ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ತಸ್ಯಾಸ್ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಹನುಮಾನ್ಹರಿಪುಙ್ಗವಃ ।
ದುಃಖಾದ್ದುಃಖಾಭಿಭೂತಾಯಾ ಸ್ಸಾನ್ತ್ವಮುತ್ತರಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 1 ॥
ಅಹಂ ರಾಮಸ್ಯ ಸನ್ದೇಶಾದ್ದೇವಿ ದೂತಸ್ತವಾಗತಃ ।
ವೈದೇಹಿ ಕುಶಲೀ ರಾಮಸ್ತ್ವಾಂ ಚ ಕೌಶಲಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 2 ॥
ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಮಸ್ತ್ರಂ ವೇದಾಂಶ್ಚ ವೇದ ವೇದವಿದಾಂವರಃ ।
ಸ ತ್ವಾಂ ದಾಶರಥೀ ರಾಮೋ ದೇವಿ ಕೌಶಲಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 3 ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚ ಮಹಾತೇಜಾ ಭರ್ತುಸ್ತೇಽನುಚರಃ ಪ್ರಿಯಃ ।
ಕೃತವಾನ್ಶೋಕಸನ್ತಪ್ತಶ್ಶಿರಸಾ ತೇಽಭಿವಾದನಮ್ ॥ 4 ॥
ಸಾ ತಯೋಃ ಕುಶಲಂ ದೇವೀ ನಿಶಮ್ಯ ನರಸಿಂಹಯೋಃ ।
ಪ್ರೀತಿಸಂಹೃಷ್ಟಸರ್ವಾಙ್ಗೀ ಹನುಮನ್ತಮಥಾಬ್ರವೀತ್ ॥ 5 ॥
ಕಲ್ಯಾಣೀ ಬತ ಗಾಥೇಯಂ ಲೌಕಿಕೀ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಮಾ ।
ಏತಿ ಜೀವನ್ತಮಾನನ್ದೋ ನರಂ ವರ್ಷಶತಾದಪಿ ॥ 6 ॥
ತಯಾ ಸಮಾಗತೇ ತಸ್ಮಿನ್ಪ್ರೀತಿರುತ್ಪಾದಿತಾಽದ್ಭುತಾ ।
ಪರಸ್ಪರೇಣ ಚಾಲಾಪಂ ವಿಶ್ವಸ್ತೌ ತೌ ಪ್ರಚಕ್ರತುಃ ॥ 7 ॥
ತಸ್ಯಾಸ್ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಹನುಮಾನ್ಹರಿಯೂಥಪಃ ।
ಸೀತಾಯಾಶ್ಶೋಕದೀನಾಯಾಸ್ಸಮೀಪಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ 8 ॥
ಯಥಾ ಯಥಾ ಸಮೀಪಂ ಸ ಹನುಮಾನುಪಸರ್ಪತಿ ।
ತಥಾ ತಥಾ ರಾವಣಂ ಸಾ ತಂ ಸೀತಾ ಪರಿಶಙ್ಕತೇ ॥ 9 ॥
ಅಹೋ ಧಿಗ್ದುಷ್ಕೃತಮಿದಂ ಕಥಿತಂ ಹಿ ಯದಸ್ಯ ಮೇ ।
ರೂಪಾನ್ತರಮುಪಾಗಮ್ಯ ಸ ಏವಾಯಂ ಹಿ ರಾವಣಃ ॥ 10 ॥
ತಾಮಶೋಕಸ್ಯ ಶಾಖಾಂ ಸಾ ವಿಮುಕ್ತ್ವಾ ಶೋಕಕರ್ಶಿತಾ ।
ತಸ್ಯಾಮೇವಾನವದ್ಯಾಙ್ಗೀ ಧರಣ್ಯಾಂ ಸಮುಪಾವಿಶತ್ ॥ 11 ॥
ಹನುಮಾನಪಿ ದುಃಖಾರ್ತಾಂ ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭಯಮೋಹಿತಾಮ್ ।
ಅವನ್ದತ ಮಹಾಬಾಹುಸ್ತತಸ್ತಾಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್ ॥ 12 ॥
ಸಾ ಚೈನಂ ಭಯವಿತ್ರಸ್ತಾ ಭೂಯೋ ನೈವಾಭ್ಯುದೈಕ್ಷತ ।
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವನ್ದಮಾನಂ ತು ಸೀತಾ ಶಶಿನಿಭಾನನಾ ॥ 13 ॥
ಅಬ್ರವೀದ್ಧೀರ್ಘಮುಚ್ಛವಸ್ಯ ವಾನರಂ ಮಧುರಸ್ವರಾ ।
ಮಾಯಾಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ಮಾಯಾವೀ ಯದಿ ತ್ವಂ ರಾವಣಸ್ಸ್ವಯಮ್ ॥ 14 ॥
ಉತ್ಪಾದಯಸಿ ಮೇ ಭೂಯಸ್ಸನ್ತಾಪಂ ತನ್ನ ಶೋಭನಮ್ ।
ಸ್ವಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ರೂಪಂ ಯಃ ಪರಿವ್ರಾಜಕರೂಪಧ್ರುತ್ ।
ಜನಸ್ಥಾನೇ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಸ್ತ್ವಂ ಸ ಏವಾಸಿ ರಾವಣಃ ॥ 15 ॥
ಉಪವಾಸಕೃಶಾಂ ದೀನಾಂ ಕಾಮರೂಪ ನಿಶಾಚರ ।
ಸನ್ತಾಪಯಸಿ ಮಾಂ ಭೂಯಸ್ಸನ್ತಪ್ತಾಂ ತನ್ನ ಶೋಭನಮ್ ॥ 16 ॥
ಅಥವಾ ನೈತದೇವಂ ಹಿ ಯನ್ಮಯಾ ಪರಿಶಙ್ಕಿತಮ್ ॥ 17 ॥
ಮನಸೋ ಹಿ ಮಮ ಪ್ರೀತಿರುತ್ಪನ್ನಾ ತವ ದರ್ಶನಾತ್ ।
ಯದಿ ರಾಮಸ್ಯ ದೂತಸ್ತ್ವಮಾಗತೋ ಭದ್ರಮಸ್ತು ತೇ ॥ 18 ॥
ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ತ್ವಾಂ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಿಯಾ ರಾಮಕಥಾ ಹಿ ಮೇ ।
ಗುಣಾನ್ರಾಮಸ್ಯ ಕಥಯ ಪ್ರಿಯಸ್ಯ ಮಮ ವಾನರ ॥ 19 ॥
ಚಿತ್ತಂ ಹರಸಿ ಮೇ ಸೌಮ್ಯ ನದೀಕೂಲಂ ಯಥಾ ರಯಃ ।
ಅಹೋ ಸ್ವಪ್ನಸ್ಯ ಸುಖತಾ ಯಾಹಮೇವಂ ಚಿರಾಹೃತಾ ॥ 20 ॥
ಪ್ರೇಷಿತಂ ನಾಮ ಪಶ್ಯಾಮಿ ರಾಘವೇಣ ವನೌಕಸಮ್ ।
ಸ್ವಪ್ನೇಽಪಿ ಯದ್ಯಹಂ ವೀರಂ ರಾಘವಂ ಸಹಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ ॥ 21 ॥
ಪಶ್ಯೇಯಂ ನಾವಸೀದೇಯಂ ಸ್ವಪ್ನೋಽಪಿ ಮಮ ಮತ್ಸರೀ ।
ನಾಹಂ ಸ್ವಪ್ನಮಿಮಂ ಮನ್ಯೇ ಸ್ವಪ್ನೇ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹಿ ವಾನರಮ್ ॥ 22 ॥
ನ ಶಕ್ಯೋಽಭ್ಯುದಯಃ ಪ್ರಾಪ್ತುಂ ಪ್ರಾಪ್ತಶ್ಚಾಭ್ಯುದಯೋ ಮಮ ।
ಕಿನ್ನು ಸ್ಯಾಚಿತ್ತಮೋಹೋಽಯಂ ಭವೇದ್ವಾತಗತಿಸ್ತ್ವಿಯಮ್ ॥ 23 ॥
ಉನ್ಮಾದಜೋ ವಿಕಾರೋ ವಾ ಸ್ಯಾದಿಯಂ ಮೃಗತೃಷ್ಣಿಕಾ ।
ಅಥವಾ ನಾಯಮುನ್ಮಾದೋ ಮೋಹೋಽಪ್ಯುನ್ಮಾದಲಕ್ಷಣಃ ॥ 24 ॥
ಸಮ್ಬುಧ್ಯೇ ಚಾಹಮಾತ್ಮಾನಮಿಯಂ ಚಾಪಿ ವನೌಕಸಮ್ ।
ಇತ್ಯೇವಂ ಬಹುಧಾ ಸೀತಾ ಸಮ್ಪ್ರಧಾರ್ಯ ಬಲಾಬಲಮ್ ॥ 25 ॥
ರಕ್ಷಸಾಂ ಕಾಮರೂಪತ್ವಾನ್ಮೇನೇ ತಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಮ್ ।
ಏತಾಂ ಬುದ್ಧಿಂ ತದಾ ಕೃತ್ವಾ ಸೀತಾ ಸಾ ತನುಮಧ್ಯಮಾ ॥ 26 ॥
ನ ಪ್ರತಿವ್ಯಾಜಹಾರಾಥ ವಾನರಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ।
ಸೀತಾಯಾಶ್ಚಿನ್ತಿತಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಹನುಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ॥ 27 ॥
ಶ್ರೋತ್ರಾನುಕೂಲೈರ್ವಚನೈಸ್ತದಾ ತಾಂ ಸಮ್ಪ್ರಹರ್ಷಯತ್ ।
ಆದಿತ್ಯ ಇವ ತೇಜಸ್ವೀ ಲೋಕಕಾನ್ತಶ್ಶಶೀ ಯಥಾ ॥ 28 ॥
ರಾಜಾ ಸರ್ವಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ದೇವೋ ವೈಶ್ರವಣೋ ಯಥಾ ।
ವಿಕ್ರಮೇಣೋಪಪನ್ನಶ್ಚ ಯಥಾ ವಿಷ್ಣುರ್ಮಹಾಯಶಾಃ ॥ 29 ॥
ಸತ್ಯವಾದೀ ಮಧುರವಾಗ್ದೇವೋ ವಾಚಸ್ಪತಿರ್ಯಥಾ ।
ರೂಪವಾನ್ಸುಭಗ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಕನ್ದರ್ಪ ಇವ ಮೂರ್ತಿಮಾನ್ ॥ 30 ॥
ಸ್ಥಾನಕ್ರೋಧಃ ಪ್ರಹರ್ತಾ ಚ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಲೋಕೇ ಮಹಾರಥಃ ।
ಬಾಹುಚ್ಛಾಯಾಮವಷ್ಟಬ್ಧೋ ಯಸ್ಯ ಲೋಕೋ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 31 ॥
ಅಪಕೃಷ್ಯಾಶ್ರಮಪದಾನ್ಮೃಗರೂಪೇಣ ರಾಘವಮ್ ।
ಶೂನ್ಯೇ ಯೇನಾಪನೀತಾಸಿ ತಸ್ಯ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸಿ ಯತ್ಫಲಮ್ ॥ 32 ॥
ನ ಚಿರಾದ್ರಾವಣಂ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಯೋ ವಧಿಷ್ಯತಿ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।
ರೋಷಪ್ರಮುಕ್ತೈರಿಷುಭಿರ್ಜ್ವಲದ್ಭಿರಿವ ಪಾವಕೈಃ ॥ 33 ॥
ತೇನಾಹಂ ಪ್ರೇಷಿತೋ ದೂತ ಸ್ತ್ವತ್ಸಕಾಶಮಿಹಾಗತಃ ।
ತ್ವದ್ವಿಯೋಗೇನ ದುಃಖಾರ್ತ ಸ್ಸ ತ್ವಾಂ ಕೌಶಲಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 34 ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ಸುಮಿತ್ರಾನನ್ದವರ್ಧನಃ ।
