4.38 கிஷ்கிந்தாகாண்ட - அஷ்டத்ரிம்ஶ ஸர்கஃ

4.38 Kishkindhakanda - Ashtatrimsha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே கிஷ்கிந்தாகாண்டம் ।
அத அஷ்டத்ரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
ப்ரதிக்ரு'ஹ்ய ச தத்ஸர்வமுபாயநமுபாஹ்ரு'தம் ।
வாநராந்ஸாந்த்வயித்வா ச ஸர்வாநேவ வ்யஸர்ஜயத் ॥ 1 ॥
விஸர்ஜயித்வா ஸ ஹரீந் ஶூராம்ஸ்தாந்க்ரு'தகர்மணஃ ।
மேநே க்ரு'தார்தமாத்மாநம் ராகவம் ச மஹாபலம் ॥ 2 ॥
ஸ லக்ஷ்மணோ பீமபலம் ஸர்வவாநரஸத்தமம் ।
அப்ரவீத்ப்ரஶ்ரிதம் வாக்யம் ஸுக்ரீவம் ஸம்ப்ரஹர்ஷயந் ॥ 3 ॥
கிஷ்கிந்தாயா விநிஷ்க்ராம யதி தே ஸௌம்ய ரோசதே ।
தஸ்ய தத்வசநம் ஶ்ருத்வா லக்ஷ்மணஸ்ய ஸுபாஷிதம் ॥ 4 ॥
ஸுக்ரீவஃ பரமப்ரீதோ வாக்யமேததுவாச ஹ ।
ஏவம் பவது கச்சாவஃ ஸ்தேயம் த்வச்சாஸநே மயா ॥ 5 ॥
தமேவமுக்த்வா ஸுக்ரீவோ லக்ஷ்மணம் ஶுபலக்ஷணம் ।
விஸர்ஜயாமாஸ ததா தாராமந்யாஶ்ச யோஷிதஃ ॥ 6 ॥
ஏதேத்யுச்சைர்ஹரிவராந்ஸுக்ரீவஸ்ஸமுதாஹரத் ।
தஸ்ய தத்வசநம் ஶ்ருத்வா ஹரயஶ்ஶீக்ரமாயயுஃ ॥ 7 ॥
பத்தாஞ்ஜலிபுடாஸ்ஸர்வே யே ஸ்யுஃ ஸ்த்ரீதர்ஶநக்ஷமாஃ ।
தாநுவாச ததஃ ப்ராப்தாந்ராஜாऽர்கஸத்ரு'ஶப்ரபஃ ॥ 8 ॥
உபஸ்தாபயத க்ஷிப்ரம் ஶிபிகாம் மம வாநராஃ ।
ஶ்ருத்வா து வசநம் தஸ்ய ஹரயஶ்ஶீக்ரவிக்ரமாஃ ॥ 9 ॥
ஸமுபஸ்தாபயாமாஸுஶ்ஶிபிகாம் ப்ரியதர்ஶநாம் ।
தாமுபஸ்தாபிதாம் த்ரு'ஷ்ட்வா ஶிபிகாம் வாநராதிபஃ ॥ 10 ॥
லக்ஷ்மணாऽருஹ்யதாம் ஶீக்ரமிதி ஸௌமித்ரிமப்ரவீத் ।
இத்யுக்த்வா காஞ்சநம் யாநம் ஸுக்ரீவஸ்ஸூர்யஸந்நிபம் ॥ 11 ॥
ப்ரு'ஹத்பிர்ஹரிபிர்யுக்தமாருரோஹ ஸலக்ஷ்மணஃ ।
பாண்டுரேணாதபத்ரேண ம்ரியமாணேந மூர்தநி ॥ 12 ॥
ஶுக்லைஶ்ச வாலவ்யஜநைர்தூயமாநைஸ்ஸமந்ததஃ ।
ஶங்கபேரீநிநாதைஶ்ச ஹரிபிஶ்சாபிவந்திதஃ ॥ 13 ॥
நிர்யயௌ ப்ராப்ய ஸுக்ரீவோ ராஜ்யஶ்ரியமநுத்தமாம் ।
ஸ வாநரஶதைஸ்தீக்ஷ்ணைர்பஹுபி ஶ்ஶஸ்த்ரபாணிபிஃ ॥ 14 ॥
பரிகீர்ணோ யயௌ தத்ர யத்ர ராமோ வ்யவஸ்திதஃ ।
ஸ தம் தேஶமநுப்ராப்ய ஶ்ரேஷ்டம் ராமநிஷேவிதம் ॥ 15 ॥
அவாதரந்மஹாதேஜா ஶ்ஶிபிகாயாஸ்ஸலக்ஷ்மணஃ ।
ஆஸாத்ய ச ததோ ராமம் க்ரு'தாஞ்ஜலிபுடோऽபவத் ॥ 16 ॥
க்ரு'தாஞ்ஜலௌ ஸ்திதே தஸ்மிந்வாநராஶ்சாபவம்ஸ்ததா ।
தடாகமிவ தம் த்ரு'ஷ்ட்வா ராமஃ குட்மலபங்கஜம் ॥ 17 ॥
வாநராணாம் மஹத்ஸைந்யம் ஸுக்ரீவே ப்ரீதிமாநபூத் ।
பாதயோஃ பதிதம் மூர்த்நா தமுத்தாப்ய ஹரீஶ்வரம் ॥ 18 ॥
ப்ரேம்ணா ச பஹுமாநாச்ச ராகவஃ பரிஷஸ்வஜே ।
பரிஷ்வஜ்ய ச தர்மாத்மா நிஷீதேதி ததோऽப்ரவீத் ॥ 19 ॥
நிஷண்ணம் தம் ததோ த்ரு'ஷ்ட்வா க்ஷிதௌ ராமோऽப்ரவீத்வசஃ ।
