4.19 கிஷ்கிந்தாகாண்ட - ஏகோநவிம்ஶ ஸர்கஃ

4.19 Kishkindhakanda - Ekonavimsha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே கிஷ்கிந்தாகாண்டம் ।
அத ஏகோநவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
ஸ வாநரமஹாராஜஶ்ஶயாநஶ்ஶரவிக்ஷதஃ ।
ப்ரத்யுக்தோ ஹேதுமத்வாக்யைர்நோத்தரம் ப்ரத்யபத்யத ॥ 1 ॥
அஶ்மபிஃ ப்ரவிபிந்நாங்கஃ பாதபைராஹதோ ப்ரு'ஶம் ।
ராமபாணேந சாக்ராந்தோ ஜீவிதாந்தே முமோஹ ஸஃ ॥ 2 ॥
தம் பார்யா பாணமோக்ஷேண ராமதத்தேந ஸம்யுகே ।
ஹதம் ப்லவகஶார்தூலம் தாரா ஶுஶ்ராவ வாலிநம் ॥ 3 ॥
ஸா ஸபுத்ராப்ரியம் ஶ்ருத்வா வதம் பர்துஸ்ஸுதாருணம் ।
நிஷ்பபாத ப்ரு'ஶம் தஸ்மாத்விவிதா கிரிகஹ்வராத் ॥ 4 ॥
யே த்வங்கதபரீவாரா வாநரா பீமவிக்ரமாஃ ।
தே ஸகார்முகமாலோக்ய ராமம் த்ரஸ்தாஃ ப்ரதுத்ருவுஃ ॥ 5 ॥
ஸா ததர்ஶ ததஸ்த்ரஸ்தாந்ஹரீநாபததோ ப்ரு'ஶம் ।
யூதாதிவ பரிப்ரஷ்டாந்ம்ரு'காந்நிஹதயூதபாந் ॥ 6 ॥
தாநுவாச ஸமாஸாத்ய துஃகிதாந்துகிதா ஸதீ ।
ராமவித்ராஸிதாந்ஸர்வாநநுபத்தாநிவேஷுபிஃ ॥ 7 ॥
வாநராஃ ராஜஸிம்ஹஸ்ய யஸ்ய யூயம் புரஸ்ஸராஃ ।
தம் விஹாய ஸுஸந்த்ரஸ்தாஃ கஸ்மாத்த்ரவத துர்கதாஃ ॥ 8 ॥
ராஜ்யஹேதோஸ்ஸ சேத்ப்ராதா ப்ராத்ரா ரௌத்ரேண பாதிதஃ ।
ராமேண ப்ரஹிதைரௌத்ரைர்மார்கணைர்தூரபாதிபிஃ ॥ 9 ॥
கபிபத்ந்யா வசஶ்ஶ்ருத்வா கபயஃ காமரூபிணஃ ।
ப்ராப்தகாலமவிக்லிஷ்டமூசுர்வசநமங்கநாம் ॥ 10 ॥
ஜீவபுத்ரே நிவர்தஸ்வ புத்ரம் ரக்ஷஸ்வ சாங்கதம் ।
அந்தகோ ராமரூபேண ஹத்வா நயதி வாலிநம் ॥ 11 ॥
க்ஷிப்தாந் வ்ரு'க்ஷாந்ஸமாவித்ய விபுலாஶ்ச ஶிலாஸ்ததா ।
வாலீ வஜ்ரஸமைர்பாணை ராமேண விநிபாதிதஃ ॥ 12 ॥
அபித்ருதமிதம் ஸர்வம் வித்ருதம் ப்ரஸ்ரு'தம் பலம் ।
அஸ்மிந் ப்லவகஶார்தூலே ஹதே ஶக்ரஸமப்ரபே ॥ 13 ॥
ரக்ஷ்யதாம் நகரத்வாரமங்கதஶ்சாபிஷிச்யதாம் ।
பதஸ்தம் வாலிநஃ புத்ரம் பஜிஷ்யந்தி ப்லவங்கமாஃ ॥ 14 ॥
அதவாऽருசிதம் ஸ்தாநமிஹ தே ருசிராநநே ।
ஆவிஶந்தி ஹி துர்காணி க்ஷிப்ரமந்யாநி வாநராஃ ॥ 15 ॥
அபார்யாஶ்ச ஸபார்யாஶ்ச ஸந்த்யத்ர வநசாரிணஃ ।
லுப்தேப்யோ விப்ரயுக்தேப்யஸ்தேப்யோ நஸ்துமுலம் பயம் ॥ 16 ॥
அல்பாந்தரகதாநாம் து ஶ்ருத்வா வசநமங்கநா ।
ஆத்மநஃ ப்ரதிரூபம் ஸா பபாஷே சாருஹாஸிநீ ॥ 17 ॥
புத்ரேண மம கிம் கார்யம் ராஜ்யேநச கிமாத்மநா ।
கபிஸிம்ஹே மஹாபாகே தஸ்மிந்பர்தரி நஶ்யதி ॥ 18 ॥
