃ rājarṣayo viduḥ |
sa kāleneha mahatā yogo naṣṭaḥ parantapa ||2||
sa evāyaṃ mayā te'dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ |
bhakto'si me sakhā ceti rahasyaṃ hyetaduttamam ||3||
arjuna uvāca
aparaṃ bhavato janma paraṃ janma vivasvataḥ |
kathametadvijānīyāṃ tvamādau proktavāniti ||4||
śrī bhagavānuvāca
bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjuna |
tānyahaṃ veda sarvāṇi na tvaṃ vettha parantapa ||5||
ajo'pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvaro'pi san |
prakṛtiṃ svāmadhiṣṭhāya sambhavāmyātmamāyayā ||6||
yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata |
abhyutthānamadharmasya tadā''tmānaṃ sṛjāmyaham ||7||
paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām |
dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge ||8||
janma karma ca me divyam evaṃ yo vetti tattvataḥ |
tyaktvā dehaṃ punarjanma naiti māmeti so'rjuna ||9||
vītarāgabhayakrodhāḥ manmayā māmupāśritāḥ |
bahavo jñānatapasā pūtā madbhāvamāgatāḥ ||10||
ye yathā māṃ prapadyante tāṃstathaiva bhajāmyaham |
mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ ||11||
kāṅkṣantaḥ karmaṇāṃ siddhiṃ yajanta iha devatāḥ |
kṣipraṃ hi mānuṣe loke siddhirbhavati karmajā ||12||
cāturvarṇyaṃ mayā sṛṣṭaṃ guṇakarmavibhāgaśaḥ |
tasya kartāramapi māṃ viddhyakartāramavyayam ||13||
na māṃ karmāṇi limpanti na me karmaphale spṛhā |
iti māṃ yo'bhijānāti karmabhirna sa badhyate ||14||
evaṃ jñātvā kṛtaṃ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ |
kuru karmaiva tasmāttvaṃ pūrvaiḥ pūrvataraṃ kṛtam ||15||
kiṃ karma kimakarmeti kavayo'pyatra mohitāḥ |
tatte karma pravakṣyāmi yajjñātvā mokṣyase'śubhāt ||16||
karmaṇo hyapi boddhavyaṃ boddhavyaṃ ca vikarmaṇaḥ |
akarmaṇaśca boddhavyaṃ gahanā karmaṇo gatiḥ ||17||
karmaṇyakarma yaḥ paśyet akarmaṇi ca karma yaḥ |
sa buddhimānmanuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsnakarmakṛt ||18||
yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ |
jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tamāhuḥ paṇḍitaṃ budhāḥ ||19||
tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ |
karmaṇyabhipravṛtto'pi naiva kiñcitkaroti saḥ ||20||
nirāśīryatacittātmā tyaktasarva parigrahaḥ |
śārīraṃ kevalaṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam ||21||
yadṛcchālābhasantuṣṭaḥ dvandvātīto vimatsaraḥ |
samaḥ siddhāvasiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate ||22||
gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacetasaḥ |
yajñāyācarataḥ karma samagraṃ pravilīyate ||23||
brahmārpaṇaṃ brahma haviḥ brahmāgnau brahmaṇā hutam |
brahmaiva tena gantavyaṃ brahmakarmasamādhinā ||24||
daivamevāpare yajñaṃ yoginaḥ paryupāsate |
brahmāgnāvapare yajñaṃ yajñenaivopajuhvati ||25||
śrotrādīnīndriyāṇyanye saṃyamāgniṣu juhvati |
śabdādīnviṣayānanye indriyāgniṣu juhvati ||26||
sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāpare |
ātmasaṃyamayogāgnau juhvati jñānadīpite ||27||
dravyayajñāstapoyajñāḥ yogayajñāstathā'pare |
svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṃśitavratāḥ ||28||
apāne juhvati prāṇaṃ prāṇe'pānaṃ tathāpare |
prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ ||29||
apare niyatāhārāḥ prāṇānprāṇeṣu juhvati |
sarve'pyete yajñavidaḥ yajñakṣapitakalmaṣāḥ ||30||
yajñaśiṣṭāmṛtabhujaḥ yānti brahma sanātanam |
nāyaṃ loko'styayajñasya kuto'nyaḥ kurusattama ||31||
evaṃ bahuvidhā yajñāḥ vitatā brahmaṇo mukhe |
karmajānviddhi tānsarvān evaṃ jñātvā vimokṣyase ||32||
śreyāndravyamayādyajñāt jñānayajñaḥ parantapa |
sarvaṃ karmākhilaṃ pārtha jñāne parisamāpyate ||33||
tadviddhi praṇipātena paripraśnena sevayā |
upadekṣyanti te jñānaṃ jñāninastattvadarśinaḥ ||34||
yajjñātvā na punarmoham evaṃ yāsyasi pāṇḍava |
yena bhūtānyaśeṣeṇa drakṣyasyātmanyatho mayi ||35||
