Valmiki Ramayana Kishkindha Kanda Sarga 39 — Gujarati Script

⚠️ AI-generated translation — the Nepali meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Nepali

यस सर्गमा सुग्रीव र रामबीचको संवाद देखाइएको छ, जहाँ रामले सुग्रीवको संरक्षणमा रहेर शत्रुहरूलाई जित्ने र रावणलाई मार्ने प्रतिज्ञा गर्छन्। त्यसपछि धुलोको मेघले आकाश ढाक्दा पर्वत, वन र पृथ्वी कम्पित भएको वर्णन छ। त्यसपछि असंख्य वानर, ऋक्ष र यूथपतिहरू — शतबलि, केसरी, गवाक्ष, धूम्र, हनुमान्, जाम्बवान्, अङ्गदलगायत — सुग्रीवकहाँ आई भेला हुन्छन्। सुग्रीवले ती सबैलाई रामसँग चिनाएर आ-आफ्नो सेनालाई वन र पर्वतका झरनाहरूमा बसालेर बल जान्न आदेश दिन्छन्।

AI-generated · not yet verified

The Nepali meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Odia meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Odia

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମ୍ଭାଷଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମିତ୍ରତାର ପ୍ରଶଂସା କରି ରାବଣକୁ ବଧ କରିବାର ସଂକଳ୍ପ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ଏହାପରେ ଅସଂଖ୍ୟ ବାନର ଓ ଭାଲୁ ସେନାପତିମାନେ ନିଜ ନିଜ ଦଳ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତବଳି, କେସରୀ, ଗବାକ୍ଷ, ଧୂମ୍ର, ଜାମ୍ବବାନ, ଅଙ୍ଗଦ, ହନୁମାନ ଆଦି ଯୂଥପତିମାନେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ। ସୁଗ୍ରୀବ ସେହି ସମସ୍ତ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ନିକଟରେ ସମର୍ପଣ କରି ହାତ ଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହୁଅନ୍ତି।

AI-generated · not yet verified

The Odia meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Sanskrit (simple prose explanation) meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

The Sanskrit (simple prose explanation) meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડમ્ ।

અથ એકોનચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।

ઇતિ બ્રુવાણં સુગ્રીવં રામો ધર્મભૃતાં વરઃ ।
બાહુભ્યાં સમ્પરિષ્વજ્ય પ્રત્યુવાચ કૃતાઞ્જલિમ્ ॥ 1 ॥

Shloka 2

યદિન્દ્રો વર્ષતે વર્ષં ન તચ્ચિત્રં ભવેત્ક્વચિત્ ।
આદિત્યો વા સહસ્રાંશુઃ કુર્યાદ્વિતિમિરં નભઃ ॥ 2 ॥

yadindro varṣate varṣaṃ na taccitraṃ bhavetkvacit |
ādityo vā sahasrāṃśuḥ kuryādvitimiraṃ nabhaḥ || 2 ||

इन्द्रले जति वर्षा गर्दछ, त्यो कुनै ठाउँमा अचम्मको कुरा हुँदैन। सहस्र किरण भएका सूर्यले पनि आकाशलाई अन्धकाररहित बनाउन सक्छन्। ^AI

ଇନ୍ଦ୍ର ଯେଉଁ ବର୍ଷା ବର୍ଷନ୍ତି, ତାହା କେବେ ବି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ବିଷୟ ନୁହେଁ; ଅଥବା ସହସ୍ରରଶ୍ମି ଆଦିତ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଅନ୍ଧକାରମୁକ୍ତ କରିପାରନ୍ତି । ^AI

यदि इन्द्रः वर्षं वर्षति, तत् क्वचित् चित्रं न भवेत्। अथवा सहस्रांशुः आदित्यः नभः वितिमिरं कुर्यात्। ^AI

Shloka 3

ચન્દ્રમા રશ્મિભિઃ કુર્યાત્પૃથિવીં સૌમ્ય નિર્મલામ્ ।
ત્વદ્વિધો વાઽપિ મિત્રાણાં પ્રતિકુર્યાત્પરન્તપ ॥ 3 ॥

candramā raśmibhiḥ kuryātpṛthivīṃ saumya nirmalām |
tvadvidho vā'pi mitrāṇāṃ pratikuryātparantapa || 3 ||

चन्द्रमाले आफ्ना किरणहरूद्वारा पृथ्वीलाई शीतल र निर्मल बनाउन सक्छ। हे परन्तप! तिमीजस्तो व्यक्तिले पनि मित्रहरूको उपकार गर्न सक्छ। ^AI

ଚନ୍ଦ୍ର ନିଜ ରଶ୍ମିଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଶୀତଳ ଓ ନିର୍ମଳ କରିପାରନ୍ତି; ହେ ପରନ୍ତପ, ତୁମ ପରି ଜଣେ ମଧ୍ୟ ମିତ୍ରମାନଙ୍କର ଉପକାର କରିପାରନ୍ତି । ^AI

चन्द्रमाः स्वैः रश्मिभिः पृथिवीं सौम्यां निर्मलां कुर्यात्। हे परन्तप, त्वद्विधः अपि मित्राणां प्रतिकुर्यात्। ^AI

Shloka 4

એવં ત્વયિ ન તચ્ચિત્રં ભવેદ્યત્સૌમ્ય શોભનમ્ ।
જાનામ્યહં ત્વાં સુગ્રીવ સતતં પ્રિયવાદિનમ્ ॥ 4 ॥

evaṃ tvayi na taccitraṃ bhavedyatsaumya śobhanam |
jānāmyahaṃ tvāṃ sugrīva satataṃ priyavādinam || 4 ||

हे सौम्य! यसरी तिमीमा जे शुभ हुन्छ, त्यो अचम्मको कुरा हुँदैन। हे सुग्रीव! म तिमीलाई सधैं प्रिय बोल्ने व्यक्ति भनी जान्दछु। ^AI

ହେ ସୌମ୍ୟ, ଏହିପରି ତୁମଠାରେ ଯାହା ଶୁଭଦାୟକ, ତାହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ବିଷୟ ନୁହେଁ; ହେ ସୁଗ୍ରୀବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସର୍ବଦା ପ୍ରିୟବାଦୀ ବୋଲି ଜାଣେ । ^AI

हे सौम्य, एवं त्वयि यत् शोभनं तत् चित्रं न भवेत्। हे सुग्रीव, अहं त्वां सततं प्रियवादिनं जानामि। ^AI

