શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડમ્ ।
અથ દશમસ્સર્ગઃ ।
તતઃ ક્રોધસમાવિષ્ટં સમ્રબ્ધં તમુપાગતમ્ ।
અહં પ્રસાદયાઞ્ચક્રે ભ્રાતરં પ્રિયકામ્યયા ॥ 1 ॥
દિષ્ટ્યાસિ કુશલી પ્રાપ્તો નિહતશ્ચ ત્વયા રિપુઃ ।
અનાથસ્ય હિ મે નાથસ્ત્વમેકોઽનાથનન્દનઃ ॥ 2 ॥
ઇદં બહુશલાકં તે પૂર્ણચન્દ્રમિવોદિતમ્ ।
છત્રં સવાલવ્યજનં પ્રતીચ્છસ્વ મયા ધૃતમ્ ॥ 3 ॥
આર્તશ્ચાથ બિલદ્વારિ સ્થિતસ્સંવત્સરં નૃપ ।
દૃષ્ટ્વાઽહં શોણિતં દ્વારિ બિલાચ્ચાપિ સમુત્થિતમ્ ॥ 4 ॥
શોકસંવિગ્નહૃદયો ભૃશં વ્યાકુલિતેન્દ્રિયઃ ।
અપિધાય બિલદ્વારં શૈલશૃઙ્ગેણ તત્તથા ॥ 5 ॥
તસ્માદ્દેશાદપાક્રમ્ય કિષ્કિન્ધાં પ્રાવિશં પુનઃ ।
વિષાદાત્વિહ માં દૃષ્ટ્વા પૌરૈર્મન્ત્રિભિરેવ ચ ॥ 6 ॥
અભિષિક્તો ન કામેન તન્મેત્વં ક્ષન્તુમર્હસિ ।
ત્વમેવ રાજા માનાર્હસ્સદા ચાહં યથા પુરમ્ ॥ 7 ॥
રાજભાવનિયોગોઽયં મમ ત્વદ્વિરહાત્કૃતઃ ।
સામાત્યપૌરનગરં સ્થિતં નિહતકણ્ટકમ્ ॥ 8 ॥
ન્યાસભૂતમિદં રાજ્યં તવ નિર્યાતયામ્યહમ્ ।
મા ચ રોષં કૃથાસ્સૌમ્ય મયિ શત્રુનિબર્હણ ॥ 9 ॥
યાચે ત્વાં શિરસા રાજન્મયા બદ્ધોઽયમઞ્જલિઃ ।
બલાદસ્મિન્ સમાગમ્ય મન્ત્રિભિઃ પુરવાસિભિઃ ॥ 10 ॥
રાજભાવે નિયુક્તોઽહં શૂન્યદેશજિગીષયા ।
સ્નિગ્ધમેવં બ્રુવાણં માં સ તુ નિર્ભર્ત્સ્ય વાનરઃ ॥ 11 ॥
ધિક્ત્વામિતિ ચ મા મુક્ત્વા બહુ તત્તદુવાચ હ ।
પ્રકૃતીશ્ચ સમાનીય મુન્ત્રિણશ્ચૈવ સમ્મતાન્ ॥ 12 ॥
મામાહ સુહૃદાં મધ્યે વાક્યં પરમગર્હિતમ્ ।
વિદિતં વો યથા રાત્રૌ માયાવી સ મહાસુરઃ ॥ 13 ॥
માં સમાહ્વયત ક્રૂરો યુદ્ધાકાઙ્ક્ષી સુદુર્મતિઃ ।
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા નિસ્સૃતોઽહં નૃપાલયાત્ ॥ 14 ॥
અનુયાતશ્ચ માં તૂર્ણમયં ભ્રાતા સુદારુણઃ ।
સ તુ દૃષ્ટ્વૈવ માં રાત્રૌ સદ્વિતીયં મહાબલઃ ॥ 15 ॥
પ્રાદ્રવદ્ભયસન્ત્રસ્તો વીક્ષ્યાવાં સમુપાગતૌ ।
અનુદ્રુતશ્ચ વેગેન પ્રવિવેશ મહાબિલમ્ ॥ 16 ॥
તં પ્રવિષ્ટં વિદિત્વા સુઘોરં સુમહદ્બિલમ્ ।
અયમુક્તોઽથ મે ભ્રાતા મયા તુ ક્રૂરદર્શનઃ ॥ 17 ॥
અહત્વા નાસ્તિ મે શક્તિઃ પ્રતિગન્તુમિતઃ પુરીમ્ ।
બિલદ્વારિ પ્રતીક્ષ ત્વં યાવદેનં નિહન્મ્યહમ્ ॥ 18 ॥
સ્થિતોઽયમિતિ મત્વા તુ પ્રવિષ્ટોઽહં દુરાસદમ્ ।
તં ચ મે માર્ગમાણસ્ય ગતસ્સંવત્સરસ્તદા ॥ 19 ॥
સ તુ દૃષ્ટો મયા શત્રુરનિર્વેદાદ્ભયાવહઃ ।
નિહતશ્ચ મયા તત્ર સોઽસુરો બન્ધુભિસ્સહ ॥ 20 ॥
તસ્યાસ્યાત્તુ પ્રવૃત્તેન રુધિરૌઘેણ તદ્બિલમ્ ।
પૂર્ણમાસીદ્દુરાક્રામં સ્તનતસ્તસ્ય ભૂતલે ॥ 21 ॥
