పుస్తకప్రత్యయాధీతం నాధీతం గురుసన్నిధౌ ।
సభామధ్యే న శోభన్తే జారగర్భా ఇవ స్త్రియః ॥ 01 ॥
కృతే ప్రతికృతిం కుర్యాద్ధింసనే ప్రతిహింసనమ్ ।
తత్ర దోషో న పతతి దుష్టే దుష్టం సమాచరేత్ ॥ 02 ॥
యద్దూరం యద్దురారాధ్యం యచ్చ దూరే వ్యవస్థితమ్ ।
తత్సర్వం తపసా సాధ్యం తపో హి దురతిక్రమమ్ ॥ 03 ॥
లోభశ్చేదగుణేన కిం పిశునతా యద్యస్తి కిం పాతకైః
సత్యం చేత్తపసా చ కిం శుచి మనో యద్యస్తి తీర్థేన కిమ్ ।
సౌజన్యం యది కిం గుణైః సుమహిమా యద్యస్తి కిం మణ్డనైః
సద్విద్యా యది కిం ధనైరపయశో యద్యస్తి కిం మృత్యునా ॥ 04 ॥
పితా రత్నాకరో యస్య లక్ష్మీర్యస్య సహోదరా ।
శఙ్ఖో భిక్షాటనం కుర్యాన్న దత్తముపతిష్ఠతే ॥ 05 ॥
అశక్తస్తు భవేత్సాధు-ర్బ్రహ్మచారీ వా నిర్ధనః ।
వ్యాధితో దేవభక్తశ్చ వృద్ధా నారీ పతివ్రతా ॥ 06 ॥
నాఽన్నోదకసమం దానం న తిథిర్ద్వాదశీ సమా ।
న గాయత్ర్యాః పరో మన్త్రో న మాతుర్దైవతం పరమ్ ॥ 07 ॥
తక్షకస్య విషం దన్తే మక్షికాయాస్తు మస్తకే ।
వృశ్చికస్య విషం పుచ్ఛే సర్వాఙ్గే దుర్జనే విషమ్ ॥ 08 ॥
పత్యురాజ్ఞాం వినా నారీ హ్యుపోష్య వ్రతచారిణీ ।
ఆయుష్యం హరతే భర్తుః సా నారీ నరకం వ్రజేత్ ॥ 09 ॥
న దానైః శుధ్యతే నారీ నోపవాసశతైరపి ।
న తీర్థసేవయా తద్వద్భర్తుః పదోదకైర్యథా ॥ 10 ॥
పాదశేషం పీతశేషం సన్ధ్యాశేషం తథైవ చ ।
శ్వానమూత్రసమం తోయం పీత్వా చాన్ద్రాయణం చరేత్ ॥ 11 ॥
దానేన పాణిర్న తు కఙ్కణేన
స్నానేన శుద్ధిర్న తు చన్దనేన ।
మానేన తృప్తిర్న తు భోజనేన
జ్ఞానేన ముక్తిర్న తు ముణ్డనేన ॥ 12 ॥
నాపితస్య గృహే క్షౌరం పాషాణే గన్ధలేపనమ్ ।
ఆత్మరూపం జలే పశ్యన్ శక్రస్యాపి శ్రియం హరేత్ ॥ 13 ॥
సద్యః ప్రజ్ఞాహరా తుణ్డీ సద్యః ప్రజ్ఞాకరీ వచా ।
సద్యః శక్తిహరా నారీ సద్యః శక్తికరం పయః ॥ 14 ॥
పరోపకరణం యేషాం జాగర్తి హృదయే సతామ్ ।
నశ్యన్తి విపదస్తేషాం సమ్పదః స్యుః పదే పదే ॥ 15 ॥
యది రామా యది చ రమా యది తనయో వినయగుణోపేతః ।
తనయే తనయోత్పత్తిః సురవరనగరే కిమాధిక్యమ్ ॥ 16 ॥
ఆహారనిద్రాభయమైథునాని
సమాని చైతాని నృణాం పశూనామ్ ।
జ్ఞానం నరాణామధికో విశేషో
జ్ఞానేన హీనాః పశుభిః సమానాః ॥ 17 ॥
దానార్థినో మధుకరా యది కర్ణతాలైర్దూరీకృతాః
దూరీకృతాః కరివరేణ మదాన్ధబుద్ధ్యా ।
తస్యైవ గణ్డయుగ్మమణ్డనహానిరేషా
భృఙ్గాః పునర్వికచపద్మవనే వసన్తి ॥ 18 ॥
రాజా వేశ్యా యమశ్చాగ్నిస్తస్కరో బాలయాచకౌ ।
పరదుఃఖం న జానన్తి అష్టమో గ్రామకణ్టకః ॥ 19 ॥
అధః పశ్యసి కిం బాలే పతితం తవ కిం భువి ।
రే రే మూర్ఖ న జానాసి గతం తారుణ్యమౌక్తికమ్ ॥ 20 ॥
వ్యాలాశ్రయాపి వికలాపి సకణ్టకాపి
వక్రాపి పఙ్కిలభవాపి దురాసదాపి ।
గన్ధేన బన్ధురసి కేతకి సర్వజన్తా
రేకో గుణః ఖలు నిహన్తి సమస్తదోషాన్ ॥ 21 ॥
Roman (IAST) Transliteration
pustakapratyayādhītaṃ nādhītaṃ gurusannidhau |
sabhāmadhye na śobhante jāragarbhā iva striyaḥ || 01 ||
kṛte pratikṛtiṃ kuryāddhiṃsane pratihiṃsanam |