Shloka 5

ત્વત્સનાથઃ સખે સઙ્ખ્યે જેતાઽસ્મિ સકલાનરીન્ ।
ત્વમેવ મે સુહૃતન્મિત્રં સાહાય્યં કર્તુમર્હસિ ॥ 5 ॥

tvatsanāthaḥ sakhe saṅkhye jetā'smi sakalānarīn |
tvameva me suhṛtanmitraṃ sāhāyyaṃ kartumarhasi || 5 ||

हे सखा! तिम्रो संरक्षणमा रहेर म संग्राममा सम्पूर्ण शत्रुहरूलाई जित्नेछु। तिमी नै मेरा सुहृद् र मित्र हौ, तिमीले सहायता गर्नु उचित छ। ^AI

ହେ ସଖା, ତୁମର ଆଶ୍ରୟ ପାଇ ମୁଁ ସଂଗ୍ରାମରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିବି; ତୁମେ ହିଁ ମୋର ସୁହୃଦ ମିତ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ । ^AI

हे सखे, त्वत्सनाथः अहं सङ्ख्ये सकलान् अरीन् जेतास्मि। त्वमेव मे सुहृत् मित्रं, साहाय्यं कर्तुम् अर्हसि। ^AI

Shloka 6

જહારાત્મવિનાશાય વૈદેહીં રાક્ષસાધમઃ ।
વઞ્ચયિત્વા તુ પૌલોમીમનુહ્લાદો યથા શચીમ્ ॥ 6 ॥

jahārātmavināśāya vaidehīṃ rākṣasādhamaḥ |
vañcayitvā tu paulomīmanuhlādo yathā śacīm || 6 ||

त्यो अधम राक्षसले आफ्नै विनाशका लागि वैदेहीलाई हरण गर्‍यो, जसरी अनुह्लादले पौलोमीलाई ठगेर शचीलाई हरण गरेको थियो। ^AI

ସେ ନୀଚ ରାକ୍ଷସ ନିଜ ବିନାଶ ପାଇଁ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ହରଣ କରି ନେଇଛି, ଯେପରି ଅନୁହ୍ଲାଦ ପୌଲୋମୀଙ୍କୁ ପ୍ରତାରଣା କରି ଶଚୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିଥିଲେ । ^AI

राक्षसाधमः आत्मविनाशाय वैदेहीं जहार। यथा अनुह्लादः पौलोमीं शचीं वञ्चयित्वा जहार। ^AI

Shloka 7

ન ચિરાત્તં હનિષ્યામિ રાવણં નિશિતૈશ્શરૈઃ ।
પૌલોમ્યાઃ પિતરં દૃપ્તં શતક્રતુરિવાઽહવે ॥ 7 ॥

na cirāttaṃ haniṣyāmi rāvaṇaṃ niśitaiśśaraiḥ |
paulomyāḥ pitaraṃ dṛptaṃ śatakraturivā'have || 7 ||

म धेरै समयभित्रै ती धारिला बाणहरूद्वारा रावणलाई मार्नेछु, जसरी शतक्रतु इन्द्रले युद्धमा पौलोमीका गर्विष्ठ पितालाई मारेका थिए। ^AI

ମୁଁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଦ୍ୱାରା ସେ ରାବଣକୁ ବଧ କରିବି, ଯେପରି ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସଂଗ୍ରାମରେ ପୌଲୋମୀଙ୍କ ପିତା ଦର୍ପିତ ଅନୁହ୍ଲାଦକୁ ବଧ କରିଥିଲେ । ^AI

न चिरात् तं रावणं निशितैः शरैः हनिष्यामि। यथा शतक्रतुः आहवे दृप्तं पौलोम्याः पितरं हनिष्यति। ^AI

Shloka 8

એતસ્મિન્નન્તરે ચૈવ રજસ્સમભિવર્તત ।
ઉષ્ણાં તીવ્રાં સહસ્રાંશોશ્છાદયદ્ગગને પ્રભામ્ ॥ 8 ॥

etasminnantare caiva rajassamabhivartata |
uṣṇāṃ tīvrāṃ sahasrāṃśośchādayadgagane prabhām || 8 ||

यसै बीचमा धुलोको मेघ आयो। सहस्र किरण भएका सूर्यको तातो र तीव्र किरणलाई त्यसले आकाशमा ढाक्यो। ^AI

ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଧୂଳି ଉଠି ଆସିଲା; ସହସ୍ରରଶ୍ମି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉଷ୍ଣ ଓ ତୀବ୍ର ପ୍ରଭାକୁ ସେ ଆକାଶରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଦେଲା । ^AI

एतस्मिन् अन्तरे एव रजः समभिवर्तत। तत् सहस्रांशोः उष्णां तीव्रां प्रभां गगने छादयत्। ^AI

Shloka 9

દિશઃ પર્યાકુલાશ્ચાસન્રજસા તેન મૂર્છતા ।
ચચાલ ચ મહી સર્વા સશૈલવનકાનના ॥ 9 ॥

diśaḥ paryākulāścāsanrajasā tena mūrchatā |
cacāla ca mahī sarvā saśailavanakānanā || 9 ||

त्यस मूर्छित गराउने धुलोले दिशाहरू अत्यन्त आकुल भए। पर्वत, वन र काननसहित सम्पूर्ण पृथ्वी कम्पित भई। ^AI

ସେ ଘନୀଭୂତ ଧୂଳିଦ୍ୱାରା ଦିଗମାନ ଆକୁଳ ହୋଇଗଲା; ପର୍ବତ, ବନ ଓ କାନନ ସହିତ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା । ^AI

तेन मूर्छता रजसा दिशः पर्याकुलाः आसन्। सशैलवनकानना सर्वा मही चचाल। ^AI

Shloka 10

તતો નગેન્દ્રસઙ્કાશૈસ્તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રૈર્મહાબલૈઃ ।
કૃત્સ્ના સઞ્છાદિતા ભૂમિરસઙ્ખ્યેયૈઃ પ્લવઙ્ગમૈઃ ॥ 10 ॥

tato nagendrasaṅkāśaistīkṣṇadaṃṣṭrairmahābalaiḥ |
kṛtsnā sañchāditā bhūmirasaṅkhyeyaiḥ plavaṅgamaiḥ || 10 ||

त्यसपछि पर्वतराजजस्ता, धारिला दाँत भएका, महाबली र असंख्य वानरहरूले सम्पूर्ण भूमि ढाके । ^AI

