Valmiki Ramayana Kishkindha Kanda Sarga 35 — Gujarati Script

⚠️ AI-generated translation — the Nepali meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Nepali

वाल्मीकि रामायणको किष्किन्धाकाण्ड पञ्चत्रिंश सर्गमा ताराले लक्ष्मणलाई सुग्रीवप्रति क्रोध नगर्न बिन्ती गरेकी छिन्। उनले सुग्रीव कृतघ्न, धूर्त वा कपटी नभएको र रामको उपकार नबिर्सेको बताउँछिन्। विश्वामित्र मुनिले पनि समय जानेनन् भनी उदाहरण दिँदै उनले सुग्रीवलाई क्षमा गर्न आग्रह गर्छिन्। सुग्रीवले रामको प्रियका लागि रुमा, राज्य तथा धनसम्पत्ति त्याग्ने र रावणलाई मारेर सीतासहित राघवलाई ल्याउने विश्वास ताराले व्यक्त गर्छिन्। अन्तमा उनले वानर सेनापतिहरू पठाइएको र आज ठूलो संख्यामा वानर, ऋक्ष र गोलाङ्गूलहरू आउने भएकाले लक्ष्मणले क्रोध त्याग्नुपर्ने बताउँछिन्।

AI-generated · not yet verified

The Nepali meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Assamese meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Assamese

কিষ্কিন্ধাকাণ্ডৰ পঞ্চত্ৰিংশ সৰ্গত তাৰাই ক্ৰোধত জ্বলি থকা লক্ষ্মণক শান্ত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। তেওঁ কয় যে সুগ্ৰীৱে কৃতজ্ঞতাহীন বা অসত্যবাদী নহয় আৰু ৰামে কৰা উপকাৰ পাহৰা নাই; ৰামৰ কৃপাতে সুগ্ৰীৱে যশ, বানৰৰাজ্য, ৰুমা আৰু তাৰাক পাইছে। বিশ্বামিত্ৰৰ দৰে কালজ্ঞ ব্যৱহাৰো উপযুক্ত সময় নাজানিছিল বুলি উল্লেখ কৰি তাৰাই লক্ষ্মণক ক্ষমা কৰিবলৈ কয়। সুগ্ৰীৱে ৰুমা, ৰাজ্য আৰু সম্পত্তি ৰামৰ প্ৰিয়ৰ অৰ্থে ত্যাগ কৰিব বুলি তেওঁ বিশ্বাস প্ৰকাশ কৰে আৰু লংকাত থকা ৰাক্ষসসকলৰ বিষয়ে কয়। শেষত তেওঁ কয় যে সুগ্ৰীৱৰ সৈতে কৰা নিয়ম অনুসাৰে আজি বহুতো বানৰ আৰু ভালুকে লক্ষ্মণৰ ওচৰলৈ আহিব।

AI-generated · not yet verified

The Assamese meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડમ્ ।

અથ પઞ્ચત્રિંશસ્સર્ગઃ ।

Shloka 1

તથા બ્રુવાણં સૌમિત્રિં પ્રદીપ્તમિવ તેજસા ।
અબ્રવીલ્લક્ષ્મણં તારા તારાધિપનિભાનના ॥ 1 ॥

tathā bruvāṇaṃ saumitriṃ pradīptamiva tejasā |
abravīllakṣmaṇaṃ tārā tārādhipanibhānanā || 1 ||

তেওঁৰ তেজেৰে প্ৰজ্বলিত অগ্নিৰ দৰে জ্বলি থকা সৌমিত্ৰি (লক্ষ্মণ)ক এইদৰে কৈ থকা অৱস্থাত, তৰাৰ দৰে উজ্জ্বল মুখবিশিষ্টা তাৰাই লক্ষ্মণক ক'লে — ^AI

तेजले प्रदीप्त भएका सौमित्रि (लक्ष्मण) लाई यसरी बोलिरहेका बेला ताराको अधिपति चन्द्रमाजस्तै मुख भएकी ताराले लक्ष्मणलाई भनिन् ॥ १ ॥ ^AI

