ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே கிஷ்கிந்தாகாண்டம் ।
அத ஏகோநஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ।
ததஸ்ததம்ரு'தாஸ்வாதம் க்ரு'த்ரராஜேந பாஷிதம் ।
நிஶம்ய முதிதா ஹ்ரு'ஷ்டாஸ்தே வசஃ ப்லவகர்ஷபாஃ ॥ 1 ॥
ஜாம்பவாந் வாநரஶ்ரேஷ்டஸ்ஸஹ ஸர்வைஃ ப்லவங்கமைஃ ।
பூதலாத்ஸஹஸோத்தாய க்ரு'த்ரராஜாநமப்ரவீத் ॥ 2 ॥
க்வ ஸீதா கேந வா த்ரு'ஷ்டா கோ வா ஹரதி மைதிலீம் ।
ததாக்யாது பவாத்ஸர்வம் கதிர்பவ வநௌகஸாம் ॥ 3 ॥
கோ தாஶரதி பாணாநாம் வஜ்ரவேகநிபாதிநாம் ।
ஸ்வயம் லக்ஷ்மணமுக்தாநாம் ந சிந்தயதி விக்ரமம் ॥ 4 ॥
ஸ ஹரீந்ப்ரீதிஸம்யுக்தாந்ஸீதாஶ்ருதிஸமாஹிதாந் ।
புநராஶ்வஸயந்ப்ரீதஃ இதம் வசநமப்ரவீத் ॥ 5 ॥
ஶ்ரூயதாமிஹ வைதேஹ்யா யதா மே ஹரணம் ஶ்ருதம் ।
யேந சாபி மமாऽக்யாதம் யத்ர வாயதலோசநா ॥ 6 ॥
அஹமஸ்மிந்கிரௌ துர்கே பஹுயோஜநமாயதே ।
சிராந்நிபதிதோ வ்ரு'த்தஃ க்ஷீணப்ராணபராக்ரமஃ ॥ 7 ॥
தம் மாமேவம் கதம் புத்ரஸ்ஸுபார்ஶ்வோநாம நாமதஃ ।
ஆஹாரேண யதாகாலம் பிபர்தி பததாம் வரஃ ॥ 8 ॥
தீக்ஷ்ணகாமாஸ்து கந்தர்வாஸ்தீக்ஷ்ணகோபா புஜங்கமாஃ ।
ம்ரு'காணாம் து பயம் தீக்ஷ்ணம் ததஸ்தீக்ஷ்ணக்ஷுதா வயம் ॥ 9 ॥
ஸ கதாசித்க்ஷுதார்தஸ்ய மமாஹாராபிகாங்க்ஷிணஃ ।
கதஸூர்யேऽஹநி ப்ராப்தோ மம புத்ரோ ஹ்யநாமிஷஃ ॥ 10 ॥
ஸ மாமாஹாரஸம்ரோதாத்பீடிதம் ப்ரீதிவர்தநஃ ।
அநுமாந்ய யதாதத்த்வமிதம் வசநமப்ரவீத் ॥ 11 ॥
அஹம் தாத யதாகாலமாமிஷார்தீ கமாப்லுதஃ ।
மஹேந்த்ரஸ்ய கிரேர்த்வாரமாவ்ரு'த்ய ஸுஸமாஸ்திதஃ ॥ 12 ॥
தத்ர ஸத்த்வஸஹஸ்ராணாம் ஸாகராந்தரசாரிணாம் ।
பந்தாநமேகோऽத்யவஸம் ஸந்நிரோத்துமவாங்முகஃ ॥ 13 ॥
தத்ர கஶ்சிந்மயா த்ரு'ஷ்ட ஸ்ஸூர்யோதயஸமப்ரபாம் ।
ஸ்த்ரியமாதாய கச்சந்வை பிந்நாஞ்ஜநசயப்ரபஃ ॥ 14 ॥
ஸோऽஹமப்யவஹாரார்தீ தௌ த்ரு'ஷ்ட்வா க்ரு'தநிஶ்சயஃ ।
தேந ஸாம்நா விநீதேந பந்தாநமபியாசிதஃ ॥ 15 ॥
ந ஹி ஸாமோபபந்நாநாம் ப்ரஹர்தா வித்யதே க்வசித் ।
நீசேஷ்வபி ஜநஃ கஶ்சித்கிமங்க பத மத்விதஃ ॥ 16 ॥
ஸ யாதஸ்தேஜஸா வ்யோம ஸங்க்ஷிபந்நிவ வேகதஃ ।
அதாऽஹம் கேசரைர்பூதைரபிகம்ய ஸபாஜிதஃ ॥ 17 ॥
திஷ்ட்யா ஜீவதி ஸீத இதி ஹி அப்ருவந் மாம் மஹர்ஷயஃ ।
கதஞ்சித் ஸ கலத்ரஃ அஸௌ கதஃ தே ஸ்வஸ்தி அஸம்ஶயம் ॥ 18 ॥
ஏவ முக்தஸ்ததோऽஹம் தைஸ்ஸித்தைஃ பரமஶோபநைஃ ।
ஸ ச மே ராவணோ ராஜா ரக்ஷஸாம் ப்ரதிவேதிதஃ ॥ 19 ॥
