චාණක්ය නීති - සප්තදශෝ(අ)ධ්යායඃ

Chanakya Niti - Saptadasho'dhyayah

✍️ Chanakya 🖋️ Sinhala script
📄 Download PDF
පුස්තකප්රත්යයාධීතං නාධීතං ගුරුසන්නිධෞ .
සභාමධ්යේ න ශෝභන්තේ ජාරගර්භා ඉව ස්ත්රියඃ .. 01 ..
කෘතේ ප්රතිකෘතිං කුර්යාද්ධිංසනේ ප්රතිහිංසනම් .
තත්ර දෝෂෝ න පතති දුෂ්ටේ දුෂ්ටං සමාචරේත් .. 02 ..
යද්දූරං යද්දුරාරාධ්යං යච්ච දූරේ ව්යවස්ථිතම් .
තත්සර්වං තපසා සාධ්යං තපෝ හි දුරතික්රමම් .. 03 ..
ලෝභශ්චේදගුණේන කිං පිශුනතා යද්යස්ති කිං පාතකෛඃ
සත්යං චේත්තපසා ච කිං ශුචි මනෝ යද්යස්ති තීර්ථේන කිම් .
සෞජන්යං යදි කිං ගුණෛඃ සුමහිමා යද්යස්ති කිං මණ්ඩනෛඃ
සද්විද්යා යදි කිං ධනෛරපයශෝ යද්යස්ති කිං මෘත්යුනා .. 04 ..
පිතා රත්නාකරෝ යස්ය ලක්ෂ්මීර්යස්ය සහෝදරා .
ශඞ්ඛෝ භික්ෂාටනං කුර්යාන්න දත්තමුපතිෂ්ඨතේ .. 05 ..
අශක්තස්තු භවේත්සාධු-ර්බ්රහ්මචාරී වා නිර්ධනඃ .
ව්යාධිතෝ දේවභක්තශ්ච වෘද්ධා නාරී පතිව්රතා .. 06 ..
නා(අ)න්නෝදකසමං දානං න තිථිර්ද්වාදශී සමා .
න ගායත්ර්යාඃ පරෝ මන්ත්රෝ න මාතුර්දෛවතං පරම් .. 07 ..
තක්ෂකස්ය විෂං දන්තේ මක්ෂිකායාස්තු මස්තකේ .
වෘශ්චිකස්ය විෂං පුච්ඡේ සර්වාඞ්ගේ දුර්ජනේ විෂම් .. 08 ..
පත්යුරාජ්ඤාං විනා නාරී හ්යුපෝෂ්ය ව්රතචාරිණී .
ආයුෂ්යං හරතේ භර්තුඃ සා නාරී නරකං ව්රජේත් .. 09 ..
න දානෛඃ ශුධ්යතේ නාරී නෝපවාසශතෛරපි .
න තීර්ථසේවයා තද්වද්භර්තුඃ පදෝදකෛර්යථා .. 10 ..
පාදශේෂං පීතශේෂං සන්ධ්යාශේෂං තථෛව ච .
ශ්වානමූත්රසමං තෝයං පීත්වා චාන්ද්රායණං චරේත් .. 11 ..
දානේන පාණිර්න තු කඞ්කණේන
ස්නානේන ශුද්ධිර්න තු චන්දනේන .
මානේන තෘප්තිර්න තු භෝජනේන
ජ්ඤානේන මුක්තිර්න තු මුණ්ඩනේන .. 12 ..
නාපිතස්ය ගෘහේ ක්ෂෞරං පාෂාණේ ගන්ධලේපනම් .
ආත්මරූපං ජලේ පශ්යන් ශක්රස්යාපි ශ්රියං හරේත් .. 13 ..
සද්යඃ ප්රජ්ඤාහරා තුණ්ඩී සද්යඃ ප්රජ්ඤාකරී වචා .
