ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ षष੍ਠਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਪੁਨਰੇਵਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪ੍ਰੀਤੋ ਰਾਘਵਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਮ੍ ।
ਅਯਮਾਖ੍ਯਾਤਿ ਮੇ ਰਾਮ ਸਚਿਵੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸਤ੍ਤਮਃ ॥ 1 ॥
ਹਨੁਮਾਨ੍ਯਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਜਨਂ ਵਨਮਾਗਤਃ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਵਸਤਸ਼੍ਚ ਵਨੇ ਤਵ ॥ 2 ॥
ਰਕ੍षਸਾऽਪਹृਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮੈਥਿਲੀ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਯੁਕ੍ਤਾ ਰੁਦਤੀ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਚ ਧੀਮਤਾ ॥ 3 ॥
ਅਨ੍ਤਰਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਨਾ ਤੇਨ ਹਤ੍ਵਾ ਗृਧ੍ਰਂ ਜਟਾਯੁषਮ੍ ॥ 4 ॥
ਭਾਰ੍ਯਾਵਿਯੋਗਜਂ ਦੁਃਖਂ ਨ ਚਿਰਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਮੋਕ੍ष੍ਯਸੇ ।
ਅਹਂ ਤਾਮਾਨਯਿष੍ਯਾਮਿ ਨष੍ਟਾਂ ਵੇਦਸ਼੍ਰੁਤੀਮਿਵ ॥ 5 ॥
ਰਸਾਤਲੇ ਵਾ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੀਂ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੀ ਵਾ ਨਭਸ੍ਥਲੇ ਅਹਮਾਨੀਯ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤਵ ਭਾਰ੍ਯਾਮਰਿਨ੍ਦਮ ॥ 6 ॥
ਇਦਂ ਤਥ੍ਯਂ ਮਮ ਵਚਸ੍ਤ੍ਵਮਵੇਹਿ ਚ ਰਾਘਵ ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਸਾ ਜਰਯਿਤੁਂ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰਪਿ ਸ੍ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ ॥ 7 ॥
ਤਵ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮਹਾਬਾਹੋ ਭਕ੍ष੍ਯਂ ਵਿषਕृਤਂ ਯਥਾ ।
ਤ੍ਯਜ ਸ਼ੋਕਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਤਾਂ ਕਾਨ੍ਤਾਮਾਨਯਾਮਿ ਤੇ ॥ 8 ॥
ਅਨੁਮਾਨਾਤ੍ਤੁ ਜਾਨਾਮਿ ਮੈਥਿਲੀ ਸਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।
ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਰਕ੍षਸਾ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 9 ॥
ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤੀ ਰਾਮ ਰਾਮੇਤਿ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਤਿ ਚ ਵਿਸ੍ਵਰਮ੍ ।
ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀ ਰਾਵਣਸ੍ਯਾਙ੍ਕੇ ਪਨ੍ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਵਧੂਰ੍ਯਥਾ ॥ 10 ॥
ਆਤ੍ਮਨਾ ਪਞ੍ਚਮਂ ਮਾਂ ਹਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੈਲਤਟੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਉਤ੍ਤਰੀਯਂ ਤਯਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ॥ 11 ॥
ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਮਾਭਿਗृਹੀਤਾਨਿ ਨਿਹਿਤਾਨਿ ਚ ਰਾਘਵ ।
ਆਨਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਿਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 12 ॥
ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਤੋ ਰਾਮਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਮ੍ ।
ਆਨਯਸ੍ਵ ਸਖੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਵਿਲਮ੍ਬਸੇ ॥ 13 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ਼੍ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਗਹਨਾਂ ਗੁਹਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਤਤਸ਼ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਰਾਘਵਪ੍ਰਿਯਕਾਮ੍ਯਯਾ ॥ 14 ॥
