Valmiki Ramayana Sundara Kanda Sarga 33 — Telugu Script

⚠️ AI-generated translation — the Kannada meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Kannada

ಹನುಮಂತನು ಮರದಿಂದ ಇಳಿದು ವಿನಯದಿಂದ ಸೀತೆಯ ಸಮೀಪ ಸೇರಿ, ಅವಳನ್ನು ದೇವತೆ, ಗಂಧರ್ವ ಅಥವಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯೋ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳ ದೈನ್ಯ ಮತ್ತು ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ರಾಮನ ಪತ್ನಿ ಸೀತೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿ, ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿ ಹೇಳಲು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಮಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಸೀತೆ ತಾನು ದಶರಥನ ಸೊಸೆ, ಜನಕನ ಮಗಳು, ರಾಮನ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೈಕೇಯಿಯ ವರದಾನದಿಂದ ರಾಮನು ರಾಜ್ಯ ತ್ಯಜಿಸಿ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದುದನ್ನೂ, ತಾನೂ ಸೌಮಿತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾವಣನಿಂದ ತಾನು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವನು ತನಗೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ನೀಡಿದುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.

AI-generated · not yet verified

The Kannada meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Odia meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Odia

ଏହି ଅଂଶରେ ହନୁମାନ ବୃକ୍ଷରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଦୀନଭାବରେ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ତାଙ୍କର ପରିଚୟ ପଚାରନ୍ତି। ସେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେବୀ, ଅସୁର, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଆଦି ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ବୋଲି ପଚାରି, ତାଙ୍କ ଦୈନ୍ୟ ଓ ଅତିମାନୁଷିକ ରୂପରୁ ସେ ରାମଙ୍କ ମହିଷୀ ସୀତା ବୋଲି ଅନୁମାନ କରନ୍ତି। ରାମକୀର୍ତ୍ତନ ଶୁଣି ହର୍ଷିତା ସୀତା ନିଜକୁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ରବଧୂ ଓ ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ବୋଲି ପରିଚୟ ଦିଅନ୍ତି। ତା’ପରେ ସେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପ୍ରସ୍ତାବ, କୈକେୟୀଙ୍କ ବରଦାନ, ରାମଙ୍କ ବନବାସ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ନିଜର ବନଗମନ କଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଶେଷରେ ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରି ଦୁଇ ମାସ ଜୀବିତ ରହିବାର ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇଥିବା କହନ୍ତି।

AI-generated · not yet verified

The Odia meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।

అథ త్రయస్త్రింశస్సర్గః ।

Shloka 1

సోఽవతీర్య ద్రుమాత్తస్మాద్విద్రుమప్రతిమాననః ।
వినీతవేషః కృపణః ప్రణిపత్యోపసృత్య చ ॥ 1 ॥

so'vatīrya drumāttasmādvidrumapratimānanaḥ |
vinītaveṣaḥ kṛpaṇaḥ praṇipatyopasṛtya ca || 1 ||

ಅವನು ಆ ಮರದಿಂದ ಇಳಿದು, ಹವಳದಂತಹ ಮುಖವುಳ್ಳವನಾಗಿ, ವಿನಯಶೀಲ ವೇಷದಲ್ಲಿ, ದೀನನಾಗಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸಮೀಪಿಸಿದನು. ^AI

ସେ ବୀର ବୃକ୍ଷରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଆସି, ତାଙ୍କର ମୁଖ ପ୍ରବାଳ ପରି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ବିନୀତ ବେଶ ଧାରଣ କରି ଦୀନଭାବରେ ପ୍ରଣାମ କରି ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ^AI

Shloka 2

తామబ్రవీన్మహాతేజా హనూమాన్మారుతాత్మజః ।
శిరస్యఞ్జలిమాధాయ సీతాం మధురయా గిరా ॥ 2 ॥

tāmabravīnmahātejā hanūmānmārutātmajaḥ |
śirasyañjalimādhāya sītāṃ madhurayā girā || 2 ||

ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ, ಮಾರುತಾತ್ಮಜನಾದ ಹನುಮಂತನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಮಧುರವಾದ ಮಾತಿನಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿದನು. ^AI

ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମାରୁତାତ୍ମଜ ହନୁମାନ ମୁଣ୍ଡରେ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ମଧୁର ବାଣୀରେ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ^AI

Shloka 3

కా ను పద్మపలాశాక్షి క్లిష్టకౌశేయవాసిని ।
ద్రుమస్య శాఖామాలమ్బ్య తిష్ఠసి త్వమనిన్దితే ॥ 3 ॥

kā nu padmapalāśākṣi kliṣṭakauśeyavāsini |
drumasya śākhāmālambya tiṣṭhasi tvamanindite || 3 ||

