॥ 𑌇𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌰𑌤𑍇 𑌉𑌦𑍍𑌯𑍋𑌗𑌪𑌰𑍍𑌵𑌣𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌗𑌰𑌪𑌰𑍍𑌵𑌣𑌿
𑌵𑌿𑌦𑍁𑌰𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍇 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑍋𑌽𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌃 ॥
𑌵𑌿𑌦𑍁𑌰 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌸𑌪𑍍𑌤𑌦𑌶𑍇𑌮𑌾𑌨𑍍𑌰𑌾𑌜𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰 𑌮𑌨𑍁𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌯𑌮𑍍𑌭𑍁𑌵𑍋𑌽𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ।
𑌵𑍈𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌾𑌨𑌾𑌕𑌾𑌶𑌂 𑌮𑍁𑌷𑍍𑌟𑌿𑌭𑌿𑌰𑍍𑌘𑍍𑌨𑌤𑌃 ॥ 1॥
𑌤𑌾𑌨𑍇𑌵𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌹𑌿 𑌧𑌨𑍁𑌰𑌨𑌾𑌮𑍍𑌯𑌂 𑌨𑌮𑌤𑍋𑌽𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ।
𑌅𑌥𑍋 𑌮𑌰𑍀𑌚𑌿𑌨𑌃 𑌪𑌾𑌦𑌾𑌨𑌨𑌾𑌮𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌨𑌮𑌤𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 ॥ 2॥
𑌯𑌶𑍍𑌚𑌾𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌂 𑌶𑌾𑌸𑌤𑌿 𑌯𑌶𑍍 𑌚 𑌕𑍁𑌪𑍍𑌯𑌤𑍇
𑌯𑌶𑍍𑌚𑌾𑌤𑌿𑌵𑍇𑌲𑌂 𑌭𑌜𑌤𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌷𑌨𑍍𑌤𑌮𑍍 ।
𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌯𑍋𑌽𑌰𑌕𑍍𑌷𑌤𑌿 𑌭𑌦𑍍𑌰𑌮𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌤𑍇
𑌯𑌶𑍍𑌚𑌾𑌯𑌾𑌚𑍍𑌯𑌂 𑌯𑌾𑌚𑌤𑌿 𑌯𑌶𑍍 𑌚 𑌕𑌤𑍍𑌥𑌤𑍇 ॥ 3॥
𑌯𑌶𑍍𑌚𑌾𑌭𑌿𑌜𑌾𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌕𑌰𑍋𑌤𑍍𑌯𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂
𑌯𑌶𑍍𑌚𑌾𑌬𑌲𑍋 𑌬𑌲𑌿𑌨𑌾 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌵𑍈𑌰𑍀 ।
𑌅𑌶𑍍𑌰𑌦𑍍𑌦𑌧𑌾𑌨𑌾𑌯 𑌚 𑌯𑍋 𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑌿
𑌯𑌶𑍍𑌚𑌾𑌕𑌾𑌮𑍍𑌯𑌂 𑌕𑌾𑌮𑌯𑌤𑍇 𑌨𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰 ॥ 4॥
𑌵𑌧𑍍𑌵𑌾 𑌹𑌾𑌸𑌂 𑌶𑍍𑌵𑌶𑍁𑌰𑍋 𑌯𑌶𑍍 𑌚 𑌮𑌨𑍍𑌯𑌤𑍇
𑌵𑌧𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌸𑌨𑍍𑌨𑍁𑌤 𑌯𑍋 𑌮𑌾𑌨𑌕𑌾𑌮𑌃 ।
𑌪𑌰𑌕𑍍𑌷𑍇𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌪𑌤𑌿 𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌬𑍀𑌜𑌂
𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌚 𑌯𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌵𑌦𑌤𑍇𑌽𑌤𑌿𑌵𑍇𑌲𑌮𑍍 ॥ 5॥
𑌯𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌲𑌬𑍍𑌧𑍍𑌵𑌾 𑌨 𑌸𑍍𑌮𑌰𑌾𑌮𑍀𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚
𑌦𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌯𑌃 𑌕𑌤𑍍𑌥𑌤𑌿 𑌯𑌾𑌚𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌃 ।
𑌯𑌶𑍍𑌚𑌾𑌸𑌤𑌃 𑌸𑌾𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑍁𑌪𑌾𑌸𑌤𑍀𑌹
𑌏𑌤𑍇𑌽𑌨𑍁𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌨𑌿𑌲𑌂 𑌪𑌾𑌶𑌹𑌸𑍍𑌤𑌾𑌃 ॥ 6॥
𑌯𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌯𑌥𑌾 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 𑌯𑍋 𑌮𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑌸𑍍
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌂𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌤𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌸 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌃 ।
𑌮𑌾𑌯𑌾𑌚𑌾𑌰𑍋 𑌮𑌾𑌯𑌯𑌾 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌤𑌵𑍍𑌯𑌃
𑌸𑌾𑌧𑍍𑌵𑌾𑌚𑌾𑌰𑌃 𑌸𑌾𑌧𑍁𑌨𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌦𑍇𑌯𑌃 ॥ 7॥
𑌧𑍃𑌤𑌰𑌾𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌶𑌤𑌾𑌯𑍁𑌰𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌵𑍇𑌦𑍇𑌷𑍁 𑌵𑍈 𑌯𑌦𑌾 ।
𑌨𑌾𑌪𑍍𑌨𑍋𑌤𑍍𑌯𑌥 𑌚 𑌤𑌤𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌾𑌯𑍁𑌃 𑌕𑍇𑌨𑍇𑌹 𑌹𑍇𑌤𑍁𑌨𑌾 ॥ 8॥
𑌵𑌿𑌦𑍁𑌰 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌅𑌤𑌿𑌵𑌾𑌦𑍋𑌽𑌤𑌿𑌮𑌾𑌨𑌶𑍍𑌚 𑌤𑌥𑌾𑌤𑍍𑌯𑌾𑌗𑍋 𑌨𑌰𑌾𑌧𑌿𑌪𑌃 ।
𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌶𑍍𑌚𑌾𑌤𑌿𑌵𑌿𑌵𑌿𑌤𑍍𑌸𑌾 𑌚 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌦𑍍𑌰𑍋𑌹𑌶𑍍𑌚 𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌷𑌟𑍍 ॥ 9॥
𑌏𑌤 𑌏𑌵𑌾𑌸𑌯𑌸𑍍𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌾𑌃 𑌕𑍃𑌨𑍍𑌤𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾𑌯𑍂𑌂𑌷𑌿 𑌦𑍇𑌹𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌏𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌮𑌾𑌨𑌵𑌾𑌨𑍍𑌘𑍍𑌨𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌨 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌰𑍍𑌭𑌦𑍍𑌰𑌮𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌤𑍇 ॥ 10॥
𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈𑌤𑌿 𑌯𑍋 𑌦𑌾𑌰𑌾𑌨𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌗𑍁𑌰𑍁 𑌤𑌕𑍍𑌪𑌗𑌃 ।
𑌵𑍃𑌷𑌲𑍀 𑌪𑌤𑌿𑌰𑍍𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑍋 𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌪𑌾𑌨𑌪𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌭𑌾𑌰𑌤 ॥ 11॥
𑌶𑌰𑌣𑌾𑌗𑌤𑌹𑌾 𑌚𑍈𑌵 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌹𑌣𑍈𑌃 𑌸𑌮𑌾𑌃 ।
𑌏𑌤𑍈𑌃 𑌸𑌮𑍇𑌤𑍍𑌯 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌯𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌿𑌃 ॥ 12॥
𑌗𑍃𑌹𑍀 𑌵𑌦𑌾𑌨𑍍𑌯𑍋𑌽𑌨𑌪𑌵𑌿𑌦𑍍𑌧 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌃
𑌶𑍇𑌷𑌾𑌨𑍍𑌨 𑌭𑍋𑌕𑌾𑌪𑍍𑌯𑌵𑌿𑌹𑌿𑌂𑌸𑌕𑌶𑍍 𑌚 ।
𑌨𑌾𑌨𑌰𑍍𑌥𑌕𑍃𑌤𑍍𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌕𑌲𑌿𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌜𑍍𑌞𑌃
𑌸𑌤𑍍𑌯𑍋 𑌮𑍃𑌦𑍁𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌮𑍁𑌪𑍈𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 13॥
𑌸𑍁𑌲𑌭𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌾 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌸𑌤𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌵𑌾𑌦𑌿𑌨𑌃 ।
𑌅𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍁 𑌪𑌥𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑌾 𑌚 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌲𑌭𑌃 ॥ 14॥
