𑌪𑍁𑌸𑍍𑌤𑌕𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌯𑌾𑌧𑍀𑌤𑌂 𑌨𑌾𑌧𑍀𑌤𑌂 𑌗𑍁𑌰𑍁𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌧𑍗 ।
𑌸𑌭𑌾𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌨 𑌶𑍋𑌭𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌜𑌾𑌰𑌗𑌰𑍍𑌭𑌾 𑌇𑌵 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ॥ 01 ॥
𑌕𑍃𑌤𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌕𑍃𑌤𑌿𑌂 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌯𑌾𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂𑌸𑌨𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌹𑌿𑌂𑌸𑌨𑌮𑍍 ।
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌦𑍋𑌷𑍋 𑌨 𑌪𑌤𑌤𑌿 𑌦𑍁𑌷𑍍𑌟𑍇 𑌦𑍁𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌚𑌰𑍇𑌤𑍍 ॥ 02 ॥
𑌯𑌦𑍍𑌦𑍂𑌰𑌂 𑌯𑌦𑍍𑌦𑍁𑌰𑌾𑌰𑌾𑌧𑍍𑌯𑌂 𑌯𑌚𑍍𑌚 𑌦𑍂𑌰𑍇 𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌤𑌤𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌤𑌪𑌸𑌾 𑌸𑌾𑌧𑍍𑌯𑌂 𑌤𑌪𑍋 𑌹𑌿 𑌦𑍁𑌰𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ॥ 03 ॥
𑌲𑍋𑌭𑌶𑍍𑌚𑍇𑌦𑌗𑍁𑌣𑍇𑌨 𑌕𑌿𑌂 𑌪𑌿𑌶𑍁𑌨𑌤𑌾 𑌯𑌦𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌕𑌿𑌂 𑌪𑌾𑌤𑌕𑍈𑌃
𑌸𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌚𑍇𑌤𑍍𑌤𑌪𑌸𑌾 𑌚 𑌕𑌿𑌂 𑌶𑍁𑌚𑌿 𑌮𑌨𑍋 𑌯𑌦𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌤𑍀𑌰𑍍𑌥𑍇𑌨 𑌕𑌿𑌮𑍍 ।
𑌸𑍗𑌜𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌯𑌦𑌿 𑌕𑌿𑌂 𑌗𑍁𑌣𑍈𑌃 𑌸𑍁𑌮𑌹𑌿𑌮𑌾 𑌯𑌦𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌕𑌿𑌂 𑌮𑌣𑍍𑌡𑌨𑍈𑌃
𑌸𑌦𑍍𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾 𑌯𑌦𑌿 𑌕𑌿𑌂 𑌧𑌨𑍈𑌰𑌪𑌯𑌶𑍋 𑌯𑌦𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌕𑌿𑌂 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌨𑌾 ॥ 04 ॥
𑌪𑌿𑌤𑌾 𑌰𑌤𑍍𑌨𑌾𑌕𑌰𑍋 𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍀𑌰𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌹𑍋𑌦𑌰𑌾 ।
𑌶𑌙𑍍𑌖𑍋 𑌭𑌿𑌕𑍍𑌷𑌾𑌟𑌨𑌂 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌨 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌮𑍁𑌪𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑍇 ॥ 05 ॥
𑌅𑌶𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍𑌸𑌾𑌧𑍁-𑌰𑍍𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌚𑌾𑌰𑍀 𑌵𑌾 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌧𑌨𑌃 ।
𑌵𑍍𑌯𑌾𑌧𑌿𑌤𑍋 𑌦𑍇𑌵𑌭𑌕𑍍𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌾 𑌨𑌾𑌰𑍀 𑌪𑌤𑌿𑌵𑍍𑌰𑌤𑌾 ॥ 06 ॥
𑌨𑌾𑌽𑌨𑍍𑌨𑍋𑌦𑌕𑌸𑌮𑌂 𑌦𑌾𑌨𑌂 𑌨 𑌤𑌿𑌥𑌿𑌰𑍍𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦𑌶𑍀 𑌸𑌮𑌾 ।