பாதமூலம் கமிஷ்யாமி தஸ்யைவாஹம் மஹாத்மநஃ ।
யோऽஸௌ ராமப்ரயுக்தேந ஶரேண விநிபாதிதஃ ॥ 19 ॥
ஏவமுக்த்வா ப்ரதுத்ராவ ருதந்தீ ஶோககர்ஶிதா ।
ஶிரஶ்சோரஶ்ச பாஹுப்யாம் துஃகேந ஸமபித்நதீ ॥ 20 ॥
ஆவ்ரஜந்தீ ததர்ஶாத பதிம் நிபதிதம் புவி ।
ஹந்தாரம் தாநவேந்த்ராணாம் ஸமரேஷ்வநிவர்திநம் ॥ 21 ॥
க்ஷேப்தாரம் பர்வதேந்த்ராணாம் வஜ்ராணாமிவ வாஸவம் ।
மஹாவாதஸமாவிஷ்டம் மஹாமேகௌகநிஸ்ஸ்வநம் ॥ 22 ॥
க்ரதுல்யபராக்ராந்தம் வ்ரு'ஷ்டவேவோபரதம் கநம் ।
நர்தந்தம் நர்ததாம் பீமம் ஶூரம் ஶூரேண பாதிதம் ॥ 23 ॥
ஶார்தூலேநாமிஷஸ்யார்தே ம்ரு'கராஜம் யதாஹதம் ।
அர்சிதம் ஸர்வலோகஸ்ய ஸபதாகம் ஸவேதிகம் ॥ 24 ॥
நாகஹேதோஸ்ஸுபர்ணேந சைத்யமுந்மதிதம் யதா ।
அவஷ்டப்ய ச திஷ்டந்தம் ததர்ஶ தநுருத்தம் ॥ 25 ॥
ராமம் ராமாநுஜம் சைவ பர்துஶ்சைவாநுஜம் ஶுபா ।
தாவதீத்ய ஸமாஸாத்ய பர்தாரம் நிஹதம் ரணே ॥ 26 ॥
ஸமீக்ஷ்ய வ்யதிதா பூமௌ ஸம்ப்ராந்தா நிபபாத ஹ ।
ஸுப்த்வேவ புநருத்தாய ஆர்யபுத்ரேதி ஶோசதீ ॥ 27 ॥
ருரோத ஸா பதிம் த்ரு'ஷ்ட்வா ஸம்வீதம் ம்ரு'த்யுதாமபிஃ ।
தாமவேக்ஷ்ய து ஸுக்ரீவஃ க்ரோஶந்தீம் குரரீமிவ ।
விஷாதமகமத்கஷ்டம் த்ரு'ஷ்ட்வா சாங்கதமாகதம் ॥ 28 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே கிஷ்கிந்தாகாண்டே ஏகோநவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
sa vānaramahārājaśśayānaśśaravikṣataḥ |
pratyukto hetumadvākyairnottaraṃ pratyapadyata || 1 ||
aśmabhiḥ pravibhinnāṅgaḥ pādapairāhato bhṛśam |
rāmabāṇena cākrānto jīvitānte mumoha saḥ || 2 ||
taṃ bhāryā bāṇamokṣeṇa rāmadattena saṃyuge |
hataṃ plavagaśārdūlaṃ tārā śuśrāva vālinam || 3 ||
sā saputrāpriyaṃ śrutvā vadhaṃ bhartussudāruṇam |
niṣpapāta bhṛśaṃ tasmādvividhā girigahvarāt || 4 ||
ye tvaṅgadaparīvārā vānarā bhīmavikramāḥ |
te sakārmukamālokya rāmaṃ trastāḥ pradudruvuḥ || 5 ||
sā dadarśa tatastrastānharīnāpatato bhṛśam |
yūthādiva paribhraṣṭānmṛgānnihatayūthapān || 6 ||
tānuvāca samāsādya duḥkhitāndukhitā satī |
rāmavitrāsitānsarvānanubaddhāniveṣubhiḥ || 7 ||
vānarāḥ rājasiṃhasya yasya yūyaṃ purassarāḥ |
taṃ vihāya susantrastāḥ kasmāddravatha durgatāḥ || 8 ||
rājyahetossa cedbhrātā bhrātrā raudreṇa pātitaḥ |
