අර්ථනාශං මනස්තාපං ගෘහේ දුශ්චරිතානි ච .
වඤ්චනං චාපමානං ච මතිමාන්න ප්රකාශයේත් .. 01 ..
ධනධාන්යප්රයෝගේෂු විද්යාසඞ්ග්රහණේ තථා .
ආහාරේ ව්යවහාරේ ච ත්යක්තලජ්ජඃ සුඛී භවේත් .. 02 ..
සන්තෝෂාමෘතතෘප්තානාං යත්සුඛං ශාන්තිරේව ච .
න ච තද්ධනලුබ්ධානාමිතශ්චේතශ්ච ධාවතාම් .. 03 ..
සන්තෝෂස්ත්රිෂු කර්තව්යඃ ස්වදාරේ භෝජනේ ධනේ .
ත්රිෂු චෛව න කර්තව්යෝ(අ)ධ්යයනේ ජපදානයෝඃ .. 04 ..
විප්රයෝර්විප්රවහ්න්යෝශ්ච දම්පත්යෝඃ ස්වාමිභෘත්යයෝඃ .
අන්තරේණ න ගන්තව්යං හලස්ය වෘෂභස්ය ච .. 05 ..
පාදාභ්යාං න ස්පෘශේදග්නිං ගුරුං බ්රාහ්මණමේව ච .
නෛව ගාං න කුමාරීං ච න වෘද්ධං න ශිශුං තථා .. 06 ..
ශකටං පඤ්චහස්තේන දශහස්තේන වාජිනම් .
ගජං හස්තසහස්රේණ දේශත්යාගේන දුර්ජනම් .. 07 ..
හස්තී අඞ්කුශමාත්රේණ වාජී හස්තේන තාඩ්යතේ .
ශඍඞ්ගී ලගුඩහස්තේන ඛඩ්ගහස්තේන දුර්ජනඃ .. 08 ..
තුෂ්යන්ති භෝජනේ විප්රා මයූරා ඝනගර්ජිතේ .
සාධවඃ පරසම්පත්තෞ ඛලාඃ පරවිපත්තිෂු .. 09 ..
අනුලෝමේන බලිනං ප්රතිලෝමේන දුර්ජනම් .
ආත්මතුල්යබලං ශත්රුං විනයේන බලේන වා .. 10 ..
බාහුවීර්යං බලං රාජ්ඤාං බ්රහ්මණෝ බ්රහ්මවිද්බලී .
රූපයෞවනමාධුර්යං ස්ත්රීණාං බලමනුත්තමම් .. 11 ..
නාත්යන්තං සරලෛර්භාව්යං ගත්වා පශ්ය වනස්ථලීම් .
ඡිද්යන්තේ සරලාස්තත්ර කුබ්ජාස්තිෂ්ඨන්ති පාදපාඃ .. 12 ..
යත්රෝදකං තත්ර වසන්ති හංසා-
ස්තථෛව ශුෂ්කං පරිවර්ජයන්ති .
න හංසතුල්යේන නරේණ භාව්යං
පුනස්ත්යජන්තඃ පුනරාශ්රයන්තේ .. 13 ..
උපාර්ජිතානාං විත්තානාං ත්යාග ඒව හි රක්ෂණම් .
තඩාගෝදරසංස්ථානාං පරීවාහ ඉවාම්භසාම් .. 14 ..
යස්යාර්ථාස්තස්ය මිත්රාණි යස්යාර්ථාස්තස්ය බාන්ධවාඃ .
යස්යාර්ථාඃ ස පුමාँල්ලෝකේ යස්යාර්ථාඃ ස ච පණ්ඩිතඃ .. 15 ..
ස්වර්ගස්ථිතානාමිහ ජීවලෝකේ
චත්වාරි චිහ්නානි වසන්ති දේහේ .
දානප්රසඞ්ගෝ මධුරා ච වාණී
දේවාර්චනං බ්රාහ්මණතර්පණං ච .. 16 ..
අත්යන්තකෝපඃ කටුකා ච වාණී
දරිද්රතා ච ස්වජනේෂු වෛරම් .
නීචප්රසඞ්ගඃ කුලහීනසේවා
චිහ්නානි දේහේ නරකස්ථිතානාම් .. 17 ..
ගම්යතේ යදි මෘගේන්ද්රමන්දිරං
ලභ්යතේ කරිකපාලමෞක්තිකම් .
