Chanakya Niti - Dvadasho'dhyayah — Grantha Script

𑌸𑌾𑌨𑌨𑍍𑌦𑌂 𑌸𑌦𑌨𑌂 𑌸𑍁𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌸𑍁𑌧𑌿𑌯𑌃 𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌲𑌾𑌪𑌿𑌨𑍀

𑌇𑌚𑍍𑌛𑌾𑌪𑍂𑌰𑍍𑌤𑌿𑌧𑌨𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌯𑍋𑌷𑌿𑌤𑌿 𑌰𑌤𑌿𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌪𑌰𑌾𑌃 𑌸𑍇𑌵𑌕𑌾𑌃 ।

𑌆𑌤𑌿𑌥𑍍𑌯𑌂 𑌶𑌿𑌵𑌪𑍂𑌜𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌦𑌿𑌨𑌂 𑌮𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾𑌨𑍍𑌨𑌪𑌾𑌨𑌂 𑌗𑍃𑌹𑍇

𑌸𑌾𑌧𑍋𑌃 𑌸𑌙𑍍𑌗𑌮𑍁𑌪𑌾𑌸𑌤𑍇 𑌚 𑌸𑌤𑌤𑌂 𑌧𑌨𑍍𑌯𑍋 𑌗𑍃𑌹𑌸𑍍𑌥𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌃 ॥ 01 ॥

𑌆𑌰𑍍𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑍇𑌷𑍁 𑌦𑌯𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑌶𑍍𑌚

𑌯𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑌦𑍍𑌧𑌯𑌾 𑌸𑍍𑌵𑌲𑍍𑌪𑌮𑍁𑌪𑍈𑌤𑌿 𑌦𑌾𑌨𑌮𑍍 ।

𑌅𑌨𑌨𑍍𑌤𑌪𑌾𑌰𑌮𑍁𑌪𑍈𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍

𑌯𑌦𑍍𑌦𑍀𑌯𑌤𑍇 𑌤𑌨𑍍𑌨 𑌲𑌭𑍇𑌦𑍍𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑍇𑌭𑍍𑌯𑌃 ॥ 02 ॥

𑌦𑌾𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌜𑌨𑍇 𑌦𑌯𑌾 𑌪𑌰𑌜𑌨𑍇 𑌶𑌾𑌠𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌦𑌾 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌜𑌨𑍇

𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌿𑌃 𑌸𑌾𑌧𑍁𑌜𑌨𑍇 𑌸𑍍𑌮𑌯𑌃 𑌖𑌲𑌜𑌨𑍇 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌵𑌜𑍍𑌜𑌨𑍇 𑌚𑌾𑌰𑍍𑌜𑌵𑌮𑍍 ।

𑌶𑍗𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌜𑌨𑍇 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾 𑌗𑍁𑌰𑍁𑌜𑌨𑍇 𑌨𑌾𑌰𑍀𑌜𑌨𑍇 𑌧𑍂𑌰𑍍𑌤𑌤𑌾

𑌇𑌤𑍍𑌥𑌂 𑌯𑍇 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌾 𑌕𑌲𑌾𑌸𑍁 𑌕𑍁𑌶𑌲𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇𑌷𑍍𑌵𑍇𑌵 𑌲𑍋𑌕𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌿𑌃 ॥ 03 ॥

𑌹𑌸𑍍𑌤𑍗 𑌦𑌾𑌨𑌵𑌿𑌵𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑍗 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌿𑌪𑍁𑌟𑍗 𑌸𑌾𑌰𑌸𑍍𑌵𑌤𑌦𑍍𑌰𑍋𑌹𑌿𑌣𑍗

𑌨𑍇𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌸𑌾𑌧𑍁𑌵𑌿𑌲𑍋𑌕𑌨𑍇𑌨 𑌰𑌹𑌿𑌤𑍇 𑌪𑌾𑌦𑍗 𑌨 𑌤𑍀𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌗𑌤𑍗 ।

𑌅𑌨𑍍𑌯𑌾𑌯𑌾𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌵𑌿𑌤𑍍𑌤𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌮𑍁𑌦𑌰𑌂 𑌗𑌰𑍍𑌵𑍇𑌣 𑌤𑍁𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌶𑌿𑌰𑍋

