මුක්තිමිච්ඡසි චේත්තාත විෂයාන්විෂවත්ත්යජ .
ක්ෂමාර්ජවදයාශෞචං සත්යං පීයූෂවත්පිබ .. 01 ..
පරස්පරස්ය මර්මාණි යේ භාෂන්තේ නරාධමාඃ .
ත ඒව විලයං යාන්ති වල්මීකෝදරසර්පවත් .. 02 ..
ගන්ධඃ සුවර්ණේ ඵලමික්ෂුදණ්ඩේ
නාකරි පුෂ්පං ඛලු චන්දනස්ය .
විද්වාන්ධනාඪ්යශ්ච නෘපශ්චිරායුඃ
ධාතුඃ පුරා කෝ(අ)පි න බුද්ධිදෝ(අ)භූත් .. 03 ..
සර්වෞෂධීනාමමෘතා ප්රධානා
සර්වේෂු සෞඛ්යේෂ්වශනං ප්රධානම් .
සර්වේන්ද්රියාණාං නයනං ප්රධානං
සර්වේෂු ගාත්රේෂු ශිරඃ ප්රධානම් .. 04 ..
දූතෝ න සඤ්චරති ඛේ න චලේච්ච වාර්තා
පූර්වං න ජල්පිතමිදං න ච සඞ්ගමෝ(අ)ස්ති .
ව්යෝම්නි ස්ථිතං රවිශාශිග්රහණං ප්රශස්තං
ජානාති යෝ ද්විජවරඃ ස කථං න විද්වාන් .. 05 ..
විද්යාර්ථී සේවකඃ පාන්ථඃ ක්ෂුධාර්තෝ භයකාතරඃ .
භාණ්ඩාරී ප්රතිහාරී ච සප්ත සුප්තාන්ප්රබෝධයේත් .. 06 ..
අහිං නෘපං ච ශාර්දූලං වෘද්ධං ච බාලකං තථා .
පරශ්වානං ච මූර්ඛං ච සප්ත සුප්තාන්න බෝධයේත් .. 07 ..
අර්ධාධීතාශ්ච යෛර්වේදාස්තථා ශූද්රාන්නභෝජනාඃ .
තේ ද්විජාඃ කිං කරිෂ්යන්ති නිර්විෂා ඉව පන්නගාඃ .. 08 ..
යස්මින්රුෂ්ටේ භයං නාස්ති තුෂ්ටේ නෛව ධනාගමඃ .
නිග්රහෝ(අ)නුග්රහෝ නාස්ති ස රුෂ්ටඃ කිං කරිෂ්යති .. 09 ..
නිර්විෂේණාපි සර්පේණ කර්තව්යා මහතී ඵණා .
විෂමස්තු න චාප්යස්තු ඝටාටෝපෝ භයඞ්කරඃ .. 10 ..
ප්රාතර්ද්යූතප්රසඞ්ගේන මධ්යාහ්නේ ස්ත්රීප්රසඞ්ගතඃ .
රාත්රෞ චෞරප්රසඞ්ගේන කාලෝ ගච්ඡන්ති ධීමතාම් .. 11 ..
ස්වහස්තග්රථිතා මාලා ස්වහස්තඝෘෂ්ටචන්දනම් .
ස්වහස්තලිඛිතං ස්තෝත්රං ශක්රස්යාපි ශ්රියං හරේත් .. 12 ..
ඉක්ෂුදණ්ඩාස්තිලාඃ ශූද්රාඃ කාන්තා හේම ච මේදිනී .
චන්දනං දධි තාම්බූලං මර්දනං ගුණවර්ධනම් .. 13 ..
දහ්යමානාඃ සුතීව්රේණ නීචාඃ පරයශෝ(අ)ග්නිනා
අශක්තාස්තත්පදං ගන්තුං තතෝ නින්දාං ප්රකුර්වතේ .
දරිද්රතා ධීරතයා විරාජතේකුවස්ත්රතා ශුභ්රතයා විරාජතේ
කදන්නතා චෝෂ්ණතයා විරාජතේ කුරූපතා ශීලතයා විරාජතේ .. 14 ..