સૂદયિત્વા તુ તં શત્રું વિક્રાન્તં દુન્દુભેસ્સુતમ્ ।
નિષ્ક્રામન્નેવ પશ્યામિ બિલસ્ય પિહિતં મુખમ્ ॥ 22 ॥
વિક્રોશમાનસ્ય તુ મે સુગ્રીવેતિ પુનઃ પુનઃ ।
યદા પ્રતિવચો નાસ્તિ તતોઽહં ભૃશદુઃખિતઃ ॥ 23 ॥
પાદપ્રહારૈસ્તુ મયા બહુભિસ્તદ્વિદારિતમ્ ।
તતોઽહં તેન નિષ્ક્રમ્ય યથા પુરમુપાગતઃ ॥ 24 ॥
અત્રાનેનાસ્મિ સંરુદ્ધો રાજ્યં પ્રાર્થયતાઽત્મનઃ ।
સુગ્રીવેણ નૃશંસેન વિસ્મૃત્ય ભ્રાતૃસૌહૃદમ્ ॥ 25 ॥
એવમુક્ત્વા તુ માં તત્ર વસ્ત્રેણૈકેન વાનરઃ ।
નિર્વાસયામાસ તદા વાલી વિગતસાધ્વસઃ ॥ 26 ॥
તેનાહમપવિદ્ધશ્ચ હૃતદારશ્ચ રાઘવ ।
તદ્ભયાચ્છ મહીકૃત્સ્ના ક્રાન્તેયં સવનાર્ણવા ॥ 27 ॥
ઋષ્યમૂકં ગિરિવરં ભાર્યાહરણદુઃખિતઃ ।
પ્રવિષ્ટોઽસ્મિ દુરાધર્ષં વાલિનઃ કારણાન્તરે ॥ 28 ॥
એતત્તે સર્વમાખ્યાતં વૈરાનુકથનં મહત્ ।
અનાગસા મયા પ્રાપ્તં વ્યસનં પશ્ય રાઘવ ॥ 29 ॥
વાલિનસ્તુ ભયાર્તસ્ય સર્વલોકભયઙ્કર ।
કર્તુમર્હસિ મે વીર પ્રસાદં તસ્ય નિગ્રહાત્ ॥ 30 ॥
એવમુક્તસ્સ તેજસ્વી ધર્મજ્ઞો ધર્મસંહિતમ્ ।
વચનં વક્તુમારેભે સુગ્રીવં પ્રહસન્નિવ ॥ 31 ॥
અમોઘાસ્સૂર્યસઙ્કાશા મમૈતે નિશિતા શ્શરાઃ ।
તસ્મિન્વાલિનિ દુર્વૃત્તે નિપતિષ્યન્તિ વેગિતાઃ ॥ 32 ॥
યાવત્તં નાભિપશ્યામિ તવ ભાર્યાપહારિણમ્ ।
તાવત્સ જીવેત્પાપાત્મા વાલી ચારિત્રદૂષકઃ ॥ 33 ॥
આત્માનુમાનાત્પશ્યામિ મગ્નં ત્વાં શોકસાગરે ।
ત્વામહં તારયિષ્યામિ કામં પ્રાપ્સ્યસિ પુષ્કલમ્ ॥ 34 ॥
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા હર્ષપૌરુષવર્ધનમ્ ।
સુગ્રીવઃ પરમપ્રીતસ્સુમહદ્વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 35 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે દશમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
tataḥ krodhasamāviṣṭaṃ samrabdhaṃ tamupāgatam |
ahaṃ prasādayāñcakre bhrātaraṃ priyakāmyayā || 1 ||
diṣṭyāsi kuśalī prāpto nihataśca tvayā ripuḥ |
anāthasya hi me nāthastvameko'nāthanandanaḥ || 2 ||
idaṃ bahuśalākaṃ te pūrṇacandramivoditam |
chatraṃ savālavyajanaṃ pratīcchasva mayā dhṛtam || 3 ||
ārtaścātha biladvāri sthitassaṃvatsaraṃ nṛpa |
dṛṣṭvā'haṃ śoṇitaṃ dvāri bilāccāpi samutthitam || 4 ||
śokasaṃvignahṛdayo bhṛśaṃ vyākulitendriyaḥ |
apidhāya biladvāraṃ śailaśṛṅgeṇa tattathā || 5 ||
tasmāddeśādapākramya kiṣkindhāṃ prāviśaṃ punaḥ |
viṣādātviha māṃ dṛṣṭvā paurairmantribhireva ca || 6 ||