ಅಭಿವಾದ್ಯ ಮಹಾಬಾಹುಸ್ಸ ತ್ವಾಂ ಕೌಶಲಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 35 ॥
ರಾಮಸ್ಯ ಚ ಸಖಾ ದೇವಿ ಸುಗ್ರೀವೋ ನಾಮ ವಾನರಃ ।
ರಾಜಾ ವಾನರಮುಖ್ಯಾನಾಂ ಸ ತ್ವಾಂ ಕೌಶಲಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 36 ॥
ನಿತ್ಯಂ ಸ್ಮರತಿ ರಾಮಸ್ತ್ವಾಂ ಸಸುಗ್ರೀವ ಸ್ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ।
ದಿಷ್ಟ್ಯಾ ಜೀವಸಿ ವೈದೇಹಿ ರಾಕ್ಷಸೀವಶಮಾಗತಾ ॥ 37 ॥
ನಚಿರಾದ್ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸೇ ರಾಮಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಚ ಮಹಾಬಲಮ್ ।
ಮಧ್ಯೇ ವಾನರಕೋಟೀನಾಂ ಸುಗ್ರೀವಂ ಚಾಮಿತೌಜಸಮ್ ॥ 38 ॥
ಅಹಂ ಸುಗ್ರೀವಸಚಿವೋ ಹನುಮಾನ್ನಾಮ ವಾನರಃ ।
ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ನಗರೀಂ ಲಙ್ಕಾಂ ಲಙ್ಘಯಿತ್ವಾ ಮಹೋದಧಿಮ್ ॥ 39 ॥
ಕೃತ್ವಾ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪದನ್ಯಾಸಂ ರಾವಣಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ।
ತ್ವಾಂ ದ್ರಷ್ಟುಮುಪಯಾತೋಽಹಂ ಸಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಮ್ ॥ 40 ॥
ನಾಹಮಸ್ಮಿ ತಥಾ ದೇವಿ ಯಥಾ ಮಾಮವಗಚ್ಛಸಿ ।
ವಿಶಙ್ಕಾ ತ್ಯಜ್ಯತಾಮೇಷಾ ಶ್ರದ್ಧತ್ಸ್ವ ವದತೋ ಮಮ ॥ 41 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha catustriṃśassargaḥ |
tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumānharipuṅgavaḥ |
duḥkhādduḥkhābhibhūtāyā ssāntvamuttaramabravīt || 1 ||
ahaṃ rāmasya sandeśāddevi dūtastavāgataḥ |
vaidehi kuśalī rāmastvāṃ ca kauśalamabravīt || 2 ||
yo brahmamastraṃ vedāṃśca veda vedavidāṃvaraḥ |
sa tvāṃ dāśarathī rāmo devi kauśalamabravīt || 3 ||
lakṣmaṇaśca mahātejā bhartuste'nucaraḥ priyaḥ |
kṛtavānśokasantaptaśśirasā te'bhivādanam || 4 ||
sā tayoḥ kuśalaṃ devī niśamya narasiṃhayoḥ |
prītisaṃhṛṣṭasarvāṅgī hanumantamathābravīt || 5 ||
kalyāṇī bata gātheyaṃ laukikī pratibhāti mā |
eti jīvantamānando naraṃ varṣaśatādapi || 6 ||
tayā samāgate tasminprītirutpāditā'dbhutā |
paraspareṇa cālāpaṃ viśvastau tau pracakratuḥ || 7 ||
tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumānhariyūthapaḥ |
sītāyāśśokadīnāyāssamīpamupacakrame || 8 ||
yathā yathā samīpaṃ sa hanumānupasarpati |
tathā tathā rāvaṇaṃ sā taṃ sītā pariśaṅkate || 9 ||
aho dhigduṣkṛtamidaṃ kathitaṃ hi yadasya me |
rūpāntaramupāgamya sa evāyaṃ hi rāvaṇaḥ || 10 ||
tāmaśokasya śākhāṃ sā vimuktvā śokakarśitā |
tasyāmevānavadyāṅgī dharaṇyāṃ samupāviśat || 11 ||
hanumānapi duḥkhārtāṃ tāṃ dṛṣṭvā bhayamohitām |
avandata mahābāhustatastāṃ janakātmajām || 12 ||
