චාණක්ය නීති - චතුර්දශෝ(අ)ධ්යායඃ

Chanakya Niti - Chaturdasho'dhyayah

🖋️ Sinhala script
📄 Download PDF
ආත්මාපරාධවෘක්ෂස්ය ඵලාන්යේතානි දේහිනාම් .
දාරිද්ර්යදුඃඛරෝගාණි බන්ධනව්යසනානි ච .. 01 ..
පුනර්විත්තං පුනර්මිත්රං පුනර්භාර්යා පුනර්මහී .
ඒතත්සර්වං පුනර්ලභ්යං න ශරීරං පුනඃ පුනඃ .. 02 ..
බහූනාං චෛව සත්ත්වානාං සමවායෝ රිපුඤ්ජයඃ .
වර්ෂාධාරාධරෝ මේඝස්තෘණෛරපි නිවාර්යතේ .. 03 ..
ජලේ තෛලං ඛලේ ගුහ්යං පාත්රේ දානං මනාගපි .
ප්රාජ්ඤේ ශාස්ත්රං ස්වයං යාති විස්තාරං වස්තුශක්තිතඃ .. 04 ..
ධර්මාඛ්යානේ ශ්මශානේ ච රෝගිණාං යා මතිර්භවේත් .
සා සර්වදෛව තිෂ්ඨේච්චේත්කෝ න මුච්යේත බන්ධනාත් .. 05 ..
උත්පන්නපශ්චාත්තාපස්ය බුද්ධිර්භවති යාදෘශී .
තාදෘශී යදි පූර්වං ස්යාත්කස්ය න ස්යාන්මහෝදයඃ .. 06 ..
දානේ තපසි ශෞර්යේ වා විජ්ඤානේ විනයේ නයේ .
විස්මයෝ නහි කර්තව්යෝ බහුරත්නා වසුන්ධරා .. 07 ..
දූරස්ථෝ(අ)පි න දූරස්ථෝ යෝ යස්ය මනසි ස්ථිතඃ .
යෝ යස්ය හෘදයේ නාස්ති සමීපස්ථෝ(අ)පි දූරතඃ .. 08 ..
යස්මාච්ච ප්රියමිච්ඡේත්තු තස්ය බ්රූයාත්සදා ප්රියම් .
ව්යාධෝ මෘගවධං කර්තුං ගීතං ගායති සුස්වරම් .. 09 ..
අත්යාසන්නා විනාශාය දූරස්ථා න ඵලප්රදා .
සේව්යතාං මධ්යභාවේන රාජා වහ්නිර්ගුරුඃ ස්ත්රියඃ .. 10 ..
අග්නිරාපඃ ස්ත්රියෝ මූර්ඛාඃ සර්පා රාජකුලානි ච .
නිත්යං යත්නේන සේව්යානි සද්යඃ ප්රාණහරාණි ෂට් .. 11 ..
ස ජීවති ගුණා යස්ය යස්ය ධර්මඃ ස ජීවති .
ගුණධර්මවිහීනස්ය ජීවිතං නිෂ්ප්රයෝජනම් .. 12 ..
යදීච්ඡසි වශීකර්තුං ජගදේකේන කර්මණා .
පුරා පඤ්චදශාස්යේභ්යෝ ගාං චරන්තී නිවාරය .. 13 ..
ප්රස්තාවසදෘශං වාක්යං ප්රභාවසදෘශං ප්රියම් .
ආත්මශක්තිසමං කෝපං යෝ ජානාති ස පණ්ඩිතඃ .. 14 ..
ඒක ඒව පදාර්ථස්තු ත්රිධා භවති වීක්ෂිතඃ .
කුණපං කාමිනී මාංසං යෝගිභිඃ කාමිභිඃ ශ්වභිඃ .. 15 ..
සුසිද්ධමෞෂධං ධර්මං ගෘහච්ඡිද්රං ච මෛථුනම් .
කුභුක්තං කුශ්රුතං චෛව මතිමාන්න ප්රකාශයේත් .. 16 ..
තාවන්මෞනේන නීයන්තේ කෝකිලෛශ්චෛව වාසරාඃ .
යාවත්සර්වජනානන්දදායිනී වාක්ප්රවර්තතේ .. 17 ..
ධර්මං ධනං ච ධාන්යං ච ගුරෝර්වචනමෞෂධම් .
සුගෘහීතං ච කර්තව්යමන්යථා තු න ජීවති .. 18 ..
ත්යජ දුර්ජනසංසර්ගං භජ සාධුසමාගමම් .
කුරු පුණ්යමහෝරාත්රං ස්මර නිත්යමනිත්යතඃ .. 19 ..
