📚 Valmiki Ramayana · Sundara Kanda

5.36 সুন্দরকাণ্ড - ষট্ত্রিংশ সর্গঃ

Sarga 36

✍️ Author Maharishi Valmiki 🖋️ Bengali script 🔢 47 verses 31 views
📄 Download PDF
View: Text in this script too →
🖋️ Script: বাংলা ▾
⚠️ AI-generated translation — the English meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.
Summary — English
Hanuman gives Sita Rama's ring engraved with his name as a token of assurance, and she rejoices as though she had attained her husband himself. She praises Hanuman for crossing the ocean and assailing the demon abode, then asks many questions about Rama, Lakshmana, Bharata, and whether Rama will come to rescue her. Hanuman replies that Rama does not know she is there, swears by mountains and roots and fruits that Rama will soon come with a great army, and describes Rama's sleepless grief and constant repetition of her name.

AI-generated · not yet verified

The English meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Konkani meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.
Summary — Konkani
हनुमानान सीतेक रामाचो दूत म्हणून आपली ओळख करून दिली आनी रामाची मुद्री दाखोवन तिचो विश्वास संपादन केलो. मुद्री पळोवन सीता खोशी जाली आनी तिणें हनुमानाचो पराक्रम वाखाणलो. उपरांत तिणें राम, लक्ष्मण, भरत, सुग्रीव हांचे कुशल आनी आपल्या मुक्तीखातीर रामान केल्लो यत्न हांचे विशीं हनुमानाक विचारलें. हनुमानान सीतेक आश्वासन दिलें की राम लवकरच सेनेसयत येवन तिका सोडयतलो, आनी राम तिच्या विरहान कशे तरेन दुखी आसा हें सांगलें.

AI-generated · not yet verified

The Konkani meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে সুন্দরকাণ্ডম্ ।
অথ ষট্ত্রিংশস্সর্গঃ ।
Shloka 1
ভূয এব মহাতেজা হনূমান্পবনাত্মজঃ ।
অব্রবীত্প্রশ্রিতং বাক্যং সীতাপ্রত্যযকারণাত্ ॥ 1 ॥
bhūya eva mahātejā hanūmānpavanātmajaḥ |
abravītpraśritaṃ vākyaṃ sītāpratyayakāraṇāt || 1 ||

Again the great-souled Hanuman, son of the wind, spoke humble words in order to give Sita confidence. AI

परतूनय महातेजस्वी, पवनात्मज हनुमान हांणे सीतेक विश्वास दिवपाखातीर नम्र उतरां सांगलीं. AI

Shloka 2
বানরোঽহং মহাভাগে দূতো রামস্য ধীমতঃ ।
রামনামাঙ্কিতং চেদং পশ্য দেব্যঙ্গুলীযকম্ ॥ 2 ॥
vānaro'haṃ mahābhāge dūto rāmasya dhīmataḥ |
rāmanāmāṅkitaṃ cedaṃ paśya devyaṅgulīyakam || 2 ||

'O greatly blessed lady, I am a monkey, a messenger of the wise Rama. Behold, O goddess, this ring engraved with Rama's name.' AI

'हे महाभागे, हांव एक वानर, बुद्धिमान रामाचो दूत. हे देवी, रामाचें नांव कोरांतलें हें अंगठ्याचें मुद्री पळय.' AI

Shloka 3
প্রত্যযার্থং তবাঽনীতং তেন দত্তং মহাত্মনা ।
সমাশ্বসিহি ভদ্রং তে ক্ষীণদুঃখফলা হ্যসি ॥ 3 ॥
pratyayārthaṃ tavā'nītaṃ tena dattaṃ mahātmanā |
samāśvasihi bhadraṃ te kṣīṇaduḥkhaphalā hyasi || 3 ||

'It was brought to you by that great soul and given as a token of assurance. Take comfort; may all be well with you, for you are soon to reap the fruit of your sorrows now ended.' AI

'तुजो विश्वास जावपाखातीर तें त्या महात्म्यान हाडलें आनी तुका दिलें. समाधान धर, तुजें बरें जावं; कारण तुज्या दुखांचो फळ आतां सोंपलां.' AI

Shloka 4
গৃহীত্বা প্রেক্ষমাণা সা ভর্তুঃ করবিভূষণম্ ।
ভর্তারমিব সম্প্রাপ্তা জানকী মুদিতাঽভবত্ ॥ 4 ॥
gṛhītvā prekṣamāṇā sā bhartuḥ karavibhūṣaṇam |
bhartāramiva samprāptā jānakī muditā'bhavat || 4 ||

Taking that ornament of her husband's hand and gazing at it, Janaki became joyful, as though she had attained her husband himself. AI

आपल्या घोवाच्या हाताचें तें आभूषण घेवन ताचेर नदर मारतना जानकी आपल्या घोवाकूच मेळ्ळी अशी खोशी जाली. AI

Shloka 5
চারু তদ্বদনং তস্যাস্তাম্রশুক্লাযতেক্ষণম্ ।
অশোভত বিশালাক্ষ্যা রাহুমুক্ত ইবোডুরাট্ ॥ 5 ॥
cāru tadvadanaṃ tasyāstāmraśuklāyatekṣaṇam |
aśobhata viśālākṣyā rāhumukta ivoḍurāṭ || 5 ||

Her lovely face with its large eyes, reddish-white like a lotus, shone brightly, like the moon released from Rahu. AI

तिचें सुंदर तोंड, कमळासारकीं तांबडीं-धवल विशाल दोळे आसलेलें, राहूच्यान सुटल्या चंद्रासारकें शोभलें. AI

Shloka 6
ততস্সা হ্রীমতী বালা ভর্তৃসন্দেশহর্ষিতা ।
পরিতুষ্টা প্রিযং কৃত্বা প্রশশংস মহাকপিম্ ॥ 6 ॥
tatassā hrīmatī bālā bhartṛsandeśaharṣitā |
parituṣṭā priyaṃ kṛtvā praśaśaṃsa mahākapim || 6 ||