ஹரந்தாஶரதேர்பார்யாம் ராமஸ்ய ஜநகாத்மஜாம் ।
ப்ரஷ்டாபரணகௌஶேயாம் ஶோகவேகபராஜிதாம் ॥ 20 ॥
ராமலக்ஷ்மணயோர்நாம க்ரோஶந்தீம் முக்தமூர்தஜாம் ।
ஏஷ காலாத்யயஸ்தாவதிதி காலவிதாம் வரஃ ॥ 21 ॥
ஏதமர்தம் ஸமக்ரம் மே ஸுபார்ஶ்வஃ ப்ரத்யவேதயத் ।
தச்ச்ரு'த்வாऽபி ஹி மே புத்திர்நாஸீத்காசித்பராக்ரமே ॥ 22 ॥
அபக்ஷோ ஹி கதம் பக்ஷீ கர்ம கிஞ்சிதுபக்ரமே ।
யத்து ஶக்யம் மயா கர்தும் வாக்புத்திகுணவர்திநா ॥ 23 ॥
ஶ்ரூயதாம் தத்ப்ரவக்ஷ்யாமி பவதாம் பௌருஷாஶ்ரயம் ।
வாங்மதிப்யாம் து ஸர்வேஷாம் கரிஷ்யாமி ப்ரியம் ஹி வஃ ॥ 24 ॥
யத்தி தாஶரதேஃ கார்யம் மம தந்நாத்ர ஸம்ஶயஃ ।
தே பவந்தோ மதிஶ்ரேஷ்டா பலவந்தோ மநஸ்விநஃ ॥ 25 ॥
ப்ரேஷிதாஃ கபிராஜேந தேவைரபி துராஸதாஃ ।
ராமலக்ஷ்மணபாணாஶ்ச நிஶிதாஃ கங்கபத்ரிணஃ ॥ 26 ॥
த்ரயாணாமபி லோகாநாம் பர்யாப்தாஸ்த்ராணநிக்ரஹே ।
காமம் கலு தஶக்ரீவ ஸ்தேஜோபலஸமந்விதஃ ॥ 27 ॥
பவதாம் து ஸமர்தாநாம் ந கிஞ்சிதபி துஷ்கரம் ।
ததலம் காலஸங்கேந க்ரியதாம் புத்திநிஶ்சயஃ ॥ 28 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே கிஷ்கிந்தாகாண்டே ஏகோநஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |
tatastadamṛtāsvādaṃ gṛdhrarājena bhāṣitam |
niśamya muditā hṛṣṭāste vacaḥ plavagarṣabhāḥ || 1 ||
jāmbavān vānaraśreṣṭhassaha sarvaiḥ plavaṅgamaiḥ |
bhūtalātsahasotthāya gṛdhrarājānamabravīt || 2 ||
kva sītā kena vā dṛṣṭā ko vā harati maithilīm |
tadākhyātu bhavātsarvaṃ gatirbhava vanaukasām || 3 ||
ko dāśarathi bāṇānāṃ vajraveganipātinām |
svayaṃ lakṣmaṇamuktānāṃ na cintayati vikramam || 4 ||
sa harīnprītisaṃyuktānsītāśrutisamāhitān |
punarāśvasayanprītaḥ idaṃ vacanamabravīt || 5 ||
śrūyatāmiha vaidehyā yathā me haraṇaṃ śrutam |
yena cāpi mamā'khyātaṃ yatra vāyatalocanā || 6 ||
ahamasmingirau durge bahuyojanamāyate |
cirānnipatito vṛddhaḥ kṣīṇaprāṇaparākramaḥ || 7 ||
taṃ māmevaṃ gataṃ putrassupārśvonāma nāmataḥ |
āhāreṇa yathākālaṃ bibharti patatāṃ varaḥ || 8 ||
tīkṣṇakāmāstu gandharvāstīkṣṇakopā bhujaṅgamāḥ |
mṛgāṇāṃ tu bhayaṃ tīkṣṇaṃ tatastīkṣṇakṣudhā vayam || 9 ||