தர்மமர்தம் ச காமம் ச யஸ்து காலே நிஷேவதே ॥ 20 ॥
விபஜ்ய ஸததம் வீர ஸ்ஸ ராஜா ஹரிஸத்தம ।
ஹித்வா தர்மம் ததாऽர்தம் ச காமம் யஸ்து நிஷேவதே ॥ 21 ॥
ஸ வ்ரு'க்ஷாக்ரே யதா ஸுப்தஃ பதிதஃ ப்ரதிபுத்யதே ।
அமித்ராணாம் வதே யுக்தோ மித்ராணாம் ஸங்க்ரஹே ரதஃ ॥ 22 ॥
த்ரிவர்கபலபோக்தா து ராஜா தர்மேண யுஜ்யதே ।
உத்யோகஸமயஸ்த்வேஷப்ராப்தஶ்ஶத்ருவிநாஶந ॥ 23 ॥
ஸஞ்சிந்த்யதாம் ஹி பிங்கேஶ ஹரிபிஸ்ஸஹ மந்த்ரிபிஃ ।
ஏவமுக்தஸ்து ஸுக்ரீவோ ராமம் வசநமப்ரவீத் ॥ 24 ॥
ப்ரணஷ்டா ஶ்ரீஶ்ச கீர்திஶ்ச கபிராஜ்யம் ச ஶாஶ்வதம் ।
த்வத்ப்ரஸாதாந்மஹாபாஹோ புநஃப்ராப்தமிதம் மயா ॥ 25 ॥
தவ தேவ ப்ரஸாதாச்ச ப்ராதுஶ்ச ஜயதாம் வர ।
க்ரு'தம் ந ப்ரதிகுர்யாத்யஃ புருஷாணாம் ஸ தூஷகஃ ॥ 26 ॥
ஏதே வாநரமூக்யாஶ்ச ஶதஶஶ்ஶத்ருஸூதந ।
ப்ராப்தாஶ்சாதாய பலிநஃ ப்ரு'திவ்யாம் ஸர்வவாநராந் ॥ 27 ॥
ரு'க்ஷாஶ்சாவஹிதாஶ்ஶூரா கோலாங்கூலாஶ்ச ராகவ ।
காந்தாரவநதுர்காணாமபிஜ்ஞா கோரதர்ஶநாஃ ॥ 28 ॥
தேவகந்தர்வபுத்ராஶ்ச வாநராஃ காமரூபிணஃ ।
ஸ்வைஸ்ஸ்வைஃ பரிவ்ரு'தாஸ்ஸைந்யைர்வர்தந்தே பதி ராகவ ॥ 29 ॥
ஶதைஶ்ஶதஸஹஸ்ரைஶ்ச வர்தந்தே கோடிபிஶ்ச ப்லவங்கமாஃ ।
அயுதைஶ்சாவ்ரு'தா வீராஶ்ஶங்குபிஶ்ச பரந்தப ॥ 30 ॥
அர்புதைரர்புதஶதைர்மத்யைஶ்சாந்த்யைஶ்ச வாநராஃ ।
ஸமுத்ரைஶ்ச பரார்தைஶ்ச ஹரயோ ஹரியூதபாஃ ॥ 31 ॥
ஆகமிஷ்யந்தி தே ராஜந்மஹேந்த்ரஸமவிக்ரமாஃ ।
மேருமந்தரஸங்காஶா விந்த்ய மேருக்ரு'தாலயாஃ ॥ 32 ॥
தே த்வாமபிகமிஷ்யந்தி ராக்ஷஸம் யே ஸபாந்தவம் ।
நிஹத்ய ராவணம் ஸக்யே ஹ்யாநயிஷ்யந்தி மைதிலீம் ॥ 33 ॥
ததஸ்தமுத்யோகமவேக்ஷ்ய புத்திமா ந்ஹரிப்ரவீரஸ்ய நிதேஶவர்திநஃ ।
பபூவ ஹர்ஷாத்வஸுதாதிபாத்மஜஃ ப்ரபுத்தநீலோத்பலதுல்யதர்ஶநஃ ॥ 34 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே கிஷ்கிந்தாகாண்டே அஷ்டத்ரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha aṣṭatriṃśassargaḥ |
pratigṛhya ca tatsarvamupāyanamupāhṛtam |
vānarānsāntvayitvā ca sarvāneva vyasarjayat || 1 ||
visarjayitvā sa harīn śūrāṃstānkṛtakarmaṇaḥ |
mene kṛtārthamātmānaṃ rāghavaṃ ca mahābalam || 2 ||
sa lakṣmaṇo bhīmabalaṃ sarvavānarasattamam |
abravītpraśritaṃ vākyaṃ sugrīvaṃ sampraharṣayan || 3 ||
kiṣkindhāyā viniṣkrāma yadi te saumya rocate |
tasya tadvacanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya subhāṣitam || 4 ||
sugrīvaḥ paramaprīto vākyametaduvāca ha |