api cedasi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpakṛttamaḥ |
sarvaṃ jñānaplavenaiva vṛjinaṃ santariṣyasi ||36||
yathaidhāṃsi samiddho'gniḥ bhasmasātkurute'rjuna |
jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurute tathā ||37||
na hi jñānena sadṛśaṃ pavitramiha vidyate |
tatsvayaṃ yogasaṃsiddhaḥ kālenātmani vindati ||38||
śraddhāvān labhate jñānaṃ tatparaḥ saṃyatendriyaḥ |
jñānaṃ labdhvā parāṃ śāntim acireṇādhigacchati ||39||
ajñaścāśraddadhānaśca saṃśayātmā vinaśyati |
nāyaṃ loko'sti na paraḥ na sukhaṃ saṃśayātmanaḥ ||40||
yogasannyastakarmāṇaṃ jñānasañchinnasaṃśayam |
ātmavantaṃ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya ||41||
tasmādajñānasambhūtaṃ hṛtsthaṃ jñānāsinātmanaḥ |
chittvainaṃ saṃśayaṃ yogam ātiṣṭhottiṣṭha bhārata ||42||
|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ
yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde jñānayogo nāma caturtho'dhyāyaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
ॐ श्री परमात्मने नमः
अथ चतुर्थोऽध्यायः
ज्ञानयोगः
श्री भगवानुवाच
इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।
विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत् ॥1॥
एवं परम्पराप्राप्तम् इमं राजर्षयो विदुः ।
स कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप ॥2॥
स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।
भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम् ॥3॥
अर्जुन उवाच
अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।
कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति ॥4॥
श्री भगवानुवाच
बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।
तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप ॥5॥
अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।
प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया ॥6॥
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम् ॥7॥
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥8॥
जन्म कर्म च मे दिव्यम् एवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।
त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन ॥9॥
वीतरागभयक्रोधाः मन्मया मामुपाश्रिताः ।
बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः ॥10॥
ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥11॥
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।
क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा ॥12॥
चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।
तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥13॥
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।
इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते ॥14॥
एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।
कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम् ॥15॥
किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।
तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥16॥
कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।
अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः ॥17॥
कर्मण्यकर्म यः पश्येत् अकर्मणि च कर्म यः ।
स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत् ॥18॥
यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः ।
ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः ॥19॥
त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।
कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित्करोति सः ॥20॥
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्व परिग्रहः ।
शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥21॥
यदृच्छालाभसन्तुष्टः द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।
समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते ॥22॥
गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।
यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते ॥23॥
ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविः ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।
ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना ॥24॥
दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।
ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति ॥25॥
श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।
शब्दादीन्विषयानन्ये इन्द्रियाग्निषु जुह्वति ॥26॥
सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।
आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते ॥27॥
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञाः योगयज्ञास्तथाऽपरे ।
स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः ॥28॥
अपाने जुह्वति प्राणं प्राणेऽपानं तथापरे ।
प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः ॥29॥
अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति ।
सर्वेऽप्येते यज्ञविदः यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥30॥
यज्ञशिष्टामृतभुजः यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।
नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम ॥31॥
एवं बहुविधा यज्ञाः वितता ब्रह्मणो मुखे ।
कर्मजान्विद्धि तान्सर्वान् एवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे ॥32॥
श्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञात् ज्ञानयज्ञः परन्तप ।
सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते ॥33॥
तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया ।
उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः ॥34॥
यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहम् एवं यास्यसि पाण्डव ।
येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि ॥35॥
अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।
सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि ॥36॥
यथैधांसि समिद्धोऽग्निः भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन ।
ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा ॥37॥
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।
तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति ॥38॥
श्रद्धावान् लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः ।
ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिम् अचिरेणाधिगच्छति ॥39॥
अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।
नायं लोकोऽस्ति न परः न सुखं संशयात्मनः ॥40॥
योगसन्न्यस्तकर्माणं ज्ञानसञ्छिन्नसंशयम् ।
आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ॥41॥
तस्मादज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनात्मनः ।
छित्त्वैनं संशयं योगम् आतिष्ठोत्तिष्ठ भारत ॥42॥
॥ ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां
योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे ज्ञानयोगो नाम चतुर्थोऽध्यायः ॥
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha caturtho'dhyāyaḥ
jñānayogaḥ
śrī bhagavānuvāca
imaṃ vivasvate yogaṃ proktavānahamavyayam |
vivasvānmanave prāha manurikṣvākave'bravīt ||1||
evaṃ paramparāprāptam imaṃ rājarṣayo viduḥ |
sa kāleneha mahatā yogo naṣṭaḥ parantapa ||2||
sa evāyaṃ mayā te'dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ |
bhakto'si me sakhā ceti rahasyaṃ hyetaduttamam ||3||
arjuna uvāca
aparaṃ bhavato janma paraṃ janma vivasvataḥ |
kathametadvijānīyāṃ tvamādau proktavāniti ||4||
śrī bhagavānuvāca
bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjuna |
tānyahaṃ veda sarvāṇi na tvaṃ vettha parantapa ||5||
ajo'pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvaro'pi san |
prakṛtiṃ svāmadhiṣṭhāya sambhavāmyātmamāyayā ||6||
yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata |
abhyutthānamadharmasya tadā''tmānaṃ sṛjāmyaham ||7||
paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām |
dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge ||8||
janma karma ca me divyam evaṃ yo vetti tattvataḥ |
tyaktvā dehaṃ punarjanma naiti māmeti so'rjuna ||9||
vītarāgabhayakrodhāḥ manmayā māmupāśritāḥ |
bahavo jñānatapasā pūtā madbhāvamāgatāḥ ||10||