tatra doṣo na patati duṣṭe duṣṭaṃ samācaret || 02 ||
yaddūraṃ yaddurārādhyaṃ yacca dūre vyavasthitam |
tatsarvaṃ tapasā sādhyaṃ tapo hi duratikramam || 03 ||
lobhaścedaguṇena kiṃ piśunatā yadyasti kiṃ pātakaiḥ
satyaṃ cettapasā ca kiṃ śuci mano yadyasti tīrthena kim |
saujanyaṃ yadi kiṃ guṇaiḥ sumahimā yadyasti kiṃ maṇḍanaiḥ
sadvidyā yadi kiṃ dhanairapayaśo yadyasti kiṃ mṛtyunā || 04 ||
pitā ratnākaro yasya lakṣmīryasya sahodarā |
śaṅkho bhikṣāṭanaṃ kuryānna dattamupatiṣṭhate || 05 ||
aśaktastu bhavetsādhu-rbrahmacārī vā nirdhanaḥ |
vyādhito devabhaktaśca vṛddhā nārī pativratā || 06 ||
nā'nnodakasamaṃ dānaṃ na tithirdvādaśī samā |
na gāyatryāḥ paro mantro na māturdaivataṃ param || 07 ||
takṣakasya viṣaṃ dante makṣikāyāstu mastake |
vṛścikasya viṣaṃ pucche sarvāṅge durjane viṣam || 08 ||
patyurājñāṃ vinā nārī hyupoṣya vratacāriṇī |
āyuṣyaṃ harate bhartuḥ sā nārī narakaṃ vrajet || 09 ||
na dānaiḥ śudhyate nārī nopavāsaśatairapi |
na tīrthasevayā tadvadbhartuḥ padodakairyathā || 10 ||
pādaśeṣaṃ pītaśeṣaṃ sandhyāśeṣaṃ tathaiva ca |
śvānamūtrasamaṃ toyaṃ pītvā cāndrāyaṇaṃ caret || 11 ||
dānena pāṇirna tu kaṅkaṇena
snānena śuddhirna tu candanena |
mānena tṛptirna tu bhojanena
jñānena muktirna tu muṇḍanena || 12 ||
nāpitasya gṛhe kṣauraṃ pāṣāṇe gandhalepanam |
ātmarūpaṃ jale paśyan śakrasyāpi śriyaṃ haret || 13 ||
sadyaḥ prajñāharā tuṇḍī sadyaḥ prajñākarī vacā |
sadyaḥ śaktiharā nārī sadyaḥ śaktikaraṃ payaḥ || 14 ||
paropakaraṇaṃ yeṣāṃ jāgarti hṛdaye satām |
naśyanti vipadasteṣāṃ sampadaḥ syuḥ pade pade || 15 ||
yadi rāmā yadi ca ramā yadi tanayo vinayaguṇopetaḥ |
tanaye tanayotpattiḥ suravaranagare kimādhikyam || 16 ||
āhāranidrābhayamaithunāni
samāni caitāni nṛṇāṃ paśūnām |
jñānaṃ narāṇāmadhiko viśeṣo
jñānena hīnāḥ paśubhiḥ samānāḥ || 17 ||
dānārthino madhukarā yadi karṇatālairdūrīkṛtāḥ
dūrīkṛtāḥ karivareṇa madāndhabuddhyā |
tasyaiva gaṇḍayugmamaṇḍanahānireṣā
bhṛṅgāḥ punarvikacapadmavane vasanti || 18 ||
rājā veśyā yamaścāgnistaskaro bālayācakau |
paraduḥkhaṃ na jānanti aṣṭamo grāmakaṇṭakaḥ || 19 ||
adhaḥ paśyasi kiṃ bāle patitaṃ tava kiṃ bhuvi |
re re mūrkha na jānāsi gataṃ tāruṇyamauktikam || 20 ||
vyālāśrayāpi vikalāpi sakaṇṭakāpi
vakrāpi paṅkilabhavāpi durāsadāpi |
gandhena bandhurasi ketaki sarvajantā
reko guṇaḥ khalu nihanti samastadoṣān || 21 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
