ප්රණම්ය ශිරසා විෂ්ණුං ත්රෛලෝක්යාධිපතිං ප්රභුම් .
නානාශාස්ත්රෝද්ධෘතං වක්ෂ්යේ රාජනීතිසමුච්චයම් .. 01 ..
අධීත්යේදං යථාශාස්ත්රං නරෝ ජානාති සත්තමඃ .
ධර්මෝපදේශවිඛ්යාතං කාර්යාකාර්යං ශුභාශුභම් .. 02 ..
තදහං සම්ප්රවක්ෂ්යාමි ලෝකානාං හිතකාම්යයා .
යේන විජ්ඤාතමාත්රේණ සර්වජ්ඤාත්වං ප්රපද්යතේ .. 03 ..
මූර්ඛශිෂ්යෝපදේශේන දුෂ්ටස්ත්රීභරණේන ච .
දුඃඛිතෛඃ සම්ප්රයෝගේණ පණ්ඩිතෝ(අ)ප්යවසීදති .. 04 ..
දුෂ්ටා භාර්යා ශඨං මිත්රං භෘත්යශ්චෝත්තරදායකඃ .
සසර්පේ ච ගෘහේ වාසෝ මෘත්යුරේව න සංශයඃ .. 05 ..
ආපදර්ථේ ධනං රක්ෂේද්දාරාන් රක්ෂේද්ධනෛරපි .
ආත්මානං සතතං රක්ෂේද්දාරෛරපි ධනෛරපි .. 06 ..
ආපදර්ථේ ධනං රක්ෂේච්ඡ්රීමතාං කුත ආපදඃ .
කදාචිච්චලතේ ලක්ෂ්මීඃ සඤ්චිතෝ(අ)පි විනශ්යති .. 07 ..
යස්මින්දේශේ න සම්මානෝ න වෘත්තිර්න ච බාන්ධවාඃ .
න ච විද්යාගමෝ(අ)ප්යස්ති වාසං තත්ර න කාරයේත් .. 08 ..
ධනිකඃ ශ්රෝත්රියෝ රාජා නදී වෛද්යස්තු පඤ්චමඃ .
පඤ්ච යත්ර න විද්යන්තේ න තත්ර දිවසං වසේත් .. 09 ..
ලෝකයාත්රා භයං ලජ්ජා දාක්ෂිණ්යං ත්යාගශීලතා .
පඤ්ච යත්ර න විද්යන්තේ න කුර්යාත්තත්ර සංස්ථිතිම් .. 10 ..
ජානීයාත්ප්රේෂණේ භෘත්යාන්බාන්ධවාන් ව්යසනාගමේ .
මිත්රං චාපත්තිකාලේෂු භාර්යාං ච විභවක්ෂයේ .. 11 ..
ආතුරේ ව්යසනේ ප්රාප්තේ දුර්භික්ෂේ ශත්රුසඞ්කටේ .
රාජද්වාරේ ශ්මශානේ ච යස්තිෂ්ඨති ස බාන්ධවඃ .. 12 ..
යෝ ධ්රුවාණි පරිත්යජ්ය අධ්රුවං පරිෂේවතේ .
ධ්රුවාණි තස්ය නශ්යන්ති චාධ්රුවං නෂ්ටමේව හි .. 13 ..
වරයේත්කුලජාං ප්රාජ්ඤෝ විරූපාමපි කන්යකාම් .
රූපශීලාං න නීචස්ය විවාහඃ සදෘශේ කුලේ .. 14 ..
නදීනාං ශස්ත්රපාණීනාන්නඛීනාං ශඍඞ්ගිණාං තථා .
විශ්වාසෝ නෛව කර්තව්යඃ ස්ත්රීෂු රාජකුලේෂු ච .. 15 ..
විෂාදප්යමෘතං ග්රාහ්යමමේධ්යාදපි කාඤ්චනම් .
අමිත්රාදපි සද්වෘත්තං බාලාදපි සුභාෂිතම් .. 16 ..
ස්ත්රීණාං ද්විගුණ ආහාරෝ ලජ්ජා චාපි චතුර්ගුණා .
සාහසං ෂඩ්ගුණං චෛව කාමශ්චාෂ්ටගුණඃ ස්මෘතඃ .. 17 ..
