𑌵𑌿𑌦𑍁𑌰 𑌨𑍀𑌤𑌿 - 𑌉𑌦𑍍𑌯𑍋𑌗 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌮𑍍, 𑌅𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌃 40

Vidura Niti - Udyoga Parvam, Adhyayah 40

✍️ Vyasa 🖋️ Grantha script
📄 Download PDF
॥ 𑌇𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌹𑌾𑌭𑌾𑌰𑌤𑍇 𑌉𑌦𑍍𑌯𑍋𑌗𑌪𑌰𑍍𑌵𑌣𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌗𑌰𑌪𑌰𑍍𑌵𑌣𑌿 𑌵𑌿𑌦𑍁𑌰𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍇 𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌂𑌶𑍋𑌽𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌃 ॥
𑌵𑌿𑌦𑍁𑌰 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌯𑍋𑌽𑌭𑍍𑌯𑌰𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 𑌸𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑌸𑌜𑍍𑌜𑌮𑌾𑌨𑌃
𑌕𑌰𑍋𑌤𑍍𑌯𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿𑌮𑌹𑌾𑌪𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 ।
𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌯𑌶𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌸𑌮𑍁𑌪𑍈𑌤𑌿 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌮𑌲𑌂
𑌪𑍍𑌰𑌸𑌨𑍍𑌨𑌾 𑌹𑌿 𑌸𑍁𑌖𑌾𑌯 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌃 ॥ 1॥
𑌮𑌹𑌾𑌨𑍍𑌤𑌮𑌪𑍍𑌯𑌰𑍍𑌥𑌮𑌧𑌰𑍍𑌮𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂
𑌯𑌃 𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌜𑌤𑍍𑌯𑌨𑍁𑌪𑌾𑌕𑍍𑌰𑍁𑌷𑍍𑌟 𑌏𑌵 ।
𑌸𑍁𑌖𑌂 𑌸 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌾𑌨𑍍𑌯𑌵𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯 𑌶𑍇𑌤𑍇
𑌜𑍀𑌰𑍍𑌣𑌾𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌚𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌪 𑌇𑌵𑌾𑌵𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯 ॥ 2॥
𑌅𑌨𑍃𑌤𑌂 𑌚 𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌕𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌰𑌾𑌜𑌗𑌾𑌮𑌿 𑌚 𑌪𑍈𑌶𑍁𑌨𑌮𑍍 ।
𑌗𑍁𑌰𑍋𑌶𑍍𑌚𑌾𑌲𑍀𑌕 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌬𑌨𑍍𑌧𑌃 𑌸𑌮𑌾𑌨𑌿 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌹𑌤𑍍𑌯𑌯𑌾 ॥ 3॥
𑌅𑌸𑍂𑌯𑍈𑌕 𑌪𑌦𑌂 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌰𑌤𑌿𑌵𑌾𑌦𑌃 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑍋 𑌵𑌧𑌃 ।
𑌅𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌰𑌾 𑌶𑍍𑌲𑌾𑌘𑌾 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌯𑌾𑌃 𑌶𑌤𑍍𑌰𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌯𑌃 ॥ 4॥
𑌸𑍁𑌖𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌨𑌃 𑌕𑍁𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌨𑌃 𑌸𑍁𑌖𑌮𑍍 ।
𑌸𑍁𑌖𑌾𑌰𑍍𑌥𑍀 𑌵𑌾 𑌤𑍍𑌯𑌜𑍇𑌦𑍍𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑍀 𑌵𑌾 𑌸𑍁𑌖𑌂 𑌤𑍍𑌯𑌜𑍇𑌤𑍍 ॥ 5॥
𑌨𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌸𑍍𑌤𑍃𑌪𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌷𑍍𑌠𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌨𑌾𑌪𑌗𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌮𑌹𑍋𑌦𑌧𑌿𑌃 ।
𑌨𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌨 𑌪𑍁𑌂𑌸𑌾𑌂 𑌵𑌾𑌮𑌲𑍋𑌚𑌨𑌾 ॥ 6॥
𑌆𑌶𑌾 𑌧𑍃𑌤𑌿𑌂 𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌮𑍃𑌦𑍍𑌧𑌿𑌮𑌨𑍍𑌤𑌕𑌃
𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌃 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌯𑌶𑌃 𑌕𑌦𑌰𑍍𑌯𑌤𑌾 ।
𑌅𑌪𑌾𑌲𑌨𑌂 𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑌶𑍂𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌨𑍍
𑌏𑌕𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍋 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑍋 𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑌮𑍍 ॥ 7॥
𑌅𑌜𑌶𑍍𑌚 𑌕𑌾𑌂𑌸𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌰𑌥𑌶𑍍𑌚 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂
𑌮𑌧𑍍𑌵𑌾𑌕𑌰𑍍𑌷𑌃 𑌶𑌕𑍁𑌨𑌿𑌃 𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌶𑍍 𑌚 ।
𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑍋 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌿𑌰𑌵𑌸𑌨𑍍𑌨𑍋 𑌵𑌯𑌸𑍍𑌯
𑌏𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌤𑍇 𑌸𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌗𑍃𑌹𑍇 𑌸𑌦𑍈𑌵 ॥ 8॥
𑌅𑌜𑍋𑌕𑍍𑌷𑌾 𑌚𑌨𑍍𑌦𑌨𑌂 𑌵𑍀𑌣𑌾 𑌆𑌦𑌰𑍍𑌶𑍋 𑌮𑌧𑍁𑌸𑌰𑍍𑌪𑌿𑌷𑍀 ।
𑌵𑌿𑌷𑌮𑍗𑌦𑍁𑌮𑍍𑌬𑌰𑌂 𑌶𑌙𑍍𑌖𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌨𑌾𑌭𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌰𑍋𑌚𑌨𑌾 ॥ 9॥
𑌗𑍃𑌹𑍇 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌪𑌯𑌿𑌤𑌵𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌧𑌨𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌮𑌨𑍁𑌰𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ।
𑌦𑍇𑌵 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣 𑌪𑍂𑌜𑌾𑌰𑍍𑌥𑌮𑌤𑌿𑌥𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌚 𑌭𑌾𑌰𑌤 ॥ 10॥
𑌇𑌦𑌂 𑌚 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌪𑌰𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌮𑌿
𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌪𑌦𑌂 𑌤𑌾𑌤 𑌮𑌹𑌾𑌵𑌿𑌶𑌿𑌷𑍍𑌟𑌮𑍍 ।
𑌨 𑌜𑌾𑌤𑍁 𑌕𑌾𑌮𑌾𑌨𑍍𑌨 𑌭𑌯𑌾𑌨𑍍𑌨 𑌲𑍋𑌭𑌾𑌦𑍍
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌂 𑌤𑍍𑌯𑌜𑍇𑌜𑍍𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌪𑌿 𑌹𑍇𑌤𑍋𑌃 ॥ 11॥
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌃 𑌸𑍁𑌖𑌦𑍁𑌃𑌖𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑍇
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑍋 𑌜𑍀𑌵𑍋 𑌧𑌾𑌤𑍁𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌃 ।
𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌸𑍍𑌵 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑍇
𑌸𑌨𑍍𑌤𑍁𑌷𑍍𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌤𑍋𑌷 𑌪𑌰𑍋 𑌹𑌿 𑌲𑌾𑌭𑌃 ॥ 12॥
𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌾𑌨𑍍𑌪𑌶𑍍𑌯 𑌮𑌨𑌾𑌨𑍁𑌭𑌾𑌵𑌾𑌨𑍍
𑌪𑍍𑌰𑌶𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌭𑍂𑌮𑌿𑌂 𑌧𑌨𑌧𑌾𑌨𑍍𑌯 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌹𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌭𑍋𑌗𑌾𑌨𑍍
𑌗𑌤𑌾𑌨𑍍𑌨𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌵𑌶𑌮𑌨𑍍𑌤𑌕𑌸𑍍𑌯 ॥ 13॥
𑌮𑍃𑌤𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌪𑍁𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌮𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑌾
𑌉𑌤𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌸𑍍𑌵𑌗𑍃𑌹𑌾𑌨𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌹𑌰𑌨𑍍𑌤𑌿 ।
𑌤𑌂 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌕𑍇𑌶𑌾𑌃 𑌕𑌰𑍁𑌣𑌂 𑌰𑍁𑌦𑌨𑍍𑌤𑌶𑍍
𑌚𑌿𑌤𑌾𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌕𑌾𑌷𑍍𑌠𑌮𑌿𑌵 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 14॥
𑌅𑌨𑍍𑌯𑍋 𑌧𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌤𑌗𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌭𑍁𑌙𑍍𑌕𑍍𑌤𑍇
𑌵𑌯𑌾𑌂𑌸𑌿 𑌚𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌧𑌾𑌤𑍂𑌨𑍍 ।