Shloka 2

નૈવં લક્ષ્મણ વક્તવ્યો નાયં પરુષમર્હતિ ।
હરીણામીશ્વરશ્શ્રોતું તવ વક્ત્રાદ્વિશેષતઃ ॥ 2 ॥

naivaṃ lakṣmaṇa vaktavyo nāyaṃ paruṣamarhati |
harīṇāmīśvaraśśrotuṃ tava vaktrādviśeṣataḥ || 2 ||

হে লক্ষ্মণ, তেওঁক এনেদৰে কোৱা উচিত নহয়; তেওঁ কঠুৱা বাক্যৰ যোগ্য নহয়। বিশেষকৈ বানৰসকলৰ অধিপতিজনে তোমাৰ মুখৰ পৰা এনে কথা শুনা উচিত নহয়। ^AI

हे लक्ष्मण, यसरी भन्नु हुँदैन; यी (सुग्रीव) कठोर वचनका योग्य छैनन्। विशेष गरी तपाईंको मुखबाट वानरहरूका स्वामीले यस्तो सुन्नु उचित हुँदैन ॥ २ ॥ ^AI

Shloka 3

નૈવાકૃતજ્ઞસ્સુગ્રીવો ન શઠો નાપિ દારુણઃ ।
નૈવાનૃતકથો વીર ન જિહ્મશ્ચ કપીશ્વરઃ ॥ 3 ॥

naivākṛtajñassugrīvo na śaṭho nāpi dāruṇaḥ |
naivānṛtakatho vīra na jihmaśca kapīśvaraḥ || 3 ||

হে বীৰ, সুগ্ৰীৱে কৃতজ্ঞতাহীন নহয়, নিষ্ঠুৰ নহয়, ক্ৰূৰো নহয়; হে বীৰ, সেই বানৰৰাজজনে অসত্য কথা কোৱা নহয়, তেওঁ কুটিলও নহয়। ^AI

हे वीर, यी कपीश्वर सुग्रीव न कृतघ्न हुन्, न धूर्त, न क्रूर, न असत्य बोल्ने, न कपटी नै हुन् ॥ ३ ॥ ^AI

Shloka 4

ઉપકારં કૃતં વીરો નાપ્યયં વિસ્મૃતઃ કપિઃ ।
રામેણ વીર સુગ્રીવો યદન્યૈર્દુષ્કરં રણે ॥ 4 ॥

upakāraṃ kṛtaṃ vīro nāpyayaṃ vismṛtaḥ kapiḥ |
rāmeṇa vīra sugrīvo yadanyairduṣkaraṃ raṇe || 4 ||

হে বীৰ, ৰামে যি উপকাৰ কৰিছে — যুদ্ধত আনৰ দ্বাৰা যি দুৰ্লভ — সেই উপকাৰ সুগ্ৰীৱে পাহৰা নাই। ^AI

हे वीर, यी कपीश्वर सुग्रीवले रामबाट गरिएको उपकारलाई बिर्सेका छैनन्; रणमा अरूले गर्न नसक्ने काम रामले गरेका छन् ॥ ४ ॥ ^AI

Shloka 5

રામપ્રસાદાત્કીર્તિઞ્ચ કપિરાજ્યં ચ શાશ્વતમ્ ।
પ્રાપ્તવાનિહ સુગ્રીવો રુમાં માં ચ પરન્તપ ॥ 5 ॥

rāmaprasādātkīrtiñca kapirājyaṃ ca śāśvatam |
prāptavāniha sugrīvo rumāṃ māṃ ca parantapa || 5 ||

হে পৰন্তপ, ৰামৰ কৃপাত সুগ্ৰীৱে এই পৃথিৱীত যশ, শাশ্বত বানৰৰাজ্য, ৰুমা আৰু মোক প্ৰাপ্ত কৰিছে। ^AI

