𑌦𑌾𑌤𑍃𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌵𑌕𑍍𑌤𑍃𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌧𑍀𑌰𑌤𑍍𑌵𑌮𑍁𑌚𑌿𑌤𑌜𑍍𑌞𑌤𑌾 ।
𑌅𑌭𑍍𑌯𑌾𑌸𑍇𑌨 𑌨 𑌲𑌭𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌃 𑌸𑌹𑌜𑌾 𑌗𑍁𑌣𑌾𑌃 ॥ 01 ॥
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌵𑌰𑍍𑌗𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌜𑍍𑌯 𑌪𑌰𑌵𑌰𑍍𑌗𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌶𑍍𑌰𑌯𑍇𑌤𑍍 ।
𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑍇𑌵 𑌲𑌯𑌂 𑌯𑌾𑌤𑌿 𑌯𑌥𑌾 𑌰𑌾𑌜𑌾𑌨𑍍𑌯𑌧𑌰𑍍𑌮𑌤𑌃 ॥ 02 ॥
𑌹𑌸𑍍𑌤𑍀 𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲𑌤𑌨𑍁𑌃 𑌸 𑌚𑌾𑌙𑍍𑌕𑍁𑌶𑌵𑌶𑌃 𑌕𑌿𑌂 𑌹𑌸𑍍𑌤𑌿𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑍋𑌽𑌙𑍍𑌕𑍁𑌶𑍋
𑌦𑍀𑌪𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌜𑍍𑌵𑌲𑌿𑌤𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌣𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌤𑌮𑌃 𑌕𑌿𑌂 𑌦𑍀𑌪𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌤𑌮𑌃 ।
𑌵𑌜𑍍𑌰𑍇𑌣𑌾𑌪𑌿 𑌹𑌤𑌾𑌃 𑌪𑌤𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌗𑌿𑌰𑌯𑌃 𑌕𑌿𑌂 𑌵𑌜𑍍𑌰𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌨𑌗𑌾-
𑌸𑍍𑌤𑍇𑌜𑍋 𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌰𑌾𑌜𑌤𑍇 𑌸 𑌬𑌲𑌵𑌾𑌨𑍍𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲𑍇𑌷𑍁 𑌕𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌯𑌃 ॥ 03 ॥
𑌕𑌲𑍗 𑌦𑌶𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌹𑌰𑌿𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌜𑌤𑌿 𑌮𑍇𑌦𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌤𑌦𑌰𑍍𑌧𑌂 𑌜𑌾𑌹𑍍𑌨𑌵𑍀𑌤𑍋𑌯𑌂 𑌤𑌦𑌰𑍍𑌧𑌂 𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾𑌃 ॥ 04 ॥
𑌗𑍃𑌹𑌾𑌸𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌨𑍋 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾 𑌨𑍋 𑌦𑌯𑌾 𑌮𑌾𑌂𑌸𑌭𑍋𑌜𑌿𑌨𑌃 ।
𑌦𑍍𑌰𑌵𑍍𑌯𑌲𑍁𑌬𑍍𑌧𑌸𑍍𑌯 𑌨𑍋 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍈𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌨 𑌪𑌵𑌿𑌤𑍍𑌰𑌤𑌾 ॥ 05 ॥
𑌨 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌜𑌨𑌃 𑌸𑌾𑌧𑍁𑌦𑌶𑌾𑌮𑍁𑌪𑍈𑌤𑌿
𑌬𑌹𑍁𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌰𑍈𑌰𑌪𑌿 𑌶𑌿𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌮𑌾𑌣𑌃 ।
𑌆𑌮𑍂𑌲𑌸𑌿𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌪𑌯𑌸𑌾 𑌘𑍃𑌤𑍇𑌨
𑌨 𑌨𑌿𑌮𑍍𑌬𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑍋 𑌮𑌧𑍁𑌰𑌤𑍍𑌵𑌮𑍇𑌤𑌿 ॥ 06 ॥
𑌅𑌨𑍍𑌤𑌰𑍍𑌗𑌤𑌮𑌲𑍋 𑌦𑍁𑌷𑍍𑌟𑌸𑍍𑌤𑍀𑌰𑍍𑌥𑌸𑍍𑌨𑌾𑌨𑌶𑌤𑍈𑌰𑌪𑌿 ।
𑌨 𑌶𑍁𑌧𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌯𑌥𑌾 𑌭𑌾𑌣𑍍𑌡𑌂 𑌸𑍁𑌰𑌾𑌯𑌾 𑌦𑌾𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌚 𑌸𑌤𑍍 ॥ 07 ॥
𑌨 𑌵𑍇𑌤𑍍𑌤𑌿 𑌯𑍋 𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌗𑍁𑌣𑌪𑍍𑌰𑌕𑌰𑍍𑌷𑌂