ಎಲೌ ಪದ್ಮಪಲಾಶಾಕ್ಷಿಯೇ, ಜರ್ಜರಿತವಾದ ಪಟ್ಟು ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳೇ, ಅನಿಂದಿತೆಯೇ, ನೀನು ಮರದ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಏಕೆ ನಿಂತಿದ್ದೀಯೆ? ^AI

ହେ ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷି! ହେ ଅନିନ୍ଦିତେ! ତୁମେ କିଏ? କ୍ଳିଷ୍ଟ କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି ଏ ବୃକ୍ଷର ଶାଖାକୁ ଧରି କାହିଁକି ଠିଆ ହୋଇଛ? ^AI

Shloka 4

కిమర్థం తవ నేత్రాభ్యాం వారి స్రవతి శోకజమ్ ।
పుణ్డరీకపలాశాభ్యాం విప్రకీర్ణమివోదకమ్ ॥ 4 ॥

kimarthaṃ tava netrābhyāṃ vāri sravati śokajam |
puṇḍarīkapalāśābhyāṃ viprakīrṇamivodakam || 4 ||

ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಶೋಕದಿಂದ ಉಂಟಾದ ನೀರು ಏಕೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿದೆ? ಪುಂಡರೀಕದ ದಳಗಳಂತಿರುವ ಆ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾದ ನೀರಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ^AI

ତୁମର ପଦ୍ମପଲାଶ ସଦୃଶ ଦୁଇ ନେତ୍ରରୁ ଶୋକଜନିତ ଜଳ କାହିଁକି ବହି ଯାଉଛି, ଯେପରି ପଦ୍ମପତ୍ରରୁ ଜଳ ବିଛିନ୍ନ ହୋଇ ଝରୁଛି? ^AI

Shloka 5

సురాణామసురాణాం వా నాగగన్ధర్వరక్షసామ్ ।
యక్షాణాం కిన్నరాణాం వా కా త్వం భవసి శోభనే ॥ 5 ॥

surāṇāmasurāṇāṃ vā nāgagandharvarakṣasām |
yakṣāṇāṃ kinnarāṇāṃ vā kā tvaṃ bhavasi śobhane || 5 ||

ಎಲೌ ಶೋಭನೆಯೇ, ನೀನು ದೇವತೆಗಳ, ಅಸುರರ, ನಾಗರ, ಗಂಧರ್ವರ, ರಾಕ್ಷಸರ, ಯಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಕಿನ್ನರರ ಯಾರ ಪೈಕಿ ಯಾರು? ^AI

ହେ ଶୋଭନେ! ତୁମେ ଦେବତା, ଅସୁର, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ କିମ୍ବା କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ? ^AI

Shloka 6

కా త్వం భవసి రుద్రాణాం మరుతాం వా వరాననే ।
వసూనాం హి వరారోహే దేవతా ప్రతిభాసి మే ॥ 6 ॥

kā tvaṃ bhavasi rudrāṇāṃ marutāṃ vā varānane |
vasūnāṃ hi varārohe devatā pratibhāsi me || 6 ||

ಎಲೌ ವರಾನನೆಯೇ, ನೀನು ರುದ್ರರ, ಮರುತ್ತುಗಳ ಅಥವಾ ವಸುಗಳ ದೇವತೆಯೋ? ಎಲೌ ವರಾರೋಹೆಯೇ, ನನಗೆ ದೇವತೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ^AI

ହେ ବରାନନେ! ତୁମେ ରୁଦ୍ରଗଣ, ମରୁତଗଣ କିମ୍ବା ବସୁଗଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ? ହେ ବରାରୋହେ! ତୁମେ ମୋତେ ଦେବତା ପରି ପ୍ରତୀୟମାନ ହେଉଛ। ^AI

Shloka 7

కి ను చన్ద్రమసా హీనా పతితా విబుధాలయాత్ ।
రోహిణీ జ్యోతిషాం శ్రేష్ఠా శ్రేష్ఠసర్వగుణాన్వితా ॥ 7 ॥

ki nu candramasā hīnā patitā vibudhālayāt |
rohiṇī jyotiṣāṃ śreṣṭhā śreṣṭhasarvaguṇānvitā || 7 ||

ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಜ್ಯೋತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ರೋಹಿಣಿಯು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದೇವಲೋಕದಿಂದ ಬಿದ್ದಳೋ ಎಂಬಂತೆ ಇದ್ದಾಳೆ. ^AI

ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ଜ୍ୟୋତିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ରୋହିଣୀ କି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଦେବଲୋକରୁ ଖସି ପଡ଼ିଛ? ^AI