Then that modest young woman, delighted by her husband's message, being well pleased and feeling that a kindness had been done to her, praised the great monkey. AI

उपरांत ती लज्जाळ बालिका, घोवाच्या संदेशान खोशी जाल्ली, समाधान पावन आपलें बरें जालें अशें मानून तिणें त्या महाकपीक वाखाणलो. AI

Shloka 7
বিক্রান্তস্ত্বং সমর্থস্ত্বং প্রাজ্ঞস্ত্বং বানরোত্তম ।
যেনেদং রাক্ষসপদং ত্বযৈকেন প্রধর্ষিতম্ ॥ 7 ॥
vikrāntastvaṃ samarthastvaṃ prājñastvaṃ vānarottama |
yenedaṃ rākṣasapadaṃ tvayaikena pradharṣitam || 7 ||

'O best of monkeys, you are valiant, you are capable, you are wise, since by you alone this abode of the demons has been assailed.' AI

'हे वानरश्रेष्ठा, तूं वीर आसा, तूं समर्थ आसा, तूं शहाणो आसा; कारण हें राक्षसांचें स्थान तुवें एकल्यानूच हल्ल्यार केलें.' AI

Shloka 8
শতযোজনবিস্তীর্ণ স্সাগরো মকরালযঃ ।
বিক্রমশ্লাঘনীযেন ক্রমতা গোষ্পদীকৃতঃ ॥ 8 ॥
śatayojanavistīrṇa ssāgaro makarālayaḥ |
vikramaślāghanīyena kramatā goṣpadīkṛtaḥ || 8 ||

'The ocean, a hundred yojanas wide and the home of sea-monsters, was crossed by you whose stride is worthy of praise, and made as small as a cow's hoofprint.' AI

'शंभर योजन विस्ताराचो, मकरांचो आसरो आशिल्लो समुद्र, तुज्या वाखाणण्यासारख्या पराक्रमान तुवें ओलांडलो आनी तो गायेच्या खुरासारको ल्हान केलो.' AI

Shloka 9
ন হি ত্বাং প্রাকৃতং মন্যে বানরং বানরর্ষভ ।
যস্য তে নাস্তি সন্ত্রাসো রাবণান্নাপি সম্ভ্রমঃ ॥ 9 ॥
na hi tvāṃ prākṛtaṃ manye vānaraṃ vānararṣabha |
yasya te nāsti santrāso rāvaṇānnāpi sambhramaḥ || 9 ||

O bull among monkeys, I do not regard you as an ordinary monkey, for you have no fear of Ravana nor any agitation. AI

हे वानरांमधल्या श्रेष्ठा, हांव तुका सामान्य वानर मानीनात, कारण तुका रावणाचो भय ना आनी कसलोच गोंदळ ना. AI

Shloka 10
অর্হসে চ কপিশ্রেষ্ঠ মযা সমভিভাষিতুম্ ।
যদ্যসি প্রেষিতস্তেন রামেণ বিদিতাত্মনা ॥ 10 ॥
arhase ca kapiśreṣṭha mayā samabhibhāṣitum |
yadyasi preṣitastena rāmeṇa viditātmanā || 10 ||

O best of monkeys, you are worthy to be spoken to by me, if you have been sent by that Rama who knows the self. AI

हे कपिश्रेष्ठा, जर तुका आत्मज्ञानी रामान धाडला आसा, तर हांव तुजे कडेन उलोवपाक योग्य आसां. AI

Shloka 11
প্রেষযিষ্যতি দুর্ধর্ষো রামো ন হ্যপরীক্ষিতম্ ।
পরাক্রমমবিজ্ঞায মত্সকাশং বিশেষতঃ ॥ 11 ॥
preṣayiṣyati durdharṣo rāmo na hyaparīkṣitam |
parākramamavijñāya matsakāśaṃ viśeṣataḥ || 11 ||

The unassailable Rama will not send anyone to me, especially without having tested and known his valor. AI

अजिंक्य राम आपलो पराक्रम पारखून आनी वळखून घेतल्याबगर कोणाकूच, खास करून म्हजे कडेन, धाडचो ना. AI

Shloka 12
দিষ্ট্যা চ কুশলী রামো ধর্মাত্মা সত্যসঙ্গরঃ ।
লক্ষ্মণশ্চ মহাতেজাস্সুমিত্রানন্দবর্ধনঃ ॥ 12 ॥
diṣṭyā ca kuśalī rāmo dharmātmā satyasaṅgaraḥ |
lakṣmaṇaśca mahātejāssumitrānandavardhanaḥ || 12 ||

By good fortune, the righteous Rama, whose vow is truth, is well; and so is the greatly resplendent Lakshmana, the joy of Sumitra. AI

दैवान राम कुशळ आसा, तो धर्मात्मा आनी सत्याचो व्रत घेतिल्लो; आनी सुमित्रेचो आनंद वाडोवपी, म्हान तेजस्वी लक्ष्मणूय कुशळ आसा. AI

Shloka 13
কুশলী যদি কাকুত্স্থঃ কিং নু সাগরমেখলাম্ ।
মহীং দহতি কোপেন যুগান্তাগ্নিরিবোত্থিতঃ ॥ 13 ॥
kuśalī yadi kākutsthaḥ kiṃ nu sāgaramekhalām |
mahīṃ dahati kopena yugāntāgnirivotthitaḥ || 13 ||

If the descendant of Kakutstha is well, why does he not burn the earth girdled by the ocean in his anger, like the fire at the end of an age arisen? AI

जर ककुत्स्थकुलांतलो राम कुशळ आसा, तर तो रागान प्रळयकाळच्या उदेल्ल्या अग्नीसारको सागराच्या मेखळेन वेढिल्ली पृथ्वी कित्याक ना जळोवंक? AI

Shloka 14
অথবা শক্তিমন্তৌ তৌ সুরাণামপি নিগ্রহে ।
মমৈব তু ন দুঃখানামস্তি মন্যে বিপর্যযঃ ॥ 14 ॥
athavā śaktimantau tau surāṇāmapi nigrahe |
mamaiva tu na duḥkhānāmasti manye viparyayaḥ || 14 ||