ତା'ପରେ ପର୍ବତରାଜ ସଦୃଶ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦନ୍ତଯୁକ୍ତ, ମହାବଳଶାଳୀ ଅସଂଖ୍ୟ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ଭୂମି ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲା ॥ 10 ॥ ^AI

Shloka 11

નિમેષાન્તરમાત્રેણ તતસ્તૈર્હરિયૂથપૈઃ ।
કોટીશતપરીવારૈઃ કામરૂપિભિરાવૃતા ॥ 11 ॥

nimeṣāntaramātreṇa tatastairhariyūthapaiḥ |
koṭīśataparīvāraiḥ kāmarūpibhirāvṛtā || 11 ||

त्यसपछि एक निमेषभरमै ती करोडौंको समूहले घेरिएका, इच्छानुसार रूप धारण गर्ने हरियूथप (वानरसेनापति) हरूले ढाके । ^AI

ତା'ପରେ ଏକ ନିମେଷ ମାତ୍ର ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସେହି କୋଟି ଶତ ସଂଖ୍ୟକ ପରିବାର ସହିତ ଇଚ୍ଛାଧାରୀ ବାନର ସେନାପତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା (ସେ ସ୍ଥାନ) ଆବୃତ ହେଲା ॥ 11 ॥ ^AI

Shloka 12

નાદેયૈઃ પાર્વતીયૈશ્ચ સામુદ્રૈશ્ચ મહાબલૈઃ ।
હરિભિર્મેઘનિર્હ્રાદૈરન્યૈશ્ચ વનચારિભિઃ ॥ 12 ॥

nādeyaiḥ pārvatīyaiśca sāmudraiśca mahābalaiḥ |
haribhirmeghanirhrādairanyaiśca vanacāribhiḥ || 12 ||

नदीवासी, पर्वतवासी र समुद्रवासी महाबली वानरहरू, मेघसमान गर्जना गर्ने हरि र अरू वनचरहरूले पनि ढाके । ^AI

ନଦୀଜାତ, ପର୍ବତବାସୀ ଓ ସମୁଦ୍ରଜାତ ମହାବଳଶାଳୀ ବାନର, ମେଘଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ନାଦକାରୀ ବାନର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବନଚର ବାନରମାନେ ॥ 12 ॥ ^AI

Shloka 13

તરુણાદિત્યવર્ણૈશ્ચ શશિગૌરૈશ્ચ વાનરૈઃ ।
પદ્મકેસરવર્ણૈશ્ચ શ્વેતૈર્મેરુકૃતાલયૈઃ ॥ 13 ॥

taruṇādityavarṇaiśca śaśigauraiśca vānaraiḥ |
padmakesaravarṇaiśca śvetairmerukṛtālayaiḥ || 13 ||

उदाउँदो सूर्यको वर्ण भएका, चन्द्रमाजस्तै गोरा, कमलको केसरजस्तो वर्ण भएका, सेता र मेरु पर्वतमा बस्ने वानरहरूले पनि ढाके । ^AI

ନବୋଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣ ଭଳି, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା, ପଦ୍ମକେଶର ବର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ଏବଂ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ବାସ କରୁଥିବା ଶ୍ୱେତ ବାନରମାନେ ॥ 13 ॥ ^AI

Shloka 14

કોટીસહસ્રૈર્દશભિઃ શ્રીમાન્પરિવૃતસ્તદા ।
વીરશ્શતવલિર્નામ વાનરઃ પ્રત્યદૃશ્યત ॥ 14 ॥

koṭīsahasrairdaśabhiḥ śrīmānparivṛtastadā |
vīraśśatavalirnāma vānaraḥ pratyadṛśyata || 14 ||

त्यसबेला दश हजार करोड वानरहरूले घेरिएका, शोभायुक्त, वीर र शतबलि नामका वानर देखा परे । ^AI

ସେତେବେଳେ ଦଶ ହଜାର କୋଟି ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶତବଳି ନାମକ ବୀର ବାନର ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ ॥ 14 ॥ ^AI

Shloka 15

તતઃ કાઞ્ચનશૈલાભસ્તારાયા વીર્યવાન્પિતા ।
અનેકૈર્દશસાહસ્રૈઃ કોટિભિઃ પ્રત્યદૃશ્યત ॥ 15 ॥

tataḥ kāñcanaśailābhastārāyā vīryavānpitā |
anekairdaśasāhasraiḥ koṭibhiḥ pratyadṛśyata || 15 ||

त्यसपछि सुनौलो पर्वतजस्तो देखिने, ताराका वीर्यवान् पिता अनेक दश हजार करोड वानरहरूसँग देखा परे । ^AI

ତା'ପରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ତାରାଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ପିତା ଅନେକ ଦଶ ସହସ୍ର କୋଟି ବାନରଙ୍କ ସହିତ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ ॥ 15 ॥ ^AI

Shloka 16

તથાઽપરેણ કોટીનાં સહસ્રેણ સમન્વિતઃ ।
પિતા રુમાયા સમ્પ્રાપ્તસ્સુગ્રીવશ્વશુરો વિભુઃ ॥ 16 ॥

tathā'pareṇa koṭīnāṃ sahasreṇa samanvitaḥ |
pitā rumāyā samprāptassugrīvaśvaśuro vibhuḥ || 16 ||

त्यसैगरी अर्कोतर्फ एक हजार करोड वानरहरूसँग समन्वित, रुमाका पिता र सुग्रीवका ससुरा, प्रभु देखा परे । ^AI

ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ହଜାର କୋଟି ବାନରଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ରୁମାଙ୍କ ପିତା, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର, ପ୍ରଭୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ॥ 16 ॥ ^AI

Shloka 17

પદ્મકેસરસઙ્કાશસ્તરુણાર્કનિભાનનઃ ।
બુદ્ધિમાન્વાનરશ્રેષ્ઠસ્સર્વવાનરસત્તમઃ ॥ 17 ॥

padmakesarasaṅkāśastaruṇārkanibhānanaḥ |
buddhimānvānaraśreṣṭhassarvavānarasattamaḥ || 17 ||

कमलको केसरजस्तो वर्ण भएका, उदाउँदो सूर्यजस्तो मुख भएका, बुद्धिमान्, वानरश्रेष्ठ र सम्पूर्ण वानरहरूमध्ये उत्तम । ^AI

ପଦ୍ମକେଶର ସଦୃଶ, ନବୋଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ମୁଖଯୁକ୍ତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ॥ 17 ॥ ^AI