Shloka 8

కా త్వం భవసి కల్యాణి త్వమనిన్దితలోచనే ।
కోపాద్వా యది వా మోహాద్భర్తారమసితేక్షణే ॥ 8 ॥

kā tvaṃ bhavasi kalyāṇi tvamaninditalocane |
kopādvā yadi vā mohādbhartāramasitekṣaṇe || 8 ||

ಎಲೌ ಕಲ್ಯಾಣಿಯೇ, ಅನಿಂದಿತಲೋಚನೆಯೇ, ನೀನು ಯಾರು? ಎಲೌ ಕಪ್ಪುಕಣ್ಣಿನವಳೇ, ಕೋಪದಿಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಮೋಹದಿಂದಾಗಲೀ ಪತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದವಳೋ? ^AI

ହେ କଲ୍ୟାଣି! ହେ ଅନିନ୍ଦିତଲୋଚନେ! ହେ କୃଷ୍ଣନେତ୍ରେ! ତୁମେ କିଏ? କ୍ରୋଧ ବା ମୋହବଶତଃ ତୁମେ କ’ଣ ସ୍ୱାମୀଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଛ? ^AI

Shloka 9

వసిష్ఠం కోపయిత్వా త్వం నాసి కల్యాణ్యరున్ధతీ ।
కో ను పుత్రః పితా భ్రాతా భర్తా వా తే సుమధ్యమే ॥ 9 ॥

vasiṣṭhaṃ kopayitvā tvaṃ nāsi kalyāṇyarundhatī |
ko nu putraḥ pitā bhrātā bhartā vā te sumadhyame || 9 ||

ನೀನು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಕೋಪಗೊಳಿಸಿದವಳಲ್ಲ; ಎಲೌ ಕಲ್ಯಾಣಿಯೇ, ನೀನು ಅರುಂಧತಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲೌ ಸುಮಧ್ಯಮೆಯೇ, ನಿನ್ನ ಮಗ, ತಂದೆ, ಸಹೋದರ ಅಥವಾ ಪತಿ ಯಾರು? ^AI

ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ କରିନାହଁ, ଅରୁନ୍ଧତୀ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ। ହେ ସୁମଧ୍ୟମା, ତେବେ ତୁମର ପୁତ୍ର, ପିତା, ଭ୍ରାତା କିମ୍ବା ସ୍ୱାମୀ କିଏ? ^AI

Shloka 10

అస్మాల్లోకాదముం లోకం గతం త్వమనుశోచసి ।
రోదనాదతినిశ్శ్వాసాద్భూమిసంస్పర్శనాదపి ॥ 10 ॥

asmāllokādamuṃ lokaṃ gataṃ tvamanuśocasi |
rodanādatiniśśvāsādbhūmisaṃsparśanādapi || 10 ||

ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಆ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದವನನ್ನು ನೀನು ಶೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ; ಅಳುವುದರಿಂದ, ಅತಿಯಾದ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ (ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ). ^AI

ତୁମେ ଏହି ଲୋକରୁ ପରଲୋକକୁ ଗତ ହୋଇଥିବା ଜଣକ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଛ; କ୍ରନ୍ଦନ, ଅତି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଓ ଭୂମି ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା (ମୁଁ ଏହା ଜାଣୁଛି)। ^AI

Shloka 11

న త్వాం దేవీమహం మన్యే రాజ్ఞ స్సర్వజ్ఞావధారణాత్ ।
వ్యఞ్జనాని చ తే యాని లక్షణాని చ లక్షయే ॥ 11 ॥

na tvāṃ devīmahaṃ manye rājña ssarvajñāvadhāraṇāt |
vyañjanāni ca te yāni lakṣaṇāni ca lakṣaye || 11 ||

ರಾಜನು (ದಶರಥನು) ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದು ಹೇಳಿದುದರಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ದೇವಿಯೆಂದು ಎಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ನಾನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ^AI

ରାଜାଙ୍କ ସର୍ବଜ୍ଞତାର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବୀ ମନେ କରୁନାହିଁ; ତୁମର ଯେଉଁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଓ ଲକ୍ଷଣମାନ ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ^AI

Shloka 12

మహిషీ భూమిపాలస్య రాజకన్యా చ మే మతా ।
రావణేన జనస్థానాద్బలాదపదహృతా యది ॥ 12 ॥

mahiṣī bhūmipālasya rājakanyā ca me matā |
rāvaṇena janasthānādbalādapadahṛtā yadi || 12 ||

ನೀನು ರಾಜನ ಮಹಿಷಿಯೆಂದೂ ರಾಜಕುಮಾರಿಯೆಂದೂ ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ರಾವಣನು ಜನಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಲಾತ್ಕಾರದಿಂದ ಅಪಹರಿಸಿದ್ದರೆ (ಹಾಗೆ). ^AI