𑌰𑍇 𑌰𑍇 𑌜𑌮𑍍𑌬𑍁𑌕 𑌮𑍁𑌞𑍍𑌚 𑌮𑍁𑌞𑍍𑌚 𑌸𑌹𑌸𑌾 𑌨𑍀𑌚𑌂 𑌸𑍁𑌨𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌪𑍁𑌃 ॥ 04 ॥

𑌯𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌯𑌶𑍋𑌦𑌾𑌸𑍁𑌤𑌪𑌦𑌕𑌮𑌲𑍇 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌭𑌕𑍍𑌤𑌿𑌰𑍍𑌨𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂

𑌯𑍇𑌷𑌾𑌮𑌾𑌭𑍀𑌰𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌗𑍁𑌣𑌕𑌥𑌨𑍇 𑌨𑌾𑌨𑍁𑌰𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌰𑌸𑌜𑍍𑌞𑌾 ।

𑌯𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑌲𑍀𑌲𑌾𑌲𑌲𑌿𑌤𑌰𑌸𑌕𑌥𑌾𑌸𑌾𑌦𑌰𑍗 𑌨𑍈𑌵 𑌕𑌰𑍍𑌣𑍗

𑌧𑌿𑌕𑍍 𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌧𑌿𑌕𑍍 𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌧𑌿𑌗𑍇𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌕𑌥𑌯𑌤𑌿 𑌸𑌤𑌤𑌂 𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌨𑌸𑍍𑌥𑍋 𑌮𑍃𑌦𑌙𑍍𑌗𑌃 ॥ 05 ॥

𑌪𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌨𑍈𑌵 𑌯𑌦𑌾 𑌕𑌰𑍀𑌲𑌵𑌿𑌟𑌪𑍇 𑌦𑍋𑌷𑍋 𑌵𑌸𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌿𑌂

𑌨𑍋𑌲𑍂𑌕𑍋𑌽𑌪𑍍𑌯𑌵𑌲𑍋𑌕𑌤𑍇 𑌯𑌦𑌿 𑌦𑌿𑌵𑌾 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌿𑌂 𑌦𑍂𑌷𑌣𑌮𑍍 ।

𑌵𑌰𑍍𑌷𑌾 𑌨𑍈𑌵 𑌪𑌤𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌚𑌾𑌤𑌕𑌮𑍁𑌖𑍇 𑌮𑍇𑌘𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌿𑌂 𑌦𑍂𑌷𑌣𑌂

𑌯𑌤𑍍𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌿𑌧𑌿𑌨𑌾 𑌲𑌲𑌾𑌟𑌲𑌿𑌖𑌿𑌤𑌂 𑌤𑌨𑍍𑌮𑌾𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑍁𑌂 𑌕𑌃 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌃 ॥ 06 ॥

𑌸𑌤𑍍𑌸𑌙𑍍𑌗𑌾𑌦𑍍𑌭𑌵𑌤𑌿 𑌹𑌿 𑌸𑌾𑌧𑍁𑌨𑌾 𑌖𑌲𑌾𑌨𑌾𑌂

𑌸𑌾𑌧𑍂𑌨𑌾𑌂 𑌨 𑌹𑌿 𑌖𑌲𑌸𑌙𑍍𑌗𑌤𑌃 𑌖𑌲𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍 ।

𑌆𑌮𑍋𑌦𑌂 𑌕𑍁𑌸𑍁𑌮𑌭𑌵𑌂 𑌮𑍃𑌦𑍇𑌵 𑌧𑌤𑍍𑌤𑍇

𑌮𑍃𑌦𑍍𑌗𑌨𑍍𑌧𑌂 𑌨𑌹𑌿 𑌕𑍁𑌸𑍁𑌮𑌾𑌨𑌿 𑌧𑌾𑌰𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 07 ॥

𑌸𑌾𑌧𑍂𑌨𑌾𑌂 𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌂 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌤𑍀𑌰𑍍𑌥𑌭𑍂𑌤𑌾 𑌹𑌿 𑌸𑌾𑌧𑌵𑌃 ।

𑌕𑌾𑌲𑍇𑌨 𑌫𑌲𑌤𑍇 𑌤𑍀𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌸𑌦𑍍𑌯𑌃 𑌸𑌾𑌧𑍁𑌸𑌮𑌾𑌗𑌮𑌃 ॥ 08 ॥

𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑌗𑌰𑍇 𑌮𑌹𑌾𑌨𑍍𑌕𑌥𑌯 𑌕𑌸𑍍𑌤𑌾𑌲𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌗𑌣𑌃