𑌯𑍋 𑌹𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌪𑌾𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌹𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑍇 ।
𑌅𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑍍𑌯𑌾𑌹 𑌪𑌥𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌤𑍇𑌨 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌸𑌹𑌾𑌯𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 15॥
𑌤𑍍𑌯𑌜𑍇𑌤𑍍𑌕𑍁𑌲𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌕𑍁𑌲𑌂 𑌤𑍍𑌯𑌜𑍇𑌤𑍍 ।
𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌜𑌨𑌪𑌦𑌸𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍀𑌂 𑌤𑍍𑌯𑌜𑍇𑌤𑍍 ॥ 16॥
𑌆𑌪𑌦𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌧𑌨𑌂 𑌰𑌕𑍍𑌷𑍇𑌦𑍍𑌦𑌾𑌰𑌾𑌨𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍇𑌦𑍍𑌧𑌨𑍈𑌰𑌪𑌿 ।
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌸𑌤𑌤𑌂 𑌰𑌕𑍍𑌷𑍇𑌦𑍍𑌦𑌾𑌰𑍈𑌰𑌪𑌿 𑌧𑌨𑍈𑌰𑌪𑌿 ॥ 17॥
𑌉𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌮𑌯𑌾 𑌦𑍍𑌯𑍂𑌤𑌕𑌾𑌲𑍇𑌽𑌪𑌿 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍
𑌨𑍈𑌵𑌂 𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌤𑌿𑌪𑍀𑌯 ।
𑌤𑌦𑍗𑌷𑌧𑌂 𑌪𑌥𑍍𑌯𑌮𑌿𑌵𑌾𑌤𑍁𑌰𑌸𑍍𑌯
𑌨 𑌰𑍋𑌚𑌤𑍇 𑌤𑌵 𑌵𑍈𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯 ॥ 18॥
𑌕𑌾𑌕𑍈𑌰𑌿𑌮𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌬𑌰𑍍𑌹𑌾𑌨𑍍𑌮𑌯𑍂𑌰𑌾𑌨𑍍
𑌪𑌰𑌾𑌜𑍈𑌷𑍍𑌠𑌾𑌃 𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑌵𑌾𑌨𑍍𑌧𑌾𑌰𑍍𑌤𑌰𑌾𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑍈𑌃 ।
𑌹𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌿𑌂𑌹𑌾𑌨𑍍𑌕𑍍𑌰𑍋𑌷𑍍𑌟𑍁 𑌕𑌾𑌨𑍍𑌗𑍂𑌹𑌮𑌾𑌨𑌃
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍇 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌶𑍋𑌚𑌿𑌤𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌨𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰 ॥ 19॥
𑌯𑌸𑍍𑌤𑌾𑌤 𑌨 𑌕𑍍𑌰𑍁𑌧𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌕𑌾𑌲𑌂
𑌭𑍃𑌤𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌹𑌿𑌤𑍇 𑌰𑌤𑌸𑍍𑌯 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌭𑍃𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌭𑌰𑍍𑌤𑌰𑌿 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌸𑌨𑍍𑌤𑌿
𑌨 𑌚𑍈𑌨𑌮𑌾𑌪𑌤𑍍𑌸𑍁 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌜𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 20॥
𑌨 𑌭𑍃𑌤𑍍𑌯𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌂𑌰𑍋𑌧𑌨𑍇𑌨
𑌬𑌾𑌹𑍍𑌯𑌂 𑌜𑌨𑌂 𑌸𑌞𑍍𑌜𑌿𑌘𑍃𑌕𑍍𑌷𑍇𑌦𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌮𑍍 ।
𑌤𑍍𑌯𑌜𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌹𑍍𑌯𑍇𑌨𑌮𑍁𑌚𑌿𑌤𑌾𑌵𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌾𑌃
𑌸𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌧𑌾 𑌹𑍍𑌯𑌮𑌾𑌤𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌹𑍀𑌨𑌭𑍋𑌗𑌾𑌃 ॥ 21॥
𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌸𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑌾𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌣𑍍𑌯𑍍
𑌆𑌯𑌵𑍍𑌯𑌯𑌾𑌵𑌨𑍁𑌰𑍂𑌪𑌾𑌂 𑌚 𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌿𑌮𑍍 ।
𑌸𑌙𑍍𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑍀𑌯𑌾𑌦𑌨𑍁𑌰𑍂𑌪𑌾𑌨𑍍𑌸𑌹𑌾𑌯𑌾𑌨𑍍
𑌸𑌹𑌾𑌯𑌸𑌾𑌧𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌹𑌿 𑌦𑍁𑌷𑍍𑌕𑌰𑌾𑌣𑌿 ॥ 22॥
𑌅𑌭𑌿𑌪𑍍𑌰𑌾𑌯𑌂 𑌯𑍋 𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍁 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌃
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌣𑌿 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌣𑌿 𑌕𑌰𑍋𑌤𑍍𑌯𑌤𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍀𑌃 ।
𑌵𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌹𑌿𑌤𑌾𑌨𑌾𑌮𑌨𑍁𑌰𑌕𑍍𑌤 𑌆𑌰𑍍𑌯𑌃
𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞 𑌆𑌤𑍍𑌮𑍇𑌵 𑌹𑌿 𑌸𑍋𑌽𑌨𑍁𑌕𑌮𑍍𑌪𑍍𑌯𑌃 ॥ 23॥
𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌤𑍁 𑌯𑍋 𑌨𑌾𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌤𑍇𑌽𑌨𑍁𑌶𑌿𑌷𑍍𑌟𑌃
𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌾𑌹 𑌯𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌨𑌿𑌯𑍁𑌜𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌜𑍍𑌞𑌾𑌭𑌿𑌮𑌾𑌨𑍀 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌕𑍂𑌲𑌵𑌾𑌦𑍀
𑌤𑍍𑌯𑌾𑌜𑍍𑌯𑌃 𑌸 𑌤𑌾𑌦𑍃𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌰𑌯𑍈𑌵 𑌭𑍃𑌤𑍍𑌯𑌃 ॥ 24॥
𑌅𑌸𑍍𑌤𑌬𑍍𑌧𑌮𑌕𑍍𑌲𑍀𑌬𑌮𑌦𑍀𑌰𑍍𑌘𑌸𑍂𑌤𑍍𑌰𑌂
𑌸𑌾𑌨𑍁𑌕𑍍𑌰𑍋𑌶𑌂 𑌶𑍍𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌮𑌹𑌾𑌰𑍍𑌯𑌮𑌨𑍍𑌯𑍈𑌃 ।
𑌅𑌰𑍋𑌗 𑌜𑌾𑌤𑍀𑌯𑌮𑍁𑌦𑌾𑌰𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂
𑌦𑍂𑌤𑌂 𑌵𑌦𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌷𑍍𑌟 𑌗𑍁𑌣𑍋𑌪𑌪𑌨𑍍𑌨𑌮𑍍 ॥ 25॥
𑌨 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑌾𑌜𑍍𑌜𑌾𑌤𑍁 𑌪𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌗𑍇𑌹𑌂
𑌗𑌚𑍍𑌛𑍇𑌨𑍍𑌨𑌰𑌶𑍍𑌚𑍇𑌤𑌯𑌾𑌨𑍋 𑌵𑌿𑌕𑌾𑌲𑍇 ।
𑌨 𑌚𑌤𑍍𑌵𑌰𑍇 𑌨𑌿𑌶𑌿 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑍇𑌨𑍍𑌨𑌿𑌗𑍂𑌢𑍋
𑌨 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌯𑍋𑌷𑌿𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑌯𑍀𑌤 ॥ 26॥
𑌨 𑌨𑌿𑌹𑍍𑌨𑌵𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌰 𑌗𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌗𑌚𑍍𑌛𑍇𑌤𑍍
𑌸𑌂𑌸𑍃𑌷𑍍𑌟 𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌕𑍁𑌸𑌙𑍍𑌗𑌤𑌸𑍍𑌯 ।
𑌨 𑌚 𑌬𑍍𑌰𑍂𑌯𑌾𑌨𑍍𑌨𑌾𑌶𑍍𑌵𑌸𑌾𑌮𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌯𑍀𑌤𑌿
𑌸 𑌕𑌾𑌰𑌣𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌪𑌦𑍇𑌶𑌂 𑌤𑍁 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍 ॥ 27॥
𑌘𑍃𑌣𑍀 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌪𑍁𑌂𑌶𑍍𑌚𑌲𑍀 𑌰𑌾𑌜𑌭𑍃𑌤𑍍𑌯𑌃
𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍋 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌧𑌵𑌾 𑌬𑌾𑌲 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾 ।
𑌸𑍇𑌨𑌾 𑌜𑍀𑌵𑍀 𑌚𑍋𑌦𑍍𑌧𑍃𑌤 𑌭𑌕𑍍𑌤 𑌏𑌵
𑌵𑍍𑌯𑌵𑌹𑌾𑌰𑍇 𑌵𑍈 𑌵𑌰𑍍𑌜𑌨𑍀𑌯𑌾𑌃 𑌸𑍍𑌯𑍁𑌰𑍇𑌤𑍇 ॥ 28॥
𑌗𑍁𑌣𑌾 𑌦𑌶 𑌸𑍍𑌨𑌾𑌨𑌶𑍀𑌲𑌂 𑌭𑌜𑌨𑍍𑌤𑍇