ତୁମେ ରାଜାଙ୍କର ମହିଷୀ ଓ ରାଜକନ୍ୟା ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରୁଛି; ଯଦି ରାବଣ ବଳପୂର୍ବକ ଜନସ୍ଥାନରୁ ତୁମକୁ ହରଣ କରି ଆଣିଛି, ^AI

Shloka 13

సీతా త్వమసి భద్రం తే తన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః ।
యథా హి తవ వై దైన్యం రూపం చాప్యతిమానుషమ్ ॥ 13 ॥

sītā tvamasi bhadraṃ te tanmamācakṣva pṛcchataḥ |
yathā hi tava vai dainyaṃ rūpaṃ cāpyatimānuṣam || 13 ||

ನೀನು ಸೀತೆಯೇ; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ದೈನ್ಯವೂ ರೂಪವೂ ಅತಿಮಾನುಷವಾಗಿವೆ. ^AI

ତେବେ ତୁମେ ସୀତା; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ମୋତେ କୁହ। ଯେହେତୁ ତୁମର ଦୈନ୍ୟ ଓ ଅତିମାନୁଷିକ ରୂପ ଏହା ପ୍ରମାଣ କରୁଛି। ^AI

Shloka 14

తపసా చాన్వితో వేషస్త్వం రామమహిషీ ధ్రువమ్ ।
సా తస్య వచనం శ్రుత్వా రామకీర్తనహర్షితా ॥ 14 ॥

tapasā cānvito veṣastvaṃ rāmamahiṣī dhruvam |
sā tasya vacanaṃ śrutvā rāmakīrtanaharṣitā || 14 ||

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿನ್ನ ವೇಷವು ನೀನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ರಾಮನ ಮಹಿಷಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನ (ಹನುಮಂತನ) ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಮಕೀರ್ತನೆಯಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ವೈದೇಹಿಯು (ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು). ^AI

ତପସ୍ୟା ସହିତ ଯୁକ୍ତ ତୁମର ବେଶ ଦେଖି ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ରାମଙ୍କର ମହିଷୀ ବୋଲି ଜଣାଯାଉଛି। ସେ (ସୀତା) ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାମକୀର୍ତ୍ତନରେ ହର୍ଷିତା ହୋଇ, ^AI

Shloka 15

ఉవాచ వాక్యం వైదేహీ హనుమన్తం ద్రుమాశ్రితమ్ ।
పృథివ్యాం రాజసింహానాం ముఖ్యస్య విదితాత్మనః ॥ 15 ॥

uvāca vākyaṃ vaidehī hanumantaṃ drumāśritam |
pṛthivyāṃ rājasiṃhānāṃ mukhyasya viditātmanaḥ || 15 ||

ವೃಕ್ಷವನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ವೈದೇಹಿಯು ಮಾತನಾಡಿದಳು: ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಸಿಂಹರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ತಿಳಿದ ಆತ್ಮವುಳ್ಳ ದಶರಥನ ಸೊಸೆ ನಾನು. ^AI

ବୃକ୍ଷ ଆଶ୍ରୟରେ ଥିବା ହନୁମାନଙ୍କୁ ବୈଦେହୀ ଏହି କଥା କହିଲେ — ପୃଥିବୀରେ ରାଜସିଂହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ, ବିଦିତାତ୍ମା, ^AI

Shloka 16

స్నుషా దశరథస్యాహం శత్రుసైన్యప్రతాపినః ।
దుహితా జనకస్యాహం వైదేహస్య మహాత్మనః ॥ 16 ॥

snuṣā daśarathasyāhaṃ śatrusainyapratāpinaḥ |
duhitā janakasyāhaṃ vaidehasya mahātmanaḥ || 16 ||

ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ದಶರಥನ ಸೊಸೆ ನಾನು; ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವಿದೇಹರಾಜ ಜನಕನ ಮಗಳು ನಾನು. ^AI

ମୁଁ ଶତ୍ରୁସୈନ୍ୟକୁ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଉଥିବା ଦଶରଥଙ୍କର ପୁତ୍ରବଧୂ, ଏବଂ ମୁଁ ମହାତ୍ମା ଜନକଙ୍କର କନ୍ୟା, ବୈଦେହୀ। ^AI

Shloka 17

సీతేతి నామ నామ్నాఽహం భార్యా రామస్య ధీమతః ।
సమా ద్వాదశ తత్రాహం రాఘవస్య నివేశనే ॥ 17 ॥

sīteti nāma nāmnā'haṃ bhāryā rāmasya dhīmataḥ |
samā dvādaśa tatrāhaṃ rāghavasya niveśane || 17 ||

ನಾನು ಸೀತೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳು; ಮೇಧಾವಿಯಾದ ರಾಮನ ಪತ್ನಿ. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ರಾಘವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೆ. ^AI