සද්යඃ ශක්තිහරා නාරී සද්යඃ ශක්තිකරං පයඃ .. 14 ..
පරෝපකරණං යේෂාං ජාගර්ති හෘදයේ සතාම් .
නශ්යන්ති විපදස්තේෂාං සම්පදඃ ස්යුඃ පදේ පදේ .. 15 ..
යදි රාමා යදි ච රමා යදි තනයෝ විනයගුණෝපේතඃ .
තනයේ තනයෝත්පත්තිඃ සුරවරනගරේ කිමාධික්යම් .. 16 ..
ආහාරනිද්රාභයමෛථුනානි
සමානි චෛතානි නෘණාං පශූනාම් .
ජ්ඤානං නරාණාමධිකෝ විශේෂෝ
ජ්ඤානේන හීනාඃ පශුභිඃ සමානාඃ .. 17 ..
දානාර්ථිනෝ මධුකරා යදි කර්ණතාලෛර්දූරීකෘතාඃ
දූරීකෘතාඃ කරිවරේණ මදාන්ධබුද්ධ්යා .
තස්යෛව ගණ්ඩයුග්මමණ්ඩනහානිරේෂා
භෘඞ්ගාඃ පුනර්විකචපද්මවනේ වසන්ති .. 18 ..
රාජා වේශ්යා යමශ්චාග්නිස්තස්කරෝ බාලයාචකෞ .
පරදුඃඛං න ජානන්ති අෂ්ටමෝ ග්රාමකණ්ටකඃ .. 19 ..
අධඃ පශ්යසි කිං බාලේ පතිතං තව කිං භුවි .
රේ රේ මූර්ඛ න ජානාසි ගතං තාරුණ්යමෞක්තිකම් .. 20 ..
ව්යාලාශ්රයාපි විකලාපි සකණ්ටකාපි
වක්රාපි පඞ්කිලභවාපි දුරාසදාපි .
ගන්ධේන බන්ධුරසි කේතකි සර්වජන්තා
රේකෝ ගුණඃ ඛලු නිහන්ති සමස්තදෝෂාන් .. 21 ..
Roman (IAST) Transliteration
pustakapratyayādhītaṃ nādhītaṃ gurusannidhau |
sabhāmadhye na śobhante jāragarbhā iva striyaḥ || 01 ||
kṛte pratikṛtiṃ kuryāddhiṃsane pratihiṃsanam |
tatra doṣo na patati duṣṭe duṣṭaṃ samācaret || 02 ||
yaddūraṃ yaddurārādhyaṃ yacca dūre vyavasthitam |
tatsarvaṃ tapasā sādhyaṃ tapo hi duratikramam || 03 ||
lobhaścedaguṇena kiṃ piśunatā yadyasti kiṃ pātakaiḥ
satyaṃ cettapasā ca kiṃ śuci mano yadyasti tīrthena kim |
saujanyaṃ yadi kiṃ guṇaiḥ sumahimā yadyasti kiṃ maṇḍanaiḥ
sadvidyā yadi kiṃ dhanairapayaśo yadyasti kiṃ mṛtyunā || 04 ||
pitā ratnākaro yasya lakṣmīryasya sahodarā |
śaṅkho bhikṣāṭanaṃ kuryānna dattamupatiṣṭhate || 05 ||
aśaktastu bhavetsādhu-rbrahmacārī vā nirdhanaḥ |
vyādhito devabhaktaśca vṛddhā nārī pativratā || 06 ||
nā'nnodakasamaṃ dānaṃ na tithirdvādaśī samā |
na gāyatryāḥ paro mantro na māturdaivataṃ param || 07 ||
takṣakasya viṣaṃ dante makṣikāyāstu mastake |
vṛścikasya viṣaṃ pucche sarvāṅge durjane viṣam || 08 ||
patyurājñāṃ vinā nārī hyupoṣya vratacāriṇī |
āyuṣyaṃ harate bhartuḥ sā nārī narakaṃ vrajet || 09 ||
na dānaiḥ śudhyate nārī nopavāsaśatairapi |
na tīrthasevayā tadvadbhartuḥ padodakairyathā || 10 ||