𑌬𑌲𑌂 𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌰𑌵𑌰𑍍𑌣𑌪𑍍𑌰𑌶𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌃 ।
𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌶𑍍𑌚 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌶𑍁𑌦𑍍𑌧𑌤𑌾 𑌚
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌃 𑌸𑍗𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌰𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌨𑌾𑌰𑍍𑌯𑌃 ॥ 29॥
𑌗𑍁𑌣𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌷𑌣𑍍𑌮𑌿𑌤𑌭𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌭𑌜𑌨𑍍𑌤𑍇
𑌆𑌰𑍋𑌗𑍍𑌯𑌮𑌾𑌯𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌸𑍁𑌖𑌂 𑌬𑌲𑌂 𑌚 ।
𑌅𑌨𑌾𑌵𑌿𑌲𑌂 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌵𑍇𑌦𑌪𑌤𑍍𑌯𑌂
𑌨 𑌚𑍈𑌨𑌮𑌾𑌦𑍍𑌯𑍂𑌨 𑌇𑌤𑌿 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 30॥
𑌅𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌶𑍀𑌲𑌂 𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌶𑌨𑌂 𑌚
𑌲𑍋𑌕𑌦𑍍𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌬𑌹𑍁 𑌮𑌾𑌯𑌂 𑌨𑍃𑌶𑌂𑌸𑌮𑍍 ।
𑌅𑌦𑍇𑌶𑌕𑌾𑌲𑌜𑍍𑌞𑌮𑌨𑌿𑌷𑍍𑌟 𑌵𑍇𑌷𑌮𑍍
𑌏𑌤𑌾𑌨𑍍𑌗𑍃𑌹𑍇 𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌵𑌾𑌸𑌯𑍀𑌤 ॥ 31॥
𑌕𑌦𑌰𑍍𑌯𑌮𑌾𑌕𑍍𑌰𑍋𑌶𑌕𑌮𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌂 𑌚
𑌵𑌰𑌾𑌕 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑌮𑌮𑌾𑌨𑍍𑌯 𑌮𑌾𑌨𑌿𑌨𑌮𑍍 ।
𑌨𑌿𑌷𑍍𑌠𑍂𑌰𑌿𑌣𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌵𑍈𑌰𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌘𑍍𑌨𑌮𑍍
𑌏𑌤𑌾𑌨𑍍𑌭𑍃𑌤𑌾𑌰𑍍𑌤𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌨 𑌜𑌾𑌤𑍁 𑌯𑌾𑌚𑍇𑌤𑍍 ॥ 32॥
𑌸𑌙𑍍𑌕𑍍𑌲𑌿𑌷𑍍𑌟𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾𑌣𑌮𑌤𑌿𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌦𑌂
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾𑌨𑍃𑌤𑌂 𑌚𑌾𑌦𑍃𑌢 𑌭𑌕𑍍𑌤𑌿𑌕𑌂 𑌚 ।
𑌵𑌿𑌕𑍃𑌷𑍍𑌟𑌰𑌾𑌗𑌂 𑌬𑌹𑍁𑌮𑌾𑌨𑌿𑌨𑌂 𑌚𑌾𑌪𑍍𑌯𑍍
𑌏𑌤𑌾𑌨𑍍𑌨 𑌸𑍇𑌵𑍇𑌤 𑌨𑌰𑌾𑌧𑌮𑌾𑌨𑍍𑌷𑌟𑍍 ॥ 33॥
𑌸𑌹𑌾𑌯𑌬𑌨𑍍𑌧𑌨𑌾 𑌹𑍍𑌯𑌰𑍍𑌥𑌾𑌃 𑌸𑌹𑌾𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚𑌾𑌰𑍍𑌥𑌬𑌨𑍍𑌧𑌨𑌾𑌃 ।
𑌅𑌨𑍍𑌯𑍋𑌨𑍍𑌯𑌬𑌨𑍍𑌧𑌨𑌾𑌵𑍇𑌤𑍗 𑌵𑌿𑌨𑌾𑌨𑍍𑌯𑍋𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌨 𑌸𑌿𑌧𑍍𑌯𑌤𑌃 ॥ 34॥
𑌉𑌤𑍍𑌪𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌨𑌨𑍃𑌣𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾
𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌿𑌂 𑌚 𑌤𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋𑌽𑌨𑍁𑌵𑌿𑌧𑌾𑌯 𑌕𑌾𑌂 𑌚𑌿𑌤𑍍 ।
𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑍇 𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰𑍀𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌪𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾
𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌸𑌂𑌸𑍍𑌥𑍋 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌵𑌦𑍍𑌬𑍁𑌭𑍂𑌷𑍇𑌤𑍍 ॥ 35॥
𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌯𑌤𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑌾𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌶𑍍𑌚 𑌸𑍁𑌖𑌾𑌵𑌹𑌮𑍍 ।
𑌤𑌤𑍍𑌕𑍁𑌰𑍍𑌯𑌾𑌦𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰𑍋 𑌹𑍍𑌯𑍇𑌤𑌨𑍍𑌮𑍂𑌲𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌯𑍇 ॥ 36॥
𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌵𑌸𑍍𑌤𑍇𑌜𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑍁𑌤𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑍇𑌵 𑌚 ।
𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑌾𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌿 𑌭𑌯𑌂 𑌕𑍁𑌤𑌃 ॥ 37॥
𑌪𑌶𑍍𑌯 𑌦𑍋𑌷𑌾𑌨𑍍𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑌵𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌗𑍍𑌰𑌹𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌂
𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌵𑍍𑌯𑌥𑍇𑌰𑌨𑍍𑌨𑌪𑌿 𑌦𑍇𑌵𑌾𑌃 𑌸 𑌶𑌕𑍍𑌰𑌾𑌃 ।
𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍈𑌰𑍍𑌵𑍈𑌰𑌂 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌮𑍁𑌦𑍍𑌵𑌿𑌗𑍍𑌨𑌵𑌾𑌸𑍋
𑌯𑌶𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌣𑌾𑌶𑍋 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌷𑌤𑌾𑌂 𑌚 𑌹𑌰𑍍𑌷𑌃 ॥ 38॥
𑌭𑍀𑌷𑍍𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌕𑍋𑌪𑌸𑍍𑌤𑌵 𑌚𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰 𑌕𑌲𑍍𑌪
𑌦𑍍𑌰𑍋𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌶𑍍𑌚 𑌯𑍁𑌧𑌿𑌷𑍍𑌠𑌿𑌰𑌸𑍍𑌯 ।
𑌉𑌤𑍍𑌸𑌾𑌦𑌯𑍇𑌲𑍍𑌲𑍋𑌕𑌮𑌿𑌮𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌃
𑌶𑍍𑌵𑍇𑌤𑍋 𑌗𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑌿𑌰𑍍𑌯𑌗𑌿𑌵𑌾𑌪𑌤𑌨𑍍𑌖𑍇 ॥ 39॥
𑌤𑌵 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌶𑌤𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌕𑌰𑍍𑌣𑌃 𑌪𑌞𑍍𑌚 𑌚 𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑌵𑌾𑌃 ।
𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍀𑌮𑌨𑍁𑌶𑌾𑌸𑍇𑌯𑍁𑌰𑌖𑌿𑌲𑌾𑌂 𑌸𑌾𑌗𑌰𑌾𑌮𑍍𑌬𑌰𑌾𑌮𑍍 ॥ 40॥
𑌧𑌾𑌰𑍍𑌤𑌰𑌾𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑌾 𑌵𑌨𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑌾𑌃 𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍁𑌸𑍁𑌤𑌾 𑌮𑌤𑌾𑌃 ।
𑌮𑌾 𑌵𑌨𑌂 𑌛𑌿𑌨𑍍𑌧𑌿 𑌸 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑌂 𑌮𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌨𑍀𑌨𑌶𑍋 𑌵𑌨𑌾𑌤𑍍 ॥ 41॥
𑌨 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌦𑍍𑌵𑌨𑌮𑍃𑌤𑍇 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑌾 𑌨 𑌸𑍍𑌯𑍁𑌰𑍃𑌤𑍇 𑌵𑌨𑌮𑍍 ।
𑌵𑌨𑌂 𑌹𑌿 𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑍈𑌰𑍍𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌨𑌨𑌮𑍍 ॥ 42॥
𑌨 𑌤𑌥𑍇𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌕𑌲𑍍𑌯𑌾𑌣𑌾𑌃 𑌪𑌰𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌵𑍇𑌦𑌿𑌤𑍁𑌂 𑌗𑍁𑌣𑌾𑌨𑍍 ।
𑌯𑌥𑍈𑌷𑌾𑌂 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌨𑍈𑌰𑍍𑌗𑍁𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌪𑌾𑌪𑌚𑍇𑌤𑌸𑌃 ॥ 43॥