ମୋର ନାମ ସୀତା; ମୁଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ। ସେଠାରେ ରାଘବଙ୍କ ଗୃହରେ ମୁଁ ବାର ବର୍ଷ ରହିଲି। ^AI

Shloka 18

భుఞ్జానా మానుషాన్భోగాన్సర్వకామసమృద్ధినీ ।
తత్ర త్రయోదశే వర్షే రాజ్యేనేక్ష్వాకునన్దనమ్ ॥ 18 ॥

bhuñjānā mānuṣānbhogānsarvakāmasamṛddhinī |
tatra trayodaśe varṣe rājyenekṣvākunandanam || 18 ||

ಮನುಷ್ಯರ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಅಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಕುಲದ ನಂದನನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ^AI

ମୁଁ ମାନବୋଚିତ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଭୋଗ କରୁଥିଲି ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନାର ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲି। ସେଠାରେ ତ୍ରୟୋଦଶ ବର୍ଷରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବାକୁ ରାଜା ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ^AI

Shloka 19

అభిషేచయితుం రాజా సోపాధ్యాయః ప్రచక్రమే ।
తస్మిన్సమ్భ్రియమాణే తు రాఘవస్యాభిషేచనే ॥ 19 ॥

abhiṣecayituṃ rājā sopādhyāyaḥ pracakrame |
tasminsambhriyamāṇe tu rāghavasyābhiṣecane || 19 ||

ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲು ರಾಜನು ಉಪಾಧ್ಯಾಯರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ರಾಘವನ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ^AI

ରାଜା ଉପାଧ୍ୟାୟମାନଙ୍କ ସହିତ ରାଘବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେହି ଅଭିଷେକର ଆୟୋଜନ ହେଉଥିବା ସମୟରେ କୈକେୟୀ ନାମ୍ନୀ ଦେବୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ— ^AI

Shloka 20

కైకయీ నామ భర్తారం దేవీ వచనమబ్రవీత్ ।
న పిబేయం న ఖాదేయం ప్రత్యహం మమ భోజనమ్ ॥ 20 ॥

kaikayī nāma bhartāraṃ devī vacanamabravīt |
na pibeyaṃ na khādeyaṃ pratyahaṃ mama bhojanam || 20 ||

ಕೈಕೇಯಿ ಎಂಬ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದಳು: ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ನನ್ನ ಊಟವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ^AI

‘ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ମୋର ଭୋଜନ ପାନ କରିବି ନାହିଁ କିମ୍ବା ଖାଇବି ନାହିଁ। ^AI

Shloka 21

ఏష మే జీవితస్యాన్తో రామో యద్యభిషిచ్యతే ।
యత్తదుక్తం త్వయా వాక్యం ప్రీత్యా నృపతిసత్తమ ॥ 21 ॥

eṣa me jīvitasyānto rāmo yadyabhiṣicyate |
yattaduktaṃ tvayā vākyaṃ prītyā nṛpatisattama || 21 ||

ಒಂದು ವೇಳೆ ರಾಮನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವಾದರೆ ಇದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯ. ಎಲೈ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಆ ಮಾತನ್ನು ^AI

ହେ ନୃପତିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯଦି ରାମ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ମୋ ଜୀବନର ଅନ୍ତ ହେବ। ପୂର୍ବେ ତୁମେ ପ୍ରୀତିରେ ମୋତେ ଯେଉଁ ବଚନ ଦେଇଥିଲ, ସେହି ବଚନ ସତ୍ୟ କରିବାକୁ ହେବ।’ ^AI

Shloka 22

తచ్ఛేన్న వితథం కార్యం వనం గచ్ఛతు రాఘవః ।
స రాజా సత్యవాగ్దేవ్యా వరదానమనుస్మరన్ ॥ 22 ॥

tacchenna vitathaṃ kāryaṃ vanaṃ gacchatu rāghavaḥ |
sa rājā satyavāgdevyā varadānamanusmaran || 22 ||

ಅದನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸಬಾರದು; ರಾಘವನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಲಿ. ಆ ರಾಜನು ಸತ್ಯವಚನನಾಗಿ, ದೇವಿಯ ವರದಾನವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ^AI

ସେହି ବଚନ ମିଥ୍ୟା କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ରାଘବ ବନକୁ ଯାଉନ୍ତୁ। ସେହି ରାଜା ସତ୍ୟବାଦୀ ଥିଲେ, ତେଣୁ ଦେବୀଙ୍କ ଦତ୍ତ ବରଦାନକୁ ସ୍ମରଣ କରି— ^AI