Or else, those two are capable even of subduing the gods; but I think there is no reversal of my sorrows. AI

वा, ते दोगूय देवांकूय दमन करपाक समर्थ आसात; पूण म्हज्या दुखांचो विपर्यय (अंत) जावचो ना अशें हांव मानतां. AI

Shloka 15
কচ্চিন্ন ব্যথিতো রামঃ কচ্চিন্ন পরিতপ্যতে ।
উত্তরাণি চ কার্যাণি কুরুতে পুরুষোত্তমঃ ॥ 15 ॥
kaccinna vyathito rāmaḥ kaccinna paritapyate |
uttarāṇi ca kāryāṇi kurute puruṣottamaḥ || 15 ||

Is Rama not distressed? Is he not burning with grief? Does the best of men attend to the tasks that follow? AI

राम व्यथित जालो ना काय? तो संतापत ना काय? पुरुषोत्तम फुडलीं कार्यां करतलो काय? AI

Shloka 16
কচ্চিন্ন দীন স্সম্ভ্রান্তঃ কার্যেষু ন চ মুহ্যতি ।
কচ্চিত্পুরুষকার্যাণি কুরুতে নৃপতেস্সুতঃ ॥ 16 ॥
kaccinna dīna ssambhrāntaḥ kāryeṣu na ca muhyati |
kaccitpuruṣakāryāṇi kurute nṛpatessutaḥ || 16 ||

Is the son of the king not wretched, not bewildered, and not confused in his affairs? Does he perform the deeds of a man? AI

राजाचो पूत दीन आनी भ्रमिष्ट जालो ना काय? कार्यांनी तो गोंदळटा ना काय? तो पुरुषाक साजे अशीं कार्यां करता काय? AI

Shloka 17
দ্বিবিধং ত্রিবিধোপাযমুপাযমপি সেবতে ।
বিজিগীষুস্সুহৃত্কচ্চিন্মিত্রেষু চ পরন্তপঃ ॥ 17 ॥
dvividhaṃ trividhopāyamupāyamapi sevate |
vijigīṣussuhṛtkaccinmitreṣu ca parantapaḥ || 17 ||

Does the scorcher of foes, the son of the king, resort to the twofold and threefold means and strategy? Does he, desiring victory, act among his friends? AI

दुश्मनांक दुखयणारो राजाचो पुत्र विजयाची इच्छा करपी जावन द्विविध आनी त्रिविध उपाय आनी मार्ग हांचो आसरो घेता काय? तो आपल्या मित्रांमदीं वागता काय? AI

Shloka 18
কচ্চিন্মিত্রাণি লভতে মিত্রৈশ্চাপ্যভিগম্যতে ।
কচ্চিত্কল্যাণমিত্ত্রশ্চ মিত্রত্ত্রৈশ্চাপি পুরস্কৃতঃ ॥ 18 ॥
kaccinmitrāṇi labhate mitraiścāpyabhigamyate |
kaccitkalyāṇamittraśca mitrattraiścāpi puraskṛtaḥ || 18 ||

Does he gain friends, and is he approached by friends? Is he one whose friends are auspicious, and is he honored by his friends? AI

तो मित्र मेळयता काय, आनी मित्रांनी ताचे-कडेन येवप जाता काय? तो कल्याणकारक मित्रांचो आसा काय, आनी मित्रांनी ताचो भोवमान जाता काय? AI

Shloka 19
কচ্চিদাশাস্তি দেবানাং প্রসাদং পার্থিবাত্মজঃ ।
কচ্চিত্পুরুষকারং চ দৈবং চ প্রতিপদ্যতে ॥ 19 ॥
kaccidāśāsti devānāṃ prasādaṃ pārthivātmajaḥ |
kaccitpuruṣakāraṃ ca daivaṃ ca pratipadyate || 19 ||

Does the prince seek the grace of the gods? Does he pursue both human effort and destiny? AI

राजपुत्र देवांचो प्रसाद मागता काय? तो पुरुषप्रयत्न आनी दैव ह्या दोगांकूय आपणायता काय? AI

Shloka 20
কচ্চিন্ন বিগতস্নেহঃ প্রবাসান্মযি রাঘবঃ ।
কচ্চিন্মাং ব্যসনাদস্মান্মোক্ষযিষ্যতি বানর ॥ 20 ॥
kaccinna vigatasnehaḥ pravāsānmayi rāghavaḥ |
kaccinmāṃ vyasanādasmānmokṣayiṣyati vānara || 20 ||

Has Raghava not lost his affection for me because of my absence? O monkey, will he free me from this misfortune? AI

हे वानरा, म्हज्या विलगपाक लागून राघवान म्हजेरलो स्नेह सोडलो ना काय? तो ह्या संकश्टांतल्यान म्हाका सोडयता काय? AI

Shloka 21
সুখানামুচিতো নিত্যমসুখানামনৌচিতঃ ।
দুঃখমুত্তরমাসাদ্য কচ্চিদ্রামো ন সীদতি ॥ 21 ॥
sukhānāmucito nityamasukhānāmanaucitaḥ |
duḥkhamuttaramāsādya kaccidrāmo na sīdati || 21 ||

Rama, who is ever fit for pleasures and unfit for sorrows, having met with greater suffering — does he not sink under it? AI

नित्य सुखांक योग्य आनी दुखांक अयोग्य असो राम, ह्या परस चड दुख मेळ्ळ्यार तो खालीं बुडटा काय ना? AI

Shloka 22
কৌসল্যাযাস্তথা কচ্চিত্সুমিত্রাযাস্তথৈব চ ।
অভীক্ষ্ণং শ্রূযতে কচ্চিত্কুশলং ভরতস্য চ ॥ 22 ॥
kausalyāyāstathā kaccitsumitrāyāstathaiva ca |
abhīkṣṇaṃ śrūyate kaccitkuśalaṃ bharatasya ca || 22 ||

Is the welfare of Kausalya, and likewise of Sumitra, and also of Bharata, heard of constantly? AI