Shloka 18

અનેકૈર્બહુસાહસ્રૈર્વાનરાણાં સમન્વિતઃ ।
પિતા હનુમતશ્રશીમાન્કેસરી પ્રત્યદૃશ્યત ॥ 18 ॥

anekairbahusāhasrairvānarāṇāṃ samanvitaḥ |
pitā hanumataśraśīmānkesarī pratyadṛśyata || 18 ||

हनुमान्का पिता, तेजस्वी केसरी, अनेक हजारौं वानरहरूले घेरिएको अवस्थामा देखा परे। ^AI

ଅନେକ ହଜାରେ ବାନରଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ହନୁମାନଙ୍କ ପିତା, କୀର୍ତ୍ତିମାନ କେସରୀ ଦେଖାଗଲେ। ^AI

Shloka 19

ગોલાઙ્ગૂલમહારાજો ગવાક્ષો ભીમવિક્રમઃ ।
વૃતઃ કોટિસહસ્રેણ વાનરાણામદૃશ્યત ॥ 19 ॥

golāṅgūlamahārājo gavākṣo bhīmavikramaḥ |
vṛtaḥ koṭisahasreṇa vānarāṇāmadṛśyata || 19 ||

गोलाङ्गूलहरूका महाराज, भयानक पराक्रम भएका गवाक्ष, एक हजार करोड वानरहरूले घेरिएको अवस्थामा देखा परे। ^AI

ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ ମହାରାଜ, ଭୀମ ପରାକ୍ରମୀ ଗବାକ୍ଷ, ଏକ ହଜାର କୋଟି ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ଦେଖାଗଲେ। ^AI

Shloka 20

ઋક્ષાણાં ભીમવેગાનાં ધૂમ્રશ્શત્રુનિબર્હણઃ ।
વૃતઃ કોટિસહસ્રાભ્યાં દ્વાભ્યાં સમભિવર્તત ॥ 20 ॥

ṛkṣāṇāṃ bhīmavegānāṃ dhūmraśśatrunibarhaṇaḥ |
vṛtaḥ koṭisahasrābhyāṃ dvābhyāṃ samabhivartata || 20 ||

भयानक वेग भएका र शत्रुहरूको संहार गर्ने ऋक्षहरूका राजा धूम्र, दुई हजार करोड ऋक्षहरूले घेरिएर आए। ^AI

ଭୀମ ବେଗଶାଳୀ ଭାଲୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁନାଶକ ଧୂମ୍ର, ଦୁଇ ହଜାର କୋଟି (କୋଟି ସହସ୍ର ଦ୍ୱୟ) ଭାଲୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ। ^AI

Shloka 21

મહાચલનિભૈર્ઘોરૈઃ પનસો નામ યૂથપઃ ।
આજગામ મહાવીર્યસ્તિસૃભિઃ કોટિભિર્વૃતઃ ॥ 21 ॥

mahācalanibhairghoraiḥ panaso nāma yūthapaḥ |
ājagāma mahāvīryastisṛbhiḥ koṭibhirvṛtaḥ || 21 ||

ठूला पर्वतजस्ता भयानक र महान् पराक्रम भएका पनस नामका यूथपति, तीन करोड वानरहरूले घेरिएर आए। ^AI

ମହାପର୍ବତ ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ପନସ ନାମକ ଯୂଥପତି ତିନି କୋଟି ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ଆସିଲେ। ^AI

Shloka 22

નીલાઞ્જનચયાકારો નીલો નામાઽથ યૂથપઃ ।
અદૃશ્યત મહાકાયઃ કોટિભિર્દશભિર્વૃતઃ ॥ 22 ॥

nīlāñjanacayākāro nīlo nāmā'tha yūthapaḥ |
adṛśyata mahākāyaḥ koṭibhirdaśabhirvṛtaḥ || 22 ||

नीलाञ्जनको राशिजस्तो शरीर भएका, विशालकाय नील नामका यूथपति, दश करोड वानरहरूले घेरिएको अवस्थामा देखा परे। ^AI

ନୀଳାଞ୍ଜନ ପୁଞ୍ଜ ସଦୃଶ ରୂପଧାରୀ, ମହାକାୟ ନୀଳ ନାମକ ଯୂଥପତି ଦଶ କୋଟି ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ଦେଖାଗଲେ। ^AI

Shloka 23

તતઃ કાઞ્ચનશૈલાભો ગવયો નામ યૂથપઃ ।
આજગામ મહાવીર્યઃ પઞ્ચભિઃ કોટિભિર્વૃતઃ ॥ 23 ॥

tataḥ kāñcanaśailābho gavayo nāma yūthapaḥ |
ājagāma mahāvīryaḥ pañcabhiḥ koṭibhirvṛtaḥ || 23 ||

त्यसपछि सुनको पर्वतजस्तो वर्ण भएका, महान् पराक्रम भएका गवय नामका यूथपति, पाँच करोड वानरहरूले घेरिएर आए। ^AI

ତା’ପରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ସଦୃଶ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ଗବୟ ନାମକ ଯୂଥପତି ପାଞ୍ଚ କୋଟି ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ଆସିଲେ। ^AI

Shloka 24

દરીમુખશ્ચ બલવાન્યૂથપોઽભ્યાયયૌ તદા ।
વૃતઃ કોટિસહસ્રેણ સુગ્રીવં સમુપસ્થિતઃ ॥ 24 ॥

darīmukhaśca balavānyūthapo'bhyāyayau tadā |
vṛtaḥ koṭisahasreṇa sugrīvaṃ samupasthitaḥ || 24 ||

बलवान् दरीमुख नामका यूथपति पनि त्यसबेला एक हजार करोड वानरहरूले घेरिएर सुग्रीवकहाँ आए। ^AI

ବଳବାନ ଦରୀମୁଖ ନାମକ ଯୂଥପତି ସେତେବେଳେ ଏକ ହଜାର କୋଟି ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ^AI

Shloka 25

મૈન્દશ્ચ દ્વિવિદશ્ચોભાવશ્વિપુત્રૌ મહાબલૌ ।
કોટિકોટિસહસ્રેણ વાનરાણામદૃશ્યતામ્ ॥ 25 ॥

maindaśca dvividaścobhāvaśviputrau mahābalau |
koṭikoṭisahasreṇa vānarāṇāmadṛśyatām || 25 ||

अश्विपुत्रका समान महाबली मैन्द र द्विविद दुवै, एक हजार करोड करोड वानरहरूले घेरिएको अवस्थामा देखा परे। ^AI