हे परन्तप, सुग्रीवले रामको कृपाबाट यहाँ कीर्ति, शाश्वत वानरराज्य, रुमा र मलाई प्राप्त गरेका छन् ॥ ५ ॥ ^AI

Shloka 6

સુદુઃખં શયિતઃ પૂર્વં પ્રાપ્યેદં સુખમુત્તમમ્ ।
પ્રાપ્તકાલં ન જાનીતે વિશ્વામિત્રો યથા મુનિઃ ॥ 6 ॥

suduḥkhaṃ śayitaḥ pūrvaṃ prāpyedaṃ sukhamuttamam |
prāptakālaṃ na jānīte viśvāmitro yathā muniḥ || 6 ||

পূৰ্বে অতি দুখত শুই থকা তেওঁ এই উত্তম সুখ পাই, উপযুক্ত সময় নাজানে — যেনেকৈ মুনি বিশ্বামিত্ৰই নাজানিছিল। ^AI

पहिले अत्यन्त दुःखमा सुतेका उनले यो उत्तम सुख पाएर पनि ठीक समय जान्दैनन्, जसरी विश्वामित्र मुनिले जानेनन् ॥ ६ ॥ ^AI

Shloka 7

ઘૃતાચ્યાં કિલ સંસક્તો દશવર્ષાણિ લક્ષ્મણ ।
અહોઽમન્યત ધર્માત્મા વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ ॥ 7 ॥

ghṛtācyāṃ kila saṃsakto daśavarṣāṇi lakṣmaṇa |
aho'manyata dharmātmā viśvāmitro mahāmuniḥ || 7 ||

হে লক্ষ্মণ, মহামুনি ধৰ্মাত্মা বিশ্বামিত্ৰই ঘৃতাচীৰ লগত আসক্ত হৈ দহ বছৰ পাৰ হোৱা কথাও নাজানিছিল বুলি ভাবিছিল। ^AI

हे लक्ष्मण, धर्मात्मा महामुनि विश्वामित्र घृताचीसँग आसक्त भएर दश वर्ष बितेको कुरा उनले थाहा पाएनन्, यो आश्चर्य हो ॥ ७ ॥ ^AI

Shloka 8

સ હિ પ્રાપ્તં ન જાનીતે કાલં કાલવિદાં વરઃ ।
વિશ્વામિત્રો મહાતેજાઃ કિં પુનર્યઃ પૃથગ્જનઃ ॥ 8 ॥

sa hi prāptaṃ na jānīte kālaṃ kālavidāṃ varaḥ |
viśvāmitro mahātejāḥ kiṃ punaryaḥ pṛthagjanaḥ || 8 ||

কালজ্ঞসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ, মহাতেজস্বী বিশ্বামিত্ৰইয়েই যেতিয়া আগত উপস্থিত কাল নাজানে, তেন্তে সাধাৰণ মানুহৰ কথা ক'বলগীয়া কি? ^AI

कालका ज्ञाताहरूमध्ये श्रेष्ठ, महातेजस्वी विश्वामित्रले नै आएको समय जानेनन् भने साधारण मानिसले कसरी जान्न सक्छ ? ॥ ८ ॥ ^AI

Shloka 9

દેહધર્મં ગતસ્યાસ્ય પરિશ્રાન્તસ્ય લક્ષ્મણ ।
અવિતૃપ્તસ્ય કામેષુ કામં ક્ષન્તુમિહાર્હસિ ॥ 9 ॥

dehadharmaṃ gatasyāsya pariśrāntasya lakṣmaṇa |
avitṛptasya kāmeṣu kāmaṃ kṣantumihārhasi || 9 ||

হে লক্ষ্মণ, শৰীৰৰ ধৰ্মত উপনীত হোৱা, পৰিশ্ৰান্ত আৰু কাম-বিষয়ত অতৃপ্ত এইজনৰ বাবে তুমি ইয়াত ক্ষমা কৰা উচিত। ^AI