Roman (IAST) Transliteration
muktimicchasi cettāta viṣayānviṣavattyaja |
kṣamārjavadayāśaucaṃ satyaṃ pīyūṣavatpiba || 01 ||
parasparasya marmāṇi ye bhāṣante narādhamāḥ |
ta eva vilayaṃ yānti valmīkodarasarpavat || 02 ||
gandhaḥ suvarṇe phalamikṣudaṇḍe
nākari puṣpaṃ khalu candanasya |
vidvāndhanāḍhyaśca nṛpaścirāyuḥ
dhātuḥ purā ko'pi na buddhido'bhūt || 03 ||
sarvauṣadhīnāmamṛtā pradhānā
sarveṣu saukhyeṣvaśanaṃ pradhānam |
sarvendriyāṇāṃ nayanaṃ pradhānaṃ
sarveṣu gātreṣu śiraḥ pradhānam || 04 ||
dūto na sañcarati khe na calecca vārtā
pūrvaṃ na jalpitamidaṃ na ca saṅgamo'sti |
vyomni sthitaṃ raviśāśigrahaṇaṃ praśastaṃ
jānāti yo dvijavaraḥ sa kathaṃ na vidvān || 05 ||
vidyārthī sevakaḥ pānthaḥ kṣudhārto bhayakātaraḥ |
bhāṇḍārī pratihārī ca sapta suptānprabodhayet || 06 ||
ahiṃ nṛpaṃ ca śārdūlaṃ vṛddhaṃ ca bālakaṃ tathā |
paraśvānaṃ ca mūrkhaṃ ca sapta suptānna bodhayet || 07 ||
ardhādhītāśca yairvedāstathā śūdrānnabhojanāḥ |
te dvijāḥ kiṃ kariṣyanti nirviṣā iva pannagāḥ || 08 ||
yasminruṣṭe bhayaṃ nāsti tuṣṭe naiva dhanāgamaḥ |
nigraho'nugraho nāsti sa ruṣṭaḥ kiṃ kariṣyati || 09 ||
nirviṣeṇāpi sarpeṇa kartavyā mahatī phaṇā |
viṣamastu na cāpyastu ghaṭāṭopo bhayaṅkaraḥ || 10 ||
prātardyūtaprasaṅgena madhyāhne strīprasaṅgataḥ |
rātrau cauraprasaṅgena kālo gacchanti dhīmatām || 11 ||
svahastagrathitā mālā svahastaghṛṣṭacandanam |
svahastalikhitaṃ stotraṃ śakrasyāpi śriyaṃ haret || 12 ||
ikṣudaṇḍāstilāḥ śūdrāḥ kāntā hema ca medinī |
candanaṃ dadhi tāmbūlaṃ mardanaṃ guṇavardhanam || 13 ||
dahyamānāḥ sutīvreṇa nīcāḥ parayaśo'gninā
aśaktāstatpadaṃ gantuṃ tato nindāṃ prakurvate |
daridratā dhīratayā virājatekuvastratā śubhratayā virājate
kadannatā coṣṇatayā virājate kurūpatā śīlatayā virājate || 14 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
मुक्तिमिच्छसि चेत्तात विषयान्विषवत्त्यज ।
क्षमार्जवदयाशौचं सत्यं पीयूषवत्पिब ॥ 01 ॥
परस्परस्य मर्माणि ये भाषन्ते नराधमाः ।
त एव विलयं यान्ति वल्मीकोदरसर्पवत् ॥ 02 ॥
गन्धः सुवर्णे फलमिक्षुदण्डे
नाकरि पुष्पं खलु चन्दनस्य ।
विद्वान्धनाढ्यश्च नृपश्चिरायुः
धातुः पुरा कोऽपि न बुद्धिदोऽभूत् ॥ 03 ॥
सर्वौषधीनाममृता प्रधाना
सर्वेषु सौख्येष्वशनं प्रधानम् ।
सर्वेन्द्रियाणां नयनं प्रधानं
सर्वेषु गात्रेषु शिरः प्रधानम् ॥ 04 ॥
दूतो न सञ्चरति खे न चलेच्च वार्ता
पूर्वं न जल्पितमिदं न च सङ्गमोऽस्ति ।
व्योम्नि स्थितं रविशाशिग्रहणं प्रशस्तं
जानाति यो द्विजवरः स कथं न विद्वान् ॥ 05 ॥
विद्यार्थी सेवकः पान्थः क्षुधार्तो भयकातरः ।
भाण्डारी प्रतिहारी च सप्त सुप्तान्प्रबोधयेत् ॥ 06 ॥
अहिं नृपं च शार्दूलं वृद्धं च बालकं तथा ।
परश्वानं च मूर्खं च सप्त सुप्तान्न बोधयेत् ॥ 07 ॥