कौसल्येचें आनी तशेंच सुमित्रेचें, आनी भरताचेंय कुशल नित्य आयकुपाक मेळटा काय? AI

Shloka 23
মন্নিমিত্তেন মানার্হঃ কচ্চিচ্ছোকেন রাঘবঃ ।
কচ্চিন্নান্যমনা রামঃ কচ্চিন্মাং তারযিষ্যতি ॥ 23 ॥
mannimittena mānārhaḥ kaccicchokena rāghavaḥ |
kaccinnānyamanā rāmaḥ kaccinmāṃ tārayiṣyati || 23 ||

Does the venerable Raghava, because of sorrow on my account, not turn his mind elsewhere? Will Rama rescue me? AI

म्हज्या निमतान दुखान मानाक योग्य असो राघव आपलें मन दुसरिकडे घालना काय? राम म्हाका तारता काय? AI

Shloka 24
কচ্চিদক্ষৌহিণীং ভীমাং ভরতো ভ্রাতৃবত্সলঃ ।
ধ্বজিনীং মন্ত্রিভির্গুপ্তাং প্রেষযিষ্যতি মত্কৃতে ॥ 24 ॥
kaccidakṣauhiṇīṃ bhīmāṃ bharato bhrātṛvatsalaḥ |
dhvajinīṃ mantribhirguptāṃ preṣayiṣyati matkṛte || 24 ||

Will Bharata, loving his brother, send a terrible army with a host of akshauhini, guarded by his ministers, for my sake? AI

भावाचेर मोग करपी भरत म्हज्या खातीर भयंकर अक्षौहिणी सेना, मंत्र्यांनी राखिल्ली ध्वजांवळी सेना धाडटा काय? AI

Shloka 25
বানরাধিপতিশ্শীমান্সুগ্রীবঃ কচ্চিদেষ্যতি ।
মত্কৃতে হরিভির্বীরৈর্বৃতো দন্তনখাযুধৈঃ ॥ 25 ॥
vānarādhipatiśśīmānsugrīvaḥ kaccideṣyati |
matkṛte haribhirvīrairvṛto dantanakhāyudhaiḥ || 25 ||

Will the noble Sugriva, lord of the monkeys, come for my sake, surrounded by brave monkeys whose weapons are their teeth and nails? AI

सुग्रीव नांवाचो बुद्धीमान वानरांचो राजा, दांत आनी नखां हींच आयुधां आशिल्ल्या वीर वानरांनी वेढिल्लो, म्हजे खातीर येतलो काय? AI

Shloka 26
কচ্চিচ্ছ লক্ষ্মণশ্শূরস্সুমিত্রানন্দবর্ধনঃ ।
অস্ত্রবিচ্ছরজালেন রাক্ষসান্বিধমিষ্যতি ॥ 26 ॥
kacciccha lakṣmaṇaśśūrassumitrānandavardhanaḥ |
astraviccharajālena rākṣasānvidhamiṣyati || 26 ||

Will the valiant Lakshmana, who brings joy to Sumitra, skilled in weapons, destroy the demons with a net of arrows? AI

सुमित्रेक आनंद दिवपी, शूर आनी अस्त्रां विशीं जाणकार लक्ष्मण, बाणांच्या जाळ्यान राक्षसांचो नाश करतलो काय? AI

Shloka 27
রৌদ্রেণ কচ্চিদস্ত্রেণ জ্বলতা নিহতং রণে ।
দ্রক্ষ্যাম্যল্পেন কালেন রাবণং সসুহৃজ্জনম্ ॥ 27 ॥
raudreṇa kaccidastreṇa jvalatā nihataṃ raṇe |
drakṣyāmyalpena kālena rāvaṇaṃ sasuhṛjjanam || 27 ||

Will I soon see Ravana slain in battle together with his kinsmen, struck down by the blazing, terrible weapon? AI

भयानक आनी ज्वलनशील त्या अस्त्रान मारिल्लो, आपल्या सगळ्या सोयऱ्यां-मित्रांसयत रावण, थोड्या काळान रणांत मारिल्लो हांव पळोवंक पावतलों काय? AI

Shloka 28
কচ্চিন্ন তদ্ধেমসমানবর্ণং তস্যাননং পদ্মসমানগন্ধি ।
মযা বিনা শুষ্যতি শোকদীনং জলক্ষযে পদ্মমিবাতপেন ॥ 28 ॥
kaccinna taddhemasamānavarṇaṃ tasyānanaṃ padmasamānagandhi |
mayā vinā śuṣyati śokadīnaṃ jalakṣaye padmamivātapena || 28 ||

Will not that face of hers, of hue like gold and fragrance like a lotus, wither away without me, sorrowful and wretched, like a lotus in the heat when the water is gone? AI

सोन्यासारखो रंग आनी कमळासारखो वास आशिल्लो तिचो तो चेहरो, म्हजेभायर शोकान दुबळो जावन, उदक सोंपल्यार उन्हान सुकून वचपी कमळा सारखो सुकून वचनासलो काय? AI

Shloka 29
ধর্মাপদেশাত্ত্যজতশ্চ রাজ্যং মাং চাপ্যরণ্যং নযতঃ পদাতিম্ ।
নাসীদ্ব্যথা যস্য ন ভীর্ন শোকঃ কচ্চিত্স ধৈর্যং হৃদযে করোতি ॥ 29 ॥
dharmāpadeśāttyajataśca rājyaṃ māṃ cāpyaraṇyaṃ nayataḥ padātim |
nāsīdvyathā yasya na bhīrna śokaḥ kaccitsa dhairyaṃ hṛdaye karoti || 29 ||

He who, at the command of dharma, gave up the kingdom, and led me too to the forest on foot — he had no anguish, no fear, no sorrow; will he keep firmness in his heart? AI

धर्माच्या आदेशान राज्य सोडिल्लो आनी म्हाका पयलीं चलत रानांत व्हेल्लो तो, जाका कसलोच त्रास, भंय वा दुख्ख नासलो, तो आपल्या काळजांत धीर धरतलो काय? AI