pādaśeṣaṃ pītaśeṣaṃ sandhyāśeṣaṃ tathaiva ca |
śvānamūtrasamaṃ toyaṃ pītvā cāndrāyaṇaṃ caret || 11 ||
dānena pāṇirna tu kaṅkaṇena
snānena śuddhirna tu candanena |
mānena tṛptirna tu bhojanena
jñānena muktirna tu muṇḍanena || 12 ||
nāpitasya gṛhe kṣauraṃ pāṣāṇe gandhalepanam |
ātmarūpaṃ jale paśyan śakrasyāpi śriyaṃ haret || 13 ||
sadyaḥ prajñāharā tuṇḍī sadyaḥ prajñākarī vacā |
sadyaḥ śaktiharā nārī sadyaḥ śaktikaraṃ payaḥ || 14 ||
paropakaraṇaṃ yeṣāṃ jāgarti hṛdaye satām |
naśyanti vipadasteṣāṃ sampadaḥ syuḥ pade pade || 15 ||
yadi rāmā yadi ca ramā yadi tanayo vinayaguṇopetaḥ |
tanaye tanayotpattiḥ suravaranagare kimādhikyam || 16 ||
āhāranidrābhayamaithunāni
samāni caitāni nṛṇāṃ paśūnām |
jñānaṃ narāṇāmadhiko viśeṣo
jñānena hīnāḥ paśubhiḥ samānāḥ || 17 ||
dānārthino madhukarā yadi karṇatālairdūrīkṛtāḥ
dūrīkṛtāḥ karivareṇa madāndhabuddhyā |
tasyaiva gaṇḍayugmamaṇḍanahānireṣā
bhṛṅgāḥ punarvikacapadmavane vasanti || 18 ||
rājā veśyā yamaścāgnistaskaro bālayācakau |
paraduḥkhaṃ na jānanti aṣṭamo grāmakaṇṭakaḥ || 19 ||
adhaḥ paśyasi kiṃ bāle patitaṃ tava kiṃ bhuvi |
re re mūrkha na jānāsi gataṃ tāruṇyamauktikam || 20 ||
vyālāśrayāpi vikalāpi sakaṇṭakāpi
vakrāpi paṅkilabhavāpi durāsadāpi |
gandhena bandhurasi ketaki sarvajantā
reko guṇaḥ khalu nihanti samastadoṣān || 21 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
पुस्तकप्रत्ययाधीतं नाधीतं गुरुसन्निधौ ।
सभामध्ये न शोभन्ते जारगर्भा इव स्त्रियः ॥ 01 ॥
कृते प्रतिकृतिं कुर्याद्धिंसने प्रतिहिंसनम् ।
तत्र दोषो न पतति दुष्टे दुष्टं समाचरेत् ॥ 02 ॥
यद्दूरं यद्दुराराध्यं यच्च दूरे व्यवस्थितम् ।
तत्सर्वं तपसा साध्यं तपो हि दुरतिक्रमम् ॥ 03 ॥
लोभश्चेदगुणेन किं पिशुनता यद्यस्ति किं पातकैः
सत्यं चेत्तपसा च किं शुचि मनो यद्यस्ति तीर्थेन किम् ।
सौजन्यं यदि किं गुणैः सुमहिमा यद्यस्ति किं मण्डनैः
सद्विद्या यदि किं धनैरपयशो यद्यस्ति किं मृत्युना ॥ 04 ॥
पिता रत्नाकरो यस्य लक्ष्मीर्यस्य सहोदरा ।
शङ्खो भिक्षाटनं कुर्यान्न दत्तमुपतिष्ठते ॥ 05 ॥
अशक्तस्तु भवेत्साधु-र्ब्रह्मचारी वा निर्धनः ।
व्याधितो देवभक्तश्च वृद्धा नारी पतिव्रता ॥ 06 ॥
