ப்ரணம்ய ஶிரஸா விஷ்ணும் த்ரைலோக்யாதிபதிம் ப்ரபும் ।
நாநாஶாஸ்த்ரோத்த்ரு'தம் வக்ஷ்யே ராஜநீதிஸமுச்சயம் ॥ 01 ॥
அதீத்யேதம் யதாஶாஸ்த்ரம் நரோ ஜாநாதி ஸத்தமஃ ।
தர்மோபதேஶவிக்யாதம் கார்யாகார்யம் ஶுபாஶுபம் ॥ 02 ॥
ததஹம் ஸம்ப்ரவக்ஷ்யாமி லோகாநாம் ஹிதகாம்யயா ।
யேந விஜ்ஞாதமாத்ரேண ஸர்வஜ்ஞாத்வம் ப்ரபத்யதே ॥ 03 ॥
மூர்கஶிஷ்யோபதேஶேந துஷ்டஸ்த்ரீபரணேந ச ।
துஃகிதைஃ ஸம்ப்ரயோகேண பண்டிதோऽப்யவஸீததி ॥ 04 ॥
துஷ்டா பார்யா ஶடம் மித்ரம் ப்ரு'த்யஶ்சோத்தரதாயகஃ ।
ஸஸர்பே ச க்ரு'ஹே வாஸோ ம்ரு'த்யுரேவ ந ஸம்ஶயஃ ॥ 05 ॥
ஆபதர்தே தநம் ரக்ஷேத்தாராந் ரக்ஷேத்தநைரபி ।
ஆத்மாநம் ஸததம் ரக்ஷேத்தாரைரபி தநைரபி ॥ 06 ॥
ஆபதர்தே தநம் ரக்ஷேச்ச்ரீமதாம் குத ஆபதஃ ।
கதாசிச்சலதே லக்ஷ்மீஃ ஸஞ்சிதோऽபி விநஶ்யதி ॥ 07 ॥
யஸ்மிந்தேஶே ந ஸம்மாநோ ந வ்ரு'த்திர்ந ச பாந்தவாஃ ।
ந ச வித்யாகமோऽப்யஸ்தி வாஸம் தத்ர ந காரயேத் ॥ 08 ॥
தநிகஃ ஶ்ரோத்ரியோ ராஜா நதீ வைத்யஸ்து பஞ்சமஃ ।
பஞ்ச யத்ர ந வித்யந்தே ந தத்ர திவஸம் வஸேத் ॥ 09 ॥
லோகயாத்ரா பயம் லஜ்ஜா தாக்ஷிண்யம் த்யாகஶீலதா ।
பஞ்ச யத்ர ந வித்யந்தே ந குர்யாத்தத்ர ஸம்ஸ்திதிம் ॥ 10 ॥
ஜாநீயாத்ப்ரேஷணே ப்ரு'த்யாந்பாந்தவாந் வ்யஸநாகமே ।
மித்ரம் சாபத்திகாலேஷு பார்யாம் ச விபவக்ஷயே ॥ 11 ॥
ஆதுரே வ்யஸநே ப்ராப்தே துர்பிக்ஷே ஶத்ருஸங்கடே ।
ராஜத்வாரே ஶ்மஶாநே ச யஸ்திஷ்டதி ஸ பாந்தவஃ ॥ 12 ॥
யோ த்ருவாணி பரித்யஜ்ய அத்ருவம் பரிஷேவதே ।
த்ருவாணி தஸ்ய நஶ்யந்தி சாத்ருவம் நஷ்டமேவ ஹி ॥ 13 ॥
வரயேத்குலஜாம் ப்ராஜ்ஞோ விரூபாமபி கந்யகாம் ।
ரூபஶீலாம் ந நீசஸ்ய விவாஹஃ ஸத்ரு'ஶே குலே ॥ 14 ॥
நதீநாம் ஶஸ்த்ரபாணீநாந்நகீநாம் ஶரு'ங்கிணாம் ததா ।
விஶ்வாஸோ நைவ கர்தவ்யஃ ஸ்த்ரீஷு ராஜகுலேஷு ச ॥ 15 ॥
விஷாதப்யம்ரு'தம் க்ராஹ்யமமேத்யாதபி காஞ்சநம் ।
அமித்ராதபி ஸத்வ்ரு'த்தம் பாலாதபி ஸுபாஷிதம் ॥ 16 ॥
ஸ்த்ரீணாம் த்விகுண ஆஹாரோ லஜ்ஜா சாபி சதுர்குணா ।
ஸாஹஸம் ஷட்குணம் சைவ காமஶ்சாஷ்டகுணஃ ஸ்ம்ரு'தஃ ॥ 17 ॥
Roman (IAST) Transliteration
praṇamya śirasā viṣṇuṃ trailokyādhipatiṃ prabhum |
nānāśāstroddhṛtaṃ vakṣye rājanītisamuccayam || 01 ||
adhītyedaṃ yathāśāstraṃ naro jānāti sattamaḥ |
dharmopadeśavikhyātaṃ kāryākāryaṃ śubhāśubham || 02 ||
tadahaṃ sampravakṣyāmi lokānāṃ hitakāmyayā |
yena vijñātamātreṇa sarvajñātvaṃ prapadyate || 03 ||
mūrkhaśiṣyopadeśena duṣṭastrībharaṇena ca |
duḥkhitaiḥ samprayogeṇa paṇḍito'pyavasīdati || 04 ||
duṣṭā bhāryā śaṭhaṃ mitraṃ bhṛtyaścottaradāyakaḥ |
sasarpe ca gṛhe vāso mṛtyureva na saṃśayaḥ || 05 ||
āpadarthe dhanaṃ rakṣeddārān rakṣeddhanairapi |
ātmānaṃ satataṃ rakṣeddārairapi dhanairapi || 06 ||