Roman (IAST) Transliteration
ātmāparādhavṛkṣasya phalānyetāni dehinām |
dāridryaduḥkharogāṇi bandhanavyasanāni ca || 01 ||
punarvittaṃ punarmitraṃ punarbhāryā punarmahī |
etatsarvaṃ punarlabhyaṃ na śarīraṃ punaḥ punaḥ || 02 ||
bahūnāṃ caiva sattvānāṃ samavāyo ripuñjayaḥ |
varṣādhārādharo meghastṛṇairapi nivāryate || 03 ||
jale tailaṃ khale guhyaṃ pātre dānaṃ manāgapi |
prājñe śāstraṃ svayaṃ yāti vistāraṃ vastuśaktitaḥ || 04 ||
dharmākhyāne śmaśāne ca rogiṇāṃ yā matirbhavet |
sā sarvadaiva tiṣṭheccetko na mucyeta bandhanāt || 05 ||
utpannapaścāttāpasya buddhirbhavati yādṛśī |
tādṛśī yadi pūrvaṃ syātkasya na syānmahodayaḥ || 06 ||
dāne tapasi śaurye vā vijñāne vinaye naye |
vismayo nahi kartavyo bahuratnā vasundharā || 07 ||
dūrastho'pi na dūrastho yo yasya manasi sthitaḥ |
yo yasya hṛdaye nāsti samīpastho'pi dūrataḥ || 08 ||
yasmācca priyamicchettu tasya brūyātsadā priyam |
vyādho mṛgavadhaṃ kartuṃ gītaṃ gāyati susvaram || 09 ||
atyāsannā vināśāya dūrasthā na phalapradā |
sevyatāṃ madhyabhāvena rājā vahnirguruḥ striyaḥ || 10 ||
agnirāpaḥ striyo mūrkhāḥ sarpā rājakulāni ca |
nityaṃ yatnena sevyāni sadyaḥ prāṇaharāṇi ṣaṭ || 11 ||
sa jīvati guṇā yasya yasya dharmaḥ sa jīvati |
guṇadharmavihīnasya jīvitaṃ niṣprayojanam || 12 ||
yadīcchasi vaśīkartuṃ jagadekena karmaṇā |
purā pañcadaśāsyebhyo gāṃ carantī nivāraya || 13 ||
prastāvasadṛśaṃ vākyaṃ prabhāvasadṛśaṃ priyam |
ātmaśaktisamaṃ kopaṃ yo jānāti sa paṇḍitaḥ || 14 ||
eka eva padārthastu tridhā bhavati vīkṣitaḥ |
kuṇapaṃ kāminī māṃsaṃ yogibhiḥ kāmibhiḥ śvabhiḥ || 15 ||
susiddhamauṣadhaṃ dharmaṃ gṛhacchidraṃ ca maithunam |
kubhuktaṃ kuśrutaṃ caiva matimānna prakāśayet || 16 ||
tāvanmaunena nīyante kokilaiścaiva vāsarāḥ |
yāvatsarvajanānandadāyinī vākpravartate || 17 ||
dharmaṃ dhanaṃ ca dhānyaṃ ca gurorvacanamauṣadham |
sugṛhītaṃ ca kartavyamanyathā tu na jīvati || 18 ||
tyaja durjanasaṃsargaṃ bhaja sādhusamāgamam |
kuru puṇyamahorātraṃ smara nityamanityataḥ || 19 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
आत्मापराधवृक्षस्य फलान्येतानि देहिनाम् ।
दारिद्र्यदुःखरोगाणि बन्धनव्यसनानि च ॥ 01 ॥
पुनर्वित्तं पुनर्मित्रं पुनर्भार्या पुनर्मही ।
एतत्सर्वं पुनर्लभ्यं न शरीरं पुनः पुनः ॥ 02 ॥
बहूनां चैव सत्त्वानां समवायो रिपुञ्जयः ।
वर्षाधाराधरो मेघस्तृणैरपि निवार्यते ॥ 03 ॥
जले तैलं खले गुह्यं पात्रे दानं मनागपि ।
प्राज्ञे शास्त्रं स्वयं याति विस्तारं वस्तुशक्तितः ॥ 04 ॥
धर्माख्याने श्मशाने च रोगिणां या मतिर्भवेत् ।
सा सर्वदैव तिष्ठेच्चेत्को न मुच्येत बन्धनात् ॥ 05 ॥
उत्पन्नपश्चात्तापस्य बुद्धिर्भवति यादृशी ।
तादृशी यदि पूर्वं स्यात्कस्य न स्यान्महोदयः ॥ 06 ॥
दाने तपसि शौर्ये वा विज्ञाने विनये नये ।
विस्मयो नहि कर्तव्यो बहुरत्ना वसुन्धरा ॥ 07 ॥
दूरस्थोऽपि न दूरस्थो यो यस्य मनसि स्थितः ।
यो यस्य हृदये नास्ति समीपस्थोऽपि दूरतः ॥ 08 ॥
यस्माच्च प्रियमिच्छेत्तु तस्य ब्रूयात्सदा प्रियम् ।
व्याधो मृगवधं कर्तुं गीतं गायति सुस्वरम् ॥ 09 ॥
