4.2 - Vishnoh Kramosyabhimatiha - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Sinhala Script

කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය සංහිතායා-ඤ්චතුර්ථකාණ්ඩේ ද්වීතීයඃ ප්රශ්නඃ - දේවයජනග්රහාභිධානං

ඕ-න්නමඃ පරමාත්මනේ, ශ්රී මහාගණපතයේ නමඃ,

ශ්රී ගුරුභ්යෝ නමඃ . හ॒රිඃ॒ ඕම් ..

විෂ්ණෝඃ॒ ක්රමෝ᳚-(අ)ස්යභිමාති॒හා ගා॑ය॒ත්ර-ඤ්ඡන්ද॒ ආ රෝ॑හ පෘථි॒වීමනු॒ වික්ර॑මස්ව॒ නිර්භ॑ක්ත॒-ස්ස ය-න්ද්වි॒ෂ්මෝ විෂ්ණෝඃ॒ ක්රමෝ᳚-(අ)ස්යභිශස්ති॒හා ත්රෛෂ්ටු॑භ॒-ඤ්ඡන්ද॒ ආ රෝ॑හා॒න්තරි॑ක්ෂ॒මනු॒ වික්ර॑මස්ව॒ නිර්භ॑ක්ත॒-ස්ස ය-න්ද්වි॒ෂ්මෝ විෂ්ණෝඃ॒ ක්රමෝ᳚-(අ)ස්යරාතීය॒තෝ හ॒න්තා ජාග॑ත॒-ඤ්ඡන්ද॒ ආ රෝ॑හ॒ දිව॒මනු॒ වික්ර॑මස්ව॒ නිර්භ॑ක්ත॒-ස්ස ය-න්ද්වි॒ෂ්මෝ විෂ්ණෝඃ॒ [විෂ්ණෝඃ᳚, ක්රමෝ॑-(අ)සි ශත්රූය॒තෝ] 1

ක්රමෝ॑-(අ)සි ශත්රූය॒තෝ හ॒න්තා-(අ)නු॑ෂ්ටුභ॒-ඤ්ඡන්ද॒ ආ රෝ॑හ॒ දිශෝ-(අ)නු॒ වික්ර॑මස්ව॒ නිර්භ॑ක්ත॒-ස්ස ය-න්ද්වි॒ෂ්මඃ .. අක්ර॑න්දද॒ග්නි-ස්ස්ත॒නය॑න්නිව॒ ද්යෞඃ, ක්ෂාමා॒ රේරි॑හ-ද්වී॒රුධඃ॑ සම॒ඤ්ජන්න් . ස॒ද්යෝ ජ॑ජ්ඤා॒නෝ වි හීමි॒ද්ධෝ අඛ්ය॒දා රෝද॑සී භා॒නුනා॑ භාත්ය॒න්තඃ .. අග්නේ᳚-(අ)භ්යාවර්තින්න॒භි න॒ ආ ව॑ර්ත॒ස්වා-(අ)(අ)යු॑ෂා॒ වර්ච॑සා ස॒න්යා මේ॒ධයා᳚ ප්ර॒ජයා॒ ධනේ॑න .. අග්නේ॑ [අග්නේ᳚, අ॒ඞ්ගි॒ර॒-ශ්ශ॒ත-න්තේ॑] 2

අඞ්ගිර-ශ්ශ॒ත-න්තේ॑ සන්ත්වා॒වෘතඃ॑ ස॒හස්ර॑-න්ත උපා॒වෘතඃ॑ . තාසා॒-ම්පෝෂ॑ස්ය॒ පෝෂේ॑ණ॒ පුන॑ර්නෝ න॒ෂ්ටමා කෘ॑ධි॒ පුන॑ර්නෝ ර॒යිමා කෘ॑ධි .. පුන॑රූ॒ර්ජා නිව॑ර්තස්ව॒ පුන॑රග්න ඉ॒ෂා-(අ)(අ)යු॑ෂා . පුන॑ර්නඃ පාහි වි॒ශ්වතඃ॑ .. ස॒හ ර॒ය්යා නි ව॑ර්ත॒ස්වාග්නේ॒ පින්ව॑ස්ව॒ ධාර॑යා . වි॒ශ්වඵ්ස්නි॑යා වි॒ශ්ව ත॒ස්පරි॑ .. උදු॑ත්ත॒මං-වँ॑රුණ॒ පාශ॑ ම॒ස්මදවා॑-(අ)ධ॒මං- [-(අ)ධ॒මම්, වි ම॑ද්ධ්ය॒මග්ග් ශ්ර॑ථාය .] 3

-ँවි ම॑ද්ධ්ය॒මග්ග් ශ්ර॑ථාය . අථා॑ ව॒යමා॑දිත්ය ව්ර॒තේ තවානා॑ගසෝ॒ අදි॑තයේ ස්යාම .. ආ ත්වා॑-(අ)හාර්ෂ-ම॒න්තර॑භූර්ධ්රු॒වස්ති॒ෂ්ඨා (අ)වි॑චාචලිඃ . විශ॑ස්ත්වා॒ සර්වා॑ වාඤ්ඡන්ත්ව॒ස්මි-න්රා॒ෂ්ට්රමධි॑ ශ්රය ..අග්නේ॑ බෘ॒හන්නු॒ෂසා॑මූ॒ර්ධ්වෝ අ॑ස්ථාන්නිර්ජග්මි॒වාන්-තම॑සෝ॒ ජ්යෝති॒ෂා-(අ)(අ)ගා᳚ත් . අ॒ග්නිර්භා॒නුනා॒ රුශ॑තා॒ ස්වඞ්ග॒ ආ ජා॒තෝ විශ්වා॒ සද්මා᳚න්යප්රාඃ .. සීද॒ ත්ව-ම්මා॒තුර॒ස්යා [සීද॒ ත්ව-ම්මා॒තුර॒ස්යාඃ᳚, උ॒පස්ථේ॒ විශ්වා᳚න්යග්නේ] 4

උ॒පස්ථේ॒ විශ්වා᳚න්යග්නේ ව॒යුනා॑නි වි॒ද්වාන් . මෛනා॑ම॒ර්චිෂා॒ මා තප॑සා॒-(අ)භි ශූ॑ශුචෝ॒-(අ)න්තර॑ස්යාග්ං ශු॒ක්රජ්යෝ॑ති॒ර්වි භා॑හි .. අ॒න්තර॑ග්නේ රු॒චා ත්වමු॒ඛායෛ॒ සද॑නේ॒ ස්වේ . තස්යා॒ස්ත්වග්ං හර॑සා॒ තප॒ඤ්ජාත॑වේද-ශ්ශි॒වෝ භ॑ව .. ශි॒වෝ භූ॒ත්වා මහ්ය॑ම॒ග්නේ-(අ)ථෝ॑ සීද ශි॒වස්ත්වම් . ශි॒වාඃ කෘ॒ත්වා දිශ॒-ස්සර්වා॒-ස්ස්වාං-යෝँනි॑මි॒හා-(අ)(අ) ස॑දඃ .. හ॒ග්ං॒ස-ශ්ශු॑චි॒ෂ ද්වසු॑රන්තරික්ෂ॒-සද්ධෝතා॑ වේදි॒ෂදති॑ථි ර්දුරෝණ॒සත් . නෘ॒ෂද්ව॑ර॒ස-දෘ॑ත॒ස-ද්ව්යෝ॑ම॒ස-ද॒බ්ජා ගෝ॒ජා ඍ॑ත॒ජා අ॑ද්රි॒ජා ඍ॒ත-ම්බෘ॒හත් .. 5 ..

(දිව॒මනු॒ වි ක්ර॑මස්ව॒ නිර්භ॑ක්ත॒-ස්ස ය-න්ද්වි॒ෂ්මෝ විෂ්ණෝ॒ - ර්ධනේ॒නාග්නේ॑ - (අ)ධ॒ම - ම॒ස්යාඃ - ශු॑චි॒ෂථ් - ෂෝඩ॑ශ ච) (අ. 1)

දි॒වස්පරි॑ ප්රථ॒ම-ඤ්ජ॑ජ්ඤේ අ॒ග්නිර॒ස්ම-ද්ද්වි॒තීය॒-ම්පරි॑ ජා॒තවේ॑දාඃ . තෘ॒තීය॑ම॒ඵ්සු නෘ॒මණා॒ අජ॑ස්ර॒මින්ධා॑න ඒන-ඤ්ජරතේ ස්වා॒ධීඃ .. වි॒ද්මා තේ॑ අග්නේ ත්රේ॒ධා ත්ර॒යාණි॑ වි॒ද්මා තේ॒ සද්ම॒ විභෘ॑ත-ම්පුරු॒ත්රා . වි॒ද්මා තේ॒ නාම॑ පර॒ම-ඞ්ගුහා॒ යද්වි॒ද්මා තමුථ්සං॒-යँත॑ ආජ॒ගන්ථ॑ .. ස॒මු॒ද්රේ ත්වා॑ නෘ॒මණා॑ අ॒ඵ්ස්ව॑න්තර්නෘ॒චක්ෂා॑ ඊධේ දි॒වෝ අ॑ග්න॒ ඌධන්න්॑ . තෘ॒තීයේ᳚ ත්වා॒ [තෘ॒තීයේ᳚ ත්වා, රජ॑සි තස්ථි॒වාග්ං ස॑මෘ॒තස්ය॒] 6

රජ॑සි තස්ථි॒වාග්ං ස॑මෘ॒තස්ය॒ යෝනෞ॑ මහි॒ෂා අ॑හින්වන්න් .. අක්ර॑න්දද॒ග්නි-ස්ස්ත॒නය॑න්නිව॒ ද්යෞඃ, ක්ෂාමා॒ රේරි॑හ-ද්වී॒රුධඃ॑ සම॒ඤ්ජන්න් . ස॒ද්යෝ ජ॑ජ්ඤා॒නෝ වි හීමි॒ද්ධෝ අඛ්ය॒දා රෝද॑සී භා॒නුනා॑ භාත්ය॒න්තඃ .. උ॒ශි-ක්පා॑ව॒කෝ අ॑ර॒ති-ස්සු॑මේ॒ධා මර්තේ᳚ෂ්ව॒ග්නිර॒මෘතෝ॒ නිධා॑යි . ඉය॑ර්ති ධූ॒මම॑රු॒ෂ-ම්භරි॑භ්ර॒දුච්ඡු॒ක්රේණ॑ ශෝ॒චිෂා॒ ද්යාමින॑ක්ෂත් .. විශ්ව॑ස්ය කේ॒තුර්භුව॑නස්ය॒ ගර්භ॒ ආ [ ] 7

රෝද॑සී අපෘණා॒ජ්ජාය॑මානඃ . වී॒ඩු-ඤ්චි॒දද්රි॑මභින-ත්පරා॒යන් ජනා॒ යද॒ග්නිමය॑ජන්ත॒ පඤ්ච॑ .. ශ්රී॒ණාමු॑දා॒රෝ ධ॒රුණෝ॑ රයී॒ණා-ම්ම॑නී॒ෂාණා॒-ම්ප්රාර්ප॑ණ॒-ස්සෝම॑ගෝපාඃ . වසෝ᳚-ස්සූ॒නු-ස්සහ॑සෝ අ॒ඵ්සු රාජා॒ වි භා॒ත්යග්ර॑ උ॒ෂසා॑මිධා॒නඃ .. යස්තේ॑ අ॒ද්ය කෘ॒ණව॑-ද්භද්රශෝචේ-(අ)පූ॒ප-න්දේ॑ව ඝෘ॒තව॑න්තමග්නේ . ප්රත-න්න॑ය ප්රත॒රාං-වँස්යෝ॒ අච්ඡා॒භි ද්යු॒ම්න-න්දේ॒වභ॑ක්තං-යँවිෂ්ඨ .. ආ [ ] 8

ත-ම්භ॑ජ සෞශ්රව॒සේෂ්ව॑ග්න උ॒ක්ථ-උ॑ක්ථ॒ ආ භ॑ජ ශ॒ස්යමා॑නේ . ප්රි॒ය-ස්සූර්යේ᳚ ප්රි॒යෝ අ॒ග්නා භ॑වා॒ත්යුජ්ජා॒තේන॑ භි॒නද॒දුජ්ජනි॑ත්වෛඃ .. ත්වාම॑ග්නේ॒ යජ॑මානා॒ අනු॒ ද්යූන්. විශ්වා॒ වසූ॑නි දධිරේ॒ වාර්යා॑ණි . ත්වයා॑ ස॒හ ද්රවි॑ණමි॒ච්ඡමා॑නා ව්ර॒ජ-ඞ්ගෝම॑න්තමු॒ශිජෝ॒ වි ව॑ව්රුඃ .. දෘ॒ශා॒නෝ රු॒ක්ම උ॒ර්ව්යා ව්ය॑ද්යෞ-ද්දු॒ර්මර්ෂ॒මායුඃ॑ ශ්රි॒යේ රු॑චා॒නඃ . අ॒ග්නිර॒මෘතෝ॑ අභව॒-ද්වයෝ॑භි॒ර්යදේ॑- -න॒-න්ද්යෞරජ॑නය-ථ්සු॒රේතාඃ᳚ .. 9 ..

(තෘතියේ᳚ ත්වා॒ - ගර්භ॒ ආ - ය॑වි॒ෂ්ඨා-(අ)(අ) - ය - ච්ච॒ත්වාරි॑ ච) (අ. 2)

අන්න॑ප॒තේ-(අ)න්න॑ස්ය නෝ දේහ්යනමී॒වස්ය॑ ශු॒ෂ්මිණඃ॑ . ප්ර ප්ර॑දා॒තාර॑-න්තාරිෂ॒ ඌර්ජ॑-න්නෝ ධේහි ද්වි॒පදේ॒ චතු॑ෂ්පදේ .. උදු॑ ත්වා॒ විශ්වේ॑ දේ॒වා අග්නේ॒ භර॑න්තු॒ චිත්ති॑භිඃ . ස නෝ॑ භව ශි॒වත॑ම-ස්සු॒ප්රතී॑කෝ වි॒භාව॑සුඃ .. ප්රේද॑ග්නේ॒ ජ්යෝති॑ෂ්මාන්. යාහි ශි॒වේභි॑ර॒ර්චි॑භි॒ස්ත්වම් . බෘ॒හද්භි॑-ර්භා॒නුභි॒-ර්භාස॒-න්මා හිග්ං॑සී ස්ත॒නුවා᳚ ප්ර॒ජාඃ .. ස॒මිධා॒-(අ)ග්නි-න්දු॑වස්යත ඝෘ॒තෛර්බෝ॑ධය॒තාති॑ථිම් . ආ- [ආ, අ॒ස්මි॒න්॒. හ॒ව්යා ජු॑හෝතන .] 10

-(අ)ස්මි॑න්. හ॒ව්යා ජු॑හෝතන .. ප්රප්රා॒යම॒ග්නිර්භ॑ර॒තස්ය॑ ශෘණ්වේ॒ වි ය-ථ්සූර්යෝ॒ න රෝච॑තේ බෘ॒හද්භාඃ . අ॒භි යඃ පූ॒රු-ම්පෘත॑නාසු ත॒ස්ථෞ දී॒දාය॒ දෛව්යෝ॒ අති॑ථි-ශ්ශි॒වෝ නඃ॑ .. ආපෝ॑ දේවීඃ॒ ප්රති॑ ගෘහ්ණීත॒ භස්මෛ॒ත-ථ්ස්යෝ॒නේ කෘ॑ණුද්ධ්වග්ං සුර॒භාවු॑ ලෝ॒කේ . තස්මෛ॑ නමන්තා॒-ඤ්ජන॑ය-ස්සු॒පත්නී᳚ර්මා॒තේව॑ පු॒ත්ර-ම්බි॑භෘ॒තා ස්වේ॑නම් .. අ॒ඵ්ස්ව॑ග්නේ॒ සධි॒ෂ්ටව॒- [අ॒ඵ්ස්ව॑ග්නේ॒ සධි॒ෂ්ටව॑, සෞෂ॑ධී॒රනු॑ රුද්ධ්යසේ .] 11

සෞෂ॑ධී॒රනු॑ රුද්ධ්යසේ . ගර්භේ॒ සඤ්ජා॑යසේ॒ පුනඃ॑ .. ගර්භෝ॑ අ॒ස්යෝෂ॑ධීනා॒-ඞ්ගර්භෝ॒ වන॒ස්පතී॑නාම් . ගර්භෝ॒ විශ්ව॑ස්ය භූ॒තස්යාග්නේ॒ ගර්භෝ॑ අ॒පාම॑සි .. ප්ර॒සද්ය॒ භස්ම॑නා॒ යෝනි॑ම॒පශ්ච॑ පෘථි॒වීම॑ග්නේ . ස॒ග්ං॒සෘජ්ය॑ මා॒තෘභි॒ස්ත්ව-ඤ්ජ්යෝති॑ෂ්මා॒-න්පුන॒රා-(අ)ස॑දඃ .. පුන॑රා॒සද්ය॒ සද॑නම॒පශ්ච॑ පෘථි॒වීම॑ග්නේ . ශේෂේ॑ මා॒තුර්යථෝ॒පස්ථේ॒ (අ)න්තර॒ස්යාග්ං ශි॒වත॑මඃ .. පුන॑රූ॒ර්ජා [ ] 12

-නි ව॑ර්තස්ව॒ පුන॑රග්න ඉ॒ෂා (අ)(අ)යු॑ෂා . පුන॑ර්නඃ පාහි වි॒ශ්වතඃ॑ .. ස॒හ ර॒ය්යා නි ව॑ර්ත॒ස්වාග්නේ॒ පින්ව॑ස්ව॒ ධාර॑යා . වි॒ශ්වඵ්ස්නි॑යා වි॒ශ්වත॒ස්පරි॑ .. පුන॑ස්ත්වා (අ)(අ)දි॒ත්යා රු॒ද්රා වස॑ව॒-ස්සමි॑න්ධතා॒-ම්පුන॑ර්බ්ර॒හ්මාණෝ॑ වසුනීථ ය॒ජ්ඤෛඃ . ඝෘ॒තේන॒ ත්ව-න්ත॒නුවෝ॑ වර්ධයස්ව ස॒ත්යා-ස්ස॑න්තු॒ යජ॑මානස්ය॒ කාමාඃ᳚ .. බෝධා॑ නෝ අ॒ස්ය වච॑සෝ යවිෂ්ඨ॒ මග්ංහි॑ෂ්ඨස්ය॒ ප්රභෘ॑තස්ය ස්වධාවඃ . පීය॑ති ත්වෝ॒ අනු॑ ත්වෝ ගෘණාති ව॒න්දාරු॑ස්තේ ත॒නුවං॑-වँන්දේ අග්නේ .. ස බෝ॑ධි සූ॒රිර්ම॒ඝවා॑ වසු॒දාවා॒ වසු॑පතිඃ . යු॒යෝ॒ද්ධ්ය॑ස්ම-ද්ද්වේෂාග්ං॑සි .. 13 ..

(ආ - තවෝ॒ - ර්ජා-(අ) - නු॒ - ෂෝඩ॑ශ ච) (අ. 3)

අපේ॑ත॒ වීත॒ වි ච॑ සර්ප॒තාතෝ॒ යේ-(අ)ත්ර॒ ස්ථ පු॑රා॒ණා යේ ච॒ නූත॑නාඃ . අදා॑දි॒දං-යँ॒මෝ॑-(අ)ව॒සාන॑-ම්පෘථි॒ව්යා අක්ර॑න්නි॒ම-ම්පි॒තරෝ॑ ලෝ॒කම॑ස්මෛ .. අ॒ග්නේර්භස්මා᳚ස්ය॒ග්නේඃ පුරී॑ෂමසි ස॒ජ්ඤාන්න॑මසි කාම॒ධර॑ණ॒-ම්මයි॑ තේ කාම॒ධර॑ණ-ම්භූයාත් .. සං-යාँ වඃ॑ ප්රි॒යාස්ත॒නුව॒-ස්ස-ම්ප්රි॒යා හෘද॑යානි වඃ . ආ॒ත්මා වෝ॑ අස්තු॒ [අස්තු, සම්ප්රි॑ය॒] 14

සම්ප්රි॑ය॒-ස්සම්ප්රි॑යාස්ත॒නුවෝ॒ මම॑ .. අ॒යග්ං සෝ අ॒ග්නිර්යස්මි॒න්-ථ්සෝම॒මින්ද්රඃ॑ සු॒ත-න්ද॒ධේ ජ॒ඨරේ॑ වාවශා॒නඃ . ස॒හ॒ස්රියං॒-වාँජ॒මත්ය॒-න්න සප්තිග්ං॑ සස॒වාන්-ථ්සන්-ථ්ස්තූ॑යසේ ජාතවේදඃ .. අග්නේ॑ දි॒වෝ අර්ණ॒මච්ඡා॑ ජිගා॒ස්යච්ඡා॑ දේ॒වාග්ං ඌ॑චිෂේ॒ ධිෂ්ණි॑යා॒ යේ . යාඃ ප॒රස්තා᳚-ද්රෝච॒නේ සූර්ය॑ස්ය॒ යාශ්චා॒ වස්තා॑-දුප॒තිෂ්ඨ॑න්ත॒ ආපඃ॑ .. අග්නේ॒ ය-ත්තේ॑ දි॒වි වර්චඃ॑ පෘථි॒ව්යාං-යँදෝෂ॑ධී- [පෘථි॒ව්යාං-යँදෝෂ॑ධීෂු, අ॒ඵ්සු වා॑ යජත්ර .] 15

-ෂ්ව॒ඵ්සු වා॑ යජත්ර . යේනා॒න්තරි॑ක්ෂ-මු॒ර්වා॑ත॒තන්ථ॑ ත්වේ॒ෂ-ස්ස භා॒නුර॑ර්ණ॒වෝ නෘ॒චක්ෂාඃ᳚ .. පු॒රී॒ෂ්යා॑සෝ අ॒ග්නයඃ॑ ප්රාව॒ණේභිඃ॑ ස॒ජෝෂ॑සඃ . ජු॒ෂන්තාග්ං॑ හ॒ව්යමාහු॑තමනමී॒වා ඉෂෝ॑ ම॒හීඃ .. ඉඩා॑මග්නේ පුරු॒දග්ං සග්ං॑ ස॒නි-ඞ්ගෝ-ශ්ශ॑ශ්වත්ත॒මග්ං හව॑මානාය සාධ . ස්යාන්නඃ॑ සූ॒නුස්තන॑යෝ වි॒ජාවා-(අ)ග්නේ॒ සා තේ॑ සුම॒තිර්භූ᳚ත්ව॒ස්මේ .. අ॒ය-න්තේ॒ යෝනි॑ර්-ඍ॒ත්වියෝ॒ යතෝ॑ ජා॒තෝ අරෝ॑චථාඃ . ත-ඤ්ජා॒න- [ත-ඤ්ජා॒නන්න්, අ॒ග්න॒ ආ රෝ॒හාථා॑ නෝ] 16

-න්න॑ග්න॒ ආ රෝ॒හාථා॑ නෝ වර්ධයා ර॒යිම් .. චිද॑සි॒ තයා॑ දේ॒වත॑යා-(අ)ඞ්ගිර॒ස්ව-ද්ධ්රු॒වා සී॑ද පරි॒චිද॑සි॒ තයා॑ දේ॒වත॑යා-(අ)ඞ්ගිර॒ස්ව-ද්ධ්රු॒වා සී॑ද ලෝ॒ක-ම්පෘ॑ණ ඡි॒ද්ර-ම්පෘ॒ණාථෝ॑ සීද ශි॒වා ත්වම් . ඉ॒න්ද්රා॒ග්නී ත්වා॒ බෘහ॒ස්පති॑ර॒ස්මින්. යෝනා॑වසීෂදන්න් .. තා අ॑ස්ය॒ සූද॑දෝහස॒-ස්සෝමග්ග්॑ ශ්රීණන්ති॒ පෘශ්ඤ॑යඃ . ජන්ම॑-න්දේ॒වානාං॒-විँශ॑ස්ත්රි॒ෂ්වා රෝ॑ච॒නේ දි॒වඃ .. 17 ..