हे लक्ष्मण, देहको स्वभावलाई प्राप्त भएको, थकित भएको र कामहरूमा अझै अतृप्त रहेको यस (व्यक्ति) लाई यहाँ तिमीले यथोचित रूपमा क्षमा गर्नु उचित छ ॥ 9 ॥ ^AI

Shloka 10

ન ચ રોષવશં તાત ગન્તુમર્હસિ લક્ષ્મણ ।
નિશ્ચયાર્થમવિજ્ઞાય સહસા પ્રાકૃતો યથા ॥ 10 ॥

na ca roṣavaśaṃ tāta gantumarhasi lakṣmaṇa |
niścayārthamavijñāya sahasā prākṛto yathā || 10 ||

হে প্ৰিয়, হে লক্ষ্মণ, নিশ্চয়তাৰ অৰ্থ নাজানি অজ্ঞানী মানুহৰ দৰে হঠাতে ক্ৰোধৰ বশৱৰ্তী হোৱা তোমাৰ উচিত নহয়। ^AI

हे तात लक्ष्मण, निश्चयको अर्थ नबुझी हतारमा अज्ञानी मानिसले जस्तै रोषको वशमा जानु तिमीलाई उचित छैन ॥ 10 ॥ ^AI

Shloka 11

સત્ત્વયુક્તા હિ પુરુષાસ્ત્વદ્વિધાઃ પુરુષર્ષભ ।
અવિમૃશ્ય ન રોષસ્ય સહસા યાન્તિ વશ્યતામ્ ॥ 11 ॥

sattvayuktā hi puruṣāstvadvidhāḥ puruṣarṣabha |
avimṛśya na roṣasya sahasā yānti vaśyatām || 11 ||

হে পুৰুষশ্ৰেষ্ঠ, তোমাৰ দৰে সত্ত্বগুণযুক্ত পুৰুষসকলে ভালদৰে বিচাৰ-বিবেচনা নকৰাকৈ হঠাতে ক্ৰোধৰ বশৱৰ্তী নহয়। ^AI

हे पुरुषर्षभ, तिमीजस्ता सत्त्वगुणयुक्त पुरुषहरूले विचार नगरी हतारमा रोषको वशमा आफूलाई पर्दैनन् ॥ 11 ॥ ^AI

Shloka 12

પ્રસાદયે ત્વાં ધર્મજ્ઞ સુગ્રીવાર્થે સમાહિતા ।
મહાન્રોષસમુત્પન્ન સ્સંરમ્ભસ્ત્યજ્યતામયમ્ ॥ 12 ॥

prasādaye tvāṃ dharmajña sugrīvārthe samāhitā |
mahānroṣasamutpanna ssaṃrambhastyajyatāmayam || 12 ||

হে ধৰ্মজ্ঞ, সুগ্ৰীৱৰ অৰ্থে মনোনিৱেশ কৰি মই তোমাক প্ৰসন্ন কৰিছোঁ; উৎপন্ন হোৱা এই মহান ক্ৰোধ আৰু সংৰম্ভ ত্যাগ কৰা হওক। ^AI

हे धर्मज्ञ, सुग्रीवको अर्थमा तत्पर भएर म तिमीलाई प्रसन्न गराउँछु; महान् रोषबाट उत्पन्न भएको यो संरम्भ त्याग गरियोस् ॥ 12 ॥ ^AI

Shloka 13

રુમાં માં કપિ રાજ્યં ચ ધનધાન્યવસૂનિ ચ ।
રામપ્રિયાર્થં સુગ્રીવસ્ત્યજેદિતિ મતિર્મમ ॥ 13 ॥

rumāṃ māṃ kapi rājyaṃ ca dhanadhānyavasūni ca |
rāmapriyārthaṃ sugrīvastyajediti matirmama || 13 ||

ৰুমা, মই, বানৰ ৰাজ্য আৰু ধন-ধান্য-সম্পত্তি — ৰামৰ প্ৰিয়ৰ অৰ্থে সুগ্ৰীৱে এই সকলো ত্যাগ কৰিব বুলি মোৰ বিশ্বাস। ^AI

रुमा, म, कपिको राज्य तथा धन, धान्य र वसुहरू — यी सबै रामको प्रियको लागि सुग्रीवले त्याग गर्नेछ भन्ने मेरो विश्वास छ ॥ 13 ॥ ^AI

Shloka 14

સમાનેષ્યતિ સુગ્રીવ સ્સીતયા સહ રાઘવમ્ ।
શશાઙ્કમિવ રોહિણ્યા નિહત્વા રાવણં રણે ॥ 14 ॥

samāneṣyati sugrīva ssītayā saha rāghavam |
śaśāṅkamiva rohiṇyā nihatvā rāvaṇaṃ raṇe || 14 ||

সুগ্ৰীৱে ৰণত ৰাৱণক বধ কৰি চন্দ্ৰই ৰোহিণীৰ সৈতে যেনেকৈ শোভা পায়, তেনেকৈ সীতাসহ ৰাঘৱক ঘূৰাই আনিব। ^AI

सुग्रीवले रणमा रावणलाई मारेर रोहिणीसँग चन्द्रमाजस्तै सीतासहित राघवलाई ल्याउनेछ ॥ 14 ॥ ^AI

Shloka 15

શતકોટિસહસ્રાણિ લઙ્કાયાં કિલ રાક્ષસાઃ ।
આયુતાનિ ચ ષટ્ત્રિંશત્સહસ્રાણિ શતાનિ ચ ॥ 15 ॥

śatakoṭisahasrāṇi laṅkāyāṃ kila rākṣasāḥ |
āyutāni ca ṣaṭtriṃśatsahasrāṇi śatāni ca || 15 ||

লংকাত নিশ্চয় এশ কোটি সহস্ৰ, ছত্ৰিশ আয়ুত, সহস্ৰ আৰু শতাধিক ৰাক্ষস আছে। ^AI

लङ्कामा शतकोटि सहस्र (अर्थात् अत्यन्त धेरै) राक्षसहरू छन् भनिन्छ, साथै छत्तीस आयुत, सहस्र र शतहरू पनि छन् ॥ 15 ॥ ^AI

Shloka 16

અહત્વા તાંશ્ચ દુર્ધર્ષાન્રાક્ષસાન્કામરૂપિણઃ ।
ન શક્યો રાવણો હન્તું યેન સા મૈથિલી હૃતા ॥ 16 ॥

ahatvā tāṃśca durdharṣānrākṣasānkāmarūpiṇaḥ |
na śakyo rāvaṇo hantuṃ yena sā maithilī hṛtā || 16 ||

যি ৰাক্ষসে মৈথিলী সীতাক হৰণ কৰিছিল, সেই দুৰ্ধৰ্ষ, কামৰূপী ৰাক্ষসসকলক বধ নকৰাকৈ ৰাৱণক বধ কৰা সম্ভৱ নহয়। ^AI

जसले त्यो मैथिलीलाई हरण गर्यो, त्यो रावणलाई मार्न सक्नुका लागि कामरूप धारण गर्ने ती दुर्धर्ष राक्षसहरूलाई नमारी सम्भव छैन ॥ 16 ॥ ^AI

Shloka 17

તે ન શક્યા રણે હન્તુમસહાયેન લક્ષ્મણ ।
રાવણઃ ક્રૂરકર્મા ચ સુગ્રીવેણ વિશેષતઃ ॥ 17 ॥

te na śakyā raṇe hantumasahāyena lakṣmaṇa |
rāvaṇaḥ krūrakarmā ca sugrīveṇa viśeṣataḥ || 17 ||

হে লক্ষ্মণ, সেই (ৰাক্ষস)সকলক সহায় নোহোৱাকৈ যুদ্ধত বধ কৰা সম্ভৱ নহয়, আৰু ক্ৰূৰকৰ্মা ৰাৱণকতো নহয়, বিশেষকৈ সুগ্ৰীৱৰ অবিহনে। ^AI