Shloka 23

ముమోహ వచనం శ్రుత్వా కైకేయ్యాః క్రూరమప్రియమ్ ।
తతస్తు స్థవిరో రాజా సత్యే ధర్మే వ్యవస్థితః ॥ 23 ॥

mumoha vacanaṃ śrutvā kaikeyyāḥ krūramapriyam |
tatastu sthaviro rājā satye dharme vyavasthitaḥ || 23 ||

ಕೈಕೇಯಿಯ ಕ್ರೂರವಾದ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋದನು. ಆಮೇಲೆ ವೃದ್ಧನಾದ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ರಾಜನು ^AI

କୈକେୟୀଙ୍କ ସେହି କ୍ରୂର ଓ ଅପ୍ରିୟ ବଚନ ଶୁଣି ରାଜା ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇଗଲେ। ତା’ପରେ ସେହି ବୃଦ୍ଧ ରାଜା, ଯେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ— ^AI

Shloka 24

జ్యేష్ఠం యశస్వినం పుత్రం రుదన్రాజ్యమయాచత ।
స పితుర్వచనం శ్రీమానభిషేకాత్పరం ప్రియమ్ ॥ 24 ॥

jyeṣṭhaṃ yaśasvinaṃ putraṃ rudanrājyamayācata |
sa piturvacanaṃ śrīmānabhiṣekātparaṃ priyam || 24 ||

ಅಳುತ್ತಾ ಹಿರಿಯನೂ ಕೀರ್ತಿವಂತನೂ ಆದ ಮಗನಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬೇಡಿದನು. ಆ ಶ್ರೀಮಂತನು (ರಾಮನು) ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದನು. ^AI

ରୋଦନ କରୁ କରୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଯଶସ୍ୱୀ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ମାଗିଲେ। ସେହି କୀର୍ତ୍ତିମାନ ରାମ ପିତାଙ୍କ ବଚନକୁ ଅଭିଷେକଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ମାନି— ^AI

Shloka 25

మనసా పూర్వమాసాద్య వాచా ప్రతిగృహీతవాన్ ।
దద్యాన్న ప్రతిగృహ్ణీయాన్న బ్రూయాత్కిఞ్చిదప్రియమ్ ॥ 25 ॥

manasā pūrvamāsādya vācā pratigṛhītavān |
dadyānna pratigṛhṇīyānna brūyātkiñcidapriyam || 25 ||

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೊದಲು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಮಾತಿನಿಂದಲೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಅವನು ಕೊಡಬೇಕು, ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು, ಯಾವುದೇ ಅಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾತನಾಡಬಾರದು. ^AI

ମନରେ ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱୀକାର କରି, ପରେ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରତିଗ୍ରହ କରିବ; ସେ ଦାନ ଦେବ, ପ୍ରତିଗ୍ରହ କରିବ ନାହିଁ, ଏବଂ କୌଣସି ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିବ ନାହିଁ। ^AI

Shloka 26

అపి జీవితహేతోర్వా రామస్సత్యపరాక్రమః ।
స విహాయోత్తరీయాణి మహార్హాణి మహాయశాః ॥ 26 ॥

api jīvitahetorvā rāmassatyaparākramaḥ |
sa vihāyottarīyāṇi mahārhāṇi mahāyaśāḥ || 26 ||

ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮನೂ ಮಹಾಕೀರ್ತಿವಂತನೂ ಆದ ರಾಮನು, ಜೀವನದ ಕಾರಣಕ್ಕಾದರೂ, ತನ್ನ ಮಹಾರ್ಹವಾದ ಉತ್ತರೀಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು. ^AI

ଯଦି ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ମହାଯଶାବାନ ରାମ ମହାର୍ଘ ଉତ୍ତରୀୟ ବସ୍ତ୍ର ପରିତ୍ୟାଗ କରି। ^AI

Shloka 27

విసృజ్య మనసా రాజ్యం జనన్యై మాం సమాదిశత్ ।
సాహం తస్యాగ్రతస్తూర్ణం ప్రస్థితా వనచారిణీ ॥ 27 ॥

visṛjya manasā rājyaṃ jananyai māṃ samādiśat |
sāhaṃ tasyāgratastūrṇaṃ prasthitā vanacāriṇī || 27 ||

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನು ತಾಯಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು. ಅಂತಹ ನಾನು ಅವನ ಮುಂದೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಹೊರಟೆ. ^AI

ମନରେ ରାଜ୍ୟକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ମାତାଙ୍କୁ ମୋତେ ସମର୍ପଣ କଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କ ଆଗେ ଶୀଘ୍ର ବନଚାରିଣୀ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲି। ^AI

Shloka 28

న హి మే తేన హీనాయా వాసస్స్వర్గేఽపి రోచతే ।
ప్రాగేవ తు మహాభాగస్సౌమిత్రిర్మిత్రనన్దనః ॥ 28 ॥

na hi me tena hīnāyā vāsassvarge'pi rocate |
prāgeva tu mahābhāgassaumitrirmitranandanaḥ || 28 ||