rāmeṇa prahitairaudrairmārgaṇairdūrapātibhiḥ || 9 ||
kapipatnyā vacaśśrutvā kapayaḥ kāmarūpiṇaḥ |
prāptakālamavikliṣṭamūcurvacanamaṅganām || 10 ||
jīvaputre nivartasva putraṃ rakṣasva cāṅgadam |
antako rāmarūpeṇa hatvā nayati vālinam || 11 ||
kṣiptān vṛkṣānsamāvidhya vipulāśca śilāstathā |
vālī vajrasamairbāṇai rāmeṇa vinipātitaḥ || 12 ||
abhidrutamidaṃ sarvaṃ vidrutaṃ prasṛtaṃ balam |
asmin plavagaśārdūle hate śakrasamaprabhe || 13 ||
rakṣyatāṃ nagaradvāramaṅgadaścābhiṣicyatām |
padasthaṃ vālinaḥ putraṃ bhajiṣyanti plavaṅgamāḥ || 14 ||
athavā'rucitaṃ sthānamiha te rucirānane |
āviśanti hi durgāṇi kṣipramanyāni vānarāḥ || 15 ||
abhāryāśca sabhāryāśca santyatra vanacāriṇaḥ |
lubdhebhyo viprayuktebhyastebhyo nastumulaṃ bhayam || 16 ||
alpāntaragatānāṃ tu śrutvā vacanamaṅganā |
ātmanaḥ pratirūpaṃ sā babhāṣe cāruhāsinī || 17 ||
putreṇa mama kiṃ kāryaṃ rājyenaca kimātmanā |
kapisiṃhe mahābhāge tasminbhartari naśyati || 18 ||
pādamūlaṃ gamiṣyāmi tasyaivāhaṃ mahātmanaḥ |
yo'sau rāmaprayuktena śareṇa vinipātitaḥ || 19 ||
evamuktvā pradudrāva rudantī śokakarśitā |
śiraścoraśca bāhubhyāṃ duḥkhena samabhidhnatī || 20 ||
āvrajantī dadarśātha patiṃ nipatitaṃ bhuvi |
hantāraṃ dānavendrāṇāṃ samareṣvanivartinam || 21 ||
kṣeptāraṃ parvatendrāṇāṃ vajrāṇāmiva vāsavam |
mahāvātasamāviṣṭaṃ mahāmeghaughanissvanam || 22 ||
kratulyaparākrāntaṃ vṛṣṭavevoparataṃ ghanam |
nardantaṃ nardatāṃ bhīmaṃ śūraṃ śūreṇa pātitam || 23 ||
śārdūlenāmiṣasyārthe mṛgarājaṃ yathāhatam |
arcitaṃ sarvalokasya sapatākaṃ savedikam || 24 ||
nāgahetossuparṇena caityamunmathitaṃ yathā |
avaṣṭabhya ca tiṣṭhantaṃ dadarśa dhanuruttam || 25 ||
rāmaṃ rāmānujaṃ caiva bhartuścaivānujaṃ śubhā |
tāvatītya samāsādya bhartāraṃ nihataṃ raṇe || 26 ||
samīkṣya vyathitā bhūmau sambhrāntā nipapāta ha |
suptveva punarutthāya āryaputreti śocatī || 27 ||
ruroda sā patiṃ dṛṣṭvā saṃvītaṃ mṛtyudāmabhiḥ |
