4.3 - Apa Ntvema Nthsadayami - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Sinhala Script

කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය සංහිතායා-ඤ්චතුර්ථකාණ්ඩේ තෘතීයඃ ප්රශ්නඃ - චිතිවර්ණනං

ඕ-න්නමඃ පරමාත්මනේ, ශ්රී මහාගණපතයේ නමඃ,

ශ්රී ගුරුභ්යෝ නමඃ . හ॒රිඃ॒ ඕම් ..

අ॒පා-න්ත්වේම᳚න්-ථ්සාදයාම්ය॒පා-න්ත්වෝද්ම᳚න්-ථ්සාදයාම්ය॒පා-න්ත්වා॒ භස්ම᳚න්-ථ්සාදයාම්ය॒පා-න්ත්වා॒ ජ්යෝති॑ෂි සාදයාම්ය॒පා-න්ත්වා-(අ)ය॑නේ සාදයාම්යර්ණ॒වේ සද॑නේ සීද සමු॒ද්රේ සද॑නේ සීද සලි॒ලේ සද॑නේ සීදා॒පා-ඞ්ක්ෂයේ॑ සීදා॒පාග්ං සධි॑ෂි සීදා॒පා-න්ත්වා॒ සද॑නේ සාදයාම්ය॒පා-න්ත්වා॑ ස॒ධස්ථේ॑ සාදයාම්ය॒පා-න්ත්වා॒ පුරී॑ෂේ සාදයාම්ය॒පා-න්ත්වා॒ යෝනෞ॑ සාදයාම්ය॒පා-න්ත්වා॒ පාථ॑සි සාදයාමි ගාය॒ත්රී ඡන්ද॑-ස්ත්රි॒ෂ්ටු-ප්ඡන්දෝ॒ ජග॑තී॒ ඡන්දෝ॑-(අ)නු॒ෂ්ටු-ප්ඡන්දඃ॑ ප॒ඞ්ක්තිශ්ඡන්දඃ॑ .. 1 ..

(යෝනෞ॒ - පඤ්ච॑දශ ච) (අ. 1)

අ॒ය-ම්පු॒රෝ භුව॒ස්තස්ය॑ ප්රා॒ණෝ භෞ॑වාය॒නෝ ව॑ස॒න්තඃ ප්රා॑ණාය॒නෝ ගා॑ය॒ත්රී වා॑ස॒න්තී ගා॑යත්රි॒යෛ ගා॑ය॒ත්ර-ඞ්ගා॑ය॒ත්රාදු॑පා॒ග්ං॒ ශුරු॑පා॒ග්ං॒ ශෝස්ත්රි॒වෘ-ත්ත්රි॒වෘතෝ॑ රථන්ත॒රග්ං ර॑ථන්ත॒රා-ද්වසි॑ෂ්ඨ॒ ඍෂිඃ॑ ප්ර॒ජාප॑ති ගෘහීතයා॒ ත්වයා᳚ ප්රා॒ණ-ඞ්ගෘ॑හ්ණාමි ප්ර॒ජාභ්යෝ॒-(අ)ය-න්ද॑ක්ෂි॒ණා වි॒ශ්වක॑ර්මා॒ තස්ය॒ මනෝ॑ වෛශ්වකර්ම॒ණ-ඞ්ග්රී॒ෂ්මෝ මා॑න॒සස්ත්රි॒ෂ්ටුග්ග්රෛ॒ෂ්මී ත්රි॒ෂ්ටුභ॑ ඓ॒ඩමෛ॒ඩා-ද॑න්තර්යා॒මෝ᳚ (අ)න්තර්යා॒මා-ත්ප॑ඤ්චද॒ශඃ ප॑ඤ්චද॒ශා-ද්බෘ॒හ-ද්බෘ॑හ॒තෝ භ॒රද්වා॑ජ॒ ඍෂිඃ॑ ප්ර॒ජාප॑ති ගෘහීතයා॒ ත්වයා॒ මනෝ॑ [ත්වයා॒ මනඃ॑, ගෘ॒හ්ණා॒මි॒ ප්ර॒ජාභ්යෝ॒-(අ)ය-] 2

ගෘහ්ණාමි ප්ර॒ජාභ්යෝ॒-(අ)ය-ම්ප॒ශ්චා-ද්වි॒ශ්වව්ය॑චා॒ස්තස්ය॒ චක්ෂු॑ර්වෛශ්වව්යච॒සං-වँ॒ර්॒ෂාණි॑ චාක්ෂු॒ෂාණි॒ ජග॑තී වා॒ර්॒ෂී ජග॑ත්යා॒ ඍක්ෂ॑ම॒මෘක්ෂ॑මාච්ඡු॒ක්ර-ශ්ශු॒ක්රා-ථ්ස॑ප්තද॒ශ-ස්ස॑ප්තද॒ශා-ද්වෛ॑රූ॒පං-වෛँ॑රූ॒පා-ද්වි॒ශ්වාමි॑ත්ර॒ ඍෂිඃ॑ ප්ර॒ජාප॑ති ගෘහීතයා॒ ත්වයා॒ චක්ෂු॑ර්ගෘහ්ණාමි ප්ර॒ජාභ්ය॑ ඉ॒දමු॑ත්ත॒රා-ථ්සුව॒ස්තස්ය॒ ශ්රෝත්රග්ං॑ සෞ॒වග්ං ශ॒රච්ඡ්රෞ॒ත්ර්ය॑නු॒ෂ්ටුප්-ඡා॑ර॒ද්ය॑නු॒ෂ්ටුභඃ॑ ස්වා॒රග්ග් ස්වා॒රාන්ම॒න්ථී ම॒න්ථින॑ ඒකවි॒ග්ං॒ශ ඒ॑කවි॒ග්ං॒ශා-ද්වෛ॑රා॒ජං-වෛँ॑රා॒ජාජ්ජ॒මද॑ග්නි॒ර්॒ ඍෂිඃ॑ ප්ර॒ජාප॑ති ගෘහීතයා॒ [ගෘහීතයා, ත්වයා॒] 3

ත්වයා॒ ශ්රෝත්ර॑-ඞ්ගෘහ්ණාමි ප්ර॒ජාභ්ය॑ ඉ॒යමු॒පරි॑ ම॒තිස්තස්යෛ॒ වාම්මා॒තී හේ॑ම॒න්තෝ වා᳚ච්යාය॒නඃ ප॒ඞ්ක්තිර්හෛ॑ම॒න්තී ප॒ක්ත්යෛ-න්නි॒ධන॑වන්නි॒ධන॑වත ආග්රය॒ණ ආ᳚ග්රය॒ණා-ත්ත්රි॑ණවත්රයස්ත්රි॒ග්ං॒ශෞ ත්රි॑ණවත්රයස්ත්රි॒ග්ං॒ශාභ්යාග්ං॑ ශාක්වරරෛව॒තේ ශා᳚ක්වරරෛව॒තාභ්යාං᳚-විँ॒ශ්වක॒ර්මර්ෂිඃ॑ ප්ර॒ජාප॑ති ගෘහීතයා॒ ත්වයා॒ වාච॑-ඞ්ගෘහ්ණාමි ප්ර॒ජාභ්යඃ॑ .. 4 ..

(ත්වයා॒ මනෝ॑-ජ॒මද॑ග්නි॒ර්॒ඍෂිඃ॑ ප්ර॒ජාප॑තිගෘහීතයා-ත්රි॒ග්ං॒ශච්ච॑) (අ. 2)

ප්රාචී॑ දි॒ශාං-වँ॑ස॒න්ත ඍ॑තූ॒නාම॒ග්නිර්දේ॒වතා॒ බ්රහ්ම॒ ද්රවි॑ණ-න්ත්රි॒වෘ-ථ්ස්තෝම॒-ස්ස උ॑ පඤ්චද॒ශව॑ර්තනි॒-ස්ත්ර්යවි॒ර්වයඃ॑ කෘ॒තමයා॑නා-ම්පුරෝවා॒තෝ වාත॒-ස්සාන॑ග॒ ඍෂි॑ර්දක්ෂි॒ණා දි॒ශා-ඞ්ග්රී॒ෂ්ම ඍ॑තූ॒නාමින්ද්රෝ॑ දේ॒වතා᳚ ක්ෂ॒ත්ර-න්ද්රවි॑ණ-ම්පඤ්චද॒ශ-ස්ස්තෝම॒-ස්ස උ॑ සප්තද॒ශ ව॑ර්තනි-ර්දි॑ත්ය॒වාඩ්-වය॒ස්ත්රේතා-(අ)යා॑නා-න්දක්ෂිණාද්වා॒තෝ වාතඃ॑ සනා॒තන॒ ඍෂිඃ॑ ප්ර॒තීචී॑ දි॒ශාං-වँ॒ර්॒ෂා ඍ॑තූ॒නාං-විँශ්වේ॑ දේ॒වා දේ॒වතා॒ වි- [දේ॒වතා॒ විට්, ද්රවි॑ණග්ං] 5

-ඩ්ද්රවි॑ණග්ං සප්තද॒ශ ස්තෝම॒-ස්ස උ॑ වේකවි॒ග්ං॒ ශව॑ර්තනි-ස්ත්රිව॒ථ්සෝ වයෝ᳚ ද්වාප॒රෝ-(අ)යා॑නා-ම්පශ්චාද්වා॒තෝ වාතෝ॑-(අ)හ॒භූන॒ ඍෂි॒රුදී॑චී දි॒ශාග්ං ශ॒රද්-ඍ॑තූ॒නා-ම්මි॒ත්රාවරු॑ණෞ දේ॒වතා॑ පු॒ෂ්ට-න්ද්රවි॑ණමේකවි॒ග්ං॒ශ-ස්ස්තෝම॒-ස්ස උ॑ ත්රිණ॒වව॑ර්තනි-ස්තුර්ය॒වා-ඩ්වය॑ ආස්ක॒න්දෝ (අ)යා॑නාමුත්තරා-ද්වා॒තෝ වාතඃ॑ ප්ර॒ත්න ඍෂි॑රූ॒ර්ධ්වා දි॒ශාග්ං හේ॑මන්තශිශි॒රාවෘ॑තූ॒නා-ම්බෘහ॒ස්පති॑ර්දේ॒වතා॒ වර්චෝ॒ ද්රවි॑ණ-න්ත්රිණ॒ව ස්තෝම॒-ස්ස උ॑ ත්රයස්ත්රි॒ග්ං॒ශව॑ර්තනිඃ පෂ්ඨ॒වාද්වයෝ॑ (අ)භි॒භූරයා॑නාං-විँෂ්වග්වා॒තෝ වාතඃ॑ සුප॒ර්ණ ඍෂිඃ॑ පි॒තරඃ॑ පිතාම॒හාඃ පරේ-(අ)ව॑රේ॒ තේ නඃ॑ පාන්තු॒ තේ නෝ॑-(අ)වන්ත්ව॒ස්මි-න්බ්රහ්ම॑න්න॒ස්මින් ක්ෂ॒ත්රේ᳚-(අ)ස්යා-මා॒ශිෂ්ය॒ස්යා-ම්පු॑රෝ॒ධායා॑ම॒ස්මින් කර්ම॑න්න॒ස්යා-න්දේ॒වහූ᳚ත්යාම් .. 6 ..

(විට් - ප॑ෂ්ඨ॒වා-ද්වයෝ॒ - (අ)ෂ්ටාවිග්ං॑ශතිශ්ච) (අ. 3)

ධ්රු॒වක්ෂි॑ති -ර්ධ්රු॒වයෝ॑නි-ර්ධ්රු॒වා-(අ)සි॑ ධ්රු॒වාං-යෝँනි॒මා සී॑ද සා॒ද්ධ්යා . උඛ්ය॑ස්ය කේ॒තු-ම්ප්ර॑ථ॒ම-ම්පු॒රස්තා॑ද॒ශ්විනා᳚-(අ)ද්ධ්ව॒ර්යූ සා॑දයතාමි॒හ ත්වා᳚ .. ස්වේ දක්ෂේ॒ දක්ෂ॑පිතේ॒හ සී॑ද දේව॒ත්රා පෘ॑ථි॒වී බෘ॑හ॒තී රරා॑ණා . ස්වා॒ස॒ස්ථා ත॒නුවා॒ සං-විँ॑ශස්ව පි॒තේවෛ॑ධි සූ॒නව॒ ආ සු॒ශේවා॒-(අ)ශ්විනා᳚ද්ධ්ව॒ර්යූ සා॑දයතාමි॒හ ත්වා᳚ .. කු॒ලා॒යිනී॒ වසු॑මතී වයෝ॒ධා ර॒යි-න්නෝ॑ වර්ධ බහු॒ලග්ං සු॒වීර᳚ම් . 7

අපාම॑ති-න්දුර්ම॒ති-ම්බාධ॑මානා රා॒යස්පෝෂේ॑ ය॒ජ්ඤප॑තිමා॒භජ॑න්තී॒ සුව॑ර්ධේහි॒ යජ॑මානාය॒ පෝෂ॑ම॒ශ්විනා᳚-(අ)ද්ධ්ව॒ර්යූ සා॑දයතාමි॒හ ත්වා᳚ .. අ॒ග්නේඃ පුරී॑ෂමසි දේව॒යානී॒ තා-න්ත්වා॒ විශ්වේ॑ අ॒භි ගෘ॑ණන්තු දේ॒වාඃ . ස්තෝම॑පෘෂ්ඨා ඝෘ॒තව॑තී॒හ සී॑ද ප්ර॒ජාව॑ද॒ස්මේ ද්රවි॒ණා (අ)(අ)ය॑ජස්වා॒ශ්විනා᳚ (අ)ද්ධ්ව॒ර්යූ සා॑දයතාමි॒හ ත්වා᳚ .. දි॒වෝ මූ॒ර්ධා-(අ)සි॑ පෘථි॒ව්යා නාභි॑ර්වි॒ෂ්ටම්භ॑නී දි॒ශාමධි॑පත්නී॒ භුව॑නානාම් . 8

ඌ॒ර්මිර්ද්ර॒ඵ්සෝ අ॒පාම॑සි වි॒ශ්වක॑ර්මා ත॒ ඍෂි॑ර॒ශ්විනා᳚-(අ)ද්ධ්ව॒ර්යූ සා॑දයතාමි॒හ ත්වා᳚ .. ස॒ජූර්-ඍ॒තුභිඃ॑ ස॒ජූර්වි॒ධාභිඃ॑ ස॒ජූර්වසු॑භි-ස්ස॒ජූ රු॒ද්රෛ-ස්ස॒ජූරා॑දි॒ත්යෛ-ස්ස॒ජූර්විශ්වෛ᳚ර්දේ॒වෛ-ස්ස॒ජූර්දේ॒වෛ-ස්ස॒ජූර්දේ॒වෛර්ව॑යෝ-නා॒ධෛර॒ග්නයේ᳚ ත්වා වෛශ්වාන॒රායා॒ශ්විනා᳚-(අ)ද්ධ්ව॒ර්යූ සා॑දයතාමි॒හ ත්වා᳚ .. ප්රා॒ණ-ම්මේ॑ පාහ්යපා॒න-ම්මේ॑ පාහි ව්යා॒න-ම්මේ॑ පාහි॒ චක්ෂු॑ර්ම උ॒ර්ව්යා වි භා॑හි॒ ශ්රෝත්ර॑-ම්මේ ශ්ලෝකයා॒ප-ස්පි॒න්වෞෂ॑ධීර්ජින්ව ද්වි॒පා-ත්පා॑හි॒ චතු॑ෂ්පාදව දි॒වෝ වෘෂ්ටි॒මේර॑ය .. 9 ..