ମହାବଳଶାଳୀ ଅଶ୍ୱିପୁତ୍ର ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ ଉଭୟେ ଏକ ହଜାର କୋଟି କୋଟି ବାନରଙ୍କ ସହିତ ଦେଖାଗଲେ। ^AI

Shloka 26

ગજશ્ચ બલવાન્ વીરઃ કોટિભિસ્તિસૃભિર્વૃતઃ ।
આજગામ મહાતેજા સુગ્રીવસ્ય સમીપતઃ ॥ 26 ॥

gajaśca balavān vīraḥ koṭibhistisṛbhirvṛtaḥ |
ājagāma mahātejā sugrīvasya samīpataḥ || 26 ||

तीन करोड वानरहरूले घेरिएका, बलवान् र वीर गज नामक वानर, महान् तेज भएका, सुग्रीवको नजिक आए। ^AI

ମହାବଳବାନ ଓ ମହାତେଜସ୍ଵୀ ବୀର ଗଜ ତିନି କୋଟି ବାନରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସିଲେ । ^AI

Shloka 27

ઋક્ષરાજો મહાતેજા જામ્બવાન્નામ નામતઃ ।
કોટિભિર્દશભિઃ પ્રાપ્તઃ સુગ્રીવસ્ય વશે સ્થિતઃ ॥ 27 ॥

ṛkṣarājo mahātejā jāmbavānnāma nāmataḥ |
koṭibhirdaśabhiḥ prāptaḥ sugrīvasya vaśe sthitaḥ || 27 ||

महान् तेज भएका, नामले जाम्बवान् भनिने भालुहरूका राजा, दश करोड भालुहरूसँग आई सुग्रीवको अधीनमा रहे। ^AI

ମହାତେଜସ୍ଵୀ ଭାଲୁମାନଙ୍କ ରାଜା ଜାମ୍ବବାନ ନାମକ ବୀର ଦଶ କୋଟି ଭାଲୁଙ୍କ ସହିତ ଆସି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହିଲେ । ^AI

Shloka 28

રુમણ્વાન્નામ વિક્રાન્તો વાનરો વાનરેશ્વરમ્ ।
આયયૌ બલવાંસ્તૂર્ણં કોટીશતસમાવૃતઃ ॥ 28 ॥

rumaṇvānnāma vikrānto vānaro vānareśvaram |
āyayau balavāṃstūrṇaṃ koṭīśatasamāvṛtaḥ || 28 ||

विक्रमशाली र बलवान् रुमण्वान् नामक वानर, एक सय करोड वानरहरूले घेरिएर, वानरेश्वर सुग्रीवकहाँ शीघ्र आए। ^AI

ବିକ୍ରମଶାଳୀ ଓ ବଳବାନ ବାନର ରୁମଣ୍ଵାନ ଏକ ଶତ କୋଟି ବାନରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ବାନରେଶ୍ଵର ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ । ^AI

Shloka 29

તતઃ કોટિસહસ્રાણાં સહસ્રેણ શતેન ચ ।
પૃષ્ઠતોઽનુગતઃ પ્રાપ્તો હરિભિર્ગન્ધમાદનઃ ॥ 29 ॥

tataḥ koṭisahasrāṇāṃ sahasreṇa śatena ca |
pṛṣṭhato'nugataḥ prāpto haribhirgandhamādanaḥ || 29 ||

त्यसपछि गन्धमादन नामक वानर, एक हजार करोड र एक सय करोड (अर्थात् एक लाख करोड) वानरहरूले पछि लागेर आए। ^AI

ତାପରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଏକ ହଜାର ଏକ ଶତ କୋଟି ବାନରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପଛରୁ ଅନୁଗମନ କରାଯାଇ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ^AI

Shloka 30

તતઃ પદ્મસહસ્રેણ વૃતશ્શઙ્કુશતેન ચ ।
યુવરાજોઽઙ્ગદઃ પ્રાપ્તઃ પિતૃતુલ્યપરાક્રમઃ ॥ 30 ॥

tataḥ padmasahasreṇa vṛtaśśaṅkuśatena ca |
yuvarājo'ṅgadaḥ prāptaḥ pitṛtulyaparākramaḥ || 30 ||

त्यसपछि पिताको समान पराक्रम भएका युवराज अङ्गद, एक लाख पद्म र एक सय शङ्कु (विशेष संख्याका) वानरहरूले घेरिएर आए। ^AI

ତାପରେ ପିତାଙ୍କ ସମାନ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ଯୁବରାଜ ଅଙ୍ଗଦ ଏକ ହଜାର ପଦ୍ମ ଓ ଏକ ଶତ ଶଙ୍କୁ ବାନରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ଆସିଲେ । ^AI

Shloka 31

તતસ્તારાદ્યુતિસ્તારો હરિર્ભીમપરાક્રમઃ ।
પઞ્ચભિર્હરિકોટીભિર્દૂરતઃ પ્રત્યદૃશ્યત ॥ 31 ॥

tatastārādyutistāro harirbhīmaparākramaḥ |
pañcabhirharikoṭībhirdūrataḥ pratyadṛśyata || 31 ||

त्यसपछि ताराको जस्तो द्युति भएका, भयानक पराक्रम भएका तार नामक वानर, पाँच करोड वानरहरूसँग टाढैबाट देखिए। ^AI

ତାପରେ ତାରାଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଭୀମପରାକ୍ରମୀ ବାନର ତାର ପାଞ୍ଚ କୋଟି ବାନରଙ୍କ ସହିତ ଦୂରରୁ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ^AI

Shloka 32

ઇન્દ્રજાનુઃ કપિર્વીરો યૂથપઃ પ્રત્યદૃશ્યત ।
એકાદશાનાં કોટીનામીશ્વરસ્તૈસ્સમાવૃતઃ ॥ 32 ॥

indrajānuḥ kapirvīro yūthapaḥ pratyadṛśyata |
ekādaśānāṃ koṭīnāmīśvarastaissamāvṛtaḥ || 32 ||

वीर यूथपति इन्द्रजानु, एघार करोड वानरहरूका स्वामी भई, तिनै वानरहरूले घेरिएर देखिए। ^AI

ବୀର ଯୂଥପତି ଇନ୍ଦ୍ରଜାନୁ ଏଗାର କୋଟି ବାନରଙ୍କର ଅଧୀଶ୍ଵର ହୋଇ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପରିବୃତ ଭାବରେ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ^AI