(අ॒ස්ත්වෝ - ෂ॑ධීෂු - ජා॒න - න්න॒ෂ්ටාච॑ත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 4)

සමි॑ත॒ග්ං॒ සඞ්ක॑ල්පේථා॒ග්ං॒ සම්ප්රි॑යෞ රෝචි॒ෂ්ණූ සු॑මන॒ස්යමා॑නෞ . ඉෂ॒මූර්ජ॑ම॒භි සං॒වँසා॑නෞ॒ සං-වාँ॒-ම්මනාග්ං॑සි॒ සං-ව්රँ॒තා සමු॑ චි॒ත්තාන්යා-(අ)ක॑රම් .. අග්නේ॑ පුරීෂ්යාධි॒පා භ॑වා॒ ත්ව-න්නඃ॑ . ඉෂ॒මූර්ජං॒-යँජ॑මානාය ධේහි .. පු॒රී॒ෂ්ය॑ස්ත්වම॑ග්නේ රයි॒මා-න්පු॑ෂ්ටි॒මාග්ං අ॑සි . ශි॒වාඃ කෘ॒ත්වා දිශ॒-ස්සර්වා॒-ස්ස්වාං-යෝँනි॑මි॒හා-(අ)ස॑දඃ .. භව॑ත-න්න॒-ස්සම॑නසෞ॒ සමෝ॑කසා [සමෝ॑කසෞ, අ॒රේ॒පසෞ᳚ .] 18

-වරේ॒පසෞ᳚ . මා ය॒ජ්ඤග්ං හිග්ං॑සිෂ්ට॒-ම්මා ය॒ජ්ඤප॑ති-ඤ්ජාතවේදසෞ ශි॒වෞ භ॑වතම॒ද්ය නඃ॑ .. මා॒තේව॑ පු॒ත්ර-ම්පෘ॑ථි॒වී පු॑රී॒ෂ්ය॑ම॒ග්නිග්ග් ස්වේ යෝනා॑වභාරු॒ඛා . තාං-විँශ්වෛ᳚ර්දේ॒වෛර්-ඍ॒තුභිඃ॑ සංවිँදා॒නඃ ප්ර॒ජාප॑තිර්වි॒ශ්වක॑ර්මා॒ වි මු॑ඤ්චතු .. යද॒ස්ය පා॒රේ රජ॑ස-ශ්ශු॒ක්ර-ඤ්ජ්යෝති॒රජා॑යත . ත-න්නඃ॑ පර්ෂ॒දති॒ ද්විෂෝ-(අ)ග්නේ॑ වෛශ්වානර॒ ස්වාහා᳚ .. නම॒-ස්සු තේ॑ නිර්-ඍතේ විශ්වරූපේ- [විශ්වරූපේ, අ॒ය॒ස්මයං॒-විँ චෘ॑තා] 19

-(අ)ය॒ස්මයං॒-විँ චෘ॑තා බ॒න්ධමේ॒තම් . ය॒මේන॒ ත්වං-යँ॒ම්යා॑ සං-විँදා॒නෝත්ත॒ම-න්නාක॒මධි॑ රෝහයේ॒මම් .. යත්තේ॑ දේ॒වී නිර්-ඍ॑තිරාබ॒බන්ධ॒ දාම॑ ග්රී॒වාස්ව॑ විච॒ර්ත්යම් . ඉ॒ද-න්තේ॒ ත-ද්විෂ්යාං॒-යාँයු॑ෂෝ॒ න මද්ධ්යා॒දථා॑ ජී॒වඃ පි॒තුම॑ද්ධි॒ ප්රමු॑ක්තඃ .. යස්යා᳚ස්තේ අ॒ස්යාඃ ක්රූ॒ර ආ॒සඤ්ජු॒හෝම්යේ॒ෂා-ම්බ॒න්ධානා॑මව॒සර්ජ॑නාය . භූමි॒රිති॑ ත්වා॒ ජනා॑ වි॒දුර්නිර්-ඍ॑ති॒- [වි॒දුර්නිර්-ඍ॑තිඃ, ඉති॑ ත්වා॒ (අ)හ-ම්පරි॑] 20

-රිති॑ ත්වා॒ (අ)හ-ම්පරි॑ වේද වි॒ශ්වතඃ॑ .. අසු॑න්වන්ත॒ම ය॑ජමානමිච්ඡ ස්තේ॒නස්යේ॒ත්යාන්-තස්ක॑ර॒ස්යාන් වේ॑ෂි . අ॒න්ය ම॒ස්ම-දි॑ච්ඡ॒ සා ත॑ ඉ॒ත්යා නමෝ॑ දේවි නිර්-ඍතේ॒ තුභ්ය॑මස්තු .. දේ॒වීම॒හ-න්නිර්-ඍ॑තිං॒-වँන්ද॑මානඃ පි॒තේව॑ පු॒ත්ර-න්ද॑සයේ॒ වචෝ॑භිඃ . විශ්ව॑ස්ය॒ යා ජාය॑මානස්ය॒ වේද॒ ශිරඃ॑ ශිරඃ॒ ප්රති॑ සූ॒රී වි ච॑ෂ්ටේ .. නි॒වේශ॑න-ස්ස॒ඞ්ගම॑නෝ॒ වසූ॑නාං॒-විँශ්වා॑ රූ॒පා-(අ)භි ච॑ෂ්ටේ॒ [රූ॒පා-(අ)භි ච॑ෂ්ටේ, ශචී॑භිඃ .] 21

ශචී॑භිඃ . දේ॒ව ඉ॑ව සවි॒තා ස॒ත්යධ॒ර්මේන්ද්රෝ॒ න ත॑ස්ථෞ සම॒රේ ප॑ථී॒නාම් .. සං-වँ॑ර॒ත්රා ද॑ධාතන॒ නිරා॑හා॒වාන් කෘ॑ණෝතන . සි॒ඤ්චාම॑හා අව॒ටමු॒ද්රිණං॑-වँ॒යං-විँශ්වා-(අ)හා-(අ)ද॑ස්ත॒මක්ෂි॑තම් .. නිෂ්කෘ॑තාහා-වමව॒ටග්ං සු॑වර॒ත්රග්ං සු॑ෂේච॒නම් . උ॒ද්රිණග්ං॑ සිඤ්චේ॒ අක්ෂි॑තම් .. සීරා॑ යුඤ්ජන්ති ක॒වයෝ॑ යු॒ගා වි ත॑න්වතේ॒ පෘථ॑ක් . ධීරා॑ දේ॒වේෂු॑ සුම්න॒යා .. යු॒නක්ත॒ සීරා॒ වි යු॒ගා ත॑නෝත කෘ॒තේ යෝනෞ॑ වපතේ॒හ [ ] 22

බීජ᳚ම් . ගි॒රා ච॑ ශ්රු॒ෂ්ටි-ස්සභ॑රා॒ අස॑න්නෝ॒ නේදී॑ය॒ ඉ-ථ්සෘ॒ණ්යා॑ ප॒ක්වමා (අ)ය॑ත් .. ලාඞ්ග॑ල॒-ම්පවී॑රවග්ං සු॒ශේවග්ං॑ සුම॒තිථ්ස॑රු . උදි-ත්කෘ॑ෂති॒ ගාමවි॑-ම්ප්රඵ॒ර්ව්ය॑-ඤ්ච॒ පීව॑රීම් . ප්ර॒ස්ථාව॑-ද්රථ॒වාහ॑නම් .. ශු॒න-න්නඃ॒ ඵාලා॒ වි තු॑දන්තු॒ භූමිග්ං॑ ශු॒න-ඞ්කී॒නාශා॑ අ॒භි ය॑න්තු වා॒හාන් . ශු॒න-ම්ප॒ර්ජන්යෝ॒ මධු॑නා॒ පයෝ॑භි॒-ශ්ශුනා॑සීරා ශු॒නම॒ස්මාසු॑ ධත්තම් .. කාම॑-ඞ්කාමදුඝේ ධුක්ෂ්ව මි॒ත්රාය॒ වරු॑ණාය ච . ඉන්ද්රා॑යා॒ග්නයේ॑ පූ॒ෂ්ණ ඕෂ॑ධීභ්යඃ ප්ර॒ජාභ්යඃ॑ ..ඝෘ॒තේන॒ සීතා॒ මධු॑නා॒ සම॑ක්තා॒ විශ්වෛ᳚ර්දේ॒වෛරනු॑මතා ම॒රුද්භිඃ॑ . ඌර්ජ॑ස්වතී॒ පය॑සා॒ පින්ව॑මානා॒-(අ)ස්මාන්-ථ්සී॑තේ॒ පය॑සා॒-(අ)භ්යා-ව॑වෘථ්ස්ව .. 23 ..

(සමෝ॑කසෞ-විශ්වරූපේ-වි॒දුර්නිර්-ඍ॑ති-ර॒භි ච॑ෂ්ට-ඉ॒හ-මි॒ත්රාය॒-ද්වාවිග්ං॑ශතිශ්ච) (අ. 5)

යා ජා॒තා ඕෂ॑ධයෝ දේ॒වේභ්ය॑ස්ත්රියු॒ග-ම්පු॒රා . මන්දා॑මි බ॒භ්රූණා॑ම॒හග්ං ශ॒ත-න්ධාමා॑නි ස॒ප්ත ච॑ .. ශ॒තං-වෝँ॑ අබ॒-න්ධාමා॑නි ස॒හස්ර॑මු॒ත වෝ॒ රුහඃ॑ . අථා॑ ශතක්රත්වෝ යූ॒යමි॒ම-ම්මේ॑ අග॒ද-ඞ්කෘ॑ත .. පුෂ්පා॑වතීඃ ප්ර॒සූව॑තීඃ ඵ॒ලිනී॑රඵ॒ලා උ॒ත . අශ්වා॑ ඉව ස॒ජිත්ව॑රී-ර්වී॒රුධඃ॑ පාරයි॒ෂ්ණවඃ॑ .. ඕෂ॑ධී॒රිති॑ මාතර॒-ස්තද්වෝ॑ දේවී॒-රුප॑ බ්රුවේ . රපාග්ං॑සි විඝ්න॒තීරි॑ත॒ රප॑- [විඝ්න॒තීරි॑ත॒ රපඃ॑, චා॒තය॑මානාඃ .] 24

-ශ්චා॒තය॑මානාඃ .. අ॒ශ්ව॒ත්ථේ වෝ॑ නි॒ෂද॑න-ම්ප॒ර්ණේ වෝ॑ වස॒තිඃ කෘ॒තා . ගෝ॒භාජ॒ ඉ-ත්කිලා॑සථ॒ ය-ථ්ස॒නව॑ථ॒ පූරු॑ෂම් .. යද॒හං-වාँ॒ජය॑-න්නි॒මා ඕෂ॑ධී॒ර්॒හස්ත॑ ආද॒ධේ . ආ॒ත්මා යක්ෂ්ම॑ස්ය නශ්යති පු॒රා ජී॑ව॒ගෘභෝ॑ යථා .. යදෝෂ॑ධය-ස්ස॒ඞ්ගච්ඡ॑න්තේ॒ රාජා॑න॒-ස්සමි॑තා විව . විප්ර॒-ස්ස උ॑ච්යතේ භි॒ෂග්ර॑ක්ෂෝ॒හා (අ)මී॑ව॒ චාත॑නඃ .. නිෂ්කෘ॑ති॒-ර්නාම॑වෝ මා॒තා-(අ)ථා॑ යූ॒යග්ග්ස්ථ॒ සඞ්කෘ॑තීඃ . ස॒රාඃ ප॑ත॒ත්රිණී᳚- [ස॒රාඃ ප॑ත॒ත්රිණීඃ᳚, ස්ථ॒න॒ යදා॒ මය॑ති॒] 25

-ස්ථන॒ යදා॒ මය॑ති॒ නිෂ්කෘ॑ත .. අ॒න්යා වෝ॑ අ॒න්යාම॑ව-ත්ව॒න්යා-(අ)න්යස්යා॒ උපා॑වත . තා-ස්සර්වා॒ ඕෂ॑ධය-ස්සංවිँදා॒නා ඉ॒ද-ම්මේ॒ ප්රාව॑තා॒ වචඃ॑ .. උච්ඡුෂ්මා॒ ඕෂ॑ධීනා॒-ඞ්ගාවෝ॑ ගෝ॒ෂ්ඨා දි॑වේරතේ . ධනග්ං॑ සනි॒ෂ්යන්තී॑ නාමා॒ත්මාන॒-න්තව॑ පූරුෂ .. අති॒ විශ්වාඃ᳚ පරි॒ෂ්ඨාස්තේ॒න ඉ॑ව ව්ර॒ජම॑ක්රමුඃ . ඕෂ॑ධයඃ॒ ප්රාචු॑ච්යවු॒ ර්ය-ත්කි-ඤ්ච॑ ත॒නුවා॒ග්ං॒ රපඃ॑ .. යා- [යාඃ, ත॒ ආ॒ත॒ස්ථු-රා॒ත්මානං॒-යාँ] 26

-ස්ත॑ ආත॒ස්ථු-රා॒ත්මානං॒-යාँ ආ॑විවි॒ශුඃ පරුඃ॑ පරුඃ . තාස්තේ॒ යක්ෂ්මං॒-විँබා॑ධන්තා මු॒ග්රෝ ම॑ද්ධ්යම॒ශීරි॑ව .. සා॒කං-යँ॑ක්ෂ්ම॒ ප්ර ප॑ත ශ්යේ॒නේන॑ කිකිදී॒විනා᳚ . සා॒කං-වාँත॑ස්ය॒-ධ්රාජ්යා॑ සා॒ක-න්න॑ශ්ය නි॒හාක॑යා .. අ॒ශ්වා॒ව॒තීග්ං සෝ॑මව॒තී මූ॒ර්ජය॑න්තී॒ මුදෝ॑ජසම් . ආ වි॑ථ්සි॒ සර්වා॒ ඕෂ॑ධීර॒ස්මා අ॑රි॒ෂ්ටතා॑තයේ .. යාඃ ඵ॒ලිනී॒ර්යා අ॑ඵ॒ලා අ॑පු॒ෂ්පා යාශ්ච॑ පු॒ෂ්පිණීඃ᳚ . බෘහ॒ස්පති॑ ප්රසූතා॒ ස්තානෝ॑ මුඤ්ච॒න්ත්වග්ං හ॑සඃ .. යා [යාඃ, ඕෂ॑ධය॒-ස්සෝම॑රාජ්ඤීඃ॒] 27

ඕෂ॑ධය॒-ස්සෝම॑රාජ්ඤීඃ॒ ප්රවි॑ෂ්ටාඃ පෘථි॒වීමනු॑ . තාසා॒-න්ත්වම॑ස්යුත්ත॒මා ප්රණෝ॑ ජී॒වාත॑වේ-සුව .. අ॒ව॒පත॑න්තීරවද-න්දි॒ව ඕෂ॑දයඃ॒ පරි॑ . ය-ඤ්ජී॒ව ම॒ශ්ඤවා॑ මහෛ॒ න ස රි॑ෂ්යාති॒ පූරු॑ෂඃ .. යාශ්චේ॒ද මු॑ප-ශෘ॒ණ්වන්ති॒ යාශ්ච॑ දූ॒ර-ම්පරා॑ගතාඃ . ඉ॒හ ස॒ඞ්ගත්ය॒ තා-ස්සර්වා॑ අ॒ස්මෛ ස-න්ද॑ත්ත භේෂ॒ජම් .. මා වෝ॑ රිෂ-ත්ඛනි॒තා යස්මෛ॑ චා॒හ-ඞ්ඛනා॑මි වඃ . ද්වි॒ප-ච්චතු॑ෂ්ප-ද॒ස්මාක॒ග්ං॒ සර්ව॑-ම॒ස්ත්වනා॑තුරම් .. ඕෂ॑ධය॒-ස්සං-වँ॑දන්තේ॒ සෝමේ॑න ස॒හ රාජ්ඤා᳚ . යස්මෛ॑ ක॒රෝති॑ බ්රාහ්ම॒ණස්තග්ං රා॑ජ-න්පාරයාමසි .. 28 ..

(රපඃ॑ - පත॒ත්රිණී॒- ර්යා - අග්ංහ॑සෝ॒ යාඃ - ඛනා॑මි වෝ॒ - (අ)ෂ්ටාද॑ශ ච) (අ. 6)

මා නෝ॑ හිග්ංසීජ්ජනි॒තා යඃ පෘ॑ථි॒ව්යා යෝ වා॒ දිවග්ං॑ ස॒ත්යධ॑ර්මා ජ॒ජාන॑ . යශ්චා॒පශ්ච॒න්ද්රා බෘ॑හ॒තීර්ජ॒ජාන॒ කස්මෛ॑ දේ॒වාය॑ හ॒විෂා॑ විධේම .. අ॒භ්යාව॑ර්තස්ව පෘථිවි ය॒ජ්ඤේන॒ පය॑සා ස॒හ . ව॒පා-න්තේ॑ අ॒ග්නිරි॑ෂි॒තෝ-(අ)ව॑ සර්පතු .. අග්නේ॒ ය-ත්තේ॑ ශු॒ක්රං-යँච්ච॒න්ද්රං-යँ-ත්පූ॒තං-යँ-ද්ය॒ජ්ඤිය᳚ම් . ත-ද්දේ॒වේභ්යෝ॑ භරාමසි .. ඉෂ॒මූර්ජ॑ම॒හමි॒ත ආ [ආ, ද॒ද॒ ඍ॒තස්ය॒ ධාම්නෝ॑] 29

ද॑ද ඍ॒තස්ය॒ ධාම්නෝ॑ අ॒මෘත॑ස්ය॒ යෝනේඃ᳚ . ආ නෝ॒ ගෝෂු॑ විශ॒ත්වෞෂ॑ධීෂු॒ ජහා॑මි සේ॒දිමනි॑රා॒මමී॑වාම් .. අග්නේ॒ තව॒ ශ්රවෝ॒ වයෝ॒ මහි॑ භ්රාජන්ත්ය॒ර්චයෝ॑ විභාවසෝ . බෘහ॑-ද්භානෝ॒ ශව॑සා॒ වාජ॑මු॒ක්ථ්ය॑-න්දධා॑සි දා॒ශුෂේ॑ කවේ .. ඉ॒ර॒ජ්යන්න॑ග්නේ ප්රථයස්ව ජ॒න්තුභි॑ර॒ස්මේ රායෝ॑ අමර්ත්ය . ස ද॑ර්ශ॒තස්ය॒ වපු॑ෂෝ॒ වි රා॑ජසි පෘ॒ණක්ෂි॑ සාන॒සිග්ං ර॒යිම් .. ඌර්ජෝ॑ නපා॒ජ්ජාත॑වේද-ස්සුශ॒ස්තිභි॒-ර්මන්ද॑ස්ව [ ] 30

ධී॒තිභි॑ර්හි॒තඃ . ත්වේ ඉෂ॒-ස්ස-න්ද॑ධු॒-ර්භූරි॑රේතස-ශ්චි॒ත්රෝ ත॑යෝ වා॒මජා॑තාඃ .. පා॒ව॒කව॑ර්චා-ශ්ශු॒ක්රව॑ර්චා॒ අනූ॑නවර්චා॒ උදි॑යර්ෂි භා॒නුනා᳚ . පු॒ත්රඃ පි॒තරා॑ වි॒චර॒න්නුපා॑වස්යු॒භේ පෘ॑ණක්ෂි॒ රෝද॑සී .. ඍ॒තාවා॑න-ම්මහි॒ෂං-විँ॒ශ්වච॑ර්ෂණිම॒ග්නිග්ං සු॒ම්නාය॑ දධිරේ පු॒රෝ ජනාඃ᳚ . ශ්රුත්ක॑ර්ණග්ං ස॒ප්රථ॑ස්තම-න්ත්වා ගි॒රා දෛව්ය॒-ම්මානු॑ෂා යු॒ගා .. නි॒ෂ්ක॒ර්තාර॑-මද්ධ්ව॒රස්ය॒ ප්රචේ॑තස॒-ඞ්ක්ෂය॑න්ත॒ග්ං॒ රාධ॑සේ ම॒හේ . රා॒ති-ම්භෘගූ॑ණාමු॒ශිජ॑-ඞ්ක॒වික්ර॑තු-ම්පෘ॒ණක්ෂි॑ සාන॒සිග්ං - [සාන॒සිම්, ර॒යිම් .] 31

ර॒යිම් .. චිතඃ॑ ස්ථ පරි॒චිත॑ ඌර්ධ්ව॒චිතඃ॑ ශ්රයද්ධ්ව॒-න්තයා॑ දේ॒වත॑යා-(අ)ඞ්ගිර॒ස්ව-ද්ධ්රු॒වා-ස්සී॑දත .. ආ ප්යා॑යස්ව॒ සමේ॑තු තේ වි॒ශ්වතඃ॑ සෝම॒ වෘෂ්ණි॑යම් . භවා॒ වාජ॑ස්ය සඞ්ග॒ථේ .. ස-න්තේ॒ පයාග්ං॑සි॒ සමු॑ යන්තු॒ වාජා॒-ස්සං-වෘँෂ්ණි॑යා-න්යභිමාති॒ෂාහඃ॑ . ආ॒ප්යාය॑මානෝ අ॒මෘතා॑ය සෝම දි॒වි ශ්රවාග්॑ස්යුත්ත॒මානි॑ ධිෂ්ව .. 32 ..