ਉਤ੍ਤਰੀਯਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ।
ਇਦਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤਿ ਰਾਮਾਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ ॥ 15 ॥
ਤਤੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਵਾਸਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ।
ਅਭਵਦ੍ਬਾष੍ਪਸਂਰੁਦ੍ਧੋ ਨੀਹਾਰੇਣੇਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ॥ 16 ॥
ਸੀਤਾਸ੍ਨੇਹਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇਨ ਸ ਤੁ ਬਾष੍ਪੇਣ ਦੂषਿਤਃ ।
ਹਾ ਪ੍ਰਿਯੇਤਿ ਰੁਦਨ੍ਧੈਰ੍ਯਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਨ੍ਯਪਤਤ੍ਕ੍षਿਤੌ ॥ 17 ॥
ਹृਦਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਮਲਙ੍ਕਾਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਨਿਸ਼ਸ਼੍ਵਾਸ ਭृਸ਼ਂ ਸਰ੍ਪੋ ਬਿਲਸ੍ਥ ਇਵ ਰੋषਿਤਃ ॥ 18 ॥
ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਸ਼੍ਰੁਵੇਗਸ੍ਤੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਵੀਕ੍ष੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ।
ਪਰਿਦੇਵਯਿਤੁਂ ਦੀਨਂ ਰਾਮਸ੍ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ 19 ॥
ਪਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਯਾ ।
ਉਤ੍ਤਰੀਯਮਿਦਂ ਭੂਮੌ ਸ਼ਰੀਰਾਦ੍ਭੂषਣਾਨਿ ਚ ॥ 20 ॥
ਸ਼ਾਦ੍ਵਲਿਨ੍ਯਾਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਭੂਮੌ ਸੀਤਯਾ ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਯਾ ।
ਉਤ੍ਸृष੍ਟਂ ਭੂषਣਮਿਦਂ ਤਥਾਰੂਪਂ ਹਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 21 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਲਕ੍ष੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਨਾਹਂ ਜਾਨਾਮਿ ਕੇਯੂਰੇ ਨਾਹਂ ਜਾਨਾਮਿ ਕੁਣ੍ਡਲੇ ॥ 22 ॥
ਨੂਪੁਰੇ ਤ੍ਵਭਿਜਾਨਾਮਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਾਦਾਭਿਵਨ੍ਦਨਾਤ੍ ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਰਾਘਵੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 23 ॥
ਬ੍ਰੂਹਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕਂ ਦੇਸ਼ਂ ਹ੍ਰਿਯਨ੍ਤੀ ਲਕ੍षਿਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਰਕ੍षਸਾ ਰੌਦ੍ਰਰੂਪੇਣ ਮਮ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਿਯਾ ॥ 24 ॥
ਕ੍ਵ ਵਾ ਵਸਤਿ ਤਦ੍ਰਕ੍षੋ ਮਹਦ੍ਵ੍ਯਸਨਦਂ ਮਮ ।
ਯਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਹਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨਾਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ॥ 25 ॥
ਹਰਤਾ ਮੈਥਿਲੀਂ ਯੇਨ ਮਾਂ ਚ ਰੋषਯਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍ ।
ਆਤ੍ਮਨੋ ਜੀਵਿਤਾਨ੍ਤਾਯ ਮृਤ੍ਯੁਦ੍ਵਾਰਮਪਾਵृਤਮ੍ ॥ 26 ॥
ਮਮ ਦਯਿਤਤਰਾ ਹृਤਾ ਵਨਾਨ੍ਤਾ ਦ੍ਰਜਨਿਚਰੇਣ ਵਿਮਥ੍ਯ ਯੇਨ ਸਾ ।
ਕਥਯ ਮਮ ਰਿਪੁਂ ਤਮਦ੍ਯ ਵੈ ਪ੍ਲਵਗਪਤੇ ਯਮਸਾਦਨਂ ਨਯਾਮਿ ॥ 27 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ षष੍ਠਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
punarevābravītprīto rāghavaṃ raghunandanam |
ayamākhyāti me rāma sacivo mantrisattamaḥ || 1 ||