(සු॒වීරං॒ - භුව॑නානා - මු॒ර්ව්යා - ස॒ප්තද॑ශ ච) (අ. 4)

ත්ර්යවි॒ර්වය॑ස්ත්රි॒ෂ්ටු-ප්ඡන්දෝ॑ දිත්ය॒වා-ඩ්වයෝ॑ වි॒රාට් ඡන්දඃ॒ පඤ්චා॑වි॒ර්වයෝ॑ ගාය॒ත්රී ඡන්ද॑ස්ත්රිව॒ථ්සෝ වය॑ උ॒ෂ්ණිහා॒ ඡන්ද॑ ස්තුර්ය॒වා-ඩ්වයෝ॑-(අ)නු॒ෂ්ටු-ප්ඡන්දඃ॑ පෂ්ඨ॒වා-ද්වයෝ॑ බෘහ॒තී ඡන්ද॑ උ॒ක්ෂා වයඃ॑ ස॒තෝබෘ॑හතී॒ ඡන්ද॑ ඍෂ॒භෝ වයඃ॑ ක॒කුච්ඡන්දෝ॑ ධේ॒නුර්වයෝ॒ ජග॑තී॒ ඡන්දෝ॑-(අ)න॒ඩ්වාන්. වයඃ॑ ප॒ඞ්ක්ති ශ්ඡන්දෝ॑ බ॒ස්තෝ වයෝ॑ විව॒ල-ඤ්ඡන්දෝ॑ වෘ॒ෂ්ණිර්වයෝ॑ විශා॒ල-ඤ්ඡන්දඃ॒ පුරු॑ෂෝ॒ වය॑ ස්ත॒න්ද්ර-ඤ්ඡන්දෝ᳚ ව්යා॒ඝ්රෝ වයෝ-(අ)නා॑ධෘෂ්ට॒-ඤ්ඡන්දඃ॑ සි॒ග්ං॒හෝ වය॑ ශ්ඡ॒දි ශ්ඡන්දෝ॑ විෂ්ට॒භෝං-වँයෝ-(අ)ධි॑පති॒ ශ්ඡන්දඃ॑ ක්ෂ॒ත්රං-වँයෝ॒ මය॑න්ද॒-ඤ්ඡන්දෝ॑ වි॒ශ්වක॑ර්මා॒ වයඃ॑ පරමේ॒ෂ්ඨී ඡන්දෝ॑ මූ॒ර්ධා වයඃ॑ ප්ර॒ජාප॑ති॒ ශ්ඡන්දඃ॑ .. 10 ..

(පුරු॑ෂෝ॒ වයඃ॒ - ෂ-ඩ්විග්ං॑ශතිශ්ච) (අ. 5)

ඉන්ද්රා᳚ග්නී॒ අව්ය॑ථමානා॒මිෂ්ට॑කා-න්දෘග්ංහතං-යුँ॒වම් . පෘ॒ෂ්ඨේන॒ ද්යාවා॑පෘථි॒වී අ॒න්තරි॑ක්ෂ-ඤ්ච॒ වි බා॑ධතාම් .. වි॒ශ්වක॑ර්මා ත්වා සාදයත්ව॒න්තරි॑ක්ෂස්ය පෘ॒ෂ්ඨේ ව්යච॑ස්වතී॒-ම්ප්රථ॑ස්වතී॒-ම්භාස්ව॑තීග්ං සූරි॒මතී॒මා යා ද්යා-ම්භාස්යා පෘ॑ථි॒වීමෝර්ව॑න්තරි॑ක්ෂ-ම॒න්තරි॑ක්ෂං-යँච්ඡා॒න්තරි॑ක්ෂ-න්දෘග්ංහා॒න්තරි॑ක්ෂ॒-ම්මා හිග්ං॑සී॒ ර්විශ්ව॑ස්මෛ ප්රා॒ණායා॑පා॒නාය॑ ව්යා॒නායෝ॑දා॒නාය॑ ප්රති॒ෂ්ඨායෛ॑ ච॒රිත්රා॑ය වා॒යුස්ත්වා॒-(අ)භි පා॑තු ම॒හ්යා ස්ව॒ස්ත්යා ඡ॒ර්දිෂා॒ [ඡ॒ර්දිෂා᳚, ශන්ත॑මේන॒ තයා॑] 11

ශන්ත॑මේන॒ තයා॑ දේ॒ව॑තයා-(අ)ඞ්ගිර॒ස්ව-ද්ධ්රු॒වා සී॑ද .. රාජ්ඤ්ය॑සි॒ ප්රාචී॒ දිග්-වි॒රාඩ॑සි දක්ෂි॒ණා දි-ඛ්ස॒ම්රාඩ॑සි ප්ර॒තීචී॒ දිඛ්-ස්ව॒රාඩ॒ස්යුදී॑චී॒ දිගධි॑පත්න්යසි බෘහ॒තී දිගායු॑ර්මේ පාහි ප්රා॒ණ-ම්මේ॑ පාහ්යපා॒න-ම්මේ॑ පාහි ව්යා॒න-ම්මේ॑ පාහි॒ චක්ෂු॑ර්මේ පාහි॒ ශ්රෝත්ර॑-ම්මේ පාහි॒ මනෝ॑ මේ ජින්ව॒ වාච॑-ම්මේ පින්වා॒ (අ)(අ)ත්මාන॑-ම්මේ පාහි॒ ජ්යෝති॑ර්මේ යච්ඡ .. 12 ..

(ඡ॒ර්දිෂා॑ - පින්ව॒ - ෂට්ච॑) (අ. 6)

මා ඡන්දඃ॑ ප්ර॒මා ඡන්දඃ॑ ප්රති॒මා ඡන්දෝ᳚-(අ)ස්රී॒වි ශ්ඡන්දඃ॑ ප॒ඞ්ක්ති ශ්ඡන්ද॑ උ॒ෂ්ණිහා॒ ඡන්දෝ॑ බෘහ॒තී ඡන්දෝ॑-(අ)නු॒ෂ්ටු-ප්ඡන්දෝ॑ වි॒රාට් ඡන්දෝ॑ ගාය॒ත්රී ඡන්ද॑-ස්ත්රි॒ෂ්ටු-ප්ඡන්දෝ॒ ජග॑තී॒ ඡන්දඃ॑ පෘථි॒වී ඡන්දෝ॒ (අ)න්තරි॑ක්ෂ॒-ඤ්ඡන්දෝ॒ ද්යෞ ශ්ඡන්ද॒-ස්සමා॒ ශ්ඡන්දෝ॒ නක්ෂ॑ත්රාණි॒ ඡන්දෝ॒ මන॒ ශ්ඡන්දෝ॒ වාක් ඡන්දඃ॑ කෘ॒ෂි ශ්ඡන්දෝ॒ හිර॑ණ්ය॒-ඤ්ඡන්දෝ॒ ගෞ ශ්ඡන්දෝ॒ (අ)ජා ඡන්දෝ (අ)ශ්ව॒ ශ්ඡන්දඃ॑ .. අ॒ග්නිර්දේ॒වතා॒ [අ॒ග්නිර්දේ॒වතා᳚, වාතෝ॑ දේ॒වතා॒] 13

වාතෝ॑ දේ॒වතා॒ සූර්යෝ॑ දේ॒වතා॑ ච॒න්ද්රමා॑ දේ॒වතා॒ වස॑වෝ දේ॒වතා॑ රු॒ද්රා දේ॒වතා॑ (අ)(අ)දි॒ත්යා දේ॒වතා॒ විශ්වේ॑ දේ॒වා දේ॒වතා॑ ම॒රුතෝ॑ දේ॒වතා॒ බෘහ॒ස්පති॑ ර්දේ॒වතේන්ද්රෝ॑ දේ॒වතා॒ වරු॑ණෝ දේ॒වතා॑ මූ॒ර්ධා-(අ)සි॒ රා-ඩ්ධ්රු॒වා-(අ)සි॑ ධ॒රුණා॑ ය॒න්ත්ර්ය॑සි॒ යමි॑ත්රී॒ෂේ ත්වෝ॒ර්ජේ ත්වා॑ කෘ॒ෂ්යෛ ත්වා॒ ක්ෂේමා॑ය ත්වා॒ යන්ත්රී॒ රා-ඩ්ධ්රු॒වා-(අ)සි॒ ධර॑ණී ධ॒ර්ත්ර්ය॑සි॒ ධරි॒ත්ර්යායු॑ෂේ ත්වා॒ වර්ච॑සේ॒ ත්වෞජ॑සේ ත්වා॒ බලා॑ය ත්වා .. 14 ..

(දේ॒වතා - (අ)(අ)යු॑ෂේ ත්වා॒ - ෂට් ච॑ ) (අ. 7)

ආ॒ශුස්ත්රි॒වෘ-ද්භා॒න්තඃ ප॑ඤ්චද॒ශෝ ව්යෝ॑ම සප්තද॒ශඃ ප්රතූ᳚ර්තිරෂ්ටාද॒ශ ස්තපෝ॑ නවද॒ශෝ॑ (අ)භිව॒ර්ත-ස්ස॑වි॒ග්ං॒ශෝ ධ॒රුණ॑ ඒකවි॒ග්ං॒ශෝ වර්චෝ᳚ ද්වාවි॒ග්ං॒ශ-ස්ස॒ම්භර॑ණස්ත්රයෝවි॒ග්ං॒ශෝ යෝනි॑ශ්චතුර්වි॒ග්ං॒ශෝ ගර්භාඃ᳚ පඤ්චවි॒ග්ං॒ශ ඕජ॑ස්ත්රිණ॒වඃ ක්රතු॑රේකත්රි॒ග්ං॒ශඃ ප්ර॑ති॒ෂ්ඨා ත්ර॑යස්ත්රි॒ග්ං॒ශෝ බ්ර॒ද්ධ්නස්ය॑ වි॒ෂ්ටප॑-ඤ්චතුස්ත්රි॒ග්ං॒ශෝ නාකඃ॑ ෂට්ත්රි॒ග්ං॒ශෝ වි॑ව॒ර්තෝ᳚-(අ)ෂ්ටාචත්වාරි॒ග්ං॒ශෝ ධ॒ර්ත්රශ්ච॑තුෂ්ටෝ॒මඃ .. 15 ..

(ආ॒ශුඃ - ස॒ප්තත්රිග්ං॑ශත්) (අ. 8)

අ॒ග්නේර්භා॒ගෝ॑-(අ)සි දී॒ක්ෂායා॒ ආධි॑පත්ය॒-ම්බ්රහ්ම॑ ස්පෘ॒ත-න්ත්රි॒වෘ-ථ්ස්තෝම॒ ඉන්ද්ර॑ස්ය භා॒ගෝ॑-(අ)සි॒ විෂ්ණෝ॒රාධි॑පත්ය-ඞ්ක්ෂ॒ත්රග්ග් ස්පෘ॒ත-ම්ප॑ඤ්චද॒ශ-ස්ස්තෝමෝ॑ නෘ॒චක්ෂ॑සා-ම්භා॒ගෝ॑-(අ)සි ධා॒තුරාධි॑පත්ය-ඤ්ජ॒නිත්රග්ග්॑ ස්පෘ॒තග්ං ස॑ප්තද॒ශ-ස්ස්තෝමෝ॑ මි॒ත්රස්ය॑ භා॒ගෝ॑-(අ)සි॒ වරු॑ණ॒ස්යා-(අ)(අ)ධි॑පත්ය-න්දි॒වෝ වෘ॒ෂ්ටිර්වාතා᳚-ස්ස්පෘ॒තා ඒ॑කවි॒ග්ං॒ශ-ස්ස්තෝමෝ-(අ)දි॑ත්යෛ භා॒ගෝ॑-(අ)සි පූ॒ෂ්ණ ආධි॑පත්ය॒මෝජඃ॑ ස්පෘ॒ත-න්ත්රි॑ණ॒ව-ස්ස්තෝමෝ॒ වසූ॑නා-ම්භා॒ගෝ॑-(අ)සි [ ] 16

රු॒ද්රාණා॒මාධි॑පත්ය॒-ඤ්චතු॑ෂ්පා-ථ්ස්පෘ॒ත-ඤ්ච॑තුර්වි॒ග්ං॒ශ-ස්ස්තෝම॑ ආදි॒ත්යානා᳚-ම්භා॒ගෝ॑-(අ)සි ම॒රුතා॒මාධි॑පත්ය॒-ඞ්ගර්භා᳚-ස්ස්පෘ॒තාඃ ප॑ඤ්චවි॒ග්ං॒ශ-ස්ස්තෝමෝ॑ දේ॒වස්ය॑ සවි॒තුර්භා॒ගෝ॑-(අ)සි॒ බෘහ॒ස්පතේ॒රාධි॑පත්යග්ං ස॒මීචී॒ර්දිශඃ॑ ස්පෘ॒තාශ්ච॑තුෂ්ටෝ॒ම-ස්ස්තෝමෝ॒ යාවා॑නා-ම්භා॒ගෝ᳚-(අ)ස්යයා॑වානා॒මාධි॑පත්ය-ම්ප්ර॒ජා-ස්ස්පෘ॒තා-ශ්ච॑තු-ශ්චත්වාරි॒ග්ං॒ශ-ස්ස්තෝම॑ ඍභූ॒ණා-ම්භා॒ගෝ॑-(අ)සි॒ විශ්වේ॑ෂා-න්දේ॒වානා॒මාධි॑පත්ය-ම්භූ॒ත-න්නිශා᳚න්තග්ග් ස්පෘ॒ත-න්ත්ර॑යස්ත්රි॒ග්ං॒ශ-ස්ස්තෝමඃ॑ .. 17 ..