𑌨 𑌗𑌾𑌯𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌪𑌰𑍋 𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑍋 𑌨 𑌮𑌾𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑍈𑌵𑌤𑌂 𑌪𑌰𑌮𑍍 ॥ 07 ॥
𑌤𑌕𑍍𑌷𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌷𑌂 𑌦𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌮𑌕𑍍𑌷𑌿𑌕𑌾𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌮𑌸𑍍𑌤𑌕𑍇 ।
𑌵𑍃𑌶𑍍𑌚𑌿𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌷𑌂 𑌪𑍁𑌚𑍍𑌛𑍇 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌙𑍍𑌗𑍇 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌜𑌨𑍇 𑌵𑌿𑌷𑌮𑍍 ॥ 08 ॥
𑌪𑌤𑍍𑌯𑍁𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌨𑌾 𑌨𑌾𑌰𑍀 𑌹𑍍𑌯𑍁𑌪𑍋𑌷𑍍𑌯 𑌵𑍍𑌰𑌤𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑍀 ।
𑌆𑌯𑍁𑌷𑍍𑌯𑌂 𑌹𑌰𑌤𑍇 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌃 𑌸𑌾 𑌨𑌾𑌰𑍀 𑌨𑌰𑌕𑌂 𑌵𑍍𑌰𑌜𑍇𑌤𑍍 ॥ 09 ॥
𑌨 𑌦𑌾𑌨𑍈𑌃 𑌶𑍁𑌧𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌨𑌾𑌰𑍀 𑌨𑍋𑌪𑌵𑌾𑌸𑌶𑌤𑍈𑌰𑌪𑌿 ।
𑌨 𑌤𑍀𑌰𑍍𑌥𑌸𑍇𑌵𑌯𑌾 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌦𑍍𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌃 𑌪𑌦𑍋𑌦𑌕𑍈𑌰𑍍𑌯𑌥𑌾 ॥ 10 ॥
𑌪𑌾𑌦𑌶𑍇𑌷𑌂 𑌪𑍀𑌤𑌶𑍇𑌷𑌂 𑌸𑌨𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾𑌶𑍇𑌷𑌂 𑌤𑌥𑍈𑌵 𑌚 ।
𑌶𑍍𑌵𑌾𑌨𑌮𑍂𑌤𑍍𑌰𑌸𑌮𑌂 𑌤𑍋𑌯𑌂 𑌪𑍀𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚𑌾𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌯𑌣𑌂 𑌚𑌰𑍇𑌤𑍍 ॥ 11 ॥
𑌦𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌪𑌾𑌣𑌿𑌰𑍍𑌨 𑌤𑍁 𑌕𑌙𑍍𑌕𑌣𑍇𑌨
𑌸𑍍𑌨𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌶𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑍍𑌨 𑌤𑍁 𑌚𑌨𑍍𑌦𑌨𑍇𑌨 ।
𑌮𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌤𑍃𑌪𑍍𑌤𑌿𑌰𑍍𑌨 𑌤𑍁 𑌭𑍋𑌜𑌨𑍇𑌨
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌿𑌰𑍍𑌨 𑌤𑍁 𑌮𑍁𑌣𑍍𑌡𑌨𑍇𑌨 ॥ 12 ॥
𑌨𑌾𑌪𑌿𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌗𑍃𑌹𑍇 𑌕𑍍𑌷𑍗𑌰𑌂 𑌪𑌾𑌷𑌾𑌣𑍇 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌲𑍇𑌪𑌨𑌮𑍍 ।
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌜𑌲𑍇 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍 𑌶𑌕𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯𑌾𑌪𑌿 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌹𑌰𑍇𑌤𑍍 ॥ 13 ॥
𑌸𑌦𑍍𑌯𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌜𑍍𑌞𑌾𑌹𑌰𑌾 𑌤𑍁𑌣𑍍𑌡𑍀 𑌸𑌦𑍍𑌯𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌜𑍍𑌞𑌾𑌕𑌰𑍀 𑌵𑌚𑌾 ।