अर्धाधीताश्च यैर्वेदास्तथा शूद्रान्नभोजनाः ।
ते द्विजाः किं करिष्यन्ति निर्विषा इव पन्नगाः ॥ 08 ॥
यस्मिन्रुष्टे भयं नास्ति तुष्टे नैव धनागमः ।
निग्रहोऽनुग्रहो नास्ति स रुष्टः किं करिष्यति ॥ 09 ॥
निर्विषेणापि सर्पेण कर्तव्या महती फणा ।
विषमस्तु न चाप्यस्तु घटाटोपो भयङ्करः ॥ 10 ॥
प्रातर्द्यूतप्रसङ्गेन मध्याह्ने स्त्रीप्रसङ्गतः ।
रात्रौ चौरप्रसङ्गेन कालो गच्छन्ति धीमताम् ॥ 11 ॥
स्वहस्तग्रथिता माला स्वहस्तघृष्टचन्दनम् ।
स्वहस्तलिखितं स्तोत्रं शक्रस्यापि श्रियं हरेत् ॥ 12 ॥
इक्षुदण्डास्तिलाः शूद्राः कान्ता हेम च मेदिनी ।
चन्दनं दधि ताम्बूलं मर्दनं गुणवर्धनम् ॥ 13 ॥
दह्यमानाः सुतीव्रेण नीचाः परयशोऽग्निना
अशक्तास्तत्पदं गन्तुं ततो निन्दां प्रकुर्वते ।
दरिद्रता धीरतया विराजतेकुवस्त्रता शुभ्रतया विराजते
कदन्नता चोष्णतया विराजते कुरूपता शीलतया विराजते ॥ 14 ॥
muktimicchasi cettāta viṣayānviṣavattyaja |
kṣamārjavadayāśaucaṃ satyaṃ pīyūṣavatpiba || 01 ||
parasparasya marmāṇi ye bhāṣante narādhamāḥ |
ta eva vilayaṃ yānti valmīkodarasarpavat || 02 ||
gandhaḥ suvarṇe phalamikṣudaṇḍe
nākari puṣpaṃ khalu candanasya |
vidvāndhanāḍhyaśca nṛpaścirāyuḥ
dhātuḥ purā ko'pi na buddhido'bhūt || 03 ||
sarvauṣadhīnāmamṛtā pradhānā
sarveṣu saukhyeṣvaśanaṃ pradhānam |
sarvendriyāṇāṃ nayanaṃ pradhānaṃ
sarveṣu gātreṣu śiraḥ pradhānam || 04 ||
dūto na sañcarati khe na calecca vārtā
pūrvaṃ na jalpitamidaṃ na ca saṅgamo'sti |
vyomni sthitaṃ raviśāśigrahaṇaṃ praśastaṃ
jānāti yo dvijavaraḥ sa kathaṃ na vidvān || 05 ||
vidyārthī sevakaḥ pānthaḥ kṣudhārto bhayakātaraḥ |
bhāṇḍārī pratihārī ca sapta suptānprabodhayet || 06 ||
ahiṃ nṛpaṃ ca śārdūlaṃ vṛddhaṃ ca bālakaṃ tathā |
paraśvānaṃ ca mūrkhaṃ ca sapta suptānna bodhayet || 07 ||
ardhādhītāśca yairvedāstathā śūdrānnabhojanāḥ |
te dvijāḥ kiṃ kariṣyanti nirviṣā iva pannagāḥ || 08 ||
yasminruṣṭe bhayaṃ nāsti tuṣṭe naiva dhanāgamaḥ |
nigraho'nugraho nāsti sa ruṣṭaḥ kiṃ kariṣyati || 09 ||
nirviṣeṇāpi sarpeṇa kartavyā mahatī phaṇā |
viṣamastu na cāpyastu ghaṭāṭopo bhayaṅkaraḥ || 10 ||
prātardyūtaprasaṅgena madhyāhne strīprasaṅgataḥ |
rātrau cauraprasaṅgena kālo gacchanti dhīmatām || 11 ||
svahastagrathitā mālā svahastaghṛṣṭacandanam |
svahastalikhitaṃ stotraṃ śakrasyāpi śriyaṃ haret || 12 ||
ikṣudaṇḍāstilāḥ śūdrāḥ kāntā hema ca medinī |
candanaṃ dadhi tāmbūlaṃ mardanaṃ guṇavardhanam || 13 ||
dahyamānāḥ sutīvreṇa nīcāḥ parayaśo'gninā
aśaktāstatpadaṃ gantuṃ tato nindāṃ prakurvate |
daridratā dhīratayā virājatekuvastratā śubhratayā virājate
kadannatā coṣṇatayā virājate kurūpatā śīlatayā virājate || 14 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.