ජම්බුකාලයගතේ ච ප්රාප්යතේ
වත්සපුච්ඡඛරචර්මඛණ්ඩනම් .. 18 ..
ශුනඃ පුච්ඡමිව ව්යර්ථං ජීවිතං විද්යයා විනා .
න ගුහ්යගෝපනේ ශක්තං න ච දංශනිවාරණේ .. 19 ..
වාචාං ශෞචං ච මනසඃ ශෞචමින්ද්රියනිග්රහඃ .
සර්වභූතදයාශෞචමේතච්ඡෞචං පරාර්ථිනාම් .. 20 ..
පුෂ්පේ ගන්ධං තිලේ තෛලං කාෂ්ඨේ(අ)ග්නිං පයසි ඝෘතම් .
ඉක්ෂෞ ගුඩං තථා දේහේ පශ්යාත්මානං විවේකතඃ .. 21 ..
Roman (IAST) Transliteration
arthanāśaṃ manastāpaṃ gṛhe duścaritāni ca |
vañcanaṃ cāpamānaṃ ca matimānna prakāśayet || 01 ||
dhanadhānyaprayogeṣu vidyāsaṅgrahaṇe tathā |
āhāre vyavahāre ca tyaktalajjaḥ sukhī bhavet || 02 ||
santoṣāmṛtatṛptānāṃ yatsukhaṃ śāntireva ca |
na ca taddhanalubdhānāmitaścetaśca dhāvatām || 03 ||
santoṣastriṣu kartavyaḥ svadāre bhojane dhane |
triṣu caiva na kartavyo'dhyayane japadānayoḥ || 04 ||
viprayorvipravahnyośca dampatyoḥ svāmibhṛtyayoḥ |
antareṇa na gantavyaṃ halasya vṛṣabhasya ca || 05 ||
pādābhyāṃ na spṛśedagniṃ guruṃ brāhmaṇameva ca |
naiva gāṃ na kumārīṃ ca na vṛddhaṃ na śiśuṃ tathā || 06 ||
śakaṭaṃ pañcahastena daśahastena vājinam |
gajaṃ hastasahasreṇa deśatyāgena durjanam || 07 ||
hastī aṅkuśamātreṇa vājī hastena tāḍyate |
śaṛṅgī laguḍahastena khaḍgahastena durjanaḥ || 08 ||
tuṣyanti bhojane viprā mayūrā ghanagarjite |
sādhavaḥ parasampattau khalāḥ paravipattiṣu || 09 ||
anulomena balinaṃ pratilomena durjanam |
ātmatulyabalaṃ śatruṃ vinayena balena vā || 10 ||
bāhuvīryaṃ balaṃ rājñāṃ brahmaṇo brahmavidbalī |
rūpayauvanamādhuryaṃ strīṇāṃ balamanuttamam || 11 ||
nātyantaṃ saralairbhāvyaṃ gatvā paśya vanasthalīm |
chidyante saralāstatra kubjāstiṣṭhanti pādapāḥ || 12 ||
yatrodakaṃ tatra vasanti haṃsā-
stathaiva śuṣkaṃ parivarjayanti |
na haṃsatulyena nareṇa bhāvyaṃ
punastyajantaḥ punarāśrayante || 13 ||
upārjitānāṃ vittānāṃ tyāga eva hi rakṣaṇam |
taḍāgodarasaṃsthānāṃ parīvāha ivāmbhasām || 14 ||
yasyārthāstasya mitrāṇi yasyārthāstasya bāndhavāḥ |
yasyārthāḥ sa pumā~lloke yasyārthāḥ sa ca paṇḍitaḥ || 15 ||
svargasthitānāmiha jīvaloke
catvāri cihnāni vasanti dehe |
dānaprasaṅgo madhurā ca vāṇī
devārcanaṃ brāhmaṇatarpaṇaṃ ca || 16 ||
atyantakopaḥ kaṭukā ca vāṇī
daridratā ca svajaneṣu vairam |
nīcaprasaṅgaḥ kulahīnasevā
cihnāni dehe narakasthitānām || 17 ||
gamyate yadi mṛgendramandiraṃ
labhyate karikapālamauktikam |
jambukālayagate ca prāpyate
vatsapucchakharacarmakhaṇḍanam || 18 ||