𑌸𑌦𑍍𑌯𑌃 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿𑌹𑌰𑌾 𑌨𑌾𑌰𑍀 𑌸𑌦𑍍𑌯𑌃 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿𑌕𑌰𑌂 𑌪𑌯𑌃 ॥ 14 ॥
𑌪𑌰𑍋𑌪𑌕𑌰𑌣𑌂 𑌯𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌜𑌾𑌗𑌰𑍍𑌤𑌿 𑌹𑍃𑌦𑌯𑍇 𑌸𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌨𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌪𑌦𑌸𑍍𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌪𑌦𑌃 𑌸𑍍𑌯𑍁𑌃 𑌪𑌦𑍇 𑌪𑌦𑍇 ॥ 15 ॥
𑌯𑌦𑌿 𑌰𑌾𑌮𑌾 𑌯𑌦𑌿 𑌚 𑌰𑌮𑌾 𑌯𑌦𑌿 𑌤𑌨𑌯𑍋 𑌵𑌿𑌨𑌯𑌗𑍁𑌣𑍋𑌪𑍇𑌤𑌃 ।
𑌤𑌨𑌯𑍇 𑌤𑌨𑌯𑍋𑌤𑍍𑌪𑌤𑍍𑌤𑌿𑌃 𑌸𑍁𑌰𑌵𑌰𑌨𑌗𑌰𑍇 𑌕𑌿𑌮𑌾𑌧𑌿𑌕𑍍𑌯𑌮𑍍 ॥ 16 ॥
𑌆𑌹𑌾𑌰𑌨𑌿𑌦𑍍𑌰𑌾𑌭𑌯𑌮𑍈𑌥𑍁𑌨𑌾𑌨𑌿
𑌸𑌮𑌾𑌨𑌿 𑌚𑍈𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌨𑍃𑌣𑌾𑌂 𑌪𑌶𑍂𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌂 𑌨𑌰𑌾𑌣𑌾𑌮𑌧𑌿𑌕𑍋 𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑍋
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌹𑍀𑌨𑌾𑌃 𑌪𑌶𑍁𑌭𑌿𑌃 𑌸𑌮𑌾𑌨𑌾𑌃 ॥ 17 ॥
𑌦𑌾𑌨𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌨𑍋 𑌮𑌧𑍁𑌕𑌰𑌾 𑌯𑌦𑌿 𑌕𑌰𑍍𑌣𑌤𑌾𑌲𑍈𑌰𑍍𑌦𑍂𑌰𑍀𑌕𑍃𑌤𑌾𑌃
𑌦𑍂𑌰𑍀𑌕𑍃𑌤𑌾𑌃 𑌕𑌰𑌿𑌵𑌰𑍇𑌣 𑌮𑌦𑌾𑌨𑍍𑌧𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈𑌵 𑌗𑌣𑍍𑌡𑌯𑍁𑌗𑍍𑌮𑌮𑌣𑍍𑌡𑌨𑌹𑌾𑌨𑌿𑌰𑍇𑌷𑌾
𑌭𑍃𑌙𑍍𑌗𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌨𑌰𑍍𑌵𑌿𑌕𑌚𑌪𑌦𑍍𑌮𑌵𑌨𑍇 𑌵𑌸𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 18 ॥
𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌵𑍇𑌶𑍍𑌯𑌾 𑌯𑌮𑌶𑍍𑌚𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌕𑌰𑍋 𑌬𑌾𑌲𑌯𑌾𑌚𑌕𑍗 ।
𑌪𑌰𑌦𑍁𑌃𑌖𑌂 𑌨 𑌜𑌾𑌨𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌮𑍋 𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑌕𑌣𑍍𑌟𑌕𑌃 ॥ 19 ॥
𑌅𑌧𑌃 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌕𑌿𑌂 𑌬𑌾𑌲𑍇 𑌪𑌤𑌿𑌤𑌂 𑌤𑌵 𑌕𑌿𑌂 𑌭𑍁𑌵𑌿 ।
𑌰𑍇 𑌰𑍇 𑌮𑍂𑌰𑍍𑌖 𑌨 𑌜𑌾𑌨𑌾𑌸𑌿 𑌗𑌤𑌂 𑌤𑌾𑌰𑍁𑌣𑍍𑌯𑌮𑍗𑌕𑍍𑌤𑌿𑌕𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌵𑍍𑌯𑌾𑌲𑌾𑌶𑍍𑌰𑌯𑌾𑌪𑌿 𑌵𑌿𑌕𑌲𑌾𑌪𑌿 𑌸𑌕𑌣𑍍𑌟𑌕𑌾𑌪𑌿
𑌵𑌕𑍍𑌰𑌾𑌪𑌿 𑌪𑌙𑍍𑌕𑌿𑌲𑌭𑌵𑌾𑌪𑌿 𑌦𑍁𑌰𑌾𑌸𑌦𑌾𑌪𑌿 ।
𑌗𑌨𑍍𑌧𑍇𑌨 𑌬𑌨𑍍𑌧𑍁𑌰𑌸𑌿 𑌕𑍇𑌤𑌕𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌜𑌨𑍍𑌤𑌾
𑌰𑍇𑌕𑍋 𑌗𑍁𑌣𑌃 𑌖𑌲𑍁 𑌨𑌿𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌮𑌸𑍍𑌤𑌦𑍋𑌷𑌾𑌨𑍍 ॥ 21 ॥
Roman (IAST) Transliteration
pustakapratyayādhītaṃ nādhītaṃ gurusannidhau |
sabhāmadhye na śobhante jāragarbhā iva striyaḥ || 01 ||
kṛte pratikṛtiṃ kuryāddhiṃsane pratihiṃsanam |
tatra doṣo na patati duṣṭe duṣṭaṃ samācaret || 02 ||
yaddūraṃ yaddurārādhyaṃ yacca dūre vyavasthitam |
tatsarvaṃ tapasā sādhyaṃ tapo hi duratikramam || 03 ||
lobhaścedaguṇena kiṃ piśunatā yadyasti kiṃ pātakaiḥ
satyaṃ cettapasā ca kiṃ śuci mano yadyasti tīrthena kim |