𑌦𑍍𑌵𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌮𑌯𑌂 𑌸𑌹 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑍍𑌯𑌮𑍁𑌤𑍍𑌰
𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌪𑌾𑌪𑍇𑌨 𑌚 𑌵𑍇𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌃 ॥ 15॥
𑌉𑌤𑍍𑌸𑍃𑌜𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌯𑌃 𑌸𑍁𑌹𑍃𑌦𑌃 𑌸𑍁𑌤𑌾𑌃 ।
𑌅𑌗𑍍𑌨𑍗 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌤𑍁 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾𑌨𑍍𑌵𑍇𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 16॥
𑌅𑌸𑍍𑌮𑌾𑌲𑍍𑌲𑍋𑌕𑌾𑌦𑍂𑌰𑍍𑌧𑍍𑌵𑌮𑌮𑍁𑌷𑍍𑌯 𑌚𑌾𑌧𑍋
𑌮𑌹𑌤𑍍𑌤𑌮𑌸𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 𑌹𑍍𑌯𑌨𑍍𑌧𑌕𑌾𑌰𑌮𑍍 ।
𑌤𑌦𑍍𑌵𑍈 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍋𑌹𑌨𑌮𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌾𑌂
𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌸𑍍𑌵 𑌮𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌲𑌭𑍇𑌤 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍 ॥ 17॥
𑌇𑌦𑌂 𑌵𑌚𑌃 𑌶𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌚𑍇𑌦𑍍𑌯𑌥𑌾𑌵𑌨𑍍
𑌨𑌿𑌶𑌮𑍍𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌪𑌤𑍍𑌤𑍁𑌮𑍇𑌵𑌮𑍍 ।
𑌯𑌶𑌃 𑌪𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌸𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌜𑍀𑌵𑌲𑍋𑌕𑍇
𑌭𑌯𑌂 𑌨 𑌚𑌾𑌮𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌨 𑌚𑍇𑌹 𑌤𑍇𑌽𑌸𑍍𑌤𑌿 ॥ 18॥
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌨𑌦𑍀 𑌭𑌾𑌰𑌤 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌤𑍀𑌰𑍍𑌥𑌾
𑌸𑌤𑍍𑌯𑍋𑌦𑌕𑌾 𑌧𑍃𑌤𑌿𑌕𑍂𑌲𑌾 𑌦𑌮𑍋𑌰𑍍𑌮𑌿𑌃 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌨𑌾𑌤𑌃 𑌪𑍂𑌯𑌤𑍇 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾
𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑍋 𑌹𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌮𑌮𑍍𑌭𑍋𑌽𑌮𑍍𑌭 𑌏𑌵 ॥ 19॥
𑌕𑌾𑌮𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹𑌵𑌤𑍀𑌂 𑌪𑌞𑍍𑌚𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯 𑌜𑌲𑌾𑌂 𑌨𑌦𑍀𑌮𑍍 ।
𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌧𑍃𑌤𑌿𑌮𑌯𑍀𑌂 𑌨𑌾𑌵𑌂 𑌜𑌨𑍍𑌮 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌗𑌾𑌣𑌿 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌰 ॥ 20॥
𑌪𑍍𑌰𑌜𑍍𑌞𑌾 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌬𑌨𑍍𑌧𑍁𑌂
𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌂 𑌵𑌯𑌸𑌾 𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌮𑍍 ।
𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑍇 𑌪𑍂𑌜𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯
𑌯𑌃 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍃𑌚𑍍𑌛𑍇𑌨𑍍𑌨 𑌸 𑌮𑍁𑌹𑍍𑌯𑍇𑌤𑍍𑌕𑌦𑌾 𑌚𑌿𑌤𑍍 ॥ 21॥
𑌧𑍃𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌶𑌿𑌶𑍍𑌨𑍋𑌦𑌰𑌂 𑌰𑌕𑍍𑌷𑍇𑌤𑍍𑌪𑌾𑌣𑌿𑌪𑌾𑌦𑌂 𑌚 𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌷𑌾 ।
𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌃 𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌚 𑌮𑌨𑌸𑌾 𑌮𑌨𑍋 𑌵𑌾𑌚𑌂 𑌚 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 ॥ 22॥
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑍋𑌦𑌕𑍀 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌯𑌜𑍍𑌞𑍋𑌪𑌵𑍀𑌤𑍀
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌸𑍍𑌵𑌾𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑍀 𑌪𑌤𑌿𑌤𑌾𑌨𑍍𑌨 𑌵𑌰𑍍𑌜𑍀 ।
𑌋𑌤𑌂 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍𑌗𑍁𑌰𑌵𑍇 𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌨𑍍
𑌨 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌶𑍍𑌚𑍍𑌯𑌵𑌤𑍇 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌲𑍋𑌕𑌾𑌤𑍍 ॥ 23॥
𑌅𑌧𑍀𑌤𑍍𑌯 𑌵𑍇𑌦𑌾𑌨𑍍𑌪𑌰𑌿𑌸𑌂𑌸𑍍𑌤𑍀𑌰𑍍𑌯 𑌚𑌾𑌗𑍍𑌨𑍀𑌨𑍍
𑌇𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌯𑌜𑍍𑌞𑍈𑌃 𑌪𑌾𑌲𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌶𑍍 𑌚 ।
𑌗𑍋𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌶𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌪𑍂𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾
𑌹𑌤𑌃 𑌸𑌙𑍍𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑍇 𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌮𑍇𑌤𑌿 ॥ 24॥
𑌵𑍈𑌶𑍍𑌯𑍋𑌽𑌧𑍀𑌤𑍍𑌯 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌾𑌨𑍍𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌂𑌶𑍍 𑌚
𑌧𑌨𑍈𑌃 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌸𑌂𑌵𑌿𑌭𑌜𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑌾𑌂𑌶𑍍 𑌚 ।
𑌤𑍍𑌰𑍇𑌤𑌾 𑌪𑍂𑌤𑌂 𑌧𑍂𑌮𑌮𑌾𑌘𑍍𑌰𑌾𑌯 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌂
𑌪𑍍𑌰𑍇𑌤𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑍇 𑌦𑍇𑌵 𑌸𑍁𑌖𑌾𑌨𑌿 𑌭𑍁𑌙𑍍𑌕𑍍𑌤𑍇 ॥ 25॥
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌵𑍈𑌶𑍍𑌯 𑌵𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌚 𑌶𑍂𑌦𑍍𑌰𑌃
𑌕𑍍𑌰𑌮𑍇𑌣𑍈𑌤𑌾𑌨𑍍𑌨𑍍𑌯𑌾𑌯𑌤𑌃 𑌪𑍂𑌜𑌯𑌾𑌨𑌃 ।
𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑍇𑌷𑍍𑌵𑍇𑌤𑍇𑌷𑍍𑌵𑌵𑍍𑌯𑌥𑍋 𑌦𑌗𑍍𑌧𑌪𑌾𑌪𑌸𑍍
𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌦𑍇𑌹𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌸𑍁𑌖𑌾𑌨𑌿 𑌭𑍁𑌙𑍍𑌕𑍍𑌤𑍇 ॥ 26॥
𑌚𑌾𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌰𑍍𑌣𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯𑍈𑌷 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌤𑌵𑍋𑌕𑍍𑌤𑍋
𑌹𑍇𑌤𑍁𑌂 𑌚𑌾𑌤𑍍𑌰 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌤𑍋 𑌮𑍇 𑌨𑌿𑌬𑍋𑌧 ।
𑌕𑍍𑌷𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾𑌦𑍍𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌧𑍀𑌯𑌤𑍇 𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍁𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍
𑌤𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌰𑌾𑌜𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇 𑌨𑌿𑌯𑍁𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵 ॥ 27॥
𑌧𑍃𑌤𑌰𑌾𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌏𑌵𑌮𑍇𑌤𑌦𑍍𑌯𑌥𑌾 𑌮𑌾𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌨𑍁𑌶𑌾𑌸𑌤𑌿 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌦𑌾 ।
𑌮𑌮𑌾𑌪𑌿 𑌚 𑌮𑌤𑌿𑌃 𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌭𑌵𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵𑌂 𑌯𑌥𑌾𑌤𑍍𑌥 𑌮𑌾𑌮𑍍 ॥ 28॥
𑌸𑌾 𑌤𑍁 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌦𑌿𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌪𑍍𑌯𑍇𑌵𑌂 𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑌵𑌾𑌨𑍍𑌰𑌪𑍍𑌤𑌿 𑌮𑍇 𑌸𑌦𑌾 ।
𑌦𑍁𑌰𑍍𑌯𑍋𑌧𑌨𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌪𑍁𑌨𑌰𑍍𑌵𑌿𑌪𑌰𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ॥ 29॥
𑌨 𑌦𑌿𑌷𑍍𑌟𑌮𑌭𑍍𑌯𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌶𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌰𑍍𑌤𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌕𑍇𑌨 𑌚𑌿𑌤𑍍 ।
𑌦𑌿𑌷𑍍𑌟𑌮𑍇𑌵 𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌪𑍗𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌤𑍁 𑌨𑌿𑌰𑌰𑍍𑌥𑌕𑌮𑍍 ॥ 30॥