Shloka 33

તતો રમ્ભસ્ત્વનુપ્રાપ્તસ્તરુણાદિત્યસન્નિભઃ ।
અયુતેનાવૃતશ્ચૈવ સહસ્રેણ શતેન ચ ॥ 33 ॥

tato rambhastvanuprāptastaruṇādityasannibhaḥ |
ayutenāvṛtaścaiva sahasreṇa śatena ca || 33 ||

त्यसपछि नवोदित सूर्यजस्तो देखिने रम्भ नामक वानर, दश हजार, एक हजार र एक सय वानरहरूले घेरिएर आए। ^AI

ତାପରେ ନବୋଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସଦୃଶ ରମ୍ଭ ଦଶ ହଜାର, ଏକ ହଜାର ଓ ଏକ ଶତ ବାନରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ । ^AI

Shloka 34

તતો યૂથપતિર્વીરો દુર્મુખો નામ વાનરઃ ।
પ્રત્યદૃશ્યત કોટીભ્યાં દ્વાભ્યાં પરિવૃતો બલી ॥ 34 ॥

tato yūthapatirvīro durmukho nāma vānaraḥ |
pratyadṛśyata koṭībhyāṃ dvābhyāṃ parivṛto balī || 34 ||

त्यसपछि दुई करोड वानरहरूले घेरिएका, बलवान् र वीर यूथपति दुर्मुख नामका वानर देखा परे। ^AI

ତା'ପରେ ବୀର ଓ ବଳବାନ ଯୂଥପତି ଦୁର୍ମୁଖ ନାମକ ବାନର ଦୁଇ କୋଟି ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ। ^AI

Shloka 35

કૈલાસશિખરાકારૈર્વાનરૈર્ભીમવિક્રમૈઃ ।
વૃતઃ કોટિસહસ્રેણ હનુમાન્પ્રત્યદૃશ્યત ॥ 35 ॥

kailāsaśikharākārairvānarairbhīmavikramaiḥ |
vṛtaḥ koṭisahasreṇa hanumānpratyadṛśyata || 35 ||

कैलास शिखरजस्तै आकार भएका, भयानक पराक्रम भएका वानरहरूले घेरिएका हनुमान् एक हजार करोड वानरसहित देखा परे। ^AI

କୈଳାସ ଶିଖର ପରି ଆକାର ବିଶିଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ହଜାର କୋଟି ବାନରରେ ପରିବୃତ ହନୁମାନ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ। ^AI

Shloka 36

નલશ્ચાપિ મહાવીર્યસ્સંવૃતો દ્રુમવાસિભિઃ ।
કોટીશતેન સમ્પ્રાપ્તસ્સહસ્રેણ શતેન ચ ॥ 36 ॥

nalaścāpi mahāvīryassaṃvṛto drumavāsibhiḥ |
koṭīśatena samprāptassahasreṇa śatena ca || 36 ||

महापराक्रमी नल पनि वृक्षवासी वानरहरूले घेरिएर एक सय एक हजार करोड वानरसहित आए। ^AI

ମହାବୀର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ନଳ ମଧ୍ୟ ବୃକ୍ଷବାସୀ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ଏକ ଶତ କୋଟି ଏବଂ ଏକ ହଜାର ଏକ ଶତ ବାନରଙ୍କ ସହ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ। ^AI

Shloka 37

તતો દધિમુખશ્રીમાન્કોટિભિર્દશભિર્વૃતઃ ।
સમ્પ્રાપ્તોઽભિમતસ્તસ્ય સુગ્રીવસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 37 ॥

tato dadhimukhaśrīmānkoṭibhirdaśabhirvṛtaḥ |
samprāpto'bhimatastasya sugrīvasya mahātmanaḥ || 37 ||

त्यसपछि शोभाशाली दधिमुख दश करोड वानरहरूले घेरिएर महात्मा सुग्रीवका प्रिय भई उनकहाँ आए। ^AI

ତା'ପରେ ଶ୍ରୀମାନ ଦଧିମୁଖ ଦଶ କୋଟି ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ। ^AI

Shloka 38

શરભઃ કુમુદો વહ્નિર્વાનરો રંહ એવ ચ ।
એતે ચાન્યે ચ બહવો વાનરાઃ કામરૂપિણઃ ॥ 38 ॥

śarabhaḥ kumudo vahnirvānaro raṃha eva ca |
ete cānye ca bahavo vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ || 38 ||

शरभ, कुमुद, वह्नि र वानर रंह — यी र अरू धेरै कामरूपधारी वानरहरू। ^AI

ଶରଭ, କୁମୁଦ, ବହ୍ନି, ରଂହ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ କାମରୂପୀ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ। ^AI

Shloka 39

આવૃત્ય પૃથિવીં સર્વાં પર્વતાંશ્ચ વનાનિ ચ ।
યૂથપા સ્સમનુપ્રાપ્તા સ્તેષાં સઙ્ખ્યા ન વિદ્યતે ॥ 39 ॥

āvṛtya pṛthivīṃ sarvāṃ parvatāṃśca vanāni ca |
yūthapā ssamanuprāptā steṣāṃ saṅkhyā na vidyate || 39 ||

सम्पूर्ण पृथ्वी, पर्वत र वनहरूलाई ढाकेर यूथपतिहरू आए; तिनको संख्या ज्ञात छैन। ^AI

ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ପର୍ବତ ଓ ବନମାନଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦନ କରି ଯୂଥପତିମାନେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଜଣା ନାହିଁ। ^AI

Shloka 40

આગતાશ્ચ વિશિષ્ટાશ્ચ પૃથિવ્યાં સર્વવાનરાઃ ।
આપ્લવન્તઃ પ્લવન્તશ્ચ ગર્જન્તશ્ચ પ્લવઙ્ગમાઃ ।
અભ્યવર્તન્ત સુગ્રીવં સૂર્યમભ્રગણા ઇવ ॥ 40 ॥

āgatāśca viśiṣṭāśca pṛthivyāṃ sarvavānarāḥ |
āplavantaḥ plavantaśca garjantaśca plavaṅgamāḥ |
abhyavartanta sugrīvaṃ sūryamabhragaṇā iva || 40 ||

पृथ्वीमा भएका सबै विशिष्ट वानरहरू आए; ती प्लवङ्गमहरू डुबुल्की मार्दै, उफ्रँदै र गर्जना गर्दै बादलका समूहहरू सूर्यतर्फ अघि बढेझैँ सुग्रीवतर्फ अघि बढे। ^AI

ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ବାନରମାନେ ଆସିଲେ; ସେହି ପ୍ଲବଙ୍ଗମମାନେ ଡେଇଁ ଡେଇଁ, ପହଁରି ପହଁରି ଓ ଗର୍ଜନ କରି ମେଘପୁଞ୍ଜ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି, ସେହିପରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ^AI

Shloka 41

કુર્વાણા બહુશબ્દાંશ્ચ પ્રહૃષ્ટા બાહુશાલિનઃ ।
શિરોભિર્વાનરેન્દ્રાય સુગ્રીવાય ન્યવેદયન્ ॥ 41 ॥

kurvāṇā bahuśabdāṃśca prahṛṣṭā bāhuśālinaḥ |
śirobhirvānarendrāya sugrīvāya nyavedayan || 41 ||

ठूला भुजा भएका ती प्रसन्न वानरहरूले धेरै आवाजहरू गर्दै शिर निहुराएर वानरेन्द्र सुग्रीवलाई आफ्नो आगमन जनाए। ^AI

ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ଓ ବାହୁଶାଳୀ ସେମାନେ ଅନେକ ଶବ୍ଦ କରି ମସ୍ତକ ନତ କରି ବାନରେନ୍ଦ୍ର ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନିଜର ଆଗମନ ଜଣାଇଲେ। ^AI

Shloka 42

અપરે વાનરશ્રેષ્ઠાસ્સઙ્ગમ્ય ચ યથોચિતમ્ ।
સુગ્રીવેણ સમાગમ્ય સ્થિતાઃ પ્રાઞ્જલય સ્તદા ॥ 42 ॥

apare vānaraśreṣṭhāssaṅgamya ca yathocitam |
sugrīveṇa samāgamya sthitāḥ prāñjalaya stadā || 42 ||

अरू वानरश्रेष्ठहरूले पनि उचित रूपमा एकसाथ भेला भई सुग्रीवसँग भेट गरेर त्यसपछि हात जोडेर उभिए । ^AI

ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ସେତେବେଳେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହେଲେ । ^AI

Shloka 43

સુગ્રીવસ્ત્વરિતો રામે સર્વાંસ્તાં વાનરરર્ષભાન્ ।
નિવેદયિત્વા ધર્મજ્ઞઃ સ્થિતઃ પ્રાઞ્જલિરબ્રવીત્ ॥ 43 ॥

sugrīvastvarito rāme sarvāṃstāṃ vānarararṣabhān |
nivedayitvā dharmajñaḥ sthitaḥ prāñjalirabravīt || 43 ||

धर्मज्ञ सुग्रीवले हतारिँदै ती सबै वानरश्रेष्ठहरूलाई रामसँग चिनाएर हात जोडेर उभिएर बोले । ^AI

ଧର୍ମଜ୍ଞ ସୁଗ୍ରୀବ ଶୀଘ୍ର ସେହି ସମସ୍ତ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ନିକଟରେ ଅର୍ପଣ କରି ହାତ ଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହୋଇ କହିଲେ । ^AI

Shloka 44

યથાસુખં પર્વતનિઝરેષુ વનેષુ સર્વેષુ ચ વાનરેન્દ્રાઃ ।
નિવેશયિત્વા વિધિવદ્બલાનિ બલં બલજ્ઞઃ પ્રતિપત્તુમીષ્ટે ॥ 44 ॥

yathāsukhaṃ parvatanijhareṣu vaneṣu sarveṣu ca vānarendrāḥ |
niveśayitvā vidhivadbalāni balaṃ balajñaḥ pratipattumīṣṭe || 44 ||

हे वानरेन्द्रहरू, सबै वनहरूमा र पर्वतका झरनाहरूमा आ-आफ्नो सुखअनुसार सेनाहरूलाई विधिपूर्वक बसालेर बल जान्ने उनले (सुग्रीवले) बल प्राप्त गर्न चाहे । ^AI

ହେ ବାନରେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ପର୍ବତର ଝରଣା ଓ ସମସ୍ତ ବନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାସୁଖ ରଖାଇ, ବଳଜ୍ଞ ସେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ବଳ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି । ^AI

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે એકોનચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।

अथ एकोनचत्वारिंशस्सर्गः ।

इति ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो धर्मभृतां वरः ।

बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य प्रत्युवाच कृताञ्जलिम् ॥ 1 ॥

यदिन्द्रो वर्षते वर्षं न तच्चित्रं भवेत्क्वचित् ।

आदित्यो वा सहस्रांशुः कुर्याद्वितिमिरं नभः ॥ 2 ॥

चन्द्रमा रश्मिभिः कुर्यात्पृथिवीं सौम्य निर्मलाम् ।

त्वद्विधो वाऽपि मित्राणां प्रतिकुर्यात्परन्तप ॥ 3 ॥

एवं त्वयि न तच्चित्रं भवेद्यत्सौम्य शोभनम् ।

जानाम्यहं त्वां सुग्रीव सततं प्रियवादिनम् ॥ 4 ॥

त्वत्सनाथः सखे सङ्ख्ये जेताऽस्मि सकलानरीन् ।

त्वमेव मे सुहृतन्मित्रं साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥ 5 ॥

जहारात्मविनाशाय वैदेहीं राक्षसाधमः ।

वञ्चयित्वा तु पौलोमीमनुह्लादो यथा शचीम् ॥ 6 ॥

न चिरात्तं हनिष्यामि रावणं निशितैश्शरैः ।

पौलोम्याः पितरं दृप्तं शतक्रतुरिवाऽहवे ॥ 7 ॥

एतस्मिन्नन्तरे चैव रजस्समभिवर्तत ।

उष्णां तीव्रां सहस्रांशोश्छादयद्गगने प्रभाम् ॥ 8 ॥

दिशः पर्याकुलाश्चासन्रजसा तेन मूर्छता ।

चचाल च मही सर्वा सशैलवनकानना ॥ 9 ॥

ततो नगेन्द्रसङ्काशैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैर्महाबलैः ।