sā cainaṃ bhayavitrastā bhūyo naivābhyudaikṣata |
taṃ dṛṣṭvā vandamānaṃ tu sītā śaśinibhānanā || 13 ||
abravīddhīrghamucchavasya vānaraṃ madhurasvarā |
māyāṃ praviṣṭo māyāvī yadi tvaṃ rāvaṇassvayam || 14 ||
utpādayasi me bhūyassantāpaṃ tanna śobhanam |
svaṃ parityajya rūpaṃ yaḥ parivrājakarūpadhrut |
janasthāne mayā dṛṣṭastvaṃ sa evāsi rāvaṇaḥ || 15 ||
upavāsakṛśāṃ dīnāṃ kāmarūpa niśācara |
santāpayasi māṃ bhūyassantaptāṃ tanna śobhanam || 16 ||
athavā naitadevaṃ hi yanmayā pariśaṅkitam || 17 ||
manaso hi mama prītirutpannā tava darśanāt |
yadi rāmasya dūtastvamāgato bhadramastu te || 18 ||
pṛcchāmi tvāṃ hariśreṣṭha priyā rāmakathā hi me |
guṇānrāmasya kathaya priyasya mama vānara || 19 ||
cittaṃ harasi me saumya nadīkūlaṃ yathā rayaḥ |
aho svapnasya sukhatā yāhamevaṃ cirāhṛtā || 20 ||
preṣitaṃ nāma paśyāmi rāghaveṇa vanaukasam |
svapne'pi yadyahaṃ vīraṃ rāghavaṃ sahalakṣmaṇam || 21 ||
paśyeyaṃ nāvasīdeyaṃ svapno'pi mama matsarī |
nāhaṃ svapnamimaṃ manye svapne dṛṣṭvā hi vānaram || 22 ||
na śakyo'bhyudayaḥ prāptuṃ prāptaścābhyudayo mama |
kinnu syācittamoho'yaṃ bhavedvātagatistviyam || 23 ||
unmādajo vikāro vā syādiyaṃ mṛgatṛṣṇikā |
athavā nāyamunmādo moho'pyunmādalakṣaṇaḥ || 24 ||
sambudhye cāhamātmānamiyaṃ cāpi vanaukasam |
ityevaṃ bahudhā sītā sampradhārya balābalam || 25 ||
rakṣasāṃ kāmarūpatvānmene taṃ rākṣasādhipam |
etāṃ buddhiṃ tadā kṛtvā sītā sā tanumadhyamā || 26 ||
na prativyājahārātha vānaraṃ janakātmajā |
sītāyāścintitaṃ buddhvā hanumānmārutātmajaḥ || 27 ||
śrotrānukūlairvacanaistadā tāṃ sampraharṣayat |
āditya iva tejasvī lokakāntaśśaśī yathā || 28 ||
rājā sarvasya lokasya devo vaiśravaṇo yathā |
vikrameṇopapannaśca yathā viṣṇurmahāyaśāḥ || 29 ||
satyavādī madhuravāgdevo vācaspatiryathā |
rūpavānsubhaga śrīmān kandarpa iva mūrtimān || 30 ||
sthānakrodhaḥ prahartā ca śreṣṭho loke mahārathaḥ |
bāhucchāyāmavaṣṭabdho yasya loko mahātmanaḥ || 31 ||
apakṛṣyāśramapadānmṛgarūpeṇa rāghavam |
śūnye yenāpanītāsi tasya drakṣyasi yatphalam || 32 ||
na cirādrāvaṇaṃ saṅkhye yo vadhiṣyati vīryavān |
roṣapramuktairiṣubhirjvaladbhiriva pāvakaiḥ || 33 ||
tenāhaṃ preṣito dūta stvatsakāśamihāgataḥ |
tvadviyogena duḥkhārta ssa tvāṃ kauśalamabravīt || 34 ||
lakṣmaṇaśca mahātejāssumitrānandavardhanaḥ |