॥ 𑌇𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌹𑌾𑌭𑌾𑌰𑌤𑍇 𑌉𑌦𑍍𑌯𑍋𑌗𑌪𑌰𑍍𑌵𑌣𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌗𑌰𑌪𑌰𑍍𑌵𑌣𑌿 𑌵𑌿𑌦𑍁𑌰𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍇 𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌂𑌶𑍋𑌽𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌃 ॥ 40॥
𑌇𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌦𑍁𑌰 𑌨𑍀𑌤𑌿 𑌸𑌮𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾 ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| iti śrīmāhābhārate udyogaparvaṇi prajāgaraparvaṇi viduravākye catvāriṃśo'dhyāyaḥ ||
vidura uvāca |
yo'bhyarthitaḥ sadbhirasajjamānaḥ
karotyarthaṃ śaktimahāpayitvā |
kṣipraṃ yaśastaṃ samupaiti santamalaṃ
prasannā hi sukhāya santaḥ || 1||
mahāntamapyarthamadharmayuktaṃ
yaḥ santyajatyanupākruṣṭa eva |
sukhaṃ sa duḥkhānyavamucya śete
jīrṇāṃ tvacaṃ sarpa ivāvamucya || 2||
anṛtaṃ ca samutkarṣe rājagāmi ca paiśunam |
guroścālīka nirbandhaḥ samāni brahmahatyayā || 3||
asūyaika padaṃ mṛtyurativādaḥ śriyo vadhaḥ |
aśuśrūṣā tvarā ślāghā vidyāyāḥ śatravastrayaḥ || 4||
sukhārthinaḥ kuto vidyā nāsti vidyārthinaḥ sukham |
sukhārthī vā tyajedvidyāṃ vidyārthī vā sukhaṃ tyajet || 5||
nāgnistṛpyati kāṣṭhānāṃ nāpagānāṃ mahodadhiḥ |
nāntakaḥ sarvabhūtānāṃ na puṃsāṃ vāmalocanā || 6||
āśā dhṛtiṃ hanti samṛddhimantakaḥ
krodhaḥ śriyaṃ hanti yaśaḥ kadaryatā |
apālanaṃ hanti paśūṃśca rājann
ekaḥ kruddho brāhmaṇo hanti rāṣṭram || 7||
ajaśca kāṃsyaṃ ca rathaśca nityaṃ
madhvākarṣaḥ śakuniḥ śrotriyaś ca |
vṛddho jñātiravasanno vayasya
etāni te santu gṛhe sadaiva || 8||
ajokṣā candanaṃ vīṇā ādarśo madhusarpiṣī |
viṣamaudumbaraṃ śaṅkhaḥ svarṇaṃ nābhiśca rocanā || 9||
gṛhe sthāpayitavyāni dhanyāni manurabravīt |
deva brāhmaṇa pūjārthamatithīnāṃ ca bhārata || 10||
idaṃ ca tvāṃ sarvaparaṃ bravīmi
puṇyaṃ padaṃ tāta mahāviśiṣṭam |
na jātu kāmānna bhayānna lobhād
dharmaṃ tyajejjīvitasyāpi hetoḥ || 11||
nityo dharmaḥ sukhaduḥkhe tvanitye
nityo jīvo dhāturasya tvanityaḥ |
tyaktvānityaṃ pratitiṣṭhasva nitye
santuṣya tvaṃ toṣa paro hi lābhaḥ || 12||
mahābalānpaśya manānubhāvān
praśāsya bhūmiṃ dhanadhānya pūrṇām |
rājyāni hitvā vipulāṃśca bhogān
gatānnarendrānvaśamantakasya || 13||
mṛtaṃ putraṃ duḥkhapuṣṭaṃ manuṣyā
utkṣipya rājansvagṛhānnirharanti |
taṃ muktakeśāḥ karuṇaṃ rudantaś
citāmadhye kāṣṭhamiva kṣipanti || 14||
anyo dhanaṃ pretagatasya bhuṅkte
vayāṃsi cāgniśca śarīradhātūn |
dvābhyāmayaṃ saha gacchatyamutra
puṇyena pāpena ca veṣṭyamānaḥ || 15||
utsṛjya vinivartante jñātayaḥ suhṛdaḥ sutāḥ |
agnau prāstaṃ tu puruṣaṃ karmānveti svayaṃ kṛtam || 16||
asmāllokādūrdhvamamuṣya cādho
mahattamastiṣṭhati hyandhakāram |
tadvai mahāmohanamindriyāṇāṃ
budhyasva mā tvāṃ pralabheta rājan || 17||
idaṃ vacaḥ śakṣyasi cedyathāvan
niśamya sarvaṃ pratipattumevam |
yaśaḥ paraṃ prāpsyasi jīvaloke
bhayaṃ na cāmutra na ceha te'sti || 18||
ātmā nadī bhārata puṇyatīrthā
satyodakā dhṛtikūlā damormiḥ |
tasyāṃ snātaḥ pūyate puṇyakarmā
puṇyo hyātmā nityamambho'mbha eva || 19||
kāmakrodhagrāhavatīṃ pañcendriya jalāṃ nadīm |
kṛtvā dhṛtimayīṃ nāvaṃ janma durgāṇi santara || 20||