(වසූ॑නා-ම්භා॒ගෝ॑-(අ)සි॒ - ෂට්ච॑ත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 9)

ඒක॑යා-(අ)ස්තුවත ප්ර॒ජා අ॑ධීයන්ත ප්ර॒ජාප॑ති॒රධි॑පතිරාසී-ත්ති॒සෘභි॑රස්තුවත॒ බ්රහ්මා॑සෘජ්යත॒ බ්රහ්ම॑ණ॒ස්පති॒-රධි॑පතිරාසී-ත්ප॒ඤ්චභි॑රස්තුවත භූ॒තාන්ය॑සෘජ්යන්ත භූ॒තානා॒-ම්පති॒රධි॑පතිරාසී-ථ්ස॒ප්තභි॑රස්තුවත සප්ත॒ර්॒ෂයෝ॑-(අ)සෘජ්යන්ත ධා॒තා-ධි॑පතිරාසී-න්න॒වභි॑රස්තුවත පි॒තරෝ॑-(අ)සෘජ්ය॒න්තා-(අ)දි॑ති॒රධි॑පත්න්යාසී-දේකාද॒ශභි॑-රස්තුවත॒ර්තවෝ॑-(අ) සෘජ්යන්තා- (අ)(අ)ර්ත॒වෝ-(අ)ධි॑පති-රාසී-ත්ත්රයෝද॒ශභි॑-රස්තුවත॒ මාසා॑ අසෘජ්යන්ත සංවँථ්ස॒රෝ-(අ)ධි॑පති- [-(අ)ධි॑පතිඃ, ආ॒සී॒-ත්ප॒ඤ්ච॒ද॒ශභි॑රස්තුවත] 18

-රාසී-ත්පඤ්චද॒ශභි॑රස්තුවත ක්ෂ॒ත්රම॑සෘජ්ය॒තේන්ද්රෝ (අ)ධි॑පතිරාසී-ථ්සප්තද॒ශභි॑රස්තුවත ප॒ශවෝ॑-(අ)සෘජ්යන්ත॒ බෘහ॒ස්පති॒රධි॑පති-රාසීන්නවද॒ශභි॑-රස්තුවත ශූද්රා॒ර්යාව॑සෘජ්යේතාමහෝරා॒ත්රේ අධි॑පත්නී ආස්තා॒මේක॑විග්ං ශත්යා-(අ)ස්තුව॒තෛක॑ශඵාඃ ප॒ශවෝ॑-(අ)සෘජ්යන්ත॒ වරු॒ණෝ (අ)ධි॑පතිරාසී॒-ත්ත්රයෝ॑විග්ංශත්යා-(අ)ස්තුවත ක්ෂු॒ද්රාඃ ප॒ශවෝ॑-(අ)සෘජ්යන්ත පූ॒ෂා (අ)ධි॑පතිරාසී॒-ත්පඤ්ච॑විග්ංශත්යා (අ)ස්තුවතා-(අ)(අ)ර॒ණ්යාඃ ප॒ශවෝ॑-(අ)සෘජ්යන්ත වා॒යුරධි॑පතිරාසී-ථ්ස॒ප්තවිග්ං॑ශත්යා-(අ)ස්තුවත॒ ද්යාවා॑පෘථි॒වී ව්යෛ॑- [ද්යාවා॑පෘථි॒වී වි, ඊ॒තාං॒-වँස॑වෝ රු॒ද්රා] 19

-තාං॒-වँස॑වෝ රු॒ද්රා ආ॑දි॒ත්යා අනු॒ ව්යා॑ය॒-න්තේෂා॒මාධි॑පත්යමාසී॒-න්නව॑විග්ං ශත්යා-(අ)ස්තුවත॒ වන॒ස්පත॑යෝ-(අ)සෘජ්යන්ත॒ සෝමෝ (අ)ධි॑පතිරාසී॒-දේක॑ත්රිග්ංශතා (අ)ස්තුවත ප්ර॒ජා අ॑සෘජ්යන්ත॒ යාවා॑නා॒-ඤ්චායා॑වානා॒-ඤ්චා-(අ)(අ)ධි॑පත්යමාසී॒-ත්ත්රය॑ස්ත්රිග්ංශතා (අ)ස්තුවත භූ॒තාන්ය॑ශාම්ය-න්ප්ර॒ජාප॑තිඃ පරමේ॒ෂ්ඨ්යධි॑පතිරාසීත් .. 20 ..

(සං॒වँ॒ථ්ස॒රෝ-(අ)ධි॑පති॒- ර්වි - පඤ්ච॑ත්රිග්ංශච්ච) (අ. 10)

ඉ॒යමේ॒ව සා යා ප්ර॑ථ॒මා ව්යෞච්ඡ॑ද॒න්තර॒ස්යා-ඤ්ච॑රති॒ ප්රවි॑ෂ්ටා . ව॒ධූර්ජ॑ජාන නව॒ගජ්ජනි॑ත්රී॒ ත්රය॑ ඒනා-ම්මහි॒මානඃ॑ සචන්තේ .. ඡන්ද॑ස්වතී උ॒ෂසා॒ පේපි॑ශානේ සමා॒නං-යෝँනි॒මනු॑ ස॒ඤ්චර॑න්තී . සූර්ය॑පත්නී॒ වි ච॑රතඃ ප්රජාන॒තී කේ॒තු-ඞ්කෘ॑ණ්වා॒නේ අ॒ජර॒ භූරි॑රේතසා .. ඍ॒තස්ය॒ පන්ථා॒මනු॑ ති॒ස්ර ආ-(අ)ගු॒ස්ත්රයෝ॑ ඝ॒ර්මාසෝ॒ අනු॒ ජ්යෝති॒ෂා-(අ)(අ)ගුඃ॑ . ප්ර॒ජාමේකා॒ රක්ෂ॒ත්යූර්ජ॒මේකා᳚ [ ] 21

ව්ර॒තමේකා॑ රක්ෂති දේවයූ॒නාම් .. ච॒තු॒ෂ්ටෝ॒මෝ අ॑භව॒ද්යා තු॒රීයා॑ ය॒ජ්ඤස්ය॑ ප॒ක්ෂාවෘ॑ෂයෝ॒ භව॑න්තී . ගා॒ය॒ත්රී-න්ත්රි॒ෂ්ටුභ॒-ඤ්ජ॑ගතීමනු॒ෂ්ටුභ॑-ම්බෘ॒හද॒ර්කං-යුँ॑ඤ්ජා॒නා-ස්සුව॒රා-(අ)භ॑රන්නි॒දම් .. ප॒ඤ්චභි॑ර්ධා॒තා වි ද॑ධාවි॒දං-යँ-ත්තාසා॒ග්॒ ස්වසෲ॑රජනය॒-ත්පඤ්ච॑පඤ්ච . තාසා॑මු යන්ති ප්රය॒වේණ॒ පඤ්ච॒ නානා॑ රූ॒පාණි॒ ක්රත॑වෝ॒ වසා॑නාඃ .. ත්රි॒ග්ං॒ශ-ථ්ස්වසා॑ර॒ උප॑යන්ති නිෂ්කෘ॒තග්ං ස॑මා॒න-ඞ්කේ॒තු-ම්ප්ර॑තිමු॒ඤ්චමා॑නාඃ . 22

ඍ॒තූග්ස්ත॑න්වතේ ක॒වයඃ॑ ප්රජාන॒තීර්මද්ධ්යේ॑ඡන්දසඃ॒ පරි॑ යන්ති॒ භාස්ව॑තීඃ .. ජ්යෝති॑ෂ්මතී॒ ප්රති॑ මුඤ්චතේ॒ නභෝ॒ රාත්රී॑ දේ॒වී සූර්ය॑ස්ය ව්ර॒තානි॑ . වි ප॑ශ්යන්ති ප॒ශවෝ॒ ජාය॑මානා॒ නානා॑රූපා මා॒තුර॒ස්යා උ॒පස්ථේ᳚ .. ඒ॒කා॒ෂ්ට॒කා තප॑සා॒ තප්ය॑මානා ජ॒ජාන॒ ගර්භ॑-ම්මහි॒මාන॒මින්ද්ර᳚ම් . තේන॒ දස්යූ॒න් ව්ය॑සහන්ත දේ॒වා හ॒න්තා-(අ)සු॑රාණා-මභව॒ච්ඡචී॑භිඃ .. අනා॑නුජාමනු॒ජා-ම්මාම॑කර්ත ස॒ත්යං-වँද॒න්ත්යන්වි॑ච්ඡ ඒ॒තත් . භූ॒යාස॑- [භූ॒යාස᳚ම්, අ॒ස්ය॒ සු॒ම॒තෞ යථා॑] 23

මස්ය සුම॒තෞ යථා॑ යූ॒යම॒න්යා වෝ॑ අ॒න්යාමති॒ මා ප්ර යු॑ක්ත .. අභූ॒න්මම॑ සුම॒තෞ වි॒ශ්වවේ॑දා॒ ආෂ්ට॑ ප්රති॒ෂ්ඨාමවි॑ද॒ද්ධි ගා॒ධම් . භූ॒යාස॑මස්ය සුම॒තෞ යථා॑ යූ॒යම॒න්යා වෝ॑ අ॒න්යාමති॒ මා ප්රයු॑ක්ත .. පඤ්ච॒ ව්යු॑ෂ්ටී॒රනු॒ පඤ්ච॒ දෝහා॒ ගා-ම්පඤ්ච॑නාම්නීමෘ॒තවෝ-(අ)නු॒ පඤ්ච॑ . පඤ්ච॒ දිශඃ॑ පඤ්චද॒ශේන॑ කෟ॒ප්තා-ස්ස॑මා॒නමූ᳚ර්ධ්නීර॒භි ලෝ॒කමේක᳚ම් .. 24 ..

ඍ॒තස්ය॒ ගර්භඃ॑ ප්රථ॒මා ව්යූ॒ෂුෂ්ය॒පාමේකා॑ මහි॒මාන॑-ම්බිභර්ති . සූර්ය॒ස්යෛකා॒ චර॑ති නිෂ්කෘ॒තේෂු॑ ඝ॒ර්මස්යෛකා॑ සවි॒තෛකා॒-න්නි ය॑ච්ඡති .. යා ප්ර॑ථ॒මා ව්යෞච්ඡ॒-ථ්සා ධේ॒නුර॑භවද්ය॒මේ . සා නඃ॒ පය॑ස්වතී ධු॒ක්ෂ්වෝත්ත॑රාමුත්තරා॒ග්ං॒ සමා᳚ම් .. ශු॒ක්රර්ෂ॑භා॒ නභ॑සා॒ ජ්යෝති॒ෂා (අ)(අ)ගා᳚-ද්වි॒ශ්වරූ॑පා ශබ॒ලීර॒ග්නිකේ॑තුඃ . ස॒මා॒නමර්ථග්ග්॑ ස්වප॒ස්යමා॑නා॒ බිභ්ර॑තී ජ॒රාම॑ජර උෂ॒ ආ-(අ)ගාඃ᳚ .. ඍ॒තූ॒නා-ම්පත්නී᳚ ප්රථ॒මේයමා-(අ)ගා॒දහ්නා᳚-න්නේ॒ත්රී ජ॑නි॒ත්රී ප්ර॒ජානා᳚ම් . ඒකා॑ ස॒තී බ॑හු॒ධෝෂෝ॒ ව්යු॑ච්ඡ॒ස්යජී᳚ර්ණා॒ ත්ව-ඤ්ජ॑රයසි॒ සර්ව॑ම॒න්යත් .. 25 ..

(ඌර්ජ॒මේකා᳚ - ප්රතිමු॒ඤ්චමා॑නා - භූ॒යාස॒ - මේකං॒ - පත්න්යේ කා॒න්න විග්ං॑ශ॒තිශ්ච॑) (අ. 11)

අග්නේ॑ ජා॒තා-න්ප්රණු॑දා න-ස්ස॒පත්නා॒-න්ප්රත්යජා॑තාඤ්ජාතවේදෝ නුදස්ව . අ॒ස්මේ දී॑දිහි සු॒මනා॒ අහේ॑ඩ॒-න්තව॑ ස්යා॒ග්ං॒ ශර්ම॑-න්ත්රි॒වරූ॑ථ උ॒ද්භිත් .. සහ॑සා ජා॒තා-න්ප්රණු॑දාන-ස්ස॒පත්නා॒-න්ප්රත්යජා॑තාඤ්ජාතවේදෝ නුදස්ව . අධි॑ නෝ බ්රූහි සුමන॒ස්යමා॑නෝ ව॒යග්ග් ස්යා॑ම॒ ප්රණු॑දා න-ස්ස॒පත්නාන්॑ .. ච॒තු॒ශ්ච॒ත්වා॒රි॒ග්ං॒ශ-ස්ස්තෝමෝ॒ වර්චෝ॒ ද්රවි॑ණග්ං ෂෝඩ॒ශ-ස්ස්තෝම॒ ඕජෝ॒ ද්රවි॑ණ-ම්පෘථි॒ව්යාඃ පුරී॑ෂම॒- [පුරී॑ෂමසි, අඵ්සෝ॒ නාම॑ .] 26

-ස්යඵ්සෝ॒ නාම॑ . ඒව॒ ශ්ඡන්දෝ॒ වරි॑ව॒ ශ්ඡන්දඃ॑ ශ॒භූං ශ්ඡන්දඃ॑ පරි॒භූ ශ්ඡන්ද॑ ආ॒ච්ඡච්ඡන්දෝ॒ මන॒ ශ්ඡන්දෝ॒ ව්යච॒ ශ්ඡන්ද॒-ස්සින්ධු॒ ශ්ඡන්දඃ॑ සමු॒ද්ර-ඤ්ඡන්දඃ॑ සලි॒ල-ඤ්ඡන්දඃ॑ සං॒යँච්ඡන්දෝ॑ වි॒යච්ඡන්දෝ॑ බෘ॒හච්ඡන්දෝ॑ රථන්ත॒ර-ඤ්ඡන්දෝ॑ නිකා॒ය ශ්ඡන්දෝ॑ විව॒ධ ශ්ඡන්දෝ॒ ගිර॒ ශ්ඡන්දෝ॒ භ්රජ॒ ශ්ඡන්දඃ॑ ස॒ෂ්ටු-ප්ඡන්දෝ॑ (අ)නු॒ෂ්ටු-ප්ඡන්දඃ॑ ක॒කුච්ඡන්ද॑ ස්ත්රික॒කුච්ඡන්දඃ॑ කා॒ව්ය-ඤ්ඡන්දෝ᳚ -(අ)ඞ්කු॒ප-ඤ්ඡන්දඃ॑ [-(අ)ඞ්කු॒ප-ඤ්ඡන්දඃ॑, ප॒දප॑ඞ්ක්ති॒ ශ්ඡන්දෝ॒] 27

ප॒දප॑ඞ්ක්ති॒ ශ්ඡන්දෝ॒ (අ)ක්ෂර॑පඞ්ක්ති॒ ශ්ඡන්දෝ॑ විෂ්ටා॒රප॑ඞ්ක්ති॒ ශ්ඡන්දඃ॑ ක්ෂු॒රෝ භෘජ්වා॒ඤ්ඡන්දඃ॑ ප්ර॒ච්ඡච්ඡන්දඃ॑ ප॒ක්ෂ ශ්ඡන්ද॒ ඒව॒ ශ්ඡන්දෝ॒ වරි॑ව॒ ශ්ඡන්දෝ॒ වය॒ ශ්ඡන්දෝ॑ වය॒ස්කෘච්ඡන්දෝ॑ විශා॒ල-ඤ්ඡන්දෝ॒ විෂ්ප॑ර්ධා॒ ශ්ඡන්ද॑ ශ්ඡ॒දි ශ්ඡන්දෝ॑ දූරෝහ॒ණ-ඤ්ඡන්ද॑ස්ත॒න්ද්ර-ඤ්ඡන්දෝ᳚ (අ)ඞ්කා॒ඞ්ක-ඤ්ඡන්දඃ॑ .. 28 ..