sa kadācitkṣudhārtasya mamāhārābhikāṅkṣiṇaḥ |
gatasūrye'hani prāpto mama putro hyanāmiṣaḥ || 10 ||
sa māmāhārasaṃrodhātpīḍitaṃ prītivardhanaḥ |
anumānya yathātattvamidaṃ vacanamabravīt || 11 ||
ahaṃ tāta yathākālamāmiṣārthī khamāplutaḥ |
mahendrasya girerdvāramāvṛtya susamāsthitaḥ || 12 ||
tatra sattvasahasrāṇāṃ sāgarāntaracāriṇām |
panthānameko'dhyavasaṃ sanniroddhumavāṅmukhaḥ || 13 ||
tatra kaścinmayā dṛṣṭa ssūryodayasamaprabhām |
striyamādāya gacchanvai bhinnāñjanacayaprabhaḥ || 14 ||
so'hamabhyavahārārthī tau dṛṣṭvā kṛtaniścayaḥ |
tena sāmnā vinītena panthānamabhiyācitaḥ || 15 ||
na hi sāmopapannānāṃ prahartā vidyate kvacit |
nīceṣvapi janaḥ kaścitkimaṅga bata madvidhaḥ || 16 ||
sa yātastejasā vyoma saṅkṣipanniva vegataḥ |
athā'haṃ khecarairbhūtairabhigamya sabhājitaḥ || 17 ||
diṣṭyā jīvati sīta iti hi abruvan māṃ maharṣayaḥ |
kathañcit sa kalatraḥ asau gataḥ te svasti asaṃśayam || 18 ||
eva muktastato'haṃ taissiddhaiḥ paramaśobhanaiḥ |
sa ca me rāvaṇo rājā rakṣasāṃ prativeditaḥ || 19 ||
harandāśaratherbhāryāṃ rāmasya janakātmajām |
bhraṣṭābharaṇakauśeyāṃ śokavegaparājitām || 20 ||
rāmalakṣmaṇayornāma krośantīṃ muktamūrdhajām |
eṣa kālātyayastāvaditi kālavidāṃ varaḥ || 21 ||
etamarthaṃ samagraṃ me supārśvaḥ pratyavedayat |
tacchṛtvā'pi hi me buddhirnāsītkācitparākrame || 22 ||
apakṣo hi kathaṃ pakṣī karma kiñcidupakrame |
yattu śakyaṃ mayā kartuṃ vāgbuddhiguṇavartinā || 23 ||
śrūyatāṃ tatpravakṣyāmi bhavatāṃ pauruṣāśrayam |
vāṅmatibhyāṃ tu sarveṣāṃ kariṣyāmi priyaṃ hi vaḥ || 24 ||
yaddhi dāśaratheḥ kāryaṃ mama tannātra saṃśayaḥ |
te bhavanto matiśreṣṭhā balavanto manasvinaḥ || 25 ||
preṣitāḥ kapirājena devairapi durāsadāḥ |
rāmalakṣmaṇabāṇāśca niśitāḥ kaṅkapatriṇaḥ || 26 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ paryāptāstrāṇanigrahe |
kāmaṃ khalu daśagrīva stejobalasamanvitaḥ || 27 ||
bhavatāṃ tu samarthānāṃ na kiñcidapi duṣkaram |