𑌕𑍋 𑌦𑌾𑌤𑌾 𑌰𑌜𑌕𑍋 𑌦𑌦𑌾𑌤𑌿 𑌵𑌸𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑍍𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌿𑌶𑌿 ।

𑌕𑍋 𑌦𑌕𑍍𑌷𑌃 𑌪𑌰𑌵𑌿𑌤𑍍𑌤𑌦𑌾𑌰𑌹𑌰𑌣𑍇 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌦𑌕𑍍𑌷𑍋 𑌜𑌨𑌃

𑌕𑌸𑍍𑌮𑌾𑌜𑍍𑌜𑍀𑌵𑌸𑌿 𑌹𑍇 𑌸𑌖𑍇 𑌵𑌿𑌷𑌕𑍃𑌮𑌿𑌨𑍍𑌯𑌾𑌯𑍇𑌨 𑌜𑍀𑌵𑌾𑌮𑍍𑌯𑌹𑌮𑍍 ॥ 09 ॥

𑌨 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌪𑌾𑌦𑍋𑌦𑌕𑌕𑌰𑍍𑌦𑌮𑌾𑌣𑌿

𑌨 𑌵𑍇𑌦𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌧𑍍𑌵𑌨𑌿𑌗𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿 ।

𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾𑌸𑍍𑌵𑌧𑌾𑌕𑌾𑌰𑌵𑌿𑌵𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿

𑌶𑍍𑌮𑌶𑌾𑌨𑌤𑍁𑌲𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌗𑍃𑌹𑌾𑌣𑌿 𑌤𑌾𑌨𑌿 ॥ 10 ॥

𑌸𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌾𑌤𑌾 𑌪𑌿𑌤𑌾 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑍋 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌾 𑌦𑌯𑌾 𑌸𑌖𑌾 ।

𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿𑌃 𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌃 𑌷𑌡𑍇𑌤𑍇 𑌮𑌮 𑌬𑌾𑌨𑍍𑌧𑌵𑌾𑌃 ॥ 11 ॥

𑌅𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌵𑌿𑌭𑌵𑍋 𑌨𑍈𑌵 𑌶𑌾𑌶𑍍𑌵𑌤𑌃 ।

𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌹𑌿𑌤𑍋 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌃 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑌙𑍍𑌗𑍍𑌰𑌹𑌃 ॥ 12 ॥

𑌨𑌿𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑍋𑌤𑍍𑌸𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌾 𑌗𑌾𑌵𑍋 𑌨𑌵𑌤𑍃𑌣𑍋𑌤𑍍𑌸𑌵𑌾𑌃 ।

𑌪𑌤𑍍𑌯𑍁𑌤𑍍𑌸𑌾𑌹𑌯𑍁𑌤𑌾 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌅𑌹𑌂 𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑌚𑌰𑌣𑍋𑌤𑍍𑌸𑌵𑌃 ॥ 13 ॥

𑌮𑌾𑌤𑍃𑌵𑌤𑍍𑌪𑌰𑌦𑌾𑌰𑍇𑌷𑍁 𑌪𑌰𑌦𑍍𑌰𑌵𑍍𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌲𑍋𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑌵𑌤𑍍 ।

𑌆𑌤𑍍𑌮𑌵𑌤𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌯𑌃 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌸 𑌪𑌣𑍍𑌡𑌿𑌤𑌃 ॥ 14 ॥

𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇 𑌤𑌤𑍍𑌪𑌰𑌤𑌾 𑌮𑍁𑌖𑍇 𑌮𑌧𑍁𑌰𑌤𑌾 𑌦𑌾𑌨𑍇 𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌸𑌾𑌹𑌤𑌾

𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇𑌽𑌵𑌞𑍍𑌚𑌕𑌤𑌾 𑌗𑍁𑌰𑍗 𑌵𑌿𑌨𑌯𑌤𑌾 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑍇𑌽𑌤𑌿𑌮𑌭𑍀𑌰𑌤𑌾 ।

𑌆𑌚𑌾𑌰𑍇 𑌶𑍁𑌚𑌿𑌤𑌾 𑌗𑍁𑌣𑍇 𑌰𑌸𑌿𑌕𑌤𑌾 𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍇𑌷𑍁 𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌤𑌾

𑌰𑍂𑌪𑍇 𑌸𑍁𑌨𑍍𑌦𑌰𑌤𑌾 𑌶𑌿𑌵𑍇 𑌭𑌜𑌨𑌤𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌯𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌭𑍋 𑌰𑌾𑌘𑌵 ॥ 15 ॥