ye yathā māṃ prapadyante tāṃstathaiva bhajāmyaham |
mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ ||11||
kāṅkṣantaḥ karmaṇāṃ siddhiṃ yajanta iha devatāḥ |
kṣipraṃ hi mānuṣe loke siddhirbhavati karmajā ||12||
cāturvarṇyaṃ mayā sṛṣṭaṃ guṇakarmavibhāgaśaḥ |
tasya kartāramapi māṃ viddhyakartāramavyayam ||13||
na māṃ karmāṇi limpanti na me karmaphale spṛhā |
iti māṃ yo'bhijānāti karmabhirna sa badhyate ||14||
evaṃ jñātvā kṛtaṃ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ |
kuru karmaiva tasmāttvaṃ pūrvaiḥ pūrvataraṃ kṛtam ||15||
kiṃ karma kimakarmeti kavayo'pyatra mohitāḥ |
tatte karma pravakṣyāmi yajjñātvā mokṣyase'śubhāt ||16||
karmaṇo hyapi boddhavyaṃ boddhavyaṃ ca vikarmaṇaḥ |
akarmaṇaśca boddhavyaṃ gahanā karmaṇo gatiḥ ||17||
karmaṇyakarma yaḥ paśyet akarmaṇi ca karma yaḥ |
sa buddhimānmanuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsnakarmakṛt ||18||
yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ |
jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tamāhuḥ paṇḍitaṃ budhāḥ ||19||
tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ |
karmaṇyabhipravṛtto'pi naiva kiñcitkaroti saḥ ||20||
nirāśīryatacittātmā tyaktasarva parigrahaḥ |
śārīraṃ kevalaṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam ||21||
yadṛcchālābhasantuṣṭaḥ dvandvātīto vimatsaraḥ |
samaḥ siddhāvasiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate ||22||
gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacetasaḥ |
yajñāyācarataḥ karma samagraṃ pravilīyate ||23||
brahmārpaṇaṃ brahma haviḥ brahmāgnau brahmaṇā hutam |
brahmaiva tena gantavyaṃ brahmakarmasamādhinā ||24||
daivamevāpare yajñaṃ yoginaḥ paryupāsate |
brahmāgnāvapare yajñaṃ yajñenaivopajuhvati ||25||
śrotrādīnīndriyāṇyanye saṃyamāgniṣu juhvati |
śabdādīnviṣayānanye indriyāgniṣu juhvati ||26||
sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāpare |
ātmasaṃyamayogāgnau juhvati jñānadīpite ||27||
dravyayajñāstapoyajñāḥ yogayajñāstathā'pare |
svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṃśitavratāḥ ||28||
apāne juhvati prāṇaṃ prāṇe'pānaṃ tathāpare |
prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ ||29||
apare niyatāhārāḥ prāṇānprāṇeṣu juhvati |
sarve'pyete yajñavidaḥ yajñakṣapitakalmaṣāḥ ||30||
yajñaśiṣṭāmṛtabhujaḥ yānti brahma sanātanam |
nāyaṃ loko'styayajñasya kuto'nyaḥ kurusattama ||31||
evaṃ bahuvidhā yajñāḥ vitatā brahmaṇo mukhe |
karmajānviddhi tānsarvān evaṃ jñātvā vimokṣyase ||32||
śreyāndravyamayādyajñāt jñānayajñaḥ parantapa |
sarvaṃ karmākhilaṃ pārtha jñāne parisamāpyate ||33||
tadviddhi praṇipātena paripraśnena sevayā |
upadekṣyanti te jñānaṃ jñāninastattvadarśinaḥ ||34||
yajjñātvā na punarmoham evaṃ yāsyasi pāṇḍava |
yena bhūtānyaśeṣeṇa drakṣyasyātmanyatho mayi ||35||
api cedasi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpakṛttamaḥ |
sarvaṃ jñānaplavenaiva vṛjinaṃ santariṣyasi ||36||
yathaidhāṃsi samiddho'gniḥ bhasmasātkurute'rjuna |
jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurute tathā ||37||
na hi jñānena sadṛśaṃ pavitramiha vidyate |
tatsvayaṃ yogasaṃsiddhaḥ kālenātmani vindati ||38||
śraddhāvān labhate jñānaṃ tatparaḥ saṃyatendriyaḥ |
jñānaṃ labdhvā parāṃ śāntim acireṇādhigacchati ||39||
ajñaścāśraddadhānaśca saṃśayātmā vinaśyati |
nāyaṃ loko'sti na paraḥ na sukhaṃ saṃśayātmanaḥ ||40||
yogasannyastakarmāṇaṃ jñānasañchinnasaṃśayam |
ātmavantaṃ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya ||41||
tasmādajñānasambhūtaṃ hṛtsthaṃ jñānāsinātmanaḥ |
chittvainaṃ saṃśayaṃ yogam ātiṣṭhottiṣṭha bhārata ||42||
|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ
yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde jñānayogo nāma caturtho'dhyāyaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.