(අ॒ස්ය॒ - ඞ්කු॒පඤ්ඡන්ද॒ - ස්ත්රය॑ස්ත්රිග්ංශච්ච) (අ. 12)

අ॒ග්නිර්වෘ॒ත්රාණි॑ ජඞ්ඝන-ද්ද්රවිණ॒ස්යුර්වි॑ප॒න්යයා᳚ . සමි॑ද්ධ-ශ්ශු॒ක්ර ආහු॑තඃ .. ත්වග්ං සෝ॑මාසි॒ සත්ප॑ති॒ස්ත්වග්ං රාජෝ॒ත වෘ॑ත්ර॒හා . ත්ව-ම්භ॒ද්රෝ අ॑සි॒ ක්රතුඃ॑ .. භ॒ද්රා තේ॑ අග්නේ ස්වනීක ස॒දෘඞ්ග්ඝෝ॒රස්ය॑ ස॒තෝ විෂු॑ණස්ය॒ චාරුඃ॑ . න ය-ත්තේ॑ ශෝ॒චිස්තම॑සා॒ වර॑න්ත॒ න ධ්ව॒ස්මාන॑ස්ත॒නුවි॒ රේප॒ ආ ධුඃ॑ .. භ॒ද්ර-න්තේ॑ අග්නේ සහසි॒න්නනී॑කමුපා॒ක ආ රෝ॑චතේ॒ සූර්ය॑ස්ය . 29

රුශ॑-ද්දෘ॒ශේ ද॑දෘශේ නක්ත॒යා චි॒දරූ᳚ක්ෂිත-න්දෘ॒ශ ආ රූ॒පේ අන්න᳚ම් .. සෛනා-(අ)නී॑කේන සුවි॒දත්රෝ॑ අ॒ස්මේ යෂ්ටා॑ දේ॒වාග්ං ආය॑ජිෂ්ඨ-ස්ස්ව॒ස්ති . අද॑බ්ධෝ ගෝ॒පා උ॒ත නඃ॑ පර॒ස්පා අග්නේ᳚ ද්යු॒මදු॒ත රේ॒ව-ද්දි॑දීහි .. ස්ව॒ස්ති නෝ॑ දි॒වෝ අ॑ග්නේ පෘථි॒ව්යා වි॒ශ්වායු॑ර්ධේහි ය॒ජථා॑ය දේව . ය-ථ්සී॒මහි॑ දිවිජාත॒ ප්රශ॑ස්ත॒-න්තද॒ස්මාසු॒ ද්රවි॑ණ-න්ධේහි චි॒ත්රම් .. යථා॑ හෝත॒ර්මනු॑ෂෝ [හෝත॒ර්මනු॑ෂඃ, දේ॒වතා॑තා] 30

දේ॒වතා॑තා ය॒ජ්ඤේභිඃ॑ සූනෝ සහසෝ॒ යජා॑සි . ඒ॒වා නෝ॑ අ॒ද්ය ස॑ම॒නා ස॑මා॒නානු॒-ශන්න॑ග්න උශ॒තෝ ය॑ක්ෂි දේ॒වාන් .. අ॒ග්නිමී॑ඩේ පු॒රෝහි॑තං-යँ॒ජ්ඤස්ය॑ දේ॒වමෘ॒ත්විජ᳚ම් . හෝතා॑රග්ං රත්න॒ධාත॑මම් .. වෘෂා॑ සෝම ද්යු॒මාග්ං අ॑සි॒ වෘෂා॑ දේව॒ වෘෂ॑ව්රතඃ . වෘෂා॒ ධර්මා॑ණි දධිෂේ .. සාන්ත॑පනා ඉ॒දග්ං හ॒විර්මරු॑ත॒ස්තජ්ජු॑ජුෂ්ටන . යු॒ෂ්මාකෝ॒තී රි॑ශාදසඃ .. යෝ නෝ॒ මර්තෝ॑ වසවෝ දුර්හෘණා॒යුස්ති॒ර-ස්ස॒ත්යානි॑ මරුතෝ॒ [මරුතඃ, ජිඝාග්ං॑සාත් .] 31

ජිඝාග්ං॑සාත් . ද්රු॒හඃ පාශ॒-ම්ප්රති॒ ස මු॑චීෂ්ට॒ තපි॑ෂ්ඨේන॒ තප॑සා හන්තනා॒ තම් .. සං॒වँ॒ථ්ස॒රීණා॑ ම॒රුතඃ॑ ස්ව॒ර්කා උ॑රු॒ක්ෂයා॒-ස්සග॑ණා॒ මානු॑ෂේෂු . තේ᳚-(අ)ස්ම-ත්පාශා॒-න්ප්ර මු॑ඤ්ච॒න්ත්වග්ංහ॑ස-ස්සාන්තප॒නා ම॑දි॒රා මා॑දයි॒ෂ්ණවඃ॑ .. පි॒ප්රී॒හි දේ॒වාග්ං උ॑ශ॒තෝ ය॑විෂ්ඨ වි॒ද්වාග්ං ඍ॒තූග්ංර්-ඍ॑තුපතේ යජේ॒හ . යේ දෛව්යා॑ ඍ॒ත්විජ॒ස්තේභි॑රග්නේ॒ ත්වග්ං හෝතෲ॑ණාම॒ස්යාය॑ජිෂ්ඨඃ .. අග්නේ॒ යද॒ද්ය වි॒ශෝ අ॑ද්ධ්වරස්ය හෝතඃ॒ පාව॑ක [පාව॑ක, ශෝ॒චේ॒ වේෂ්ට්වග්ං හි] 32

ශෝචේ॒ වේෂ්ට්වග්ං හි යජ්වා᳚ . ඍ॒තා ය॑ජාසි මහි॒නා වි යද්භූර්හ॒ව්යා ව॑හ යවිෂ්ඨ॒ යා තේ॑ අ॒ද්ය .. අ॒ග්නිනා॑ ර॒යි-ම॑ශ්ඤව॒-ත්පෝෂ॑මේ॒ව දි॒වේදි॑වේ . ය॒ශසං॑-වීँ॒රව॑ත්තමම් .. ග॒ය॒ස්ඵානෝ॑ අමීව॒හා ව॑සු॒වි-ත්පු॑ෂ්ටි॒වර්ධ॑නඃ . සු॒මි॒ත්ර-ස්සෝ॑ම නෝ භව .. ගෘහ॑මේධාස॒ ආ ග॑ත॒ මරු॑තෝ॒ මා-(අ)ප॑ භූතන . ප්ර॒මු॒ඤ්චන්තෝ॑ නෝ॒ අග්ංහ॑සඃ .. පූ॒ර්වීභි॒ර්॒හි ද॑දාශි॒ම ශ॒රද්භි॑ර්මරුතෝ ව॒යම් . මහෝ॑භි- [මහෝ॑භිඃ, ච॒ර්॒ෂ॒ණී॒නාම් .] 33

-ශ්චර්ෂණී॒නාම් .. ප්රබු॒ද්ධ්නියා॑ ඊරතේ වෝ॒ මහාග්ං॑සි॒ ප්රණාමා॑නි ප්රයජ්යවස්තිරද්ධ්වම් . ස॒හ॒ස්රිය॒-න්දම්ය॑-ම්භා॒ගමේ॒ත-ඞ්ගෘ॑හමේ॒ධීය॑-ම්මරුතෝ ජුෂද්ධ්වම් .. උප॒ යමේති॑ යුව॒ති-ස්සු॒දක්ෂ॑-න්දෝ॒ෂා වස්තෝර්॑. හ॒විෂ්ම॑තී ඝෘ॒තාචී᳚ . උප॒ ස්වෛන॑ම॒රම॑තිර්ව-සූ॒යුඃ .. ඉ॒මෝ අ॑ග්නේ වී॒තත॑මානි හ॒ව්යා (අ)ජ॑ස්රෝ වක්ෂි දේ॒වතා॑ති॒මච්ඡ॑ . ප්රති॑ න ඊග්ං සුර॒භීණි॑ වියන්තු .. ක්රී॒ඩං-වँ॒-ශ්ශර්ධෝ॒ මාරු॑තමන॒ර්වාණග්ං॑ රථේ॒ශුභ᳚ම් . 34

කණ්වා॑ අ॒භි ප්ර ගා॑යත .. අත්යා॑සෝ॒ න යේ ම॒රුත॒-ස්ස්වඤ්චෝ॑ යක්ෂ॒දෘශෝ॒ න ශු॒භය॑න්ත॒ මර්යාඃ᳚ . තේ හ॑ර්ම්යේ॒ෂ්ඨා-ශ්ශිශ॑වෝ॒ න ශු॒භ්රා ව॒ථ්සාසෝ॒ න ප්ර॑ක්රී॒ඩිනඃ॑ පයෝ॒ධාඃ .. ප්රෛෂා॒මජ්මේ॑ෂු විථු॒රේව॑ රේජතේ॒ භූමි॒ර්යාමේ॑ෂු॒ යද්ධ॑ යු॒ඤ්ජතේ॑ ශු॒භේ . තේ ක්රී॒ඩයෝ॒ ධුන॑යෝ॒ භ්රාජ॑දෘෂ්ටය-ස්ස්ව॒ය-ම්ම॑හි॒ත්ව-ම්ප॑නයන්ත॒ ධූත॑යඃ .. උ॒ප॒හ්ව॒රේෂු॒ යදචි॑ද්ධ්වං-යँ॒යිං-වँය॑ ඉව මරුතඃ॒ කේන॑ [කේන॑, චි॒-ත්ප॒ථා .] 35

චි-ත්ප॒ථා . ශ්චෝත॑න්ති॒ කෝශා॒ උප॑ වෝ॒ රථේ॒ෂ්වා ඝෘ॒තමු॑ක්ෂතා॒ මධු॑වර්ණ॒මර්ච॑තේ .. අ॒ග්නිම॑ග්නි॒ග්ං॒ හවී॑මභි॒-ස්සදා॑ හවන්ත වි॒ශ්පති᳚ම් . හ॒ව්ය॒වාහ॑-ම්පුරුප්රි॒යම් .. තග්ං හි ශශ්ව॑න්ත॒ ඊඩ॑තේ ස්රු॒චා දේ॒ව-ඞ්ඝෘ॑ත॒ශ්චුතා᳚ . අ॒ග්නිග්ං හ॒ව්යාය॒ වෝඪ॑වේ .. ඉන්ද්රා᳚ග්නී රෝච॒නා දි॒ව-ශ්ශ්ඤථ॑ද්වෘ॒ත්ර මින්ද්රං॑-වෝँ වි॒ශ්වත॒ස්පරීන්ද්ර॒-න්නරෝ॒ විශ්ව॑කර්මන්. හ॒විෂා॑ වාවෘධා॒නෝ විශ්ව॑කර්මන්. හ॒විෂා॒ වර්ධ॑නේන .. 36 ..

(සූර්ය॑ස්ය॒ - මනු॑ෂෝ - මරුතඃ॒ - පාව॑ක॒ - මහෝ॑භී - රථේ॒ශුභ॒ - ඞ්කේන॒ - ෂඩ්ච॑ත්වාරිග්ංශච්ච) (අ. 13)

(අ॒පාන්ත්වේම॑ - න්න॒ය-ම්පු॒රෝ භුවඃ॒ - ප්රාචී᳚ - ධ්රු॒වක්ෂි॑ති॒ - ස්ත්ර්යවි॒ - රින්ද්රා᳚ග්නී॒ - මා ඡන්ද॑ - ආ॒ශුස්ත්රි॒වෘ - ද॒ග්නේර්භා॒ගෝ᳚ - (අ)ස්යේක॑ - යේ॒යමේ॒ව සා යා - (අ)ග්නේ॑ ජා॒තා - න॒ග්නිර්වෘ॒ත්රාණි॒ - ත්රයෝ॑දශ )

(අ॒පාන්ත්වේ - න්ද්රා᳚ග්නී - ඉ॒යමේ॒ව - දේ॒වතා॑තා॒ - ෂට්ත්රිග්ං॑ශත් )

(අ॒පාන්ත්වේම॑න්, හ॒විෂා॒ වර්ධ॑නේන)

.. හරිඃ॑ ඕම් ..

.. කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය සංහිතායා-ඤ්චතුර්ථ කාණ්ඩේ තෘතීයඃ ප්රශ්න-ස්සමාප්තඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - citivarṇanaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

a॒pā-ntvema᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvodma᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvā॒ bhasma᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvā॒ jyoti̭ṣi sādayāmya॒pā-ntvā-'ya̭ne sādayāmyarṇa॒ve sada̭ne sīda samu॒dre sada̭ne sīda sali॒le sada̭ne sīdā॒pā-ṅkṣayḙ sīdā॒pāgṃ sadhi̭ṣi sīdā॒pā-ntvā॒ sada̭ne sādayāmya॒pā-ntvā̭ sa॒dhasthḙ sādayāmya॒pā-ntvā॒ purī̭ṣe sādayāmya॒pā-ntvā॒ yonaṷ sādayāmya॒pā-ntvā॒ pātha̭si sādayāmi gāya॒trī chanda̭-stri॒ṣṭu-pchando॒ jaga̭tī॒ chando̭-'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ pa॒ṅktiśchandaḥ̭ || 1 ||

(yonau॒ - pañca̭daśa ca) (a. 1)

a॒ya-mpu॒ro bhuva॒stasya̭ prā॒ṇo bhaṷvāya॒no va̭sa॒ntaḥ prā̭ṇāya॒no gā̭ya॒trī vā̭sa॒ntī gā̭yatri॒yai gā̭ya॒tra-ṅgā̭ya॒trādṷpā॒gṃ॒ śurṷpā॒gṃ॒ śostri॒vṛ-ttri॒vṛto̭ rathanta॒ragṃ ra̭thanta॒rā-dvasi̭ṣṭha॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā᳚ prā॒ṇa-ṅgṛ̭hṇāmi pra॒jābhyo॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka̭rmā॒ tasya॒ mano̭ vaiśvakarma॒ṇa-ṅgrī॒ṣmo mā̭na॒sastri॒ṣṭuggrai॒ṣmī tri॒ṣṭubha̭ ai॒ḍamai॒ḍā-da̭ntaryā॒mo᳚ 'ntaryā॒mā-tpa̭ñcada॒śaḥ pa̭ñcada॒śā-dbṛ॒ha-dbṛ̭ha॒to bha॒radvā̭ja॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ mano̭ [tvayā॒ manaḥ̭, gṛ॒hṇā॒mi॒ pra॒jābhyo॒-'ya-] 2

gṛhṇāmi pra॒jābhyo॒-'ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒stasya॒ cakṣṷrvaiśvavyaca॒saṃ-va~॒r॒ṣāṇi̭ cākṣu॒ṣāṇi॒ jaga̭tī vā॒r॒ṣī jaga̭tyā॒ ṛkṣa̭ma॒mṛkṣa̭mācchu॒kra-śśu॒krā-thsa̭ptada॒śa-ssa̭ptada॒śā-dvai̭rū॒paṃ-vai~̭rū॒pā-dvi॒śvāmi̭tra॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ cakṣṷrgṛhṇāmi pra॒jābhya̭ i॒damṷtta॒rā-thsuva॒stasya॒ śrotragṃ̭ sau॒vagṃ śa॒racchrau॒trya̭nu॒ṣṭup-chā̭ra॒dya̭nu॒ṣṭubhaḥ̭ svā॒ragg svā॒rānma॒nthī ma॒nthina̭ ekavi॒gṃ॒śa ḙkavi॒gṃ॒śā-dvai̭rā॒jaṃ-vai~̭rā॒jājja॒mada̭gni॒r॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ [gṛhītayā, tvayā॒] 3

tvayā॒ śrotra̭-ṅgṛhṇāmi pra॒jābhya̭ i॒yamu॒pari̭ ma॒tistasyai॒ vāmmā॒tī hḙma॒nto vā᳚cyāya॒naḥ pa॒ṅktirhai̭ma॒ntī pa॒ktyai-nni॒dhana̭vanni॒dhana̭vata āgraya॒ṇa ā᳚graya॒ṇā-ttri̭ṇavatrayastri॒gṃ॒śau tri̭ṇavatrayastri॒gṃ॒śābhyāgṃ̭ śākvararaiva॒te śā᳚kvararaiva॒tābhyāṃ᳚-vi~॒śvaka॒rmarṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ vāca̭-ṅgṛhṇāmi pra॒jābhyaḥ̭ || 4 ||

(tvayā॒ mano̭-ja॒mada̭gni॒r॒ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭tigṛhītayā-tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)

prācī̭ di॒śāṃ-va~̭sa॒nta ṛ̭tū॒nāma॒gnirde॒vatā॒ brahma॒ dravi̭ṇa-ntri॒vṛ-thstoma॒-ssa ṷ pañcada॒śava̭rtani॒-stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā-mpurovā॒to vāta॒-ssāna̭ga॒ ṛṣi̭rdakṣi॒ṇā di॒śā-ṅgrī॒ṣma ṛ̭tū॒nāmindro̭ de॒vatā᳚ kṣa॒tra-ndravi̭ṇa-mpañcada॒śa-sstoma॒-ssa ṷ saptada॒śa va̭rtani-rdi̭tya॒vāḍ-vaya॒stretā-'yā̭nā-ndakṣiṇādvā॒to vātaḥ̭ sanā॒tana॒ ṛṣiḥ̭ pra॒tīcī̭ di॒śāṃ-va~॒r॒ṣā ṛ̭tū॒nāṃ-vi~śvḙ de॒vā de॒vatā॒ vi- [de॒vatā॒ viṭ, dravi̭ṇagṃ] 5

-ḍdravi̭ṇagṃ saptada॒śa stoma॒-ssa ṷ vekavi॒gṃ॒ śava̭rtani-striva॒thso vayo᳚ dvāpa॒ro-'yā̭nā-mpaścādvā॒to vāto̭-'ha॒bhūna॒ ṛṣi॒rudī̭cī di॒śāgṃ śa॒rad-ṛ̭tū॒nā-mmi॒trāvarṷṇau de॒vatā̭ pu॒ṣṭa-ndravi̭ṇamekavi॒gṃ॒śa-sstoma॒-ssa ṷ triṇa॒vava̭rtani-sturya॒vā-ḍvaya̭ āska॒ndo 'yā̭nāmuttarā-dvā॒to vātaḥ̭ pra॒tna ṛṣi̭rū॒rdhvā di॒śāgṃ hḙmantaśiśi॒rāvṛ̭tū॒nā-mbṛha॒spati̭rde॒vatā॒ varco॒ dravi̭ṇa-ntriṇa॒va stoma॒-ssa ṷ trayastri॒gṃ॒śava̭rtaniḥ paṣṭha॒vādvayo̭ 'bhi॒bhūrayā̭nāṃ-vi~ṣvagvā॒to vātaḥ̭ supa॒rṇa ṛṣiḥ̭ pi॒taraḥ̭ pitāma॒hāḥ pare-'va̭re॒ te naḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantva॒smi-nbrahma̭nna॒smin kṣa॒tre᳚-'syā-mā॒śiṣya॒syā-mpṷro॒dhāyā̭ma॒smin karma̭nna॒syā-nde॒vahū᳚tyām || 6 ||

(viṭ - pa̭ṣṭha॒vā-dvayo॒ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 3)

dhru॒vakṣi̭ti -rdhru॒vayo̭ni-rdhru॒vā-'si̭ dhru॒vāṃ-yo~ni॒mā sī̭da sā॒ddhyā | ukhya̭sya ke॒tu-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā̭da॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || sve dakṣe॒ dakṣa̭pite॒ha sī̭da deva॒trā pṛ̭thi॒vī bṛ̭ha॒tī rarā̭ṇā | svā॒sa॒sthā ta॒nuvā॒ saṃ-vi~̭śasva pi॒tevai̭dhi sū॒nava॒ ā su॒śevā॒-'śvinā᳚ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || ku॒lā॒yinī॒ vasṷmatī vayo॒dhā ra॒yi-nno̭ vardha bahu॒lagṃ su॒vīra᳚m | 7

apāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānā rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭timā॒bhaja̭ntī॒ suva̭rdhehi॒ yaja̭mānāya॒ poṣa̭ma॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || a॒gneḥ purī̭ṣamasi deva॒yānī॒ tā-ntvā॒ viśvḙ a॒bhi gṛ̭ṇantu de॒vāḥ | stoma̭pṛṣṭhā ghṛ॒tava̭tī॒ha sī̭da pra॒jāva̭da॒sme dravi॒ṇā ''ya̭jasvā॒śvinā᳚ 'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || di॒vo mū॒rdhā-'si̭ pṛthi॒vyā nābhi̭rvi॒ṣṭambha̭nī di॒śāmadhi̭patnī॒ bhuva̭nānām | 8

ū॒rmirdra॒phso a॒pāma̭si vi॒śvaka̭rmā ta॒ ṛṣi̭ra॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || sa॒jūr-ṛ॒tubhiḥ̭ sa॒jūrvi॒dhābhiḥ̭ sa॒jūrvasṷbhi-ssa॒jū ru॒drai-ssa॒jūrā̭di॒tyai-ssa॒jūrviśvai᳚rde॒vai-ssa॒jūrde॒vai-ssa॒jūrde॒vairva̭yo-nā॒dhaira॒gnaye᳚ tvā vaiśvāna॒rāyā॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || prā॒ṇa-mmḙ pāhyapā॒na-mmḙ pāhi vyā॒na-mmḙ pāhi॒ cakṣṷrma u॒rvyā vi bhā̭hi॒ śrotra̭-mme ślokayā॒pa-spi॒nvauṣa̭dhīrjinva dvi॒pā-tpā̭hi॒ catṷṣpādava di॒vo vṛṣṭi॒mera̭ya || 9 ||

(su॒vīraṃ॒ - bhuva̭nānā - mu॒rvyā - sa॒ptada̭śa ca) (a. 4)

tryavi॒rvaya̭stri॒ṣṭu-pchando̭ ditya॒vā-ḍvayo̭ vi॒rāṭ chandaḥ॒ pañcā̭vi॒rvayo̭ gāya॒trī chanda̭striva॒thso vaya̭ u॒ṣṇihā॒ chanda̭ sturya॒vā-ḍvayo̭-'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ paṣṭha॒vā-dvayo̭ bṛha॒tī chanda̭ u॒kṣā vayaḥ̭ sa॒tobṛ̭hatī॒ chanda̭ ṛṣa॒bho vayaḥ̭ ka॒kucchando̭ dhe॒nurvayo॒ jaga̭tī॒ chando̭-'na॒ḍvān. vayaḥ̭ pa॒ṅkti śchando̭ ba॒sto vayo̭ viva॒la-ñchando̭ vṛ॒ṣṇirvayo̭ viśā॒la-ñchandaḥ॒ purṷṣo॒ vaya̭ sta॒ndra-ñchando᳚ vyā॒ghro vayo-'nā̭dhṛṣṭa॒-ñchandaḥ̭ si॒gṃ॒ho vaya̭ ścha॒di śchando̭ viṣṭa॒bhoṃ-va~yo-'dhi̭pati॒ śchandaḥ̭ kṣa॒traṃ-va~yo॒ maya̭nda॒-ñchando̭ vi॒śvaka̭rmā॒ vayaḥ̭ parame॒ṣṭhī chando̭ mū॒rdhā vayaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒ śchandaḥ̭ || 10 ||

(purṷṣo॒ vayaḥ॒ - ṣa-ḍvigṃ̭śatiśca) (a. 5)

indrā᳚gnī॒ avya̭thamānā॒miṣṭa̭kā-ndṛgṃhataṃ-yu~॒vam | pṛ॒ṣṭhena॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa-ñca॒ vi bā̭dhatām || vi॒śvaka̭rmā tvā sādayatva॒ntari̭kṣasya pṛ॒ṣṭhe vyaca̭svatī॒-mpratha̭svatī॒-mbhāsva̭tīgṃ sūri॒matī॒mā yā dyā-mbhāsyā pṛ̭thi॒vīmorva̭ntari̭kṣa-ma॒ntari̭kṣaṃ-ya~cchā॒ntari̭kṣa-ndṛgṃhā॒ntari̭kṣa॒-mmā higṃ̭sī॒ rviśva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya̭ vyā॒nāyo̭dā॒nāya̭ prati॒ṣṭhāyai̭ ca॒ritrā̭ya vā॒yustvā॒-'bhi pā̭tu ma॒hyā sva॒styā cha॒rdiṣā॒ [cha॒rdiṣā᳚, śanta̭mena॒ tayā̭] 11

śanta̭mena॒ tayā̭ de॒va̭tayā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || rājñya̭si॒ prācī॒ dig-vi॒rāḍa̭si dakṣi॒ṇā di-khsa॒mrāḍa̭si pra॒tīcī॒ dikh-sva॒rāḍa॒syudī̭cī॒ digadhi̭patnyasi bṛha॒tī digāyṷrme pāhi prā॒ṇa-mmḙ pāhyapā॒na-mmḙ pāhi vyā॒na-mmḙ pāhi॒ cakṣṷrme pāhi॒ śrotra̭-mme pāhi॒ mano̭ me jinva॒ vāca̭-mme pinvā॒ ''tmāna̭-mme pāhi॒ jyoti̭rme yaccha || 12 ||

(cha॒rdiṣā̭ - pinva॒ - ṣaṭca̭) (a. 6)

mā chandaḥ̭ pra॒mā chandaḥ̭ prati॒mā chando᳚-'srī॒vi śchandaḥ̭ pa॒ṅkti śchanda̭ u॒ṣṇihā॒ chando̭ bṛha॒tī chando̭-'nu॒ṣṭu-pchando̭ vi॒rāṭ chando̭ gāya॒trī chanda̭-stri॒ṣṭu-pchando॒ jaga̭tī॒ chandaḥ̭ pṛthi॒vī chando॒ 'ntari̭kṣa॒-ñchando॒ dyau śchanda॒-ssamā॒ śchando॒ nakṣa̭trāṇi॒ chando॒ mana॒ śchando॒ vāk chandaḥ̭ kṛ॒ṣi śchando॒ hira̭ṇya॒-ñchando॒ gau śchando॒ 'jā chando 'śva॒ śchandaḥ̭ || a॒gnirde॒vatā॒ [a॒gnirde॒vatā᳚, vāto̭ de॒vatā॒] 13

vāto̭ de॒vatā॒ sūryo̭ de॒vatā̭ ca॒ndramā̭ de॒vatā॒ vasa̭vo de॒vatā̭ ru॒drā de॒vatā̭ ''di॒tyā de॒vatā॒ viśvḙ de॒vā de॒vatā̭ ma॒ruto̭ de॒vatā॒ bṛha॒spati̭ rde॒vatendro̭ de॒vatā॒ varṷṇo de॒vatā̭ mū॒rdhā-'si॒ rā-ḍdhru॒vā-'si̭ dha॒ruṇā̭ ya॒ntrya̭si॒ yami̭trī॒ṣe tvo॒rje tvā̭ kṛ॒ṣyai tvā॒ kṣemā̭ya tvā॒ yantrī॒ rā-ḍdhru॒vā-'si॒ dhara̭ṇī dha॒rtrya̭si॒ dhari॒tryāyṷṣe tvā॒ varca̭se॒ tvauja̭se tvā॒ balā̭ya tvā || 14 ||