hanumānyannimittaṃ tvaṃ nirjanaṃ vanamāgataḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā vasataśca vane tava || 2 ||
rakṣasā'pahṛtā bhāryā maithilī janakātmajā |
tvayā viyuktā rudatī lakṣmaṇena ca dhīmatā || 3 ||
antaraprepsunā tena hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam || 4 ||
bhāryāviyogajaṃ duḥkhaṃ na cirāttvaṃ vimokṣyase |
ahaṃ tāmānayiṣyāmi naṣṭāṃ vedaśrutīmiva || 5 ||
rasātale vā vartantīṃ vartantī vā nabhasthale ahamānīya dāsyāmi tava bhāryāmarindama || 6 ||
idaṃ tathyaṃ mama vacastvamavehi ca rāghava |
na śakyā sā jarayituṃ sendrairapi ssurāsuraiḥ || 7 ||
tava bhāryā mahābāho bhakṣyaṃ viṣakṛtaṃ yathā |
tyaja śokaṃ mahābāho tāṃ kāntāmānayāmi te || 8 ||
anumānāttu jānāmi maithilī sā na saṃśayaḥ |
hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rakṣasā krūrakarmaṇā || 9 ||
krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca visvaram |
sphurantī rāvaṇasyāṅke pannagendravadhūryathā || 10 ||
ātmanā pañcamaṃ māṃ hi dṛṣṭvā śailataṭe sthitam |
uttarīyaṃ tayā tyaktaṃ śubhānyābharaṇāni ca || 11 ||
tānyasmābhigṛhītāni nihitāni ca rāghava |
ānayiṣyāmyahaṃ tāni pratyabhijñātumarhasi || 12 ||
tamabravīttato rāmassugrīvaṃ priyavādinam |
ānayasva sakhe śīghraṃ kimarthaṃ pravilambase || 13 ||
evamuktastu sugrīvaśśailasya gahanāṃ guhām |
praviveśa tataśaśīghraṃ rāghavapriyakāmyayā || 14 ||
uttarīyaṃ gṛhītvā tu śubhānyābharaṇāni ca |
idaṃ paśyeti rāmāya darśayāmāsa vānaraḥ || 15 ||
tato gṛhītvā vāsastu śśubhānyābharaṇāni ca |
abhavadbāṣpasaṃruddho nīhāreṇeva candramāḥ || 16 ||
sītāsnehapravṛttena sa tu bāṣpeṇa dūṣitaḥ |
hā priyeti rudandhairyamutsṛjya nyapatatkṣitau || 17 ||
hṛdi kṛtvā tu bahuśastamalaṅkāramuttamam |
niśaśvāsa bhṛśaṃ sarpo bilastha iva roṣitaḥ || 18 ||
avicchinnāśruvegastu saumitriṃ vīkṣya pārśvataḥ |
paridevayituṃ dīnaṃ rāmassamupacakrame || 19 ||
paśya lakṣmaṇa vaidehyā santyaktaṃ hriyamāṇayā |
uttarīyamidaṃ bhūmau śarīrādbhūṣaṇāni ca || 20 ||
śādvalinyāṃ dhruvaṃ bhūmau sītayā hriyamāṇayā |
utsṛṣṭaṃ bhūṣaṇamidaṃ tathārūpaṃ hi dṛśyate || 21 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇo vākyamabravīt |
nāhaṃ jānāmi keyūre nāhaṃ jānāmi kuṇḍale || 22 ||
nūpure tvabhijānāmi nityaṃ pādābhivandanāt |
tatastu rāghavo vākyaṃ sugrīvamidamabravīt || 23 ||
brūhi sugrīva kaṃ deśaṃ hriyantī lakṣitā tvayā |
rakṣasā raudrarūpeṇa mama prāṇaiḥ priyā priyā || 24 ||
kva vā vasati tadrakṣo mahadvyasanadaṃ mama |
yannimittamahaṃ sarvānnāśayiṣyāmi rākṣasān || 25 ||
haratā maithilīṃ yena māṃ ca roṣayatā bhṛśam |
ātmano jīvitāntāya mṛtyudvāramapāvṛtam || 26 ||
mama dayitatarā hṛtā vanāntā drajanicareṇa vimathya yena sā |
kathaya mama ripuṃ tamadya vai plavagapate yamasādanaṃ nayāmi || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ षष्ठस्सर्गः ।