𑌅𑌰𑍍𑌥𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌪𑌰𑌾𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌮𑌮𑍇𑌵𑌾𑌦𑌿𑌤𑌶𑍍 𑌚𑌰𑍇𑌤𑍍 ।
𑌨 𑌹𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌦𑌪𑍈𑌤𑍍𑌯𑌰𑍍𑌥𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌲𑍋𑌕𑌾𑌦𑌿𑌵𑌾𑌮𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 44॥
𑌯𑌸𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌵𑌿𑌰𑌤𑌃 𑌪𑌾𑌪𑌾𑌤𑍍𑌕𑌲𑍍𑌯𑌾𑌣𑍇 𑌚 𑌨𑌿𑌵𑍇𑌶𑌿𑌤𑌃 ।
𑌤𑍇𑌨 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑌿𑌰𑍍𑌵𑌿𑌕𑍃𑌤𑌿𑌰𑍍𑌶𑍍𑌚 𑌯𑌾 ॥ 45॥
𑌯𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌮𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌚 𑌯𑌥𑌾𑌕𑌾𑌲𑌂 𑌨𑌿𑌷𑍇𑌵𑌤𑍇 ।
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑌕𑌾𑌮𑌸𑌂𑌯𑍋𑌗𑌂 𑌯𑍋𑌽𑌮𑍁𑌤𑍍𑌰𑍇𑌹 𑌚 𑌵𑌿𑌨𑍍𑌦𑌤𑌿 ॥ 46॥
𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌯𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 𑌯𑍋 𑌵𑍇𑌗𑌮𑍁𑌤𑍍𑌥𑌿𑌤𑌂 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌹𑌰𑍍𑌷𑌯𑍋𑌃 ।
𑌸 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑍋 𑌭𑌾𑌜𑌨𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌤𑍍𑌸𑍁 𑌨 𑌮𑍁𑌹𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 47॥
𑌬𑌲𑌂 𑌪𑌞𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌧𑌂 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌬𑍋𑌧 𑌮𑍇 ।
𑌯𑌤𑍍𑌤𑍁 𑌬𑌾𑌹𑍁𑌬𑌲𑌂 𑌨𑌾𑌮 𑌕𑌨𑌿𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌬𑌲𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 48॥
𑌅𑌮𑌾𑌤𑍍𑌯𑌲𑌾𑌭𑍋 𑌭𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌤𑍀𑌯𑌂 𑌬𑌲𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌧𑌨𑌲𑌾𑌭𑌸𑍍𑌤𑍃𑌤𑍀𑌯𑌂 𑌤𑍁 𑌬𑌲𑌮𑌾𑌹𑍁𑌰𑍍𑌜𑌿𑌗𑍀𑌷𑌵𑌃 ॥ 49॥
𑌯𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌹𑌜𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌪𑌿𑌤𑍃𑌪𑍈𑌤𑌾𑌮𑌹𑌂 𑌬𑌲𑌮𑍍 ।
𑌅𑌭𑌿𑌜𑌾𑌤 𑌬𑌲𑌂 𑌨𑌾𑌮 𑌤𑌚𑍍𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌬𑌲𑌂 𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 50॥
𑌯𑍇𑌨 𑌤𑍍𑌵𑍇𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌣𑌿 𑌸𑌙𑍍𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌭𑌾𑌰𑌤 ।
𑌯𑌦𑍍𑌬𑌲𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌬𑌲𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌜𑍍𑌞𑌾 𑌬𑌲𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 51॥
𑌮𑌹𑌤𑍇 𑌯𑍋𑌽𑌪𑌕𑌾𑌰𑌾𑌯 𑌨𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌵𑍇𑌨𑍍𑌨𑌰𑌃 ।
𑌤𑍇𑌨 𑌵𑍈𑌰𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌸𑌜𑍍𑌯 𑌦𑍂𑌰𑌸𑍍𑌥𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑍀𑌤𑌿 𑌨𑌾𑌶𑍍𑌵𑌸𑍇𑌤𑍍 ॥ 52॥
𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍀𑌷𑍁 𑌰𑌾𑌜𑌸𑍁 𑌸𑌰𑍍𑌪𑍇𑌷𑍁 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑍇 𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌸𑍇𑌵𑌿𑌷𑍁 ।
𑌭𑍋𑌗𑍇 𑌚𑌾𑌯𑍁𑌷𑌿 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑌂 𑌕𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌃 𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌤𑌿 ॥ 53॥
𑌪𑍍𑌰𑌜𑍍𑌞𑌾 𑌶𑌰𑍇𑌣𑌾𑌭𑌿𑌹𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌜𑌨𑍍𑌤𑍋𑌶𑍍
𑌚𑌿𑌕𑌿𑌤𑍍𑌸𑌕𑌾𑌃 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌨 𑌚𑍗𑌷𑌧𑌾𑌨𑌿 ।
𑌨 𑌹𑍋𑌮𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌨 𑌚 𑌮𑌙𑍍𑌗𑌲𑌾𑌨𑌿
𑌨𑌾𑌥𑌰𑍍𑌵𑌣𑌾 𑌨𑌾𑌪𑍍𑌯𑌗𑌦𑌾𑌃 𑌸𑍁𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌃 ॥ 54॥
𑌸𑌰𑍍𑌪𑌶𑍍𑌚𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌿𑌂𑌹𑌶𑍍𑌚 𑌕𑍁𑌲𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌶𑍍𑌚 𑌭𑌾𑌰𑌤 ।
𑌨𑌾𑌵𑌜𑍍𑌞𑍇𑌯𑌾 𑌮𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑍇𑌣 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌤𑍇 𑌹𑍍𑌯𑌤𑌿𑌤𑍇𑌜𑌸𑌃 ॥ 55॥
𑌅𑌗𑍍𑌨𑌿𑌸𑍍𑌤𑍇𑌜𑍋 𑌮𑌹𑌲𑍍𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌗𑍂𑌢𑌸𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 𑌦𑌾𑌰𑍁𑌷𑍁 ।
𑌨 𑌚𑍋𑌪𑌯𑍁𑌙𑍍𑌕𑍍𑌤𑍇 𑌤𑌦𑍍𑌦𑌾𑌰𑍁 𑌯𑌾𑌵𑌨𑍍𑌨𑍋 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌪𑌰𑍈𑌃 ॥ 56॥
𑌸 𑌏𑌵 𑌖𑌲𑍁 𑌦𑌾𑌰𑍁𑌭𑍍𑌯𑍋 𑌯𑌦𑌾 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌥𑍍𑌯 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌤𑌦𑌾 𑌤𑌚𑍍𑌚 𑌵𑌨𑌂 𑌚𑌾𑌨𑍍𑌯𑌨𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌦𑌹𑌤𑍍𑌯𑌾𑌶𑍁 𑌤𑍇𑌜𑌸𑌾 ॥ 57॥
𑌏𑌵𑌮𑍇𑌵 𑌕𑍁𑌲𑍇 𑌜𑌾𑌤𑌾𑌃 𑌪𑌾𑌵𑌕𑍋𑌪𑌮 𑌤𑍇𑌜𑌸𑌃 ।
𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌵𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌨𑌿𑌰𑌾𑌕𑌾𑌰𑌾𑌃 𑌕𑌾𑌷𑍍𑌠𑍇𑌽𑌗𑍍𑌨𑌿𑌰𑌿𑌵 𑌶𑍇𑌰𑌤𑍇 ॥ 58॥
𑌲𑌤𑌾 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌸𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌃 𑌶𑌾𑌲𑌾𑌃 𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍁𑌸𑍁𑌤𑌾 𑌮𑌤𑌾𑌃 ।
𑌨 𑌲𑌤𑌾 𑌵𑌰𑍍𑌧𑌤𑍇 𑌜𑌾𑌤𑍁 𑌮𑌹𑌾𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑌮𑌨𑌾𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑌾 ॥ 59॥
𑌵𑌨𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌂𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌸𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍋𑌽𑌮𑍍𑌬𑌿𑌕𑍇𑌯
𑌸𑌿𑌂𑌹𑌾𑌨𑍍𑌵𑌨𑍇 𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑌵𑌾𑌂𑌸𑍍𑌤𑌾𑌤 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌧𑌿 ।
𑌸𑌿𑌂𑌹𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌹𑍀𑌨𑌂 𑌹𑌿 𑌵𑌨𑌂 𑌵𑌿𑌨𑌶𑍍𑌯𑍇𑌤𑍍
𑌸𑌿𑌂𑌹𑌾 𑌵𑌿𑌨𑌶𑍍𑌯𑍇𑌯𑍁𑌰𑍃𑌤𑍇 𑌵𑌨𑍇𑌨 ॥ 60॥
॥ 𑌇𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌰𑌤𑍇 𑌉𑌦𑍍𑌯𑍋𑌗𑌪𑌰𑍍𑌵𑌣𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌗𑌰𑌪𑌰𑍍𑌵𑌣𑌿
𑌵𑌿𑌦𑍁𑌰𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍇 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑍋𑌽𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌃 ॥ 37॥
Roman (IAST) Transliteration
|| iti śrīmahābhārate udyogaparvaṇi prajāgaraparvaṇi
viduravākye saptatriṃśo'dhyāyaḥ ||
vidura uvāca |
saptadaśemānrājendra manuḥ svāyambhuvo'bravīt |
vaicitravīrya puruṣānākāśaṃ muṣṭibhirghnataḥ || 1||
tānevindrasya hi dhanuranāmyaṃ namato'bravīt |
atho marīcinaḥ pādānanāmyānnamatastathā || 2||
yaścāśiṣyaṃ śāsati yaś ca kupyate
yaścātivelaṃ bhajate dviṣantam |
striyaśca yo'rakṣati bhadramastu te
yaścāyācyaṃ yācati yaś ca katthate || 3||
yaścābhijātaḥ prakarotyakāryaṃ
yaścābalo balinā nityavairī |
aśraddadhānāya ca yo bravīti
yaścākāmyaṃ kāmayate narendra || 4||
vadhvā hāsaṃ śvaśuro yaś ca manyate
vadhvā vasannuta yo mānakāmaḥ |
parakṣetre nirvapati yaśca bījaṃ
striyaṃ ca yaḥ parivadate'tivelam || 5||
yaścaiva labdhvā na smarāmītyuvāca
dattvā ca yaḥ katthati yācyamānaḥ |
yaścāsataḥ sāntvamupāsatīha
ete'nuyāntyanilaṃ pāśahastāḥ || 6||
yasminyathā vartate yo manuṣyas
tasmiṃstathā vartitavyaṃ sa dharmaḥ |
māyācāro māyayā vartitavyaḥ
sādhvācāraḥ sādhunā pratyudeyaḥ || 7||
dhṛtarāṣṭra uvāca |
śatāyuruktaḥ puruṣaḥ sarvavedeṣu vai yadā |
nāpnotyatha ca tatsarvamāyuḥ keneha hetunā || 8||
vidura uvāca |
ativādo'timānaśca tathātyāgo narādhipaḥ |
krodhaścātivivitsā ca mitradrohaśca tāni ṣaṭ || 9||
eta evāsayastīkṣṇāḥ kṛntantyāyūṃṣi dehinām |
etāni mānavānghnanti na mṛtyurbhadramastu te || 10||
viśvastasyaiti yo dārānyaścāpi guru takpagaḥ |
vṛṣalī patirdvijo yaśca pānapaścaiva bhārata || 11||
śaraṇāgatahā caiva sarve brahmahaṇaiḥ samāḥ |
etaiḥ sametya kartavyaṃ prāyaścittamiti śrutiḥ || 12||
gṛhī vadānyo'napaviddha vākyaḥ
śeṣānna bhokāpyavihiṃsakaś ca |
nānarthakṛttyaktakaliḥ kṛtajñaḥ
satyo mṛduḥ svargamupaiti vidvān || 13||
sulabhāḥ puruṣā rājansatataṃ priyavādinaḥ |
apriyasya tu pathyasya vaktā śrotā ca durlabhaḥ || 14||
yo hi dharmaṃ vyapāśritya hitvā bhartuḥ priyāpriye |
apriyāṇyāha pathyāni tena rājā sahāyavān || 15||
tyajetkulārthe puruṣaṃ grāmasyārthe kulaṃ tyajet |
grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet || 16||
āpadarthaṃ dhanaṃ rakṣeddārānrakṣeddhanairapi |
ātmānaṃ satataṃ rakṣeddārairapi dhanairapi || 17||
uktaṃ mayā dyūtakāle'pi rājan
naivaṃ yuktaṃ vacanaṃ prātipīya |
tadauṣadhaṃ pathyamivāturasya
na rocate tava vaicitra vīrya || 18||
kākairimāṃścitrabarhānmayūrān
parājaiṣṭhāḥ pāṇḍavāndhārtarāṣṭraiḥ |
hitvā siṃhānkroṣṭu kāngūhamānaḥ
prāpte kāle śocitā tvaṃ narendra || 19||
yastāta na krudhyati sarvakālaṃ
bhṛtyasya bhaktasya hite ratasya |
tasminbhṛtyā bhartari viśvasanti
na cainamāpatsu parityajanti || 20||
na bhṛtyānāṃ vṛtti saṃrodhanena
bāhyaṃ janaṃ sañjighṛkṣedapūrvam |
tyajanti hyenamucitāvaruddhāḥ
snigdhā hyamātyāḥ parihīnabhogāḥ || 21||
kṛtyāni pūrvaṃ parisaṅkhyāya sarvāṇy
āyavyayāvanurūpāṃ ca vṛttim |
saṅgṛhṇīyādanurūpānsahāyān
sahāyasādhyāni hi duṣkarāṇi || 22||
abhiprāyaṃ yo viditvā tu bhartuḥ
sarvāṇi kāryāṇi karotyatandrīḥ |
vaktā hitānāmanurakta āryaḥ
śaktijña ātmeva hi so'nukampyaḥ || 23||
vākyaṃ tu yo nādriyate'nuśiṣṭaḥ
pratyāha yaścāpi niyujyamānaḥ |
prajñābhimānī pratikūlavādī
tyājyaḥ sa tādṛktvarayaiva bhṛtyaḥ || 24||
astabdhamaklībamadīrghasūtraṃ
sānukrośaṃ ślakṣṇamahāryamanyaiḥ |
aroga jātīyamudāravākyaṃ
dūtaṃ vadantyaṣṭa guṇopapannam || 25||
na viśvāsājjātu parasya gehaṃ
gacchennaraścetayāno vikāle |
na catvare niśi tiṣṭhennigūḍho
na rājanyāṃ yoṣitaṃ prārthayīta || 26||
na nihnavaṃ satra gatasya gacchet
saṃsṛṣṭa mantrasya kusaṅgatasya |
na ca brūyānnāśvasāmi tvayīti
sa kāraṇaṃ vyapadeśaṃ tu kuryāt || 27||
ghṛṇī rājā puṃścalī rājabhṛtyaḥ
putro bhrātā vidhavā bāla putrā |
senā jīvī coddhṛta bhakta eva
vyavahāre vai varjanīyāḥ syurete || 28||
guṇā daśa snānaśīlaṃ bhajante
balaṃ rūpaṃ svaravarṇapraśuddhiḥ |
sparśaśca gandhaśca viśuddhatā ca
śrīḥ saukumāryaṃ pravarāśca nāryaḥ || 29||
guṇāśca ṣaṇmitabhuktaṃ bhajante
ārogyamāyuśca sukhaṃ balaṃ ca |
anāvilaṃ cāsya bhavedapatyaṃ
na cainamādyūna iti kṣipanti || 30||
akarma śīlaṃ ca mahāśanaṃ ca
lokadviṣṭaṃ bahu māyaṃ nṛśaṃsam |
adeśakālajñamaniṣṭa veṣam
etāngṛhe na prativāsayīta || 31||
kadaryamākrośakamaśrutaṃ ca
varāka sambhūtamamānya māninam |
niṣṭhūriṇaṃ kṛtavairaṃ kṛtaghnam
etānbhṛtārto'pi na jātu yācet || 32||
saṅkliṣṭakarmāṇamatipravādaṃ
nityānṛtaṃ cādṛḍha bhaktikaṃ ca |
vikṛṣṭarāgaṃ bahumāninaṃ cāpy
etānna seveta narādhamānṣaṭ || 33||
sahāyabandhanā hyarthāḥ sahāyāścārthabandhanāḥ |
anyonyabandhanāvetau vinānyonyaṃ na sidhyataḥ || 34||
utpādya putrānanṛṇāṃśca kṛtvā
vṛttiṃ ca tebhyo'nuvidhāya kāṃ cit |
sthāne kumārīḥ pratipādya sarvā
araṇyasaṃstho munivadbubhūṣet || 35||
hitaṃ yatsarvabhūtānāmātmanaśca sukhāvaham |
tatkuryādīśvaro hyetanmūlaṃ dharmārthasiddhaye || 36||
buddhiḥ prabhāvastejaśca sattvamutthānameva ca |
vyavasāyaśca yasya syāttasyāvṛtti bhayaṃ kutaḥ || 37||
paśya doṣānpāṇḍavairvigrahe tvaṃ
yatra vyatherannapi devāḥ sa śakrāḥ |
putrairvairaṃ nityamudvignavāso
yaśaḥ praṇāśo dviṣatāṃ ca harṣaḥ || 38||
bhīṣmasya kopastava cendra kalpa
droṇasya rājñaśca yudhiṣṭhirasya |
utsādayellokamimaṃ pravṛddhaḥ
śveto grahastiryagivāpatankhe || 39||
tava putraśataṃ caiva karṇaḥ pañca ca pāṇḍavāḥ |
pṛthivīmanuśāseyurakhilāṃ sāgarāmbarām || 40||
dhārtarāṣṭrā vanaṃ rājanvyāghrāḥ pāṇḍusutā matāḥ |
mā vanaṃ chindhi sa vyāghraṃ mā vyāghrānnīnaśo vanāt || 41||
na syādvanamṛte vyāghrānvyāghrā na syurṛte vanam |
vanaṃ hi rakṣyate vyāghrairvyāghrānrakṣati kānanam || 42||
na tathecchantyakalyāṇāḥ pareṣāṃ vedituṃ guṇān |
yathaiṣāṃ jñātumicchanti nairguṇyaṃ pāpacetasaḥ || 43||
arthasiddhiṃ parāmicchandharmamevāditaś caret |
na hi dharmādapaityarthaḥ svargalokādivāmṛtam || 44||
yasyātmā virataḥ pāpātkalyāṇe ca niveśitaḥ |
tena sarvamidaṃ buddhaṃ prakṛtirvikṛtirśca yā || 45||
yo dharmamarthaṃ kāmaṃ ca yathākālaṃ niṣevate |
dharmārthakāmasaṃyogaṃ yo'mutreha ca vindati || 46||
sanniyacchati yo vegamutthitaṃ krodhaharṣayoḥ |
sa śriyo bhājanaṃ rājanyaścāpatsu na muhyati || 47||
balaṃ pañca vidhaṃ nityaṃ puruṣāṇāṃ nibodha me |
yattu bāhubalaṃ nāma kaniṣṭhaṃ balamucyate || 48||
amātyalābho bhadraṃ te dvitīyaṃ balamucyate |
dhanalābhastṛtīyaṃ tu balamāhurjigīṣavaḥ || 49||
yattvasya sahajaṃ rājanpitṛpaitāmahaṃ balam |
abhijāta balaṃ nāma taccaturthaṃ balaṃ smṛtam || 50||
yena tvetāni sarvāṇi saṅgṛhītāni bhārata |
yadbalānāṃ balaṃ śreṣṭhaṃ tatprajñā balamucyate || 51||
mahate yo'pakārāya narasya prabhavennaraḥ |
tena vairaṃ samāsajya dūrastho'smīti nāśvaset || 52||
strīṣu rājasu sarpeṣu svādhyāye śatruseviṣu |
bhoge cāyuṣi viśvāsaṃ kaḥ prājñaḥ kartumarhati || 53||
prajñā śareṇābhihatasya jantoś
cikitsakāḥ santi na cauṣadhāni |
na homamantrā na ca maṅgalāni
nātharvaṇā nāpyagadāḥ susiddhāḥ || 54||
sarpaścāgniśca siṃhaśca kulaputraśca bhārata |
nāvajñeyā manuṣyeṇa sarve te hyatitejasaḥ || 55||
agnistejo mahalloke gūḍhastiṣṭhati dāruṣu |
na copayuṅkte taddāru yāvanno dīpyate paraiḥ || 56||
sa eva khalu dārubhyo yadā nirmathya dīpyate |
tadā tacca vanaṃ cānyannirdahatyāśu tejasā || 57||
evameva kule jātāḥ pāvakopama tejasaḥ |
kṣamāvanto nirākārāḥ kāṣṭhe'gniriva śerate || 58||
latā dharmā tvaṃ saputraḥ śālāḥ pāṇḍusutā matāḥ |
na latā vardhate jātu mahādrumamanāśritā || 59||
vanaṃ rājaṃstvaṃ saputro'mbikeya
siṃhānvane pāṇḍavāṃstāta viddhi |
siṃhairvihīnaṃ hi vanaṃ vinaśyet
siṃhā vinaśyeyurṛte vanena || 60||
|| iti śrīmahābhārate udyogaparvaṇi prajāgaraparvaṇi
viduravākye saptatriṃśo'dhyāyaḥ || 37||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ इति श्रीमहाभारते उद्योगपर्वणि प्रजागरपर्वणि
विदुरवाक्ये सप्तत्रिंशोऽध्यायः ॥
विदुर उवाच ।
सप्तदशेमान्राजेन्द्र मनुः स्वायम्भुवोऽब्रवीत् ।
वैचित्रवीर्य पुरुषानाकाशं मुष्टिभिर्घ्नतः ॥ 1॥
तानेविन्द्रस्य हि धनुरनाम्यं नमतोऽब्रवीत् ।
अथो मरीचिनः पादाननाम्यान्नमतस्तथा ॥ 2॥
यश्चाशिष्यं शासति यश् च कुप्यते
यश्चातिवेलं भजते द्विषन्तम् ।
स्त्रियश्च योऽरक्षति भद्रमस्तु ते
यश्चायाच्यं याचति यश् च कत्थते ॥ 3॥
यश्चाभिजातः प्रकरोत्यकार्यं
यश्चाबलो बलिना नित्यवैरी ।
अश्रद्दधानाय च यो ब्रवीति
यश्चाकाम्यं कामयते नरेन्द्र ॥ 4॥
वध्वा हासं श्वशुरो यश् च मन्यते
वध्वा वसन्नुत यो मानकामः ।
परक्षेत्रे निर्वपति यश्च बीजं
स्त्रियं च यः परिवदतेऽतिवेलम् ॥ 5॥
यश्चैव लब्ध्वा न स्मरामीत्युवाच
दत्त्वा च यः कत्थति याच्यमानः ।
यश्चासतः सान्त्वमुपासतीह
एतेऽनुयान्त्यनिलं पाशहस्ताः ॥ 6॥
यस्मिन्यथा वर्तते यो मनुष्यस्
तस्मिंस्तथा वर्तितव्यं स धर्मः ।
मायाचारो मायया वर्तितव्यः
साध्वाचारः साधुना प्रत्युदेयः ॥ 7॥
धृतराष्ट्र उवाच ।
शतायुरुक्तः पुरुषः सर्ववेदेषु वै यदा ।
नाप्नोत्यथ च तत्सर्वमायुः केनेह हेतुना ॥ 8॥
विदुर उवाच ।
अतिवादोऽतिमानश्च तथात्यागो नराधिपः ।
क्रोधश्चातिविवित्सा च मित्रद्रोहश्च तानि षट् ॥ 9॥
एत एवासयस्तीक्ष्णाः कृन्तन्त्यायूंषि देहिनाम् ।
एतानि मानवान्घ्नन्ति न मृत्युर्भद्रमस्तु ते ॥ 10॥
विश्वस्तस्यैति यो दारान्यश्चापि गुरु तक्पगः ।
वृषली पतिर्द्विजो यश्च पानपश्चैव भारत ॥ 11॥
शरणागतहा चैव सर्वे ब्रह्महणैः समाः ।
एतैः समेत्य कर्तव्यं प्रायश्चित्तमिति श्रुतिः ॥ 12॥
गृही वदान्योऽनपविद्ध वाक्यः
शेषान्न भोकाप्यविहिंसकश् च ।
नानर्थकृत्त्यक्तकलिः कृतज्ञः
सत्यो मृदुः स्वर्गमुपैति विद्वान् ॥ 13॥
सुलभाः पुरुषा राजन्सततं प्रियवादिनः ।
अप्रियस्य तु पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ 14॥
यो हि धर्मं व्यपाश्रित्य हित्वा भर्तुः प्रियाप्रिये ।
अप्रियाण्याह पथ्यानि तेन राजा सहायवान् ॥ 15॥
त्यजेत्कुलार्थे पुरुषं ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् ।
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥ 16॥
आपदर्थं धनं रक्षेद्दारान्रक्षेद्धनैरपि ।
आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि ॥ 17॥
उक्तं मया द्यूतकालेऽपि राजन्
नैवं युक्तं वचनं प्रातिपीय ।
तदौषधं पथ्यमिवातुरस्य
न रोचते तव वैचित्र वीर्य ॥ 18॥
काकैरिमांश्चित्रबर्हान्मयूरान्
पराजैष्ठाः पाण्डवान्धार्तराष्ट्रैः ।
हित्वा सिंहान्क्रोष्टु कान्गूहमानः
प्राप्ते काले शोचिता त्वं नरेन्द्र ॥ 19॥
यस्तात न क्रुध्यति सर्वकालं
भृत्यस्य भक्तस्य हिते रतस्य ।
तस्मिन्भृत्या भर्तरि विश्वसन्ति
न चैनमापत्सु परित्यजन्ति ॥ 20॥
न भृत्यानां वृत्ति संरोधनेन
बाह्यं जनं सञ्जिघृक्षेदपूर्वम् ।
त्यजन्ति ह्येनमुचितावरुद्धाः
स्निग्धा ह्यमात्याः परिहीनभोगाः ॥ 21॥
कृत्यानि पूर्वं परिसङ्ख्याय सर्वाण्य्
आयव्ययावनुरूपां च वृत्तिम् ।
सङ्गृह्णीयादनुरूपान्सहायान्
सहायसाध्यानि हि दुष्कराणि ॥ 22॥
अभिप्रायं यो विदित्वा तु भर्तुः
सर्वाणि कार्याणि करोत्यतन्द्रीः ।
वक्ता हितानामनुरक्त आर्यः
शक्तिज्ञ आत्मेव हि सोऽनुकम्प्यः ॥ 23॥
वाक्यं तु यो नाद्रियतेऽनुशिष्टः
प्रत्याह यश्चापि नियुज्यमानः ।
प्रज्ञाभिमानी प्रतिकूलवादी
त्याज्यः स तादृक्त्वरयैव भृत्यः ॥ 24॥
अस्तब्धमक्लीबमदीर्घसूत्रं
सानुक्रोशं श्लक्ष्णमहार्यमन्यैः ।
अरोग जातीयमुदारवाक्यं
दूतं वदन्त्यष्ट गुणोपपन्नम् ॥ 25॥
न विश्वासाज्जातु परस्य गेहं
गच्छेन्नरश्चेतयानो विकाले ।
न चत्वरे निशि तिष्ठेन्निगूढो
न राजन्यां योषितं प्रार्थयीत ॥ 26॥
न निह्नवं सत्र गतस्य गच्छेत्
संसृष्ट मन्त्रस्य कुसङ्गतस्य ।
न च ब्रूयान्नाश्वसामि त्वयीति
स कारणं व्यपदेशं तु कुर्यात् ॥ 27॥
घृणी राजा पुंश्चली राजभृत्यः
पुत्रो भ्राता विधवा बाल पुत्रा ।
सेना जीवी चोद्धृत भक्त एव
व्यवहारे वै वर्जनीयाः स्युरेते ॥ 28॥
गुणा दश स्नानशीलं भजन्ते
बलं रूपं स्वरवर्णप्रशुद्धिः ।
स्पर्शश्च गन्धश्च विशुद्धता च
श्रीः सौकुमार्यं प्रवराश्च नार्यः ॥ 29॥
गुणाश्च षण्मितभुक्तं भजन्ते
आरोग्यमायुश्च सुखं बलं च ।
अनाविलं चास्य भवेदपत्यं
न चैनमाद्यून इति क्षिपन्ति ॥ 30॥
अकर्म शीलं च महाशनं च
लोकद्विष्टं बहु मायं नृशंसम् ।
अदेशकालज्ञमनिष्ट वेषम्
एतान्गृहे न प्रतिवासयीत ॥ 31॥
कदर्यमाक्रोशकमश्रुतं च
वराक सम्भूतममान्य मानिनम् ।
निष्ठूरिणं कृतवैरं कृतघ्नम्
एतान्भृतार्तोऽपि न जातु याचेत् ॥ 32॥
सङ्क्लिष्टकर्माणमतिप्रवादं
नित्यानृतं चादृढ भक्तिकं च ।
विकृष्टरागं बहुमानिनं चाप्य्
एतान्न सेवेत नराधमान्षट् ॥ 33॥
सहायबन्धना ह्यर्थाः सहायाश्चार्थबन्धनाः ।
अन्योन्यबन्धनावेतौ विनान्योन्यं न सिध्यतः ॥ 34॥
उत्पाद्य पुत्राननृणांश्च कृत्वा
वृत्तिं च तेभ्योऽनुविधाय कां चित् ।
स्थाने कुमारीः प्रतिपाद्य सर्वा
अरण्यसंस्थो मुनिवद्बुभूषेत् ॥ 35॥
हितं यत्सर्वभूतानामात्मनश्च सुखावहम् ।
तत्कुर्यादीश्वरो ह्येतन्मूलं धर्मार्थसिद्धये ॥ 36॥
बुद्धिः प्रभावस्तेजश्च सत्त्वमुत्थानमेव च ।
व्यवसायश्च यस्य स्यात्तस्यावृत्ति भयं कुतः ॥ 37॥
पश्य दोषान्पाण्डवैर्विग्रहे त्वं
यत्र व्यथेरन्नपि देवाः स शक्राः ।
पुत्रैर्वैरं नित्यमुद्विग्नवासो
यशः प्रणाशो द्विषतां च हर्षः ॥ 38॥
भीष्मस्य कोपस्तव चेन्द्र कल्प
द्रोणस्य राज्ञश्च युधिष्ठिरस्य ।
उत्सादयेल्लोकमिमं प्रवृद्धः
श्वेतो ग्रहस्तिर्यगिवापतन्खे ॥ 39॥
तव पुत्रशतं चैव कर्णः पञ्च च पाण्डवाः ।
पृथिवीमनुशासेयुरखिलां सागराम्बराम् ॥ 40॥
धार्तराष्ट्रा वनं राजन्व्याघ्राः पाण्डुसुता मताः ।
मा वनं छिन्धि स व्याघ्रं मा व्याघ्रान्नीनशो वनात् ॥ 41॥
न स्याद्वनमृते व्याघ्रान्व्याघ्रा न स्युरृते वनम् ।
वनं हि रक्ष्यते व्याघ्रैर्व्याघ्रान्रक्षति काननम् ॥ 42॥
न तथेच्छन्त्यकल्याणाः परेषां वेदितुं गुणान् ।
यथैषां ज्ञातुमिच्छन्ति नैर्गुण्यं पापचेतसः ॥ 43॥
अर्थसिद्धिं परामिच्छन्धर्ममेवादितश् चरेत् ।
न हि धर्मादपैत्यर्थः स्वर्गलोकादिवामृतम् ॥ 44॥
यस्यात्मा विरतः पापात्कल्याणे च निवेशितः ।
तेन सर्वमिदं बुद्धं प्रकृतिर्विकृतिर्श्च या ॥ 45॥
यो धर्ममर्थं कामं च यथाकालं निषेवते ।
धर्मार्थकामसंयोगं योऽमुत्रेह च विन्दति ॥ 46॥
सन्नियच्छति यो वेगमुत्थितं क्रोधहर्षयोः ।
स श्रियो भाजनं राजन्यश्चापत्सु न मुह्यति ॥ 47॥
बलं पञ्च विधं नित्यं पुरुषाणां निबोध मे ।
यत्तु बाहुबलं नाम कनिष्ठं बलमुच्यते ॥ 48॥
अमात्यलाभो भद्रं ते द्वितीयं बलमुच्यते ।
धनलाभस्तृतीयं तु बलमाहुर्जिगीषवः ॥ 49॥
यत्त्वस्य सहजं राजन्पितृपैतामहं बलम् ।
अभिजात बलं नाम तच्चतुर्थं बलं स्मृतम् ॥ 50॥
येन त्वेतानि सर्वाणि सङ्गृहीतानि भारत ।
यद्बलानां बलं श्रेष्ठं तत्प्रज्ञा बलमुच्यते ॥ 51॥
महते योऽपकाराय नरस्य प्रभवेन्नरः ।
तेन वैरं समासज्य दूरस्थोऽस्मीति नाश्वसेत् ॥ 52॥
स्त्रीषु राजसु सर्पेषु स्वाध्याये शत्रुसेविषु ।
भोगे चायुषि विश्वासं कः प्राज्ञः कर्तुमर्हति ॥ 53॥
प्रज्ञा शरेणाभिहतस्य जन्तोश्
चिकित्सकाः सन्ति न चौषधानि ।
न होममन्त्रा न च मङ्गलानि
नाथर्वणा नाप्यगदाः सुसिद्धाः ॥ 54॥
सर्पश्चाग्निश्च सिंहश्च कुलपुत्रश्च भारत ।
नावज्ञेया मनुष्येण सर्वे ते ह्यतितेजसः ॥ 55॥
अग्निस्तेजो महल्लोके गूढस्तिष्ठति दारुषु ।
न चोपयुङ्क्ते तद्दारु यावन्नो दीप्यते परैः ॥ 56॥
स एव खलु दारुभ्यो यदा निर्मथ्य दीप्यते ।
तदा तच्च वनं चान्यन्निर्दहत्याशु तेजसा ॥ 57॥
एवमेव कुले जाताः पावकोपम तेजसः ।
क्षमावन्तो निराकाराः काष्ठेऽग्निरिव शेरते ॥ 58॥
लता धर्मा त्वं सपुत्रः शालाः पाण्डुसुता मताः ।
न लता वर्धते जातु महाद्रुममनाश्रिता ॥ 59॥
वनं राजंस्त्वं सपुत्रोऽम्बिकेय
सिंहान्वने पाण्डवांस्तात विद्धि ।
सिंहैर्विहीनं हि वनं विनश्येत्
सिंहा विनश्येयुरृते वनेन ॥ 60॥
॥ इति श्रीमहाभारते उद्योगपर्वणि प्रजागरपर्वणि
विदुरवाक्ये सप्तत्रिंशोऽध्यायः ॥ 37॥
|| iti śrīmahābhārate udyogaparvaṇi prajāgaraparvaṇi
viduravākye saptatriṃśo'dhyāyaḥ ||
vidura uvāca |
saptadaśemānrājendra manuḥ svāyambhuvo'bravīt |
vaicitravīrya puruṣānākāśaṃ muṣṭibhirghnataḥ || 1||
tānevindrasya hi dhanuranāmyaṃ namato'bravīt |
atho marīcinaḥ pādānanāmyānnamatastathā || 2||
yaścāśiṣyaṃ śāsati yaś ca kupyate
yaścātivelaṃ bhajate dviṣantam |
striyaśca yo'rakṣati bhadramastu te
yaścāyācyaṃ yācati yaś ca katthate || 3||
yaścābhijātaḥ prakarotyakāryaṃ
yaścābalo balinā nityavairī |
aśraddadhānāya ca yo bravīti
yaścākāmyaṃ kāmayate narendra || 4||
vadhvā hāsaṃ śvaśuro yaś ca manyate
vadhvā vasannuta yo mānakāmaḥ |
parakṣetre nirvapati yaśca bījaṃ
striyaṃ ca yaḥ parivadate'tivelam || 5||
yaścaiva labdhvā na smarāmītyuvāca
dattvā ca yaḥ katthati yācyamānaḥ |
yaścāsataḥ sāntvamupāsatīha
ete'nuyāntyanilaṃ pāśahastāḥ || 6||
yasminyathā vartate yo manuṣyas
tasmiṃstathā vartitavyaṃ sa dharmaḥ |
māyācāro māyayā vartitavyaḥ
sādhvācāraḥ sādhunā pratyudeyaḥ || 7||
dhṛtarāṣṭra uvāca |
śatāyuruktaḥ puruṣaḥ sarvavedeṣu vai yadā |
nāpnotyatha ca tatsarvamāyuḥ keneha hetunā || 8||
vidura uvāca |
ativādo'timānaśca tathātyāgo narādhipaḥ |
krodhaścātivivitsā ca mitradrohaśca tāni ṣaṭ || 9||
eta evāsayastīkṣṇāḥ kṛntantyāyūṃṣi dehinām |
etāni mānavānghnanti na mṛtyurbhadramastu te || 10||
viśvastasyaiti yo dārānyaścāpi guru takpagaḥ |
vṛṣalī patirdvijo yaśca pānapaścaiva bhārata || 11||
śaraṇāgatahā caiva sarve brahmahaṇaiḥ samāḥ |
etaiḥ sametya kartavyaṃ prāyaścittamiti śrutiḥ || 12||
gṛhī vadānyo'napaviddha vākyaḥ
śeṣānna bhokāpyavihiṃsakaś ca |
nānarthakṛttyaktakaliḥ kṛtajñaḥ
satyo mṛduḥ svargamupaiti vidvān || 13||
sulabhāḥ puruṣā rājansatataṃ priyavādinaḥ |
apriyasya tu pathyasya vaktā śrotā ca durlabhaḥ || 14||
yo hi dharmaṃ vyapāśritya hitvā bhartuḥ priyāpriye |
apriyāṇyāha pathyāni tena rājā sahāyavān || 15||
tyajetkulārthe puruṣaṃ grāmasyārthe kulaṃ tyajet |
grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet || 16||
āpadarthaṃ dhanaṃ rakṣeddārānrakṣeddhanairapi |
