📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.6 ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡ - षष੍ਠ ਸਰ੍ਗਃ
4.6 Kishkindhakanda - Shashtha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ षष੍ਠਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਪੁਨਰੇਵਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪ੍ਰੀਤੋ ਰਾਘਵਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਮ੍ ।
ਅਯਮਾਖ੍ਯਾਤਿ ਮੇ ਰਾਮ ਸਚਿਵੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸਤ੍ਤਮਃ ॥ 1 ॥
ਹਨੁਮਾਨ੍ਯਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਜਨਂ ਵਨਮਾਗਤਃ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਵਸਤਸ਼੍ਚ ਵਨੇ ਤਵ ॥ 2 ॥
ਰਕ੍षਸਾऽਪਹृਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮੈਥਿਲੀ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਯੁਕ੍ਤਾ ਰੁਦਤੀ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਚ ਧੀਮਤਾ ॥ 3 ॥
ਅਨ੍ਤਰਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਨਾ ਤੇਨ ਹਤ੍ਵਾ ਗृਧ੍ਰਂ ਜਟਾਯੁषਮ੍ ॥ 4 ॥
ਭਾਰ੍ਯਾਵਿਯੋਗਜਂ ਦੁਃਖਂ ਨ ਚਿਰਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਮੋਕ੍ष੍ਯਸੇ ।
ਅਹਂ ਤਾਮਾਨਯਿष੍ਯਾਮਿ ਨष੍ਟਾਂ ਵੇਦਸ਼੍ਰੁਤੀਮਿਵ ॥ 5 ॥
ਰਸਾਤਲੇ ਵਾ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੀਂ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੀ ਵਾ ਨਭਸ੍ਥਲੇ ਅਹਮਾਨੀਯ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤਵ ਭਾਰ੍ਯਾਮਰਿਨ੍ਦਮ ॥ 6 ॥
ਇਦਂ ਤਥ੍ਯਂ ਮਮ ਵਚਸ੍ਤ੍ਵਮਵੇਹਿ ਚ ਰਾਘਵ ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਸਾ ਜਰਯਿਤੁਂ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰਪਿ ਸ੍ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ ॥ 7 ॥
ਤਵ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮਹਾਬਾਹੋ ਭਕ੍ष੍ਯਂ ਵਿषਕृਤਂ ਯਥਾ ।
ਤ੍ਯਜ ਸ਼ੋਕਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਤਾਂ ਕਾਨ੍ਤਾਮਾਨਯਾਮਿ ਤੇ ॥ 8 ॥
ਅਨੁਮਾਨਾਤ੍ਤੁ ਜਾਨਾਮਿ ਮੈਥਿਲੀ ਸਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।
ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਰਕ੍षਸਾ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 9 ॥
ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤੀ ਰਾਮ ਰਾਮੇਤਿ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਤਿ ਚ ਵਿਸ੍ਵਰਮ੍ ।
ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀ ਰਾਵਣਸ੍ਯਾਙ੍ਕੇ ਪਨ੍ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਵਧੂਰ੍ਯਥਾ ॥ 10 ॥
ਆਤ੍ਮਨਾ ਪਞ੍ਚਮਂ ਮਾਂ ਹਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੈਲਤਟੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਉਤ੍ਤਰੀਯਂ ਤਯਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ॥ 11 ॥
ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਮਾਭਿਗृਹੀਤਾਨਿ ਨਿਹਿਤਾਨਿ ਚ ਰਾਘਵ ।
ਆਨਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਿਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 12 ॥
ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਤੋ ਰਾਮਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਮ੍ ।