Roman (IAST) Transliteration
praṇamya śirasā viṣṇuṃ trailokyādhipatiṃ prabhum |
nānāśāstroddhṛtaṃ vakṣye rājanītisamuccayam || 01 ||
adhītyedaṃ yathāśāstraṃ naro jānāti sattamaḥ |
dharmopadeśavikhyātaṃ kāryākāryaṃ śubhāśubham || 02 ||
tadahaṃ sampravakṣyāmi lokānāṃ hitakāmyayā |
yena vijñātamātreṇa sarvajñātvaṃ prapadyate || 03 ||
mūrkhaśiṣyopadeśena duṣṭastrībharaṇena ca |
duḥkhitaiḥ samprayogeṇa paṇḍito'pyavasīdati || 04 ||
duṣṭā bhāryā śaṭhaṃ mitraṃ bhṛtyaścottaradāyakaḥ |
sasarpe ca gṛhe vāso mṛtyureva na saṃśayaḥ || 05 ||
āpadarthe dhanaṃ rakṣeddārān rakṣeddhanairapi |
ātmānaṃ satataṃ rakṣeddārairapi dhanairapi || 06 ||
āpadarthe dhanaṃ rakṣecchrīmatāṃ kuta āpadaḥ |
kadāciccalate lakṣmīḥ sañcito'pi vinaśyati || 07 ||
yasmindeśe na sammāno na vṛttirna ca bāndhavāḥ |
na ca vidyāgamo'pyasti vāsaṃ tatra na kārayet || 08 ||
dhanikaḥ śrotriyo rājā nadī vaidyastu pañcamaḥ |
pañca yatra na vidyante na tatra divasaṃ vaset || 09 ||
lokayātrā bhayaṃ lajjā dākṣiṇyaṃ tyāgaśīlatā |
pañca yatra na vidyante na kuryāttatra saṃsthitim || 10 ||
jānīyātpreṣaṇe bhṛtyānbāndhavān vyasanāgame |
mitraṃ cāpattikāleṣu bhāryāṃ ca vibhavakṣaye || 11 ||
āture vyasane prāpte durbhikṣe śatrusaṅkaṭe |
rājadvāre śmaśāne ca yastiṣṭhati sa bāndhavaḥ || 12 ||
yo dhruvāṇi parityajya adhruvaṃ pariṣevate |
dhruvāṇi tasya naśyanti cādhruvaṃ naṣṭameva hi || 13 ||
varayetkulajāṃ prājño virūpāmapi kanyakām |
rūpaśīlāṃ na nīcasya vivāhaḥ sadṛśe kule || 14 ||
nadīnāṃ śastrapāṇīnānnakhīnāṃ śaṛṅgiṇāṃ tathā |
viśvāso naiva kartavyaḥ strīṣu rājakuleṣu ca || 15 ||
viṣādapyamṛtaṃ grāhyamamedhyādapi kāñcanam |
amitrādapi sadvṛttaṃ bālādapi subhāṣitam || 16 ||
strīṇāṃ dviguṇa āhāro lajjā cāpi caturguṇā |
sāhasaṃ ṣaḍguṇaṃ caiva kāmaścāṣṭaguṇaḥ smṛtaḥ || 17 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
प्रणम्य शिरसा विष्णुं त्रैलोक्याधिपतिं प्रभुम् ।
नानाशास्त्रोद्धृतं वक्ष्ये राजनीतिसमुच्चयम् ॥ 01 ॥
अधीत्येदं यथाशास्त्रं नरो जानाति सत्तमः ।
धर्मोपदेशविख्यातं कार्याकार्यं शुभाशुभम् ॥ 02 ॥
तदहं सम्प्रवक्ष्यामि लोकानां हितकाम्यया ।
येन विज्ञातमात्रेण सर्वज्ञात्वं प्रपद्यते ॥ 03 ॥
मूर्खशिष्योपदेशेन दुष्टस्त्रीभरणेन च ।
दुःखितैः सम्प्रयोगेण पण्डितोऽप्यवसीदति ॥ 04 ॥
दुष्टा भार्या शठं मित्रं भृत्यश्चोत्तरदायकः ।
ससर्पे च गृहे वासो मृत्युरेव न संशयः ॥ 05 ॥
आपदर्थे धनं रक्षेद्दारान् रक्षेद्धनैरपि ।
आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि ॥ 06 ॥
आपदर्थे धनं रक्षेच्छ्रीमतां कुत आपदः ।
कदाचिच्चलते लक्ष्मीः सञ्चितोऽपि विनश्यति ॥ 07 ॥
यस्मिन्देशे न सम्मानो न वृत्तिर्न च बान्धवाः ।
न च विद्यागमोऽप्यस्ति वासं तत्र न कारयेत् ॥ 08 ॥
धनिकः श्रोत्रियो राजा नदी वैद्यस्तु पञ्चमः ।