tadalaṃ kālasaṅgena kriyatāṃ buddhiniścayaḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ एकोनषष्टितमस्सर्गः ।
ततस्तदमृतास्वादं गृध्रराजेन भाषितम् ।
निशम्य मुदिता हृष्टास्ते वचः प्लवगर्षभाः ॥ 1 ॥
जाम्बवान् वानरश्रेष्ठस्सह सर्वैः प्लवङ्गमैः ।
भूतलात्सहसोत्थाय गृध्रराजानमब्रवीत् ॥ 2 ॥
क्व सीता केन वा दृष्टा को वा हरति मैथिलीम् ।
तदाख्यातु भवात्सर्वं गतिर्भव वनौकसाम् ॥ 3 ॥
को दाशरथि बाणानां वज्रवेगनिपातिनाम् ।
स्वयं लक्ष्मणमुक्तानां न चिन्तयति विक्रमम् ॥ 4 ॥
स हरीन्प्रीतिसंयुक्तान्सीताश्रुतिसमाहितान् ।
पुनराश्वसयन्प्रीतः इदं वचनमब्रवीत् ॥ 5 ॥
श्रूयतामिह वैदेह्या यथा मे हरणं श्रुतम् ।
येन चापि ममाऽख्यातं यत्र वायतलोचना ॥ 6 ॥
अहमस्मिन्गिरौ दुर्गे बहुयोजनमायते ।
चिरान्निपतितो वृद्धः क्षीणप्राणपराक्रमः ॥ 7 ॥
तं मामेवं गतं पुत्रस्सुपार्श्वोनाम नामतः ।
आहारेण यथाकालं बिभर्ति पततां वरः ॥ 8 ॥
तीक्ष्णकामास्तु गन्धर्वास्तीक्ष्णकोपा भुजङ्गमाः ।
मृगाणां तु भयं तीक्ष्णं ततस्तीक्ष्णक्षुधा वयम् ॥ 9 ॥
स कदाचित्क्षुधार्तस्य ममाहाराभिकाङ्क्षिणः ।
गतसूर्येऽहनि प्राप्तो मम पुत्रो ह्यनामिषः ॥ 10 ॥
स मामाहारसंरोधात्पीडितं प्रीतिवर्धनः ।
अनुमान्य यथातत्त्वमिदं वचनमब्रवीत् ॥ 11 ॥
अहं तात यथाकालमामिषार्थी खमाप्लुतः ।
महेन्द्रस्य गिरेर्द्वारमावृत्य सुसमास्थितः ॥ 12 ॥
तत्र सत्त्वसहस्राणां सागरान्तरचारिणाम् ।
पन्थानमेकोऽध्यवसं सन्निरोद्धुमवाङ्मुखः ॥ 13 ॥
तत्र कश्चिन्मया दृष्ट स्सूर्योदयसमप्रभाम् ।
स्त्रियमादाय गच्छन्वै भिन्नाञ्जनचयप्रभः ॥ 14 ॥
सोऽहमभ्यवहारार्थी तौ दृष्ट्वा कृतनिश्चयः ।
तेन साम्ना विनीतेन पन्थानमभियाचितः ॥ 15 ॥
न हि सामोपपन्नानां प्रहर्ता विद्यते क्वचित् ।
नीचेष्वपि जनः कश्चित्किमङ्ग बत मद्विधः ॥ 16 ॥
स यातस्तेजसा व्योम सङ्क्षिपन्निव वेगतः ।
अथाऽहं खेचरैर्भूतैरभिगम्य सभाजितः ॥ 17 ॥
दिष्ट्या जीवति सीत इति हि अब्रुवन् मां महर्षयः ।
कथञ्चित् स कलत्रः असौ गतः ते स्वस्ति असंशयम् ॥ 18 ॥
एव मुक्तस्ततोऽहं तैस्सिद्धैः परमशोभनैः ।
स च मे रावणो राजा रक्षसां प्रतिवेदितः ॥ 19 ॥
हरन्दाशरथेर्भार्यां रामस्य जनकात्मजाम् ।