Shloka 30
ন চাস্য মাতা ন পিতা চ নান্যঃ স্নেহাদ্বিশিষ্টোঽস্তি মযা সমো বা ।
তাবত্ত্বহং দূত জিজীবিষেযং যাবত্প্রবৃত্তিং শৃণুযাং প্রিযস্য ॥ 30 ॥
na cāsya mātā na pitā ca nānyaḥ snehādviśiṣṭo'sti mayā samo vā |
tāvattvahaṃ dūta jijīviṣeyaṃ yāvatpravṛttiṃ śṛṇuyāṃ priyasya || 30 ||

He has neither mother nor father, nor any other dearer to him than I, or equal to me; therefore, O messenger, I wish to live only until I hear tidings of my beloved. AI

ताका आवय ना, बापूय ना, आनी म्हजेभायर वा म्हज्या बरोबर तितलोच मोगाचो दुसरो कोणूच ना; देखून, हे दूत, म्हज्या मोगाच्या खबरेंतल्यान म्हाका खबर मेळचेमेरेन हांव जियेवपाक सोदतां. AI

Shloka 31
ইতীব দেবী বচনং মহার্থং তং বানরেন্দ্রং মধুরার্থমুক্ত্বা ।
শ্রোতুং পুনস্তস্য বচোঽভিরামং রামার্থযুক্তং বিররাম রামা ॥ 31 ॥
itīva devī vacanaṃ mahārthaṃ taṃ vānarendraṃ madhurārthamuktvā |
śrotuṃ punastasya vaco'bhirāmaṃ rāmārthayuktaṃ virarāma rāmā || 31 ||

Having thus spoken to that lord of the monkeys words of great meaning and sweet import, the lady, longing to hear again his delightful words concerning Rama, fell silent. AI

अशे तरेन ती देवी, वानरांच्या त्या राजाक खूब अर्थ आनी गोड अर्थ आशिल्लीं उतरां सांगून, रामाचे विशीं आशिल्लीं ताचीं मनोहर उतरां परतून आयकुपाक उत्सुक जावन, ती स्त्री मौन जाली. AI

Shloka 32
সীতাযা বচনং শ্রুত্বা মারুতির্ভীমবিক্রমঃ ।
শিরস্যঞ্জলিমাধায বাক্যমুত্তরমব্রবীত্ ॥ 32 ॥
sītāyā vacanaṃ śrutvā mārutirbhīmavikramaḥ |
śirasyañjalimādhāya vākyamuttaramabravīt || 32 ||

Hearing Sita's words, the mighty Maruti of terrible valor, placing his joined palms on his head, spoke these words in reply. AI

सीतेचीं उतरां आयकून, भयानक पराक्रम आशिल्ल्या मारुतीन आपल्या माथ्यार विनयान हात जोडून, अशें उत्तर दिलें. AI

Shloka 33
ন ত্বামিহস্থাং জানীতে রামঃ কমললোচনে ।
তেন ত্বাং নানযত্যাশু শচীমিব পুরন্দরঃ ॥ 33 ॥
na tvāmihasthāṃ jānīte rāmaḥ kamalalocane |
tena tvāṃ nānayatyāśu śacīmiva purandaraḥ || 33 ||

O lotus-eyed lady, Rama does not know that you are here. That is why, like Indra (the slayer of Pura) bringing Shachi, he does not swiftly come to take you away. AI

हे कमळनयनी, रामाक तू हांगा आसा हें खबर ना. तेच कारणान, पुरंदरान शचीक व्हरिल्ली तशें, तो तुका रोखडो व्हरूंक येना. AI

Shloka 34
শ্রুত্বৈব তু বচো মহ্যং ক্ষিপ্রমেষ্যতি রাঘবঃ ।
চমূং প্রকর্ষন্মহতীং হর্যৃক্ষগণসঙ্কুলাম্ ॥ 34 ॥
śrutvaiva tu vaco mahyaṃ kṣiprameṣyati rāghavaḥ |
camūṃ prakarṣanmahatīṃ haryṛkṣagaṇasaṅkulām || 34 ||

As soon as he hears my words, the descendant of Raghu will come swiftly, drawing along a great army crowded with hosts of monkeys and bears. AI

म्हजें उतर आयकून राघव लगेच येतलो, माकडां आनी रीछांनी भरिल्ली व्हड सेना घेवन येतलो. AI

Shloka 35
বিষ্টম্ভযিত্বা বাণৌঘৈরক্ষোভ্যং বরুণালযম্ ।
করিষ্যতি পুরীং লঙ্কাং কাকুত্স্থঃ শান্তরাক্ষসাম্ ॥ 35 ॥
viṣṭambhayitvā bāṇaughairakṣobhyaṃ varuṇālayam |
kariṣyati purīṃ laṅkāṃ kākutsthaḥ śāntarākṣasām || 35 ||

Having made the unshakable abode of Varuna (the ocean) stand still with showers of arrows, the descendant of Kakutsa will make the city of Lanka free of its Rakshasas. AI

बाणांच्या मारांनी अक्षोभ्य अशा वरुणाच्या घराक (समुद्राक) थंबावन, काकुत्स्थ लंकेचें नगर राक्षसांविरयत करतलो. AI

Shloka 36
তত্র যদ্যন্তরা মৃত্যুর্যদি দেবাস্সহাসুরাঃ ।
স্থাস্যন্তি পথি রামস্য স তানপি বধিষ্যতি ॥ 36 ॥
tatra yadyantarā mṛtyuryadi devāssahāsurāḥ |
sthāsyanti pathi rāmasya sa tānapi vadhiṣyati || 36 ||

If death comes in between, or if the gods together with the Asuras stand in Rama's path, he will slay even them. AI

ताचे वाटेर मदीं मरण आयलें जाल्यार वा देव आसुरांसयत उबे रावले जाल्यार, तो तांकांय मारतलो. AI

Shloka 37
তবাদর্শনজেনার্যে শোকেন স পরিপ্লুতঃ ।
ন শর্ম লভতে রামস্সিংহার্দিত ইব দ্বিপঃ ॥ 37 ॥
tavādarśanajenārye śokena sa pariplutaḥ |
na śarma labhate rāmassiṃhārdita iva dvipaḥ || 37 ||