पुस्तकप्रत्ययाधीतं नाधीतं गुरुसन्निधौ ।
सभामध्ये न शोभन्ते जारगर्भा इव स्त्रियः ॥ 01 ॥
कृते प्रतिकृतिं कुर्याद्धिंसने प्रतिहिंसनम् ।
तत्र दोषो न पतति दुष्टे दुष्टं समाचरेत् ॥ 02 ॥
यद्दूरं यद्दुराराध्यं यच्च दूरे व्यवस्थितम् ।
तत्सर्वं तपसा साध्यं तपो हि दुरतिक्रमम् ॥ 03 ॥
लोभश्चेदगुणेन किं पिशुनता यद्यस्ति किं पातकैः
सत्यं चेत्तपसा च किं शुचि मनो यद्यस्ति तीर्थेन किम् ।
सौजन्यं यदि किं गुणैः सुमहिमा यद्यस्ति किं मण्डनैः
सद्विद्या यदि किं धनैरपयशो यद्यस्ति किं मृत्युना ॥ 04 ॥
पिता रत्नाकरो यस्य लक्ष्मीर्यस्य सहोदरा ।
शङ्खो भिक्षाटनं कुर्यान्न दत्तमुपतिष्ठते ॥ 05 ॥
अशक्तस्तु भवेत्साधु-र्ब्रह्मचारी वा निर्धनः ।
व्याधितो देवभक्तश्च वृद्धा नारी पतिव्रता ॥ 06 ॥
नाऽन्नोदकसमं दानं न तिथिर्द्वादशी समा ।
न गायत्र्याः परो मन्त्रो न मातुर्दैवतं परम् ॥ 07 ॥
तक्षकस्य विषं दन्ते मक्षिकायास्तु मस्तके ।
वृश्चिकस्य विषं पुच्छे सर्वाङ्गे दुर्जने विषम् ॥ 08 ॥
पत्युराज्ञां विना नारी ह्युपोष्य व्रतचारिणी ।
आयुष्यं हरते भर्तुः सा नारी नरकं व्रजेत् ॥ 09 ॥
न दानैः शुध्यते नारी नोपवासशतैरपि ।
न तीर्थसेवया तद्वद्भर्तुः पदोदकैर्यथा ॥ 10 ॥
पादशेषं पीतशेषं सन्ध्याशेषं तथैव च ।
श्वानमूत्रसमं तोयं पीत्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ 11 ॥
दानेन पाणिर्न तु कङ्कणेन
स्नानेन शुद्धिर्न तु चन्दनेन ।
मानेन तृप्तिर्न तु भोजनेन
ज्ञानेन मुक्तिर्न तु मुण्डनेन ॥ 12 ॥
नापितस्य गृहे क्षौरं पाषाणे गन्धलेपनम् ।
आत्मरूपं जले पश्यन् शक्रस्यापि श्रियं हरेत् ॥ 13 ॥
सद्यः प्रज्ञाहरा तुण्डी सद्यः प्रज्ञाकरी वचा ।
सद्यः शक्तिहरा नारी सद्यः शक्तिकरं पयः ॥ 14 ॥
परोपकरणं येषां जागर्ति हृदये सताम् ।
नश्यन्ति विपदस्तेषां सम्पदः स्युः पदे पदे ॥ 15 ॥
यदि रामा यदि च रमा यदि तनयो विनयगुणोपेतः ।
तनये तनयोत्पत्तिः सुरवरनगरे किमाधिक्यम् ॥ 16 ॥
आहारनिद्राभयमैथुनानि
समानि चैतानि नृणां पशूनाम् ।
ज्ञानं नराणामधिको विशेषो
ज्ञानेन हीनाः पशुभिः समानाः ॥ 17 ॥
दानार्थिनो मधुकरा यदि कर्णतालैर्दूरीकृताः
दूरीकृताः करिवरेण मदान्धबुद्ध्या ।
तस्यैव गण्डयुग्ममण्डनहानिरेषा
भृङ्गाः पुनर्विकचपद्मवने वसन्ति ॥ 18 ॥
राजा वेश्या यमश्चाग्निस्तस्करो बालयाचकौ ।
परदुःखं न जानन्ति अष्टमो ग्रामकण्टकः ॥ 19 ॥
अधः पश्यसि किं बाले पतितं तव किं भुवि ।
रे रे मूर्ख न जानासि गतं तारुण्यमौक्तिकम् ॥ 20 ॥
व्यालाश्रयापि विकलापि सकण्टकापि
वक्रापि पङ्किलभवापि दुरासदापि ।
गन्धेन बन्धुरसि केतकि सर्वजन्ता
रेको गुणः खलु निहन्ति समस्तदोषान् ॥ 21 ॥
pustakapratyayādhītaṃ nādhītaṃ gurusannidhau |
sabhāmadhye na śobhante jāragarbhā iva striyaḥ || 01 ||
kṛte pratikṛtiṃ kuryāddhiṃsane pratihiṃsanam |