ಅವನಿಂದ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ನನಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ವಸ್ತ್ರವು ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇನ್ನು ಮೊದಲೇ ಹೇಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗೀತು? ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನೂ ಮಿತ್ರನಂದನನೂ ಆದ ಸೌಮಿತ್ರಿಯು. ^AI

ତାଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ; ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ମହାଭାଗ ମିତ୍ରନନ୍ଦନ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ)। ^AI

Shloka 29

పూర్వజస్యానుయాత్రార్థే ద్రుమచీరైరలఙ్కృతః ।
తే వయం భర్తురాదేశం బహుమాన్య దృఢవ్రతాః ॥ 29 ॥

pūrvajasyānuyātrārthe drumacīrairalaṅkṛtaḥ |
te vayaṃ bharturādeśaṃ bahumānya dṛḍhavratāḥ || 29 ||

ಅಣ್ಣನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮರದ ತೊಗಟೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿ, ದೃಢವ್ರತರಾದ ನಾವು ಆ ಒಡೆಯನ ಆದೇಶವನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿ. ^AI

ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାଙ୍କ ଅନୁଗମନ ପାଇଁ ବୃକ୍ଷଚୀର ପରିଧାନ କରି ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ; ସେହି ଆମେ ଦୃଢବ୍ରତା ହୋଇ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ବହୁମାନ୍ୟ କରି। ^AI

Shloka 30

ప్రవిష్టాస్స్మ పురాదృష్టం వనం గమ్భీరదర్శనమ్ ।
వసతో దణ్డకారణ్యే తస్యాహమమితౌజసః ॥ 30 ॥

praviṣṭāssma purādṛṣṭaṃ vanaṃ gambhīradarśanam |
vasato daṇḍakāraṇye tasyāhamamitaujasaḥ || 30 ||

ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಕಾಣದ, ಗಂಭೀರವಾದ ದರ್ಶನವುಳ್ಳ ಕಾಡನ್ನು ನಾವು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆವು. ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಅವನು ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರಲು. ^AI

ପୂର୍ବେ ଅଦୃଷ୍ଟ ଗମ୍ଭୀରଦର୍ଶନ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲୁ; ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ଅମିତୌଜାଃ ତାଙ୍କର ମୁଁ। ^AI

Shloka 31

రక్షసాఽపహృతా భార్యా రావణేన దురాత్మనా ।
ద్వౌ మాసౌ తేన మే కాలో జీవితానుగ్రహః కృతః ॥ 31 ॥

rakṣasā'pahṛtā bhāryā rāvaṇena durātmanā |
dvau māsau tena me kālo jīvitānugrahaḥ kṛtaḥ || 31 ||

ದುರಾತ್ಮನಾದ ರಾವಣನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಅವನ ಪತ್ನಿಯು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು. ಅವನು ನನಗೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ಜೀವಿತದ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ^AI

ଦୁରାତ୍ମା ରାବଣ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅପହୃତା ହେଲା; ସେ ମୋତେ ଦୁଇ ମାସ କାଳ ଜୀବିତ ରହିବାର ଅନୁଗ୍ରହ କଲା। ^AI

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే త్రయస్త్రింశస్సర్గః ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।