(de॒vatā - ''yṷṣe tvā॒ - ṣaṭ ca̭ ) (a. 7)

ā॒śustri॒vṛ-dbhā॒ntaḥ pa̭ñcada॒śo vyo̭ma saptada॒śaḥ pratū᳚rtiraṣṭāda॒śa stapo̭ navada॒śo̭ 'bhiva॒rta-ssa̭vi॒gṃ॒śo dha॒ruṇa̭ ekavi॒gṃ॒śo varco᳚ dvāvi॒gṃ॒śa-ssa॒mbhara̭ṇastrayovi॒gṃ॒śo yoni̭ścaturvi॒gṃ॒śo garbhāḥ᳚ pañcavi॒gṃ॒śa oja̭striṇa॒vaḥ kratṷrekatri॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā tra̭yastri॒gṃ॒śo bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-ñcatustri॒gṃ॒śo nākaḥ̭ ṣaṭtri॒gṃ॒śo vi̭va॒rto᳚-'ṣṭācatvāri॒gṃ॒śo dha॒rtraśca̭tuṣṭo॒maḥ || 15 ||

(ā॒śuḥ - sa॒ptatrigṃ̭śat) (a. 8)

a॒gnerbhā॒go̭-'si dī॒kṣāyā॒ ādhi̭patya॒-mbrahma̭ spṛ॒ta-ntri॒vṛ-thstoma॒ indra̭sya bhā॒go̭-'si॒ viṣṇo॒rādhi̭patya-ṅkṣa॒tragg spṛ॒ta-mpa̭ñcada॒śa-sstomo̭ nṛ॒cakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'si dhā॒turādhi̭patya-ñja॒nitragg̭ spṛ॒tagṃ sa̭ptada॒śa-sstomo̭ mi॒trasya̭ bhā॒go̭-'si॒ varṷṇa॒syā-''dhi̭patya-ndi॒vo vṛ॒ṣṭirvātā᳚-sspṛ॒tā ḙkavi॒gṃ॒śa-sstomo-'di̭tyai bhā॒go̭-'si pū॒ṣṇa ādhi̭patya॒mojaḥ̭ spṛ॒ta-ntri̭ṇa॒va-sstomo॒ vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'si [ ] 16

ru॒drāṇā॒mādhi̭patya॒-ñcatṷṣpā-thspṛ॒ta-ñca̭turvi॒gṃ॒śa-sstoma̭ ādi॒tyānā᳚-mbhā॒go̭-'si ma॒rutā॒mādhi̭patya॒-ṅgarbhā᳚-sspṛ॒tāḥ pa̭ñcavi॒gṃ॒śa-sstomo̭ de॒vasya̭ savi॒turbhā॒go̭-'si॒ bṛha॒spate॒rādhi̭patyagṃ sa॒mīcī॒rdiśaḥ̭ spṛ॒tāśca̭tuṣṭo॒ma-sstomo॒ yāvā̭nā-mbhā॒go᳚-'syayā̭vānā॒mādhi̭patya-mpra॒jā-sspṛ॒tā-śca̭tu-ścatvāri॒gṃ॒śa-sstoma̭ ṛbhū॒ṇā-mbhā॒go̭-'si॒ viśvḙṣā-nde॒vānā॒mādhi̭patya-mbhū॒ta-nniśā᳚ntagg spṛ॒ta-ntra̭yastri॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ || 17 ||

(vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'si॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 9)

eka̭yā-'stuvata pra॒jā a̭dhīyanta pra॒jāpa̭ti॒radhi̭patirāsī-tti॒sṛbhi̭rastuvata॒ brahmā̭sṛjyata॒ brahma̭ṇa॒spati॒-radhi̭patirāsī-tpa॒ñcabhi̭rastuvata bhū॒tānya̭sṛjyanta bhū॒tānā॒-mpati॒radhi̭patirāsī-thsa॒ptabhi̭rastuvata sapta॒r॒ṣayo̭-'sṛjyanta dhā॒tā-dhi̭patirāsī-nna॒vabhi̭rastuvata pi॒taro̭-'sṛjya॒ntā-'di̭ti॒radhi̭patnyāsī-dekāda॒śabhi̭-rastuvata॒rtavo̭-' sṛjyantā- ''rta॒vo-'dhi̭pati-rāsī-ttrayoda॒śabhi̭-rastuvata॒ māsā̭ asṛjyanta saṃva~thsa॒ro-'dhi̭pati- [-'dhi̭patiḥ, ā॒sī॒-tpa॒ñca॒da॒śabhi̭rastuvata] 18

-rāsī-tpañcada॒śabhi̭rastuvata kṣa॒trama̭sṛjya॒tendro 'dhi̭patirāsī-thsaptada॒śabhi̭rastuvata pa॒śavo̭-'sṛjyanta॒ bṛha॒spati॒radhi̭pati-rāsīnnavada॒śabhi̭-rastuvata śūdrā॒ryāva̭sṛjyetāmahorā॒tre adhi̭patnī āstā॒meka̭vigṃ śatyā-'stuva॒taika̭śaphāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta॒ varu॒ṇo 'dhi̭patirāsī॒-ttrayo̭vigṃśatyā-'stuvata kṣu॒drāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta pū॒ṣā 'dhi̭patirāsī॒-tpañca̭vigṃśatyā 'stuvatā-''ra॒ṇyāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta vā॒yuradhi̭patirāsī-thsa॒ptavigṃ̭śatyā-'stuvata॒ dyāvā̭pṛthi॒vī vyai̭- [dyāvā̭pṛthi॒vī vi, ī॒tāṃ॒-va~sa̭vo ru॒drā] 19

-tāṃ॒-va~sa̭vo ru॒drā ā̭di॒tyā anu॒ vyā̭ya॒-nteṣā॒mādhi̭patyamāsī॒-nnava̭vigṃ śatyā-'stuvata॒ vana॒spata̭yo-'sṛjyanta॒ somo 'dhi̭patirāsī॒-deka̭trigṃśatā 'stuvata pra॒jā a̭sṛjyanta॒ yāvā̭nā॒-ñcāyā̭vānā॒-ñcā-''dhi̭patyamāsī॒-ttraya̭strigṃśatā 'stuvata bhū॒tānya̭śāmya-npra॒jāpa̭tiḥ parame॒ṣṭhyadhi̭patirāsīt || 20 ||

(saṃ॒va~॒thsa॒ro-'dhi̭pati॒- rvi - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)

i॒yame॒va sā yā pra̭tha॒mā vyauccha̭da॒ntara॒syā-ñca̭rati॒ pravi̭ṣṭā | va॒dhūrja̭jāna nava॒gajjani̭trī॒ traya̭ enā-mmahi॒mānaḥ̭ sacante || chanda̭svatī u॒ṣasā॒ pepi̭śāne samā॒naṃ-yo~ni॒manṷ sa॒ñcara̭ntī | sūrya̭patnī॒ vi ca̭rataḥ prajāna॒tī ke॒tu-ṅkṛ̭ṇvā॒ne a॒jara॒ bhūri̭retasā || ṛ॒tasya॒ panthā॒manṷ ti॒sra ā-'gu॒strayo̭ gha॒rmāso॒ anu॒ jyoti॒ṣā-''guḥ̭ | pra॒jāmekā॒ rakṣa॒tyūrja॒mekā᳚ [ ] 21

vra॒tamekā̭ rakṣati devayū॒nām || ca॒tu॒ṣṭo॒mo a̭bhava॒dyā tu॒rīyā̭ ya॒jñasya̭ pa॒kṣāvṛ̭ṣayo॒ bhava̭ntī | gā॒ya॒trī-ntri॒ṣṭubha॒-ñja̭gatīmanu॒ṣṭubha̭-mbṛ॒hada॒rkaṃ-yu~̭ñjā॒nā-ssuva॒rā-'bha̭ranni॒dam || pa॒ñcabhi̭rdhā॒tā vi da̭dhāvi॒daṃ-ya~-ttāsā॒g॒ svasṝ̭rajanaya॒-tpañca̭pañca | tāsā̭mu yanti praya॒veṇa॒ pañca॒ nānā̭ rū॒pāṇi॒ krata̭vo॒ vasā̭nāḥ || tri॒gṃ॒śa-thsvasā̭ra॒ upa̭yanti niṣkṛ॒tagṃ sa̭mā॒na-ṅke॒tu-mpra̭timu॒ñcamā̭nāḥ | 22

ṛ॒tūgsta̭nvate ka॒vayaḥ̭ prajāna॒tīrmaddhyḙchandasaḥ॒ pari̭ yanti॒ bhāsva̭tīḥ || jyoti̭ṣmatī॒ prati̭ muñcate॒ nabho॒ rātrī̭ de॒vī sūrya̭sya vra॒tāni̭ | vi pa̭śyanti pa॒śavo॒ jāya̭mānā॒ nānā̭rūpā mā॒tura॒syā u॒pasthe᳚ || e॒kā॒ṣṭa॒kā tapa̭sā॒ tapya̭mānā ja॒jāna॒ garbha̭-mmahi॒māna॒mindra᳚m | tena॒ dasyū॒n vya̭sahanta de॒vā ha॒ntā-'sṷrāṇā-mabhava॒cchacī̭bhiḥ || anā̭nujāmanu॒jā-mmāma̭karta sa॒tyaṃ-va~da॒ntyanvi̭ccha e॒tat | bhū॒yāsa̭- [bhū॒yāsa᳚m, a॒sya॒ su॒ma॒tau yathā̭] 23

masya suma॒tau yathā̭ yū॒yama॒nyā vo̭ a॒nyāmati॒ mā pra yṷkta || abhū॒nmama̭ suma॒tau vi॒śvavḙdā॒ āṣṭa̭ prati॒ṣṭhāmavi̭da॒ddhi gā॒dham | bhū॒yāsa̭masya suma॒tau yathā̭ yū॒yama॒nyā vo̭ a॒nyāmati॒ mā prayṷkta || pañca॒ vyṷṣṭī॒ranu॒ pañca॒ dohā॒ gā-mpañca̭nāmnīmṛ॒tavo-'nu॒ pañca̭ | pañca॒ diśaḥ̭ pañcada॒śena̭ kḷ॒ptā-ssa̭mā॒namū᳚rdhnīra॒bhi lo॒kameka᳚m || 24 ||

ṛ॒tasya॒ garbhaḥ̭ pratha॒mā vyū॒ṣuṣya॒pāmekā̭ mahi॒māna̭-mbibharti | sūrya॒syaikā॒ cara̭ti niṣkṛ॒teṣṷ gha॒rmasyaikā̭ savi॒taikā॒-nni ya̭cchati || yā pra̭tha॒mā vyauccha॒-thsā dhe॒nura̭bhavadya॒me | sā naḥ॒ paya̭svatī dhu॒kṣvotta̭rāmuttarā॒gṃ॒ samā᳚m || śu॒krarṣa̭bhā॒ nabha̭sā॒ jyoti॒ṣā ''gā᳚-dvi॒śvarṷ̄pā śaba॒līra॒gnikḙtuḥ | sa॒mā॒namarthagg̭ svapa॒syamā̭nā॒ bibhra̭tī ja॒rāma̭jara uṣa॒ ā-'gāḥ᳚ || ṛ॒tū॒nā-mpatnī᳚ pratha॒meyamā-'gā॒dahnā᳚-nne॒trī ja̭ni॒trī pra॒jānā᳚m | ekā̭ sa॒tī ba̭hu॒dhoṣo॒ vyṷccha॒syajī᳚rṇā॒ tva-ñja̭rayasi॒ sarva̭ma॒nyat || 25 ||

(ūrja॒mekā᳚ - pratimu॒ñcamā̭nā - bhū॒yāsa॒ - mekaṃ॒ - patnye kā॒nna vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 11)

agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | a॒sme dī̭dihi su॒manā॒ ahḙḍa॒-ntava̭ syā॒gṃ॒ śarma̭-ntri॒varṷ̄tha u॒dbhit || saha̭sā jā॒tā-npraṇṷdāna-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | adhi̭ no brūhi sumana॒syamā̭no va॒yagg syā̭ma॒ praṇṷdā na-ssa॒patnāṋ || ca॒tu॒śca॒tvā॒ri॒gṃ॒śa-sstomo॒ varco॒ dravi̭ṇagṃ ṣoḍa॒śa-sstoma॒ ojo॒ dravi̭ṇa-mpṛthi॒vyāḥ purī̭ṣama॒- [purī̭ṣamasi, aphso॒ nāma̭ |] 26

-syaphso॒ nāma̭ | eva॒ śchando॒ vari̭va॒ śchandaḥ̭ śa॒bhūṃ śchandaḥ̭ pari॒bhū śchanda̭ ā॒cchacchando॒ mana॒ śchando॒ vyaca॒ śchanda॒-ssindhu॒ śchandaḥ̭ samu॒dra-ñchandaḥ̭ sali॒la-ñchandaḥ̭ saṃ॒ya~cchando̭ vi॒yacchando̭ bṛ॒hacchando̭ rathanta॒ra-ñchando̭ nikā॒ya śchando̭ viva॒dha śchando॒ gira॒ śchando॒ bhraja॒ śchandaḥ̭ sa॒ṣṭu-pchando̭ 'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ ka॒kucchanda̭ strika॒kucchandaḥ̭ kā॒vya-ñchando᳚ -'ṅku॒pa-ñchandaḥ̭ [-'ṅku॒pa-ñchandaḥ̭, pa॒dapa̭ṅkti॒ śchando॒] 27

pa॒dapa̭ṅkti॒ śchando॒ 'kṣara̭paṅkti॒ śchando̭ viṣṭā॒rapa̭ṅkti॒ śchandaḥ̭ kṣu॒ro bhṛjvā॒ñchandaḥ̭ pra॒cchacchandaḥ̭ pa॒kṣa śchanda॒ eva॒ śchando॒ vari̭va॒ śchando॒ vaya॒ śchando̭ vaya॒skṛcchando̭ viśā॒la-ñchando॒ viṣpa̭rdhā॒ śchanda̭ ścha॒di śchando̭ dūroha॒ṇa-ñchanda̭sta॒ndra-ñchando᳚ 'ṅkā॒ṅka-ñchandaḥ̭ || 28 ||