śunaḥ pucchamiva vyarthaṃ jīvitaṃ vidyayā vinā |
na guhyagopane śaktaṃ na ca daṃśanivāraṇe || 19 ||
vācāṃ śaucaṃ ca manasaḥ śaucamindriyanigrahaḥ |
sarvabhūtadayāśaucametacchaucaṃ parārthinām || 20 ||
puṣpe gandhaṃ tile tailaṃ kāṣṭhe'gniṃ payasi ghṛtam |
ikṣau guḍaṃ tathā dehe paśyātmānaṃ vivekataḥ || 21 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
अर्थनाशं मनस्तापं गृहे दुश्चरितानि च ।
वञ्चनं चापमानं च मतिमान्न प्रकाशयेत् ॥ 01 ॥
धनधान्यप्रयोगेषु विद्यासङ्ग्रहणे तथा ।
आहारे व्यवहारे च त्यक्तलज्जः सुखी भवेत् ॥ 02 ॥
सन्तोषामृततृप्तानां यत्सुखं शान्तिरेव च ।
न च तद्धनलुब्धानामितश्चेतश्च धावताम् ॥ 03 ॥
सन्तोषस्त्रिषु कर्तव्यः स्वदारे भोजने धने ।
त्रिषु चैव न कर्तव्योऽध्ययने जपदानयोः ॥ 04 ॥
विप्रयोर्विप्रवह्न्योश्च दम्पत्योः स्वामिभृत्ययोः ।
अन्तरेण न गन्तव्यं हलस्य वृषभस्य च ॥ 05 ॥
पादाभ्यां न स्पृशेदग्निं गुरुं ब्राह्मणमेव च ।
नैव गां न कुमारीं च न वृद्धं न शिशुं तथा ॥ 06 ॥
शकटं पञ्चहस्तेन दशहस्तेन वाजिनम् ।
गजं हस्तसहस्रेण देशत्यागेन दुर्जनम् ॥ 07 ॥
हस्ती अङ्कुशमात्रेण वाजी हस्तेन ताड्यते ।
शऋङ्गी लगुडहस्तेन खड्गहस्तेन दुर्जनः ॥ 08 ॥
तुष्यन्ति भोजने विप्रा मयूरा घनगर्जिते ।
साधवः परसम्पत्तौ खलाः परविपत्तिषु ॥ 09 ॥
अनुलोमेन बलिनं प्रतिलोमेन दुर्जनम् ।
आत्मतुल्यबलं शत्रुं विनयेन बलेन वा ॥ 10 ॥
बाहुवीर्यं बलं राज्ञां ब्रह्मणो ब्रह्मविद्बली ।
रूपयौवनमाधुर्यं स्त्रीणां बलमनुत्तमम् ॥ 11 ॥
नात्यन्तं सरलैर्भाव्यं गत्वा पश्य वनस्थलीम् ।
छिद्यन्ते सरलास्तत्र कुब्जास्तिष्ठन्ति पादपाः ॥ 12 ॥
यत्रोदकं तत्र वसन्ति हंसा-
स्तथैव शुष्कं परिवर्जयन्ति ।
न हंसतुल्येन नरेण भाव्यं
पुनस्त्यजन्तः पुनराश्रयन्ते ॥ 13 ॥
उपार्जितानां वित्तानां त्याग एव हि रक्षणम् ।
तडागोदरसंस्थानां परीवाह इवाम्भसाम् ॥ 14 ॥
यस्यार्थास्तस्य मित्राणि यस्यार्थास्तस्य बान्धवाः ।
यस्यार्थाः स पुमाँल्लोके यस्यार्थाः स च पण्डितः ॥ 15 ॥
स्वर्गस्थितानामिह जीवलोके
चत्वारि चिह्नानि वसन्ति देहे ।
दानप्रसङ्गो मधुरा च वाणी
देवार्चनं ब्राह्मणतर्पणं च ॥ 16 ॥
अत्यन्तकोपः कटुका च वाणी
दरिद्रता च स्वजनेषु वैरम् ।
नीचप्रसङ्गः कुलहीनसेवा
चिह्नानि देहे नरकस्थितानाम् ॥ 17 ॥
गम्यते यदि मृगेन्द्रमन्दिरं
लभ्यते करिकपालमौक्तिकम् ।
जम्बुकालयगते च प्राप्यते
वत्सपुच्छखरचर्मखण्डनम् ॥ 18 ॥
शुनः पुच्छमिव व्यर्थं जीवितं विद्यया विना ।
न गुह्यगोपने शक्तं न च दंशनिवारणे ॥ 19 ॥
वाचां शौचं च मनसः शौचमिन्द्रियनिग्रहः ।
सर्वभूतदयाशौचमेतच्छौचं परार्थिनाम् ॥ 20 ॥
पुष्पे गन्धं तिले तैलं काष्ठेऽग्निं पयसि घृतम् ।
इक्षौ गुडं तथा देहे पश्यात्मानं विवेकतः ॥ 21 ॥