saujanyaṃ yadi kiṃ guṇaiḥ sumahimā yadyasti kiṃ maṇḍanaiḥ
sadvidyā yadi kiṃ dhanairapayaśo yadyasti kiṃ mṛtyunā || 04 ||
pitā ratnākaro yasya lakṣmīryasya sahodarā |
śaṅkho bhikṣāṭanaṃ kuryānna dattamupatiṣṭhate || 05 ||
aśaktastu bhavetsādhu-rbrahmacārī vā nirdhanaḥ |
vyādhito devabhaktaśca vṛddhā nārī pativratā || 06 ||
nā'nnodakasamaṃ dānaṃ na tithirdvādaśī samā |
na gāyatryāḥ paro mantro na māturdaivataṃ param || 07 ||
takṣakasya viṣaṃ dante makṣikāyāstu mastake |
vṛścikasya viṣaṃ pucche sarvāṅge durjane viṣam || 08 ||
patyurājñāṃ vinā nārī hyupoṣya vratacāriṇī |
āyuṣyaṃ harate bhartuḥ sā nārī narakaṃ vrajet || 09 ||
na dānaiḥ śudhyate nārī nopavāsaśatairapi |
na tīrthasevayā tadvadbhartuḥ padodakairyathā || 10 ||
pādaśeṣaṃ pītaśeṣaṃ sandhyāśeṣaṃ tathaiva ca |
śvānamūtrasamaṃ toyaṃ pītvā cāndrāyaṇaṃ caret || 11 ||
dānena pāṇirna tu kaṅkaṇena
snānena śuddhirna tu candanena |
mānena tṛptirna tu bhojanena
jñānena muktirna tu muṇḍanena || 12 ||
nāpitasya gṛhe kṣauraṃ pāṣāṇe gandhalepanam |
ātmarūpaṃ jale paśyan śakrasyāpi śriyaṃ haret || 13 ||
sadyaḥ prajñāharā tuṇḍī sadyaḥ prajñākarī vacā |
sadyaḥ śaktiharā nārī sadyaḥ śaktikaraṃ payaḥ || 14 ||
paropakaraṇaṃ yeṣāṃ jāgarti hṛdaye satām |
naśyanti vipadasteṣāṃ sampadaḥ syuḥ pade pade || 15 ||
yadi rāmā yadi ca ramā yadi tanayo vinayaguṇopetaḥ |
tanaye tanayotpattiḥ suravaranagare kimādhikyam || 16 ||
āhāranidrābhayamaithunāni
samāni caitāni nṛṇāṃ paśūnām |
jñānaṃ narāṇāmadhiko viśeṣo
jñānena hīnāḥ paśubhiḥ samānāḥ || 17 ||
dānārthino madhukarā yadi karṇatālairdūrīkṛtāḥ
dūrīkṛtāḥ karivareṇa madāndhabuddhyā |
tasyaiva gaṇḍayugmamaṇḍanahānireṣā
bhṛṅgāḥ punarvikacapadmavane vasanti || 18 ||
rājā veśyā yamaścāgnistaskaro bālayācakau |
paraduḥkhaṃ na jānanti aṣṭamo grāmakaṇṭakaḥ || 19 ||
adhaḥ paśyasi kiṃ bāle patitaṃ tava kiṃ bhuvi |
re re mūrkha na jānāsi gataṃ tāruṇyamauktikam || 20 ||
vyālāśrayāpi vikalāpi sakaṇṭakāpi
vakrāpi paṅkilabhavāpi durāsadāpi |
gandhena bandhurasi ketaki sarvajantā
reko guṇaḥ khalu nihanti samastadoṣān || 21 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
पुस्तकप्रत्ययाधीतं नाधीतं गुरुसन्निधौ ।
सभामध्ये न शोभन्ते जारगर्भा इव स्त्रियः ॥ 01 ॥
कृते प्रतिकृतिं कुर्याद्धिंसने प्रतिहिंसनम् ।
तत्र दोषो न पतति दुष्टे दुष्टं समाचरेत् ॥ 02 ॥