𑌕𑌾𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌕𑌲𑍍𑌪𑌤𑌰𑍁𑌃 𑌸𑍁𑌮𑍇𑌰𑍁𑌚𑌲𑌶𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌾𑌮𑌣𑌿𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌰𑌃

𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍀𑌵𑍍𑌰𑌕𑌰𑌃 𑌶𑌶𑍀 𑌕𑍍𑌷𑌯𑌕𑌰𑌃 𑌕𑍍𑌷𑌾𑌰𑍋 𑌹𑌿 𑌵𑌾𑌰𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌧𑌿𑌃 ।

𑌕𑌾𑌮𑍋 𑌨𑌷𑍍𑌟𑌤𑌨𑍁𑌰𑍍𑌵𑌲𑌿𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑌿𑌸𑍁𑌤𑍋 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌪𑌶𑍁𑌃 𑌕𑌾𑌮𑌗𑍗-

𑌰𑍍𑌨𑍈𑌤𑌾𑌂𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌤𑍁𑌲𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌭𑍋 𑌰𑌘𑍁𑌪𑌤𑍇 𑌕𑌸𑍍𑌯𑍋𑌪𑌮𑌾 𑌦𑍀𑌯𑌤𑍇 ॥ 16 ॥

𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌸𑍇 𑌚 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌗𑍃𑌹𑍇𑌷𑍁 𑌚 ।

𑌵𑍍𑌯𑌾𑌧𑌿𑌤𑌸𑍍𑌯𑍗𑌷𑌧𑌂 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑍋 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌮𑍃𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌚 ॥ 17 ॥

𑌵𑌿𑌨𑌯𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍇𑌭𑍍𑌯𑌃 𑌪𑌣𑍍𑌡𑌿𑌤𑍇𑌭𑍍𑌯𑌃 𑌸𑍁𑌭𑌾𑌷𑌿𑌤𑌮𑍍 ।

𑌅𑌨𑍃𑌤𑌂 𑌦𑍍𑌯𑍂𑌤𑌕𑌾𑌰𑍇𑌭𑍍𑌯𑌃 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍀𑌭𑍍𑌯𑌃 𑌶𑌿𑌕𑍍𑌷𑍇𑌤 𑌕𑍈𑌤𑌵𑌮𑍍 ॥ 18 ॥

𑌅𑌨𑌾𑌲𑍋𑌕𑍍𑌯 𑌵𑍍𑌯𑌯𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌅𑌨𑌾𑌥𑌃 𑌕𑌲𑌹𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ।

𑌆𑌤𑍁𑌰𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌕𑍍𑌷𑍇𑌤𑍍𑌰𑍇𑌷𑍁 𑌨𑌰𑌃 𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌂 𑌵𑌿𑌨𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 19 ॥

𑌨𑌾𑌹𑌾𑌰𑌂 𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑍇𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌮𑍇𑌕𑌂 𑌹𑌿 𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑍇𑌤𑍍 ।

𑌆𑌹𑌾𑌰𑍋 𑌹𑌿 𑌮𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌜𑌨𑍍𑌮𑌨𑌾 𑌸𑌹 𑌜𑌾𑌯𑌤𑍇 ॥ 20 ॥

𑌧𑌨𑌧𑌾𑌨𑍍𑌯𑌪𑍍𑌰𑌯𑍋𑌗𑍇𑌷𑍁 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌸𑌙𑍍𑌗𑍍𑌰𑌹𑌣𑍇 𑌤𑌥𑌾 ।

𑌆𑌹𑌾𑌰𑍇 𑌵𑍍𑌯𑌵𑌹𑌾𑌰𑍇 𑌚 𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌲𑌜𑍍𑌜𑌃 𑌸𑍁𑌖𑍀 𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍 ॥ 21 ॥

𑌜𑌲𑌬𑌿𑌨𑍍𑌦𑍁𑌨𑌿𑌪𑌾𑌤𑍇𑌨 𑌕𑍍𑌰𑌮𑌶𑌃 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌘𑌟𑌃 ।

𑌸 𑌹𑍇𑌤𑍁𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌧𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌚 ॥ 22 ॥

𑌵𑌯𑌸𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌣𑌾𑌮𑍇𑌽𑌪𑌿 𑌯𑌃 𑌖𑌲𑌃 𑌖𑌲 𑌏𑌵 𑌸𑌃 ।