abhivādya mahābāhussa tvāṃ kauśalamabravīt || 35 ||
rāmasya ca sakhā devi sugrīvo nāma vānaraḥ |
rājā vānaramukhyānāṃ sa tvāṃ kauśalamabravīt || 36 ||
nityaṃ smarati rāmastvāṃ sasugrīva ssalakṣmaṇaḥ |
diṣṭyā jīvasi vaidehi rākṣasīvaśamāgatā || 37 ||
nacirāddrakṣyase rāmaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |
madhye vānarakoṭīnāṃ sugrīvaṃ cāmitaujasam || 38 ||
ahaṃ sugrīvasacivo hanumānnāma vānaraḥ |
praviṣṭo nagarīṃ laṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim || 39 ||
kṛtvā mūrdhni padanyāsaṃ rāvaṇasya durātmanaḥ |
tvāṃ draṣṭumupayāto'haṃ samāśritya parākramam || 40 ||
nāhamasmi tathā devi yathā māmavagacchasi |
viśaṅkā tyajyatāmeṣā śraddhatsva vadato mama || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catustriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ चतुस्त्रिंशस्सर्गः ।
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान्हरिपुङ्गवः ।
दुःखाद्दुःखाभिभूताया स्सान्त्वमुत्तरमब्रवीत् ॥ 1 ॥
अहं रामस्य सन्देशाद्देवि दूतस्तवागतः ।
वैदेहि कुशली रामस्त्वां च कौशलमब्रवीत् ॥ 2 ॥
यो ब्रह्ममस्त्रं वेदांश्च वेद वेदविदांवरः ।
स त्वां दाशरथी रामो देवि कौशलमब्रवीत् ॥ 3 ॥
लक्ष्मणश्च महातेजा भर्तुस्तेऽनुचरः प्रियः ।
कृतवान्शोकसन्तप्तश्शिरसा तेऽभिवादनम् ॥ 4 ॥
सा तयोः कुशलं देवी निशम्य नरसिंहयोः ।
प्रीतिसंहृष्टसर्वाङ्गी हनुमन्तमथाब्रवीत् ॥ 5 ॥
कल्याणी बत गाथेयं लौकिकी प्रतिभाति मा ।
एति जीवन्तमानन्दो नरं वर्षशतादपि ॥ 6 ॥
तया समागते तस्मिन्प्रीतिरुत्पादिताऽद्भुता ।
परस्परेण चालापं विश्वस्तौ तौ प्रचक्रतुः ॥ 7 ॥
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान्हरियूथपः ।
सीतायाश्शोकदीनायास्समीपमुपचक्रमे ॥ 8 ॥
यथा यथा समीपं स हनुमानुपसर्पति ।
तथा तथा रावणं सा तं सीता परिशङ्कते ॥ 9 ॥
अहो धिग्दुष्कृतमिदं कथितं हि यदस्य मे ।
रूपान्तरमुपागम्य स एवायं हि रावणः ॥ 10 ॥
तामशोकस्य शाखां सा विमुक्त्वा शोककर्शिता ।
तस्यामेवानवद्याङ्गी धरण्यां समुपाविशत् ॥ 11 ॥
हनुमानपि दुःखार्तां तां दृष्ट्वा भयमोहिताम् ।
अवन्दत महाबाहुस्ततस्तां जनकात्मजाम् ॥ 12 ॥
सा चैनं भयवित्रस्ता भूयो नैवाभ्युदैक्षत ।
तं दृष्ट्वा वन्दमानं तु सीता शशिनिभानना ॥ 13 ॥
अब्रवीद्धीर्घमुच्छवस्य वानरं मधुरस्वरा ।
मायां प्रविष्टो मायावी यदि त्वं रावणस्स्वयम् ॥ 14 ॥
उत्पादयसि मे भूयस्सन्तापं तन्न शोभनम् ।
स्वं परित्यज्य रूपं यः परिव्राजकरूपध्रुत् ।
जनस्थाने मया दृष्टस्त्वं स एवासि रावणः ॥ 15 ॥