(ආ - මන්ද॑ස්ව - සාන॒සි - මේකා॒න්නච॑ත්වාරි॒ග්ං॒ශච්ච॑) (අ. 7)

අ॒භ්ය॑ස්ථා॒-ද්විශ්වාඃ॒ පෘත॑නා॒ අරා॑තී॒ස්තද॒ග්නිරා॑හ॒ තදු॒ සෝම॑ ආහ . බෘහ॒ස්පතිඃ॑ සවි॒තා තන්ම॑ ආහ පූ॒ෂා මා॑-(අ)ධා-ථ්සුකෘ॒තස්ය॑ ලෝ॒කේ .. යදක්ර॑න්දඃ ප්රථ॒ම-ඤ්ජාය॑මාන උ॒ද්යන්-ථ්ස॑මු॒ද්රාදු॒ත වා॒ පුරී॑ෂාත් . ශ්යේ॒නස්ය॑ ප॒ක්ෂා හ॑රි॒ණස්ය॑ බා॒හූ උප॑ස්තුත॒-ඤ්ජනි॑ම॒ ත-ත්තේ॑ අර්වන්න් .. අ॒පා-ම්පෘ॒ෂ්ඨම॑සි॒ යෝනි॑ර॒ග්නේ-ස්ස॑මු॒ද්රම॒භිතඃ॒ පින්ව॑මානම් . වර්ධ॑මාන-ම්ම॒හ [වර්ධ॑මාන-ම්ම॒හඃ, ආ ච॒ පුෂ්ක॑ර-න්දි॒වෝ] 33

ආ ච॒ පුෂ්ක॑ර-න්දි॒වෝ මාත්ර॑යා වරි॒ණා ප්ර॑ථස්ව .. බ්රහ්ම॑ ජජ්ඤා॒න-ම්ප්ර॑ථ॒ම-ම්පු॒රස්තා॒ද්වි සී॑ම॒ත-ස්සු॒රුචෝ॑ වේ॒න ආ॑වඃ . ස බු॒ද්ධ්නියා॑ උප॒මා අ॑ස්ය වි॒ෂ්ඨා-ස්ස॒තශ්ච॒ යෝනි॒මස॑තශ්ච॒ විවඃ॑ .. හි॒ර॒ණ්ය॒ග॒ර්භ-ස්සම॑වර්ත॒තාග්රේ॑ භූ॒තස්ය॑ ජා॒තඃ පති॒රේක॑ ආසීත් . ස දා॑ධාර පෘථි॒වී-න්ද්යාමු॒තේමා-ඞ්කස්මෛ॑ දේ॒වාය॑ හ॒විෂා॑ විධේම .. ද්ර॒ඵ්සශ්ච॑ස්කන්ද පෘථි॒වීමනු॒- [පෘථි॒වීමනු॑, ද්යාමි॒ම-ඤ්ච॒] 34

-ද්යාමි॒ම-ඤ්ච॒ යෝනි॒මනු॒ යශ්ච॒ පූර්වඃ॑ . තෘ॒තීයං॒-යෝँනි॒මනු॑ ස॒ඤ්චර॑න්ත-න්ද්ර॒ඵ්ස-ඤ්ජු॑හෝ॒ම්යනු॑ ස॒ප්ත හෝත්රාඃ᳚ .. නමෝ॑ අස්තු ස॒ර්පේභ්යෝ॒ යේ කේ ච॑ පෘථි॒වීමනු॑ . යේ අ॒න්තරි॑ක්ෂේ॒ යේ දි॒වි තේභ්යඃ॑ ස॒ර්පේභ්යෝ॒ නමඃ॑ .. යේ॑-(අ)දෝ රෝ॑ච॒නේ දි॒වෝ යේ වා॒ සූර්ය॑ස්ය ර॒ශ්මිෂු॑ . යේෂා॑ම॒ඵ්සු සදඃ॑ කෘ॒ත-න්තේභ්යඃ॑ ස॒ර්පේභ්යෝ॒ නමඃ॑ .. යා ඉෂ॑වෝ යාතු॒ ධානා॑නාං॒ ँයේ॑ වා॒ වන॒ස්පතී॒ග්ං॒රනු॑ . යේ වා॑-(අ)ව॒ටේෂු॒ ශේර॑තේ॒ තේභ්යඃ॑ ස॒ර්පේභ්යෝ॒ නමඃ॑ .. 35 ..

(ම॒හෝ - (අ)නු॑ - යාතු॒ධානා॑නා॒ - මේකා॑දශ ච) (අ. 8)

ධ්රු॒වා-(අ)සි॑ ධ॒රුණා-(අ)ස්තෘ॑තා වි॒ශ්වක॑ර්මණා॒ සුකෘ॑තා . මා ත්වා॑ සමු॒ද්ර උද්ව॑ධී॒න්මා සු॑ප॒ර්ණෝ ව්ය॑ථමානා පෘථි॒වී-න්දෘග්ං॑හ .. ප්ර॒ජාප॑තිස්ත්වා සාදයතු පෘථි॒ව්යාඃ පෘ॒ෂ්ඨේ ව්යච॑ස්වතී॒-ම්ප්රථ॑ස්වතී॒-ම්ප්රථෝ॑-(අ)සි පෘථි॒ව්ය॑සි॒ භූර॑සි॒ භූමි॑ර॒ස්යදි॑තිරසි වි॒ශ්වධා॑යා॒ විශ්ව॑ස්ය॒ භුව॑නස්ය ධ॒ර්ත්රී පෘ॑ථි॒වීං-යँ॑ච්ඡ පෘථි॒වී-න්දෘග්ං॑හ පෘථි॒වී-ම්මා හිග්ං॑සී॒ර්විශ්ව॑ස්මෛ ප්රා॒ණායා॑පා॒නාය॑ ව්යා॒නායෝ॑දා॒නාය॑ ප්රති॒ෂ්ඨායෛ॑ [ප්රති॒ෂ්ඨායෛ᳚, ච॒රිත්රා॑යා॒-] 36

ච॒රිත්රා॑යා॒-(අ)ග්නිස්ත්වා॒-(අ)භි පා॑තු ම॒හ්යා ස්ව॒ස්ත්යා ඡ॒ර්දිෂා॒ ශන්ත॑මේන॒ තයා॑ දේ॒වත॑යා-(අ)ඞ්ගිර॒ස්ව-ද්ධ්රු॒වා සී॑ද .. කාණ්ඩා᳚-ත්කාණ්ඩා-ත්ප්ර॒රෝහ॑න්තී॒ පරු॑ෂඃපරුෂඃ॒ පරි॑ . ඒ॒වා නෝ॑ දූර්වේ॒ ප්ර ත॑නු ස॒හස්රේ॑ණ ශ॒තේන॑ ච .. යා ශ॒තේන॑ ප්රත॒නෝෂි॑ ස॒හස්රේ॑ණ වි॒රෝහ॑සි . තස්යා᳚ස්තේ දේවීෂ්ටකේ වි॒ධේම॑ හ॒විෂා॑ ව॒යම් .. අෂා॑ඪා-(අ)සි॒ සහ॑මානා॒ සහ॒ස්වාරා॑තී॒-ස්සහ॑ස්වාරාතීය॒ත-ස්සහ॑ස්ව॒ පෘත॑නා॒-ස්සහ॑ස්ව පෘතන්ය॒තඃ . ස॒හස්ර॑වීර්යා- [ස॒හස්ර॑වීර්යා, අ॒සි॒ සා මා॑ ජින්ව .] 37

-(අ)සි॒ සා මා॑ ජින්ව .. මධු॒ වාතා॑ ඍතාය॒තේ මධු॑ ක්ෂරන්ති॒ සින්ධ॑වඃ . මාද්ධ්වී᳚ර්න-ස්ස॒න්ත්වෝෂ॑ධීඃ .. මධු॒ නක්ත॑මු॒තෝෂසි॒ මධු॑ම॒-ත්පාර්ථි॑ව॒ග්ං॒ රජඃ॑ . මධු॒ ද්යෞර॑ස්තු නඃ පි॒තා .. මධු॑මා-න්නෝ॒ වන॒ස්පති॒-ර්මධු॑මාග්ං අස්තු॒ සූර්යඃ॑ . මාද්ධ්වී॒ර්ගාවෝ॑ භවන්තු නඃ .. ම॒හී ද්යෞඃ පෘ॑ථි॒වී ච॑ න ඉ॒මං-යँ॒ජ්ඤ-ම්මි॑මික්ෂතාම් . පි॒පෘ॒තා-න්නෝ॒ භරී॑මභිඃ .. ත-ද්විෂ්ණෝඃ᳚ පර॒ම- [පර॒මම්, ප॒දග්ං සදා॑ පශ්යන්ති] 38

-ම්ප॒දග්ං සදා॑ පශ්යන්ති සූ॒රයඃ॑ . දි॒වීව॒ චක්ෂු॒රාත॑තම් .. ධ්රු॒වා-(අ)සි॑ පෘථිවි॒ සහ॑ස්ව පෘතන්ය॒තඃ . ස්යූ॒තා දේ॒වේභි॑ර॒මෘතේ॒නා (අ)(අ)ගාඃ᳚ .. යාස්තේ॑ අග්නේ॒ සූර්යේ॒ රුච॑ උද්ය॒තෝ දිව॑මාත॒න්වන්ති॑ ර॒ශ්මිභිඃ॑ . තාභි॒-ස්සර්වා॑භී රු॒චේ ජනා॑ය නස්කෘධි .. යා වෝ॑ දේවා॒-ස්සූර්යේ॒ රුචෝ॒ ගෝෂ්වශ්වේ॑ෂු॒ යා රුචඃ॑ . ඉන්ද්රා᳚ග්නී॒ තාභි॒-ස්සර්වා॑භී॒ රුච॑-න්නෝ ධත්ත බෘහස්පතේ .. වි॒රා- [වි॒රාට්, ජ්යෝති॑රධාරය-] 39

-ඩ්ජ්යෝති॑රධාරය-ථ්ස॒ම්රා-ඩ්ජ්යෝති॑රධාරය-ථ්ස්ව॒රා-ඩ්ජ්යෝති॑රධාරයත් .. අග්නේ॑ යු॒ක්ෂ්වා හි යේ තවාශ්වා॑සෝ දේව සා॒ධවඃ॑ . අරං॒-වँහ॑න්ත්යා॒ශවඃ॑ .. යු॒ක්ෂ්වා හි දේ॑ව॒හූත॑මා॒ග්ං॒ අශ්වාග්ං॑ අග්නේ ර॒ථීරි॑ව . නි හෝතා॑ පූ॒ර්ව්ය-ස්ස॑දඃ .. ද්ර॒ඵ්සශ්ච॑ස්කන්ද පෘථි॒වීමනු॒ ද්යාමි॒ම-ඤ්ච॒ යෝනි॒මනු॒ යශ්ච॒ පූර්වඃ॑ . තෘ॒තීයං॒-යෝँනි॒මනු॑ ස॒ඤ්චර॑න්ත-න්ද්ර॒ඵ්ස-ඤ්ජු॑හෝ॒ම්යනු॑ ස॒ප්ත [ ] 40

හෝත්රාඃ᳚ .. අභූ॑දි॒දං-විँශ්ව॑ස්ය॒ භුව॑නස්ය॒ වාජි॑නම॒ග්නේ-ර්වෛ᳚ශ්වාන॒රස්ය॑ ච . අ॒ග්නිර්ජ්යෝති॑ෂා॒ ජ්යෝති॑ෂ්මා-න්රු॒ක්මෝ වර්ච॑සා॒ වර්ච॑ස්වාන් .. ඍ॒චේ ත්වා॑ රු॒චේ ත්වා॒ සමි-ථ්ස්ර॑වන්ති ස॒රිතෝ॒ න ධේනාඃ᳚ . අ॒න්තර්හෘ॒දා මන॑සා පූ॒යමා॑නාඃ .. ඝෘ॒තස්ය॒ ධාරා॑ අ॒භි චා॑කශීමි . හි॒ර॒ණ්යයෝ॑ වේත॒සෝ මද්ධ්ය॑ ආසාම් .. තස්මින්᳚ථ්සුප॒ර්ණෝ ම॑ධු॒කෘ-ත්කු॑ලා॒යී භජ॑න්නාස්තේ॒ මධු॑ දේ॒වතා᳚භ්යඃ . තස්යා॑ ස තේ॒ හර॑ය-ස්ස॒ප්ත තීරේ᳚ ස්ව॒ධා-න්දුහා॑නා අ॒මෘත॑ස්ය॒ ධාරා᳚ම් .. 41 ..

(ප්ර॒ති॒ෂ්ඨායෛ॑ - ස॒හස්ර॑වීර්යා - පර॒මං - ँවි॒රාට්ථ් - ස॒ප්ත - තීරේ॑ - ච॒ත්වාරි॑ ච) (අ. 9)

ආ॒දි॒ත්ය-ඞ්ගර්භ॒-ම්පය॑සා සම॒ඤ්ජන්-ථ්ස॒හස්ර॑ස්ය ප්රති॒මාං-විँ॒ශ්වරූ॑පම් . පරි॑ වෘඞ්ග්ධි॒ හර॑සා॒ මා-(අ)භි මෘ॑ක්ෂ-ශ්ශ॒තායු॑ෂ-ඞ්කෘණුහි චී॒යමා॑නඃ .. ඉ॒ම-ම්මා හිග්ං॑සීර්ද්වි॒පාද॑-ම්පශූ॒නාග්ං සහ॑ස්රාක්ෂ॒ මේධ॒ ආ චී॒යමා॑නඃ . ම॒යුමා॑ර॒ණ්යමනු॑ තේ දිශාමි॒ තේන॑ චින්වා॒නස්ත॒නුවෝ॒ නි ෂී॑ද .. වාත॑ස්ය॒ ධ්රාජිං॒-වँරු॑ණස්ය॒ නාභි॒මශ්ව॑-ඤ්ජජ්ඤා॒නග්ං ස॑රි॒රස්ය॒ මද්ධ්යේ᳚ . ශිශු॑-න්න॒දීනා॒ග්ං॒ හරි॒මද්රි॑බුද්ධ॒මග්නේ॒ මා හිග්ං॑සීඃ [මා හිග්ං॑සීඃ, ප॒ර॒මේ ව්යෝ॑මන්න් .] 42

පර॒මේ ව්යෝ॑මන්න් .. ඉ॒ම-ම්මා හිග්ං॑සී॒රේක॑ශඵ-ම්පශූ॒නා-ඞ්ක॑නික්ර॒දං-වාँ॒ජිනං॒-වාँජි॑නේෂු . ගෞ॒රමා॑ර॒ණ්යමනු॑ තේ දිශාමි॒ තේන॑ චින්වා॒නස්ත॒නුවෝ॒ නි ෂී॑ද .. අජ॑ස්ර॒මින්දු॑මරු॒ෂ-ම්භු॑ර॒ණ්යුම॒ග්නිමී॑ඩේ පූ॒ර්වචි॑ත්තෞ॒ නමෝ॑භිඃ . ස පර්ව॑භිර්-ඍතු॒ශඃ කල්ප॑මානෝ॒ ගා-ම්මා හිග්ං॑සී॒රදි॑තිං-විँ॒රාජ᳚ම් .. ඉ॒මග්ං ස॑මු॒ද්රග්ං ශ॒තධා॑ර॒මු-ථ්සං॑-ව්යँ॒ච්යමා॑න॒-ම්භුව॑නස්ය॒ මද්ධ්යේ᳚ . ඝෘ॒ත-න්දුහා॑නා॒-මදි॑ති॒-ඤ්ජනා॒යාග්නේ॒ මා [-මදි॑ති॒-ඤ්ජනා॒යාග්නේ॒ මා, හි॒ග්ං॒සීඃ॒ ප॒ර॒මේ ව්යෝ॑මන්න් .] 43

හිග්ං॑සීඃ පර॒මේ ව්යෝ॑මන්න් . ග॒ව॒යමා॑ර॒ණ්යමනු॑ තේ දිශාමි॒ තේන॑ චින්වා॒නස්ත॒නුවෝ॒ නි ෂී॑ද .. වරූ᳚ත්රි॒-න්ත්වෂ්ටු॒ර්වරු॑ණස්ය॒ නාභි॒මවි॑-ඤ්ජජ්ඤා॒නාග්ං රජ॑සඃ॒ පර॑ස්මාත් . ම॒හීග්ං සා॑හ॒ස්රීමසු॑රස්ය මා॒යාමග්නේ॒ මා හිග්ං॑සීඃ පර॒මේ ව්යෝ॑මන්න් .. ඉ॒මාමූ᳚ර්ණා॒යුං-වँරු॑ණස්ය මා॒යා-න්ත්වච॑-ම්පශූ॒නා-න්ද්වි॒පදා॒-ඤ්චතු॑ෂ්පදාම් . ත්වෂ්ටුඃ॑ ප්ර॒ජානා᳚-ම්ප්රථ॒ම-ඤ්ජ॒නිත්ර॒මග්නේ॒ මා හිග්ං॑සීඃ පර॒මේ ව්යෝ॑මන්න් . උෂ්ට්ර॑මාර॒ණ්යමනු॑ [උෂ්ට්ර॑මාර॒ණ්යමනු॑, තේ॒ දි॒ශා॒මි॒ තේන॑] 44

තේ දිශාමි॒ තේන॑ චින්වා॒නස්ත॒නුවෝ॒ නි ෂී॑ද .. යෝ අ॒ග්නිර॒ග්නේස්ත-ප॒සෝ-(අ)ධි॑ ජා॒ත-ශ්ශෝචා᳚-ත්පෘථි॒ව්යා උ॒ත වා॑ දි॒වස්පරි॑ . යේන॑ ප්ර॒ජා වි॒ශ්වක॑ර්මා॒ ව්යාන॒-ට්තම॑ග්නේ॒ හේඩඃ॒ පරි॑ තේ වෘණක්තු .. අ॒ජා හ්ය॑ග්නේරජ॑නිෂ්ට॒ ගර්භා॒-ථ්සා වා අ॑පශ්යජ්ජනි॒තාර॒මග්රේ᳚ . තයා॒ රෝහ॑මාය॒න්නුප॒ මේද්ධ්යා॑ස॒ස්තයා॑ දේ॒වා දේ॒වතා॒මග්ර॑ ආයන්න් . ශ॒ර॒භ-( )-මා॑ර॒ණ්යමනු॑ තේ දිශාමි॒ තේන॑ චින්වා॒නස්ත॒නුවෝ॒ නිෂී॑ද .. 45 ..

(අග්නේ॒ මා හිග්ං॑සී॒ - රග්නේ॒ මෝෂ්ට්ර॑මා - ර॒ණ්යමනු॑ - ශර॒භන් - නව॑ ච) (අ. 10)

(ආ॒දි॒ත්ය මි॒මන්ද්වි॒පාදේ॑ ම॒යුං-වාँත॒ස්යා (අ)ශ්ව॑ මි॒ම මේක॑ශඵ ඞ්ගෞ॒රම ජ॑ස්රඞ්ගව॒යං-වँරූ᳚ත්රි॒ මවි॑ මි॒මාමූ᳚ර්ණා॒ර්යු මුෂ්ට්රං॒-යෝँ අ॒ග්නි-ශ්ශ॑ර॒භං )

ඉන්ද්රා᳚ග්නී රෝච॒නා දි॒වඃ පරි॒ වාජේ॑ෂු භූෂථඃ . තද්වා᳚-ඤ්චේති॒ ප්රවී॒ර්ය᳚ම් .. ශ්ඤථ॑-ද්වෘ॒ත්රමු॒ත ස॑නෝති॒ වාජ॒මින්ද්රා॒ යෝ අ॒ග්නී සහු॑රී සප॒ර්යාත් . ඉ॒ර॒ජ්යන්තා॑ වස॒ව්ය॑ස්ය॒ භූරේ॒-ස්සහ॑ස්තමා॒ සහ॑සා වාජ॒යන්තා᳚ .. ප්ර ච॑ර්ෂ॒ණිභ්යඃ॑ පෘතනා॒ හවේ॑ෂු॒ ප්ර පෘ॑ථි॒ව්යා රි॑රිචාථේ දි॒වශ්ච॑ . ප්ර සින්ධු॑භ්යඃ॒ ප්රගි॒රිභ්යෝ॑ මහි॒ත්වා ප්රේන්ද්රා᳚ග්නී॒ විශ්වා॒ භුව॒නා-(අ)ත්ය॒න්යා .. මරු॑තෝ॒ යස්ය॒ හි [ ] 46

ක්ෂයේ॑ පා॒ථා දි॒වෝ වි॑මහසඃ . ස සු॑ගෝ॒පාත॑මෝ॒ ජනඃ॑ .. ය॒ජ්ඤෛර්වා॑ යජ්ඤවාහසෝ॒ විප්ර॑ස්ය වා මතී॒නාම් . මරු॑ත-ශ්ශෘණු॒තා හව᳚ම් .. ශ්රි॒යසේ॒ ක-ම්භා॒නුභි॒-ස්ස-ම්මි॑මික්ෂිරේ॒ තේ ර॒ශ්මිභි॒ස්ත ඍක්ව॑භි-ස්සුඛා॒දයඃ॑ . තේ වාශී॑මන්ත ඉ॒ෂ්මිණෝ॒ අභී॑රවෝ වි॒ද්රේ ප්රි॒යස්ය॒ මාරු॑තස්ය॒ ධාම්නඃ॑ .. අව॑ තේ॒ හේඩ॒, උදු॑ත්ත॒මම් .. කයා॑ නශ්චි॒ත්ර ආ භු॑වදූ॒තී ස॒දා වෘ॑ධ॒-ස්සඛා᳚ . කයා॒ ශචි॑ෂ්ඨයා වෘ॒තා .. 47 ..

කෝ අ॒ද්ය යු॑ඞ්ක්තේ ධු॒රි ගා ඍ॒තස්ය॒ ශිමී॑වතෝ භා॒මිනෝ॑ දුර්හෘණා॒යූන් . ආ॒සන්නි॑ෂූන්. හෘ॒ථ්ස්වසෝ॑ මයෝ॒භූන්. ය ඒ॑ෂා-ම්භෘ॒ත්යාමෘ॒ණධ॒-ථ්ස ජී॑වාත් .. අග්නේ॒ නයා, (අ)(අ)දේ॒වානා॒ග්ං॒ ශන්නෝ॑ භවන්තු॒, වාජේ॑වාජේ. අ॒ඵ්ස්ව॑ග්නේ॒ සධි॒ෂ්ටව॒ සෞෂ॑ධී॒රනු॑ රුද්ධ්යසේ . ගර්භේ॒ සඤ්ජා॑යසේ॒ පුනඃ॑ .. වෘෂා॑ සෝම ද්යු॒මාග්ං අ॑සි॒ වෘෂා॑ දේව॒ වෘෂ॑ව්රතඃ . වෘෂා॒ ධර්මා॑ණි දධිෂේ .. ඉ॒ම-ම්මේ॑ වරුණ॒ , තත්ත්වා॑ යාමි॒ත්ව-න්නෝ॑ අග්නේ॒ස ත්ව-න්නෝ॑ අග්නේ .. 48 ..

(හි - වෘ॒තා - ම॒ - ඒකා॑දශ ච ) (අ. 11)

(විෂ්ණෝඃ॒ ක්රමෝ॑-(අ)සි - දි॒වස්ප - ර්යන්න॑ප॒තේ - (අ)පේ॑ත॒ - සමි॑තං॒ - ँයා ජා॒තා - මා නෝ॑ හිග්ංසී - ද॒භ්ය॑ස්ථා-ද්- ධ්රු॒වා - (අ)ස්යා॑දි॒ත්යඞ්ගර්භ॒ - මින්ද්රා᳚ග්නී රෝච॒ - නෛකා॑දශ )

(විෂ්ණෝ॑ - රස්මින්. හ॒ව්යේ - ති॑ ත්වා॒-(අ)හං - ධී॒තිභි॒ - ර්හෝත්රා॑ - අ॒ෂ්ටාච॑ත්වාරිග්ංශත්)

(විෂ්ණෝඃ॒ ක්රමෝ॑-(අ)සි॒, ත්වන්නෝ॑ අග්නේ॒ ස ත්වන්නෝ॑ අග්නේ)

.. හරිඃ॑ ඕම් ..

.. කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය සංහිතායා-ඤ්චතුර්ථ කාණ්ඩේ ද්විතීයඃ ප්රශ්න-ස්සමාප්තඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe dvītīyaḥ praśnaḥ - devayajanagrahābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'syabhimāti॒hā gā̭ya॒tra-ñchanda॒ ā ro̭ha pṛthi॒vīmanu॒ vikra̭masva॒ nirbha̭kta॒-ssa ya-ndvi॒ṣmo viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'syabhiśasti॒hā traiṣṭṷbha॒-ñchanda॒ ā ro̭hā॒ntari̭kṣa॒manu॒ vikra̭masva॒ nirbha̭kta॒-ssa ya-ndvi॒ṣmo viṣṇoḥ॒ kramo᳚-'syarātīya॒to ha॒ntā jāga̭ta॒-ñchanda॒ ā ro̭ha॒ diva॒manu॒ vikra̭masva॒ nirbha̭kta॒-ssa ya-ndvi॒ṣmo viṣṇoḥ॒ [viṣṇoḥ᳚, kramo̭-'si śatrūya॒to] 1

kramo̭-'si śatrūya॒to ha॒ntā-'nṷṣṭubha॒-ñchanda॒ ā ro̭ha॒ diśo-'nu॒ vikra̭masva॒ nirbha̭kta॒-ssa ya-ndvi॒ṣmaḥ || akra̭ndada॒gni-ssta॒naya̭nniva॒ dyauḥ, kṣāmā॒ reri̭ha-dvī॒rudhaḥ̭ sama॒ñjann | sa॒dyo ja̭jñā॒no vi hīmi॒ddho akhya॒dā roda̭sī bhā॒nunā̭ bhātya॒ntaḥ || agne᳚-'bhyāvartinna॒bhi na॒ ā va̭rta॒svā-''yṷṣā॒ varca̭sā sa॒nyā me॒dhayā᳚ pra॒jayā॒ dhanḙna || agnḙ [agne᳚, a॒ṅgi॒ra॒-śśa॒ta-ntḙ] 2

aṅgira-śśa॒ta-ntḙ santvā॒vṛtaḥ̭ sa॒hasra̭-nta upā॒vṛtaḥ̭ | tāsā॒-mpoṣa̭sya॒ poṣḙṇa॒ puna̭rno na॒ṣṭamā kṛ̭dhi॒ puna̭rno ra॒yimā kṛ̭dhi || puna̭rū॒rjā niva̭rtasva॒ puna̭ragna i॒ṣā-''yṷṣā | puna̭rnaḥ pāhi vi॒śvataḥ̭ || sa॒ha ra॒yyā ni va̭rta॒svāgne॒ pinva̭sva॒ dhāra̭yā | vi॒śvaphsni̭yā vi॒śva ta॒spari̭ || udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒ pāśa̭ ma॒smadavā̭-'dha॒maṃ- [-'dha॒mam, vi ma̭ddhya॒magg śra̭thāya |] 3

-~vi ma̭ddhya॒magg śra̭thāya | athā̭ va॒yamā̭ditya vra॒te tavānā̭gaso॒ adi̭taye syāma || ā tvā̭-'hārṣa-ma॒ntara̭bhūrdhru॒vasti॒ṣṭhā 'vi̭cācaliḥ | viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñchantva॒smi-nrā॒ṣṭramadhi̭ śraya ||agnḙ bṛ॒hannu॒ṣasā̭mū॒rdhvo a̭sthānnirjagmi॒vān-tama̭so॒ jyoti॒ṣā-''gā᳚t | a॒gnirbhā॒nunā॒ ruśa̭tā॒ svaṅga॒ ā jā॒to viśvā॒ sadmā᳚nyaprāḥ || sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā [sīda॒ tva-mmā॒tura॒syāḥ᳚, u॒pasthe॒ viśvā᳚nyagne] 4

u॒pasthe॒ viśvā᳚nyagne va॒yunā̭ni vi॒dvān | mainā̭ma॒rciṣā॒ mā tapa̭sā॒-'bhi śṷ̄śuco॒-'ntara̭syāgṃ śu॒krajyo̭ti॒rvi bhā̭hi || a॒ntara̭gne ru॒cā tvamu॒khāyai॒ sada̭ne॒ sve | tasyā॒stvagṃ hara̭sā॒ tapa॒ñjāta̭veda-śśi॒vo bha̭va || śi॒vo bhū॒tvā mahya̭ma॒gne-'tho̭ sīda śi॒vastvam | śi॒vāḥ kṛ॒tvā diśa॒-ssarvā॒-ssvāṃ-yo~ni̭mi॒hā-'' sa̭daḥ || ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa dvasṷrantarikṣa॒-saddhotā̭ vedi॒ṣadati̭thi rduroṇa॒sat | nṛ॒ṣadva̭ra॒sa-dṛ̭ta॒sa-dvyo̭ma॒sa-da॒bjā go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒ta-mbṛ॒hat || 5 ||

(diva॒manu॒ vi kra̭masva॒ nirbha̭kta॒-ssa ya-ndvi॒ṣmo viṣṇo॒ - rdhane॒nāgnḙ - 'dha॒ma - ma॒syāḥ - śṷci॒ṣath - ṣoḍa̭śa ca) (a. 1)

di॒vaspari̭ pratha॒ma-ñja̭jñe a॒gnira॒sma-ddvi॒tīya॒-mpari̭ jā॒tavḙdāḥ | tṛ॒tīya̭ma॒phsu nṛ॒maṇā॒ aja̭sra॒mindhā̭na ena-ñjarate svā॒dhīḥ || vi॒dmā tḙ agne tre॒dhā tra॒yāṇi̭ vi॒dmā te॒ sadma॒ vibhṛ̭ta-mpuru॒trā | vi॒dmā te॒ nāma̭ para॒ma-ṅguhā॒ yadvi॒dmā tamuthsaṃ॒-ya~ta̭ āja॒gantha̭ || sa॒mu॒dre tvā̭ nṛ॒maṇā̭ a॒phsva̭ntarnṛ॒cakṣā̭ īdhe di॒vo a̭gna॒ ūdhanṋ | tṛ॒tīye᳚ tvā॒ [tṛ॒tīye᳚ tvā, raja̭si tasthi॒vāgṃ sa̭mṛ॒tasya॒] 6

raja̭si tasthi॒vāgṃ sa̭mṛ॒tasya॒ yonaṷ mahi॒ṣā a̭hinvann || akra̭ndada॒gni-ssta॒naya̭nniva॒ dyauḥ, kṣāmā॒ reri̭ha-dvī॒rudhaḥ̭ sama॒ñjann | sa॒dyo ja̭jñā॒no vi hīmi॒ddho akhya॒dā roda̭sī bhā॒nunā̭ bhātya॒ntaḥ || u॒śi-kpā̭va॒ko a̭ra॒ti-ssṷme॒dhā marte᳚ṣva॒gnira॒mṛto॒ nidhā̭yi | iya̭rti dhū॒mama̭ru॒ṣa-mbhari̭bhra॒ducchu॒kreṇa̭ śo॒ciṣā॒ dyāmina̭kṣat || viśva̭sya ke॒turbhuva̭nasya॒ garbha॒ ā [ ] 7

roda̭sī apṛṇā॒jjāya̭mānaḥ | vī॒ḍu-ñci॒dadri̭mabhina-tparā॒yan janā॒ yada॒gnimaya̭janta॒ pañca̭ || śrī॒ṇāmṷdā॒ro dha॒ruṇo̭ rayī॒ṇā-mma̭nī॒ṣāṇā॒-mprārpa̭ṇa॒-ssoma̭gopāḥ | vaso᳚-ssū॒nu-ssaha̭so a॒phsu rājā॒ vi bhā॒tyagra̭ u॒ṣasā̭midhā॒naḥ || yastḙ a॒dya kṛ॒ṇava̭-dbhadraśoce-'pū॒pa-ndḙva ghṛ॒tava̭ntamagne | prata-nna̭ya prata॒rāṃ-va~syo॒ acchā॒bhi dyu॒mna-nde॒vabha̭ktaṃ-ya~viṣṭha || ā [ ] 8

ta-mbha̭ja sauśrava॒seṣva̭gna u॒ktha-ṷktha॒ ā bha̭ja śa॒syamā̭ne | pri॒ya-ssūrye᳚ pri॒yo a॒gnā bha̭vā॒tyujjā॒tena̭ bhi॒nada॒dujjani̭tvaiḥ || tvāma̭gne॒ yaja̭mānā॒ anu॒ dyūn. viśvā॒ vasṷ̄ni dadhire॒ vāryā̭ṇi | tvayā̭ sa॒ha dravi̭ṇami॒cchamā̭nā vra॒ja-ṅgoma̭ntamu॒śijo॒ vi va̭vruḥ || dṛ॒śā॒no ru॒kma u॒rvyā vya̭dyau-ddu॒rmarṣa॒māyuḥ̭ śri॒ye rṷcā॒naḥ | a॒gnira॒mṛto̭ abhava॒-dvayo̭bhi॒ryadḙ- -na॒-ndyauraja̭naya-thsu॒retāḥ᳚ || 9 ||

(tṛtiye᳚ tvā॒ - garbha॒ ā - ya̭vi॒ṣṭhā-'' - ya - cca॒tvāri̭ ca) (a. 2)

anna̭pa॒te-'nna̭sya no dehyanamī॒vasya̭ śu॒ṣmiṇaḥ̭ | pra pra̭dā॒tāra̭-ntāriṣa॒ ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā agne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhiḥ | sa no̭ bhava śi॒vata̭ma-ssu॒pratī̭ko vi॒bhāva̭suḥ || preda̭gne॒ jyoti̭ṣmān. yāhi śi॒vebhi̭ra॒rci̭bhi॒stvam | bṛ॒hadbhi̭-rbhā॒nubhi॒-rbhāsa॒-nmā higṃ̭sī sta॒nuvā᳚ pra॒jāḥ || sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasyata ghṛ॒tairbo̭dhaya॒tāti̭thim | ā- [ā, a॒smi॒n॒. ha॒vyā jṷhotana |] 10

-'smi̭n. ha॒vyā jṷhotana || praprā॒yama॒gnirbha̭ra॒tasya̭ śṛṇve॒ vi ya-thsūryo॒ na roca̭te bṛ॒hadbhāḥ | a॒bhi yaḥ pū॒ru-mpṛta̭nāsu ta॒sthau dī॒dāya॒ daivyo॒ ati̭thi-śśi॒vo naḥ̭ || āpo̭ devīḥ॒ prati̭ gṛhṇīta॒ bhasmai॒ta-thsyo॒ne kṛ̭ṇuddhvagṃ sura॒bhāvṷ lo॒ke | tasmai̭ namantā॒-ñjana̭ya-ssu॒patnī᳚rmā॒teva̭ pu॒tra-mbi̭bhṛ॒tā svḙnam || a॒phsva̭gne॒ sadhi॒ṣṭava॒- [a॒phsva̭gne॒ sadhi॒ṣṭava̭, sauṣa̭dhī॒ranṷ ruddhyase |] 11

sauṣa̭dhī॒ranṷ ruddhyase | garbhe॒ sañjā̭yase॒ punaḥ̭ || garbho̭ a॒syoṣa̭dhīnā॒-ṅgarbho॒ vana॒spatī̭nām | garbho॒ viśva̭sya bhū॒tasyāgne॒ garbho̭ a॒pāma̭si || pra॒sadya॒ bhasma̭nā॒ yoni̭ma॒paśca̭ pṛthi॒vīma̭gne | sa॒gṃ॒sṛjya̭ mā॒tṛbhi॒stva-ñjyoti̭ṣmā॒-npuna॒rā-'sa̭daḥ || puna̭rā॒sadya॒ sada̭nama॒paśca̭ pṛthi॒vīma̭gne | śeṣḙ mā॒turyatho॒pasthe॒ 'ntara॒syāgṃ śi॒vata̭maḥ || puna̭rū॒rjā [ ] 12

-ni va̭rtasva॒ puna̭ragna i॒ṣā ''yṷṣā | puna̭rnaḥ pāhi vi॒śvataḥ̭ || sa॒ha ra॒yyā ni va̭rta॒svāgne॒ pinva̭sva॒ dhāra̭yā | vi॒śvaphsni̭yā vi॒śvata॒spari̭ || puna̭stvā ''di॒tyā ru॒drā vasa̭va॒-ssami̭ndhatā॒-mpuna̭rbra॒hmāṇo̭ vasunītha ya॒jñaiḥ | ghṛ॒tena॒ tva-nta॒nuvo̭ vardhayasva sa॒tyā-ssa̭ntu॒ yaja̭mānasya॒ kāmāḥ᳚ || bodhā̭ no a॒sya vaca̭so yaviṣṭha॒ magṃhi̭ṣṭhasya॒ prabhṛ̭tasya svadhāvaḥ | pīya̭ti tvo॒ anṷ tvo gṛṇāti va॒ndārṷste ta॒nuvaṃ̭-va~nde agne || sa bo̭dhi sū॒rirma॒ghavā̭ vasu॒dāvā॒ vasṷpatiḥ | yu॒yo॒ddhya̭sma-ddveṣāgṃ̭si || 13 ||

(ā - tavo॒ - rjā-' - nu॒ - ṣoḍa̭śa ca) (a. 3)

apḙta॒ vīta॒ vi ca̭ sarpa॒tāto॒ ye-'tra॒ stha pṷrā॒ṇā ye ca॒ nūta̭nāḥ | adā̭di॒daṃ-ya~॒mo̭-'va॒sāna̭-mpṛthi॒vyā akra̭nni॒ma-mpi॒taro̭ lo॒kama̭smai || a॒gnerbhasmā᳚sya॒gneḥ purī̭ṣamasi sa॒jñānna̭masi kāma॒dhara̭ṇa॒-mmayi̭ te kāma॒dhara̭ṇa-mbhūyāt || saṃ-yā~ vaḥ̭ pri॒yāsta॒nuva॒-ssa-mpri॒yā hṛda̭yāni vaḥ | ā॒tmā vo̭ astu॒ [astu, sampri̭ya॒] 14

sampri̭ya॒-ssampri̭yāsta॒nuvo॒ mama̭ || a॒yagṃ so a॒gniryasmi॒n-thsoma॒mindraḥ̭ su॒ta-nda॒dhe ja॒ṭharḙ vāvaśā॒naḥ | sa॒ha॒sriyaṃ॒-vā~ja॒matya॒-nna saptigṃ̭ sasa॒vān-thsan-thstṷ̄yase jātavedaḥ || agnḙ di॒vo arṇa॒macchā̭ jigā॒syacchā̭ de॒vāgṃ ṷ̄ciṣe॒ dhiṣṇi̭yā॒ ye | yāḥ pa॒rastā᳚-droca॒ne sūrya̭sya॒ yāścā॒ vastā̭-dupa॒tiṣṭha̭nta॒ āpaḥ̭ || agne॒ ya-ttḙ di॒vi varcaḥ̭ pṛthi॒vyāṃ-ya~doṣa̭dhī- [pṛthi॒vyāṃ-ya~doṣa̭dhīṣu, a॒phsu vā̭ yajatra |] 15

-ṣva॒phsu vā̭ yajatra | yenā॒ntari̭kṣa-mu॒rvā̭ta॒tantha̭ tve॒ṣa-ssa bhā॒nura̭rṇa॒vo nṛ॒cakṣāḥ᳚ || pu॒rī॒ṣyā̭so a॒gnayaḥ̭ prāva॒ṇebhiḥ̭ sa॒joṣa̭saḥ | ju॒ṣantāgṃ̭ ha॒vyamāhṷtamanamī॒vā iṣo̭ ma॒hīḥ || iḍā̭magne puru॒dagṃ sagṃ̭ sa॒ni-ṅgo-śśa̭śvatta॒magṃ hava̭mānāya sādha | syānnaḥ̭ sū॒nustana̭yo vi॒jāvā-'gne॒ sā tḙ suma॒tirbhū᳚tva॒sme || a॒ya-nte॒ yoni̭r-ṛ॒tviyo॒ yato̭ jā॒to aro̭cathāḥ | ta-ñjā॒na- [ta-ñjā॒nann, a॒gna॒ ā ro॒hāthā̭ no] 16

-nna̭gna॒ ā ro॒hāthā̭ no vardhayā ra॒yim || cida̭si॒ tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da pari॒cida̭si॒ tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da lo॒ka-mpṛ̭ṇa chi॒dra-mpṛ॒ṇātho̭ sīda śi॒vā tvam | i॒ndrā॒gnī tvā॒ bṛha॒spati̭ra॒smin. yonā̭vasīṣadann || tā a̭sya॒ sūda̭dohasa॒-ssomagg̭ śrīṇanti॒ pṛśña̭yaḥ | janma̭-nde॒vānāṃ॒-vi~śa̭stri॒ṣvā ro̭ca॒ne di॒vaḥ || 17 ||

(a॒stvo - ṣa̭dhīṣu - jā॒na - nna॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 4)

sami̭ta॒gṃ॒ saṅka̭lpethā॒gṃ॒ sampri̭yau roci॒ṣṇū sṷmana॒syamā̭nau | iṣa॒mūrja̭ma॒bhi saṃ॒va~sā̭nau॒ saṃ-vā~॒-mmanāgṃ̭si॒ saṃ-vra~॒tā samṷ ci॒ttānyā-'ka̭ram || agnḙ purīṣyādhi॒pā bha̭vā॒ tva-nnaḥ̭ | iṣa॒mūrjaṃ॒-ya~ja̭mānāya dhehi || pu॒rī॒ṣya̭stvama̭gne rayi॒mā-npṷṣṭi॒māgṃ a̭si | śi॒vāḥ kṛ॒tvā diśa॒-ssarvā॒-ssvāṃ-yo~ni̭mi॒hā-'sa̭daḥ || bhava̭ta-nna॒-ssama̭nasau॒ samo̭kasā [samo̭kasau, a॒re॒pasau᳚ |] 18

-vare॒pasau᳚ | mā ya॒jñagṃ higṃ̭siṣṭa॒-mmā ya॒jñapa̭ti-ñjātavedasau śi॒vau bha̭vatama॒dya naḥ̭ || mā॒teva̭ pu॒tra-mpṛ̭thi॒vī pṷrī॒ṣya̭ma॒gnigg sve yonā̭vabhāru॒khā | tāṃ-vi~śvai᳚rde॒vair-ṛ॒tubhiḥ̭ saṃvi~dā॒naḥ pra॒jāpa̭tirvi॒śvaka̭rmā॒ vi mṷñcatu || yada॒sya pā॒re raja̭sa-śśu॒kra-ñjyoti॒rajā̭yata | ta-nnaḥ̭ parṣa॒dati॒ dviṣo-'gnḙ vaiśvānara॒ svāhā᳚ || nama॒-ssu tḙ nir-ṛte viśvarūpe- [viśvarūpe, a॒ya॒smayaṃ॒-vi~ cṛ̭tā] 19

-'ya॒smayaṃ॒-vi~ cṛ̭tā ba॒ndhame॒tam | ya॒mena॒ tvaṃ-ya~॒myā̭ saṃ-vi~dā॒notta॒ma-nnāka॒madhi̭ rohaye॒mam || yattḙ de॒vī nir-ṛ̭tirāba॒bandha॒ dāma̭ grī॒vāsva̭ vica॒rtyam | i॒da-nte॒ ta-dviṣyāṃ॒-yā~yṷṣo॒ na maddhyā॒dathā̭ jī॒vaḥ pi॒tuma̭ddhi॒ pramṷktaḥ || yasyā᳚ste a॒syāḥ krū॒ra ā॒sañju॒homye॒ṣā-mba॒ndhānā̭mava॒sarja̭nāya | bhūmi॒riti̭ tvā॒ janā̭ vi॒durnir-ṛ̭ti॒- [vi॒durnir-ṛ̭tiḥ, iti̭ tvā॒ 'ha-mpari̭] 20

-riti̭ tvā॒ 'ha-mpari̭ veda vi॒śvataḥ̭ || asṷnvanta॒ma ya̭jamānamiccha ste॒nasye॒tyān-taska̭ra॒syān vḙṣi | a॒nya ma॒sma-di̭ccha॒ sā ta̭ i॒tyā namo̭ devi nir-ṛte॒ tubhya̭mastu || de॒vīma॒ha-nnir-ṛ̭tiṃ॒-va~nda̭mānaḥ pi॒teva̭ pu॒tra-nda̭saye॒ vaco̭bhiḥ | viśva̭sya॒ yā jāya̭mānasya॒ veda॒ śiraḥ̭ śiraḥ॒ prati̭ sū॒rī vi ca̭ṣṭe || ni॒veśa̭na-ssa॒ṅgama̭no॒ vasṷ̄nāṃ॒-vi~śvā̭ rū॒pā-'bhi ca̭ṣṭe॒ [rū॒pā-'bhi ca̭ṣṭe, śacī̭bhiḥ |] 21

śacī̭bhiḥ | de॒va i̭va savi॒tā sa॒tyadha॒rmendro॒ na ta̭sthau sama॒re pa̭thī॒nām || saṃ-va~̭ra॒trā da̭dhātana॒ nirā̭hā॒vān kṛ̭ṇotana | si॒ñcāma̭hā ava॒ṭamu॒driṇaṃ̭-va~॒yaṃ-vi~śvā-'hā-'da̭sta॒makṣi̭tam || niṣkṛ̭tāhā-vamava॒ṭagṃ sṷvara॒tragṃ sṷṣeca॒nam | u॒driṇagṃ̭ siñce॒ akṣi̭tam || sīrā̭ yuñjanti ka॒vayo̭ yu॒gā vi ta̭nvate॒ pṛtha̭k | dhīrā̭ de॒veṣṷ sumna॒yā || yu॒nakta॒ sīrā॒ vi yu॒gā ta̭nota kṛ॒te yonaṷ vapate॒ha [ ] 22

bīja᳚m | gi॒rā ca̭ śru॒ṣṭi-ssabha̭rā॒ asa̭nno॒ nedī̭ya॒ i-thsṛ॒ṇyā̭ pa॒kvamā 'ya̭t || lāṅga̭la॒-mpavī̭ravagṃ su॒śevagṃ̭ suma॒tithsa̭ru | udi-tkṛ̭ṣati॒ gāmavi̭-mprapha॒rvya̭-ñca॒ pīva̭rīm | pra॒sthāva̭-dratha॒vāha̭nam || śu॒na-nnaḥ॒ phālā॒ vi tṷdantu॒ bhūmigṃ̭ śu॒na-ṅkī॒nāśā̭ a॒bhi ya̭ntu vā॒hān | śu॒na-mpa॒rjanyo॒ madhṷnā॒ payo̭bhi॒-śśunā̭sīrā śu॒nama॒smāsṷ dhattam || kāma̭-ṅkāmadughe dhukṣva mi॒trāya॒ varṷṇāya ca | indrā̭yā॒gnayḙ pū॒ṣṇa oṣa̭dhībhyaḥ pra॒jābhyaḥ̭ ||ghṛ॒tena॒ sītā॒ madhṷnā॒ sama̭ktā॒ viśvai᳚rde॒vairanṷmatā ma॒rudbhiḥ̭ | ūrja̭svatī॒ paya̭sā॒ pinva̭mānā॒-'smān-thsī̭te॒ paya̭sā॒-'bhyā-va̭vṛthsva || 23 ||

(samo̭kasau-viśvarūpe-vi॒durnir-ṛ̭ti-ra॒bhi ca̭ṣṭa-i॒ha-mi॒trāya॒-dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 5)

yā jā॒tā oṣa̭dhayo de॒vebhya̭striyu॒ga-mpu॒rā | mandā̭mi ba॒bhrūṇā̭ma॒hagṃ śa॒ta-ndhāmā̭ni sa॒pta ca̭ || śa॒taṃ-vo~̭ aba॒-ndhāmā̭ni sa॒hasra̭mu॒ta vo॒ ruhaḥ̭ | athā̭ śatakratvo yū॒yami॒ma-mmḙ aga॒da-ṅkṛ̭ta || puṣpā̭vatīḥ pra॒sūva̭tīḥ pha॒linī̭rapha॒lā u॒ta | aśvā̭ iva sa॒jitva̭rī-rvī॒rudhaḥ̭ pārayi॒ṣṇavaḥ̭ || oṣa̭dhī॒riti̭ mātara॒-stadvo̭ devī॒-rupa̭ bruve | rapāgṃ̭si vighna॒tīri̭ta॒ rapa̭- [vighna॒tīri̭ta॒ rapaḥ̭, cā॒taya̭mānāḥ |] 24

-ścā॒taya̭mānāḥ || a॒śva॒tthe vo̭ ni॒ṣada̭na-mpa॒rṇe vo̭ vasa॒tiḥ kṛ॒tā | go॒bhāja॒ i-tkilā̭satha॒ ya-thsa॒nava̭tha॒ pūrṷṣam || yada॒haṃ-vā~॒jaya̭-nni॒mā oṣa̭dhī॒r॒hasta̭ āda॒dhe | ā॒tmā yakṣma̭sya naśyati pu॒rā jī̭va॒gṛbho̭ yathā || yadoṣa̭dhaya-ssa॒ṅgaccha̭nte॒ rājā̭na॒-ssami̭tā viva | vipra॒-ssa ṷcyate bhi॒ṣagra̭kṣo॒hā 'mī̭va॒ cāta̭naḥ || niṣkṛ̭ti॒-rnāma̭vo mā॒tā-'thā̭ yū॒yaggstha॒ saṅkṛ̭tīḥ | sa॒rāḥ pa̭ta॒triṇī᳚- [sa॒rāḥ pa̭ta॒triṇīḥ᳚, stha॒na॒ yadā॒ maya̭ti॒] 25

-sthana॒ yadā॒ maya̭ti॒ niṣkṛ̭ta || a॒nyā vo̭ a॒nyāma̭va-tva॒nyā-'nyasyā॒ upā̭vata | tā-ssarvā॒ oṣa̭dhaya-ssaṃvi~dā॒nā i॒da-mme॒ prāva̭tā॒ vacaḥ̭ || ucchuṣmā॒ oṣa̭dhīnā॒-ṅgāvo̭ go॒ṣṭhā di̭verate | dhanagṃ̭ sani॒ṣyantī̭ nāmā॒tmāna॒-ntava̭ pūruṣa || ati॒ viśvāḥ᳚ pari॒ṣṭhāste॒na i̭va vra॒jama̭kramuḥ | oṣa̭dhayaḥ॒ prācṷcyavu॒ rya-tki-ñca̭ ta॒nuvā॒gṃ॒ rapaḥ̭ || yā- [yāḥ, ta॒ ā॒ta॒sthu-rā॒tmānaṃ॒-yā~] 26

-sta̭ āta॒sthu-rā॒tmānaṃ॒-yā~ ā̭vivi॒śuḥ paruḥ̭ paruḥ | tāste॒ yakṣmaṃ॒-vi~bā̭dhantā mu॒gro ma̭ddhyama॒śīri̭va || sā॒kaṃ-ya~̭kṣma॒ pra pa̭ta śye॒nena̭ kikidī॒vinā᳚ | sā॒kaṃ-vā~ta̭sya॒-dhrājyā̭ sā॒ka-nna̭śya ni॒hāka̭yā || a॒śvā॒va॒tīgṃ so̭mava॒tī mū॒rjaya̭ntī॒ mudo̭jasam | ā vi̭thsi॒ sarvā॒ oṣa̭dhīra॒smā a̭ri॒ṣṭatā̭taye || yāḥ pha॒linī॒ryā a̭pha॒lā a̭pu॒ṣpā yāśca̭ pu॒ṣpiṇīḥ᳚ | bṛha॒spati̭ prasūtā॒ stāno̭ muñca॒ntvagṃ ha̭saḥ || yā [yāḥ, oṣa̭dhaya॒-ssoma̭rājñīḥ॒] 27

oṣa̭dhaya॒-ssoma̭rājñīḥ॒ pravi̭ṣṭāḥ pṛthi॒vīmanṷ | tāsā॒-ntvama̭syutta॒mā praṇo̭ jī॒vāta̭ve-suva || a॒va॒pata̭ntīravada-ndi॒va oṣa̭dayaḥ॒ pari̭ | ya-ñjī॒va ma॒śñavā̭ mahai॒ na sa ri̭ṣyāti॒ pūrṷṣaḥ || yāśce॒da mṷpa-śṛ॒ṇvanti॒ yāśca̭ dū॒ra-mparā̭gatāḥ | i॒ha sa॒ṅgatya॒ tā-ssarvā̭ a॒smai sa-nda̭tta bheṣa॒jam || mā vo̭ riṣa-tkhani॒tā yasmai̭ cā॒ha-ṅkhanā̭mi vaḥ | dvi॒pa-ccatṷṣpa-da॒smāka॒gṃ॒ sarva̭-ma॒stvanā̭turam || oṣa̭dhaya॒-ssaṃ-va~̭dante॒ somḙna sa॒ha rājñā᳚ | yasmai̭ ka॒roti̭ brāhma॒ṇastagṃ rā̭ja-npārayāmasi || 28 ||

(rapaḥ̭ - pata॒triṇī॒- ryā - agṃha̭so॒ yāḥ - khanā̭mi vo॒ - 'ṣṭāda̭śa ca) (a. 6)

mā no̭ higṃsījjani॒tā yaḥ pṛ̭thi॒vyā yo vā॒ divagṃ̭ sa॒tyadha̭rmā ja॒jāna̭ | yaścā॒paśca॒ndrā bṛ̭ha॒tīrja॒jāna॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || a॒bhyāva̭rtasva pṛthivi ya॒jñena॒ paya̭sā sa॒ha | va॒pā-ntḙ a॒gniri̭ṣi॒to-'va̭ sarpatu || agne॒ ya-ttḙ śu॒kraṃ-ya~cca॒ndraṃ-ya~-tpū॒taṃ-ya~-dya॒jñiya᳚m | ta-dde॒vebhyo̭ bharāmasi || iṣa॒mūrja̭ma॒hami॒ta ā [ā, da॒da॒ ṛ॒tasya॒ dhāmno̭] 29

da̭da ṛ॒tasya॒ dhāmno̭ a॒mṛta̭sya॒ yoneḥ᳚ | ā no॒ goṣṷ viśa॒tvauṣa̭dhīṣu॒ jahā̭mi se॒dimani̭rā॒mamī̭vām || agne॒ tava॒ śravo॒ vayo॒ mahi̭ bhrājantya॒rcayo̭ vibhāvaso | bṛha̭-dbhāno॒ śava̭sā॒ vāja̭mu॒kthya̭-ndadhā̭si dā॒śuṣḙ kave || i॒ra॒jyanna̭gne prathayasva ja॒ntubhi̭ra॒sme rāyo̭ amartya | sa da̭rśa॒tasya॒ vapṷṣo॒ vi rā̭jasi pṛ॒ṇakṣi̭ sāna॒sigṃ ra॒yim || ūrjo̭ napā॒jjāta̭veda-ssuśa॒stibhi॒-rmanda̭sva [ ] 30

dhī॒tibhi̭rhi॒taḥ | tve iṣa॒-ssa-nda̭dhu॒-rbhūri̭retasa-ści॒tro ta̭yo vā॒majā̭tāḥ || pā॒va॒kava̭rcā-śśu॒krava̭rcā॒ anṷ̄navarcā॒ udi̭yarṣi bhā॒nunā᳚ | pu॒traḥ pi॒tarā̭ vi॒cara॒nnupā̭vasyu॒bhe pṛ̭ṇakṣi॒ roda̭sī || ṛ॒tāvā̭na-mmahi॒ṣaṃ-vi~॒śvaca̭rṣaṇima॒gnigṃ su॒mnāya̭ dadhire pu॒ro janāḥ᳚ | śrutka̭rṇagṃ sa॒pratha̭stama-ntvā gi॒rā daivya॒-mmānṷṣā yu॒gā || ni॒ṣka॒rtāra̭-maddhva॒rasya॒ pracḙtasa॒-ṅkṣaya̭nta॒gṃ॒ rādha̭se ma॒he | rā॒ti-mbhṛgṷ̄ṇāmu॒śija̭-ṅka॒vikra̭tu-mpṛ॒ṇakṣi̭ sāna॒sigṃ - [sāna॒sim, ra॒yim |] 31

ra॒yim || citaḥ̭ stha pari॒cita̭ ūrdhva॒citaḥ̭ śrayaddhva॒-ntayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā-ssī̭data || ā pyā̭yasva॒ samḙtu te vi॒śvataḥ̭ soma॒ vṛṣṇi̭yam | bhavā॒ vāja̭sya saṅga॒the || sa-nte॒ payāgṃ̭si॒ samṷ yantu॒ vājā॒-ssaṃ-vṛ~ṣṇi̭yā-nyabhimāti॒ṣāhaḥ̭ | ā॒pyāya̭māno a॒mṛtā̭ya soma di॒vi śravāg̭syutta॒māni̭ dhiṣva || 32 ||

(ā - manda̭sva - sāna॒si - mekā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 7)

a॒bhya̭sthā॒-dviśvāḥ॒ pṛta̭nā॒ arā̭tī॒stada॒gnirā̭ha॒ tadu॒ soma̭ āha | bṛha॒spatiḥ̭ savi॒tā tanma̭ āha pū॒ṣā mā̭-'dhā-thsukṛ॒tasya̭ lo॒ke || yadakra̭ndaḥ pratha॒ma-ñjāya̭māna u॒dyan-thsa̭mu॒drādu॒ta vā॒ purī̭ṣāt | śye॒nasya̭ pa॒kṣā ha̭ri॒ṇasya̭ bā॒hū upa̭stuta॒-ñjani̭ma॒ ta-ttḙ arvann || a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama̭si॒ yoni̭ra॒gne-ssa̭mu॒drama॒bhitaḥ॒ pinva̭mānam | vardha̭māna-mma॒ha [vardha̭māna-mma॒haḥ, ā ca॒ puṣka̭ra-ndi॒vo] 33

ā ca॒ puṣka̭ra-ndi॒vo mātra̭yā vari॒ṇā pra̭thasva || brahma̭ jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒dvi sī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ | sa bu॒ddhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒masa̭taśca॒ vivaḥ̭ || hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-ssama̭varta॒tāgrḙ bhū॒tasya̭ jā॒taḥ pati॒reka̭ āsīt | sa dā̭dhāra pṛthi॒vī-ndyāmu॒temā-ṅkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || dra॒phsaśca̭skanda pṛthi॒vīmanu॒- [pṛthi॒vīmanṷ, dyāmi॒ma-ñca॒] 34

-dyāmi॒ma-ñca॒ yoni॒manu॒ yaśca॒ pūrvaḥ̭ | tṛ॒tīyaṃ॒-yo~ni॒manṷ sa॒ñcara̭nta-ndra॒phsa-ñjṷho॒myanṷ sa॒pta hotrāḥ᳚ || namo̭ astu sa॒rpebhyo॒ ye ke ca̭ pṛthi॒vīmanṷ | ye a॒ntari̭kṣe॒ ye di॒vi tebhyaḥ̭ sa॒rpebhyo॒ namaḥ̭ || yḙ-'do ro̭ca॒ne di॒vo ye vā॒ sūrya̭sya ra॒śmiṣṷ | yeṣā̭ma॒phsu sadaḥ̭ kṛ॒ta-ntebhyaḥ̭ sa॒rpebhyo॒ namaḥ̭ || yā iṣa̭vo yātu॒ dhānā̭nāṃ॒ ~yḙ vā॒ vana॒spatī॒gṃ॒ranṷ | ye vā̭-'va॒ṭeṣu॒ śera̭te॒ tebhyaḥ̭ sa॒rpebhyo॒ namaḥ̭ || 35 ||

(ma॒ho - 'nṷ - yātu॒dhānā̭nā॒ - mekā̭daśa ca) (a. 8)

dhru॒vā-'si̭ dha॒ruṇā-'stṛ̭tā vi॒śvaka̭rmaṇā॒ sukṛ̭tā | mā tvā̭ samu॒dra udva̭dhī॒nmā sṷpa॒rṇo vya̭thamānā pṛthi॒vī-ndṛgṃ̭ha || pra॒jāpa̭tistvā sādayatu pṛthi॒vyāḥ pṛ॒ṣṭhe vyaca̭svatī॒-mpratha̭svatī॒-mpratho̭-'si pṛthi॒vya̭si॒ bhūra̭si॒ bhūmi̭ra॒syadi̭tirasi vi॒śvadhā̭yā॒ viśva̭sya॒ bhuva̭nasya dha॒rtrī pṛ̭thi॒vīṃ-ya~̭ccha pṛthi॒vī-ndṛgṃ̭ha pṛthi॒vī-mmā higṃ̭sī॒rviśva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya̭ vyā॒nāyo̭dā॒nāya̭ prati॒ṣṭhāyai̭ [prati॒ṣṭhāyai᳚, ca॒ritrā̭yā॒-] 36

ca॒ritrā̭yā॒-'gnistvā॒-'bhi pā̭tu ma॒hyā sva॒styā cha॒rdiṣā॒ śanta̭mena॒ tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || kāṇḍā᳚-tkāṇḍā-tpra॒roha̭ntī॒ parṷṣaḥparuṣaḥ॒ pari̭ | e॒vā no̭ dūrve॒ pra ta̭nu sa॒hasrḙṇa śa॒tena̭ ca || yā śa॒tena̭ prata॒noṣi̭ sa॒hasrḙṇa vi॒roha̭si | tasyā᳚ste devīṣṭake vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam || aṣā̭ḍhā-'si॒ saha̭mānā॒ saha॒svārā̭tī॒-ssaha̭svārātīya॒ta-ssaha̭sva॒ pṛta̭nā॒-ssaha̭sva pṛtanya॒taḥ | sa॒hasra̭vīryā- [sa॒hasra̭vīryā, a॒si॒ sā mā̭ jinva |] 37

-'si॒ sā mā̭ jinva || madhu॒ vātā̭ ṛtāya॒te madhṷ kṣaranti॒ sindha̭vaḥ | māddhvī᳚rna-ssa॒ntvoṣa̭dhīḥ || madhu॒ nakta̭mu॒toṣasi॒ madhṷma॒-tpārthi̭va॒gṃ॒ rajaḥ̭ | madhu॒ dyaura̭stu naḥ pi॒tā || madhṷmā-nno॒ vana॒spati॒-rmadhṷmāgṃ astu॒ sūryaḥ̭ | māddhvī॒rgāvo̭ bhavantu naḥ || ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na i॒maṃ-ya~॒jña-mmi̭mikṣatām | pi॒pṛ॒tā-nno॒ bharī̭mabhiḥ || ta-dviṣṇoḥ᳚ para॒ma- [para॒mam, pa॒dagṃ sadā̭ paśyanti] 38

-mpa॒dagṃ sadā̭ paśyanti sū॒rayaḥ̭ | di॒vīva॒ cakṣu॒rāta̭tam || dhru॒vā-'si̭ pṛthivi॒ saha̭sva pṛtanya॒taḥ | syū॒tā de॒vebhi̭ra॒mṛte॒nā ''gāḥ᳚ || yāstḙ agne॒ sūrye॒ ruca̭ udya॒to diva̭māta॒nvanti̭ ra॒śmibhiḥ̭ | tābhi॒-ssarvā̭bhī ru॒ce janā̭ya naskṛdhi || yā vo̭ devā॒-ssūrye॒ ruco॒ goṣvaśvḙṣu॒ yā rucaḥ̭ | indrā᳚gnī॒ tābhi॒-ssarvā̭bhī॒ ruca̭-nno dhatta bṛhaspate || vi॒rā- [vi॒rāṭ, jyoti̭radhāraya-] 39

-ḍjyoti̭radhāraya-thsa॒mrā-ḍjyoti̭radhāraya-thsva॒rā-ḍjyoti̭radhārayat || agnḙ yu॒kṣvā hi ye tavāśvā̭so deva sā॒dhavaḥ̭ | araṃ॒-va~ha̭ntyā॒śavaḥ̭ || yu॒kṣvā hi dḙva॒hūta̭mā॒gṃ॒ aśvāgṃ̭ agne ra॒thīri̭va | ni hotā̭ pū॒rvya-ssa̭daḥ || dra॒phsaśca̭skanda pṛthi॒vīmanu॒ dyāmi॒ma-ñca॒ yoni॒manu॒ yaśca॒ pūrvaḥ̭ | tṛ॒tīyaṃ॒-yo~ni॒manṷ sa॒ñcara̭nta-ndra॒phsa-ñjṷho॒myanṷ sa॒pta [ ] 40

hotrāḥ᳚ || abhṷ̄di॒daṃ-vi~śva̭sya॒ bhuva̭nasya॒ vāji̭nama॒gne-rvai᳚śvāna॒rasya̭ ca | a॒gnirjyoti̭ṣā॒ jyoti̭ṣmā-nru॒kmo varca̭sā॒ varca̭svān || ṛ॒ce tvā̭ ru॒ce tvā॒ sami-thsra̭vanti sa॒rito॒ na dhenāḥ᳚ | a॒ntarhṛ॒dā mana̭sā pū॒yamā̭nāḥ || ghṛ॒tasya॒ dhārā̭ a॒bhi cā̭kaśīmi | hi॒ra॒ṇyayo̭ veta॒so maddhya̭ āsām || tasmin᳚thsupa॒rṇo ma̭dhu॒kṛ-tkṷlā॒yī bhaja̭nnāste॒ madhṷ de॒vatā᳚bhyaḥ | tasyā̭ sa te॒ hara̭ya-ssa॒pta tīre᳚ sva॒dhā-nduhā̭nā a॒mṛta̭sya॒ dhārā᳚m || 41 ||

(pra॒ti॒ṣṭhāyai̭ - sa॒hasra̭vīryā - para॒maṃ - ~vi॒rāṭth - sa॒pta - tīrḙ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 9)

ā॒di॒tya-ṅgarbha॒-mpaya̭sā sama॒ñjan-thsa॒hasra̭sya prati॒māṃ-vi~॒śvarṷ̄pam | pari̭ vṛṅgdhi॒ hara̭sā॒ mā-'bhi mṛ̭kṣa-śśa॒tāyṷṣa-ṅkṛṇuhi cī॒yamā̭naḥ || i॒ma-mmā higṃ̭sīrdvi॒pāda̭-mpaśū॒nāgṃ saha̭srākṣa॒ medha॒ ā cī॒yamā̭naḥ | ma॒yumā̭ra॒ṇyamanṷ te diśāmi॒ tena̭ cinvā॒nasta॒nuvo॒ ni ṣī̭da || vāta̭sya॒ dhrājiṃ॒-va~rṷṇasya॒ nābhi॒maśva̭-ñjajñā॒nagṃ sa̭ri॒rasya॒ maddhye᳚ | śiśṷ-nna॒dīnā॒gṃ॒ hari॒madri̭buddha॒magne॒ mā higṃ̭sīḥ [mā higṃ̭sīḥ, pa॒ra॒me vyo̭mann |] 42

para॒me vyo̭mann || i॒ma-mmā higṃ̭sī॒reka̭śapha-mpaśū॒nā-ṅka̭nikra॒daṃ-vā~॒jinaṃ॒-vā~ji̭neṣu | gau॒ramā̭ra॒ṇyamanṷ te diśāmi॒ tena̭ cinvā॒nasta॒nuvo॒ ni ṣī̭da || aja̭sra॒mindṷmaru॒ṣa-mbhṷra॒ṇyuma॒gnimī̭ḍe pū॒rvaci̭ttau॒ namo̭bhiḥ | sa parva̭bhir-ṛtu॒śaḥ kalpa̭māno॒ gā-mmā higṃ̭sī॒radi̭tiṃ-vi~॒rāja᳚m || i॒magṃ sa̭mu॒dragṃ śa॒tadhā̭ra॒mu-thsaṃ̭-vya~॒cyamā̭na॒-mbhuva̭nasya॒ maddhye᳚ | ghṛ॒ta-nduhā̭nā॒-madi̭ti॒-ñjanā॒yāgne॒ mā [-madi̭ti॒-ñjanā॒yāgne॒ mā, hi॒gṃ॒sīḥ॒ pa॒ra॒me vyo̭mann |] 43

higṃ̭sīḥ para॒me vyo̭mann | ga॒va॒yamā̭ra॒ṇyamanṷ te diśāmi॒ tena̭ cinvā॒nasta॒nuvo॒ ni ṣī̭da || varū᳚tri॒-ntvaṣṭu॒rvarṷṇasya॒ nābhi॒mavi̭-ñjajñā॒nāgṃ raja̭saḥ॒ para̭smāt | ma॒hīgṃ sā̭ha॒srīmasṷrasya mā॒yāmagne॒ mā higṃ̭sīḥ para॒me vyo̭mann || i॒māmū᳚rṇā॒yuṃ-va~rṷṇasya mā॒yā-ntvaca̭-mpaśū॒nā-ndvi॒padā॒-ñcatṷṣpadām | tvaṣṭuḥ̭ pra॒jānā᳚-mpratha॒ma-ñja॒nitra॒magne॒ mā higṃ̭sīḥ para॒me vyo̭mann | uṣṭra̭māra॒ṇyamanṷ [uṣṭra̭māra॒ṇyamanṷ, te॒ di॒śā॒mi॒ tena̭] 44

te diśāmi॒ tena̭ cinvā॒nasta॒nuvo॒ ni ṣī̭da || yo a॒gnira॒gnesta-pa॒so-'dhi̭ jā॒ta-śśocā᳚-tpṛthi॒vyā u॒ta vā̭ di॒vaspari̭ | yena̭ pra॒jā vi॒śvaka̭rmā॒ vyāna॒-ṭtama̭gne॒ heḍaḥ॒ pari̭ te vṛṇaktu || a॒jā hya̭gneraja̭niṣṭa॒ garbhā॒-thsā vā a̭paśyajjani॒tāra॒magre᳚ | tayā॒ roha̭māya॒nnupa॒ meddhyā̭sa॒stayā̭ de॒vā de॒vatā॒magra̭ āyann | śa॒ra॒bha-( )-mā̭ra॒ṇyamanṷ te diśāmi॒ tena̭ cinvā॒nasta॒nuvo॒ niṣī̭da || 45 ||

(agne॒ mā higṃ̭sī॒ - ragne॒ moṣṭra̭mā - ra॒ṇyamanṷ - śara॒bhan - nava̭ ca) (a. 10)

(ā॒di॒tya mi॒mandvi॒pādḙ ma॒yuṃ-vā~ta॒syā 'śva̭ mi॒ma meka̭śapha ṅgau॒rama ja̭sraṅgava॒yaṃ-va~rū᳚tri॒ mavi̭ mi॒māmū᳚rṇā॒ryu muṣṭraṃ॒-yo~ a॒gni-śśa̭ra॒bhaṃ )

indrā᳚gnī roca॒nā di॒vaḥ pari॒ vājḙṣu bhūṣathaḥ | tadvā᳚-ñceti॒ pravī॒rya᳚m || śñatha̭-dvṛ॒tramu॒ta sa̭noti॒ vāja॒mindrā॒ yo a॒gnī sahṷrī sapa॒ryāt | i॒ra॒jyantā̭ vasa॒vya̭sya॒ bhūre॒-ssaha̭stamā॒ saha̭sā vāja॒yantā᳚ || pra ca̭rṣa॒ṇibhyaḥ̭ pṛtanā॒ havḙṣu॒ pra pṛ̭thi॒vyā ri̭ricāthe di॒vaśca̭ | pra sindhṷbhyaḥ॒ pragi॒ribhyo̭ mahi॒tvā prendrā᳚gnī॒ viśvā॒ bhuva॒nā-'tya॒nyā || marṷto॒ yasya॒ hi [ ] 46

kṣayḙ pā॒thā di॒vo vi̭mahasaḥ | sa sṷgo॒pāta̭mo॒ janaḥ̭ || ya॒jñairvā̭ yajñavāhaso॒ vipra̭sya vā matī॒nām | marṷta-śśṛṇu॒tā hava᳚m || śri॒yase॒ ka-mbhā॒nubhi॒-ssa-mmi̭mikṣire॒ te ra॒śmibhi॒sta ṛkva̭bhi-ssukhā॒dayaḥ̭ | te vāśī̭manta i॒ṣmiṇo॒ abhī̭ravo vi॒dre pri॒yasya॒ mārṷtasya॒ dhāmnaḥ̭ || ava̭ te॒ heḍa॒, udṷtta॒mam || kayā̭ naści॒tra ā bhṷvadū॒tī sa॒dā vṛ̭dha॒-ssakhā᳚ | kayā॒ śaci̭ṣṭhayā vṛ॒tā || 47 ||

ko a॒dya yṷṅkte dhu॒ri gā ṛ॒tasya॒ śimī̭vato bhā॒mino̭ durhṛṇā॒yūn | ā॒sanni̭ṣūn. hṛ॒thsvaso̭ mayo॒bhūn. ya ḙṣā-mbhṛ॒tyāmṛ॒ṇadha॒-thsa jī̭vāt || agne॒ nayā, ''de॒vānā॒gṃ॒ śanno̭ bhavantu॒, vājḙvāje| a॒phsva̭gne॒ sadhi॒ṣṭava॒ sauṣa̭dhī॒ranṷ ruddhyase | garbhe॒ sañjā̭yase॒ punaḥ̭ || vṛṣā̭ soma dyu॒māgṃ a̭si॒ vṛṣā̭ deva॒ vṛṣa̭vrataḥ | vṛṣā॒ dharmā̭ṇi dadhiṣe || i॒ma-mmḙ varuṇa॒ , tattvā̭ yāmi॒tva-nno̭ agne॒sa tva-nno̭ agne || 48 ||

(hi - vṛ॒tā - ma॒ - ekā̭daśa ca ) (a. 11)

(viṣṇoḥ॒ kramo̭-'si - di॒vaspa - ryanna̭pa॒te - 'pḙta॒ - sami̭taṃ॒ - ~yā jā॒tā - mā no̭ higṃsī - da॒bhya̭sthā-d- dhru॒vā - 'syā̭di॒tyaṅgarbha॒ - mindrā᳚gnī roca॒ - naikā̭daśa )

(viṣṇo̭ - rasmin. ha॒vye - ti̭ tvā॒-'haṃ - dhī॒tibhi॒ - rhotrā̭ - a॒ṣṭāca̭tvārigṃśat)

(viṣṇoḥ॒ kramo̭-'si॒, tvanno̭ agne॒ sa tvanno̭ agne)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थकाण्डे द्वीतीयः प्रश्नः - देवयजनग्रहाभिधानं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्यभिमाति॒हा गा॑य॒त्र-ञ्छन्द॒ आ रो॑ह पृथि॒वीमनु॒ विक्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मो विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्यभिशस्ति॒हा त्रैष्टु॑भ॒-ञ्छन्द॒ आ रो॑हा॒न्तरि॑क्ष॒मनु॒ विक्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मो विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्यरातीय॒तो ह॒न्ता जाग॑त॒-ञ्छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिव॒मनु॒ विक्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मो विष्णोः॒ [विष्णोः᳚, क्रमो॑-ऽसि शत्रूय॒तो] 1

क्रमो॑-ऽसि शत्रूय॒तो ह॒न्ता-ऽनु॑ष्टुभ॒-ञ्छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिशो-ऽनु॒ विक्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मः ॥ अक्र॑न्दद॒ग्नि-स्स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः, क्षामा॒ रेरि॑ह-द्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन्न् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः ॥ अग्ने᳚-ऽभ्यावर्तिन्न॒भि न॒ आ व॑र्त॒स्वा-ऽऽयु॑षा॒ वर्च॑सा स॒न्या मे॒धया᳚ प्र॒जया॒ धने॑न ॥ अग्ने॑ [अग्ने᳚, अ॒ङ्गि॒र॒-श्श॒त-न्ते॑] 2

अङ्गिर-श्श॒त-न्ते॑ सन्त्वा॒वृतः॑ स॒हस्र॑-न्त उपा॒वृतः॑ । तासा॒-म्पोष॑स्य॒ पोषे॑ण॒ पुन॑र्नो न॒ष्टमा कृ॑धि॒ पुन॑र्नो र॒यिमा कृ॑धि ॥ पुन॑रू॒र्जा निव॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षा-ऽऽयु॑षा । पुन॑र्नः पाहि वि॒श्वतः॑ ॥ स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वफ्स्नि॑या वि॒श्व त॒स्परि॑ ॥ उदु॑त्त॒मं-वँ॑रुण॒ पाश॑ म॒स्मदवा॑-ऽध॒मं- [-ऽध॒मम्, वि म॑द्ध्य॒मग्ग् श्र॑थाय ।] 3

-ँवि म॑द्ध्य॒मग्ग् श्र॑थाय । अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम ॥ आ त्वा॑-ऽहार्ष-म॒न्तर॑भूर्ध्रु॒वस्ति॒ष्ठा ऽवि॑चाचलिः । विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छन्त्व॒स्मि-न्रा॒ष्ट्रमधि॑ श्रय ॥अग्ने॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्थान्निर्जग्मि॒वान्-तम॑सो॒ ज्योति॒षा-ऽऽगा᳚त् । अ॒ग्निर्भा॒नुना॒ रुश॑ता॒ स्वङ्ग॒ आ जा॒तो विश्वा॒ सद्मा᳚न्यप्राः ॥ सीद॒ त्व-म्मा॒तुर॒स्या [सीद॒ त्व-म्मा॒तुर॒स्याः᳚, उ॒पस्थे॒ विश्वा᳚न्यग्ने] 4

उ॒पस्थे॒ विश्वा᳚न्यग्ने व॒युना॑नि वि॒द्वान् । मैना॑म॒र्चिषा॒ मा तप॑सा॒-ऽभि शू॑शुचो॒-ऽन्तर॑स्याग्ं शु॒क्रज्यो॑ति॒र्वि भा॑हि ॥ अ॒न्तर॑ग्ने रु॒चा त्वमु॒खायै॒ सद॑ने॒ स्वे । तस्या॒स्त्वग्ं हर॑सा॒ तप॒ञ्जात॑वेद-श्शि॒वो भ॑व ॥ शि॒वो भू॒त्वा मह्य॑म॒ग्ने-ऽथो॑ सीद शि॒वस्त्वम् । शि॒वाः कृ॒त्वा दिश॒-स्सर्वा॒-स्स्वां-योँनि॑मि॒हा-ऽऽ स॑दः ॥ ह॒ग्ं॒स-श्शु॑चि॒ष द्वसु॑रन्तरिक्ष॒-सद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थि र्दुरोण॒सत् । नृ॒षद्व॑र॒स-दृ॑त॒स-द्व्यो॑म॒स-द॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒त-म्बृ॒हत् ॥ 5 ॥

(दिव॒मनु॒ वि क्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मो विष्णो॒ - र्धने॒नाग्ने॑ - ऽध॒म - म॒स्याः - शु॑चि॒षथ् - षोड॑श च) (अ. 1)

दि॒वस्परि॑ प्रथ॒म-ञ्ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्म-द्द्वि॒तीय॒-म्परि॑ जा॒तवे॑दाः । तृ॒तीय॑म॒फ्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒मिन्धा॑न एन-ञ्जरते स्वा॒धीः ॥ वि॒द्मा ते॑ अग्ने त्रे॒धा त्र॒याणि॑ वि॒द्मा ते॒ सद्म॒ विभृ॑त-म्पुरु॒त्रा । वि॒द्मा ते॒ नाम॑ पर॒म-ङ्गुहा॒ यद्वि॒द्मा तमुथ्सं॒-यँत॑ आज॒गन्थ॑ ॥ स॒मु॒द्रे त्वा॑ नृ॒मणा॑ अ॒फ्स्व॑न्तर्नृ॒चक्षा॑ ईधे दि॒वो अ॑ग्न॒ ऊधन्न्॑ । तृ॒तीये᳚ त्वा॒ [तृ॒तीये᳚ त्वा, रज॑सि तस्थि॒वाग्ं स॑मृ॒तस्य॒] 6

रज॑सि तस्थि॒वाग्ं स॑मृ॒तस्य॒ योनौ॑ महि॒षा अ॑हिन्वन्न् ॥ अक्र॑न्दद॒ग्नि-स्स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः, क्षामा॒ रेरि॑ह-द्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन्न् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः ॥ उ॒शि-क्पा॑व॒को अ॑र॒ति-स्सु॑मे॒धा मर्ते᳚ष्व॒ग्निर॒मृतो॒ निधा॑यि । इय॑र्ति धू॒मम॑रु॒ष-म्भरि॑भ्र॒दुच्छु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॒ द्यामिन॑क्षत् ॥ विश्व॑स्य के॒तुर्भुव॑नस्य॒ गर्भ॒ आ [ ] 7

रोद॑सी अपृणा॒ज्जाय॑मानः । वी॒डु-ञ्चि॒दद्रि॑मभिन-त्परा॒यन् जना॒ यद॒ग्निमय॑जन्त॒ पञ्च॑ ॥ श्री॒णामु॑दा॒रो ध॒रुणो॑ रयी॒णा-म्म॑नी॒षाणा॒-म्प्रार्प॑ण॒-स्सोम॑गोपाः । वसो᳚-स्सू॒नु-स्सह॑सो अ॒फ्सु राजा॒ वि भा॒त्यग्र॑ उ॒षसा॑मिधा॒नः ॥ यस्ते॑ अ॒द्य कृ॒णव॑-द्भद्रशोचे-ऽपू॒प-न्दे॑व घृ॒तव॑न्तमग्ने । प्रत-न्न॑य प्रत॒रां-वँस्यो॒ अच्छा॒भि द्यु॒म्न-न्दे॒वभ॑क्तं-यँविष्ठ ॥ आ [ ] 8

त-म्भ॑ज सौश्रव॒सेष्व॑ग्न उ॒क्थ-उ॑क्थ॒ आ भ॑ज श॒स्यमा॑ने । प्रि॒य-स्सूर्ये᳚ प्रि॒यो अ॒ग्ना भ॑वा॒त्युज्जा॒तेन॑ भि॒नद॒दुज्जनि॑त्वैः ॥ त्वाम॑ग्ने॒ यज॑माना॒ अनु॒ द्यून्. विश्वा॒ वसू॑नि दधिरे॒ वार्या॑णि । त्वया॑ स॒ह द्रवि॑णमि॒च्छमा॑ना व्र॒ज-ङ्गोम॑न्तमु॒शिजो॒ वि व॑व्रुः ॥ दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौ-द्दु॒र्मर्ष॒मायुः॑ श्रि॒ये रु॑चा॒नः । अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒-द्वयो॑भि॒र्यदे॑- -न॒-न्द्यौरज॑नय-थ्सु॒रेताः᳚ ॥ 9 ॥

(तृतिये᳚ त्वा॒ - गर्भ॒ आ - य॑वि॒ष्ठा-ऽऽ - य - च्च॒त्वारि॑ च) (अ. 2)

अन्न॑प॒ते-ऽन्न॑स्य नो देह्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिणः॑ । प्र प्र॑दा॒तार॑-न्तारिष॒ ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ॥ उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः । स नो॑ भव शि॒वत॑म-स्सु॒प्रती॑को वि॒भाव॑सुः ॥ प्रेद॑ग्ने॒ ज्योति॑ष्मान्. याहि शि॒वेभि॑र॒र्चि॑भि॒स्त्वम् । बृ॒हद्भि॑-र्भा॒नुभि॒-र्भास॒-न्मा हिग्ं॑सी स्त॒नुवा᳚ प्र॒जाः ॥ स॒मिधा॒-ऽग्नि-न्दु॑वस्यत घृ॒तैर्बो॑धय॒ताति॑थिम् । आ- [आ, अ॒स्मि॒न्॒. ह॒व्या जु॑होतन ।] 10

-ऽस्मि॑न्. ह॒व्या जु॑होतन ॥ प्रप्रा॒यम॒ग्निर्भ॑र॒तस्य॑ शृण्वे॒ वि य-थ्सूर्यो॒ न रोच॑ते बृ॒हद्भाः । अ॒भि यः पू॒रु-म्पृत॑नासु त॒स्थौ दी॒दाय॒ दैव्यो॒ अति॑थि-श्शि॒वो नः॑ ॥ आपो॑ देवीः॒ प्रति॑ गृह्णीत॒ भस्मै॒त-थ्स्यो॒ने कृ॑णुद्ध्वग्ं सुर॒भावु॑ लो॒के । तस्मै॑ नमन्ता॒-ञ्जन॑य-स्सु॒पत्नी᳚र्मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्बि॑भृ॒ता स्वे॑नम् ॥ अ॒फ्स्व॑ग्ने॒ सधि॒ष्टव॒- [अ॒फ्स्व॑ग्ने॒ सधि॒ष्टव॑, सौष॑धी॒रनु॑ रुद्ध्यसे ।] 11

सौष॑धी॒रनु॑ रुद्ध्यसे । गर्भे॒ सञ्जा॑यसे॒ पुनः॑ ॥ गर्भो॑ अ॒स्योष॑धीना॒-ङ्गर्भो॒ वन॒स्पती॑नाम् । गर्भो॒ विश्व॑स्य भू॒तस्याग्ने॒ गर्भो॑ अ॒पाम॑सि ॥ प्र॒सद्य॒ भस्म॑ना॒ योनि॑म॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । स॒ग्ं॒सृज्य॑ मा॒तृभि॒स्त्व-ञ्ज्योति॑ष्मा॒-न्पुन॒रा-ऽस॑दः ॥ पुन॑रा॒सद्य॒ सद॑नम॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । शेषे॑ मा॒तुर्यथो॒पस्थे॒ ऽन्तर॒स्याग्ं शि॒वत॑मः ॥ पुन॑रू॒र्जा [ ] 12

-नि व॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षा ऽऽयु॑षा । पुन॑र्नः पाहि वि॒श्वतः॑ ॥ स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वफ्स्नि॑या वि॒श्वत॒स्परि॑ ॥ पुन॑स्त्वा ऽऽदि॒त्या रु॒द्रा वस॑व॒-स्समि॑न्धता॒-म्पुन॑र्ब्र॒ह्माणो॑ वसुनीथ य॒ज्ञैः । घृ॒तेन॒ त्व-न्त॒नुवो॑ वर्धयस्व स॒त्या-स्स॑न्तु॒ यज॑मानस्य॒ कामाः᳚ ॥ बोधा॑ नो अ॒स्य वच॑सो यविष्ठ॒ मग्ंहि॑ष्ठस्य॒ प्रभृ॑तस्य स्वधावः । पीय॑ति त्वो॒ अनु॑ त्वो गृणाति व॒न्दारु॑स्ते त॒नुवं॑-वँन्दे अग्ने ॥ स बो॑धि सू॒रिर्म॒घवा॑ वसु॒दावा॒ वसु॑पतिः । यु॒यो॒द्ध्य॑स्म-द्द्वेषाग्ं॑सि ॥ 13 ॥

(आ - तवो॒ - र्जा-ऽ - नु॒ - षोड॑श च) (अ. 3)

अपे॑त॒ वीत॒ वि च॑ सर्प॒तातो॒ ये-ऽत्र॒ स्थ पु॑रा॒णा ये च॒ नूत॑नाः । अदा॑दि॒दं-यँ॒मो॑-ऽव॒सान॑-म्पृथि॒व्या अक्र॑न्नि॒म-म्पि॒तरो॑ लो॒कम॑स्मै ॥ अ॒ग्नेर्भस्मा᳚स्य॒ग्नेः पुरी॑षमसि स॒ज्ञान्न॑मसि काम॒धर॑ण॒-म्मयि॑ ते काम॒धर॑ण-म्भूयात् ॥ सं-याँ वः॑ प्रि॒यास्त॒नुव॒-स्स-म्प्रि॒या हृद॑यानि वः । आ॒त्मा वो॑ अस्तु॒ [अस्तु, सम्प्रि॑य॒] 14

सम्प्रि॑य॒-स्सम्प्रि॑यास्त॒नुवो॒ मम॑ ॥ अ॒यग्ं सो अ॒ग्निर्यस्मि॒न्-थ्सोम॒मिन्द्रः॑ सु॒त-न्द॒धे ज॒ठरे॑ वावशा॒नः । स॒ह॒स्रियं॒-वाँज॒मत्य॒-न्न सप्तिग्ं॑ सस॒वान्-थ्सन्-थ्स्तू॑यसे जातवेदः ॥ अग्ने॑ दि॒वो अर्ण॒मच्छा॑ जिगा॒स्यच्छा॑ दे॒वाग्ं ऊ॑चिषे॒ धिष्णि॑या॒ ये । याः प॒रस्ता᳚-द्रोच॒ने सूर्य॑स्य॒ याश्चा॒ वस्ता॑-दुप॒तिष्ठ॑न्त॒ आपः॑ ॥ अग्ने॒ य-त्ते॑ दि॒वि वर्चः॑ पृथि॒व्यां-यँदोष॑धी- [पृथि॒व्यां-यँदोष॑धीषु, अ॒फ्सु वा॑ यजत्र ।] 15

-ष्व॒फ्सु वा॑ यजत्र । येना॒न्तरि॑क्ष-मु॒र्वा॑त॒तन्थ॑ त्वे॒ष-स्स भा॒नुर॑र्ण॒वो नृ॒चक्षाः᳚ ॥ पु॒री॒ष्या॑सो अ॒ग्नयः॑ प्राव॒णेभिः॑ स॒जोष॑सः । जु॒षन्ताग्ं॑ ह॒व्यमाहु॑तमनमी॒वा इषो॑ म॒हीः ॥ इडा॑मग्ने पुरु॒दग्ं सग्ं॑ स॒नि-ङ्गो-श्श॑श्वत्त॒मग्ं हव॑मानाय साध । स्यान्नः॑ सू॒नुस्तन॑यो वि॒जावा-ऽग्ने॒ सा ते॑ सुम॒तिर्भू᳚त्व॒स्मे ॥ अ॒य-न्ते॒ योनि॑र्-ऋ॒त्वियो॒ यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः । त-ञ्जा॒न- [त-ञ्जा॒नन्न्, अ॒ग्न॒ आ रो॒हाथा॑ नो] 16

-न्न॑ग्न॒ आ रो॒हाथा॑ नो वर्धया र॒यिम् ॥ चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द परि॒चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द लो॒क-म्पृ॑ण छि॒द्र-म्पृ॒णाथो॑ सीद शि॒वा त्वम् । इ॒न्द्रा॒ग्नी त्वा॒ बृह॒स्पति॑र॒स्मिन्. योना॑वसीषदन्न् ॥ ता अ॑स्य॒ सूद॑दोहस॒-स्सोमग्ग्॑ श्रीणन्ति॒ पृश्ञ॑यः । जन्म॑-न्दे॒वानां॒-विँश॑स्त्रि॒ष्वा रो॑च॒ने दि॒वः ॥ 17 ॥

(अ॒स्त्वो - ष॑धीषु - जा॒न - न्न॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)

समि॑त॒ग्ं॒ सङ्क॑ल्पेथा॒ग्ं॒ सम्प्रि॑यौ रोचि॒ष्णू सु॑मन॒स्यमा॑नौ । इष॒मूर्ज॑म॒भि सं॒वँसा॑नौ॒ सं-वाँ॒-म्मनाग्ं॑सि॒ सं-व्रँ॒ता समु॑ चि॒त्तान्या-ऽक॑रम् ॥ अग्ने॑ पुरीष्याधि॒पा भ॑वा॒ त्व-न्नः॑ । इष॒मूर्जं॒-यँज॑मानाय धेहि ॥ पु॒री॒ष्य॑स्त्वम॑ग्ने रयि॒मा-न्पु॑ष्टि॒माग्ं अ॑सि । शि॒वाः कृ॒त्वा दिश॒-स्सर्वा॒-स्स्वां-योँनि॑मि॒हा-ऽस॑दः ॥ भव॑त-न्न॒-स्सम॑नसौ॒ समो॑कसा [समो॑कसौ, अ॒रे॒पसौ᳚ ।] 18

-वरे॒पसौ᳚ । मा य॒ज्ञग्ं हिग्ं॑सिष्ट॒-म्मा य॒ज्ञप॑ति-ञ्जातवेदसौ शि॒वौ भ॑वतम॒द्य नः॑ ॥ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्पृ॑थि॒वी पु॑री॒ष्य॑म॒ग्निग्ग् स्वे योना॑वभारु॒खा । तां-विँश्वै᳚र्दे॒वैर्-ऋ॒तुभिः॑ संविँदा॒नः प्र॒जाप॑तिर्वि॒श्वक॑र्मा॒ वि मु॑ञ्चतु ॥ यद॒स्य पा॒रे रज॑स-श्शु॒क्र-ञ्ज्योति॒रजा॑यत । त-न्नः॑ पर्ष॒दति॒ द्विषो-ऽग्ने॑ वैश्वानर॒ स्वाहा᳚ ॥ नम॒-स्सु ते॑ निर्-ऋते विश्वरूपे- [विश्वरूपे, अ॒य॒स्मयं॒-विँ चृ॑ता] 19

-ऽय॒स्मयं॒-विँ चृ॑ता ब॒न्धमे॒तम् । य॒मेन॒ त्वं-यँ॒म्या॑ सं-विँदा॒नोत्त॒म-न्नाक॒मधि॑ रोहये॒मम् ॥ यत्ते॑ दे॒वी निर्-ऋ॑तिराब॒बन्ध॒ दाम॑ ग्री॒वास्व॑ विच॒र्त्यम् । इ॒द-न्ते॒ त-द्विष्यां॒-याँयु॑षो॒ न मद्ध्या॒दथा॑ जी॒वः पि॒तुम॑द्धि॒ प्रमु॑क्तः ॥ यस्या᳚स्ते अ॒स्याः क्रू॒र आ॒सञ्जु॒होम्ये॒षा-म्ब॒न्धाना॑मव॒सर्ज॑नाय । भूमि॒रिति॑ त्वा॒ जना॑ वि॒दुर्निर्-ऋ॑ति॒- [वि॒दुर्निर्-ऋ॑तिः, इति॑ त्वा॒ ऽह-म्परि॑] 20

-रिति॑ त्वा॒ ऽह-म्परि॑ वेद वि॒श्वतः॑ ॥ असु॑न्वन्त॒म य॑जमानमिच्छ स्ते॒नस्ये॒त्यान्-तस्क॑र॒स्यान् वे॑षि । अ॒न्य म॒स्म-दि॑च्छ॒ सा त॑ इ॒त्या नमो॑ देवि निर्-ऋते॒ तुभ्य॑मस्तु ॥ दे॒वीम॒ह-न्निर्-ऋ॑तिं॒-वँन्द॑मानः पि॒तेव॑ पु॒त्र-न्द॑सये॒ वचो॑भिः । विश्व॑स्य॒ या जाय॑मानस्य॒ वेद॒ शिरः॑ शिरः॒ प्रति॑ सू॒री वि च॑ष्टे ॥ नि॒वेश॑न-स्स॒ङ्गम॑नो॒ वसू॑नां॒-विँश्वा॑ रू॒पा-ऽभि च॑ष्टे॒ [रू॒पा-ऽभि च॑ष्टे, शची॑भिः ।] 21

शची॑भिः । दे॒व इ॑व सवि॒ता स॒त्यध॒र्मेन्द्रो॒ न त॑स्थौ सम॒रे प॑थी॒नाम् ॥ सं-वँ॑र॒त्रा द॑धातन॒ निरा॑हा॒वान् कृ॑णोतन । सि॒ञ्चाम॑हा अव॒टमु॒द्रिणं॑-वँ॒यं-विँश्वा-ऽहा-ऽद॑स्त॒मक्षि॑तम् ॥ निष्कृ॑ताहा-वमव॒टग्ं सु॑वर॒त्रग्ं सु॑षेच॒नम् । उ॒द्रिणग्ं॑ सिञ्चे॒ अक्षि॑तम् ॥ सीरा॑ युञ्जन्ति क॒वयो॑ यु॒गा वि त॑न्वते॒ पृथ॑क् । धीरा॑ दे॒वेषु॑ सुम्न॒या ॥ यु॒नक्त॒ सीरा॒ वि यु॒गा त॑नोत कृ॒ते योनौ॑ वपते॒ह [ ] 22

बीज᳚म् । गि॒रा च॑ श्रु॒ष्टि-स्सभ॑रा॒ अस॑न्नो॒ नेदी॑य॒ इ-थ्सृ॒ण्या॑ प॒क्वमा ऽय॑त् ॥ लाङ्ग॑ल॒-म्पवी॑रवग्ं सु॒शेवग्ं॑ सुम॒तिथ्स॑रु । उदि-त्कृ॑षति॒ गामवि॑-म्प्रफ॒र्व्य॑-ञ्च॒ पीव॑रीम् । प्र॒स्थाव॑-द्रथ॒वाह॑नम् ॥ शु॒न-न्नः॒ फाला॒ वि तु॑दन्तु॒ भूमिग्ं॑ शु॒न-ङ्की॒नाशा॑ अ॒भि य॑न्तु वा॒हान् । शु॒न-म्प॒र्जन्यो॒ मधु॑ना॒ पयो॑भि॒-श्शुना॑सीरा शु॒नम॒स्मासु॑ धत्तम् ॥ काम॑-ङ्कामदुघे धुक्ष्व मि॒त्राय॒ वरु॑णाय च । इन्द्रा॑या॒ग्नये॑ पू॒ष्ण ओष॑धीभ्यः प्र॒जाभ्यः॑ ॥घृ॒तेन॒ सीता॒ मधु॑ना॒ सम॑क्ता॒ विश्वै᳚र्दे॒वैरनु॑मता म॒रुद्भिः॑ । ऊर्ज॑स्वती॒ पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒-ऽस्मान्-थ्सी॑ते॒ पय॑सा॒-ऽभ्या-व॑वृथ्स्व ॥ 23 ॥

(समो॑कसौ-विश्वरूपे-वि॒दुर्निर्-ऋ॑ति-र॒भि च॑ष्ट-इ॒ह-मि॒त्राय॒-द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 5)

या जा॒ता ओष॑धयो दे॒वेभ्य॑स्त्रियु॒ग-म्पु॒रा । मन्दा॑मि ब॒भ्रूणा॑म॒हग्ं श॒त-न्धामा॑नि स॒प्त च॑ ॥ श॒तं-वोँ॑ अब॒-न्धामा॑नि स॒हस्र॑मु॒त वो॒ रुहः॑ । अथा॑ शतक्रत्वो यू॒यमि॒म-म्मे॑ अग॒द-ङ्कृ॑त ॥ पुष्पा॑वतीः प्र॒सूव॑तीः फ॒लिनी॑रफ॒ला उ॒त । अश्वा॑ इव स॒जित्व॑री-र्वी॒रुधः॑ पारयि॒ष्णवः॑ ॥ ओष॑धी॒रिति॑ मातर॒-स्तद्वो॑ देवी॒-रुप॑ ब्रुवे । रपाग्ं॑सि विघ्न॒तीरि॑त॒ रप॑- [विघ्न॒तीरि॑त॒ रपः॑, चा॒तय॑मानाः ।] 24

-श्चा॒तय॑मानाः ॥ अ॒श्व॒त्थे वो॑ नि॒षद॑न-म्प॒र्णे वो॑ वस॒तिः कृ॒ता । गो॒भाज॒ इ-त्किला॑सथ॒ य-थ्स॒नव॑थ॒ पूरु॑षम् ॥ यद॒हं-वाँ॒जय॑-न्नि॒मा ओष॑धी॒र्॒हस्त॑ आद॒धे । आ॒त्मा यक्ष्म॑स्य नश्यति पु॒रा जी॑व॒गृभो॑ यथा ॥ यदोष॑धय-स्स॒ङ्गच्छ॑न्ते॒ राजा॑न॒-स्समि॑ता विव । विप्र॒-स्स उ॑च्यते भि॒षग्र॑क्षो॒हा ऽमी॑व॒ चात॑नः ॥ निष्कृ॑ति॒-र्नाम॑वो मा॒ता-ऽथा॑ यू॒यग्ग्स्थ॒ सङ्कृ॑तीः । स॒राः प॑त॒त्रिणी᳚- [स॒राः प॑त॒त्रिणीः᳚, स्थ॒न॒ यदा॒ मय॑ति॒] 25

-स्थन॒ यदा॒ मय॑ति॒ निष्कृ॑त ॥ अ॒न्या वो॑ अ॒न्याम॑व-त्व॒न्या-ऽन्यस्या॒ उपा॑वत । ता-स्सर्वा॒ ओष॑धय-स्संविँदा॒ना इ॒द-म्मे॒ प्राव॑ता॒ वचः॑ ॥ उच्छुष्मा॒ ओष॑धीना॒-ङ्गावो॑ गो॒ष्ठा दि॑वेरते । धनग्ं॑ सनि॒ष्यन्ती॑ नामा॒त्मान॒-न्तव॑ पूरुष ॥ अति॒ विश्वाः᳚ परि॒ष्ठास्ते॒न इ॑व व्र॒जम॑क्रमुः । ओष॑धयः॒ प्राचु॑च्यवु॒ र्य-त्कि-ञ्च॑ त॒नुवा॒ग्ं॒ रपः॑ ॥ या- [याः, त॒ आ॒त॒स्थु-रा॒त्मानं॒-याँ] 26

-स्त॑ आत॒स्थु-रा॒त्मानं॒-याँ आ॑विवि॒शुः परुः॑ परुः । तास्ते॒ यक्ष्मं॒-विँबा॑धन्ता मु॒ग्रो म॑द्ध्यम॒शीरि॑व ॥ सा॒कं-यँ॑क्ष्म॒ प्र प॑त श्ये॒नेन॑ किकिदी॒विना᳚ । सा॒कं-वाँत॑स्य॒-ध्राज्या॑ सा॒क-न्न॑श्य नि॒हाक॑या ॥ अ॒श्वा॒व॒तीग्ं सो॑मव॒ती मू॒र्जय॑न्ती॒ मुदो॑जसम् । आ वि॑थ्सि॒ सर्वा॒ ओष॑धीर॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये ॥ याः फ॒लिनी॒र्या अ॑फ॒ला अ॑पु॒ष्पा याश्च॑ पु॒ष्पिणीः᳚ । बृह॒स्पति॑ प्रसूता॒ स्तानो॑ मुञ्च॒न्त्वग्ं ह॑सः ॥ या [याः, ओष॑धय॒-स्सोम॑राज्ञीः॒] 27

ओष॑धय॒-स्सोम॑राज्ञीः॒ प्रवि॑ष्टाः पृथि॒वीमनु॑ । तासा॒-न्त्वम॑स्युत्त॒मा प्रणो॑ जी॒वात॑वे-सुव ॥ अ॒व॒पत॑न्तीरवद-न्दि॒व ओष॑दयः॒ परि॑ । य-ञ्जी॒व म॒श्ञवा॑ महै॒ न स रि॑ष्याति॒ पूरु॑षः ॥ याश्चे॒द मु॑प-शृ॒ण्वन्ति॒ याश्च॑ दू॒र-म्परा॑गताः । इ॒ह स॒ङ्गत्य॒ ता-स्सर्वा॑ अ॒स्मै स-न्द॑त्त भेष॒जम् ॥ मा वो॑ रिष-त्खनि॒ता यस्मै॑ चा॒ह-ङ्खना॑मि वः । द्वि॒प-च्चतु॑ष्प-द॒स्माक॒ग्ं॒ सर्व॑-म॒स्त्वना॑तुरम् ॥ ओष॑धय॒-स्सं-वँ॑दन्ते॒ सोमे॑न स॒ह राज्ञा᳚ । यस्मै॑ क॒रोति॑ ब्राह्म॒णस्तग्ं रा॑ज-न्पारयामसि ॥ 28 ॥

(रपः॑ - पत॒त्रिणी॒- र्या - अग्ंह॑सो॒ याः - खना॑मि वो॒ - ऽष्टाद॑श च) (अ. 6)

मा नो॑ हिग्ंसीज्जनि॒ता यः पृ॑थि॒व्या यो वा॒ दिवग्ं॑ स॒त्यध॑र्मा ज॒जान॑ । यश्चा॒पश्च॒न्द्रा बृ॑ह॒तीर्ज॒जान॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ अ॒भ्याव॑र्तस्व पृथिवि य॒ज्ञेन॒ पय॑सा स॒ह । व॒पा-न्ते॑ अ॒ग्निरि॑षि॒तो-ऽव॑ सर्पतु ॥ अग्ने॒ य-त्ते॑ शु॒क्रं-यँच्च॒न्द्रं-यँ-त्पू॒तं-यँ-द्य॒ज्ञिय᳚म् । त-द्दे॒वेभ्यो॑ भरामसि ॥ इष॒मूर्ज॑म॒हमि॒त आ [आ, द॒द॒ ऋ॒तस्य॒ धाम्नो॑] 29

द॑द ऋ॒तस्य॒ धाम्नो॑ अ॒मृत॑स्य॒ योनेः᳚ । आ नो॒ गोषु॑ विश॒त्वौष॑धीषु॒ जहा॑मि से॒दिमनि॑रा॒ममी॑वाम् ॥ अग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वयो॒ महि॑ भ्राजन्त्य॒र्चयो॑ विभावसो । बृह॑-द्भानो॒ शव॑सा॒ वाज॑मु॒क्थ्य॑-न्दधा॑सि दा॒शुषे॑ कवे ॥ इ॒र॒ज्यन्न॑ग्ने प्रथयस्व ज॒न्तुभि॑र॒स्मे रायो॑ अमर्त्य । स द॑र्श॒तस्य॒ वपु॑षो॒ वि रा॑जसि पृ॒णक्षि॑ सान॒सिग्ं र॒यिम् ॥ ऊर्जो॑ नपा॒ज्जात॑वेद-स्सुश॒स्तिभि॒-र्मन्द॑स्व [ ] 30

धी॒तिभि॑र्हि॒तः । त्वे इष॒-स्स-न्द॑धु॒-र्भूरि॑रेतस-श्चि॒त्रो त॑यो वा॒मजा॑ताः ॥ पा॒व॒कव॑र्चा-श्शु॒क्रव॑र्चा॒ अनू॑नवर्चा॒ उदि॑यर्षि भा॒नुना᳚ । पु॒त्रः पि॒तरा॑ वि॒चर॒न्नुपा॑वस्यु॒भे पृ॑णक्षि॒ रोद॑सी ॥ ऋ॒तावा॑न-म्महि॒षं-विँ॒श्वच॑र्षणिम॒ग्निग्ं सु॒म्नाय॑ दधिरे पु॒रो जनाः᳚ । श्रुत्क॑र्णग्ं स॒प्रथ॑स्तम-न्त्वा गि॒रा दैव्य॒-म्मानु॑षा यु॒गा ॥ नि॒ष्क॒र्तार॑-मद्ध्व॒रस्य॒ प्रचे॑तस॒-ङ्क्षय॑न्त॒ग्ं॒ राध॑से म॒हे । रा॒ति-म्भृगू॑णामु॒शिज॑-ङ्क॒विक्र॑तु-म्पृ॒णक्षि॑ सान॒सिग्ं - [सान॒सिम्, र॒यिम् ।] 31

र॒यिम् ॥ चितः॑ स्थ परि॒चित॑ ऊर्ध्व॒चितः॑ श्रयद्ध्व॒-न्तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा-स्सी॑दत ॥ आ प्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वतः॑ सोम॒ वृष्णि॑यम् । भवा॒ वाज॑स्य सङ्ग॒थे ॥ स-न्ते॒ पयाग्ं॑सि॒ समु॑ यन्तु॒ वाजा॒-स्सं-वृँष्णि॑या-न्यभिमाति॒षाहः॑ । आ॒प्याय॑मानो अ॒मृता॑य सोम दि॒वि श्रवाग्॑स्युत्त॒मानि॑ धिष्व ॥ 32 ॥

(आ - मन्द॑स्व - सान॒सि - मेका॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 7)

अ॒भ्य॑स्था॒-द्विश्वाः॒ पृत॑ना॒ अरा॑ती॒स्तद॒ग्निरा॑ह॒ तदु॒ सोम॑ आह । बृह॒स्पतिः॑ सवि॒ता तन्म॑ आह पू॒षा मा॑-ऽधा-थ्सुकृ॒तस्य॑ लो॒के ॥ यदक्र॑न्दः प्रथ॒म-ञ्जाय॑मान उ॒द्यन्-थ्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात् । श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॑ बा॒हू उप॑स्तुत॒-ञ्जनि॑म॒ त-त्ते॑ अर्वन्न् ॥ अ॒पा-म्पृ॒ष्ठम॑सि॒ योनि॑र॒ग्ने-स्स॑मु॒द्रम॒भितः॒ पिन्व॑मानम् । वर्ध॑मान-म्म॒ह [वर्ध॑मान-म्म॒हः, आ च॒ पुष्क॑र-न्दि॒वो] 33

आ च॒ पुष्क॑र-न्दि॒वो मात्र॑या वरि॒णा प्र॑थस्व ॥ ब्रह्म॑ जज्ञा॒न-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता॒द्वि सी॑म॒त-स्सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः । स बु॒द्ध्निया॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठा-स्स॒तश्च॒ योनि॒मस॑तश्च॒ विवः॑ ॥ हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भ-स्सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् । स दा॑धार पृथि॒वी-न्द्यामु॒तेमा-ङ्कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ द्र॒फ्सश्च॑स्कन्द पृथि॒वीमनु॒- [पृथि॒वीमनु॑, द्यामि॒म-ञ्च॒] 34

-द्यामि॒म-ञ्च॒ योनि॒मनु॒ यश्च॒ पूर्वः॑ । तृ॒तीयं॒-योँनि॒मनु॑ स॒ञ्चर॑न्त-न्द्र॒फ्स-ञ्जु॑हो॒म्यनु॑ स॒प्त होत्राः᳚ ॥ नमो॑ अस्तु स॒र्पेभ्यो॒ ये के च॑ पृथि॒वीमनु॑ । ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ ये दि॒वि तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ ॥ ये॑-ऽदो रो॑च॒ने दि॒वो ये वा॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिषु॑ । येषा॑म॒फ्सु सदः॑ कृ॒त-न्तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ ॥ या इष॑वो यातु॒ धाना॑नां॒ ँये॑ वा॒ वन॒स्पती॒ग्ं॒रनु॑ । ये वा॑-ऽव॒टेषु॒ शेर॑ते॒ तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ ॥ 35 ॥

(म॒हो - ऽनु॑ - यातु॒धाना॑ना॒ - मेका॑दश च) (अ. 8)

ध्रु॒वा-ऽसि॑ ध॒रुणा-ऽस्तृ॑ता वि॒श्वक॑र्मणा॒ सुकृ॑ता । मा त्वा॑ समु॒द्र उद्व॑धी॒न्मा सु॑प॒र्णो व्य॑थमाना पृथि॒वी-न्दृग्ं॑ह ॥ प्र॒जाप॑तिस्त्वा सादयतु पृथि॒व्याः पृ॒ष्ठे व्यच॑स्वती॒-म्प्रथ॑स्वती॒-म्प्रथो॑-ऽसि पृथि॒व्य॑सि॒ भूर॑सि॒ भूमि॑र॒स्यदि॑तिरसि वि॒श्वधा॑या॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य ध॒र्त्री पृ॑थि॒वीं-यँ॑च्छ पृथि॒वी-न्दृग्ं॑ह पृथि॒वी-म्मा हिग्ं॑सी॒र्विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नायो॑दा॒नाय॑ प्रति॒ष्ठायै॑ [प्रति॒ष्ठायै᳚, च॒रित्रा॑या॒-] 36

च॒रित्रा॑या॒-ऽग्निस्त्वा॒-ऽभि पा॑तु म॒ह्या स्व॒स्त्या छ॒र्दिषा॒ शन्त॑मेन॒ तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ काण्डा᳚-त्काण्डा-त्प्र॒रोह॑न्ती॒ परु॑षःपरुषः॒ परि॑ । ए॒वा नो॑ दूर्वे॒ प्र त॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॑ च ॥ या श॒तेन॑ प्रत॒नोषि॑ स॒हस्रे॑ण वि॒रोह॑सि । तस्या᳚स्ते देवीष्टके वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम् ॥ अषा॑ढा-ऽसि॒ सह॑माना॒ सह॒स्वारा॑ती॒-स्सह॑स्वारातीय॒त-स्सह॑स्व॒ पृत॑ना॒-स्सह॑स्व पृतन्य॒तः । स॒हस्र॑वीर्या- [स॒हस्र॑वीर्या, अ॒सि॒ सा मा॑ जिन्व ।] 37

-ऽसि॒ सा मा॑ जिन्व ॥ मधु॒ वाता॑ ऋताय॒ते मधु॑ क्षरन्ति॒ सिन्ध॑वः । माद्ध्वी᳚र्न-स्स॒न्त्वोष॑धीः ॥ मधु॒ नक्त॑मु॒तोषसि॒ मधु॑म॒-त्पार्थि॑व॒ग्ं॒ रजः॑ । मधु॒ द्यौर॑स्तु नः पि॒ता ॥ मधु॑मा-न्नो॒ वन॒स्पति॒-र्मधु॑माग्ं अस्तु॒ सूर्यः॑ । माद्ध्वी॒र्गावो॑ भवन्तु नः ॥ म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑ न इ॒मं-यँ॒ज्ञ-म्मि॑मिक्षताम् । पि॒पृ॒ता-न्नो॒ भरी॑मभिः ॥ त-द्विष्णोः᳚ पर॒म- [पर॒मम्, प॒दग्ं सदा॑ पश्यन्ति] 38

-म्प॒दग्ं सदा॑ पश्यन्ति सू॒रयः॑ । दि॒वीव॒ चक्षु॒रात॑तम् ॥ ध्रु॒वा-ऽसि॑ पृथिवि॒ सह॑स्व पृतन्य॒तः । स्यू॒ता दे॒वेभि॑र॒मृते॒ना ऽऽगाः᳚ ॥ यास्ते॑ अग्ने॒ सूर्ये॒ रुच॑ उद्य॒तो दिव॑मात॒न्वन्ति॑ र॒श्मिभिः॑ । ताभि॒-स्सर्वा॑भी रु॒चे जना॑य नस्कृधि ॥ या वो॑ देवा॒-स्सूर्ये॒ रुचो॒ गोष्वश्वे॑षु॒ या रुचः॑ । इन्द्रा᳚ग्नी॒ ताभि॒-स्सर्वा॑भी॒ रुच॑-न्नो धत्त बृहस्पते ॥ वि॒रा- [वि॒राट्, ज्योति॑रधारय-] 39

-ड्ज्योति॑रधारय-थ्स॒म्रा-ड्ज्योति॑रधारय-थ्स्व॒रा-ड्ज्योति॑रधारयत् ॥ अग्ने॑ यु॒क्ष्वा हि ये तवाश्वा॑सो देव सा॒धवः॑ । अरं॒-वँह॑न्त्या॒शवः॑ ॥ यु॒क्ष्वा हि दे॑व॒हूत॑मा॒ग्ं॒ अश्वाग्ं॑ अग्ने र॒थीरि॑व । नि होता॑ पू॒र्व्य-स्स॑दः ॥ द्र॒फ्सश्च॑स्कन्द पृथि॒वीमनु॒ द्यामि॒म-ञ्च॒ योनि॒मनु॒ यश्च॒ पूर्वः॑ । तृ॒तीयं॒-योँनि॒मनु॑ स॒ञ्चर॑न्त-न्द्र॒फ्स-ञ्जु॑हो॒म्यनु॑ स॒प्त [ ] 40

होत्राः᳚ ॥ अभू॑दि॒दं-विँश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ वाजि॑नम॒ग्ने-र्वै᳚श्वान॒रस्य॑ च । अ॒ग्निर्ज्योति॑षा॒ ज्योति॑ष्मा-न्रु॒क्मो वर्च॑सा॒ वर्च॑स्वान् ॥ ऋ॒चे त्वा॑ रु॒चे त्वा॒ समि-थ्स्र॑वन्ति स॒रितो॒ न धेनाः᳚ । अ॒न्तर्हृ॒दा मन॑सा पू॒यमा॑नाः ॥ घृ॒तस्य॒ धारा॑ अ॒भि चा॑कशीमि । हि॒र॒ण्ययो॑ वेत॒सो मद्ध्य॑ आसाम् ॥ तस्मिन्᳚थ्सुप॒र्णो म॑धु॒कृ-त्कु॑ला॒यी भज॑न्नास्ते॒ मधु॑ दे॒वता᳚भ्यः । तस्या॑ स ते॒ हर॑य-स्स॒प्त तीरे᳚ स्व॒धा-न्दुहा॑ना अ॒मृत॑स्य॒ धारा᳚म् ॥ 41 ॥

(प्र॒ति॒ष्ठायै॑ - स॒हस्र॑वीर्या - पर॒मं - ँवि॒राट्थ् - स॒प्त - तीरे॑ - च॒त्वारि॑ च) (अ. 9)

आ॒दि॒त्य-ङ्गर्भ॒-म्पय॑सा सम॒ञ्जन्-थ्स॒हस्र॑स्य प्रति॒मां-विँ॒श्वरू॑पम् । परि॑ वृङ्ग्धि॒ हर॑सा॒ मा-ऽभि मृ॑क्ष-श्श॒तायु॑ष-ङ्कृणुहि ची॒यमा॑नः ॥ इ॒म-म्मा हिग्ं॑सीर्द्वि॒पाद॑-म्पशू॒नाग्ं सह॑स्राक्ष॒ मेध॒ आ ची॒यमा॑नः । म॒युमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ नि षी॑द ॥ वात॑स्य॒ ध्राजिं॒-वँरु॑णस्य॒ नाभि॒मश्व॑-ञ्जज्ञा॒नग्ं स॑रि॒रस्य॒ मद्ध्ये᳚ । शिशु॑-न्न॒दीना॒ग्ं॒ हरि॒मद्रि॑बुद्ध॒मग्ने॒ मा हिग्ं॑सीः [मा हिग्ं॑सीः, प॒र॒मे व्यो॑मन्न् ।] 42

पर॒मे व्यो॑मन्न् ॥ इ॒म-म्मा हिग्ं॑सी॒रेक॑शफ-म्पशू॒ना-ङ्क॑निक्र॒दं-वाँ॒जिनं॒-वाँजि॑नेषु । गौ॒रमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ नि षी॑द ॥ अज॑स्र॒मिन्दु॑मरु॒ष-म्भु॑र॒ण्युम॒ग्निमी॑डे पू॒र्वचि॑त्तौ॒ नमो॑भिः । स पर्व॑भिर्-ऋतु॒शः कल्प॑मानो॒ गा-म्मा हिग्ं॑सी॒रदि॑तिं-विँ॒राज᳚म् ॥ इ॒मग्ं स॑मु॒द्रग्ं श॒तधा॑र॒मु-थ्सं॑-व्यँ॒च्यमा॑न॒-म्भुव॑नस्य॒ मद्ध्ये᳚ । घृ॒त-न्दुहा॑ना॒-मदि॑ति॒-ञ्जना॒याग्ने॒ मा [-मदि॑ति॒-ञ्जना॒याग्ने॒ मा, हि॒ग्ं॒सीः॒ प॒र॒मे व्यो॑मन्न् ।] 43

हिग्ं॑सीः पर॒मे व्यो॑मन्न् । ग॒व॒यमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ नि षी॑द ॥ वरू᳚त्रि॒-न्त्वष्टु॒र्वरु॑णस्य॒ नाभि॒मवि॑-ञ्जज्ञा॒नाग्ं रज॑सः॒ पर॑स्मात् । म॒हीग्ं सा॑ह॒स्रीमसु॑रस्य मा॒यामग्ने॒ मा हिग्ं॑सीः पर॒मे व्यो॑मन्न् ॥ इ॒मामू᳚र्णा॒युं-वँरु॑णस्य मा॒या-न्त्वच॑-म्पशू॒ना-न्द्वि॒पदा॒-ञ्चतु॑ष्पदाम् । त्वष्टुः॑ प्र॒जाना᳚-म्प्रथ॒म-ञ्ज॒नित्र॒मग्ने॒ मा हिग्ं॑सीः पर॒मे व्यो॑मन्न् । उष्ट्र॑मार॒ण्यमनु॑ [उष्ट्र॑मार॒ण्यमनु॑, ते॒ दि॒शा॒मि॒ तेन॑] 44

ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ नि षी॑द ॥ यो अ॒ग्निर॒ग्नेस्त-प॒सो-ऽधि॑ जा॒त-श्शोचा᳚-त्पृथि॒व्या उ॒त वा॑ दि॒वस्परि॑ । येन॑ प्र॒जा वि॒श्वक॑र्मा॒ व्यान॒-ट्तम॑ग्ने॒ हेडः॒ परि॑ ते वृणक्तु ॥ अ॒जा ह्य॑ग्नेरज॑निष्ट॒ गर्भा॒-थ्सा वा अ॑पश्यज्जनि॒तार॒मग्रे᳚ । तया॒ रोह॑माय॒न्नुप॒ मेद्ध्या॑स॒स्तया॑ दे॒वा दे॒वता॒मग्र॑ आयन्न् । श॒र॒भ-( )-मा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ निषी॑द ॥ 45 ॥

(अग्ने॒ मा हिग्ं॑सी॒ - रग्ने॒ मोष्ट्र॑मा - र॒ण्यमनु॑ - शर॒भन् - नव॑ च) (अ. 10)

(आ॒दि॒त्य मि॒मन्द्वि॒पादे॑ म॒युं-वाँत॒स्या ऽश्व॑ मि॒म मेक॑शफ ङ्गौ॒रम ज॑स्रङ्गव॒यं-वँरू᳚त्रि॒ मवि॑ मि॒मामू᳚र्णा॒र्यु मुष्ट्रं॒-योँ अ॒ग्नि-श्श॑र॒भं )

इन्द्रा᳚ग्नी रोच॒ना दि॒वः परि॒ वाजे॑षु भूषथः । तद्वा᳚-ञ्चेति॒ प्रवी॒र्य᳚म् ॥ श्ञथ॑-द्वृ॒त्रमु॒त स॑नोति॒ वाज॒मिन्द्रा॒ यो अ॒ग्नी सहु॑री सप॒र्यात् । इ॒र॒ज्यन्ता॑ वस॒व्य॑स्य॒ भूरे॒-स्सह॑स्तमा॒ सह॑सा वाज॒यन्ता᳚ ॥ प्र च॑र्ष॒णिभ्यः॑ पृतना॒ हवे॑षु॒ प्र पृ॑थि॒व्या रि॑रिचाथे दि॒वश्च॑ । प्र सिन्धु॑भ्यः॒ प्रगि॒रिभ्यो॑ महि॒त्वा प्रेन्द्रा᳚ग्नी॒ विश्वा॒ भुव॒ना-ऽत्य॒न्या ॥ मरु॑तो॒ यस्य॒ हि [ ] 46

क्षये॑ पा॒था दि॒वो वि॑महसः । स सु॑गो॒पात॑मो॒ जनः॑ ॥ य॒ज्ञैर्वा॑ यज्ञवाहसो॒ विप्र॑स्य वा मती॒नाम् । मरु॑त-श्शृणु॒ता हव᳚म् ॥ श्रि॒यसे॒ क-म्भा॒नुभि॒-स्स-म्मि॑मिक्षिरे॒ ते र॒श्मिभि॒स्त ऋक्व॑भि-स्सुखा॒दयः॑ । ते वाशी॑मन्त इ॒ष्मिणो॒ अभी॑रवो वि॒द्रे प्रि॒यस्य॒ मारु॑तस्य॒ धाम्नः॑ ॥ अव॑ ते॒ हेड॒, उदु॑त्त॒मम् ॥ कया॑ नश्चि॒त्र आ भु॑वदू॒ती स॒दा वृ॑ध॒-स्सखा᳚ । कया॒ शचि॑ष्ठया वृ॒ता ॥ 47 ॥

को अ॒द्य यु॑ङ्क्ते धु॒रि गा ऋ॒तस्य॒ शिमी॑वतो भा॒मिनो॑ दुर्हृणा॒यून् । आ॒सन्नि॑षून्. हृ॒थ्स्वसो॑ मयो॒भून्. य ए॑षा-म्भृ॒त्यामृ॒णध॒-थ्स जी॑वात् ॥ अग्ने॒ नया, ऽऽदे॒वाना॒ग्ं॒ शन्नो॑ भवन्तु॒, वाजे॑वाजे। अ॒फ्स्व॑ग्ने॒ सधि॒ष्टव॒ सौष॑धी॒रनु॑ रुद्ध्यसे । गर्भे॒ सञ्जा॑यसे॒ पुनः॑ ॥ वृषा॑ सोम द्यु॒माग्ं अ॑सि॒ वृषा॑ देव॒ वृष॑व्रतः । वृषा॒ धर्मा॑णि दधिषे ॥ इ॒म-म्मे॑ वरुण॒ , तत्त्वा॑ यामि॒त्व-न्नो॑ अग्ने॒स त्व-न्नो॑ अग्ने ॥ 48 ॥

(हि - वृ॒ता - म॒ - एका॑दश च ) (अ. 11)

(विष्णोः॒ क्रमो॑-ऽसि - दि॒वस्प - र्यन्न॑प॒ते - ऽपे॑त॒ - समि॑तं॒ - ँया जा॒ता - मा नो॑ हिग्ंसी - द॒भ्य॑स्था-द्- ध्रु॒वा - ऽस्या॑दि॒त्यङ्गर्भ॒ - मिन्द्रा᳚ग्नी रोच॒ - नैका॑दश )

(विष्णो॑ - रस्मिन्. ह॒व्ये - ति॑ त्वा॒-ऽहं - धी॒तिभि॒ - र्होत्रा॑ - अ॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशत्)

(विष्णोः॒ क्रमो॑-ऽसि॒, त्वन्नो॑ अग्ने॒ स त्वन्नो॑ अग्ने)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थ काण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