पञ्च यत्र न विद्यन्ते न तत्र दिवसं वसेत् ॥ 09 ॥
लोकयात्रा भयं लज्जा दाक्षिण्यं त्यागशीलता ।
पञ्च यत्र न विद्यन्ते न कुर्यात्तत्र संस्थितिम् ॥ 10 ॥
जानीयात्प्रेषणे भृत्यान्बान्धवान् व्यसनागमे ।
मित्रं चापत्तिकालेषु भार्यां च विभवक्षये ॥ 11 ॥
आतुरे व्यसने प्राप्ते दुर्भिक्षे शत्रुसङ्कटे ।
राजद्वारे श्मशाने च यस्तिष्ठति स बान्धवः ॥ 12 ॥
यो ध्रुवाणि परित्यज्य अध्रुवं परिषेवते ।
ध्रुवाणि तस्य नश्यन्ति चाध्रुवं नष्टमेव हि ॥ 13 ॥
वरयेत्कुलजां प्राज्ञो विरूपामपि कन्यकाम् ।
रूपशीलां न नीचस्य विवाहः सदृशे कुले ॥ 14 ॥
नदीनां शस्त्रपाणीनान्नखीनां शऋङ्गिणां तथा ।
विश्वासो नैव कर्तव्यः स्त्रीषु राजकुलेषु च ॥ 15 ॥
विषादप्यमृतं ग्राह्यममेध्यादपि काञ्चनम् ।
अमित्रादपि सद्वृत्तं बालादपि सुभाषितम् ॥ 16 ॥
स्त्रीणां द्विगुण आहारो लज्जा चापि चतुर्गुणा ।
साहसं षड्गुणं चैव कामश्चाष्टगुणः स्मृतः ॥ 17 ॥
praṇamya śirasā viṣṇuṃ trailokyādhipatiṃ prabhum |
nānāśāstroddhṛtaṃ vakṣye rājanītisamuccayam || 01 ||
adhītyedaṃ yathāśāstraṃ naro jānāti sattamaḥ |
dharmopadeśavikhyātaṃ kāryākāryaṃ śubhāśubham || 02 ||
tadahaṃ sampravakṣyāmi lokānāṃ hitakāmyayā |
yena vijñātamātreṇa sarvajñātvaṃ prapadyate || 03 ||
mūrkhaśiṣyopadeśena duṣṭastrībharaṇena ca |
duḥkhitaiḥ samprayogeṇa paṇḍito'pyavasīdati || 04 ||
duṣṭā bhāryā śaṭhaṃ mitraṃ bhṛtyaścottaradāyakaḥ |
sasarpe ca gṛhe vāso mṛtyureva na saṃśayaḥ || 05 ||
āpadarthe dhanaṃ rakṣeddārān rakṣeddhanairapi |
ātmānaṃ satataṃ rakṣeddārairapi dhanairapi || 06 ||
āpadarthe dhanaṃ rakṣecchrīmatāṃ kuta āpadaḥ |
kadāciccalate lakṣmīḥ sañcito'pi vinaśyati || 07 ||
yasmindeśe na sammāno na vṛttirna ca bāndhavāḥ |
na ca vidyāgamo'pyasti vāsaṃ tatra na kārayet || 08 ||
dhanikaḥ śrotriyo rājā nadī vaidyastu pañcamaḥ |
pañca yatra na vidyante na tatra divasaṃ vaset || 09 ||
lokayātrā bhayaṃ lajjā dākṣiṇyaṃ tyāgaśīlatā |
pañca yatra na vidyante na kuryāttatra saṃsthitim || 10 ||
jānīyātpreṣaṇe bhṛtyānbāndhavān vyasanāgame |
mitraṃ cāpattikāleṣu bhāryāṃ ca vibhavakṣaye || 11 ||
āture vyasane prāpte durbhikṣe śatrusaṅkaṭe |
rājadvāre śmaśāne ca yastiṣṭhati sa bāndhavaḥ || 12 ||
yo dhruvāṇi parityajya adhruvaṃ pariṣevate |
dhruvāṇi tasya naśyanti cādhruvaṃ naṣṭameva hi || 13 ||
varayetkulajāṃ prājño virūpāmapi kanyakām |
rūpaśīlāṃ na nīcasya vivāhaḥ sadṛśe kule || 14 ||
nadīnāṃ śastrapāṇīnānnakhīnāṃ śaṛṅgiṇāṃ tathā |
viśvāso naiva kartavyaḥ strīṣu rājakuleṣu ca || 15 ||
viṣādapyamṛtaṃ grāhyamamedhyādapi kāñcanam |
amitrādapi sadvṛttaṃ bālādapi subhāṣitam || 16 ||
strīṇāṃ dviguṇa āhāro lajjā cāpi caturguṇā |
sāhasaṃ ṣaḍguṇaṃ caiva kāmaścāṣṭaguṇaḥ smṛtaḥ || 17 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.