𑌸 𑌤𑌂 𑌸𑌦𑌾 𑌨𑌿𑌨𑍍𑌦𑌤𑌿 𑌨𑌾𑌤𑍍𑌰 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌮𑍍 ।
𑌯𑌥𑌾 𑌕𑌿𑌰𑌾𑌤𑍀 𑌕𑌰𑌿𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌲𑌬𑍍𑌧𑌾𑌂
𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌜𑍍𑌯 𑌬𑌿𑌭𑌰𑍍𑌤𑌿 𑌗𑍁𑌞𑍍𑌜𑌾𑌮𑍍 ॥ 08 ॥
𑌯𑍇 𑌤𑍁 𑌸𑌂𑌵𑌤𑍍𑌸𑌰𑌂 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌮𑍗𑌨𑍇𑌨 𑌭𑍁𑌞𑍍𑌜𑌤𑍇 ।
𑌯𑍁𑌗𑌕𑍋𑌟𑌿𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍈𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌮𑌹𑍀𑌯𑌤𑍇 ॥ 09 ॥
𑌕𑌾𑌮𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑍗 𑌤𑌥𑌾 𑌲𑍋𑌭𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌦𑍁𑌶𑌋𑌙𑍍𑌗𑌾𑌰𑌕𑍗𑌤𑍁𑌕𑍇 ।
𑌅𑌤𑌿𑌨𑌿𑌦𑍍𑌰𑌾𑌤𑌿𑌸𑍇𑌵𑍇 𑌚 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑍀 𑌹𑍍𑌯𑌷𑍍𑌟 𑌵𑌰𑍍𑌜𑌯𑍇𑌤𑍍 ॥ 10 ॥
𑌅𑌕𑍃𑌷𑍍𑌟𑌫𑌲𑌮𑍂𑌲𑍇𑌨 𑌵𑌨𑌵𑌾𑌸𑌰𑌤𑌃 𑌸𑌦𑌾 ।
𑌕𑍁𑌰𑍁𑌤𑍇𑌽𑌹𑌰𑌹𑌃 𑌶𑍍𑌰𑌾𑌦𑍍𑌧𑌮𑍃𑌷𑌿𑌰𑍍𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌃 𑌸 𑌉𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 11 ॥
𑌏𑌕𑌾𑌹𑌾𑌰𑍇𑌣 𑌸𑌨𑍍𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌃 𑌷𑌟𑍍𑌕𑌰𑍍𑌮𑌨𑌿𑌰𑌤𑌃 𑌸𑌦𑌾 ।
𑌋𑌤𑍁𑌕𑌾𑌲𑌾𑌭𑌿𑌗𑌾𑌮𑍀 𑌚 𑌸 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑍋 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜 𑌉𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 12 ॥
𑌲𑍗𑌕𑌿𑌕𑍇 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌿 𑌰𑌤𑌃 𑌪𑌶𑍂𑌨𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌪𑌾𑌲𑌕𑌃 ।
𑌵𑌾𑌣𑌿𑌜𑍍𑌯𑌕𑍃𑌷𑌿𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾 𑌯𑌃 𑌸 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑍋 𑌵𑍈𑌶𑍍𑌯 𑌉𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 13 ॥
𑌲𑌾𑌕𑍍𑌷𑌾𑌦𑌿𑌤𑍈𑌲𑌨𑍀𑌲𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌕𑍗𑌸𑍁𑌮𑍍𑌭𑌮𑌧𑍁𑌸𑌰𑍍𑌪𑌿𑌷𑌾𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑍇𑌤𑌾 𑌮𑌦𑍍𑌯𑌮𑌾𑌂𑌸𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌸 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌃 𑌶𑍂𑌦𑍍𑌰 𑌉𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 14 ॥
𑌪𑌰𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌵𑌿𑌹𑌨𑍍𑌤𑌾 𑌚 𑌦𑌾𑌮𑍍𑌭𑌿𑌕𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌰𑍍𑌥𑌸𑌾𑌧𑌕𑌃 ।
𑌛𑌲𑍀 𑌦𑍍𑌵𑍇𑌷𑍀 𑌮𑍃𑌦𑍁𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑍋 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑍋 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌜𑌾𑌰 𑌉𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 15 ॥
𑌵𑌾𑌪𑍀𑌕𑍂𑌪𑌤𑌡𑌾𑌗𑌾𑌨𑌾𑌮𑌾𑌰𑌾𑌮𑌸𑍁𑌰𑌵𑍇𑌶𑍍𑌮𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌉𑌚𑍍𑌛𑍇𑌦𑌨𑍇 𑌨𑌿𑌰𑌾𑌶𑌙𑍍𑌕𑌃 𑌸 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑍋 𑌮𑍍𑌲𑍇𑌚𑍍𑌛 𑌉𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 16 ॥