tatra doṣo na patati duṣṭe duṣṭaṃ samācaret || 02 ||
yaddūraṃ yaddurārādhyaṃ yacca dūre vyavasthitam |
tatsarvaṃ tapasā sādhyaṃ tapo hi duratikramam || 03 ||
lobhaścedaguṇena kiṃ piśunatā yadyasti kiṃ pātakaiḥ
satyaṃ cettapasā ca kiṃ śuci mano yadyasti tīrthena kim |
saujanyaṃ yadi kiṃ guṇaiḥ sumahimā yadyasti kiṃ maṇḍanaiḥ
sadvidyā yadi kiṃ dhanairapayaśo yadyasti kiṃ mṛtyunā || 04 ||
pitā ratnākaro yasya lakṣmīryasya sahodarā |
śaṅkho bhikṣāṭanaṃ kuryānna dattamupatiṣṭhate || 05 ||
aśaktastu bhavetsādhu-rbrahmacārī vā nirdhanaḥ |
vyādhito devabhaktaśca vṛddhā nārī pativratā || 06 ||
nā'nnodakasamaṃ dānaṃ na tithirdvādaśī samā |
na gāyatryāḥ paro mantro na māturdaivataṃ param || 07 ||
takṣakasya viṣaṃ dante makṣikāyāstu mastake |
vṛścikasya viṣaṃ pucche sarvāṅge durjane viṣam || 08 ||
patyurājñāṃ vinā nārī hyupoṣya vratacāriṇī |
āyuṣyaṃ harate bhartuḥ sā nārī narakaṃ vrajet || 09 ||
na dānaiḥ śudhyate nārī nopavāsaśatairapi |
na tīrthasevayā tadvadbhartuḥ padodakairyathā || 10 ||
pādaśeṣaṃ pītaśeṣaṃ sandhyāśeṣaṃ tathaiva ca |
śvānamūtrasamaṃ toyaṃ pītvā cāndrāyaṇaṃ caret || 11 ||
dānena pāṇirna tu kaṅkaṇena
snānena śuddhirna tu candanena |
mānena tṛptirna tu bhojanena
jñānena muktirna tu muṇḍanena || 12 ||
nāpitasya gṛhe kṣauraṃ pāṣāṇe gandhalepanam |
ātmarūpaṃ jale paśyan śakrasyāpi śriyaṃ haret || 13 ||
sadyaḥ prajñāharā tuṇḍī sadyaḥ prajñākarī vacā |
sadyaḥ śaktiharā nārī sadyaḥ śaktikaraṃ payaḥ || 14 ||
paropakaraṇaṃ yeṣāṃ jāgarti hṛdaye satām |
naśyanti vipadasteṣāṃ sampadaḥ syuḥ pade pade || 15 ||
yadi rāmā yadi ca ramā yadi tanayo vinayaguṇopetaḥ |
tanaye tanayotpattiḥ suravaranagare kimādhikyam || 16 ||
āhāranidrābhayamaithunāni
samāni caitāni nṛṇāṃ paśūnām |
jñānaṃ narāṇāmadhiko viśeṣo
jñānena hīnāḥ paśubhiḥ samānāḥ || 17 ||
dānārthino madhukarā yadi karṇatālairdūrīkṛtāḥ
dūrīkṛtāḥ karivareṇa madāndhabuddhyā |
tasyaiva gaṇḍayugmamaṇḍanahānireṣā
bhṛṅgāḥ punarvikacapadmavane vasanti || 18 ||
rājā veśyā yamaścāgnistaskaro bālayācakau |
paraduḥkhaṃ na jānanti aṣṭamo grāmakaṇṭakaḥ || 19 ||
adhaḥ paśyasi kiṃ bāle patitaṃ tava kiṃ bhuvi |
re re mūrkha na jānāsi gataṃ tāruṇyamauktikam || 20 ||
vyālāśrayāpi vikalāpi sakaṇṭakāpi
vakrāpi paṅkilabhavāpi durāsadāpi |
gandhena bandhurasi ketaki sarvajantā
reko guṇaḥ khalu nihanti samastadoṣān || 21 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.