O noble lady, overwhelmed by grief born of not seeing you, Rama finds no peace, like an elephant tormented by a lion. AI

हे आर्ये, तुका न पळोवपाच्या दुखान भरिल्लो राम, सिंहान त्रास दिल्ल्या हत्तीवरी, कसलीय शांती मेळयना. AI

Shloka 38
মলযেন চ বিন্ধ্যেন মেরুণা মন্দরেণ চ ।
দর্দুরেণ চ তে দেবি শপে মূলফলেন চ ॥ 38 ॥
malayena ca vindhyena meruṇā mandareṇa ca |
dardureṇa ca te devi śape mūlaphalena ca || 38 ||

O goddess, I swear by the Malaya, the Vindhya, the Meru and the Mandara mountains, and by the dardura (frog) and by roots and fruits. AI

हे देवी, मलय, विंध्य, मेरू आनी मंदर ह्या पर्वतांची, दर्दुराची आनी मुळां-फळांची सोय करून हांव शपथ घेता. AI

Shloka 39
যথা সুনযনং বল্গু বিম্বোষ্ঠং চারু কুণ্ডলম্ ।
মুখং দ্রক্ষ্যসি রামস্য পূর্ণচন্দ্রমিবোদিতম্ ॥ 39 ॥
yathā sunayanaṃ valgu bimboṣṭhaṃ cāru kuṇḍalam |
mukhaṃ drakṣyasi rāmasya pūrṇacandramivoditam || 39 ||

You will soon see Rama's face, with its lovely eyes, charming and with bimba-fruit lips and beautiful earrings, like the full moon risen. AI

सुंदर दोळे आनी बिंबा फळा सारके ओंठ आनी सोबीत कुंडलां आशिल्लें रामाचें उदयाक आयिल्ल्या पूर्ण चंद्रा सारकें मुख तूं पळोवंक पावतली. AI

Shloka 40
ক্ষিপ্রং দ্রক্ষ্যসি বৈদেহি রামং প্রস্রবণে গিরৌ ।
শতক্রতুমিবাসীনং নাগরাজস্য মূর্ধনি ॥ 40 ॥
kṣipraṃ drakṣyasi vaidehi rāmaṃ prasravaṇe girau |
śatakratumivāsīnaṃ nāgarājasya mūrdhani || 40 ||

O Vaidehi, you will soon see Rama on the mountain Prasravana, seated like the hundred-rite Indra upon the head of the king of serpents. AI

हे वैदेही, प्रस्रवण पर्वताचेर, नागराजाच्या माथ्यार बसल्ल्या शतक्रतू (इंद्रा) सारक्या रामाक तूं रोखडो पळोवंक पावतली. AI

Shloka 41
ন মাংসং রাঘবো ভুঙক্তে ন চাঽপি মধু সেবতে ।
বন্যং সুবিহিতং নিত্যং ভক্তমশ্নাতি পঞ্চমম্ ॥ 41 ॥
na māṃsaṃ rāghavo bhuṅakte na cā'pi madhu sevate |
vanyaṃ suvihitaṃ nityaṃ bhaktamaśnāti pañcamam || 41 ||

Raghava does not eat meat, nor does he partake of honey; daily he eats well-prepared forest food as his fifth meal. AI

राघव मांस खायना, आनी म्होंवयूय तो सेवना; दिसा-दिसाक तो रानांतलें बरें तयार केल्लें अन्न पांचवें जेवण म्हणून खाता. AI

Shloka 42
নৈব দংশান্ন মশকান্ন কীটান্ন সরীসৃপান্ ।
রাঘবোঽপনযেদ্গাত্রাত্ত্বদ্গতেনান্তরাত্মনা ॥ 42 ॥
naiva daṃśānna maśakānna kīṭānna sarīsṛpān |
rāghavo'panayedgātrāttvadgatenāntarātmanā || 42 ||

With his inner self fixed on you, Raghava does not brush away gnats, mosquitoes, insects, or creeping creatures from his body. AI

तुज्या ध्यानांत आपलो आंतरात्मो गुंतयल्लो राघव, आपल्या आंगारसून डांस, मुस्कां, कीट आनी सरपटपी जीव काडून उडयना. AI

Shloka 43
নিত্যং ধ্যানপরো রামো নিত্যং শোকপরাযণঃ ।
নান্যচ্চিন্তযতে কিঞ্চিত্স তু কামবশং গতঃ ॥ 43 ॥
nityaṃ dhyānaparo rāmo nityaṃ śokaparāyaṇaḥ |
nānyaccintayate kiñcitsa tu kāmavaśaṃ gataḥ || 43 ||

Rama is ever absorbed in meditation, ever given over to grief; he thinks of nothing else — he has come under the sway of desire. AI

राम नित्य ध्यानांत मग्न आसा, नित्य शोकांत बुडल्लो आसा; तो हेर कितेंय चिंतना — तो कामाच्या ताब्यांत आयला. AI

Shloka 44
অনিদ্রস্সততং রামস্সুপ্তোঽপি চ নরোত্তমঃ ।
সীতেতি মধুরাং বাণীং ব্যাহরন্প্রতিবুধ্যতে ॥ 44 ॥
anidrassatataṃ rāmassupto'pi ca narottamaḥ |
sīteti madhurāṃ vāṇīṃ vyāharanpratibudhyate || 44 ||

Rama is sleepless continually, and even when the best of men has slept, he wakes again uttering the sweet word 'Sita.' AI

राम नित्य निद्रेवीण आसा, आनी नरश्रेष्ठ न्हिदलो तरी तो जागो जावन गोड उलोवपान 'सीता' अशें उच्चारता. AI

Shloka 45
দৃষ্ট্বা ফলং বা পুষ্পং বা যদ্বাঽন্যত্সুমনোহরম্ ।
বহুশো হা প্রিযেত্যেবং শ্বসংস্ত্বামভিভাষতে ॥ 45 ॥
dṛṣṭvā phalaṃ vā puṣpaṃ vā yadvā'nyatsumanoharam |
bahuśo hā priyetyevaṃ śvasaṃstvāmabhibhāṣate || 45 ||