abhiṣikto na kāmena tanmetvaṃ kṣantumarhasi |
tvameva rājā mānārhassadā cāhaṃ yathā puram || 7 ||
rājabhāvaniyogo'yaṃ mama tvadvirahātkṛtaḥ |
sāmātyapauranagaraṃ sthitaṃ nihatakaṇṭakam || 8 ||
nyāsabhūtamidaṃ rājyaṃ tava niryātayāmyaham |
mā ca roṣaṃ kṛthāssaumya mayi śatrunibarhaṇa || 9 ||
yāce tvāṃ śirasā rājanmayā baddho'yamañjaliḥ |
balādasmin samāgamya mantribhiḥ puravāsibhiḥ || 10 ||
rājabhāve niyukto'haṃ śūnyadeśajigīṣayā |
snigdhamevaṃ bruvāṇaṃ māṃ sa tu nirbhartsya vānaraḥ || 11 ||
dhiktvāmiti ca mā muktvā bahu tattaduvāca ha |
prakṛtīśca samānīya muntriṇaścaiva sammatān || 12 ||
māmāha suhṛdāṃ madhye vākyaṃ paramagarhitam |
viditaṃ vo yathā rātrau māyāvī sa mahāsuraḥ || 13 ||
māṃ samāhvayata krūro yuddhākāṅkṣī sudurmatiḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā nissṛto'haṃ nṛpālayāt || 14 ||
anuyātaśca māṃ tūrṇamayaṃ bhrātā sudāruṇaḥ |
sa tu dṛṣṭvaiva māṃ rātrau sadvitīyaṃ mahābalaḥ || 15 ||
prādravadbhayasantrasto vīkṣyāvāṃ samupāgatau |
anudrutaśca vegena praviveśa mahābilam || 16 ||
taṃ praviṣṭaṃ viditvā sughoraṃ sumahadbilam |
ayamukto'tha me bhrātā mayā tu krūradarśanaḥ || 17 ||
ahatvā nāsti me śaktiḥ pratigantumitaḥ purīm |
biladvāri pratīkṣa tvaṃ yāvadenaṃ nihanmyaham || 18 ||
sthito'yamiti matvā tu praviṣṭo'haṃ durāsadam |
taṃ ca me mārgamāṇasya gatassaṃvatsarastadā || 19 ||
sa tu dṛṣṭo mayā śatruranirvedādbhayāvahaḥ |
nihataśca mayā tatra so'suro bandhubhissaha || 20 ||
tasyāsyāttu pravṛttena rudhiraugheṇa tadbilam |
pūrṇamāsīddurākrāmaṃ stanatastasya bhūtale || 21 ||
sūdayitvā tu taṃ śatruṃ vikrāntaṃ dundubhessutam |
niṣkrāmanneva paśyāmi bilasya pihitaṃ mukham || 22 ||
vikrośamānasya tu me sugrīveti punaḥ punaḥ |
yadā prativaco nāsti tato'haṃ bhṛśaduḥkhitaḥ || 23 ||
pādaprahāraistu mayā bahubhistadvidāritam |
tato'haṃ tena niṣkramya yathā puramupāgataḥ || 24 ||
atrānenāsmi saṃruddho rājyaṃ prārthayatā'tmanaḥ |
sugrīveṇa nṛśaṃsena vismṛtya bhrātṛsauhṛdam || 25 ||
evamuktvā tu māṃ tatra vastreṇaikena vānaraḥ |
nirvāsayāmāsa tadā vālī vigatasādhvasaḥ || 26 ||