tāmavekṣya tu sugrīvaḥ krośantīṃ kurarīmiva |
viṣādamagamatkaṣṭaṃ dṛṣṭvā cāṅgadamāgatam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ एकोनविंशस्सर्गः ।
स वानरमहाराजश्शयानश्शरविक्षतः ।
प्रत्युक्तो हेतुमद्वाक्यैर्नोत्तरं प्रत्यपद्यत ॥ 1 ॥
अश्मभिः प्रविभिन्नाङ्गः पादपैराहतो भृशम् ।
रामबाणेन चाक्रान्तो जीवितान्ते मुमोह सः ॥ 2 ॥
तं भार्या बाणमोक्षेण रामदत्तेन संयुगे ।
हतं प्लवगशार्दूलं तारा शुश्राव वालिनम् ॥ 3 ॥
सा सपुत्राप्रियं श्रुत्वा वधं भर्तुस्सुदारुणम् ।
निष्पपात भृशं तस्माद्विविधा गिरिगह्वरात् ॥ 4 ॥
ये त्वङ्गदपरीवारा वानरा भीमविक्रमाः ।
ते सकार्मुकमालोक्य रामं त्रस्ताः प्रदुद्रुवुः ॥ 5 ॥
सा ददर्श ततस्त्रस्तान्हरीनापततो भृशम् ।
यूथादिव परिभ्रष्टान्मृगान्निहतयूथपान् ॥ 6 ॥
तानुवाच समासाद्य दुःखितान्दुखिता सती ।
रामवित्रासितान्सर्वाननुबद्धानिवेषुभिः ॥ 7 ॥
वानराः राजसिंहस्य यस्य यूयं पुरस्सराः ।
तं विहाय सुसन्त्रस्ताः कस्माद्द्रवथ दुर्गताः ॥ 8 ॥
राज्यहेतोस्स चेद्भ्राता भ्रात्रा रौद्रेण पातितः ।
रामेण प्रहितैरौद्रैर्मार्गणैर्दूरपातिभिः ॥ 9 ॥
कपिपत्न्या वचश्श्रुत्वा कपयः कामरूपिणः ।
प्राप्तकालमविक्लिष्टमूचुर्वचनमङ्गनाम् ॥ 10 ॥
जीवपुत्रे निवर्तस्व पुत्रं रक्षस्व चाङ्गदम् ।
अन्तको रामरूपेण हत्वा नयति वालिनम् ॥ 11 ॥
क्षिप्तान् वृक्षान्समाविध्य विपुलाश्च शिलास्तथा ।
वाली वज्रसमैर्बाणै रामेण विनिपातितः ॥ 12 ॥
अभिद्रुतमिदं सर्वं विद्रुतं प्रसृतं बलम् ।
अस्मिन् प्लवगशार्दूले हते शक्रसमप्रभे ॥ 13 ॥
रक्ष्यतां नगरद्वारमङ्गदश्चाभिषिच्यताम् ।
पदस्थं वालिनः पुत्रं भजिष्यन्ति प्लवङ्गमाः ॥ 14 ॥
अथवाऽरुचितं स्थानमिह ते रुचिरानने ।
आविशन्ति हि दुर्गाणि क्षिप्रमन्यानि वानराः ॥ 15 ॥
अभार्याश्च सभार्याश्च सन्त्यत्र वनचारिणः ।
लुब्धेभ्यो विप्रयुक्तेभ्यस्तेभ्यो नस्तुमुलं भयम् ॥ 16 ॥
अल्पान्तरगतानां तु श्रुत्वा वचनमङ्गना ।
आत्मनः प्रतिरूपं सा बभाषे चारुहासिनी ॥ 17 ॥
पुत्रेण मम किं कार्यं राज्येनच किमात्मना ।
कपिसिंहे महाभागे तस्मिन्भर्तरि नश्यति ॥ 18 ॥
पादमूलं गमिष्यामि तस्यैवाहं महात्मनः ।
योऽसौ रामप्रयुक्तेन शरेण विनिपातितः ॥ 19 ॥