उपवासकृशां दीनां कामरूप निशाचर ।
सन्तापयसि मां भूयस्सन्तप्तां तन्न शोभनम् ॥ 16 ॥
अथवा नैतदेवं हि यन्मया परिशङ्कितम् ॥ 17 ॥
मनसो हि मम प्रीतिरुत्पन्ना तव दर्शनात् ।
यदि रामस्य दूतस्त्वमागतो भद्रमस्तु ते ॥ 18 ॥
पृच्छामि त्वां हरिश्रेष्ठ प्रिया रामकथा हि मे ।
गुणान्रामस्य कथय प्रियस्य मम वानर ॥ 19 ॥
चित्तं हरसि मे सौम्य नदीकूलं यथा रयः ।
अहो स्वप्नस्य सुखता याहमेवं चिराहृता ॥ 20 ॥
प्रेषितं नाम पश्यामि राघवेण वनौकसम् ।
स्वप्नेऽपि यद्यहं वीरं राघवं सहलक्ष्मणम् ॥ 21 ॥
पश्येयं नावसीदेयं स्वप्नोऽपि मम मत्सरी ।
नाहं स्वप्नमिमं मन्ये स्वप्ने दृष्ट्वा हि वानरम् ॥ 22 ॥
न शक्योऽभ्युदयः प्राप्तुं प्राप्तश्चाभ्युदयो मम ।
किन्नु स्याचित्तमोहोऽयं भवेद्वातगतिस्त्वियम् ॥ 23 ॥
उन्मादजो विकारो वा स्यादियं मृगतृष्णिका ।
अथवा नायमुन्मादो मोहोऽप्युन्मादलक्षणः ॥ 24 ॥
सम्बुध्ये चाहमात्मानमियं चापि वनौकसम् ।
इत्येवं बहुधा सीता सम्प्रधार्य बलाबलम् ॥ 25 ॥
रक्षसां कामरूपत्वान्मेने तं राक्षसाधिपम् ।
एतां बुद्धिं तदा कृत्वा सीता सा तनुमध्यमा ॥ 26 ॥
न प्रतिव्याजहाराथ वानरं जनकात्मजा ।
सीतायाश्चिन्तितं बुद्ध्वा हनुमान्मारुतात्मजः ॥ 27 ॥
श्रोत्रानुकूलैर्वचनैस्तदा तां सम्प्रहर्षयत् ।
आदित्य इव तेजस्वी लोककान्तश्शशी यथा ॥ 28 ॥
राजा सर्वस्य लोकस्य देवो वैश्रवणो यथा ।
विक्रमेणोपपन्नश्च यथा विष्णुर्महायशाः ॥ 29 ॥
सत्यवादी मधुरवाग्देवो वाचस्पतिर्यथा ।
रूपवान्सुभग श्रीमान् कन्दर्प इव मूर्तिमान् ॥ 30 ॥
स्थानक्रोधः प्रहर्ता च श्रेष्ठो लोके महारथः ।
बाहुच्छायामवष्टब्धो यस्य लोको महात्मनः ॥ 31 ॥
अपकृष्याश्रमपदान्मृगरूपेण राघवम् ।
शून्ये येनापनीतासि तस्य द्रक्ष्यसि यत्फलम् ॥ 32 ॥
न चिराद्रावणं सङ्ख्ये यो वधिष्यति वीर्यवान् ।
रोषप्रमुक्तैरिषुभिर्ज्वलद्भिरिव पावकैः ॥ 33 ॥
तेनाहं प्रेषितो दूत स्त्वत्सकाशमिहागतः ।
त्वद्वियोगेन दुःखार्त स्स त्वां कौशलमब्रवीत् ॥ 34 ॥
लक्ष्मणश्च महातेजास्सुमित्रानन्दवर्धनः ।
अभिवाद्य महाबाहुस्स त्वां कौशलमब्रवीत् ॥ 35 ॥
रामस्य च सखा देवि सुग्रीवो नाम वानरः ।
राजा वानरमुख्यानां स त्वां कौशलमब्रवीत् ॥ 36 ॥
नित्यं स्मरति रामस्त्वां ससुग्रीव स्सलक्ष्मणः ।
दिष्ट्या जीवसि वैदेहि राक्षसीवशमागता ॥ 37 ॥
नचिराद्द्रक्ष्यसे रामं लक्ष्मणं च महाबलम् ।
मध्ये वानरकोटीनां सुग्रीवं चामितौजसम् ॥ 38 ॥
अहं सुग्रीवसचिवो हनुमान्नाम वानरः ।
प्रविष्टो नगरीं लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम् ॥ 39 ॥
कृत्वा मूर्ध्नि पदन्यासं रावणस्य दुरात्मनः ।
त्वां द्रष्टुमुपयातोऽहं समाश्रित्य पराक्रमम् ॥ 40 ॥
नाहमस्मि तथा देवि यथा मामवगच्छसि ।