prajñā vṛddhaṃ dharmavṛddhaṃ svabandhuṃ
vidyā vṛddhaṃ vayasā cāpi vṛddham |
kāryākārye pūjayitvā prasādya
yaḥ sampṛcchenna sa muhyetkadā cit || 21||
dhṛtyā śiśnodaraṃ rakṣetpāṇipādaṃ ca cakṣuṣā |
cakṣuḥ śrotre ca manasā mano vācaṃ ca karmaṇā || 22||
nityodakī nityayajñopavītī
nityasvādhyāyī patitānna varjī |
ṛtaṃ bruvangurave karma kurvan
na brāhmaṇaścyavate brahmalokāt || 23||
adhītya vedānparisaṃstīrya cāgnīn
iṣṭvā yajñaiḥ pālayitvā prajāś ca |
gobrāhmaṇārthe śastrapūtāntarātmā
hataḥ saṅgrāme kṣatriyaḥ svargameti || 24||
vaiśyo'dhītya brāhmaṇānkṣatriyāṃś ca
dhanaiḥ kāle saṃvibhajyāśritāṃś ca |
tretā pūtaṃ dhūmamāghrāya puṇyaṃ
pretya svarge deva sukhāni bhuṅkte || 25||
brahmakṣatraṃ vaiśya varṇaṃ ca śūdraḥ
krameṇaitānnyāyataḥ pūjayānaḥ |
tuṣṭeṣveteṣvavyatho dagdhapāpas
tyaktvā dehaṃ svargasukhāni bhuṅkte || 26||
cāturvarṇyasyaiṣa dharmastavokto
hetuṃ cātra bruvato me nibodha |
kṣātrāddharmāddhīyate pāṇḍuputras
taṃ tvaṃ rājanrājadharme niyuṅkṣva || 27||
dhṛtarāṣṭra uvāca |
evametadyathā māṃ tvamanuśāsati nityadā |
mamāpi ca matiḥ saumya bhavatyevaṃ yathāttha mām || 28||
sā tu buddiḥ kṛtāpyevaṃ pāṇḍavānrapti me sadā |
duryodhanaṃ samāsādya punarviparivartate || 29||
na diṣṭamabhyatikrāntuṃ śakyaṃ martyena kena cit |
diṣṭameva kṛtaṃ manye pauruṣaṃ tu nirarthakam || 30||
|| iti śrīmāhābhārate udyogaparvaṇi prajāgaraparvaṇi viduravākye catvāriṃśo'dhyāyaḥ || 40||
iti vidura nīti samāptā ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ इति श्रीमाहाभारते उद्योगपर्वणि प्रजागरपर्वणि विदुरवाक्ये चत्वारिंशोऽध्यायः ॥
विदुर उवाच ।
योऽभ्यर्थितः सद्भिरसज्जमानः
करोत्यर्थं शक्तिमहापयित्वा ।
क्षिप्रं यशस्तं समुपैति सन्तमलं
प्रसन्ना हि सुखाय सन्तः ॥ 1॥
महान्तमप्यर्थमधर्मयुक्तं
यः सन्त्यजत्यनुपाक्रुष्ट एव ।
सुखं स दुःखान्यवमुच्य शेते
जीर्णां त्वचं सर्प इवावमुच्य ॥ 2॥
अनृतं च समुत्कर्षे राजगामि च पैशुनम् ।
गुरोश्चालीक निर्बन्धः समानि ब्रह्महत्यया ॥ 3॥
असूयैक पदं मृत्युरतिवादः श्रियो वधः ।
अशुश्रूषा त्वरा श्लाघा विद्यायाः शत्रवस्त्रयः ॥ 4॥
सुखार्थिनः कुतो विद्या नास्ति विद्यार्थिनः सुखम् ।
सुखार्थी वा त्यजेद्विद्यां विद्यार्थी वा सुखं त्यजेत् ॥ 5॥
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः ।
नान्तकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचना ॥ 6॥
आशा धृतिं हन्ति समृद्धिमन्तकः
क्रोधः श्रियं हन्ति यशः कदर्यता ।
अपालनं हन्ति पशूंश्च राजन्न्
एकः क्रुद्धो ब्राह्मणो हन्ति राष्ट्रम् ॥ 7॥
अजश्च कांस्यं च रथश्च नित्यं
मध्वाकर्षः शकुनिः श्रोत्रियश् च ।
वृद्धो ज्ञातिरवसन्नो वयस्य
एतानि ते सन्तु गृहे सदैव ॥ 8॥
अजोक्षा चन्दनं वीणा आदर्शो मधुसर्पिषी ।
विषमौदुम्बरं शङ्खः स्वर्णं नाभिश्च रोचना ॥ 9॥
गृहे स्थापयितव्यानि धन्यानि मनुरब्रवीत् ।
देव ब्राह्मण पूजार्थमतिथीनां च भारत ॥ 10॥
इदं च त्वां सर्वपरं ब्रवीमि
पुण्यं पदं तात महाविशिष्टम् ।
न जातु कामान्न भयान्न लोभाद्
धर्मं त्यजेज्जीवितस्यापि हेतोः ॥ 11॥
नित्यो धर्मः सुखदुःखे त्वनित्ये
नित्यो जीवो धातुरस्य त्वनित्यः ।
त्यक्त्वानित्यं प्रतितिष्ठस्व नित्ये
सन्तुष्य त्वं तोष परो हि लाभः ॥ 12॥
महाबलान्पश्य मनानुभावान्
प्रशास्य भूमिं धनधान्य पूर्णाम् ।
राज्यानि हित्वा विपुलांश्च भोगान्
गतान्नरेन्द्रान्वशमन्तकस्य ॥ 13॥
मृतं पुत्रं दुःखपुष्टं मनुष्या
उत्क्षिप्य राजन्स्वगृहान्निर्हरन्ति ।