भ्रष्टाभरणकौशेयां शोकवेगपराजिताम् ॥ 20 ॥
रामलक्ष्मणयोर्नाम क्रोशन्तीं मुक्तमूर्धजाम् ।
एष कालात्ययस्तावदिति कालविदां वरः ॥ 21 ॥
एतमर्थं समग्रं मे सुपार्श्वः प्रत्यवेदयत् ।
तच्छृत्वाऽपि हि मे बुद्धिर्नासीत्काचित्पराक्रमे ॥ 22 ॥
अपक्षो हि कथं पक्षी कर्म किञ्चिदुपक्रमे ।
यत्तु शक्यं मया कर्तुं वाग्बुद्धिगुणवर्तिना ॥ 23 ॥
श्रूयतां तत्प्रवक्ष्यामि भवतां पौरुषाश्रयम् ।
वाङ्मतिभ्यां तु सर्वेषां करिष्यामि प्रियं हि वः ॥ 24 ॥
यद्धि दाशरथेः कार्यं मम तन्नात्र संशयः ।
ते भवन्तो मतिश्रेष्ठा बलवन्तो मनस्विनः ॥ 25 ॥
प्रेषिताः कपिराजेन देवैरपि दुरासदाः ।
रामलक्ष्मणबाणाश्च निशिताः कङ्कपत्रिणः ॥ 26 ॥
त्रयाणामपि लोकानां पर्याप्तास्त्राणनिग्रहे ।
कामं खलु दशग्रीव स्तेजोबलसमन्वितः ॥ 27 ॥
भवतां तु समर्थानां न किञ्चिदपि दुष्करम् ।
तदलं कालसङ्गेन क्रियतां बुद्धिनिश्चयः ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे एकोनषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |
tatastadamṛtāsvādaṃ gṛdhrarājena bhāṣitam |
niśamya muditā hṛṣṭāste vacaḥ plavagarṣabhāḥ || 1 ||
jāmbavān vānaraśreṣṭhassaha sarvaiḥ plavaṅgamaiḥ |
bhūtalātsahasotthāya gṛdhrarājānamabravīt || 2 ||
kva sītā kena vā dṛṣṭā ko vā harati maithilīm |
tadākhyātu bhavātsarvaṃ gatirbhava vanaukasām || 3 ||
ko dāśarathi bāṇānāṃ vajraveganipātinām |
svayaṃ lakṣmaṇamuktānāṃ na cintayati vikramam || 4 ||
sa harīnprītisaṃyuktānsītāśrutisamāhitān |
punarāśvasayanprītaḥ idaṃ vacanamabravīt || 5 ||
śrūyatāmiha vaidehyā yathā me haraṇaṃ śrutam |
yena cāpi mamā'khyātaṃ yatra vāyatalocanā || 6 ||
ahamasmingirau durge bahuyojanamāyate |
cirānnipatito vṛddhaḥ kṣīṇaprāṇaparākramaḥ || 7 ||
taṃ māmevaṃ gataṃ putrassupārśvonāma nāmataḥ |
āhāreṇa yathākālaṃ bibharti patatāṃ varaḥ || 8 ||
tīkṣṇakāmāstu gandharvāstīkṣṇakopā bhujaṅgamāḥ |
mṛgāṇāṃ tu bhayaṃ tīkṣṇaṃ tatastīkṣṇakṣudhā vayam || 9 ||
sa kadācitkṣudhārtasya mamāhārābhikāṅkṣiṇaḥ |
gatasūrye'hani prāpto mama putro hyanāmiṣaḥ || 10 ||