𑌦𑍇𑌵𑌦𑍍𑌰𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌗𑍁𑌰𑍁𑌦𑍍𑌰𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌪𑌰𑌦𑌾𑌰𑌾𑌭𑌿𑌮𑌰𑍍𑌶𑌨𑌮𑍍 ।
𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾𑌹𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌶𑍍𑌚𑌾𑌣𑍍𑌡𑌾𑌲 𑌉𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 17 ॥
𑌦𑍇𑌯𑌂 𑌭𑍋𑌜𑍍𑌯𑌧𑌨𑌂 𑌧𑌨𑌂 𑌸𑍁𑌕𑍃𑌤𑌿𑌭𑌿𑌰𑍍𑌨𑍋 𑌸𑌞𑍍𑌚𑌯𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌵𑍈
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌕𑌰𑍍𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌬𑌲𑍇𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌪𑌤𑍇𑌰𑌦𑍍𑌯𑌾𑌪𑌿 𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌿𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾 ।
𑌅𑌸𑍍𑌮𑌾𑌕𑌂 𑌮𑌧𑍁𑌦𑌾𑌨𑌭𑍋𑌗𑌰𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌨𑌾𑌥𑌂 𑌚𑌿𑌰𑌾𑌤𑍍𑌸𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑌂
𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾𑌣𑌾𑌦𑌿𑌤𑌿 𑌨𑍈𑌜𑌪𑌾𑌦𑌯𑍁𑌗𑌲𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌷𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌹𑍋 𑌮𑌕𑍍𑌷𑌿𑌕𑌾𑌃 ॥ 18 ॥
Roman (IAST) Transliteration
dātṛtvaṃ priyavaktṛtvaṃ dhīratvamucitajñatā |
abhyāsena na labhyante catvāraḥ sahajā guṇāḥ || 01 ||
ātmavargaṃ parityajya paravargaṃ samāśrayet |
svayameva layaṃ yāti yathā rājānyadharmataḥ || 02 ||
hastī sthūlatanuḥ sa cāṅkuśavaśaḥ kiṃ hastimātro'ṅkuśo
dīpe prajvalite praṇaśyati tamaḥ kiṃ dīpamātraṃ tamaḥ |
vajreṇāpi hatāḥ patanti girayaḥ kiṃ vajramātraṃ nagā-
stejo yasya virājate sa balavānsthūleṣu kaḥ pratyayaḥ || 03 ||
kalau daśasahasrāṇi haristyajati medinīm |
tadardhaṃ jāhnavītoyaṃ tadardhaṃ grāmadevatāḥ || 04 ||
gṛhāsaktasya no vidyā no dayā māṃsabhojinaḥ |
dravyalubdhasya no satyaṃ straiṇasya na pavitratā || 05 ||
na durjanaḥ sādhudaśāmupaiti
bahuprakārairapi śikṣyamāṇaḥ |
āmūlasiktaḥ payasā ghṛtena
na nimbavṛkṣo madhuratvameti || 06 ||
antargatamalo duṣṭastīrthasnānaśatairapi |
na śudhyati yathā bhāṇḍaṃ surāyā dāhitaṃ ca sat || 07 ||
na vetti yo yasya guṇaprakarṣaṃ
sa taṃ sadā nindati nātra citram |
yathā kirātī karikumbhalabdhāṃ
muktāṃ parityajya bibharti guñjām || 08 ||
ye tu saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ nityaṃ maunena bhuñjate |
yugakoṭisahasraṃ taiḥ svargaloke mahīyate || 09 ||
kāmakrodhau tathā lobhaṃ svāduśaṛṅgārakautuke |
atinidrātiseve ca vidyārthī hyaṣṭa varjayet || 10 ||
akṛṣṭaphalamūlena vanavāsarataḥ sadā |
kurute'harahaḥ śrāddhamṛṣirvipraḥ sa ucyate || 11 ||
ekāhāreṇa santuṣṭaḥ ṣaṭkarmanirataḥ sadā |