(a॒sya॒ - ṅku॒pañchanda॒ - straya̭strigṃśacca) (a. 12)

a॒gnirvṛ॒trāṇi̭ jaṅghana-ddraviṇa॒syurvi̭pa॒nyayā᳚ | sami̭ddha-śśu॒kra āhṷtaḥ || tvagṃ so̭māsi॒ satpa̭ti॒stvagṃ rājo॒ta vṛ̭tra॒hā | tva-mbha॒dro a̭si॒ kratuḥ̭ || bha॒drā tḙ agne svanīka sa॒dṛṅggho॒rasya̭ sa॒to viṣṷṇasya॒ cāruḥ̭ | na ya-ttḙ śo॒cistama̭sā॒ vara̭nta॒ na dhva॒smāna̭sta॒nuvi॒ repa॒ ā dhuḥ̭ || bha॒dra-ntḙ agne sahasi॒nnanī̭kamupā॒ka ā ro̭cate॒ sūrya̭sya | 29

ruśa̭-ddṛ॒śe da̭dṛśe nakta॒yā ci॒darū᳚kṣita-ndṛ॒śa ā rū॒pe anna᳚m || sainā-'nī̭kena suvi॒datro̭ a॒sme yaṣṭā̭ de॒vāgṃ āya̭jiṣṭha-ssva॒sti | ada̭bdho go॒pā u॒ta naḥ̭ para॒spā agne᳚ dyu॒madu॒ta re॒va-ddi̭dīhi || sva॒sti no̭ di॒vo a̭gne pṛthi॒vyā vi॒śvāyṷrdhehi ya॒jathā̭ya deva | ya-thsī॒mahi̭ divijāta॒ praśa̭sta॒-ntada॒smāsu॒ dravi̭ṇa-ndhehi ci॒tram || yathā̭ hota॒rmanṷṣo [hota॒rmanṷṣaḥ, de॒vatā̭tā] 30

de॒vatā̭tā ya॒jñebhiḥ̭ sūno sahaso॒ yajā̭si | e॒vā no̭ a॒dya sa̭ma॒nā sa̭mā॒nānu॒-śanna̭gna uśa॒to ya̭kṣi de॒vān || a॒gnimī̭ḍe pu॒rohi̭taṃ-ya~॒jñasya̭ de॒vamṛ॒tvija᳚m | hotā̭ragṃ ratna॒dhāta̭mam || vṛṣā̭ soma dyu॒māgṃ a̭si॒ vṛṣā̭ deva॒ vṛṣa̭vrataḥ | vṛṣā॒ dharmā̭ṇi dadhiṣe || sānta̭panā i॒dagṃ ha॒virmarṷta॒stajjṷjuṣṭana | yu॒ṣmāko॒tī ri̭śādasaḥ || yo no॒ marto̭ vasavo durhṛṇā॒yusti॒ra-ssa॒tyāni̭ maruto॒ [marutaḥ, jighāgṃ̭sāt |] 31

jighāgṃ̭sāt | dru॒haḥ pāśa॒-mprati॒ sa mṷcīṣṭa॒ tapi̭ṣṭhena॒ tapa̭sā hantanā॒ tam || saṃ॒va~॒thsa॒rīṇā̭ ma॒rutaḥ̭ sva॒rkā ṷru॒kṣayā॒-ssaga̭ṇā॒ mānṷṣeṣu | te᳚-'sma-tpāśā॒-npra mṷñca॒ntvagṃha̭sa-ssāntapa॒nā ma̭di॒rā mā̭dayi॒ṣṇavaḥ̭ || pi॒prī॒hi de॒vāgṃ ṷśa॒to ya̭viṣṭha vi॒dvāgṃ ṛ॒tūgṃr-ṛ̭tupate yaje॒ha | ye daivyā̭ ṛ॒tvija॒stebhi̭ragne॒ tvagṃ hotṝ̭ṇāma॒syāya̭jiṣṭhaḥ || agne॒ yada॒dya vi॒śo a̭ddhvarasya hotaḥ॒ pāva̭ka [pāva̭ka, śo॒ce॒ veṣṭvagṃ hi] 32

śoce॒ veṣṭvagṃ hi yajvā᳚ | ṛ॒tā ya̭jāsi mahi॒nā vi yadbhūrha॒vyā va̭ha yaviṣṭha॒ yā tḙ a॒dya || a॒gninā̭ ra॒yi-ma̭śñava॒-tpoṣa̭me॒va di॒vedi̭ve | ya॒śasaṃ̭-vī~॒rava̭ttamam || ga॒ya॒sphāno̭ amīva॒hā va̭su॒vi-tpṷṣṭi॒vardha̭naḥ | su॒mi॒tra-sso̭ma no bhava || gṛha̭medhāsa॒ ā ga̭ta॒ marṷto॒ mā-'pa̭ bhūtana | pra॒mu॒ñcanto̭ no॒ agṃha̭saḥ || pū॒rvībhi॒r॒hi da̭dāśi॒ma śa॒radbhi̭rmaruto va॒yam | maho̭bhi- [maho̭bhiḥ, ca॒r॒ṣa॒ṇī॒nām |] 33

-ścarṣaṇī॒nām || prabu॒ddhniyā̭ īrate vo॒ mahāgṃ̭si॒ praṇāmā̭ni prayajyavastiraddhvam | sa॒ha॒sriya॒-ndamya̭-mbhā॒game॒ta-ṅgṛ̭hame॒dhīya̭-mmaruto juṣaddhvam || upa॒ yameti̭ yuva॒ti-ssu॒dakṣa̭-ndo॒ṣā vastor̭. ha॒viṣma̭tī ghṛ॒tācī᳚ | upa॒ svaina̭ma॒rama̭tirva-sū॒yuḥ || i॒mo a̭gne vī॒tata̭māni ha॒vyā 'ja̭sro vakṣi de॒vatā̭ti॒maccha̭ | prati̭ na īgṃ sura॒bhīṇi̭ viyantu || krī॒ḍaṃ-va~॒-śśardho॒ mārṷtamana॒rvāṇagṃ̭ rathe॒śubha᳚m | 34

kaṇvā̭ a॒bhi pra gā̭yata || atyā̭so॒ na ye ma॒ruta॒-ssvañco̭ yakṣa॒dṛśo॒ na śu॒bhaya̭nta॒ maryāḥ᳚ | te ha̭rmye॒ṣṭhā-śśiśa̭vo॒ na śu॒bhrā va॒thsāso॒ na pra̭krī॒ḍinaḥ̭ payo॒dhāḥ || praiṣā॒majmḙṣu vithu॒reva̭ rejate॒ bhūmi॒ryāmḙṣu॒ yaddha̭ yu॒ñjatḙ śu॒bhe | te krī॒ḍayo॒ dhuna̭yo॒ bhrāja̭dṛṣṭaya-ssva॒ya-mma̭hi॒tva-mpa̭nayanta॒ dhūta̭yaḥ || u॒pa॒hva॒reṣu॒ yadaci̭ddhvaṃ-ya~॒yiṃ-va~ya̭ iva marutaḥ॒ kena̭ [kena̭, ci॒-tpa॒thā |] 35

ci-tpa॒thā | ścota̭nti॒ kośā॒ upa̭ vo॒ rathe॒ṣvā ghṛ॒tamṷkṣatā॒ madhṷvarṇa॒marca̭te || a॒gnima̭gni॒gṃ॒ havī̭mabhi॒-ssadā̭ havanta vi॒śpati᳚m | ha॒vya॒vāha̭-mpurupri॒yam || tagṃ hi śaśva̭nta॒ īḍa̭te sru॒cā de॒va-ṅghṛ̭ta॒ścutā᳚ | a॒gnigṃ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve || indrā᳚gnī roca॒nā di॒va-śśñatha̭dvṛ॒tra mindraṃ̭-vo~ vi॒śvata॒sparīndra॒-nnaro॒ viśva̭karman. ha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒no viśva̭karman. ha॒viṣā॒ vardha̭nena || 36 ||

(sūrya̭sya॒ - manṷṣo - marutaḥ॒ - pāva̭ka॒ - maho̭bhī - rathe॒śubha॒ - ṅkena॒ - ṣaḍca̭tvārigṃśacca) (a. 13)

(a॒pāntvema̭ - nna॒ya-mpu॒ro bhuvaḥ॒ - prācī᳚ - dhru॒vakṣi̭ti॒ - stryavi॒ - rindrā᳚gnī॒ - mā chanda̭ - ā॒śustri॒vṛ - da॒gnerbhā॒go᳚ - 'syeka̭ - ye॒yame॒va sā yā - 'gnḙ jā॒tā - na॒gnirvṛ॒trāṇi॒ - trayo̭daśa )

(a॒pāntve - ndrā᳚gnī - i॒yame॒va - de॒vatā̭tā॒ - ṣaṭtrigṃ̭śat )

(a॒pāntvema̭n, ha॒viṣā॒ vardha̭nena)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थकाण्डे तृतीयः प्रश्नः - चितिवर्णनं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अ॒पा-न्त्वेम᳚न्-थ्सादयाम्य॒पा-न्त्वोद्म᳚न्-थ्सादयाम्य॒पा-न्त्वा॒ भस्म᳚न्-थ्सादयाम्य॒पा-न्त्वा॒ ज्योति॑षि सादयाम्य॒पा-न्त्वा-ऽय॑ने सादयाम्यर्ण॒वे सद॑ने सीद समु॒द्रे सद॑ने सीद सलि॒ले सद॑ने सीदा॒पा-ङ्क्षये॑ सीदा॒पाग्ं सधि॑षि सीदा॒पा-न्त्वा॒ सद॑ने सादयाम्य॒पा-न्त्वा॑ स॒धस्थे॑ सादयाम्य॒पा-न्त्वा॒ पुरी॑षे सादयाम्य॒पा-न्त्वा॒ योनौ॑ सादयाम्य॒पा-न्त्वा॒ पाथ॑सि सादयामि गाय॒त्री छन्द॑-स्त्रि॒ष्टु-प्छन्दो॒ जग॑ती॒ छन्दो॑-ऽनु॒ष्टु-प्छन्दः॑ प॒ङ्क्तिश्छन्दः॑ ॥ 1 ॥

(योनौ॒ - पञ्च॑दश च) (अ. 1)

अ॒य-म्पु॒रो भुव॒स्तस्य॑ प्रा॒णो भौ॑वाय॒नो व॑स॒न्तः प्रा॑णाय॒नो गा॑य॒त्री वा॑स॒न्ती गा॑यत्रि॒यै गा॑य॒त्र-ङ्गा॑य॒त्रादु॑पा॒ग्ं॒ शुरु॑पा॒ग्ं॒ शोस्त्रि॒वृ-त्त्रि॒वृतो॑ रथन्त॒रग्ं र॑थन्त॒रा-द्वसि॑ष्ठ॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑ति गृहीतया॒ त्वया᳚ प्रा॒ण-ङ्गृ॑ह्णामि प्र॒जाभ्यो॒-ऽय-न्द॑क्षि॒णा वि॒श्वक॑र्मा॒ तस्य॒ मनो॑ वैश्वकर्म॒ण-ङ्ग्री॒ष्मो मा॑न॒सस्त्रि॒ष्टुग्ग्रै॒ष्मी त्रि॒ष्टुभ॑ ऐ॒डमै॒डा-द॑न्तर्या॒मो᳚ ऽन्तर्या॒मा-त्प॑ञ्चद॒शः प॑ञ्चद॒शा-द्बृ॒ह-द्बृ॑ह॒तो भ॒रद्वा॑ज॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑ति गृहीतया॒ त्वया॒ मनो॑ [त्वया॒ मनः॑, गृ॒ह्णा॒मि॒ प्र॒जाभ्यो॒-ऽय-] 2

गृह्णामि प्र॒जाभ्यो॒-ऽय-म्प॒श्चा-द्वि॒श्वव्य॑चा॒स्तस्य॒ चक्षु॑र्वैश्वव्यच॒सं-वँ॒र्॒षाणि॑ चाक्षु॒षाणि॒ जग॑ती वा॒र्॒षी जग॑त्या॒ ऋक्ष॑म॒मृक्ष॑माच्छु॒क्र-श्शु॒क्रा-थ्स॑प्तद॒श-स्स॑प्तद॒शा-द्वै॑रू॒पं-वैँ॑रू॒पा-द्वि॒श्वामि॑त्र॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑ति गृहीतया॒ त्वया॒ चक्षु॑र्गृह्णामि प्र॒जाभ्य॑ इ॒दमु॑त्त॒रा-थ्सुव॒स्तस्य॒ श्रोत्रग्ं॑ सौ॒वग्ं श॒रच्छ्रौ॒त्र्य॑नु॒ष्टुप्-छा॑र॒द्य॑नु॒ष्टुभः॑ स्वा॒रग्ग् स्वा॒रान्म॒न्थी म॒न्थिन॑ एकवि॒ग्ं॒श ए॑कवि॒ग्ं॒शा-द्वै॑रा॒जं-वैँ॑रा॒जाज्ज॒मद॑ग्नि॒र्॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑ति गृहीतया॒ [गृहीतया, त्वया॒] 3

त्वया॒ श्रोत्र॑-ङ्गृह्णामि प्र॒जाभ्य॑ इ॒यमु॒परि॑ म॒तिस्तस्यै॒ वाम्मा॒ती हे॑म॒न्तो वा᳚च्याय॒नः प॒ङ्क्तिर्है॑म॒न्ती प॒क्त्यै-न्नि॒धन॑वन्नि॒धन॑वत आग्रय॒ण आ᳚ग्रय॒णा-त्त्रि॑णवत्रयस्त्रि॒ग्ं॒शौ त्रि॑णवत्रयस्त्रि॒ग्ं॒शाभ्याग्ं॑ शाक्वररैव॒ते शा᳚क्वररैव॒ताभ्यां᳚-विँ॒श्वक॒र्मर्षिः॑ प्र॒जाप॑ति गृहीतया॒ त्वया॒ वाच॑-ङ्गृह्णामि प्र॒जाभ्यः॑ ॥ 4 ॥