तं मुक्तकेशाः करुणं रुदन्तश्
चितामध्ये काष्ठमिव क्षिपन्ति ॥ 14॥
अन्यो धनं प्रेतगतस्य भुङ्क्ते
वयांसि चाग्निश्च शरीरधातून् ।
द्वाभ्यामयं सह गच्छत्यमुत्र
पुण्येन पापेन च वेष्ट्यमानः ॥ 15॥
उत्सृज्य विनिवर्तन्ते ज्ञातयः सुहृदः सुताः ।
अग्नौ प्रास्तं तु पुरुषं कर्मान्वेति स्वयं कृतम् ॥ 16॥
अस्माल्लोकादूर्ध्वममुष्य चाधो
महत्तमस्तिष्ठति ह्यन्धकारम् ।
तद्वै महामोहनमिन्द्रियाणां
बुध्यस्व मा त्वां प्रलभेत राजन् ॥ 17॥
इदं वचः शक्ष्यसि चेद्यथावन्
निशम्य सर्वं प्रतिपत्तुमेवम् ।
यशः परं प्राप्स्यसि जीवलोके
भयं न चामुत्र न चेह तेऽस्ति ॥ 18॥
आत्मा नदी भारत पुण्यतीर्था
सत्योदका धृतिकूला दमोर्मिः ।
तस्यां स्नातः पूयते पुण्यकर्मा
पुण्यो ह्यात्मा नित्यमम्भोऽम्भ एव ॥ 19॥
कामक्रोधग्राहवतीं पञ्चेन्द्रिय जलां नदीम् ।
कृत्वा धृतिमयीं नावं जन्म दुर्गाणि सन्तर ॥ 20॥
प्रज्ञा वृद्धं धर्मवृद्धं स्वबन्धुं
विद्या वृद्धं वयसा चापि वृद्धम् ।
कार्याकार्ये पूजयित्वा प्रसाद्य
यः सम्पृच्छेन्न स मुह्येत्कदा चित् ॥ 21॥
धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ।
चक्षुः श्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च कर्मणा ॥ 22॥
नित्योदकी नित्ययज्ञोपवीती
नित्यस्वाध्यायी पतितान्न वर्जी ।
ऋतं ब्रुवन्गुरवे कर्म कुर्वन्
न ब्राह्मणश्च्यवते ब्रह्मलोकात् ॥ 23॥
अधीत्य वेदान्परिसंस्तीर्य चाग्नीन्
इष्ट्वा यज्ञैः पालयित्वा प्रजाश् च ।
गोब्राह्मणार्थे शस्त्रपूतान्तरात्मा
हतः सङ्ग्रामे क्षत्रियः स्वर्गमेति ॥ 24॥
वैश्योऽधीत्य ब्राह्मणान्क्षत्रियांश् च
धनैः काले संविभज्याश्रितांश् च ।
त्रेता पूतं धूममाघ्राय पुण्यं
प्रेत्य स्वर्गे देव सुखानि भुङ्क्ते ॥ 25॥
ब्रह्मक्षत्रं वैश्य वर्णं च शूद्रः
क्रमेणैतान्न्यायतः पूजयानः ।
तुष्टेष्वेतेष्वव्यथो दग्धपापस्
त्यक्त्वा देहं स्वर्गसुखानि भुङ्क्ते ॥ 26॥
चातुर्वर्ण्यस्यैष धर्मस्तवोक्तो
हेतुं चात्र ब्रुवतो मे निबोध ।
क्षात्राद्धर्माद्धीयते पाण्डुपुत्रस्
तं त्वं राजन्राजधर्मे नियुङ्क्ष्व ॥ 27॥
धृतराष्ट्र उवाच ।
एवमेतद्यथा मां त्वमनुशासति नित्यदा ।
ममापि च मतिः सौम्य भवत्येवं यथात्थ माम् ॥ 28॥
सा तु बुद्दिः कृताप्येवं पाण्डवान्रप्ति मे सदा ।
दुर्योधनं समासाद्य पुनर्विपरिवर्तते ॥ 29॥
न दिष्टमभ्यतिक्रान्तुं शक्यं मर्त्येन केन चित् ।
दिष्टमेव कृतं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् ॥ 30॥
॥ इति श्रीमाहाभारते उद्योगपर्वणि प्रजागरपर्वणि विदुरवाक्ये चत्वारिंशोऽध्यायः ॥ 40॥
इति विदुर नीति समाप्ता ॥
|| iti śrīmāhābhārate udyogaparvaṇi prajāgaraparvaṇi viduravākye catvāriṃśo'dhyāyaḥ ||
vidura uvāca |
yo'bhyarthitaḥ sadbhirasajjamānaḥ
karotyarthaṃ śaktimahāpayitvā |
kṣipraṃ yaśastaṃ samupaiti santamalaṃ
prasannā hi sukhāya santaḥ || 1||
mahāntamapyarthamadharmayuktaṃ
yaḥ santyajatyanupākruṣṭa eva |
sukhaṃ sa duḥkhānyavamucya śete
jīrṇāṃ tvacaṃ sarpa ivāvamucya || 2||
anṛtaṃ ca samutkarṣe rājagāmi ca paiśunam |
guroścālīka nirbandhaḥ samāni brahmahatyayā || 3||
asūyaika padaṃ mṛtyurativādaḥ śriyo vadhaḥ |
aśuśrūṣā tvarā ślāghā vidyāyāḥ śatravastrayaḥ || 4||
sukhārthinaḥ kuto vidyā nāsti vidyārthinaḥ sukham |
sukhārthī vā tyajedvidyāṃ vidyārthī vā sukhaṃ tyajet || 5||
nāgnistṛpyati kāṣṭhānāṃ nāpagānāṃ mahodadhiḥ |
nāntakaḥ sarvabhūtānāṃ na puṃsāṃ vāmalocanā || 6||
āśā dhṛtiṃ hanti samṛddhimantakaḥ
krodhaḥ śriyaṃ hanti yaśaḥ kadaryatā |
apālanaṃ hanti paśūṃśca rājann
ekaḥ kruddho brāhmaṇo hanti rāṣṭram || 7||
ajaśca kāṃsyaṃ ca rathaśca nityaṃ