sa māmāhārasaṃrodhātpīḍitaṃ prītivardhanaḥ |
anumānya yathātattvamidaṃ vacanamabravīt || 11 ||
ahaṃ tāta yathākālamāmiṣārthī khamāplutaḥ |
mahendrasya girerdvāramāvṛtya susamāsthitaḥ || 12 ||
tatra sattvasahasrāṇāṃ sāgarāntaracāriṇām |
panthānameko'dhyavasaṃ sanniroddhumavāṅmukhaḥ || 13 ||
tatra kaścinmayā dṛṣṭa ssūryodayasamaprabhām |
striyamādāya gacchanvai bhinnāñjanacayaprabhaḥ || 14 ||
so'hamabhyavahārārthī tau dṛṣṭvā kṛtaniścayaḥ |
tena sāmnā vinītena panthānamabhiyācitaḥ || 15 ||
na hi sāmopapannānāṃ prahartā vidyate kvacit |
nīceṣvapi janaḥ kaścitkimaṅga bata madvidhaḥ || 16 ||
sa yātastejasā vyoma saṅkṣipanniva vegataḥ |
athā'haṃ khecarairbhūtairabhigamya sabhājitaḥ || 17 ||
diṣṭyā jīvati sīta iti hi abruvan māṃ maharṣayaḥ |
kathañcit sa kalatraḥ asau gataḥ te svasti asaṃśayam || 18 ||
eva muktastato'haṃ taissiddhaiḥ paramaśobhanaiḥ |
sa ca me rāvaṇo rājā rakṣasāṃ prativeditaḥ || 19 ||
harandāśaratherbhāryāṃ rāmasya janakātmajām |
bhraṣṭābharaṇakauśeyāṃ śokavegaparājitām || 20 ||
rāmalakṣmaṇayornāma krośantīṃ muktamūrdhajām |
eṣa kālātyayastāvaditi kālavidāṃ varaḥ || 21 ||
etamarthaṃ samagraṃ me supārśvaḥ pratyavedayat |
tacchṛtvā'pi hi me buddhirnāsītkācitparākrame || 22 ||
apakṣo hi kathaṃ pakṣī karma kiñcidupakrame |
yattu śakyaṃ mayā kartuṃ vāgbuddhiguṇavartinā || 23 ||
śrūyatāṃ tatpravakṣyāmi bhavatāṃ pauruṣāśrayam |
vāṅmatibhyāṃ tu sarveṣāṃ kariṣyāmi priyaṃ hi vaḥ || 24 ||
yaddhi dāśaratheḥ kāryaṃ mama tannātra saṃśayaḥ |
te bhavanto matiśreṣṭhā balavanto manasvinaḥ || 25 ||
preṣitāḥ kapirājena devairapi durāsadāḥ |
rāmalakṣmaṇabāṇāśca niśitāḥ kaṅkapatriṇaḥ || 26 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ paryāptāstrāṇanigrahe |
kāmaṃ khalu daśagrīva stejobalasamanvitaḥ || 27 ||
bhavatāṃ tu samarthānāṃ na kiñcidapi duṣkaram |
tadalaṃ kālasaṅgena kriyatāṃ buddhiniścayaḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.