ਆਨਯਸ੍ਵ ਸਖੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਵਿਲਮ੍ਬਸੇ ॥ 13 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ਼੍ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਗਹਨਾਂ ਗੁਹਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਤਤਸ਼ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਰਾਘਵਪ੍ਰਿਯਕਾਮ੍ਯਯਾ ॥ 14 ॥
ਉਤ੍ਤਰੀਯਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ।
ਇਦਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤਿ ਰਾਮਾਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ ॥ 15 ॥
ਤਤੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਵਾਸਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ।
ਅਭਵਦ੍ਬਾष੍ਪਸਂਰੁਦ੍ਧੋ ਨੀਹਾਰੇਣੇਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ॥ 16 ॥
ਸੀਤਾਸ੍ਨੇਹਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇਨ ਸ ਤੁ ਬਾष੍ਪੇਣ ਦੂषਿਤਃ ।
ਹਾ ਪ੍ਰਿਯੇਤਿ ਰੁਦਨ੍ਧੈਰ੍ਯਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਨ੍ਯਪਤਤ੍ਕ੍षਿਤੌ ॥ 17 ॥
ਹृਦਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਮਲਙ੍ਕਾਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਨਿਸ਼ਸ਼੍ਵਾਸ ਭृਸ਼ਂ ਸਰ੍ਪੋ ਬਿਲਸ੍ਥ ਇਵ ਰੋषਿਤਃ ॥ 18 ॥
ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਸ਼੍ਰੁਵੇਗਸ੍ਤੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਵੀਕ੍ष੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ।
ਪਰਿਦੇਵਯਿਤੁਂ ਦੀਨਂ ਰਾਮਸ੍ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ 19 ॥
ਪਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਯਾ ।
ਉਤ੍ਤਰੀਯਮਿਦਂ ਭੂਮੌ ਸ਼ਰੀਰਾਦ੍ਭੂषਣਾਨਿ ਚ ॥ 20 ॥
ਸ਼ਾਦ੍ਵਲਿਨ੍ਯਾਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਭੂਮੌ ਸੀਤਯਾ ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਯਾ ।
ਉਤ੍ਸृष੍ਟਂ ਭੂषਣਮਿਦਂ ਤਥਾਰੂਪਂ ਹਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 21 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਲਕ੍ष੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਨਾਹਂ ਜਾਨਾਮਿ ਕੇਯੂਰੇ ਨਾਹਂ ਜਾਨਾਮਿ ਕੁਣ੍ਡਲੇ ॥ 22 ॥
ਨੂਪੁਰੇ ਤ੍ਵਭਿਜਾਨਾਮਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਾਦਾਭਿਵਨ੍ਦਨਾਤ੍ ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਰਾਘਵੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 23 ॥
ਬ੍ਰੂਹਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕਂ ਦੇਸ਼ਂ ਹ੍ਰਿਯਨ੍ਤੀ ਲਕ੍षਿਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਰਕ੍षਸਾ ਰੌਦ੍ਰਰੂਪੇਣ ਮਮ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਿਯਾ ॥ 24 ॥
ਕ੍ਵ ਵਾ ਵਸਤਿ ਤਦ੍ਰਕ੍षੋ ਮਹਦ੍ਵ੍ਯਸਨਦਂ ਮਮ ।
ਯਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਹਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨਾਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ॥ 25 ॥
ਹਰਤਾ ਮੈਥਿਲੀਂ ਯੇਨ ਮਾਂ ਚ ਰੋषਯਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍ ।
ਆਤ੍ਮਨੋ ਜੀਵਿਤਾਨ੍ਤਾਯ ਮृਤ੍ਯੁਦ੍ਵਾਰਮਪਾਵृਤਮ੍ ॥ 26 ॥
ਮਮ ਦਯਿਤਤਰਾ ਹृਤਾ ਵਨਾਨ੍ਤਾ ਦ੍ਰਜਨਿਚਰੇਣ ਵਿਮਥ੍ਯ ਯੇਨ ਸਾ ।
ਕਥਯ ਮਮ ਰਿਪੁਂ ਤਮਦ੍ਯ ਵੈ ਪ੍ਲਵਗਪਤੇ ਯਮਸਾਦਨਂ ਨਯਾਮਿ ॥ 27 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ षष੍ਠਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
punarevābravītprīto rāghavaṃ raghunandanam |