evaṃ bhavatu gacchāvaḥ stheyaṃ tvacchāsane mayā || 5 ||
tamevamuktvā sugrīvo lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam |
visarjayāmāsa tadā tārāmanyāśca yoṣitaḥ || 6 ||
etetyuccairharivarānsugrīvassamudāharat |
tasya tadvacanaṃ śrutvā harayaśśīghramāyayuḥ || 7 ||
baddhāñjalipuṭāssarve ye syuḥ strīdarśanakṣamāḥ |
tānuvāca tataḥ prāptānrājā'rkasadṛśaprabhaḥ || 8 ||
upasthāpayata kṣipraṃ śibikāṃ mama vānarāḥ |
śrutvā tu vacanaṃ tasya harayaśśīghravikramāḥ || 9 ||
samupasthāpayāmāsuśśibikāṃ priyadarśanām |
tāmupasthāpitāṃ dṛṣṭvā śibikāṃ vānarādhipaḥ || 10 ||
lakṣmaṇā'ruhyatāṃ śīghramiti saumitrimabravīt |
ityuktvā kāñcanaṃ yānaṃ sugrīvassūryasannibham || 11 ||
bṛhadbhirharibhiryuktamāruroha salakṣmaṇaḥ |
pāṇḍureṇātapatreṇa mriyamāṇena mūrdhani || 12 ||
śuklaiśca vālavyajanairdhūyamānaissamantataḥ |
śaṅkhabherīninādaiśca haribhiścābhivanditaḥ || 13 ||
niryayau prāpya sugrīvo rājyaśriyamanuttamām |
sa vānaraśataistīkṣṇairbahubhi śśastrapāṇibhiḥ || 14 ||
parikīrṇo yayau tatra yatra rāmo vyavasthitaḥ |
sa taṃ deśamanuprāpya śreṣṭhaṃ rāmaniṣevitam || 15 ||
avātaranmahātejā śśibikāyāssalakṣmaṇaḥ |
āsādya ca tato rāmaṃ kṛtāñjalipuṭo'bhavat || 16 ||
kṛtāñjalau sthite tasminvānarāścābhavaṃstathā |
taṭākamiva taṃ dṛṣṭvā rāmaḥ kuḍmalapaṅkajam || 17 ||
vānarāṇāṃ mahatsainyaṃ sugrīve prītimānabhūt |
pādayoḥ patitaṃ mūrdhnā tamutthāpya harīśvaram || 18 ||
premṇā ca bahumānācca rāghavaḥ pariṣasvaje |
pariṣvajya ca dharmātmā niṣīdeti tato'bravīt || 19 ||
niṣaṇṇaṃ taṃ tato dṛṣṭvā kṣitau rāmo'bravīdvacaḥ |
dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca yastu kāle niṣevate || 20 ||
vibhajya satataṃ vīra ssa rājā harisattama |
hitvā dharmaṃ tathā'rthaṃ ca kāmaṃ yastu niṣevate || 21 ||
sa vṛkṣāgre yathā suptaḥ patitaḥ pratibudhyate |
amitrāṇāṃ vadhe yukto mitrāṇāṃ saṅgrahe rataḥ || 22 ||
trivargaphalabhoktā tu rājā dharmeṇa yujyate |
udyogasamayastveṣaprāptaśśatruvināśana || 23 ||
sañcintyatāṃ hi piṅgeśa haribhissaha mantribhiḥ |
evamuktastu sugrīvo rāmaṃ vacanamabravīt || 24 ||