यद्दूरं यद्दुराराध्यं यच्च दूरे व्यवस्थितम् ।
तत्सर्वं तपसा साध्यं तपो हि दुरतिक्रमम् ॥ 03 ॥
लोभश्चेदगुणेन किं पिशुनता यद्यस्ति किं पातकैः
सत्यं चेत्तपसा च किं शुचि मनो यद्यस्ति तीर्थेन किम् ।
सौजन्यं यदि किं गुणैः सुमहिमा यद्यस्ति किं मण्डनैः
सद्विद्या यदि किं धनैरपयशो यद्यस्ति किं मृत्युना ॥ 04 ॥
पिता रत्नाकरो यस्य लक्ष्मीर्यस्य सहोदरा ।
शङ्खो भिक्षाटनं कुर्यान्न दत्तमुपतिष्ठते ॥ 05 ॥
अशक्तस्तु भवेत्साधु-र्ब्रह्मचारी वा निर्धनः ।
व्याधितो देवभक्तश्च वृद्धा नारी पतिव्रता ॥ 06 ॥
नाऽन्नोदकसमं दानं न तिथिर्द्वादशी समा ।
न गायत्र्याः परो मन्त्रो न मातुर्दैवतं परम् ॥ 07 ॥
तक्षकस्य विषं दन्ते मक्षिकायास्तु मस्तके ।
वृश्चिकस्य विषं पुच्छे सर्वाङ्गे दुर्जने विषम् ॥ 08 ॥
पत्युराज्ञां विना नारी ह्युपोष्य व्रतचारिणी ।
आयुष्यं हरते भर्तुः सा नारी नरकं व्रजेत् ॥ 09 ॥
न दानैः शुध्यते नारी नोपवासशतैरपि ।
न तीर्थसेवया तद्वद्भर्तुः पदोदकैर्यथा ॥ 10 ॥
पादशेषं पीतशेषं सन्ध्याशेषं तथैव च ।
श्वानमूत्रसमं तोयं पीत्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ 11 ॥
दानेन पाणिर्न तु कङ्कणेन
स्नानेन शुद्धिर्न तु चन्दनेन ।
मानेन तृप्तिर्न तु भोजनेन
ज्ञानेन मुक्तिर्न तु मुण्डनेन ॥ 12 ॥
नापितस्य गृहे क्षौरं पाषाणे गन्धलेपनम् ।
आत्मरूपं जले पश्यन् शक्रस्यापि श्रियं हरेत् ॥ 13 ॥
सद्यः प्रज्ञाहरा तुण्डी सद्यः प्रज्ञाकरी वचा ।
सद्यः शक्तिहरा नारी सद्यः शक्तिकरं पयः ॥ 14 ॥
परोपकरणं येषां जागर्ति हृदये सताम् ।
नश्यन्ति विपदस्तेषां सम्पदः स्युः पदे पदे ॥ 15 ॥
यदि रामा यदि च रमा यदि तनयो विनयगुणोपेतः ।
तनये तनयोत्पत्तिः सुरवरनगरे किमाधिक्यम् ॥ 16 ॥
आहारनिद्राभयमैथुनानि
समानि चैतानि नृणां पशूनाम् ।
ज्ञानं नराणामधिको विशेषो
ज्ञानेन हीनाः पशुभिः समानाः ॥ 17 ॥
दानार्थिनो मधुकरा यदि कर्णतालैर्दूरीकृताः
दूरीकृताः करिवरेण मदान्धबुद्ध्या ।
तस्यैव गण्डयुग्ममण्डनहानिरेषा
भृङ्गाः पुनर्विकचपद्मवने वसन्ति ॥ 18 ॥
राजा वेश्या यमश्चाग्निस्तस्करो बालयाचकौ ।
परदुःखं न जानन्ति अष्टमो ग्रामकण्टकः ॥ 19 ॥
अधः पश्यसि किं बाले पतितं तव किं भुवि ।
रे रे मूर्ख न जानासि गतं तारुण्यमौक्तिकम् ॥ 20 ॥
व्यालाश्रयापि विकलापि सकण्टकापि
वक्रापि पङ्किलभवापि दुरासदापि ।
गन्धेन बन्धुरसि केतकि सर्वजन्ता
रेको गुणः खलु निहन्ति समस्तदोषान् ॥ 21 ॥
pustakapratyayādhītaṃ nādhītaṃ gurusannidhau |
sabhāmadhye na śobhante jāragarbhā iva striyaḥ || 01 ||
kṛte pratikṛtiṃ kuryāddhiṃsane pratihiṃsanam |
tatra doṣo na patati duṣṭe duṣṭaṃ samācaret || 02 ||
yaddūraṃ yaddurārādhyaṃ yacca dūre vyavasthitam |