ṛtukālābhigāmī ca sa vipro dvija ucyate || 12 ||
laukike karmaṇi rataḥ paśūnāṃ paripālakaḥ |
vāṇijyakṛṣikarmā yaḥ sa vipro vaiśya ucyate || 13 ||
lākṣāditailanīlīnāṃ kausumbhamadhusarpiṣām |
vikretā madyamāṃsānāṃ sa vipraḥ śūdra ucyate || 14 ||
parakāryavihantā ca dāmbhikaḥ svārthasādhakaḥ |
chalī dveṣī mṛduḥ krūro vipro mārjāra ucyate || 15 ||
vāpīkūpataḍāgānāmārāmasuraveśmanām |
ucchedane nirāśaṅkaḥ sa vipro mleccha ucyate || 16 ||
devadravyaṃ gurudravyaṃ paradārābhimarśanam |
nirvāhaḥ sarvabhūteṣu vipraścāṇḍāla ucyate || 17 ||
deyaṃ bhojyadhanaṃ dhanaṃ sukṛtibhirno sañcayastasya vai
śrīkarṇasya baleśca vikramapateradyāpi kīrtiḥ sthitā |
asmākaṃ madhudānabhogarahitaṃ nāthaṃ cirātsañcitaṃ
nirvāṇāditi naijapādayugalaṃ dharṣantyaho makṣikāḥ || 18 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
दातृत्वं प्रियवक्तृत्वं धीरत्वमुचितज्ञता ।
अभ्यासेन न लभ्यन्ते चत्वारः सहजा गुणाः ॥ 01 ॥
आत्मवर्गं परित्यज्य परवर्गं समाश्रयेत् ।
स्वयमेव लयं याति यथा राजान्यधर्मतः ॥ 02 ॥
हस्ती स्थूलतनुः स चाङ्कुशवशः किं हस्तिमात्रोऽङ्कुशो
दीपे प्रज्वलिते प्रणश्यति तमः किं दीपमात्रं तमः ।
वज्रेणापि हताः पतन्ति गिरयः किं वज्रमात्रं नगा-
स्तेजो यस्य विराजते स बलवान्स्थूलेषु कः प्रत्ययः ॥ 03 ॥
कलौ दशसहस्राणि हरिस्त्यजति मेदिनीम् ।
तदर्धं जाह्नवीतोयं तदर्धं ग्रामदेवताः ॥ 04 ॥
गृहासक्तस्य नो विद्या नो दया मांसभोजिनः ।
द्रव्यलुब्धस्य नो सत्यं स्त्रैणस्य न पवित्रता ॥ 05 ॥
न दुर्जनः साधुदशामुपैति
बहुप्रकारैरपि शिक्ष्यमाणः ।
आमूलसिक्तः पयसा घृतेन
न निम्बवृक्षो मधुरत्वमेति ॥ 06 ॥
अन्तर्गतमलो दुष्टस्तीर्थस्नानशतैरपि ।
न शुध्यति यथा भाण्डं सुराया दाहितं च सत् ॥ 07 ॥
न वेत्ति यो यस्य गुणप्रकर्षं
स तं सदा निन्दति नात्र चित्रम् ।
यथा किराती करिकुम्भलब्धां
मुक्तां परित्यज्य बिभर्ति गुञ्जाम् ॥ 08 ॥
ये तु संवत्सरं पूर्णं नित्यं मौनेन भुञ्जते ।
युगकोटिसहस्रं तैः स्वर्गलोके महीयते ॥ 09 ॥
कामक्रोधौ तथा लोभं स्वादुशऋङ्गारकौतुके ।
अतिनिद्रातिसेवे च विद्यार्थी ह्यष्ट वर्जयेत् ॥ 10 ॥
अकृष्टफलमूलेन वनवासरतः सदा ।
कुरुतेऽहरहः श्राद्धमृषिर्विप्रः स उच्यते ॥ 11 ॥
एकाहारेण सन्तुष्टः षट्कर्मनिरतः सदा ।
ऋतुकालाभिगामी च स विप्रो द्विज उच्यते ॥ 12 ॥
लौकिके कर्मणि रतः पशूनां परिपालकः ।
वाणिज्यकृषिकर्मा यः स विप्रो वैश्य उच्यते ॥ 13 ॥
लाक्षादितैलनीलीनां कौसुम्भमधुसर्पिषाम् ।
विक्रेता मद्यमांसानां स विप्रः शूद्र उच्यते ॥ 14 ॥
परकार्यविहन्ता च दाम्भिकः स्वार्थसाधकः ।
छली द्वेषी मृदुः क्रूरो विप्रो मार्जार उच्यते ॥ 15 ॥
वापीकूपतडागानामारामसुरवेश्मनाम् ।
उच्छेदने निराशङ्कः स विप्रो म्लेच्छ उच्यते ॥ 16 ॥
देवद्रव्यं गुरुद्रव्यं परदाराभिमर्शनम् ।