praṇaṣṭā śrīśca kīrtiśca kapirājyaṃ ca śāśvatam |
tvatprasādānmahābāho punaḥprāptamidaṃ mayā || 25 ||
tava deva prasādācca bhrātuśca jayatāṃ vara |
kṛtaṃ na pratikuryādyaḥ puruṣāṇāṃ sa dūṣakaḥ || 26 ||
ete vānaramūkhyāśca śataśaśśatrusūdana |
prāptāścādāya balinaḥ pṛthivyāṃ sarvavānarān || 27 ||
ṛkṣāścāvahitāśśūrā golāṅgūlāśca rāghava |
kāntāravanadurgāṇāmabhijñā ghoradarśanāḥ || 28 ||
devagandharvaputrāśca vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ |
svaissvaiḥ parivṛtāssainyairvartante pathi rāghava || 29 ||
śataiśśatasahasraiśca vartante koṭibhiśca plavaṅgamāḥ |
ayutaiścāvṛtā vīrāśśaṅkubhiśca parantapa || 30 ||
arbudairarbudaśatairmadhyaiścāntyaiśca vānarāḥ |
samudraiśca parārdhaiśca harayo hariyūthapāḥ || 31 ||
āgamiṣyanti te rājanmahendrasamavikramāḥ |
merumandarasaṅkāśā vindhya merukṛtālayāḥ || 32 ||
te tvāmabhigamiṣyanti rākṣasaṃ ye sabāndhavam |
nihatya rāvaṇaṃ sakhye hyānayiṣyanti maithilīm || 33 ||
tatastamudyogamavekṣya buddhimā nharipravīrasya nideśavartinaḥ |
babhūva harṣādvasudhādhipātmajaḥ prabuddhanīlotpalatulyadarśanaḥ || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ अष्टत्रिंशस्सर्गः ।
प्रतिगृह्य च तत्सर्वमुपायनमुपाहृतम् ।
वानरान्सान्त्वयित्वा च सर्वानेव व्यसर्जयत् ॥ 1 ॥
विसर्जयित्वा स हरीन् शूरांस्तान्कृतकर्मणः ।
मेने कृतार्थमात्मानं राघवं च महाबलम् ॥ 2 ॥
स लक्ष्मणो भीमबलं सर्ववानरसत्तमम् ।
अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवं सम्प्रहर्षयन् ॥ 3 ॥
किष्किन्धाया विनिष्क्राम यदि ते सौम्य रोचते ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य सुभाषितम् ॥ 4 ॥
सुग्रीवः परमप्रीतो वाक्यमेतदुवाच ह ।
एवं भवतु गच्छावः स्थेयं त्वच्छासने मया ॥ 5 ॥
तमेवमुक्त्वा सुग्रीवो लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ।
विसर्जयामास तदा तारामन्याश्च योषितः ॥ 6 ॥
एतेत्युच्चैर्हरिवरान्सुग्रीवस्समुदाहरत् ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हरयश्शीघ्रमाययुः ॥ 7 ॥
बद्धाञ्जलिपुटास्सर्वे ये स्युः स्त्रीदर्शनक्षमाः ।
तानुवाच ततः प्राप्तान्राजाऽर्कसदृशप्रभः ॥ 8 ॥
उपस्थापयत क्षिप्रं शिबिकां मम वानराः ।
श्रुत्वा तु वचनं तस्य हरयश्शीघ्रविक्रमाः ॥ 9 ॥