āpadarthe dhanaṃ rakṣecchrīmatāṃ kuta āpadaḥ |
kadāciccalate lakṣmīḥ sañcito'pi vinaśyati || 07 ||
yasmindeśe na sammāno na vṛttirna ca bāndhavāḥ |
na ca vidyāgamo'pyasti vāsaṃ tatra na kārayet || 08 ||
dhanikaḥ śrotriyo rājā nadī vaidyastu pañcamaḥ |
pañca yatra na vidyante na tatra divasaṃ vaset || 09 ||
lokayātrā bhayaṃ lajjā dākṣiṇyaṃ tyāgaśīlatā |
pañca yatra na vidyante na kuryāttatra saṃsthitim || 10 ||
jānīyātpreṣaṇe bhṛtyānbāndhavān vyasanāgame |
mitraṃ cāpattikāleṣu bhāryāṃ ca vibhavakṣaye || 11 ||
āture vyasane prāpte durbhikṣe śatrusaṅkaṭe |
rājadvāre śmaśāne ca yastiṣṭhati sa bāndhavaḥ || 12 ||
yo dhruvāṇi parityajya adhruvaṃ pariṣevate |
dhruvāṇi tasya naśyanti cādhruvaṃ naṣṭameva hi || 13 ||
varayetkulajāṃ prājño virūpāmapi kanyakām |
rūpaśīlāṃ na nīcasya vivāhaḥ sadṛśe kule || 14 ||
nadīnāṃ śastrapāṇīnānnakhīnāṃ śaṛṅgiṇāṃ tathā |
viśvāso naiva kartavyaḥ strīṣu rājakuleṣu ca || 15 ||
viṣādapyamṛtaṃ grāhyamamedhyādapi kāñcanam |
amitrādapi sadvṛttaṃ bālādapi subhāṣitam || 16 ||
strīṇāṃ dviguṇa āhāro lajjā cāpi caturguṇā |
sāhasaṃ ṣaḍguṇaṃ caiva kāmaścāṣṭaguṇaḥ smṛtaḥ || 17 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
प्रणम्य शिरसा विष्णुं त्रैलोक्याधिपतिं प्रभुम् ।
नानाशास्त्रोद्धृतं वक्ष्ये राजनीतिसमुच्चयम् ॥ 01 ॥
अधीत्येदं यथाशास्त्रं नरो जानाति सत्तमः ।
धर्मोपदेशविख्यातं कार्याकार्यं शुभाशुभम् ॥ 02 ॥
तदहं सम्प्रवक्ष्यामि लोकानां हितकाम्यया ।
येन विज्ञातमात्रेण सर्वज्ञात्वं प्रपद्यते ॥ 03 ॥
मूर्खशिष्योपदेशेन दुष्टस्त्रीभरणेन च ।
दुःखितैः सम्प्रयोगेण पण्डितोऽप्यवसीदति ॥ 04 ॥
दुष्टा भार्या शठं मित्रं भृत्यश्चोत्तरदायकः ।
ससर्पे च गृहे वासो मृत्युरेव न संशयः ॥ 05 ॥
आपदर्थे धनं रक्षेद्दारान् रक्षेद्धनैरपि ।
आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि ॥ 06 ॥
आपदर्थे धनं रक्षेच्छ्रीमतां कुत आपदः ।
कदाचिच्चलते लक्ष्मीः सञ्चितोऽपि विनश्यति ॥ 07 ॥
यस्मिन्देशे न सम्मानो न वृत्तिर्न च बान्धवाः ।
न च विद्यागमोऽप्यस्ति वासं तत्र न कारयेत् ॥ 08 ॥
धनिकः श्रोत्रियो राजा नदी वैद्यस्तु पञ्चमः ।
पञ्च यत्र न विद्यन्ते न तत्र दिवसं वसेत् ॥ 09 ॥
लोकयात्रा भयं लज्जा दाक्षिण्यं त्यागशीलता ।
पञ्च यत्र न विद्यन्ते न कुर्यात्तत्र संस्थितिम् ॥ 10 ॥
जानीयात्प्रेषणे भृत्यान्बान्धवान् व्यसनागमे ।
मित्रं चापत्तिकालेषु भार्यां च विभवक्षये ॥ 11 ॥
आतुरे व्यसने प्राप्ते दुर्भिक्षे शत्रुसङ्कटे ।