नाऽन्नोदकसमं दानं न तिथिर्द्वादशी समा ।
न गायत्र्याः परो मन्त्रो न मातुर्दैवतं परम् ॥ 07 ॥
तक्षकस्य विषं दन्ते मक्षिकायास्तु मस्तके ।
वृश्चिकस्य विषं पुच्छे सर्वाङ्गे दुर्जने विषम् ॥ 08 ॥
पत्युराज्ञां विना नारी ह्युपोष्य व्रतचारिणी ।
आयुष्यं हरते भर्तुः सा नारी नरकं व्रजेत् ॥ 09 ॥
न दानैः शुध्यते नारी नोपवासशतैरपि ।
न तीर्थसेवया तद्वद्भर्तुः पदोदकैर्यथा ॥ 10 ॥
पादशेषं पीतशेषं सन्ध्याशेषं तथैव च ।
श्वानमूत्रसमं तोयं पीत्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ 11 ॥
दानेन पाणिर्न तु कङ्कणेन
स्नानेन शुद्धिर्न तु चन्दनेन ।
मानेन तृप्तिर्न तु भोजनेन
ज्ञानेन मुक्तिर्न तु मुण्डनेन ॥ 12 ॥
नापितस्य गृहे क्षौरं पाषाणे गन्धलेपनम् ।
आत्मरूपं जले पश्यन् शक्रस्यापि श्रियं हरेत् ॥ 13 ॥
सद्यः प्रज्ञाहरा तुण्डी सद्यः प्रज्ञाकरी वचा ।
सद्यः शक्तिहरा नारी सद्यः शक्तिकरं पयः ॥ 14 ॥
परोपकरणं येषां जागर्ति हृदये सताम् ।
नश्यन्ति विपदस्तेषां सम्पदः स्युः पदे पदे ॥ 15 ॥
यदि रामा यदि च रमा यदि तनयो विनयगुणोपेतः ।
तनये तनयोत्पत्तिः सुरवरनगरे किमाधिक्यम् ॥ 16 ॥
आहारनिद्राभयमैथुनानि
समानि चैतानि नृणां पशूनाम् ।
ज्ञानं नराणामधिको विशेषो
ज्ञानेन हीनाः पशुभिः समानाः ॥ 17 ॥
दानार्थिनो मधुकरा यदि कर्णतालैर्दूरीकृताः
दूरीकृताः करिवरेण मदान्धबुद्ध्या ।
तस्यैव गण्डयुग्ममण्डनहानिरेषा
भृङ्गाः पुनर्विकचपद्मवने वसन्ति ॥ 18 ॥
राजा वेश्या यमश्चाग्निस्तस्करो बालयाचकौ ।
परदुःखं न जानन्ति अष्टमो ग्रामकण्टकः ॥ 19 ॥
अधः पश्यसि किं बाले पतितं तव किं भुवि ।
रे रे मूर्ख न जानासि गतं तारुण्यमौक्तिकम् ॥ 20 ॥
व्यालाश्रयापि विकलापि सकण्टकापि
वक्रापि पङ्किलभवापि दुरासदापि ।
गन्धेन बन्धुरसि केतकि सर्वजन्ता
रेको गुणः खलु निहन्ति समस्तदोषान् ॥ 21 ॥
pustakapratyayādhītaṃ nādhītaṃ gurusannidhau |
sabhāmadhye na śobhante jāragarbhā iva striyaḥ || 01 ||
kṛte pratikṛtiṃ kuryāddhiṃsane pratihiṃsanam |
tatra doṣo na patati duṣṭe duṣṭaṃ samācaret || 02 ||
yaddūraṃ yaddurārādhyaṃ yacca dūre vyavasthitam |
tatsarvaṃ tapasā sādhyaṃ tapo hi duratikramam || 03 ||
lobhaścedaguṇena kiṃ piśunatā yadyasti kiṃ pātakaiḥ
satyaṃ cettapasā ca kiṃ śuci mano yadyasti tīrthena kim |
saujanyaṃ yadi kiṃ guṇaiḥ sumahimā yadyasti kiṃ maṇḍanaiḥ