पुनरेवाब्रवीत्प्रीतो राघवं रघुनन्दनम् ।
अयमाख्याति मे राम सचिवो मन्त्रिसत्तमः ॥ 1 ॥
हनुमान्यन्निमित्तं त्वं निर्जनं वनमागतः ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वसतश्च वने तव ॥ 2 ॥
रक्षसाऽपहृता भार्या मैथिली जनकात्मजा ।
त्वया वियुक्ता रुदती लक्ष्मणेन च धीमता ॥ 3 ॥
अन्तरप्रेप्सुना तेन हत्वा गृध्रं जटायुषम् ॥ 4 ॥
भार्यावियोगजं दुःखं न चिरात्त्वं विमोक्ष्यसे ।
अहं तामानयिष्यामि नष्टां वेदश्रुतीमिव ॥ 5 ॥
रसातले वा वर्तन्तीं वर्तन्ती वा नभस्थले अहमानीय दास्यामि तव भार्यामरिन्दम ॥ 6 ॥
इदं तथ्यं मम वचस्त्वमवेहि च राघव ।
न शक्या सा जरयितुं सेन्द्रैरपि स्सुरासुरैः ॥ 7 ॥
तव भार्या महाबाहो भक्ष्यं विषकृतं यथा ।
त्यज शोकं महाबाहो तां कान्तामानयामि ते ॥ 8 ॥
अनुमानात्तु जानामि मैथिली सा न संशयः ।
ह्रियमाणा मया दृष्टा रक्षसा क्रूरकर्मणा ॥ 9 ॥
क्रोशन्ती राम रामेति लक्ष्मणेति च विस्वरम् ।
स्फुरन्ती रावणस्याङ्के पन्नगेन्द्रवधूर्यथा ॥ 10 ॥
आत्मना पञ्चमं मां हि दृष्ट्वा शैलतटे स्थितम् ।
उत्तरीयं तया त्यक्तं शुभान्याभरणानि च ॥ 11 ॥
तान्यस्माभिगृहीतानि निहितानि च राघव ।
आनयिष्याम्यहं तानि प्रत्यभिज्ञातुमर्हसि ॥ 12 ॥
तमब्रवीत्ततो रामस्सुग्रीवं प्रियवादिनम् ।
आनयस्व सखे शीघ्रं किमर्थं प्रविलम्बसे ॥ 13 ॥
एवमुक्तस्तु सुग्रीवश्शैलस्य गहनां गुहाम् ।
प्रविवेश ततशशीघ्रं राघवप्रियकाम्यया ॥ 14 ॥
उत्तरीयं गृहीत्वा तु शुभान्याभरणानि च ।
इदं पश्येति रामाय दर्शयामास वानरः ॥ 15 ॥
ततो गृहीत्वा वासस्तु श्शुभान्याभरणानि च ।
अभवद्बाष्पसंरुद्धो नीहारेणेव चन्द्रमाः ॥ 16 ॥
सीतास्नेहप्रवृत्तेन स तु बाष्पेण दूषितः ।
हा प्रियेति रुदन्धैर्यमुत्सृज्य न्यपतत्क्षितौ ॥ 17 ॥
हृदि कृत्वा तु बहुशस्तमलङ्कारमुत्तमम् ।
निशश्वास भृशं सर्पो बिलस्थ इव रोषितः ॥ 18 ॥
अविच्छिन्नाश्रुवेगस्तु सौमित्रिं वीक्ष्य पार्श्वतः ।
परिदेवयितुं दीनं रामस्समुपचक्रमे ॥ 19 ॥
पश्य लक्ष्मण वैदेह्या सन्त्यक्तं ह्रियमाणया ।
उत्तरीयमिदं भूमौ शरीराद्भूषणानि च ॥ 20 ॥
शाद्वलिन्यां ध्रुवं भूमौ सीतया ह्रियमाणया ।
उत्सृष्टं भूषणमिदं तथारूपं हि दृश्यते ॥ 21 ॥
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत् ।
नाहं जानामि केयूरे नाहं जानामि कुण्डले ॥ 22 ॥
नूपुरे त्वभिजानामि नित्यं पादाभिवन्दनात् ।
ततस्तु राघवो वाक्यं सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ 23 ॥
ब्रूहि सुग्रीव कं देशं ह्रियन्ती लक्षिता त्वया ।
रक्षसा रौद्ररूपेण मम प्राणैः प्रिया प्रिया ॥ 24 ॥
क्व वा वसति तद्रक्षो महद्व्यसनदं मम ।
यन्निमित्तमहं सर्वान्नाशयिष्यामि राक्षसान् ॥ 25 ॥
हरता मैथिलीं येन मां च रोषयता भृशम् ।
आत्मनो जीवितान्ताय मृत्युद्वारमपावृतम् ॥ 26 ॥
मम दयिततरा हृता वनान्ता द्रजनिचरेण विमथ्य येन सा ।
कथय मम रिपुं तमद्य वै प्लवगपते यमसादनं नयामि ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे षष्ठस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
punarevābravītprīto rāghavaṃ raghunandanam |
ayamākhyāti me rāma sacivo mantrisattamaḥ || 1 ||