ātmānaṃ satataṃ rakṣeddārairapi dhanairapi || 17||
uktaṃ mayā dyūtakāle'pi rājan
naivaṃ yuktaṃ vacanaṃ prātipīya |
tadauṣadhaṃ pathyamivāturasya
na rocate tava vaicitra vīrya || 18||
kākairimāṃścitrabarhānmayūrān
parājaiṣṭhāḥ pāṇḍavāndhārtarāṣṭraiḥ |
hitvā siṃhānkroṣṭu kāngūhamānaḥ
prāpte kāle śocitā tvaṃ narendra || 19||
yastāta na krudhyati sarvakālaṃ
bhṛtyasya bhaktasya hite ratasya |
tasminbhṛtyā bhartari viśvasanti
na cainamāpatsu parityajanti || 20||
na bhṛtyānāṃ vṛtti saṃrodhanena
bāhyaṃ janaṃ sañjighṛkṣedapūrvam |
tyajanti hyenamucitāvaruddhāḥ
snigdhā hyamātyāḥ parihīnabhogāḥ || 21||
kṛtyāni pūrvaṃ parisaṅkhyāya sarvāṇy
āyavyayāvanurūpāṃ ca vṛttim |
saṅgṛhṇīyādanurūpānsahāyān
sahāyasādhyāni hi duṣkarāṇi || 22||
abhiprāyaṃ yo viditvā tu bhartuḥ
sarvāṇi kāryāṇi karotyatandrīḥ |
vaktā hitānāmanurakta āryaḥ
śaktijña ātmeva hi so'nukampyaḥ || 23||
vākyaṃ tu yo nādriyate'nuśiṣṭaḥ
pratyāha yaścāpi niyujyamānaḥ |
prajñābhimānī pratikūlavādī
tyājyaḥ sa tādṛktvarayaiva bhṛtyaḥ || 24||
astabdhamaklībamadīrghasūtraṃ
sānukrośaṃ ślakṣṇamahāryamanyaiḥ |
aroga jātīyamudāravākyaṃ
dūtaṃ vadantyaṣṭa guṇopapannam || 25||
na viśvāsājjātu parasya gehaṃ
gacchennaraścetayāno vikāle |
na catvare niśi tiṣṭhennigūḍho
na rājanyāṃ yoṣitaṃ prārthayīta || 26||
na nihnavaṃ satra gatasya gacchet
saṃsṛṣṭa mantrasya kusaṅgatasya |
na ca brūyānnāśvasāmi tvayīti
sa kāraṇaṃ vyapadeśaṃ tu kuryāt || 27||
ghṛṇī rājā puṃścalī rājabhṛtyaḥ
putro bhrātā vidhavā bāla putrā |
senā jīvī coddhṛta bhakta eva
vyavahāre vai varjanīyāḥ syurete || 28||
guṇā daśa snānaśīlaṃ bhajante
balaṃ rūpaṃ svaravarṇapraśuddhiḥ |
sparśaśca gandhaśca viśuddhatā ca
śrīḥ saukumāryaṃ pravarāśca nāryaḥ || 29||
guṇāśca ṣaṇmitabhuktaṃ bhajante
ārogyamāyuśca sukhaṃ balaṃ ca |
anāvilaṃ cāsya bhavedapatyaṃ
na cainamādyūna iti kṣipanti || 30||
akarma śīlaṃ ca mahāśanaṃ ca
lokadviṣṭaṃ bahu māyaṃ nṛśaṃsam |
adeśakālajñamaniṣṭa veṣam
etāngṛhe na prativāsayīta || 31||
kadaryamākrośakamaśrutaṃ ca
varāka sambhūtamamānya māninam |
niṣṭhūriṇaṃ kṛtavairaṃ kṛtaghnam
etānbhṛtārto'pi na jātu yācet || 32||
saṅkliṣṭakarmāṇamatipravādaṃ
nityānṛtaṃ cādṛḍha bhaktikaṃ ca |
vikṛṣṭarāgaṃ bahumāninaṃ cāpy
etānna seveta narādhamānṣaṭ || 33||
sahāyabandhanā hyarthāḥ sahāyāścārthabandhanāḥ |
anyonyabandhanāvetau vinānyonyaṃ na sidhyataḥ || 34||
utpādya putrānanṛṇāṃśca kṛtvā
vṛttiṃ ca tebhyo'nuvidhāya kāṃ cit |
sthāne kumārīḥ pratipādya sarvā
araṇyasaṃstho munivadbubhūṣet || 35||
hitaṃ yatsarvabhūtānāmātmanaśca sukhāvaham |
tatkuryādīśvaro hyetanmūlaṃ dharmārthasiddhaye || 36||
buddhiḥ prabhāvastejaśca sattvamutthānameva ca |
vyavasāyaśca yasya syāttasyāvṛtti bhayaṃ kutaḥ || 37||
paśya doṣānpāṇḍavairvigrahe tvaṃ
yatra vyatherannapi devāḥ sa śakrāḥ |
putrairvairaṃ nityamudvignavāso
yaśaḥ praṇāśo dviṣatāṃ ca harṣaḥ || 38||
bhīṣmasya kopastava cendra kalpa
droṇasya rājñaśca yudhiṣṭhirasya |
utsādayellokamimaṃ pravṛddhaḥ
śveto grahastiryagivāpatankhe || 39||
tava putraśataṃ caiva karṇaḥ pañca ca pāṇḍavāḥ |
pṛthivīmanuśāseyurakhilāṃ sāgarāmbarām || 40||
dhārtarāṣṭrā vanaṃ rājanvyāghrāḥ pāṇḍusutā matāḥ |
mā vanaṃ chindhi sa vyāghraṃ mā vyāghrānnīnaśo vanāt || 41||
na syādvanamṛte vyāghrānvyāghrā na syurṛte vanam |
vanaṃ hi rakṣyate vyāghrairvyāghrānrakṣati kānanam || 42||
na tathecchantyakalyāṇāḥ pareṣāṃ vedituṃ guṇān |
yathaiṣāṃ jñātumicchanti nairguṇyaṃ pāpacetasaḥ || 43||
arthasiddhiṃ parāmicchandharmamevāditaś caret |
na hi dharmādapaityarthaḥ svargalokādivāmṛtam || 44||
yasyātmā virataḥ pāpātkalyāṇe ca niveśitaḥ |
tena sarvamidaṃ buddhaṃ prakṛtirvikṛtirśca yā || 45||
yo dharmamarthaṃ kāmaṃ ca yathākālaṃ niṣevate |
dharmārthakāmasaṃyogaṃ yo'mutreha ca vindati || 46||
sanniyacchati yo vegamutthitaṃ krodhaharṣayoḥ |
sa śriyo bhājanaṃ rājanyaścāpatsu na muhyati || 47||
balaṃ pañca vidhaṃ nityaṃ puruṣāṇāṃ nibodha me |
yattu bāhubalaṃ nāma kaniṣṭhaṃ balamucyate || 48||
amātyalābho bhadraṃ te dvitīyaṃ balamucyate |
dhanalābhastṛtīyaṃ tu balamāhurjigīṣavaḥ || 49||
yattvasya sahajaṃ rājanpitṛpaitāmahaṃ balam |
abhijāta balaṃ nāma taccaturthaṃ balaṃ smṛtam || 50||
yena tvetāni sarvāṇi saṅgṛhītāni bhārata |
yadbalānāṃ balaṃ śreṣṭhaṃ tatprajñā balamucyate || 51||
mahate yo'pakārāya narasya prabhavennaraḥ |
tena vairaṃ samāsajya dūrastho'smīti nāśvaset || 52||
strīṣu rājasu sarpeṣu svādhyāye śatruseviṣu |
bhoge cāyuṣi viśvāsaṃ kaḥ prājñaḥ kartumarhati || 53||
prajñā śareṇābhihatasya jantoś
cikitsakāḥ santi na cauṣadhāni |
na homamantrā na ca maṅgalāni
nātharvaṇā nāpyagadāḥ susiddhāḥ || 54||
sarpaścāgniśca siṃhaśca kulaputraśca bhārata |
nāvajñeyā manuṣyeṇa sarve te hyatitejasaḥ || 55||
agnistejo mahalloke gūḍhastiṣṭhati dāruṣu |
na copayuṅkte taddāru yāvanno dīpyate paraiḥ || 56||
sa eva khalu dārubhyo yadā nirmathya dīpyate |
tadā tacca vanaṃ cānyannirdahatyāśu tejasā || 57||
evameva kule jātāḥ pāvakopama tejasaḥ |
kṣamāvanto nirākārāḥ kāṣṭhe'gniriva śerate || 58||
latā dharmā tvaṃ saputraḥ śālāḥ pāṇḍusutā matāḥ |
na latā vardhate jātu mahādrumamanāśritā || 59||
vanaṃ rājaṃstvaṃ saputro'mbikeya
siṃhānvane pāṇḍavāṃstāta viddhi |
siṃhairvihīnaṃ hi vanaṃ vinaśyet
siṃhā vinaśyeyurṛte vanena || 60||
|| iti śrīmahābhārate udyogaparvaṇi prajāgaraparvaṇi
viduravākye saptatriṃśo'dhyāyaḥ || 37||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.