Seeing a fruit or a flower or anything else lovely, he sighs again and again, 'Ah, my beloved!' and so addresses you. AI

फळ वा फूल वा हेर खंयचीय सुंदर वस्तू पळयल्यार, तो खूब फावटी 'हाय म्हजे प्रिये!' अशें उस्वास घेत उलोवन तुका संबोदून उलयता. AI

Shloka 46
স দেবি নিত্যং পরিতপ্যমান স্ত্বামেব সীতেত্যভিভাষমাণঃ ।
ধৃতব্রতো রাজসুতো মহাত্মা তবৈব লাভায কৃতপ্রযত্নঃ ॥ 46 ॥
sa devi nityaṃ paritapyamāna stvāmeva sītetyabhibhāṣamāṇaḥ |
dhṛtavrato rājasuto mahātmā tavaiva lābhāya kṛtaprayatnaḥ || 46 ||

Thus, O goddess, the great-souled prince, ever burning with anguish, ever saying 'O Sita' to you, firm in his vow, has made his effort solely for the gaining of you. AI

देवी, अशें नित्य तळमळत, तुका 'सीता' म्हणून संबोदून उलोवपी, व्रत धरिल्लो, महात्मो राजपुत्र, तुजोच लाभ जावपाखातीर आपलो यत्न केला. AI

Shloka 47
সা রামসঙ্কীর্তনবীতশোকা রামস্য শোকেন সমানশোকা ।
শরন্মুখে সাম্বুদশেষচন্দ্রা নিশেব বৈদেহসুতা বভূব ॥ 47 ॥
sā rāmasaṅkīrtanavītaśokā rāmasya śokena samānaśokā |
śaranmukhe sāmbudaśeṣacandrā niśeva vaidehasutā babhūva || 47 ||

She whose grief was banished by the recital of Rama's name, yet whose grief was equal to Rama's grief, the daughter of Videha became like a night at the close of autumn whose remaining clouds and moon linger on. AI

रामाच्या नामस्मरणान तिचो शोक ना जालो, पूण तिचो शोक रामाच्या शोकाक समान जालो; अशी वैदेहीची कन्या, शरद ऋतूच्या सुरवातेक उरिल्ल्या मेघांनी आनी चंद्रानी युक्त अशा रात्रीसारकी जाली. AI

ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে সুন্দরকাণ্ডে ষট্ত্রিংশস্সর্গঃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ षट्त्रिंशस्सर्गः ।
भूय एव महातेजा हनूमान्पवनात्मजः ।
अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं सीताप्रत्ययकारणात् ॥ 1 ॥
वानरोऽहं महाभागे दूतो रामस्य धीमतः ।
रामनामाङ्कितं चेदं पश्य देव्यङ्गुलीयकम् ॥ 2 ॥
प्रत्ययार्थं तवाऽनीतं तेन दत्तं महात्मना ।
समाश्वसिहि भद्रं ते क्षीणदुःखफला ह्यसि ॥ 3 ॥
गृहीत्वा प्रेक्षमाणा सा भर्तुः करविभूषणम् ।
भर्तारमिव सम्प्राप्ता जानकी मुदिताऽभवत् ॥ 4 ॥
चारु तद्वदनं तस्यास्ताम्रशुक्लायतेक्षणम् ।
अशोभत विशालाक्ष्या राहुमुक्त इवोडुराट् ॥ 5 ॥
ततस्सा ह्रीमती बाला भर्तृसन्देशहर्षिता ।
परितुष्टा प्रियं कृत्वा प्रशशंस महाकपिम् ॥ 6 ॥
विक्रान्तस्त्वं समर्थस्त्वं प्राज्ञस्त्वं वानरोत्तम ।
येनेदं राक्षसपदं त्वयैकेन प्रधर्षितम् ॥ 7 ॥
शतयोजनविस्तीर्ण स्सागरो मकरालयः ।
विक्रमश्लाघनीयेन क्रमता गोष्पदीकृतः ॥ 8 ॥
न हि त्वां प्राकृतं मन्ये वानरं वानरर्षभ ।
यस्य ते नास्ति सन्त्रासो रावणान्नापि सम्भ्रमः ॥ 9 ॥
अर्हसे च कपिश्रेष्ठ मया समभिभाषितुम् ।
यद्यसि प्रेषितस्तेन रामेण विदितात्मना ॥ 10 ॥
प्रेषयिष्यति दुर्धर्षो रामो न ह्यपरीक्षितम् ।
पराक्रममविज्ञाय मत्सकाशं विशेषतः ॥ 11 ॥
दिष्ट्या च कुशली रामो धर्मात्मा सत्यसङ्गरः ।
लक्ष्मणश्च महातेजास्सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ 12 ॥
कुशली यदि काकुत्स्थः किं नु सागरमेखलाम् ।
महीं दहति कोपेन युगान्ताग्निरिवोत्थितः ॥ 13 ॥
अथवा शक्तिमन्तौ तौ सुराणामपि निग्रहे ।
ममैव तु न दुःखानामस्ति मन्ये विपर्ययः ॥ 14 ॥
कच्चिन्न व्यथितो रामः कच्चिन्न परितप्यते ।
उत्तराणि च कार्याणि कुरुते पुरुषोत्तमः ॥ 15 ॥
कच्चिन्न दीन स्सम्भ्रान्तः कार्येषु न च मुह्यति ।
कच्चित्पुरुषकार्याणि कुरुते नृपतेस्सुतः ॥ 16 ॥
द्विविधं त्रिविधोपायमुपायमपि सेवते ।
विजिगीषुस्सुहृत्कच्चिन्मित्रेषु च परन्तपः ॥ 17 ॥
कच्चिन्मित्राणि लभते मित्रैश्चाप्यभिगम्यते ।
कच्चित्कल्याणमित्त्रश्च मित्रत्त्रैश्चापि पुरस्कृतः ॥ 18 ॥
कच्चिदाशास्ति देवानां प्रसादं पार्थिवात्मजः ।
कच्चित्पुरुषकारं च दैवं च प्रतिपद्यते ॥ 19 ॥
कच्चिन्न विगतस्नेहः प्रवासान्मयि राघवः ।
कच्चिन्मां व्यसनादस्मान्मोक्षयिष्यति वानर ॥ 20 ॥
सुखानामुचितो नित्यमसुखानामनौचितः ।
दुःखमुत्तरमासाद्य कच्चिद्रामो न सीदति ॥ 21 ॥
कौसल्यायास्तथा कच्चित्सुमित्रायास्तथैव च ।
अभीक्ष्णं श्रूयते कच्चित्कुशलं भरतस्य च ॥ 22 ॥
मन्निमित्तेन मानार्हः कच्चिच्छोकेन राघवः ।
कच्चिन्नान्यमना रामः कच्चिन्मां तारयिष्यति ॥ 23 ॥
कच्चिदक्षौहिणीं भीमां भरतो भ्रातृवत्सलः ।
ध्वजिनीं मन्त्रिभिर्गुप्तां प्रेषयिष्यति मत्कृते ॥ 24 ॥
वानराधिपतिश्शीमान्सुग्रीवः कच्चिदेष्यति ।
मत्कृते हरिभिर्वीरैर्वृतो दन्तनखायुधैः ॥ 25 ॥
कच्चिच्छ लक्ष्मणश्शूरस्सुमित्रानन्दवर्धनः ।
अस्त्रविच्छरजालेन राक्षसान्विधमिष्यति ॥ 26 ॥
रौद्रेण कच्चिदस्त्रेण ज्वलता निहतं रणे ।
द्रक्ष्याम्यल्पेन कालेन रावणं ससुहृज्जनम् ॥ 27 ॥
कच्चिन्न तद्धेमसमानवर्णं तस्याननं पद्मसमानगन्धि ।
मया विना शुष्यति शोकदीनं जलक्षये पद्ममिवातपेन ॥ 28 ॥
धर्मापदेशात्त्यजतश्च राज्यं मां चाप्यरण्यं नयतः पदातिम् ।
नासीद्व्यथा यस्य न भीर्न शोकः कच्चित्स धैर्यं हृदये करोति ॥ 29 ॥
न चास्य माता न पिता च नान्यः स्नेहाद्विशिष्टोऽस्ति मया समो वा ।
तावत्त्वहं दूत जिजीविषेयं यावत्प्रवृत्तिं शृणुयां प्रियस्य ॥ 30 ॥
इतीव देवी वचनं महार्थं तं वानरेन्द्रं मधुरार्थमुक्त्वा ।
श्रोतुं पुनस्तस्य वचोऽभिरामं रामार्थयुक्तं विरराम रामा ॥ 31 ॥
सीताया वचनं श्रुत्वा मारुतिर्भीमविक्रमः ।
शिरस्यञ्जलिमाधाय वाक्यमुत्तरमब्रवीत् ॥ 32 ॥
न त्वामिहस्थां जानीते रामः कमललोचने ।
तेन त्वां नानयत्याशु शचीमिव पुरन्दरः ॥ 33 ॥
श्रुत्वैव तु वचो मह्यं क्षिप्रमेष्यति राघवः ।
चमूं प्रकर्षन्महतीं हर्यृक्षगणसङ्कुलाम् ॥ 34 ॥
विष्टम्भयित्वा बाणौघैरक्षोभ्यं वरुणालयम् ।
करिष्यति पुरीं लङ्कां काकुत्स्थः शान्तराक्षसाम् ॥ 35 ॥
तत्र यद्यन्तरा मृत्युर्यदि देवास्सहासुराः ।
स्थास्यन्ति पथि रामस्य स तानपि वधिष्यति ॥ 36 ॥
तवादर्शनजेनार्ये शोकेन स परिप्लुतः ।
न शर्म लभते रामस्सिंहार्दित इव द्विपः ॥ 37 ॥
मलयेन च विन्ध्येन मेरुणा मन्दरेण च ।
दर्दुरेण च ते देवि शपे मूलफलेन च ॥ 38 ॥
यथा सुनयनं वल्गु बिम्बोष्ठं चारु कुण्डलम् ।
मुखं द्रक्ष्यसि रामस्य पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ॥ 39 ॥
क्षिप्रं द्रक्ष्यसि वैदेहि रामं प्रस्रवणे गिरौ ।
शतक्रतुमिवासीनं नागराजस्य मूर्धनि ॥ 40 ॥
न मांसं राघवो भुङक्ते न चाऽपि मधु सेवते ।
वन्यं सुविहितं नित्यं भक्तमश्नाति पञ्चमम् ॥ 41 ॥
नैव दंशान्न मशकान्न कीटान्न सरीसृपान् ।
राघवोऽपनयेद्गात्रात्त्वद्गतेनान्तरात्मना ॥ 42 ॥
नित्यं ध्यानपरो रामो नित्यं शोकपरायणः ।
नान्यच्चिन्तयते किञ्चित्स तु कामवशं गतः ॥ 43 ॥
अनिद्रस्सततं रामस्सुप्तोऽपि च नरोत्तमः ।
सीतेति मधुरां वाणीं व्याहरन्प्रतिबुध्यते ॥ 44 ॥
दृष्ट्वा फलं वा पुष्पं वा यद्वाऽन्यत्सुमनोहरम् ।
बहुशो हा प्रियेत्येवं श्वसंस्त्वामभिभाषते ॥ 45 ॥
स देवि नित्यं परितप्यमान स्त्वामेव सीतेत्यभिभाषमाणः ।
धृतव्रतो राजसुतो महात्मा तवैव लाभाय कृतप्रयत्नः ॥ 46 ॥
सा रामसङ्कीर्तनवीतशोका रामस्य शोकेन समानशोका ।
शरन्मुखे साम्बुदशेषचन्द्रा निशेव वैदेहसुता बभूव ॥ 47 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे षट्त्रिंशस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.
🕉 InfoLyter.in