arthanāśaṃ manastāpaṃ gṛhe duścaritāni ca |
vañcanaṃ cāpamānaṃ ca matimānna prakāśayet || 01 ||
dhanadhānyaprayogeṣu vidyāsaṅgrahaṇe tathā |
āhāre vyavahāre ca tyaktalajjaḥ sukhī bhavet || 02 ||
santoṣāmṛtatṛptānāṃ yatsukhaṃ śāntireva ca |
na ca taddhanalubdhānāmitaścetaśca dhāvatām || 03 ||
santoṣastriṣu kartavyaḥ svadāre bhojane dhane |
triṣu caiva na kartavyo'dhyayane japadānayoḥ || 04 ||
viprayorvipravahnyośca dampatyoḥ svāmibhṛtyayoḥ |
antareṇa na gantavyaṃ halasya vṛṣabhasya ca || 05 ||
pādābhyāṃ na spṛśedagniṃ guruṃ brāhmaṇameva ca |
naiva gāṃ na kumārīṃ ca na vṛddhaṃ na śiśuṃ tathā || 06 ||
śakaṭaṃ pañcahastena daśahastena vājinam |
gajaṃ hastasahasreṇa deśatyāgena durjanam || 07 ||
hastī aṅkuśamātreṇa vājī hastena tāḍyate |
śaṛṅgī laguḍahastena khaḍgahastena durjanaḥ || 08 ||
tuṣyanti bhojane viprā mayūrā ghanagarjite |
sādhavaḥ parasampattau khalāḥ paravipattiṣu || 09 ||
anulomena balinaṃ pratilomena durjanam |
ātmatulyabalaṃ śatruṃ vinayena balena vā || 10 ||
bāhuvīryaṃ balaṃ rājñāṃ brahmaṇo brahmavidbalī |
rūpayauvanamādhuryaṃ strīṇāṃ balamanuttamam || 11 ||
nātyantaṃ saralairbhāvyaṃ gatvā paśya vanasthalīm |
chidyante saralāstatra kubjāstiṣṭhanti pādapāḥ || 12 ||
yatrodakaṃ tatra vasanti haṃsā-
stathaiva śuṣkaṃ parivarjayanti |
na haṃsatulyena nareṇa bhāvyaṃ
punastyajantaḥ punarāśrayante || 13 ||
upārjitānāṃ vittānāṃ tyāga eva hi rakṣaṇam |
taḍāgodarasaṃsthānāṃ parīvāha ivāmbhasām || 14 ||
yasyārthāstasya mitrāṇi yasyārthāstasya bāndhavāḥ |
yasyārthāḥ sa pumā~lloke yasyārthāḥ sa ca paṇḍitaḥ || 15 ||
svargasthitānāmiha jīvaloke
catvāri cihnāni vasanti dehe |
dānaprasaṅgo madhurā ca vāṇī
devārcanaṃ brāhmaṇatarpaṇaṃ ca || 16 ||
atyantakopaḥ kaṭukā ca vāṇī
daridratā ca svajaneṣu vairam |
nīcaprasaṅgaḥ kulahīnasevā
cihnāni dehe narakasthitānām || 17 ||
gamyate yadi mṛgendramandiraṃ
labhyate karikapālamauktikam |
jambukālayagate ca prāpyate
vatsapucchakharacarmakhaṇḍanam || 18 ||
śunaḥ pucchamiva vyarthaṃ jīvitaṃ vidyayā vinā |
na guhyagopane śaktaṃ na ca daṃśanivāraṇe || 19 ||
vācāṃ śaucaṃ ca manasaḥ śaucamindriyanigrahaḥ |
sarvabhūtadayāśaucametacchaucaṃ parārthinām || 20 ||
puṣpe gandhaṃ tile tailaṃ kāṣṭhe'gniṃ payasi ghṛtam |
ikṣau guḍaṃ tathā dehe paśyātmānaṃ vivekataḥ || 21 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.