ayamākhyāti me rāma sacivo mantrisattamaḥ || 1 ||
hanumānyannimittaṃ tvaṃ nirjanaṃ vanamāgataḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā vasataśca vane tava || 2 ||
rakṣasā'pahṛtā bhāryā maithilī janakātmajā |
tvayā viyuktā rudatī lakṣmaṇena ca dhīmatā || 3 ||
antaraprepsunā tena hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam || 4 ||
bhāryāviyogajaṃ duḥkhaṃ na cirāttvaṃ vimokṣyase |
ahaṃ tāmānayiṣyāmi naṣṭāṃ vedaśrutīmiva || 5 ||
rasātale vā vartantīṃ vartantī vā nabhasthale ahamānīya dāsyāmi tava bhāryāmarindama || 6 ||
idaṃ tathyaṃ mama vacastvamavehi ca rāghava |
na śakyā sā jarayituṃ sendrairapi ssurāsuraiḥ || 7 ||
tava bhāryā mahābāho bhakṣyaṃ viṣakṛtaṃ yathā |
tyaja śokaṃ mahābāho tāṃ kāntāmānayāmi te || 8 ||
anumānāttu jānāmi maithilī sā na saṃśayaḥ |
hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rakṣasā krūrakarmaṇā || 9 ||
krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca visvaram |
sphurantī rāvaṇasyāṅke pannagendravadhūryathā || 10 ||
ātmanā pañcamaṃ māṃ hi dṛṣṭvā śailataṭe sthitam |
uttarīyaṃ tayā tyaktaṃ śubhānyābharaṇāni ca || 11 ||
tānyasmābhigṛhītāni nihitāni ca rāghava |
ānayiṣyāmyahaṃ tāni pratyabhijñātumarhasi || 12 ||
tamabravīttato rāmassugrīvaṃ priyavādinam |
ānayasva sakhe śīghraṃ kimarthaṃ pravilambase || 13 ||
evamuktastu sugrīvaśśailasya gahanāṃ guhām |
praviveśa tataśaśīghraṃ rāghavapriyakāmyayā || 14 ||
uttarīyaṃ gṛhītvā tu śubhānyābharaṇāni ca |
idaṃ paśyeti rāmāya darśayāmāsa vānaraḥ || 15 ||
tato gṛhītvā vāsastu śśubhānyābharaṇāni ca |
abhavadbāṣpasaṃruddho nīhāreṇeva candramāḥ || 16 ||
sītāsnehapravṛttena sa tu bāṣpeṇa dūṣitaḥ |
hā priyeti rudandhairyamutsṛjya nyapatatkṣitau || 17 ||
hṛdi kṛtvā tu bahuśastamalaṅkāramuttamam |
niśaśvāsa bhṛśaṃ sarpo bilastha iva roṣitaḥ || 18 ||
avicchinnāśruvegastu saumitriṃ vīkṣya pārśvataḥ |
paridevayituṃ dīnaṃ rāmassamupacakrame || 19 ||
paśya lakṣmaṇa vaidehyā santyaktaṃ hriyamāṇayā |
uttarīyamidaṃ bhūmau śarīrādbhūṣaṇāni ca || 20 ||
śādvalinyāṃ dhruvaṃ bhūmau sītayā hriyamāṇayā |
utsṛṣṭaṃ bhūṣaṇamidaṃ tathārūpaṃ hi dṛśyate || 21 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇo vākyamabravīt |
nāhaṃ jānāmi keyūre nāhaṃ jānāmi kuṇḍale || 22 ||
nūpure tvabhijānāmi nityaṃ pādābhivandanāt |
tatastu rāghavo vākyaṃ sugrīvamidamabravīt || 23 ||
brūhi sugrīva kaṃ deśaṃ hriyantī lakṣitā tvayā |
rakṣasā raudrarūpeṇa mama prāṇaiḥ priyā priyā || 24 ||
kva vā vasati tadrakṣo mahadvyasanadaṃ mama |
yannimittamahaṃ sarvānnāśayiṣyāmi rākṣasān || 25 ||
haratā maithilīṃ yena māṃ ca roṣayatā bhṛśam |
ātmano jīvitāntāya mṛtyudvāramapāvṛtam || 26 ||
mama dayitatarā hṛtā vanāntā drajanicareṇa vimathya yena sā |
kathaya mama ripuṃ tamadya vai plavagapate yamasādanaṃ nayāmi || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever