ಯಸ್ಯ ಚಿತ್ತಂ ದ್ರವೀಭೂತಂ ಕೃಪಯಾ ಸರ್ವಜನ್ತುಷು ।
ತಸ್ಯ ಜ್ಞಾನೇನ ಮೋಕ್ಷೇಣ ಕಿಂ ಜಟಾಭಸ್ಮಲೇಪನೈಃ ॥ 01 ॥
ಏಕಮಪ್ಯಕ್ಷರಂ ಯಸ್ತು ಗುರುಃ ಶಿಷ್ಯಂ ಪ್ರಬೋಧಯೇತ್ ।
ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ನಾಸ್ತಿ ತದ್ದ್ರವ್ಯಂ ಯದ್ದತ್ತ್ವಾ ಸೋಽನೃಣೀ ಭವೇತ್ ॥ 02 ॥
ಖಲಾನಾಂ ಕಣ್ಟಕಾನಾಂ ಚ ದ್ವಿವಿಧೈವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ।
ಉಪಾನನ್ಮುಖಭಙ್ಗೋ ವಾ ದೂರತೋ ವಾ ವಿಸರ್ಜನಮ್ ॥ 02 ॥
ಕುಚೈಲಿನಂ ದನ್ತಮಲೋಪಧಾರಿಣಂ
ಬಹ್ವಾಶಿನಂ ನಿಷ್ಠುರಭಾಷಿಣಂ ಚ ।
ಸೂರ್ಯೋದಯೇ ಚಾಸ್ತಮಿತೇ ಶಯಾನಂ
ವಿಮುಞ್ಚತಿ ಶ್ರೀರ್ಯದಿ ಚಕ್ರಪಾಣಿಃ ॥ 04 ॥
ತ್ಯಜನ್ತಿ ಮಿತ್ರಾಣಿ ಧನೈರ್ವಿಹೀನಂ
ಪುತ್ರಾಶ್ಚ ದಾರಾಶ್ಚ ಸುಹೃಜ್ಜನಾಶ್ಚ ।
ತಮರ್ಥವನ್ತಂ ಪುನರಾಶ್ರಯನ್ತಿ
ಅರ್ಥೋ ಹಿ ಲೋಕೇ ಮನುಷ್ಯಸ್ಯ ಬನ್ಧುಃ ॥ 05 ॥
ಅನ್ಯಾಯೋಪಾರ್ಜಿತಂ ದ್ರವ್ಯಂ ದಶ ವರ್ಷಾಣಿ ತಿಷ್ಠತಿ ।
ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಚೈಕಾದಶೇ ವರ್ಷೇ ಸಮೂಲಂ ತದ್ವಿನಶ್ಯತಿ ॥ 06 ॥
ಅಯುಕ್ತಂ ಸ್ವಾಮಿನೋ ಯುಕ್ತಂ ಯುಕ್ತಂ ನೀಚಸ್ಯ ದೂಷಣಮ್ ।
ಅಮೃತಂ ರಾಹವೇ ಮೃತ್ಯುರ್ವಿಷಂ ಶಙ್ಕರಭೂಷಣಮ್ ॥ 07 ॥
ತದ್ಭೋಜನಂ ಯದ್ದ್ವಿಜಭುಕ್ತಶೇಷಂ
ತತ್ಸೌಹೃದಂ ಯತ್ಕ್ರಿಯತೇ ಪರಸ್ಮಿನ್ ।
ಸಾ ಪ್ರಾಜ್ಞತಾ ಯಾ ನ ಕರೋತಿ ಪಾಪಂ
ದಮ್ಭಂ ವಿನಾ ಯಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಸ ಧರ್ಮಃ ॥ 08 ॥
ಮಣಿರ್ಲುಣ್ಠತಿ ಪಾದಾಗ್ರೇ ಕಾಚಃ ಶಿರಸಿ ಧಾರ್ಯತೇ ।
ಕ್ರಯವಿಕ್ರಯವೇಲಾಯಾಂ ಕಾಚಃ ಕಾಚೋ ಮಣಿರ್ಮಣಿಃ ॥ 09 ॥
ಅನನ್ತಶಾಸ್ತ್ರಂ ಬಹುಲಾಶ್ಚ ವಿದ್ಯಾಃ
ಸ್ವಲ್ಪಶ್ಚ ಕಾಲೋ ಬಹುವಿಘ್ನತಾ ಚ ।
ಯತ್ಸಾರಭೂತಂ ತದುಪಾಸನೀಯಾಂ
ಹಂಸೋ ಯಥಾ ಕ್ಷೀರಮಿವಾಮ್ಬುಮಧ್ಯಾತ್ ॥ 10 ॥
ದೂರಾಗತಂ ಪಥಿ ಶ್ರಾನ್ತಂ ವೃಥಾ ಚ ಗೃಹಮಾಗತಮ್ ।
ಅನರ್ಚಯಿತ್ವಾ ಯೋ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಸ ವೈ ಚಾಣ್ಡಾಲ ಉಚ್ಯತೇ ॥ 11 ॥
ಪಠನ್ತಿ ಚತುರೋ ವೇದಾನ್ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಾಣ್ಯನೇಕಶಃ ।
ಆತ್ಮಾನಂ ನೈವ ಜಾನನ್ತಿ ದರ್ವೀ ಪಾಕರಸಂ ಯಥಾ ॥ 12 ॥
ಧನ್ಯಾ ದ್ವಿಜಮಯೀ ನೌಕಾ ವಿಪರೀತಾ ಭವಾರ್ಣವೇ ।
ತರನ್ತ್ಯಧೋಗತಾಃ ಸರ್ವೇ ಉಪರಿಷ್ಠಾಃ ಪತನ್ತ್ಯಧಃ ॥ 13 ॥
ಅಯಮಮೃತನಿಧಾನಂ ನಾಯಕೋಽಪ್ಯೋಷಧೀನಾಮ್
ಅಮೃತಮಯಶರೀರಃ ಕಾನ್ತಿಯುಕ್ತೋಽಪಿ ಚನ್ದ್ರಃ ।
ಭವತಿವಿಗತರಶ್ಮಿರ್ಮಣ್ಡಲಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಭಾನೋಃ
ಪರಸದನನಿವಿಷ್ಟಃ ಕೋ ಲಘುತ್ವಂ ನ ಯಾತಿ ॥ 14 ॥
ಅಲಿರಯಂ ನಲಿನೀದಲಮಧ್ಯಗಃ
ಕಮಲಿನೀಮಕರನ್ದಮದಾಲಸಃ ।
ವಿಧಿವಶಾತ್ಪರದೇಶಮುಪಾಗತಃ
ಕುಟಜಪುಷ್ಪರಸಂ ಬಹು ಮನ್ಯತೇ ॥ 15 ॥
ಪೀತಃ ಕ್ರುದ್ಧೇನ ತಾತಶ್ಚರಣತಲಹತೋ ವಲ್ಲಭೋ ಯೇನ ರೋಷಾ
ದಾಬಾಲ್ಯಾದ್ವಿಪ್ರವರ್ಯೈಃ ಸ್ವವದನವಿವರೇ ಧಾರ್ಯತೇ ವೈರಿಣೀ ಮೇ ।
ಗೇಹಂ ಮೇ ಛೇದಯನ್ತಿ ಪ್ರತಿದಿವಸಮುಮಾಕಾನ್ತಪೂಜಾನಿಮಿತ್ತಂ
ತಸ್ಮಾತ್ಖಿನ್ನಾ ಸದಾಹಂ ದ್ವಿಜಕುಲನಿಲಯಂ ನಾಥ ಯುಕ್ತಂ ತ್ಯಜಾಮಿ ॥ 16 ॥
ಬನ್ಧನಾನಿ ಖಲು ಸನ್ತಿ ಬಹೂನಿ
ಪ್ರೇಮರಜ್ಜುಕೃತಬನ್ಧನಮನ್ಯತ್ ।
ದಾರುಭೇದನಿಪುಣೋಽಪಿ ಷಡಙ್ಘ್ರಿ-
ರ್ನಿಷ್ಕ್ರಿಯೋ ಭವತಿ ಪಙ್ಕಜಕೋಶೇಃ ॥ 17 ॥
ಛಿನ್ನೋಽಪಿ ಚನ್ದನ ತರುರ್ನ ಜಹಾತಿ ಗನ್ಧಂ
ವೃದ್ಧೋಽಪಿ ವಾರಣಪತಿ-ರ್ನಜಹಾತಿ ಲೀಲಾಮ್ ।
ಹನ್ತ್ರಾರ್ಪಿತೋ ಮಧುರತಾಂ ನ ಜಹಾತಿ ಚೇಕ್ಷುಃ
ಕ್ಷೀಣೋಽಪಿ ನ ತ್ಯಜತಿ ಶಿಲಗುಣಾನ್ ಕುಲೀನಃ ॥ 18 ॥
Roman (IAST) Transliteration
yasya cittaṃ dravībhūtaṃ kṛpayā sarvajantuṣu |
tasya jñānena mokṣeṇa kiṃ jaṭābhasmalepanaiḥ || 01 ||
ekamapyakṣaraṃ yastu guruḥ śiṣyaṃ prabodhayet |
pṛthivyāṃ nāsti taddravyaṃ yaddattvā so'nṛṇī bhavet || 02 ||
khalānāṃ kaṇṭakānāṃ ca dvividhaiva pratikriyā |
upānanmukhabhaṅgo vā dūrato vā visarjanam || 02 ||
kucailinaṃ dantamalopadhāriṇaṃ
bahvāśinaṃ niṣṭhurabhāṣiṇaṃ ca |
sūryodaye cāstamite śayānaṃ
vimuñcati śrīryadi cakrapāṇiḥ || 04 ||
tyajanti mitrāṇi dhanairvihīnaṃ
putrāśca dārāśca suhṛjjanāśca |
tamarthavantaṃ punarāśrayanti
artho hi loke manuṣyasya bandhuḥ || 05 ||
anyāyopārjitaṃ dravyaṃ daśa varṣāṇi tiṣṭhati |
prāpte caikādaśe varṣe samūlaṃ tadvinaśyati || 06 ||
ayuktaṃ svāmino yuktaṃ yuktaṃ nīcasya dūṣaṇam |
amṛtaṃ rāhave mṛtyurviṣaṃ śaṅkarabhūṣaṇam || 07 ||
tadbhojanaṃ yaddvijabhuktaśeṣaṃ
tatsauhṛdaṃ yatkriyate parasmin |
sā prājñatā yā na karoti pāpaṃ
dambhaṃ vinā yaḥ kriyate sa dharmaḥ || 08 ||
maṇirluṇṭhati pādāgre kācaḥ śirasi dhāryate |
krayavikrayavelāyāṃ kācaḥ kāco maṇirmaṇiḥ || 09 ||
anantaśāstraṃ bahulāśca vidyāḥ
svalpaśca kālo bahuvighnatā ca |
yatsārabhūtaṃ tadupāsanīyāṃ
haṃso yathā kṣīramivāmbumadhyāt || 10 ||
dūrāgataṃ pathi śrāntaṃ vṛthā ca gṛhamāgatam |
anarcayitvā yo bhuṅkte sa vai cāṇḍāla ucyate || 11 ||
paṭhanti caturo vedāndharmaśāstrāṇyanekaśaḥ |
ātmānaṃ naiva jānanti darvī pākarasaṃ yathā || 12 ||
dhanyā dvijamayī naukā viparītā bhavārṇave |
tarantyadhogatāḥ sarve upariṣṭhāḥ patantyadhaḥ || 13 ||
ayamamṛtanidhānaṃ nāyako'pyoṣadhīnām
amṛtamayaśarīraḥ kāntiyukto'pi candraḥ |
bhavativigataraśmirmaṇḍalaṃ prāpya bhānoḥ
parasadananiviṣṭaḥ ko laghutvaṃ na yāti || 14 ||
alirayaṃ nalinīdalamadhyagaḥ
kamalinīmakarandamadālasaḥ |
vidhivaśātparadeśamupāgataḥ
kuṭajapuṣparasaṃ bahu manyate || 15 ||
pītaḥ kruddhena tātaścaraṇatalahato vallabho yena roṣā
dābālyādvipravaryaiḥ svavadanavivare dhāryate vairiṇī me |
gehaṃ me chedayanti pratidivasamumākāntapūjānimittaṃ
tasmātkhinnā sadāhaṃ dvijakulanilayaṃ nātha yuktaṃ tyajāmi || 16 ||
bandhanāni khalu santi bahūni
premarajjukṛtabandhanamanyat |
dārubhedanipuṇo'pi ṣaḍaṅghri-
rniṣkriyo bhavati paṅkajakośeḥ || 17 ||
chinno'pi candana tarurna jahāti gandhaṃ
vṛddho'pi vāraṇapati-rnajahāti līlām |
hantrārpito madhuratāṃ na jahāti cekṣuḥ
kṣīṇo'pi na tyajati śilaguṇān kulīnaḥ || 18 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
यस्य चित्तं द्रवीभूतं कृपया सर्वजन्तुषु ।
तस्य ज्ञानेन मोक्षेण किं जटाभस्मलेपनैः ॥ 01 ॥
एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्यं प्रबोधयेत् ।
पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा सोऽनृणी भवेत् ॥ 02 ॥
खलानां कण्टकानां च द्विविधैव प्रतिक्रिया ।
उपानन्मुखभङ्गो वा दूरतो वा विसर्जनम् ॥ 02 ॥
कुचैलिनं दन्तमलोपधारिणं
बह्वाशिनं निष्ठुरभाषिणं च ।
सूर्योदये चास्तमिते शयानं
विमुञ्चति श्रीर्यदि चक्रपाणिः ॥ 04 ॥
त्यजन्ति मित्राणि धनैर्विहीनं
पुत्राश्च दाराश्च सुहृज्जनाश्च ।
तमर्थवन्तं पुनराश्रयन्ति
अर्थो हि लोके मनुष्यस्य बन्धुः ॥ 05 ॥
अन्यायोपार्जितं द्रव्यं दश वर्षाणि तिष्ठति ।
प्राप्ते चैकादशे वर्षे समूलं तद्विनश्यति ॥ 06 ॥
अयुक्तं स्वामिनो युक्तं युक्तं नीचस्य दूषणम् ।
अमृतं राहवे मृत्युर्विषं शङ्करभूषणम् ॥ 07 ॥
तद्भोजनं यद्द्विजभुक्तशेषं
तत्सौहृदं यत्क्रियते परस्मिन् ।
सा प्राज्ञता या न करोति पापं
दम्भं विना यः क्रियते स धर्मः ॥ 08 ॥
मणिर्लुण्ठति पादाग्रे काचः शिरसि धार्यते ।
क्रयविक्रयवेलायां काचः काचो मणिर्मणिः ॥ 09 ॥
अनन्तशास्त्रं बहुलाश्च विद्याः
स्वल्पश्च कालो बहुविघ्नता च ।
यत्सारभूतं तदुपासनीयां
हंसो यथा क्षीरमिवाम्बुमध्यात् ॥ 10 ॥
दूरागतं पथि श्रान्तं वृथा च गृहमागतम् ।
अनर्चयित्वा यो भुङ्क्ते स वै चाण्डाल उच्यते ॥ 11 ॥
पठन्ति चतुरो वेदान्धर्मशास्त्राण्यनेकशः ।
आत्मानं नैव जानन्ति दर्वी पाकरसं यथा ॥ 12 ॥
धन्या द्विजमयी नौका विपरीता भवार्णवे ।
तरन्त्यधोगताः सर्वे उपरिष्ठाः पतन्त्यधः ॥ 13 ॥
अयममृतनिधानं नायकोऽप्योषधीनाम्
अमृतमयशरीरः कान्तियुक्तोऽपि चन्द्रः ।
भवतिविगतरश्मिर्मण्डलं प्राप्य भानोः
परसदननिविष्टः को लघुत्वं न याति ॥ 14 ॥
अलिरयं नलिनीदलमध्यगः
कमलिनीमकरन्दमदालसः ।
विधिवशात्परदेशमुपागतः
कुटजपुष्परसं बहु मन्यते ॥ 15 ॥
पीतः क्रुद्धेन तातश्चरणतलहतो वल्लभो येन रोषा
दाबाल्याद्विप्रवर्यैः स्ववदनविवरे धार्यते वैरिणी मे ।
गेहं मे छेदयन्ति प्रतिदिवसमुमाकान्तपूजानिमित्तं
तस्मात्खिन्ना सदाहं द्विजकुलनिलयं नाथ युक्तं त्यजामि ॥ 16 ॥
बन्धनानि खलु सन्ति बहूनि
प्रेमरज्जुकृतबन्धनमन्यत् ।
दारुभेदनिपुणोऽपि षडङ्घ्रि-
र्निष्क्रियो भवति पङ्कजकोशेः ॥ 17 ॥
छिन्नोऽपि चन्दन तरुर्न जहाति गन्धं
वृद्धोऽपि वारणपति-र्नजहाति लीलाम् ।
हन्त्रार्पितो मधुरतां न जहाति चेक्षुः
क्षीणोऽपि न त्यजति शिलगुणान् कुलीनः ॥ 18 ॥
yasya cittaṃ dravībhūtaṃ kṛpayā sarvajantuṣu |
tasya jñānena mokṣeṇa kiṃ jaṭābhasmalepanaiḥ || 01 ||
ekamapyakṣaraṃ yastu guruḥ śiṣyaṃ prabodhayet |
pṛthivyāṃ nāsti taddravyaṃ yaddattvā so'nṛṇī bhavet || 02 ||
khalānāṃ kaṇṭakānāṃ ca dvividhaiva pratikriyā |
upānanmukhabhaṅgo vā dūrato vā visarjanam || 02 ||
kucailinaṃ dantamalopadhāriṇaṃ
bahvāśinaṃ niṣṭhurabhāṣiṇaṃ ca |
sūryodaye cāstamite śayānaṃ
vimuñcati śrīryadi cakrapāṇiḥ || 04 ||
tyajanti mitrāṇi dhanairvihīnaṃ
putrāśca dārāśca suhṛjjanāśca |
tamarthavantaṃ punarāśrayanti
artho hi loke manuṣyasya bandhuḥ || 05 ||
anyāyopārjitaṃ dravyaṃ daśa varṣāṇi tiṣṭhati |
prāpte caikādaśe varṣe samūlaṃ tadvinaśyati || 06 ||
ayuktaṃ svāmino yuktaṃ yuktaṃ nīcasya dūṣaṇam |
amṛtaṃ rāhave mṛtyurviṣaṃ śaṅkarabhūṣaṇam || 07 ||
tadbhojanaṃ yaddvijabhuktaśeṣaṃ
tatsauhṛdaṃ yatkriyate parasmin |
sā prājñatā yā na karoti pāpaṃ
dambhaṃ vinā yaḥ kriyate sa dharmaḥ || 08 ||
maṇirluṇṭhati pādāgre kācaḥ śirasi dhāryate |
krayavikrayavelāyāṃ kācaḥ kāco maṇirmaṇiḥ || 09 ||
anantaśāstraṃ bahulāśca vidyāḥ
svalpaśca kālo bahuvighnatā ca |
yatsārabhūtaṃ tadupāsanīyāṃ
haṃso yathā kṣīramivāmbumadhyāt || 10 ||
dūrāgataṃ pathi śrāntaṃ vṛthā ca gṛhamāgatam |
anarcayitvā yo bhuṅkte sa vai cāṇḍāla ucyate || 11 ||
paṭhanti caturo vedāndharmaśāstrāṇyanekaśaḥ |
ātmānaṃ naiva jānanti darvī pākarasaṃ yathā || 12 ||
dhanyā dvijamayī naukā viparītā bhavārṇave |
tarantyadhogatāḥ sarve upariṣṭhāḥ patantyadhaḥ || 13 ||
ayamamṛtanidhānaṃ nāyako'pyoṣadhīnām
amṛtamayaśarīraḥ kāntiyukto'pi candraḥ |
bhavativigataraśmirmaṇḍalaṃ prāpya bhānoḥ
parasadananiviṣṭaḥ ko laghutvaṃ na yāti || 14 ||
alirayaṃ nalinīdalamadhyagaḥ
kamalinīmakarandamadālasaḥ |
vidhivaśātparadeśamupāgataḥ
kuṭajapuṣparasaṃ bahu manyate || 15 ||
pītaḥ kruddhena tātaścaraṇatalahato vallabho yena roṣā
dābālyādvipravaryaiḥ svavadanavivare dhāryate vairiṇī me |
gehaṃ me chedayanti pratidivasamumākāntapūjānimittaṃ
tasmātkhinnā sadāhaṃ dvijakulanilayaṃ nātha yuktaṃ tyajāmi || 16 ||
bandhanāni khalu santi bahūni
premarajjukṛtabandhanamanyat |
dārubhedanipuṇo'pi ṣaḍaṅghri-
rniṣkriyo bhavati paṅkajakośeḥ || 17 ||
chinno'pi candana tarurna jahāti gandhaṃ
vṛddho'pi vāraṇapati-rnajahāti līlām |
hantrārpito madhuratāṃ na jahāti cekṣuḥ
kṣīṇo'pi na tyajati śilaguṇān kulīnaḥ || 18 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.