एवमुक्त्वा प्रदुद्राव रुदन्ती शोककर्शिता ।
शिरश्चोरश्च बाहुभ्यां दुःखेन समभिध्नती ॥ 20 ॥
आव्रजन्ती ददर्शाथ पतिं निपतितं भुवि ।
हन्तारं दानवेन्द्राणां समरेष्वनिवर्तिनम् ॥ 21 ॥
क्षेप्तारं पर्वतेन्द्राणां वज्राणामिव वासवम् ।
महावातसमाविष्टं महामेघौघनिस्स्वनम् ॥ 22 ॥
क्रतुल्यपराक्रान्तं वृष्टवेवोपरतं घनम् ।
नर्दन्तं नर्दतां भीमं शूरं शूरेण पातितम् ॥ 23 ॥
शार्दूलेनामिषस्यार्थे मृगराजं यथाहतम् ।
अर्चितं सर्वलोकस्य सपताकं सवेदिकम् ॥ 24 ॥
नागहेतोस्सुपर्णेन चैत्यमुन्मथितं यथा ।
अवष्टभ्य च तिष्ठन्तं ददर्श धनुरुत्तम् ॥ 25 ॥
रामं रामानुजं चैव भर्तुश्चैवानुजं शुभा ।
तावतीत्य समासाद्य भर्तारं निहतं रणे ॥ 26 ॥
समीक्ष्य व्यथिता भूमौ सम्भ्रान्ता निपपात ह ।
सुप्त्वेव पुनरुत्थाय आर्यपुत्रेति शोचती ॥ 27 ॥
रुरोद सा पतिं दृष्ट्वा संवीतं मृत्युदामभिः ।
तामवेक्ष्य तु सुग्रीवः क्रोशन्तीं कुररीमिव ।
विषादमगमत्कष्टं दृष्ट्वा चाङ्गदमागतम् ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे एकोनविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
sa vānaramahārājaśśayānaśśaravikṣataḥ |
pratyukto hetumadvākyairnottaraṃ pratyapadyata || 1 ||
aśmabhiḥ pravibhinnāṅgaḥ pādapairāhato bhṛśam |
rāmabāṇena cākrānto jīvitānte mumoha saḥ || 2 ||
taṃ bhāryā bāṇamokṣeṇa rāmadattena saṃyuge |
hataṃ plavagaśārdūlaṃ tārā śuśrāva vālinam || 3 ||
sā saputrāpriyaṃ śrutvā vadhaṃ bhartussudāruṇam |
niṣpapāta bhṛśaṃ tasmādvividhā girigahvarāt || 4 ||
ye tvaṅgadaparīvārā vānarā bhīmavikramāḥ |
te sakārmukamālokya rāmaṃ trastāḥ pradudruvuḥ || 5 ||
sā dadarśa tatastrastānharīnāpatato bhṛśam |
yūthādiva paribhraṣṭānmṛgānnihatayūthapān || 6 ||
tānuvāca samāsādya duḥkhitāndukhitā satī |
rāmavitrāsitānsarvānanubaddhāniveṣubhiḥ || 7 ||
vānarāḥ rājasiṃhasya yasya yūyaṃ purassarāḥ |
taṃ vihāya susantrastāḥ kasmāddravatha durgatāḥ || 8 ||
rājyahetossa cedbhrātā bhrātrā raudreṇa pātitaḥ |
rāmeṇa prahitairaudrairmārgaṇairdūrapātibhiḥ || 9 ||
kapipatnyā vacaśśrutvā kapayaḥ kāmarūpiṇaḥ |
prāptakālamavikliṣṭamūcurvacanamaṅganām || 10 ||