हे लक्ष्मण, ती दुर्धर्ष राक्षसहरूलाई र क्रूरकर्मा रावणलाई विशेष गरी सुग्रीवको सहायता बिना युद्धमा मार्न सकिँदैन । ^AI

Shloka 18

એવમાખ્યાતવાન્વાલી સ હ્યભિજ્ઞો હરીશ્વરઃ ।
આગમસ્તુ ન મે વ્યક્તશ્શ્રવાત્તસ્માદ્બ્રવીમ્યહમ્ ॥ 18 ॥

evamākhyātavānvālī sa hyabhijño harīśvaraḥ |
āgamastu na me vyaktaśśravāttasmādbravīmyaham || 18 ||

এইদৰে বালিয়ে কৈছিল, কাৰণ তেওঁ (এই বিষয়ত) অভিজ্ঞ আছিল; তেওঁ বানৰৰ অধিপতি আছিল। কিন্তু তেওঁৰ আগমনৰ কাৰণ মোৰ ওচৰত স্পষ্ট নহয়, সেইবাবে মই কৈছোঁ। ^AI

यसरी वालीले भनेका थिए, किनकि ती वानरहरूका स्वामी जानकार थिए । तर मलाई तिनको आगमन स्पष्ट भएन, त्यसैले मैले सुनेको कुरा भनिरहेको छु । ^AI

Shloka 19

ત્વત્સહાયનિમિત્તં વૈ પ્રેષિતા હરિપુઙ્ગવાઃ ।
આનેતું વાનરાન્યુદ્ધે સુબહૂન્હરિયૂધપાન્ ॥ 19 ॥

tvatsahāyanimittaṃ vai preṣitā haripuṅgavāḥ |
ānetuṃ vānarānyuddhe subahūnhariyūdhapān || 19 ||

তোমাৰ সহায়ৰ বাবে বহুতো বানৰ-সেনাপতিক যুদ্ধলৈ আনিবলৈ বানৰশ্ৰেষ্ঠসকলক পঠোৱা হৈছে। ^AI

तिम्रो सहायताको निमित्त नै धेरै वानरहरूका सेनापतिहरूलाई युद्धका लागि वानरहरू ल्याउन पठाइएको हो । ^AI

Shloka 20

તાંશ્ચ પ્રતીક્ષમાણોઽયં વિક્રાન્તાત્સુમહાબલાન્ ।
રાઘવસ્યાર્થસિધ્યર્થં ન નિર્યાતિ હરીશ્વરઃ ॥ 20 ॥

tāṃśca pratīkṣamāṇo'yaṃ vikrāntātsumahābalān |
rāghavasyārthasidhyarthaṃ na niryāti harīśvaraḥ || 20 ||

মহাবলশালী, পৰাক্ৰমী সেই বানৰসকললৈ অপেক্ষা কৰি বানৰৰ অধিপতি সুগ্ৰীৱই ৰাঘৱৰ কাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবে বাহিৰলৈ ওলাই নাযায়। ^AI

ती विक्रमशाली र महाबली वानरहरूको प्रतीक्षा गर्दै यी वानरहरूका स्वामी सुग्रीव राघवको कार्य सिद्धिका लागि बाहिर निस्केका छैनन् । ^AI

Shloka 21

કૃતા તુ સંસ્થા સૌમિત્રે સુગ્રીવેણ પુરા યથા ।
અદ્ય તૈર્વાનરૈસ્સર્વૈરાગન્તવ્યં મહાબલૈઃ ॥ 21 ॥

kṛtā tu saṃsthā saumitre sugrīveṇa purā yathā |
adya tairvānaraissarvairāgantavyaṃ mahābalaiḥ || 21 ||

হে সৌমিত্ৰ, আগতে সুগ্ৰীৱৰ সৈতে যি নিয়ম স্থিৰ কৰা হৈছিল, সেই অনুসাৰে আজি সেই মহাবলশালী বানৰসকলৰ সকলোৱে আহি উপস্থিত হোৱাৰ কথা। ^AI