समुपस्थापयामासुश्शिबिकां प्रियदर्शनाम् ।
तामुपस्थापितां दृष्ट्वा शिबिकां वानराधिपः ॥ 10 ॥
लक्ष्मणाऽरुह्यतां शीघ्रमिति सौमित्रिमब्रवीत् ।
इत्युक्त्वा काञ्चनं यानं सुग्रीवस्सूर्यसन्निभम् ॥ 11 ॥
बृहद्भिर्हरिभिर्युक्तमारुरोह सलक्ष्मणः ।
पाण्डुरेणातपत्रेण म्रियमाणेन मूर्धनि ॥ 12 ॥
शुक्लैश्च वालव्यजनैर्धूयमानैस्समन्ततः ।
शङ्खभेरीनिनादैश्च हरिभिश्चाभिवन्दितः ॥ 13 ॥
निर्ययौ प्राप्य सुग्रीवो राज्यश्रियमनुत्तमाम् ।
स वानरशतैस्तीक्ष्णैर्बहुभि श्शस्त्रपाणिभिः ॥ 14 ॥
परिकीर्णो ययौ तत्र यत्र रामो व्यवस्थितः ।
स तं देशमनुप्राप्य श्रेष्ठं रामनिषेवितम् ॥ 15 ॥
अवातरन्महातेजा श्शिबिकायास्सलक्ष्मणः ।
आसाद्य च ततो रामं कृताञ्जलिपुटोऽभवत् ॥ 16 ॥
कृताञ्जलौ स्थिते तस्मिन्वानराश्चाभवंस्तथा ।
तटाकमिव तं दृष्ट्वा रामः कुड्मलपङ्कजम् ॥ 17 ॥
वानराणां महत्सैन्यं सुग्रीवे प्रीतिमानभूत् ।
पादयोः पतितं मूर्ध्ना तमुत्थाप्य हरीश्वरम् ॥ 18 ॥
प्रेम्णा च बहुमानाच्च राघवः परिषस्वजे ।
परिष्वज्य च धर्मात्मा निषीदेति ततोऽब्रवीत् ॥ 19 ॥
निषण्णं तं ततो दृष्ट्वा क्षितौ रामोऽब्रवीद्वचः ।
धर्ममर्थं च कामं च यस्तु काले निषेवते ॥ 20 ॥
विभज्य सततं वीर स्स राजा हरिसत्तम ।
हित्वा धर्मं तथाऽर्थं च कामं यस्तु निषेवते ॥ 21 ॥
स वृक्षाग्रे यथा सुप्तः पतितः प्रतिबुध्यते ।
अमित्राणां वधे युक्तो मित्राणां सङ्ग्रहे रतः ॥ 22 ॥
त्रिवर्गफलभोक्ता तु राजा धर्मेण युज्यते ।
उद्योगसमयस्त्वेषप्राप्तश्शत्रुविनाशन ॥ 23 ॥
सञ्चिन्त्यतां हि पिङ्गेश हरिभिस्सह मन्त्रिभिः ।
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामं वचनमब्रवीत् ॥ 24 ॥
प्रणष्टा श्रीश्च कीर्तिश्च कपिराज्यं च शाश्वतम् ।
त्वत्प्रसादान्महाबाहो पुनःप्राप्तमिदं मया ॥ 25 ॥
तव देव प्रसादाच्च भ्रातुश्च जयतां वर ।
कृतं न प्रतिकुर्याद्यः पुरुषाणां स दूषकः ॥ 26 ॥
एते वानरमूख्याश्च शतशश्शत्रुसूदन ।
प्राप्ताश्चादाय बलिनः पृथिव्यां सर्ववानरान् ॥ 27 ॥
ऋक्षाश्चावहिताश्शूरा गोलाङ्गूलाश्च राघव ।
कान्तारवनदुर्गाणामभिज्ञा घोरदर्शनाः ॥ 28 ॥
देवगन्धर्वपुत्राश्च वानराः कामरूपिणः ।
स्वैस्स्वैः परिवृतास्सैन्यैर्वर्तन्ते पथि राघव ॥ 29 ॥
शतैश्शतसहस्रैश्च वर्तन्ते कोटिभिश्च प्लवङ्गमाः ।
अयुतैश्चावृता वीराश्शङ्कुभिश्च परन्तप ॥ 30 ॥
अर्बुदैरर्बुदशतैर्मध्यैश्चान्त्यैश्च वानराः ।
समुद्रैश्च परार्धैश्च हरयो हरियूथपाः ॥ 31 ॥