𑌸𑌮𑍍𑌪𑌕𑍍𑌵𑌮𑌪𑌿 𑌮𑌾𑌧𑍁𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌨𑍋𑌪𑌯𑌾𑌤𑍀𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌵𑌾𑌰𑍁𑌣𑌮𑍍 ॥ 23 ॥

Roman (IAST) Transliteration

sānandaṃ sadanaṃ sutāstu sudhiyaḥ kāntā priyālāpinī

icchāpūrtidhanaṃ svayoṣiti ratiḥ svājñāparāḥ sevakāḥ |

ātithyaṃ śivapūjanaṃ pratidinaṃ miṣṭānnapānaṃ gṛhe

sādhoḥ saṅgamupāsate ca satataṃ dhanyo gṛhasthāśramaḥ || 01 ||

ārteṣu vipreṣu dayānvitaśca

yacchraddhayā svalpamupaiti dānam |

anantapāramupaiti rājan

yaddīyate tanna labheddvijebhyaḥ || 02 ||

dākṣiṇyaṃ svajane dayā parajane śāṭhyaṃ sadā durjane

prītiḥ sādhujane smayaḥ khalajane vidvajjane cārjavam |

śauryaṃ śatrujane kṣamā gurujane nārījane dhūrtatā

itthaṃ ye puruṣā kalāsu kuśalāsteṣveva lokasthitiḥ || 03 ||

hastau dānavivarjitau śrutipuṭau sārasvatadrohiṇau

netre sādhuvilokanena rahite pādau na tīrthaṃ gatau |

anyāyārjitavittapūrṇamudaraṃ garveṇa tuṅgaṃ śiro

re re jambuka muñca muñca sahasā nīcaṃ sunindyaṃ vapuḥ || 04 ||

yeṣāṃ śrīmadyaśodāsutapadakamale nāsti bhaktirnarāṇāṃ

yeṣāmābhīrakanyāpriyaguṇakathane nānuraktā rasajñā |

yeṣāṃ śrīkṛṣṇalīlālalitarasakathāsādarau naiva karṇau

dhik tān dhik tān dhigetān kathayati satataṃ kīrtanastho mṛdaṅgaḥ || 05 ||

patraṃ naiva yadā karīlaviṭape doṣo vasantasya kiṃ

nolūko'pyavalokate yadi divā sūryasya kiṃ dūṣaṇam |

varṣā naiva patanti cātakamukhe meghasya kiṃ dūṣaṇaṃ

yatpūrvaṃ vidhinā lalāṭalikhitaṃ tanmārjituṃ kaḥ kṣamaḥ || 06 ||

satsaṅgādbhavati hi sādhunā khalānāṃ

sādhūnāṃ na hi khalasaṅgataḥ khalatvam |

āmodaṃ kusumabhavaṃ mṛdeva dhatte

mṛdgandhaṃ nahi kusumāni dhārayanti || 07 ||

sādhūnāṃ darśanaṃ puṇyaṃ tīrthabhūtā hi sādhavaḥ |

kālena phalate tīrthaṃ sadyaḥ sādhusamāgamaḥ || 08 ||

viprāsminnagare mahānkathaya kastāladrumāṇāṃ gaṇaḥ

ko dātā rajako dadāti vasanaṃ prātargṛhītvā niśi |