sadvidyā yadi kiṃ dhanairapayaśo yadyasti kiṃ mṛtyunā || 04 ||
pitā ratnākaro yasya lakṣmīryasya sahodarā |
śaṅkho bhikṣāṭanaṃ kuryānna dattamupatiṣṭhate || 05 ||
aśaktastu bhavetsādhu-rbrahmacārī vā nirdhanaḥ |
vyādhito devabhaktaśca vṛddhā nārī pativratā || 06 ||
nā'nnodakasamaṃ dānaṃ na tithirdvādaśī samā |
na gāyatryāḥ paro mantro na māturdaivataṃ param || 07 ||
takṣakasya viṣaṃ dante makṣikāyāstu mastake |
vṛścikasya viṣaṃ pucche sarvāṅge durjane viṣam || 08 ||
patyurājñāṃ vinā nārī hyupoṣya vratacāriṇī |
āyuṣyaṃ harate bhartuḥ sā nārī narakaṃ vrajet || 09 ||
na dānaiḥ śudhyate nārī nopavāsaśatairapi |
na tīrthasevayā tadvadbhartuḥ padodakairyathā || 10 ||
pādaśeṣaṃ pītaśeṣaṃ sandhyāśeṣaṃ tathaiva ca |
śvānamūtrasamaṃ toyaṃ pītvā cāndrāyaṇaṃ caret || 11 ||
dānena pāṇirna tu kaṅkaṇena
snānena śuddhirna tu candanena |
mānena tṛptirna tu bhojanena
jñānena muktirna tu muṇḍanena || 12 ||
nāpitasya gṛhe kṣauraṃ pāṣāṇe gandhalepanam |
ātmarūpaṃ jale paśyan śakrasyāpi śriyaṃ haret || 13 ||
sadyaḥ prajñāharā tuṇḍī sadyaḥ prajñākarī vacā |
sadyaḥ śaktiharā nārī sadyaḥ śaktikaraṃ payaḥ || 14 ||
paropakaraṇaṃ yeṣāṃ jāgarti hṛdaye satām |
naśyanti vipadasteṣāṃ sampadaḥ syuḥ pade pade || 15 ||
yadi rāmā yadi ca ramā yadi tanayo vinayaguṇopetaḥ |
tanaye tanayotpattiḥ suravaranagare kimādhikyam || 16 ||
āhāranidrābhayamaithunāni
samāni caitāni nṛṇāṃ paśūnām |
jñānaṃ narāṇāmadhiko viśeṣo
jñānena hīnāḥ paśubhiḥ samānāḥ || 17 ||
dānārthino madhukarā yadi karṇatālairdūrīkṛtāḥ
dūrīkṛtāḥ karivareṇa madāndhabuddhyā |
tasyaiva gaṇḍayugmamaṇḍanahānireṣā
bhṛṅgāḥ punarvikacapadmavane vasanti || 18 ||
rājā veśyā yamaścāgnistaskaro bālayācakau |
paraduḥkhaṃ na jānanti aṣṭamo grāmakaṇṭakaḥ || 19 ||
adhaḥ paśyasi kiṃ bāle patitaṃ tava kiṃ bhuvi |
re re mūrkha na jānāsi gataṃ tāruṇyamauktikam || 20 ||
vyālāśrayāpi vikalāpi sakaṇṭakāpi
vakrāpi paṅkilabhavāpi durāsadāpi |
gandhena bandhurasi ketaki sarvajantā
reko guṇaḥ khalu nihanti samastadoṣān || 21 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in