विशङ्का त्यज्यतामेषा श्रद्धत्स्व वदतो मम ॥ 41 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे चतुस्त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha catustriṃśassargaḥ |
tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumānharipuṅgavaḥ |
duḥkhādduḥkhābhibhūtāyā ssāntvamuttaramabravīt || 1 ||
ahaṃ rāmasya sandeśāddevi dūtastavāgataḥ |
vaidehi kuśalī rāmastvāṃ ca kauśalamabravīt || 2 ||
yo brahmamastraṃ vedāṃśca veda vedavidāṃvaraḥ |
sa tvāṃ dāśarathī rāmo devi kauśalamabravīt || 3 ||
lakṣmaṇaśca mahātejā bhartuste'nucaraḥ priyaḥ |
kṛtavānśokasantaptaśśirasā te'bhivādanam || 4 ||
sā tayoḥ kuśalaṃ devī niśamya narasiṃhayoḥ |
prītisaṃhṛṣṭasarvāṅgī hanumantamathābravīt || 5 ||
kalyāṇī bata gātheyaṃ laukikī pratibhāti mā |
eti jīvantamānando naraṃ varṣaśatādapi || 6 ||
tayā samāgate tasminprītirutpāditā'dbhutā |
paraspareṇa cālāpaṃ viśvastau tau pracakratuḥ || 7 ||
tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumānhariyūthapaḥ |
sītāyāśśokadīnāyāssamīpamupacakrame || 8 ||
yathā yathā samīpaṃ sa hanumānupasarpati |
tathā tathā rāvaṇaṃ sā taṃ sītā pariśaṅkate || 9 ||
aho dhigduṣkṛtamidaṃ kathitaṃ hi yadasya me |
rūpāntaramupāgamya sa evāyaṃ hi rāvaṇaḥ || 10 ||
tāmaśokasya śākhāṃ sā vimuktvā śokakarśitā |
tasyāmevānavadyāṅgī dharaṇyāṃ samupāviśat || 11 ||
hanumānapi duḥkhārtāṃ tāṃ dṛṣṭvā bhayamohitām |
avandata mahābāhustatastāṃ janakātmajām || 12 ||
sā cainaṃ bhayavitrastā bhūyo naivābhyudaikṣata |
taṃ dṛṣṭvā vandamānaṃ tu sītā śaśinibhānanā || 13 ||
abravīddhīrghamucchavasya vānaraṃ madhurasvarā |
māyāṃ praviṣṭo māyāvī yadi tvaṃ rāvaṇassvayam || 14 ||
utpādayasi me bhūyassantāpaṃ tanna śobhanam |
svaṃ parityajya rūpaṃ yaḥ parivrājakarūpadhrut |
janasthāne mayā dṛṣṭastvaṃ sa evāsi rāvaṇaḥ || 15 ||
upavāsakṛśāṃ dīnāṃ kāmarūpa niśācara |
santāpayasi māṃ bhūyassantaptāṃ tanna śobhanam || 16 ||
athavā naitadevaṃ hi yanmayā pariśaṅkitam || 17 ||
manaso hi mama prītirutpannā tava darśanāt |
yadi rāmasya dūtastvamāgato bhadramastu te || 18 ||
pṛcchāmi tvāṃ hariśreṣṭha priyā rāmakathā hi me |
guṇānrāmasya kathaya priyasya mama vānara || 19 ||
cittaṃ harasi me saumya nadīkūlaṃ yathā rayaḥ |
aho svapnasya sukhatā yāhamevaṃ cirāhṛtā || 20 ||
preṣitaṃ nāma paśyāmi rāghaveṇa vanaukasam |