ko dakṣaḥ paravittadāraharaṇe sarvo'pi dakṣo janaḥ

kasmājjīvasi he sakhe viṣakṛminyāyena jīvāmyaham || 09 ||

na viprapādodakakardamāṇi

na vedaśāstradhvanigarjitāni |

svāhāsvadhākāravivarjitāni

śmaśānatulyāni gṛhāṇi tāni || 10 ||

satyaṃ mātā pitā jñānaṃ dharmo bhrātā dayā sakhā |

śāntiḥ patnī kṣamā putraḥ ṣaḍete mama bāndhavāḥ || 11 ||

anityāni śarīrāṇi vibhavo naiva śāśvataḥ |

nityaṃ sannihito mṛtyuḥ kartavyo dharmasaṅgrahaḥ || 12 ||

nimantrotsavā viprā gāvo navatṛṇotsavāḥ |

patyutsāhayutā bhāryā ahaṃ kṛṣṇacaraṇotsavaḥ || 13 ||

mātṛvatparadāreṣu paradravyeṣu loṣṭravat |

ātmavatsarvabhūteṣu yaḥ paśyati sa paṇḍitaḥ || 14 ||

dharme tatparatā mukhe madhuratā dāne samutsāhatā

mitre'vañcakatā gurau vinayatā citte'timabhīratā |

ācāre śucitā guṇe rasikatā śāstreṣu vijñānatā

rūpe sundaratā śive bhajanatā tvayyasti bho rāghava || 15 ||

kāṣṭhaṃ kalpataruḥ sumerucalaścintāmaṇiḥ prastaraḥ

sūryāstīvrakaraḥ śaśī kṣayakaraḥ kṣāro hi vārāṃ nidhiḥ |

kāmo naṣṭatanurvalirditisuto nityaṃ paśuḥ kāmagau-

rnaitāṃste tulayāmi bho raghupate kasyopamā dīyate || 16 ||

vidyā mitraṃ pravāse ca bhāryā mitraṃ gṛheṣu ca |

vyādhitasyauṣadhaṃ mitraṃ dharmo mitraṃ mṛtasya ca || 17 ||

vinayaṃ rājaputrebhyaḥ paṇḍitebhyaḥ subhāṣitam |

anṛtaṃ dyūtakārebhyaḥ strībhyaḥ śikṣeta kaitavam || 18 ||

anālokya vyayaṃ kartā anāthaḥ kalahapriyaḥ |

āturaḥ sarvakṣetreṣu naraḥ śīghraṃ vinaśyati || 19 ||

nāhāraṃ cintayetprājño dharmamekaṃ hi cintayet |

āhāro hi manuṣyāṇāṃ janmanā saha jāyate || 20 ||

dhanadhānyaprayogeṣu vidyāsaṅgrahaṇe tathā |

āhāre vyavahāre ca tyaktalajjaḥ sukhī bhavet || 21 ||

jalabindunipātena kramaśaḥ pūryate ghaṭaḥ |

sa hetuḥ sarvavidyānāṃ dharmasya ca dhanasya ca || 22 ||

vayasaḥ pariṇāme'pi yaḥ khalaḥ khala eva saḥ |

sampakvamapi mādhuryaṃ nopayātīndravāruṇam || 23 ||

Sanskrit — Devanagari (original)