अथ त्रयस्त्रिंशस्सर्गः ।

सोऽवतीर्य द्रुमात्तस्माद्विद्रुमप्रतिमाननः ।

विनीतवेषः कृपणः प्रणिपत्योपसृत्य च ॥ 1 ॥

तामब्रवीन्महातेजा हनूमान्मारुतात्मजः ।

शिरस्यञ्जलिमाधाय सीतां मधुरया गिरा ॥ 2 ॥

का नु पद्मपलाशाक्षि क्लिष्टकौशेयवासिनि ।

द्रुमस्य शाखामालम्ब्य तिष्ठसि त्वमनिन्दिते ॥ 3 ॥

किमर्थं तव नेत्राभ्यां वारि स्रवति शोकजम् ।

पुण्डरीकपलाशाभ्यां विप्रकीर्णमिवोदकम् ॥ 4 ॥

सुराणामसुराणां वा नागगन्धर्वरक्षसाम् ।

यक्षाणां किन्नराणां वा का त्वं भवसि शोभने ॥ 5 ॥

का त्वं भवसि रुद्राणां मरुतां वा वरानने ।

वसूनां हि वरारोहे देवता प्रतिभासि मे ॥ 6 ॥

कि नु चन्द्रमसा हीना पतिता विबुधालयात् ।

रोहिणी ज्योतिषां श्रेष्ठा श्रेष्ठसर्वगुणान्विता ॥ 7 ॥

का त्वं भवसि कल्याणि त्वमनिन्दितलोचने ।

कोपाद्वा यदि वा मोहाद्भर्तारमसितेक्षणे ॥ 8 ॥

वसिष्ठं कोपयित्वा त्वं नासि कल्याण्यरुन्धती ।

को नु पुत्रः पिता भ्राता भर्ता वा ते सुमध्यमे ॥ 9 ॥

अस्माल्लोकादमुं लोकं गतं त्वमनुशोचसि ।

रोदनादतिनिश्श्वासाद्भूमिसंस्पर्शनादपि ॥ 10 ॥

न त्वां देवीमहं मन्ये राज्ञ स्सर्वज्ञावधारणात् ।

व्यञ्जनानि च ते यानि लक्षणानि च लक्षये ॥ 11 ॥

महिषी भूमिपालस्य राजकन्या च मे मता ।

रावणेन जनस्थानाद्बलादपदहृता यदि ॥ 12 ॥

सीता त्वमसि भद्रं ते तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ।

यथा हि तव वै दैन्यं रूपं चाप्यतिमानुषम् ॥ 13 ॥

तपसा चान्वितो वेषस्त्वं राममहिषी ध्रुवम् ।

सा तस्य वचनं श्रुत्वा रामकीर्तनहर्षिता ॥ 14 ॥

उवाच वाक्यं वैदेही हनुमन्तं द्रुमाश्रितम् ।

पृथिव्यां राजसिंहानां मुख्यस्य विदितात्मनः ॥ 15 ॥

स्नुषा दशरथस्याहं शत्रुसैन्यप्रतापिनः ।

दुहिता जनकस्याहं वैदेहस्य महात्मनः ॥ 16 ॥

सीतेति नाम नाम्नाऽहं भार्या रामस्य धीमतः ।

समा द्वादश तत्राहं राघवस्य निवेशने ॥ 17 ॥

भुञ्जाना मानुषान्भोगान्सर्वकामसमृद्धिनी ।

तत्र त्रयोदशे वर्षे राज्येनेक्ष्वाकुनन्दनम् ॥ 18 ॥

अभिषेचयितुं राजा सोपाध्यायः प्रचक्रमे ।

तस्मिन्सम्भ्रियमाणे तु राघवस्याभिषेचने ॥ 19 ॥

कैकयी नाम भर्तारं देवी वचनमब्रवीत् ।

न पिबेयं न खादेयं प्रत्यहं मम भोजनम् ॥ 20 ॥

एष मे जीवितस्यान्तो रामो यद्यभिषिच्यते ।

यत्तदुक्तं त्वया वाक्यं प्रीत्या नृपतिसत्तम ॥ 21 ॥

तच्छेन्न वितथं कार्यं वनं गच्छतु राघवः ।

स राजा सत्यवाग्देव्या वरदानमनुस्मरन् ॥ 22 ॥

मुमोह वचनं श्रुत्वा कैकेय्याः क्रूरमप्रियम् ।

ततस्तु स्थविरो राजा सत्ये धर्मे व्यवस्थितः ॥ 23 ॥

ज्येष्ठं यशस्विनं पुत्रं रुदन्राज्यमयाचत ।

स पितुर्वचनं श्रीमानभिषेकात्परं प्रियम् ॥ 24 ॥

मनसा पूर्वमासाद्य वाचा प्रतिगृहीतवान् ।

दद्यान्न प्रतिगृह्णीयान्न ब्रूयात्किञ्चिदप्रियम् ॥ 25 ॥

अपि जीवितहेतोर्वा रामस्सत्यपराक्रमः ।

स विहायोत्तरीयाणि महार्हाणि महायशाः ॥ 26 ॥

विसृज्य मनसा राज्यं जनन्यै मां समादिशत् ।

साहं तस्याग्रतस्तूर्णं प्रस्थिता वनचारिणी ॥ 27 ॥

न हि मे तेन हीनाया वासस्स्वर्गेऽपि रोचते ।

प्रागेव तु महाभागस्सौमित्रिर्मित्रनन्दनः ॥ 28 ॥

पूर्वजस्यानुयात्रार्थे द्रुमचीरैरलङ्कृतः ।

ते वयं भर्तुरादेशं बहुमान्य दृढव्रताः ॥ 29 ॥

प्रविष्टास्स्म पुरादृष्टं वनं गम्भीरदर्शनम् ।

वसतो दण्डकारण्ये तस्याहममितौजसः ॥ 30 ॥

रक्षसाऽपहृता भार्या रावणेन दुरात्मना ।

द्वौ मासौ तेन मे कालो जीवितानुग्रहः कृतः ॥ 31 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे त्रयस्त्रिंशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

5.33 సున్దరకాణ్డ - త్రయస్త్రింశ సర్గః