निर्वाहः सर्वभूतेषु विप्रश्चाण्डाल उच्यते ॥ 17 ॥
देयं भोज्यधनं धनं सुकृतिभिर्नो सञ्चयस्तस्य वै
श्रीकर्णस्य बलेश्च विक्रमपतेरद्यापि कीर्तिः स्थिता ।
अस्माकं मधुदानभोगरहितं नाथं चिरात्सञ्चितं
निर्वाणादिति नैजपादयुगलं धर्षन्त्यहो मक्षिकाः ॥ 18 ॥
dātṛtvaṃ priyavaktṛtvaṃ dhīratvamucitajñatā |
abhyāsena na labhyante catvāraḥ sahajā guṇāḥ || 01 ||
ātmavargaṃ parityajya paravargaṃ samāśrayet |
svayameva layaṃ yāti yathā rājānyadharmataḥ || 02 ||
hastī sthūlatanuḥ sa cāṅkuśavaśaḥ kiṃ hastimātro'ṅkuśo
dīpe prajvalite praṇaśyati tamaḥ kiṃ dīpamātraṃ tamaḥ |
vajreṇāpi hatāḥ patanti girayaḥ kiṃ vajramātraṃ nagā-
stejo yasya virājate sa balavānsthūleṣu kaḥ pratyayaḥ || 03 ||
kalau daśasahasrāṇi haristyajati medinīm |
tadardhaṃ jāhnavītoyaṃ tadardhaṃ grāmadevatāḥ || 04 ||
gṛhāsaktasya no vidyā no dayā māṃsabhojinaḥ |
dravyalubdhasya no satyaṃ straiṇasya na pavitratā || 05 ||
na durjanaḥ sādhudaśāmupaiti
bahuprakārairapi śikṣyamāṇaḥ |
āmūlasiktaḥ payasā ghṛtena
na nimbavṛkṣo madhuratvameti || 06 ||
antargatamalo duṣṭastīrthasnānaśatairapi |
na śudhyati yathā bhāṇḍaṃ surāyā dāhitaṃ ca sat || 07 ||
na vetti yo yasya guṇaprakarṣaṃ
sa taṃ sadā nindati nātra citram |
yathā kirātī karikumbhalabdhāṃ
muktāṃ parityajya bibharti guñjām || 08 ||
ye tu saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ nityaṃ maunena bhuñjate |
yugakoṭisahasraṃ taiḥ svargaloke mahīyate || 09 ||
kāmakrodhau tathā lobhaṃ svāduśaṛṅgārakautuke |
atinidrātiseve ca vidyārthī hyaṣṭa varjayet || 10 ||
akṛṣṭaphalamūlena vanavāsarataḥ sadā |
kurute'harahaḥ śrāddhamṛṣirvipraḥ sa ucyate || 11 ||
ekāhāreṇa santuṣṭaḥ ṣaṭkarmanirataḥ sadā |
ṛtukālābhigāmī ca sa vipro dvija ucyate || 12 ||
laukike karmaṇi rataḥ paśūnāṃ paripālakaḥ |
vāṇijyakṛṣikarmā yaḥ sa vipro vaiśya ucyate || 13 ||
lākṣāditailanīlīnāṃ kausumbhamadhusarpiṣām |
vikretā madyamāṃsānāṃ sa vipraḥ śūdra ucyate || 14 ||
parakāryavihantā ca dāmbhikaḥ svārthasādhakaḥ |
chalī dveṣī mṛduḥ krūro vipro mārjāra ucyate || 15 ||
vāpīkūpataḍāgānāmārāmasuraveśmanām |
ucchedane nirāśaṅkaḥ sa vipro mleccha ucyate || 16 ||
devadravyaṃ gurudravyaṃ paradārābhimarśanam |
nirvāhaḥ sarvabhūteṣu vipraścāṇḍāla ucyate || 17 ||
deyaṃ bhojyadhanaṃ dhanaṃ sukṛtibhirno sañcayastasya vai
śrīkarṇasya baleśca vikramapateradyāpi kīrtiḥ sthitā |
asmākaṃ madhudānabhogarahitaṃ nāthaṃ cirātsañcitaṃ
nirvāṇāditi naijapādayugalaṃ dharṣantyaho makṣikāḥ || 18 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.