हे सौमित्रे, सुग्रीवले पहिले जस्तै समयको निर्धारण गरेका थिए — आज ती सबै महाबली वानरहरू आउनुपर्ने हो । ^AI

Shloka 22

ઋક્ષકોટિસહસ્રાણિ ગોલાઙ્ગૂલશતાનિ ચ ।
અદ્ય ત્વામુપયાસ્યન્તિ જહિ કોપમરિન્દમ ।
કોટ્યોઽનેકાસ્તુ કાકુત્સ્થ કપીનાં દીપ્તતેજસામ્ ॥ 22 ॥

ṛkṣakoṭisahasrāṇi golāṅgūlaśatāni ca |
adya tvāmupayāsyanti jahi kopamarindama |
koṭyo'nekāstu kākutstha kapīnāṃ dīptatejasām || 22 ||

হে শত্ৰুদমন, আজি হাজাৰ হাজাৰ ভালুক আৰু শত শত গোলাঙুল বানৰ তোমাৰ ওচৰলৈ আহিব; হে কাকুৎস্থ, দীপ্তিমান বানৰৰ অগণন কোটি কোটি বানৰো আহিব। ^AI

हे अरिन्दम, आज हजारौँ ऋक्ष (भालु) समूह र सयौँ गोलाङ्गूल (लंगुर) तिमीकहाँ आउनेछन्; शत्रुदमन गर्ने हे काकुत्स्थ, दीप्त तेज भएका वानरहरूका अनेक करोड पनि आउनेछन् । तिम्रो क्रोध त्याग । ^AI

Shloka 23

તવ હિ મુખમિદં નિરીક્ષ્ય કોપાત્ ક્ષતજનિભે નયને નિરીક્ષમાણાઃ ।
હરિવરવનિતા ન યાન્તિ શાન્તિં પ્રથમભયસ્ય હિ શઙ્કિતાસ્તુ સર્વાઃ ॥ 23 ॥

tava hi mukhamidaṃ nirīkṣya kopāt kṣatajanibhe nayane nirīkṣamāṇāḥ |
harivaravanitā na yānti śāntiṃ prathamabhayasya hi śaṅkitāstu sarvāḥ || 23 ||

তোমাৰ এই মুখখন ক্ৰোধত তেজৰ দৰে ৰঙা হোৱা চকুৰে চাই বানৰশ্ৰেষ্ঠসকলৰ নাৰীসকলে শান্তি নাপায়; তেওঁলোক সকলোৱে প্ৰথম ভয়ৰ আশংকাত আছে। ^AI

तिम्रो यो मुख हेरेर क्रोधले रक्तवर्ण भएका तिम्रा नेत्र देख्दा वानरश्रेष्ठहरूका स्त्रीहरू शान्त हुन सक्दैनन्; ती सबै पहिलो भयको शङ्का गरिरहेका छन् । ^AI

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે પઞ્ચત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।