सानन्दं सदनं सुतास्तु सुधियः कान्ता प्रियालापिनी

इच्छापूर्तिधनं स्वयोषिति रतिः स्वाज्ञापराः सेवकाः ।

आतिथ्यं शिवपूजनं प्रतिदिनं मिष्टान्नपानं गृहे

साधोः सङ्गमुपासते च सततं धन्यो गृहस्थाश्रमः ॥ 01 ॥

आर्तेषु विप्रेषु दयान्वितश्च

यच्छ्रद्धया स्वल्पमुपैति दानम् ।

अनन्तपारमुपैति राजन्

यद्दीयते तन्न लभेद्द्विजेभ्यः ॥ 02 ॥

दाक्षिण्यं स्वजने दया परजने शाठ्यं सदा दुर्जने

प्रीतिः साधुजने स्मयः खलजने विद्वज्जने चार्जवम् ।

शौर्यं शत्रुजने क्षमा गुरुजने नारीजने धूर्तता

इत्थं ये पुरुषा कलासु कुशलास्तेष्वेव लोकस्थितिः ॥ 03 ॥

हस्तौ दानविवर्जितौ श्रुतिपुटौ सारस्वतद्रोहिणौ

नेत्रे साधुविलोकनेन रहिते पादौ न तीर्थं गतौ ।

अन्यायार्जितवित्तपूर्णमुदरं गर्वेण तुङ्गं शिरो

रे रे जम्बुक मुञ्च मुञ्च सहसा नीचं सुनिन्द्यं वपुः ॥ 04 ॥

येषां श्रीमद्यशोदासुतपदकमले नास्ति भक्तिर्नराणां

येषामाभीरकन्याप्रियगुणकथने नानुरक्ता रसज्ञा ।

येषां श्रीकृष्णलीलाललितरसकथासादरौ नैव कर्णौ

धिक् तान् धिक् तान् धिगेतान् कथयति सततं कीर्तनस्थो मृदङ्गः ॥ 05 ॥

पत्रं नैव यदा करीलविटपे दोषो वसन्तस्य किं

नोलूकोऽप्यवलोकते यदि दिवा सूर्यस्य किं दूषणम् ।

वर्षा नैव पतन्ति चातकमुखे मेघस्य किं दूषणं

यत्पूर्वं विधिना ललाटलिखितं तन्मार्जितुं कः क्षमः ॥ 06 ॥

सत्सङ्गाद्भवति हि साधुना खलानां

साधूनां न हि खलसङ्गतः खलत्वम् ।

आमोदं कुसुमभवं मृदेव धत्ते

मृद्गन्धं नहि कुसुमानि धारयन्ति ॥ 07 ॥

साधूनां दर्शनं पुण्यं तीर्थभूता हि साधवः ।

कालेन फलते तीर्थं सद्यः साधुसमागमः ॥ 08 ॥

विप्रास्मिन्नगरे महान्कथय कस्तालद्रुमाणां गणः

को दाता रजको ददाति वसनं प्रातर्गृहीत्वा निशि ।

को दक्षः परवित्तदारहरणे सर्वोऽपि दक्षो जनः

कस्माज्जीवसि हे सखे विषकृमिन्यायेन जीवाम्यहम् ॥ 09 ॥

न विप्रपादोदककर्दमाणि

न वेदशास्त्रध्वनिगर्जितानि ।

स्वाहास्वधाकारविवर्जितानि

श्मशानतुल्यानि गृहाणि तानि ॥ 10 ॥

सत्यं माता पिता ज्ञानं धर्मो भ्राता दया सखा ।

शान्तिः पत्नी क्षमा पुत्रः षडेते मम बान्धवाः ॥ 11 ॥

अनित्यानि शरीराणि विभवो नैव शाश्वतः ।

नित्यं सन्निहितो मृत्युः कर्तव्यो धर्मसङ्ग्रहः ॥ 12 ॥

निमन्त्रोत्सवा विप्रा गावो नवतृणोत्सवाः ।

पत्युत्साहयुता भार्या अहं कृष्णचरणोत्सवः ॥ 13 ॥

मातृवत्परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ट्रवत् ।

आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः ॥ 14 ॥

धर्मे तत्परता मुखे मधुरता दाने समुत्साहता

मित्रेऽवञ्चकता गुरौ विनयता चित्तेऽतिमभीरता ।

आचारे शुचिता गुणे रसिकता शास्त्रेषु विज्ञानता

रूपे सुन्दरता शिवे भजनता त्वय्यस्ति भो राघव ॥ 15 ॥

काष्ठं कल्पतरुः सुमेरुचलश्चिन्तामणिः प्रस्तरः

सूर्यास्तीव्रकरः शशी क्षयकरः क्षारो हि वारां निधिः ।

कामो नष्टतनुर्वलिर्दितिसुतो नित्यं पशुः कामगौ-

र्नैतांस्ते तुलयामि भो रघुपते कस्योपमा दीयते ॥ 16 ॥

विद्या मित्रं प्रवासे च भार्या मित्रं गृहेषु च ।

व्याधितस्यौषधं मित्रं धर्मो मित्रं मृतस्य च ॥ 17 ॥

विनयं राजपुत्रेभ्यः पण्डितेभ्यः सुभाषितम् ।

अनृतं द्यूतकारेभ्यः स्त्रीभ्यः शिक्षेत कैतवम् ॥ 18 ॥

अनालोक्य व्ययं कर्ता अनाथः कलहप्रियः ।

आतुरः सर्वक्षेत्रेषु नरः शीघ्रं विनश्यति ॥ 19 ॥

नाहारं चिन्तयेत्प्राज्ञो धर्ममेकं हि चिन्तयेत् ।

आहारो हि मनुष्याणां जन्मना सह जायते ॥ 20 ॥

धनधान्यप्रयोगेषु विद्यासङ्ग्रहणे तथा ।

आहारे व्यवहारे च त्यक्तलज्जः सुखी भवेत् ॥ 21 ॥

जलबिन्दुनिपातेन क्रमशः पूर्यते घटः ।

स हेतुः सर्वविद्यानां धर्मस्य च धनस्य च ॥ 22 ॥

वयसः परिणामेऽपि यः खलः खल एव सः ।

सम्पक्वमपि माधुर्यं नोपयातीन्द्रवारुणम् ॥ 23 ॥