Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ चतुरशीतितमस्सर्गः ।
Shloka 1
ततो निविष्टां ध्वजिनीं गङ्गामन्वाश्रितां नदीम् ।
निषादराजो दृष्ट्वैव ज्ञातीन्सन्त्वरितोऽऽब्रवीत् ॥ 1 ॥
निषादराजो दृष्ट्वैव ज्ञातीन्सन्त्वरितोऽऽब्रवीत् ॥ 1 ॥
tato niviṣṭāṃ dhvajinīṃ gaṅgāmanvāśritāṃ nadīm |
niṣādarājo dṛṣṭvaiva jñātīnsantvarito''bravīt || 1 ||
niṣādarājo dṛṣṭvaiva jñātīnsantvarito''bravīt || 1 ||
Shloka 2
महतीयमितस्सेना सागराभा प्रदृश्यते ।
नास्यान्तमधिगच्छामि मनसापि विचिन्तयन् ॥ 2 ॥
नास्यान्तमधिगच्छामि मनसापि विचिन्तयन् ॥ 2 ॥
mahatīyamitassenā sāgarābhā pradṛśyate |
nāsyāntamadhigacchāmi manasāpi vicintayan || 2 ||
nāsyāntamadhigacchāmi manasāpi vicintayan || 2 ||
Shloka 3
यथा तु खलु दुर्बुद्धिर्भरत स्स्वयमागतः ।
स एष हि महाकायः कोविदारध्वजो रथे ॥ 3 ॥
स एष हि महाकायः कोविदारध्वजो रथे ॥ 3 ॥
yathā tu khalu durbuddhirbharata ssvayamāgataḥ |
sa eṣa hi mahākāyaḥ kovidāradhvajo rathe || 3 ||
sa eṣa hi mahākāyaḥ kovidāradhvajo rathe || 3 ||
Shloka 4
बन्धयिष्यति वा दाशानथवाऽस्मान्वधिष्यति ।
अथ दाशरथिं रामं पित्रा राज्याद्विवासितम् ॥ 4 ॥
अथ दाशरथिं रामं पित्रा राज्याद्विवासितम् ॥ 4 ॥
bandhayiṣyati vā dāśānathavā'smānvadhiṣyati |
atha dāśarathiṃ rāmaṃ pitrā rājyādvivāsitam || 4 ||
atha dāśarathiṃ rāmaṃ pitrā rājyādvivāsitam || 4 ||
Shloka 5
सम्पन्नां श्रियमन्विच्छन्स्तस्य राज्ञ स्सुदुर्लभाम् ।
भरतः कैकयीपुत्रो हन्तुं समधिगच्छति ॥ 5 ॥
भरतः कैकयीपुत्रो हन्तुं समधिगच्छति ॥ 5 ॥
sampannāṃ śriyamanvicchanstasya rājña ssudurlabhām |
bharataḥ kaikayīputro hantuṃ samadhigacchati || 5 ||
bharataḥ kaikayīputro hantuṃ samadhigacchati || 5 ||
Shloka 6
भर्ताचैव सखाचैव रामो दाशरथिर्मम ।
तस्यार्थकामास्सन्नद्धा गङ्गाऽनूपे प्रतिष्ठत ॥ 6 ॥
तस्यार्थकामास्सन्नद्धा गङ्गाऽनूपे प्रतिष्ठत ॥ 6 ॥
bhartācaiva sakhācaiva rāmo dāśarathirmama |
tasyārthakāmāssannaddhā gaṅgā'nūpe pratiṣṭhata || 6 ||
tasyārthakāmāssannaddhā gaṅgā'nūpe pratiṣṭhata || 6 ||
Shloka 7
तिष्ठन्तु सर्वे दाशाश्च गङ्गामन्वाश्रिता नदीम् ।
बलयुक्ता नदीरक्षा मांसमूलफलाशनाः ॥ 7 ॥
बलयुक्ता नदीरक्षा मांसमूलफलाशनाः ॥ 7 ॥
tiṣṭhantu sarve dāśāśca gaṅgāmanvāśritā nadīm |
balayuktā nadīrakṣā māṃsamūlaphalāśanāḥ || 7 ||
balayuktā nadīrakṣā māṃsamūlaphalāśanāḥ || 7 ||
Shloka 8
नावां शतानां पञ्चानां कैवर्तानां शतं शतम् ।
सन्नद्धानां तथा यूनां तिष्ठन्त्वित्यभ्यचोदयत् ॥ 8 ॥
सन्नद्धानां तथा यूनां तिष्ठन्त्वित्यभ्यचोदयत् ॥ 8 ॥
nāvāṃ śatānāṃ pañcānāṃ kaivartānāṃ śataṃ śatam |
sannaddhānāṃ tathā yūnāṃ tiṣṭhantvityabhyacodayat || 8 ||
sannaddhānāṃ tathā yūnāṃ tiṣṭhantvityabhyacodayat || 8 ||
Shloka 9
यदाऽऽदुष्टस्तु भरतो रामस्येह भविष्यति ।
सेयं स्वस्तिमती सेना गङ्गामद्य तरिष्यति ॥ 9 ॥
सेयं स्वस्तिमती सेना गङ्गामद्य तरिष्यति ॥ 9 ॥
yadā''duṣṭastu bharato rāmasyeha bhaviṣyati |
seyaṃ svastimatī senā gaṅgāmadya tariṣyati || 9 ||
seyaṃ svastimatī senā gaṅgāmadya tariṣyati || 9 ||
Shloka 10
इत्युक्त्वोपायनं गृह्य मत्स्यमांसमधूनि च ।
अभिचक्राम भरतं निषादाधिपतिर्गुहः ॥ 10 ॥
अभिचक्राम भरतं निषादाधिपतिर्गुहः ॥ 10 ॥
ityuktvopāyanaṃ gṛhya matsyamāṃsamadhūni ca |
abhicakrāma bharataṃ niṣādādhipatirguhaḥ || 10 ||
abhicakrāma bharataṃ niṣādādhipatirguhaḥ || 10 ||
Shloka 11
तमायान्तं तु सम्प्रेक्ष्य सूतपुत्रः प्रतापवान् ।
भरतायाऽचचक्षेऽथ विनयज्ञो विनीतवत् ॥ 11 ॥
भरतायाऽचचक्षेऽथ विनयज्ञो विनीतवत् ॥ 11 ॥
tamāyāntaṃ tu samprekṣya sūtaputraḥ pratāpavān |
bharatāyā'cacakṣe'tha vinayajño vinītavat || 11 ||
bharatāyā'cacakṣe'tha vinayajño vinītavat || 11 ||
Shloka 12
एष ज्ञातिसहस्रेण स्थपतिः परिवारितः ।
कुशलो दण्डकारण्ये वृद्धो भ्रातुश्च ते सखा ॥ 12 ॥
कुशलो दण्डकारण्ये वृद्धो भ्रातुश्च ते सखा ॥ 12 ॥
eṣa jñātisahasreṇa sthapatiḥ parivāritaḥ |
kuśalo daṇḍakāraṇye vṛddho bhrātuśca te sakhā || 12 ||
kuśalo daṇḍakāraṇye vṛddho bhrātuśca te sakhā || 12 ||
Shloka 13
तस्मात्पश्यतु काकुत्स्थ त्वां निषादाधिपो गुहः ।
असंशयं विजानीते यत्र तौ रामलक्ष्मणौ ॥ 13 ॥
असंशयं विजानीते यत्र तौ रामलक्ष्मणौ ॥ 13 ॥
tasmātpaśyatu kākutstha tvāṃ niṣādādhipo guhaḥ |
asaṃśayaṃ vijānīte yatra tau rāmalakṣmaṇau || 13 ||
asaṃśayaṃ vijānīte yatra tau rāmalakṣmaṇau || 13 ||
Shloka 14
एतत्तु वचनं श्रुत्वा सुमन्त्राद्भरत श्शुभम् ।
उवाच वचनं शीघ्रं गुहः पश्यतु मामिति ॥ 14 ॥
उवाच वचनं शीघ्रं गुहः पश्यतु मामिति ॥ 14 ॥
etattu vacanaṃ śrutvā sumantrādbharata śśubham |
uvāca vacanaṃ śīghraṃ guhaḥ paśyatu māmiti || 14 ||
uvāca vacanaṃ śīghraṃ guhaḥ paśyatu māmiti || 14 ||
Shloka 15
लब्ध्वाऽभ्यनुज्ञां संहृष्टो ज्ञातिभिः परिवारितः ।
आगम्य भरतं प्रह्वो गुहो वचनमब्रवीत् ॥ 15 ॥
आगम्य भरतं प्रह्वो गुहो वचनमब्रवीत् ॥ 15 ॥
labdhvā'bhyanujñāṃ saṃhṛṣṭo jñātibhiḥ parivāritaḥ |
āgamya bharataṃ prahvo guho vacanamabravīt || 15 ||
āgamya bharataṃ prahvo guho vacanamabravīt || 15 ||
Shloka 16
निष्कुटश्चैव देशोऽयं वञ्चिताश्चापि ते वयम् ।
निवेदयामस्ते सर्वे स्वके दासकुले वस ॥ 16 ॥
निवेदयामस्ते सर्वे स्वके दासकुले वस ॥ 16 ॥
niṣkuṭaścaiva deśo'yaṃ vañcitāścāpi te vayam |
nivedayāmaste sarve svake dāsakule vasa || 16 ||
nivedayāmaste sarve svake dāsakule vasa || 16 ||
Shloka 17
अस्ति मूलं फलञ्चैव निषादैस्समुपाहृतम् ।
आर्द्रं च मांसं शुष्कं च वन्यं चोच्चावचं महत् ॥ 17 ॥
आर्द्रं च मांसं शुष्कं च वन्यं चोच्चावचं महत् ॥ 17 ॥
asti mūlaṃ phalañcaiva niṣādaissamupāhṛtam |
ārdraṃ ca māṃsaṃ śuṣkaṃ ca vanyaṃ coccāvacaṃ mahat || 17 ||
ārdraṃ ca māṃsaṃ śuṣkaṃ ca vanyaṃ coccāvacaṃ mahat || 17 ||
Shloka 18
आशंसे स्वाशिता सेना वत्स्यतीमां विभावरीम् ।
अर्चितो विविधैः कामै श्श्व स्ससैन्यो गमिष्यसि ॥ 18 ॥
अर्चितो विविधैः कामै श्श्व स्ससैन्यो गमिष्यसि ॥ 18 ॥
āśaṃse svāśitā senā vatsyatīmāṃ vibhāvarīm |
arcito vividhaiḥ kāmai śśva ssasainyo gamiṣyasi || 18 ||
arcito vividhaiḥ kāmai śśva ssasainyo gamiṣyasi || 18 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे चतुरशीतितमस्सर्गः ॥