jīvaputre nivartasva putraṃ rakṣasva cāṅgadam |
antako rāmarūpeṇa hatvā nayati vālinam || 11 ||
kṣiptān vṛkṣānsamāvidhya vipulāśca śilāstathā |
vālī vajrasamairbāṇai rāmeṇa vinipātitaḥ || 12 ||
abhidrutamidaṃ sarvaṃ vidrutaṃ prasṛtaṃ balam |
asmin plavagaśārdūle hate śakrasamaprabhe || 13 ||
rakṣyatāṃ nagaradvāramaṅgadaścābhiṣicyatām |
padasthaṃ vālinaḥ putraṃ bhajiṣyanti plavaṅgamāḥ || 14 ||
athavā'rucitaṃ sthānamiha te rucirānane |
āviśanti hi durgāṇi kṣipramanyāni vānarāḥ || 15 ||
abhāryāśca sabhāryāśca santyatra vanacāriṇaḥ |
lubdhebhyo viprayuktebhyastebhyo nastumulaṃ bhayam || 16 ||
alpāntaragatānāṃ tu śrutvā vacanamaṅganā |
ātmanaḥ pratirūpaṃ sā babhāṣe cāruhāsinī || 17 ||
putreṇa mama kiṃ kāryaṃ rājyenaca kimātmanā |
kapisiṃhe mahābhāge tasminbhartari naśyati || 18 ||
pādamūlaṃ gamiṣyāmi tasyaivāhaṃ mahātmanaḥ |
yo'sau rāmaprayuktena śareṇa vinipātitaḥ || 19 ||
evamuktvā pradudrāva rudantī śokakarśitā |
śiraścoraśca bāhubhyāṃ duḥkhena samabhidhnatī || 20 ||
āvrajantī dadarśātha patiṃ nipatitaṃ bhuvi |
hantāraṃ dānavendrāṇāṃ samareṣvanivartinam || 21 ||
kṣeptāraṃ parvatendrāṇāṃ vajrāṇāmiva vāsavam |
mahāvātasamāviṣṭaṃ mahāmeghaughanissvanam || 22 ||
kratulyaparākrāntaṃ vṛṣṭavevoparataṃ ghanam |
nardantaṃ nardatāṃ bhīmaṃ śūraṃ śūreṇa pātitam || 23 ||
śārdūlenāmiṣasyārthe mṛgarājaṃ yathāhatam |
arcitaṃ sarvalokasya sapatākaṃ savedikam || 24 ||
nāgahetossuparṇena caityamunmathitaṃ yathā |
avaṣṭabhya ca tiṣṭhantaṃ dadarśa dhanuruttam || 25 ||
rāmaṃ rāmānujaṃ caiva bhartuścaivānujaṃ śubhā |
tāvatītya samāsādya bhartāraṃ nihataṃ raṇe || 26 ||
samīkṣya vyathitā bhūmau sambhrāntā nipapāta ha |
suptveva punarutthāya āryaputreti śocatī || 27 ||
ruroda sā patiṃ dṛṣṭvā saṃvītaṃ mṛtyudāmabhiḥ |
tāmavekṣya tu sugrīvaḥ krośantīṃ kurarīmiva |
viṣādamagamatkaṣṭaṃ dṛṣṭvā cāṅgadamāgatam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in