tatsarvaṃ tapasā sādhyaṃ tapo hi duratikramam || 03 ||
lobhaścedaguṇena kiṃ piśunatā yadyasti kiṃ pātakaiḥ
satyaṃ cettapasā ca kiṃ śuci mano yadyasti tīrthena kim |
saujanyaṃ yadi kiṃ guṇaiḥ sumahimā yadyasti kiṃ maṇḍanaiḥ
sadvidyā yadi kiṃ dhanairapayaśo yadyasti kiṃ mṛtyunā || 04 ||
pitā ratnākaro yasya lakṣmīryasya sahodarā |
śaṅkho bhikṣāṭanaṃ kuryānna dattamupatiṣṭhate || 05 ||
aśaktastu bhavetsādhu-rbrahmacārī vā nirdhanaḥ |
vyādhito devabhaktaśca vṛddhā nārī pativratā || 06 ||
nā'nnodakasamaṃ dānaṃ na tithirdvādaśī samā |
na gāyatryāḥ paro mantro na māturdaivataṃ param || 07 ||
takṣakasya viṣaṃ dante makṣikāyāstu mastake |
vṛścikasya viṣaṃ pucche sarvāṅge durjane viṣam || 08 ||
patyurājñāṃ vinā nārī hyupoṣya vratacāriṇī |
āyuṣyaṃ harate bhartuḥ sā nārī narakaṃ vrajet || 09 ||
na dānaiḥ śudhyate nārī nopavāsaśatairapi |
na tīrthasevayā tadvadbhartuḥ padodakairyathā || 10 ||
pādaśeṣaṃ pītaśeṣaṃ sandhyāśeṣaṃ tathaiva ca |
śvānamūtrasamaṃ toyaṃ pītvā cāndrāyaṇaṃ caret || 11 ||
dānena pāṇirna tu kaṅkaṇena
snānena śuddhirna tu candanena |
mānena tṛptirna tu bhojanena
jñānena muktirna tu muṇḍanena || 12 ||
nāpitasya gṛhe kṣauraṃ pāṣāṇe gandhalepanam |
ātmarūpaṃ jale paśyan śakrasyāpi śriyaṃ haret || 13 ||
sadyaḥ prajñāharā tuṇḍī sadyaḥ prajñākarī vacā |
sadyaḥ śaktiharā nārī sadyaḥ śaktikaraṃ payaḥ || 14 ||
paropakaraṇaṃ yeṣāṃ jāgarti hṛdaye satām |
naśyanti vipadasteṣāṃ sampadaḥ syuḥ pade pade || 15 ||
yadi rāmā yadi ca ramā yadi tanayo vinayaguṇopetaḥ |
tanaye tanayotpattiḥ suravaranagare kimādhikyam || 16 ||
āhāranidrābhayamaithunāni
samāni caitāni nṛṇāṃ paśūnām |
jñānaṃ narāṇāmadhiko viśeṣo
jñānena hīnāḥ paśubhiḥ samānāḥ || 17 ||
dānārthino madhukarā yadi karṇatālairdūrīkṛtāḥ
dūrīkṛtāḥ karivareṇa madāndhabuddhyā |
tasyaiva gaṇḍayugmamaṇḍanahānireṣā
bhṛṅgāḥ punarvikacapadmavane vasanti || 18 ||
rājā veśyā yamaścāgnistaskaro bālayācakau |
paraduḥkhaṃ na jānanti aṣṭamo grāmakaṇṭakaḥ || 19 ||
adhaḥ paśyasi kiṃ bāle patitaṃ tava kiṃ bhuvi |
re re mūrkha na jānāsi gataṃ tāruṇyamauktikam || 20 ||
vyālāśrayāpi vikalāpi sakaṇṭakāpi
vakrāpi paṅkilabhavāpi durāsadāpi |
gandhena bandhurasi ketaki sarvajantā
reko guṇaḥ khalu nihanti samastadoṣān || 21 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.