कृत्स्ना सञ्छादिता भूमिरसङ्ख्येयैः प्लवङ्गमैः ॥ 10 ॥

निमेषान्तरमात्रेण ततस्तैर्हरियूथपैः ।

कोटीशतपरीवारैः कामरूपिभिरावृता ॥ 11 ॥

नादेयैः पार्वतीयैश्च सामुद्रैश्च महाबलैः ।

हरिभिर्मेघनिर्ह्रादैरन्यैश्च वनचारिभिः ॥ 12 ॥

तरुणादित्यवर्णैश्च शशिगौरैश्च वानरैः ।

पद्मकेसरवर्णैश्च श्वेतैर्मेरुकृतालयैः ॥ 13 ॥

कोटीसहस्रैर्दशभिः श्रीमान्परिवृतस्तदा ।

वीरश्शतवलिर्नाम वानरः प्रत्यदृश्यत ॥ 14 ॥

ततः काञ्चनशैलाभस्ताराया वीर्यवान्पिता ।

अनेकैर्दशसाहस्रैः कोटिभिः प्रत्यदृश्यत ॥ 15 ॥

तथाऽपरेण कोटीनां सहस्रेण समन्वितः ।

पिता रुमाया सम्प्राप्तस्सुग्रीवश्वशुरो विभुः ॥ 16 ॥

पद्मकेसरसङ्काशस्तरुणार्कनिभाननः ।

बुद्धिमान्वानरश्रेष्ठस्सर्ववानरसत्तमः ॥ 17 ॥

अनेकैर्बहुसाहस्रैर्वानराणां समन्वितः ।

पिता हनुमतश्रशीमान्केसरी प्रत्यदृश्यत ॥ 18 ॥

गोलाङ्गूलमहाराजो गवाक्षो भीमविक्रमः ।

वृतः कोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यत ॥ 19 ॥

ऋक्षाणां भीमवेगानां धूम्रश्शत्रुनिबर्हणः ।

वृतः कोटिसहस्राभ्यां द्वाभ्यां समभिवर्तत ॥ 20 ॥

महाचलनिभैर्घोरैः पनसो नाम यूथपः ।

आजगाम महावीर्यस्तिसृभिः कोटिभिर्वृतः ॥ 21 ॥

नीलाञ्जनचयाकारो नीलो नामाऽथ यूथपः ।

अदृश्यत महाकायः कोटिभिर्दशभिर्वृतः ॥ 22 ॥

ततः काञ्चनशैलाभो गवयो नाम यूथपः ।

आजगाम महावीर्यः पञ्चभिः कोटिभिर्वृतः ॥ 23 ॥

दरीमुखश्च बलवान्यूथपोऽभ्याययौ तदा ।

वृतः कोटिसहस्रेण सुग्रीवं समुपस्थितः ॥ 24 ॥

मैन्दश्च द्विविदश्चोभावश्विपुत्रौ महाबलौ ।

कोटिकोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यताम् ॥ 25 ॥

गजश्च बलवान् वीरः कोटिभिस्तिसृभिर्वृतः ।

आजगाम महातेजा सुग्रीवस्य समीपतः ॥ 26 ॥

ऋक्षराजो महातेजा जाम्बवान्नाम नामतः ।

कोटिभिर्दशभिः प्राप्तः सुग्रीवस्य वशे स्थितः ॥ 27 ॥

रुमण्वान्नाम विक्रान्तो वानरो वानरेश्वरम् ।

आययौ बलवांस्तूर्णं कोटीशतसमावृतः ॥ 28 ॥

ततः कोटिसहस्राणां सहस्रेण शतेन च ।

पृष्ठतोऽनुगतः प्राप्तो हरिभिर्गन्धमादनः ॥ 29 ॥

ततः पद्मसहस्रेण वृतश्शङ्कुशतेन च ।

युवराजोऽङ्गदः प्राप्तः पितृतुल्यपराक्रमः ॥ 30 ॥

ततस्ताराद्युतिस्तारो हरिर्भीमपराक्रमः ।

पञ्चभिर्हरिकोटीभिर्दूरतः प्रत्यदृश्यत ॥ 31 ॥

इन्द्रजानुः कपिर्वीरो यूथपः प्रत्यदृश्यत ।

एकादशानां कोटीनामीश्वरस्तैस्समावृतः ॥ 32 ॥

ततो रम्भस्त्वनुप्राप्तस्तरुणादित्यसन्निभः ।

अयुतेनावृतश्चैव सहस्रेण शतेन च ॥ 33 ॥

ततो यूथपतिर्वीरो दुर्मुखो नाम वानरः ।

प्रत्यदृश्यत कोटीभ्यां द्वाभ्यां परिवृतो बली ॥ 34 ॥

कैलासशिखराकारैर्वानरैर्भीमविक्रमैः ।

वृतः कोटिसहस्रेण हनुमान्प्रत्यदृश्यत ॥ 35 ॥

नलश्चापि महावीर्यस्संवृतो द्रुमवासिभिः ।

कोटीशतेन सम्प्राप्तस्सहस्रेण शतेन च ॥ 36 ॥

ततो दधिमुखश्रीमान्कोटिभिर्दशभिर्वृतः ।

सम्प्राप्तोऽभिमतस्तस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ 37 ॥

शरभः कुमुदो वह्निर्वानरो रंह एव च ।

एते चान्ये च बहवो वानराः कामरूपिणः ॥ 38 ॥

आवृत्य पृथिवीं सर्वां पर्वतांश्च वनानि च ।

यूथपा स्समनुप्राप्ता स्तेषां सङ्ख्या न विद्यते ॥ 39 ॥

आगताश्च विशिष्टाश्च पृथिव्यां सर्ववानराः ।

आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः ।

अभ्यवर्तन्त सुग्रीवं सूर्यमभ्रगणा इव ॥ 40 ॥

कुर्वाणा बहुशब्दांश्च प्रहृष्टा बाहुशालिनः ।

शिरोभिर्वानरेन्द्राय सुग्रीवाय न्यवेदयन् ॥ 41 ॥

अपरे वानरश्रेष्ठास्सङ्गम्य च यथोचितम् ।

सुग्रीवेण समागम्य स्थिताः प्राञ्जलय स्तदा ॥ 42 ॥

सुग्रीवस्त्वरितो रामे सर्वांस्तां वानररर्षभान् ।

निवेदयित्वा धर्मज्ञः स्थितः प्राञ्जलिरब्रवीत् ॥ 43 ॥

यथासुखं पर्वतनिझरेषु वनेषु सर्वेषु च वानरेन्द्राः ।

निवेशयित्वा विधिवद्बलानि बलं बलज्ञः प्रतिपत्तुमीष्टे ॥ 44 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे एकोनचत्वारिंशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

4.39 કિષ્કિન્ધાકાણ્ડ - એકોનચત્વારિંશ સર્ગઃ