राजद्वारे श्मशाने च यस्तिष्ठति स बान्धवः ॥ 12 ॥
यो ध्रुवाणि परित्यज्य अध्रुवं परिषेवते ।
ध्रुवाणि तस्य नश्यन्ति चाध्रुवं नष्टमेव हि ॥ 13 ॥
वरयेत्कुलजां प्राज्ञो विरूपामपि कन्यकाम् ।
रूपशीलां न नीचस्य विवाहः सदृशे कुले ॥ 14 ॥
नदीनां शस्त्रपाणीनान्नखीनां शऋङ्गिणां तथा ।
विश्वासो नैव कर्तव्यः स्त्रीषु राजकुलेषु च ॥ 15 ॥
विषादप्यमृतं ग्राह्यममेध्यादपि काञ्चनम् ।
अमित्रादपि सद्वृत्तं बालादपि सुभाषितम् ॥ 16 ॥
स्त्रीणां द्विगुण आहारो लज्जा चापि चतुर्गुणा ।
साहसं षड्गुणं चैव कामश्चाष्टगुणः स्मृतः ॥ 17 ॥
praṇamya śirasā viṣṇuṃ trailokyādhipatiṃ prabhum |
nānāśāstroddhṛtaṃ vakṣye rājanītisamuccayam || 01 ||
adhītyedaṃ yathāśāstraṃ naro jānāti sattamaḥ |
dharmopadeśavikhyātaṃ kāryākāryaṃ śubhāśubham || 02 ||
tadahaṃ sampravakṣyāmi lokānāṃ hitakāmyayā |
yena vijñātamātreṇa sarvajñātvaṃ prapadyate || 03 ||
mūrkhaśiṣyopadeśena duṣṭastrībharaṇena ca |
duḥkhitaiḥ samprayogeṇa paṇḍito'pyavasīdati || 04 ||
duṣṭā bhāryā śaṭhaṃ mitraṃ bhṛtyaścottaradāyakaḥ |
sasarpe ca gṛhe vāso mṛtyureva na saṃśayaḥ || 05 ||
āpadarthe dhanaṃ rakṣeddārān rakṣeddhanairapi |
ātmānaṃ satataṃ rakṣeddārairapi dhanairapi || 06 ||
āpadarthe dhanaṃ rakṣecchrīmatāṃ kuta āpadaḥ |
kadāciccalate lakṣmīḥ sañcito'pi vinaśyati || 07 ||
yasmindeśe na sammāno na vṛttirna ca bāndhavāḥ |
na ca vidyāgamo'pyasti vāsaṃ tatra na kārayet || 08 ||
dhanikaḥ śrotriyo rājā nadī vaidyastu pañcamaḥ |
pañca yatra na vidyante na tatra divasaṃ vaset || 09 ||
lokayātrā bhayaṃ lajjā dākṣiṇyaṃ tyāgaśīlatā |
pañca yatra na vidyante na kuryāttatra saṃsthitim || 10 ||
jānīyātpreṣaṇe bhṛtyānbāndhavān vyasanāgame |
mitraṃ cāpattikāleṣu bhāryāṃ ca vibhavakṣaye || 11 ||
āture vyasane prāpte durbhikṣe śatrusaṅkaṭe |
rājadvāre śmaśāne ca yastiṣṭhati sa bāndhavaḥ || 12 ||
yo dhruvāṇi parityajya adhruvaṃ pariṣevate |
dhruvāṇi tasya naśyanti cādhruvaṃ naṣṭameva hi || 13 ||
varayetkulajāṃ prājño virūpāmapi kanyakām |
rūpaśīlāṃ na nīcasya vivāhaḥ sadṛśe kule || 14 ||
nadīnāṃ śastrapāṇīnānnakhīnāṃ śaṛṅgiṇāṃ tathā |
viśvāso naiva kartavyaḥ strīṣu rājakuleṣu ca || 15 ||
viṣādapyamṛtaṃ grāhyamamedhyādapi kāñcanam |
amitrādapi sadvṛttaṃ bālādapi subhāṣitam || 16 ||
strīṇāṃ dviguṇa āhāro lajjā cāpi caturguṇā |
sāhasaṃ ṣaḍguṇaṃ caiva kāmaścāṣṭaguṇaḥ smṛtaḥ || 17 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.