अथ पञ्चत्रिंशस्सर्गः ।

तथा ब्रुवाणं सौमित्रिं प्रदीप्तमिव तेजसा ।

अब्रवील्लक्ष्मणं तारा ताराधिपनिभानना ॥ 1 ॥

नैवं लक्ष्मण वक्तव्यो नायं परुषमर्हति ।

हरीणामीश्वरश्श्रोतुं तव वक्त्राद्विशेषतः ॥ 2 ॥

नैवाकृतज्ञस्सुग्रीवो न शठो नापि दारुणः ।

नैवानृतकथो वीर न जिह्मश्च कपीश्वरः ॥ 3 ॥

उपकारं कृतं वीरो नाप्ययं विस्मृतः कपिः ।

रामेण वीर सुग्रीवो यदन्यैर्दुष्करं रणे ॥ 4 ॥

रामप्रसादात्कीर्तिञ्च कपिराज्यं च शाश्वतम् ।

प्राप्तवानिह सुग्रीवो रुमां मां च परन्तप ॥ 5 ॥

सुदुःखं शयितः पूर्वं प्राप्येदं सुखमुत्तमम् ।

प्राप्तकालं न जानीते विश्वामित्रो यथा मुनिः ॥ 6 ॥

घृताच्यां किल संसक्तो दशवर्षाणि लक्ष्मण ।

अहोऽमन्यत धर्मात्मा विश्वामित्रो महामुनिः ॥ 7 ॥

स हि प्राप्तं न जानीते कालं कालविदां वरः ।

विश्वामित्रो महातेजाः किं पुनर्यः पृथग्जनः ॥ 8 ॥

देहधर्मं गतस्यास्य परिश्रान्तस्य लक्ष्मण ।

अवितृप्तस्य कामेषु कामं क्षन्तुमिहार्हसि ॥ 9 ॥

न च रोषवशं तात गन्तुमर्हसि लक्ष्मण ।

निश्चयार्थमविज्ञाय सहसा प्राकृतो यथा ॥ 10 ॥

सत्त्वयुक्ता हि पुरुषास्त्वद्विधाः पुरुषर्षभ ।

अविमृश्य न रोषस्य सहसा यान्ति वश्यताम् ॥ 11 ॥

प्रसादये त्वां धर्मज्ञ सुग्रीवार्थे समाहिता ।

महान्रोषसमुत्पन्न स्संरम्भस्त्यज्यतामयम् ॥ 12 ॥

रुमां मां कपि राज्यं च धनधान्यवसूनि च ।

रामप्रियार्थं सुग्रीवस्त्यजेदिति मतिर्मम ॥ 13 ॥

समानेष्यति सुग्रीव स्सीतया सह राघवम् ।

शशाङ्कमिव रोहिण्या निहत्वा रावणं रणे ॥ 14 ॥

शतकोटिसहस्राणि लङ्कायां किल राक्षसाः ।

आयुतानि च षट्त्रिंशत्सहस्राणि शतानि च ॥ 15 ॥

अहत्वा तांश्च दुर्धर्षान्राक्षसान्कामरूपिणः ।

न शक्यो रावणो हन्तुं येन सा मैथिली हृता ॥ 16 ॥

ते न शक्या रणे हन्तुमसहायेन लक्ष्मण ।

रावणः क्रूरकर्मा च सुग्रीवेण विशेषतः ॥ 17 ॥

एवमाख्यातवान्वाली स ह्यभिज्ञो हरीश्वरः ।

आगमस्तु न मे व्यक्तश्श्रवात्तस्माद्ब्रवीम्यहम् ॥ 18 ॥

त्वत्सहायनिमित्तं वै प्रेषिता हरिपुङ्गवाः ।

आनेतुं वानरान्युद्धे सुबहून्हरियूधपान् ॥ 19 ॥

तांश्च प्रतीक्षमाणोऽयं विक्रान्तात्सुमहाबलान् ।

राघवस्यार्थसिध्यर्थं न निर्याति हरीश्वरः ॥ 20 ॥

कृता तु संस्था सौमित्रे सुग्रीवेण पुरा यथा ।

अद्य तैर्वानरैस्सर्वैरागन्तव्यं महाबलैः ॥ 21 ॥

ऋक्षकोटिसहस्राणि गोलाङ्गूलशतानि च ।

अद्य त्वामुपयास्यन्ति जहि कोपमरिन्दम ।

कोट्योऽनेकास्तु काकुत्स्थ कपीनां दीप्ततेजसाम् ॥ 22 ॥

तव हि मुखमिदं निरीक्ष्य कोपात् क्षतजनिभे नयने निरीक्षमाणाः ।

हरिवरवनिता न यान्ति शान्तिं प्रथमभयस्य हि शङ्कितास्तु सर्वाः ॥ 23 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे पञ्चत्रिंशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

4.35 કિષ્કિન્ધાકાણ્ડ - પઞ્ચત્રિંશ સર્ગઃ