tenāhamapaviddhaśca hṛtadāraśca rāghava |
tadbhayāccha mahīkṛtsnā krānteyaṃ savanārṇavā || 27 ||
ṛṣyamūkaṃ girivaraṃ bhāryāharaṇaduḥkhitaḥ |
praviṣṭo'smi durādharṣaṃ vālinaḥ kāraṇāntare || 28 ||
etatte sarvamākhyātaṃ vairānukathanaṃ mahat |
anāgasā mayā prāptaṃ vyasanaṃ paśya rāghava || 29 ||
vālinastu bhayārtasya sarvalokabhayaṅkara |
kartumarhasi me vīra prasādaṃ tasya nigrahāt || 30 ||
evamuktassa tejasvī dharmajño dharmasaṃhitam |
vacanaṃ vaktumārebhe sugrīvaṃ prahasanniva || 31 ||
amoghāssūryasaṅkāśā mamaite niśitā śśarāḥ |
tasminvālini durvṛtte nipatiṣyanti vegitāḥ || 32 ||
yāvattaṃ nābhipaśyāmi tava bhāryāpahāriṇam |
tāvatsa jīvetpāpātmā vālī cāritradūṣakaḥ || 33 ||
ātmānumānātpaśyāmi magnaṃ tvāṃ śokasāgare |
tvāmahaṃ tārayiṣyāmi kāmaṃ prāpsyasi puṣkalam || 34 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā harṣapauruṣavardhanam |
sugrīvaḥ paramaprītassumahadvākyamabravīt || 35 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe daśamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ दशमस्सर्गः ।
ततः क्रोधसमाविष्टं सम्रब्धं तमुपागतम् ।
अहं प्रसादयाञ्चक्रे भ्रातरं प्रियकाम्यया ॥ 1 ॥
दिष्ट्यासि कुशली प्राप्तो निहतश्च त्वया रिपुः ।
अनाथस्य हि मे नाथस्त्वमेकोऽनाथनन्दनः ॥ 2 ॥
इदं बहुशलाकं ते पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ।
छत्रं सवालव्यजनं प्रतीच्छस्व मया धृतम् ॥ 3 ॥
आर्तश्चाथ बिलद्वारि स्थितस्संवत्सरं नृप ।
दृष्ट्वाऽहं शोणितं द्वारि बिलाच्चापि समुत्थितम् ॥ 4 ॥
शोकसंविग्नहृदयो भृशं व्याकुलितेन्द्रियः ।
अपिधाय बिलद्वारं शैलशृङ्गेण तत्तथा ॥ 5 ॥
तस्माद्देशादपाक्रम्य किष्किन्धां प्राविशं पुनः ।
विषादात्विह मां दृष्ट्वा पौरैर्मन्त्रिभिरेव च ॥ 6 ॥
अभिषिक्तो न कामेन तन्मेत्वं क्षन्तुमर्हसि ।
त्वमेव राजा मानार्हस्सदा चाहं यथा पुरम् ॥ 7 ॥
राजभावनियोगोऽयं मम त्वद्विरहात्कृतः ।
सामात्यपौरनगरं स्थितं निहतकण्टकम् ॥ 8 ॥
न्यासभूतमिदं राज्यं तव निर्यातयाम्यहम् ।
मा च रोषं कृथास्सौम्य मयि शत्रुनिबर्हण ॥ 9 ॥
याचे त्वां शिरसा राजन्मया बद्धोऽयमञ्जलिः ।
बलादस्मिन् समागम्य मन्त्रिभिः पुरवासिभिः ॥ 10 ॥
राजभावे नियुक्तोऽहं शून्यदेशजिगीषया ।
स्निग्धमेवं ब्रुवाणं मां स तु निर्भर्त्स्य वानरः ॥ 11 ॥
धिक्त्वामिति च मा मुक्त्वा बहु तत्तदुवाच ह ।
प्रकृतीश्च समानीय मुन्त्रिणश्चैव सम्मतान् ॥ 12 ॥
मामाह सुहृदां मध्ये वाक्यं परमगर्हितम् ।
विदितं वो यथा रात्रौ मायावी स महासुरः ॥ 13 ॥
मां समाह्वयत क्रूरो युद्धाकाङ्क्षी सुदुर्मतिः ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा निस्सृतोऽहं नृपालयात् ॥ 14 ॥
अनुयातश्च मां तूर्णमयं भ्राता सुदारुणः ।
स तु दृष्ट्वैव मां रात्रौ सद्वितीयं महाबलः ॥ 15 ॥
प्राद्रवद्भयसन्त्रस्तो वीक्ष्यावां समुपागतौ ।
अनुद्रुतश्च वेगेन प्रविवेश महाबिलम् ॥ 16 ॥
तं प्रविष्टं विदित्वा सुघोरं सुमहद्बिलम् ।
अयमुक्तोऽथ मे भ्राता मया तु क्रूरदर्शनः ॥ 17 ॥
अहत्वा नास्ति मे शक्तिः प्रतिगन्तुमितः पुरीम् ।
बिलद्वारि प्रतीक्ष त्वं यावदेनं निहन्म्यहम् ॥ 18 ॥
स्थितोऽयमिति मत्वा तु प्रविष्टोऽहं दुरासदम् ।
तं च मे मार्गमाणस्य गतस्संवत्सरस्तदा ॥ 19 ॥
स तु दृष्टो मया शत्रुरनिर्वेदाद्भयावहः ।
निहतश्च मया तत्र सोऽसुरो बन्धुभिस्सह ॥ 20 ॥
तस्यास्यात्तु प्रवृत्तेन रुधिरौघेण तद्बिलम् ।
पूर्णमासीद्दुराक्रामं स्तनतस्तस्य भूतले ॥ 21 ॥
सूदयित्वा तु तं शत्रुं विक्रान्तं दुन्दुभेस्सुतम् ।
निष्क्रामन्नेव पश्यामि बिलस्य पिहितं मुखम् ॥ 22 ॥
विक्रोशमानस्य तु मे सुग्रीवेति पुनः पुनः ।
यदा प्रतिवचो नास्ति ततोऽहं भृशदुःखितः ॥ 23 ॥
पादप्रहारैस्तु मया बहुभिस्तद्विदारितम् ।
ततोऽहं तेन निष्क्रम्य यथा पुरमुपागतः ॥ 24 ॥
अत्रानेनास्मि संरुद्धो राज्यं प्रार्थयताऽत्मनः ।
सुग्रीवेण नृशंसेन विस्मृत्य भ्रातृसौहृदम् ॥ 25 ॥
एवमुक्त्वा तु मां तत्र वस्त्रेणैकेन वानरः ।
निर्वासयामास तदा वाली विगतसाध्वसः ॥ 26 ॥
तेनाहमपविद्धश्च हृतदारश्च राघव ।
तद्भयाच्छ महीकृत्स्ना क्रान्तेयं सवनार्णवा ॥ 27 ॥
ऋष्यमूकं गिरिवरं भार्याहरणदुःखितः ।
प्रविष्टोऽस्मि दुराधर्षं वालिनः कारणान्तरे ॥ 28 ॥
एतत्ते सर्वमाख्यातं वैरानुकथनं महत् ।
अनागसा मया प्राप्तं व्यसनं पश्य राघव ॥ 29 ॥
वालिनस्तु भयार्तस्य सर्वलोकभयङ्कर ।
कर्तुमर्हसि मे वीर प्रसादं तस्य निग्रहात् ॥ 30 ॥
एवमुक्तस्स तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मसंहितम् ।
वचनं वक्तुमारेभे सुग्रीवं प्रहसन्निव ॥ 31 ॥
अमोघास्सूर्यसङ्काशा ममैते निशिता श्शराः ।
तस्मिन्वालिनि दुर्वृत्ते निपतिष्यन्ति वेगिताः ॥ 32 ॥
यावत्तं नाभिपश्यामि तव भार्यापहारिणम् ।
तावत्स जीवेत्पापात्मा वाली चारित्रदूषकः ॥ 33 ॥
आत्मानुमानात्पश्यामि मग्नं त्वां शोकसागरे ।
त्वामहं तारयिष्यामि कामं प्राप्स्यसि पुष्कलम् ॥ 34 ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हर्षपौरुषवर्धनम् ।
सुग्रीवः परमप्रीतस्सुमहद्वाक्यमब्रवीत् ॥ 35 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे दशमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
tataḥ krodhasamāviṣṭaṃ samrabdhaṃ tamupāgatam |
ahaṃ prasādayāñcakre bhrātaraṃ priyakāmyayā || 1 ||
diṣṭyāsi kuśalī prāpto nihataśca tvayā ripuḥ |
anāthasya hi me nāthastvameko'nāthanandanaḥ || 2 ||
idaṃ bahuśalākaṃ te pūrṇacandramivoditam |
chatraṃ savālavyajanaṃ pratīcchasva mayā dhṛtam || 3 ||
ārtaścātha biladvāri sthitassaṃvatsaraṃ nṛpa |
dṛṣṭvā'haṃ śoṇitaṃ dvāri bilāccāpi samutthitam || 4 ||
śokasaṃvignahṛdayo bhṛśaṃ vyākulitendriyaḥ |
apidhāya biladvāraṃ śailaśṛṅgeṇa tattathā || 5 ||
tasmāddeśādapākramya kiṣkindhāṃ prāviśaṃ punaḥ |
viṣādātviha māṃ dṛṣṭvā paurairmantribhireva ca || 6 ||
abhiṣikto na kāmena tanmetvaṃ kṣantumarhasi |
tvameva rājā mānārhassadā cāhaṃ yathā puram || 7 ||
rājabhāvaniyogo'yaṃ mama tvadvirahātkṛtaḥ |
sāmātyapauranagaraṃ sthitaṃ nihatakaṇṭakam || 8 ||
nyāsabhūtamidaṃ rājyaṃ tava niryātayāmyaham |
mā ca roṣaṃ kṛthāssaumya mayi śatrunibarhaṇa || 9 ||
yāce tvāṃ śirasā rājanmayā baddho'yamañjaliḥ |
balādasmin samāgamya mantribhiḥ puravāsibhiḥ || 10 ||
rājabhāve niyukto'haṃ śūnyadeśajigīṣayā |
snigdhamevaṃ bruvāṇaṃ māṃ sa tu nirbhartsya vānaraḥ || 11 ||
dhiktvāmiti ca mā muktvā bahu tattaduvāca ha |
prakṛtīśca samānīya muntriṇaścaiva sammatān || 12 ||
māmāha suhṛdāṃ madhye vākyaṃ paramagarhitam |
viditaṃ vo yathā rātrau māyāvī sa mahāsuraḥ || 13 ||
māṃ samāhvayata krūro yuddhākāṅkṣī sudurmatiḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā nissṛto'haṃ nṛpālayāt || 14 ||
anuyātaśca māṃ tūrṇamayaṃ bhrātā sudāruṇaḥ |
sa tu dṛṣṭvaiva māṃ rātrau sadvitīyaṃ mahābalaḥ || 15 ||
prādravadbhayasantrasto vīkṣyāvāṃ samupāgatau |
anudrutaśca vegena praviveśa mahābilam || 16 ||
taṃ praviṣṭaṃ viditvā sughoraṃ sumahadbilam |
ayamukto'tha me bhrātā mayā tu krūradarśanaḥ || 17 ||
ahatvā nāsti me śaktiḥ pratigantumitaḥ purīm |
biladvāri pratīkṣa tvaṃ yāvadenaṃ nihanmyaham || 18 ||
sthito'yamiti matvā tu praviṣṭo'haṃ durāsadam |
taṃ ca me mārgamāṇasya gatassaṃvatsarastadā || 19 ||
sa tu dṛṣṭo mayā śatruranirvedādbhayāvahaḥ |
nihataśca mayā tatra so'suro bandhubhissaha || 20 ||
tasyāsyāttu pravṛttena rudhiraugheṇa tadbilam |
pūrṇamāsīddurākrāmaṃ stanatastasya bhūtale || 21 ||
sūdayitvā tu taṃ śatruṃ vikrāntaṃ dundubhessutam |
niṣkrāmanneva paśyāmi bilasya pihitaṃ mukham || 22 ||
vikrośamānasya tu me sugrīveti punaḥ punaḥ |
yadā prativaco nāsti tato'haṃ bhṛśaduḥkhitaḥ || 23 ||
pādaprahāraistu mayā bahubhistadvidāritam |
tato'haṃ tena niṣkramya yathā puramupāgataḥ || 24 ||
atrānenāsmi saṃruddho rājyaṃ prārthayatā'tmanaḥ |
sugrīveṇa nṛśaṃsena vismṛtya bhrātṛsauhṛdam || 25 ||
evamuktvā tu māṃ tatra vastreṇaikena vānaraḥ |
nirvāsayāmāsa tadā vālī vigatasādhvasaḥ || 26 ||
tenāhamapaviddhaśca hṛtadāraśca rāghava |
tadbhayāccha mahīkṛtsnā krānteyaṃ savanārṇavā || 27 ||
ṛṣyamūkaṃ girivaraṃ bhāryāharaṇaduḥkhitaḥ |
praviṣṭo'smi durādharṣaṃ vālinaḥ kāraṇāntare || 28 ||
etatte sarvamākhyātaṃ vairānukathanaṃ mahat |
anāgasā mayā prāptaṃ vyasanaṃ paśya rāghava || 29 ||
vālinastu bhayārtasya sarvalokabhayaṅkara |
kartumarhasi me vīra prasādaṃ tasya nigrahāt || 30 ||
evamuktassa tejasvī dharmajño dharmasaṃhitam |
vacanaṃ vaktumārebhe sugrīvaṃ prahasanniva || 31 ||
amoghāssūryasaṅkāśā mamaite niśitā śśarāḥ |
tasminvālini durvṛtte nipatiṣyanti vegitāḥ || 32 ||
yāvattaṃ nābhipaśyāmi tava bhāryāpahāriṇam |
tāvatsa jīvetpāpātmā vālī cāritradūṣakaḥ || 33 ||
ātmānumānātpaśyāmi magnaṃ tvāṃ śokasāgare |
tvāmahaṃ tārayiṣyāmi kāmaṃ prāpsyasi puṣkalam || 34 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā harṣapauruṣavardhanam |
sugrīvaḥ paramaprītassumahadvākyamabravīt || 35 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe daśamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.