अत्यासन्ना विनाशाय दूरस्था न फलप्रदा ।
सेव्यतां मध्यभावेन राजा वह्निर्गुरुः स्त्रियः ॥ 10 ॥
अग्निरापः स्त्रियो मूर्खाः सर्पा राजकुलानि च ।
नित्यं यत्नेन सेव्यानि सद्यः प्राणहराणि षट् ॥ 11 ॥
स जीवति गुणा यस्य यस्य धर्मः स जीवति ।
गुणधर्मविहीनस्य जीवितं निष्प्रयोजनम् ॥ 12 ॥
यदीच्छसि वशीकर्तुं जगदेकेन कर्मणा ।
पुरा पञ्चदशास्येभ्यो गां चरन्ती निवारय ॥ 13 ॥
प्रस्तावसदृशं वाक्यं प्रभावसदृशं प्रियम् ।
आत्मशक्तिसमं कोपं यो जानाति स पण्डितः ॥ 14 ॥
एक एव पदार्थस्तु त्रिधा भवति वीक्षितः ।
कुणपं कामिनी मांसं योगिभिः कामिभिः श्वभिः ॥ 15 ॥
सुसिद्धमौषधं धर्मं गृहच्छिद्रं च मैथुनम् ।
कुभुक्तं कुश्रुतं चैव मतिमान्न प्रकाशयेत् ॥ 16 ॥
तावन्मौनेन नीयन्ते कोकिलैश्चैव वासराः ।
यावत्सर्वजनानन्ददायिनी वाक्प्रवर्तते ॥ 17 ॥
धर्मं धनं च धान्यं च गुरोर्वचनमौषधम् ।
सुगृहीतं च कर्तव्यमन्यथा तु न जीवति ॥ 18 ॥
त्यज दुर्जनसंसर्गं भज साधुसमागमम् ।
कुरु पुण्यमहोरात्रं स्मर नित्यमनित्यतः ॥ 19 ॥
ātmāparādhavṛkṣasya phalānyetāni dehinām |
dāridryaduḥkharogāṇi bandhanavyasanāni ca || 01 ||
punarvittaṃ punarmitraṃ punarbhāryā punarmahī |
etatsarvaṃ punarlabhyaṃ na śarīraṃ punaḥ punaḥ || 02 ||
bahūnāṃ caiva sattvānāṃ samavāyo ripuñjayaḥ |
varṣādhārādharo meghastṛṇairapi nivāryate || 03 ||
jale tailaṃ khale guhyaṃ pātre dānaṃ manāgapi |
prājñe śāstraṃ svayaṃ yāti vistāraṃ vastuśaktitaḥ || 04 ||
dharmākhyāne śmaśāne ca rogiṇāṃ yā matirbhavet |
sā sarvadaiva tiṣṭheccetko na mucyeta bandhanāt || 05 ||
utpannapaścāttāpasya buddhirbhavati yādṛśī |
tādṛśī yadi pūrvaṃ syātkasya na syānmahodayaḥ || 06 ||
dāne tapasi śaurye vā vijñāne vinaye naye |
vismayo nahi kartavyo bahuratnā vasundharā || 07 ||
dūrastho'pi na dūrastho yo yasya manasi sthitaḥ |
yo yasya hṛdaye nāsti samīpastho'pi dūrataḥ || 08 ||
yasmācca priyamicchettu tasya brūyātsadā priyam |
vyādho mṛgavadhaṃ kartuṃ gītaṃ gāyati susvaram || 09 ||
atyāsannā vināśāya dūrasthā na phalapradā |
sevyatāṃ madhyabhāvena rājā vahnirguruḥ striyaḥ || 10 ||
agnirāpaḥ striyo mūrkhāḥ sarpā rājakulāni ca |
nityaṃ yatnena sevyāni sadyaḥ prāṇaharāṇi ṣaṭ || 11 ||
sa jīvati guṇā yasya yasya dharmaḥ sa jīvati |
guṇadharmavihīnasya jīvitaṃ niṣprayojanam || 12 ||
yadīcchasi vaśīkartuṃ jagadekena karmaṇā |
purā pañcadaśāsyebhyo gāṃ carantī nivāraya || 13 ||
prastāvasadṛśaṃ vākyaṃ prabhāvasadṛśaṃ priyam |
ātmaśaktisamaṃ kopaṃ yo jānāti sa paṇḍitaḥ || 14 ||
eka eva padārthastu tridhā bhavati vīkṣitaḥ |
kuṇapaṃ kāminī māṃsaṃ yogibhiḥ kāmibhiḥ śvabhiḥ || 15 ||
susiddhamauṣadhaṃ dharmaṃ gṛhacchidraṃ ca maithunam |
kubhuktaṃ kuśrutaṃ caiva matimānna prakāśayet || 16 ||
tāvanmaunena nīyante kokilaiścaiva vāsarāḥ |
yāvatsarvajanānandadāyinī vākpravartate || 17 ||
dharmaṃ dhanaṃ ca dhānyaṃ ca gurorvacanamauṣadham |
sugṛhītaṃ ca kartavyamanyathā tu na jīvati || 18 ||
tyaja durjanasaṃsargaṃ bhaja sādhusamāgamam |
kuru puṇyamahorātraṃ smara nityamanityataḥ || 19 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in