madhvākarṣaḥ śakuniḥ śrotriyaś ca |
vṛddho jñātiravasanno vayasya
etāni te santu gṛhe sadaiva || 8||
ajokṣā candanaṃ vīṇā ādarśo madhusarpiṣī |
viṣamaudumbaraṃ śaṅkhaḥ svarṇaṃ nābhiśca rocanā || 9||
gṛhe sthāpayitavyāni dhanyāni manurabravīt |
deva brāhmaṇa pūjārthamatithīnāṃ ca bhārata || 10||
idaṃ ca tvāṃ sarvaparaṃ bravīmi
puṇyaṃ padaṃ tāta mahāviśiṣṭam |
na jātu kāmānna bhayānna lobhād
dharmaṃ tyajejjīvitasyāpi hetoḥ || 11||
nityo dharmaḥ sukhaduḥkhe tvanitye
nityo jīvo dhāturasya tvanityaḥ |
tyaktvānityaṃ pratitiṣṭhasva nitye
santuṣya tvaṃ toṣa paro hi lābhaḥ || 12||
mahābalānpaśya manānubhāvān
praśāsya bhūmiṃ dhanadhānya pūrṇām |
rājyāni hitvā vipulāṃśca bhogān
gatānnarendrānvaśamantakasya || 13||
mṛtaṃ putraṃ duḥkhapuṣṭaṃ manuṣyā
utkṣipya rājansvagṛhānnirharanti |
taṃ muktakeśāḥ karuṇaṃ rudantaś
citāmadhye kāṣṭhamiva kṣipanti || 14||
anyo dhanaṃ pretagatasya bhuṅkte
vayāṃsi cāgniśca śarīradhātūn |
dvābhyāmayaṃ saha gacchatyamutra
puṇyena pāpena ca veṣṭyamānaḥ || 15||
utsṛjya vinivartante jñātayaḥ suhṛdaḥ sutāḥ |
agnau prāstaṃ tu puruṣaṃ karmānveti svayaṃ kṛtam || 16||
asmāllokādūrdhvamamuṣya cādho
mahattamastiṣṭhati hyandhakāram |
tadvai mahāmohanamindriyāṇāṃ
budhyasva mā tvāṃ pralabheta rājan || 17||
idaṃ vacaḥ śakṣyasi cedyathāvan
niśamya sarvaṃ pratipattumevam |
yaśaḥ paraṃ prāpsyasi jīvaloke
bhayaṃ na cāmutra na ceha te'sti || 18||
ātmā nadī bhārata puṇyatīrthā
satyodakā dhṛtikūlā damormiḥ |
tasyāṃ snātaḥ pūyate puṇyakarmā
puṇyo hyātmā nityamambho'mbha eva || 19||
kāmakrodhagrāhavatīṃ pañcendriya jalāṃ nadīm |
kṛtvā dhṛtimayīṃ nāvaṃ janma durgāṇi santara || 20||
prajñā vṛddhaṃ dharmavṛddhaṃ svabandhuṃ
vidyā vṛddhaṃ vayasā cāpi vṛddham |
kāryākārye pūjayitvā prasādya
yaḥ sampṛcchenna sa muhyetkadā cit || 21||
dhṛtyā śiśnodaraṃ rakṣetpāṇipādaṃ ca cakṣuṣā |
cakṣuḥ śrotre ca manasā mano vācaṃ ca karmaṇā || 22||
nityodakī nityayajñopavītī
nityasvādhyāyī patitānna varjī |
ṛtaṃ bruvangurave karma kurvan
na brāhmaṇaścyavate brahmalokāt || 23||
adhītya vedānparisaṃstīrya cāgnīn
iṣṭvā yajñaiḥ pālayitvā prajāś ca |
gobrāhmaṇārthe śastrapūtāntarātmā
hataḥ saṅgrāme kṣatriyaḥ svargameti || 24||
vaiśyo'dhītya brāhmaṇānkṣatriyāṃś ca
dhanaiḥ kāle saṃvibhajyāśritāṃś ca |
tretā pūtaṃ dhūmamāghrāya puṇyaṃ
pretya svarge deva sukhāni bhuṅkte || 25||
brahmakṣatraṃ vaiśya varṇaṃ ca śūdraḥ
krameṇaitānnyāyataḥ pūjayānaḥ |
tuṣṭeṣveteṣvavyatho dagdhapāpas
tyaktvā dehaṃ svargasukhāni bhuṅkte || 26||
cāturvarṇyasyaiṣa dharmastavokto
hetuṃ cātra bruvato me nibodha |
kṣātrāddharmāddhīyate pāṇḍuputras
taṃ tvaṃ rājanrājadharme niyuṅkṣva || 27||
dhṛtarāṣṭra uvāca |
evametadyathā māṃ tvamanuśāsati nityadā |
mamāpi ca matiḥ saumya bhavatyevaṃ yathāttha mām || 28||
sā tu buddiḥ kṛtāpyevaṃ pāṇḍavānrapti me sadā |
duryodhanaṃ samāsādya punarviparivartate || 29||
na diṣṭamabhyatikrāntuṃ śakyaṃ martyena kena cit |
diṣṭameva kṛtaṃ manye pauruṣaṃ tu nirarthakam || 30||
|| iti śrīmāhābhārate udyogaparvaṇi prajāgaraparvaṇi viduravākye catvāriṃśo'dhyāyaḥ || 40||
iti vidura nīti samāptā ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in