svapne'pi yadyahaṃ vīraṃ rāghavaṃ sahalakṣmaṇam || 21 ||
paśyeyaṃ nāvasīdeyaṃ svapno'pi mama matsarī |
nāhaṃ svapnamimaṃ manye svapne dṛṣṭvā hi vānaram || 22 ||
na śakyo'bhyudayaḥ prāptuṃ prāptaścābhyudayo mama |
kinnu syācittamoho'yaṃ bhavedvātagatistviyam || 23 ||
unmādajo vikāro vā syādiyaṃ mṛgatṛṣṇikā |
athavā nāyamunmādo moho'pyunmādalakṣaṇaḥ || 24 ||
sambudhye cāhamātmānamiyaṃ cāpi vanaukasam |
ityevaṃ bahudhā sītā sampradhārya balābalam || 25 ||
rakṣasāṃ kāmarūpatvānmene taṃ rākṣasādhipam |
etāṃ buddhiṃ tadā kṛtvā sītā sā tanumadhyamā || 26 ||
na prativyājahārātha vānaraṃ janakātmajā |
sītāyāścintitaṃ buddhvā hanumānmārutātmajaḥ || 27 ||
śrotrānukūlairvacanaistadā tāṃ sampraharṣayat |
āditya iva tejasvī lokakāntaśśaśī yathā || 28 ||
rājā sarvasya lokasya devo vaiśravaṇo yathā |
vikrameṇopapannaśca yathā viṣṇurmahāyaśāḥ || 29 ||
satyavādī madhuravāgdevo vācaspatiryathā |
rūpavānsubhaga śrīmān kandarpa iva mūrtimān || 30 ||
sthānakrodhaḥ prahartā ca śreṣṭho loke mahārathaḥ |
bāhucchāyāmavaṣṭabdho yasya loko mahātmanaḥ || 31 ||
apakṛṣyāśramapadānmṛgarūpeṇa rāghavam |
śūnye yenāpanītāsi tasya drakṣyasi yatphalam || 32 ||
na cirādrāvaṇaṃ saṅkhye yo vadhiṣyati vīryavān |
roṣapramuktairiṣubhirjvaladbhiriva pāvakaiḥ || 33 ||
tenāhaṃ preṣito dūta stvatsakāśamihāgataḥ |
tvadviyogena duḥkhārta ssa tvāṃ kauśalamabravīt || 34 ||
lakṣmaṇaśca mahātejāssumitrānandavardhanaḥ |
abhivādya mahābāhussa tvāṃ kauśalamabravīt || 35 ||
rāmasya ca sakhā devi sugrīvo nāma vānaraḥ |
rājā vānaramukhyānāṃ sa tvāṃ kauśalamabravīt || 36 ||
nityaṃ smarati rāmastvāṃ sasugrīva ssalakṣmaṇaḥ |
diṣṭyā jīvasi vaidehi rākṣasīvaśamāgatā || 37 ||
nacirāddrakṣyase rāmaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |
madhye vānarakoṭīnāṃ sugrīvaṃ cāmitaujasam || 38 ||
ahaṃ sugrīvasacivo hanumānnāma vānaraḥ |
praviṣṭo nagarīṃ laṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim || 39 ||
kṛtvā mūrdhni padanyāsaṃ rāvaṇasya durātmanaḥ |
tvāṃ draṣṭumupayāto'haṃ samāśritya parākramam || 40 ||
nāhamasmi tathā devi yathā māmavagacchasi |
viśaṅkā tyajyatāmeṣā śraddhatsva vadato mama || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catustriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.