hanumānyannimittaṃ tvaṃ nirjanaṃ vanamāgataḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā vasataśca vane tava || 2 ||
rakṣasā'pahṛtā bhāryā maithilī janakātmajā |
tvayā viyuktā rudatī lakṣmaṇena ca dhīmatā || 3 ||
antaraprepsunā tena hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam || 4 ||
bhāryāviyogajaṃ duḥkhaṃ na cirāttvaṃ vimokṣyase |
ahaṃ tāmānayiṣyāmi naṣṭāṃ vedaśrutīmiva || 5 ||
rasātale vā vartantīṃ vartantī vā nabhasthale ahamānīya dāsyāmi tava bhāryāmarindama || 6 ||
idaṃ tathyaṃ mama vacastvamavehi ca rāghava |
na śakyā sā jarayituṃ sendrairapi ssurāsuraiḥ || 7 ||
tava bhāryā mahābāho bhakṣyaṃ viṣakṛtaṃ yathā |
tyaja śokaṃ mahābāho tāṃ kāntāmānayāmi te || 8 ||
anumānāttu jānāmi maithilī sā na saṃśayaḥ |
hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rakṣasā krūrakarmaṇā || 9 ||
krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca visvaram |
sphurantī rāvaṇasyāṅke pannagendravadhūryathā || 10 ||
ātmanā pañcamaṃ māṃ hi dṛṣṭvā śailataṭe sthitam |
uttarīyaṃ tayā tyaktaṃ śubhānyābharaṇāni ca || 11 ||
tānyasmābhigṛhītāni nihitāni ca rāghava |
ānayiṣyāmyahaṃ tāni pratyabhijñātumarhasi || 12 ||
tamabravīttato rāmassugrīvaṃ priyavādinam |
ānayasva sakhe śīghraṃ kimarthaṃ pravilambase || 13 ||
evamuktastu sugrīvaśśailasya gahanāṃ guhām |
praviveśa tataśaśīghraṃ rāghavapriyakāmyayā || 14 ||
uttarīyaṃ gṛhītvā tu śubhānyābharaṇāni ca |
idaṃ paśyeti rāmāya darśayāmāsa vānaraḥ || 15 ||
tato gṛhītvā vāsastu śśubhānyābharaṇāni ca |
abhavadbāṣpasaṃruddho nīhāreṇeva candramāḥ || 16 ||
sītāsnehapravṛttena sa tu bāṣpeṇa dūṣitaḥ |
hā priyeti rudandhairyamutsṛjya nyapatatkṣitau || 17 ||
hṛdi kṛtvā tu bahuśastamalaṅkāramuttamam |
niśaśvāsa bhṛśaṃ sarpo bilastha iva roṣitaḥ || 18 ||
avicchinnāśruvegastu saumitriṃ vīkṣya pārśvataḥ |
paridevayituṃ dīnaṃ rāmassamupacakrame || 19 ||
paśya lakṣmaṇa vaidehyā santyaktaṃ hriyamāṇayā |
uttarīyamidaṃ bhūmau śarīrādbhūṣaṇāni ca || 20 ||
śādvalinyāṃ dhruvaṃ bhūmau sītayā hriyamāṇayā |
utsṛṣṭaṃ bhūṣaṇamidaṃ tathārūpaṃ hi dṛśyate || 21 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇo vākyamabravīt |
nāhaṃ jānāmi keyūre nāhaṃ jānāmi kuṇḍale || 22 ||
nūpure tvabhijānāmi nityaṃ pādābhivandanāt |
tatastu rāghavo vākyaṃ sugrīvamidamabravīt || 23 ||
brūhi sugrīva kaṃ deśaṃ hriyantī lakṣitā tvayā |
rakṣasā raudrarūpeṇa mama prāṇaiḥ priyā priyā || 24 ||
kva vā vasati tadrakṣo mahadvyasanadaṃ mama |
yannimittamahaṃ sarvānnāśayiṣyāmi rākṣasān || 25 ||
haratā maithilīṃ yena māṃ ca roṣayatā bhṛśam |
ātmano jīvitāntāya mṛtyudvāramapāvṛtam || 26 ||
mama dayitatarā hṛtā vanāntā drajanicareṇa vimathya yena sā |
kathaya mama ripuṃ tamadya vai plavagapate yamasādanaṃ nayāmi || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.