आगमिष्यन्ति ते राजन्महेन्द्रसमविक्रमाः ।
मेरुमन्दरसङ्काशा विन्ध्य मेरुकृतालयाः ॥ 32 ॥
ते त्वामभिगमिष्यन्ति राक्षसं ये सबान्धवम् ।
निहत्य रावणं सख्ये ह्यानयिष्यन्ति मैथिलीम् ॥ 33 ॥
ततस्तमुद्योगमवेक्ष्य बुद्धिमा न्हरिप्रवीरस्य निदेशवर्तिनः ।
बभूव हर्षाद्वसुधाधिपात्मजः प्रबुद्धनीलोत्पलतुल्यदर्शनः ॥ 34 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे अष्टत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha aṣṭatriṃśassargaḥ |
pratigṛhya ca tatsarvamupāyanamupāhṛtam |
vānarānsāntvayitvā ca sarvāneva vyasarjayat || 1 ||
visarjayitvā sa harīn śūrāṃstānkṛtakarmaṇaḥ |
mene kṛtārthamātmānaṃ rāghavaṃ ca mahābalam || 2 ||
sa lakṣmaṇo bhīmabalaṃ sarvavānarasattamam |
abravītpraśritaṃ vākyaṃ sugrīvaṃ sampraharṣayan || 3 ||
kiṣkindhāyā viniṣkrāma yadi te saumya rocate |
tasya tadvacanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya subhāṣitam || 4 ||
sugrīvaḥ paramaprīto vākyametaduvāca ha |
evaṃ bhavatu gacchāvaḥ stheyaṃ tvacchāsane mayā || 5 ||
tamevamuktvā sugrīvo lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam |
visarjayāmāsa tadā tārāmanyāśca yoṣitaḥ || 6 ||
etetyuccairharivarānsugrīvassamudāharat |
tasya tadvacanaṃ śrutvā harayaśśīghramāyayuḥ || 7 ||
baddhāñjalipuṭāssarve ye syuḥ strīdarśanakṣamāḥ |
tānuvāca tataḥ prāptānrājā'rkasadṛśaprabhaḥ || 8 ||
upasthāpayata kṣipraṃ śibikāṃ mama vānarāḥ |
śrutvā tu vacanaṃ tasya harayaśśīghravikramāḥ || 9 ||
samupasthāpayāmāsuśśibikāṃ priyadarśanām |
tāmupasthāpitāṃ dṛṣṭvā śibikāṃ vānarādhipaḥ || 10 ||
lakṣmaṇā'ruhyatāṃ śīghramiti saumitrimabravīt |
ityuktvā kāñcanaṃ yānaṃ sugrīvassūryasannibham || 11 ||
bṛhadbhirharibhiryuktamāruroha salakṣmaṇaḥ |
pāṇḍureṇātapatreṇa mriyamāṇena mūrdhani || 12 ||
śuklaiśca vālavyajanairdhūyamānaissamantataḥ |
śaṅkhabherīninādaiśca haribhiścābhivanditaḥ || 13 ||
niryayau prāpya sugrīvo rājyaśriyamanuttamām |
sa vānaraśataistīkṣṇairbahubhi śśastrapāṇibhiḥ || 14 ||
parikīrṇo yayau tatra yatra rāmo vyavasthitaḥ |
sa taṃ deśamanuprāpya śreṣṭhaṃ rāmaniṣevitam || 15 ||
avātaranmahātejā śśibikāyāssalakṣmaṇaḥ |
āsādya ca tato rāmaṃ kṛtāñjalipuṭo'bhavat || 16 ||
kṛtāñjalau sthite tasminvānarāścābhavaṃstathā |
taṭākamiva taṃ dṛṣṭvā rāmaḥ kuḍmalapaṅkajam || 17 ||
vānarāṇāṃ mahatsainyaṃ sugrīve prītimānabhūt |
pādayoḥ patitaṃ mūrdhnā tamutthāpya harīśvaram || 18 ||
premṇā ca bahumānācca rāghavaḥ pariṣasvaje |
pariṣvajya ca dharmātmā niṣīdeti tato'bravīt || 19 ||
niṣaṇṇaṃ taṃ tato dṛṣṭvā kṣitau rāmo'bravīdvacaḥ |
dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca yastu kāle niṣevate || 20 ||
vibhajya satataṃ vīra ssa rājā harisattama |
hitvā dharmaṃ tathā'rthaṃ ca kāmaṃ yastu niṣevate || 21 ||
sa vṛkṣāgre yathā suptaḥ patitaḥ pratibudhyate |
amitrāṇāṃ vadhe yukto mitrāṇāṃ saṅgrahe rataḥ || 22 ||
trivargaphalabhoktā tu rājā dharmeṇa yujyate |
udyogasamayastveṣaprāptaśśatruvināśana || 23 ||
sañcintyatāṃ hi piṅgeśa haribhissaha mantribhiḥ |
evamuktastu sugrīvo rāmaṃ vacanamabravīt || 24 ||
praṇaṣṭā śrīśca kīrtiśca kapirājyaṃ ca śāśvatam |
tvatprasādānmahābāho punaḥprāptamidaṃ mayā || 25 ||
tava deva prasādācca bhrātuśca jayatāṃ vara |
kṛtaṃ na pratikuryādyaḥ puruṣāṇāṃ sa dūṣakaḥ || 26 ||
ete vānaramūkhyāśca śataśaśśatrusūdana |
prāptāścādāya balinaḥ pṛthivyāṃ sarvavānarān || 27 ||
ṛkṣāścāvahitāśśūrā golāṅgūlāśca rāghava |
kāntāravanadurgāṇāmabhijñā ghoradarśanāḥ || 28 ||
devagandharvaputrāśca vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ |
svaissvaiḥ parivṛtāssainyairvartante pathi rāghava || 29 ||
śataiśśatasahasraiśca vartante koṭibhiśca plavaṅgamāḥ |
ayutaiścāvṛtā vīrāśśaṅkubhiśca parantapa || 30 ||
arbudairarbudaśatairmadhyaiścāntyaiśca vānarāḥ |
samudraiśca parārdhaiśca harayo hariyūthapāḥ || 31 ||
āgamiṣyanti te rājanmahendrasamavikramāḥ |
merumandarasaṅkāśā vindhya merukṛtālayāḥ || 32 ||
te tvāmabhigamiṣyanti rākṣasaṃ ye sabāndhavam |
nihatya rāvaṇaṃ sakhye hyānayiṣyanti maithilīm || 33 ||
tatastamudyogamavekṣya buddhimā nharipravīrasya nideśavartinaḥ |
babhūva harṣādvasudhādhipātmajaḥ prabuddhanīlotpalatulyadarśanaḥ || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in