(त्वया॒ मनो॑-ज॒मद॑ग्नि॒र्॒ऋषिः॑ प्र॒जाप॑तिगृहीतया-त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 2)

प्राची॑ दि॒शां-वँ॑स॒न्त ऋ॑तू॒नाम॒ग्निर्दे॒वता॒ ब्रह्म॒ द्रवि॑ण-न्त्रि॒वृ-थ्स्तोम॒-स्स उ॑ पञ्चद॒शव॑र्तनि॒-स्त्र्यवि॒र्वयः॑ कृ॒तमया॑ना-म्पुरोवा॒तो वात॒-स्सान॑ग॒ ऋषि॑र्दक्षि॒णा दि॒शा-ङ्ग्री॒ष्म ऋ॑तू॒नामिन्द्रो॑ दे॒वता᳚ क्ष॒त्र-न्द्रवि॑ण-म्पञ्चद॒श-स्स्तोम॒-स्स उ॑ सप्तद॒श व॑र्तनि-र्दि॑त्य॒वाड्-वय॒स्त्रेता-ऽया॑ना-न्दक्षिणाद्वा॒तो वातः॑ सना॒तन॒ ऋषिः॑ प्र॒तीची॑ दि॒शां-वँ॒र्॒षा ऋ॑तू॒नां-विँश्वे॑ दे॒वा दे॒वता॒ वि- [दे॒वता॒ विट्, द्रवि॑णग्ं] 5

-ड्द्रवि॑णग्ं सप्तद॒श स्तोम॒-स्स उ॑ वेकवि॒ग्ं॒ शव॑र्तनि-स्त्रिव॒थ्सो वयो᳚ द्वाप॒रो-ऽया॑ना-म्पश्चाद्वा॒तो वातो॑-ऽह॒भून॒ ऋषि॒रुदी॑ची दि॒शाग्ं श॒रद्-ऋ॑तू॒ना-म्मि॒त्रावरु॑णौ दे॒वता॑ पु॒ष्ट-न्द्रवि॑णमेकवि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॒-स्स उ॑ त्रिण॒वव॑र्तनि-स्तुर्य॒वा-ड्वय॑ आस्क॒न्दो ऽया॑नामुत्तरा-द्वा॒तो वातः॑ प्र॒त्न ऋषि॑रू॒र्ध्वा दि॒शाग्ं हे॑मन्तशिशि॒रावृ॑तू॒ना-म्बृह॒स्पति॑र्दे॒वता॒ वर्चो॒ द्रवि॑ण-न्त्रिण॒व स्तोम॒-स्स उ॑ त्रयस्त्रि॒ग्ं॒शव॑र्तनिः पष्ठ॒वाद्वयो॑ ऽभि॒भूरया॑नां-विँष्वग्वा॒तो वातः॑ सुप॒र्ण ऋषिः॑ पि॒तरः॑ पिताम॒हाः परे-ऽव॑रे॒ ते नः॑ पान्तु॒ ते नो॑-ऽवन्त्व॒स्मि-न्ब्रह्म॑न्न॒स्मिन् क्ष॒त्रे᳚-ऽस्या-मा॒शिष्य॒स्या-म्पु॑रो॒धाया॑म॒स्मिन् कर्म॑न्न॒स्या-न्दे॒वहू᳚त्याम् ॥ 6 ॥

(विट् - प॑ष्ठ॒वा-द्वयो॒ - ऽष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 3)

ध्रु॒वक्षि॑ति -र्ध्रु॒वयो॑नि-र्ध्रु॒वा-ऽसि॑ ध्रु॒वां-योँनि॒मा सी॑द सा॒द्ध्या । उख्य॑स्य के॒तु-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता॑द॒श्विना᳚-ऽद्ध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा᳚ ॥ स्वे दक्षे॒ दक्ष॑पिते॒ह सी॑द देव॒त्रा पृ॑थि॒वी बृ॑ह॒ती ररा॑णा । स्वा॒स॒स्था त॒नुवा॒ सं-विँ॑शस्व पि॒तेवै॑धि सू॒नव॒ आ सु॒शेवा॒-ऽश्विना᳚द्ध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा᳚ ॥ कु॒ला॒यिनी॒ वसु॑मती वयो॒धा र॒यि-न्नो॑ वर्ध बहु॒लग्ं सु॒वीर᳚म् । 7

अपाम॑ति-न्दुर्म॒ति-म्बाध॑माना रा॒यस्पोषे॑ य॒ज्ञप॑तिमा॒भज॑न्ती॒ सुव॑र्धेहि॒ यज॑मानाय॒ पोष॑म॒श्विना᳚-ऽद्ध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा᳚ ॥ अ॒ग्नेः पुरी॑षमसि देव॒यानी॒ ता-न्त्वा॒ विश्वे॑ अ॒भि गृ॑णन्तु दे॒वाः । स्तोम॑पृष्ठा घृ॒तव॑ती॒ह सी॑द प्र॒जाव॑द॒स्मे द्रवि॒णा ऽऽय॑जस्वा॒श्विना᳚ ऽद्ध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा᳚ ॥ दि॒वो मू॒र्धा-ऽसि॑ पृथि॒व्या नाभि॑र्वि॒ष्टम्भ॑नी दि॒शामधि॑पत्नी॒ भुव॑नानाम् । 8

ऊ॒र्मिर्द्र॒फ्सो अ॒पाम॑सि वि॒श्वक॑र्मा त॒ ऋषि॑र॒श्विना᳚-ऽद्ध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा᳚ ॥ स॒जूर्-ऋ॒तुभिः॑ स॒जूर्वि॒धाभिः॑ स॒जूर्वसु॑भि-स्स॒जू रु॒द्रै-स्स॒जूरा॑दि॒त्यै-स्स॒जूर्विश्वै᳚र्दे॒वै-स्स॒जूर्दे॒वै-स्स॒जूर्दे॒वैर्व॑यो-ना॒धैर॒ग्नये᳚ त्वा वैश्वान॒राया॒श्विना᳚-ऽद्ध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा᳚ ॥ प्रा॒ण-म्मे॑ पाह्यपा॒न-म्मे॑ पाहि व्या॒न-म्मे॑ पाहि॒ चक्षु॑र्म उ॒र्व्या वि भा॑हि॒ श्रोत्र॑-म्मे श्लोकया॒प-स्पि॒न्वौष॑धीर्जिन्व द्वि॒पा-त्पा॑हि॒ चतु॑ष्पादव दि॒वो वृष्टि॒मेर॑य ॥ 9 ॥

(सु॒वीरं॒ - भुव॑नाना - मु॒र्व्या - स॒प्तद॑श च) (अ. 4)

त्र्यवि॒र्वय॑स्त्रि॒ष्टु-प्छन्दो॑ दित्य॒वा-ड्वयो॑ वि॒राट् छन्दः॒ पञ्चा॑वि॒र्वयो॑ गाय॒त्री छन्द॑स्त्रिव॒थ्सो वय॑ उ॒ष्णिहा॒ छन्द॑ स्तुर्य॒वा-ड्वयो॑-ऽनु॒ष्टु-प्छन्दः॑ पष्ठ॒वा-द्वयो॑ बृह॒ती छन्द॑ उ॒क्षा वयः॑ स॒तोबृ॑हती॒ छन्द॑ ऋष॒भो वयः॑ क॒कुच्छन्दो॑ धे॒नुर्वयो॒ जग॑ती॒ छन्दो॑-ऽन॒ड्वान्. वयः॑ प॒ङ्क्ति श्छन्दो॑ ब॒स्तो वयो॑ विव॒ल-ञ्छन्दो॑ वृ॒ष्णिर्वयो॑ विशा॒ल-ञ्छन्दः॒ पुरु॑षो॒ वय॑ स्त॒न्द्र-ञ्छन्दो᳚ व्या॒घ्रो वयो-ऽना॑धृष्ट॒-ञ्छन्दः॑ सि॒ग्ं॒हो वय॑ श्छ॒दि श्छन्दो॑ विष्ट॒भों-वँयो-ऽधि॑पति॒ श्छन्दः॑ क्ष॒त्रं-वँयो॒ मय॑न्द॒-ञ्छन्दो॑ वि॒श्वक॑र्मा॒ वयः॑ परमे॒ष्ठी छन्दो॑ मू॒र्धा वयः॑ प्र॒जाप॑ति॒ श्छन्दः॑ ॥ 10 ॥

(पुरु॑षो॒ वयः॒ - ष-ड्विग्ं॑शतिश्च) (अ. 5)

इन्द्रा᳚ग्नी॒ अव्य॑थमाना॒मिष्ट॑का-न्दृग्ंहतं-युँ॒वम् । पृ॒ष्ठेन॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष-ञ्च॒ वि बा॑धताम् ॥ वि॒श्वक॑र्मा त्वा सादयत्व॒न्तरि॑क्षस्य पृ॒ष्ठे व्यच॑स्वती॒-म्प्रथ॑स्वती॒-म्भास्व॑तीग्ं सूरि॒मती॒मा या द्या-म्भास्या पृ॑थि॒वीमोर्व॑न्तरि॑क्ष-म॒न्तरि॑क्षं-यँच्छा॒न्तरि॑क्ष-न्दृग्ंहा॒न्तरि॑क्ष॒-म्मा हिग्ं॑सी॒ र्विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नायो॑दा॒नाय॑ प्रति॒ष्ठायै॑ च॒रित्रा॑य वा॒युस्त्वा॒-ऽभि पा॑तु म॒ह्या स्व॒स्त्या छ॒र्दिषा॒ [छ॒र्दिषा᳚, शन्त॑मेन॒ तया॑] 11

शन्त॑मेन॒ तया॑ दे॒व॑तया-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ राज्ञ्य॑सि॒ प्राची॒ दिग्-वि॒राड॑सि दक्षि॒णा दि-ख्स॒म्राड॑सि प्र॒तीची॒ दिख्-स्व॒राड॒स्युदी॑ची॒ दिगधि॑पत्न्यसि बृह॒ती दिगायु॑र्मे पाहि प्रा॒ण-म्मे॑ पाह्यपा॒न-म्मे॑ पाहि व्या॒न-म्मे॑ पाहि॒ चक्षु॑र्मे पाहि॒ श्रोत्र॑-म्मे पाहि॒ मनो॑ मे जिन्व॒ वाच॑-म्मे पिन्वा॒ ऽऽत्मान॑-म्मे पाहि॒ ज्योति॑र्मे यच्छ ॥ 12 ॥

(छ॒र्दिषा॑ - पिन्व॒ - षट्च॑) (अ. 6)

मा छन्दः॑ प्र॒मा छन्दः॑ प्रति॒मा छन्दो᳚-ऽस्री॒वि श्छन्दः॑ प॒ङ्क्ति श्छन्द॑ उ॒ष्णिहा॒ छन्दो॑ बृह॒ती छन्दो॑-ऽनु॒ष्टु-प्छन्दो॑ वि॒राट् छन्दो॑ गाय॒त्री छन्द॑-स्त्रि॒ष्टु-प्छन्दो॒ जग॑ती॒ छन्दः॑ पृथि॒वी छन्दो॒ ऽन्तरि॑क्ष॒-ञ्छन्दो॒ द्यौ श्छन्द॒-स्समा॒ श्छन्दो॒ नक्ष॑त्राणि॒ छन्दो॒ मन॒ श्छन्दो॒ वाक् छन्दः॑ कृ॒षि श्छन्दो॒ हिर॑ण्य॒-ञ्छन्दो॒ गौ श्छन्दो॒ ऽजा छन्दो ऽश्व॒ श्छन्दः॑ ॥ अ॒ग्निर्दे॒वता॒ [अ॒ग्निर्दे॒वता᳚, वातो॑ दे॒वता॒] 13

वातो॑ दे॒वता॒ सूर्यो॑ दे॒वता॑ च॒न्द्रमा॑ दे॒वता॒ वस॑वो दे॒वता॑ रु॒द्रा दे॒वता॑ ऽऽदि॒त्या दे॒वता॒ विश्वे॑ दे॒वा दे॒वता॑ म॒रुतो॑ दे॒वता॒ बृह॒स्पति॑ र्दे॒वतेन्द्रो॑ दे॒वता॒ वरु॑णो दे॒वता॑ मू॒र्धा-ऽसि॒ रा-ड्ध्रु॒वा-ऽसि॑ ध॒रुणा॑ य॒न्त्र्य॑सि॒ यमि॑त्री॒षे त्वो॒र्जे त्वा॑ कृ॒ष्यै त्वा॒ क्षेमा॑य त्वा॒ यन्त्री॒ रा-ड्ध्रु॒वा-ऽसि॒ धर॑णी ध॒र्त्र्य॑सि॒ धरि॒त्र्यायु॑षे त्वा॒ वर्च॑से॒ त्वौज॑से त्वा॒ बला॑य त्वा ॥ 14 ॥

(दे॒वता - ऽऽयु॑षे त्वा॒ - षट् च॑ ) (अ. 7)

आ॒शुस्त्रि॒वृ-द्भा॒न्तः प॑ञ्चद॒शो व्यो॑म सप्तद॒शः प्रतू᳚र्तिरष्टाद॒श स्तपो॑ नवद॒शो॑ ऽभिव॒र्त-स्स॑वि॒ग्ं॒शो ध॒रुण॑ एकवि॒ग्ं॒शो वर्चो᳚ द्वावि॒ग्ं॒श-स्स॒म्भर॑णस्त्रयोवि॒ग्ं॒शो योनि॑श्चतुर्वि॒ग्ं॒शो गर्भाः᳚ पञ्चवि॒ग्ं॒श ओज॑स्त्रिण॒वः क्रतु॑रेकत्रि॒ग्ं॒शः प्र॑ति॒ष्ठा त्र॑यस्त्रि॒ग्ं॒शो ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप॑-ञ्चतुस्त्रि॒ग्ं॒शो नाकः॑ षट्त्रि॒ग्ं॒शो वि॑व॒र्तो᳚-ऽष्टाचत्वारि॒ग्ं॒शो ध॒र्त्रश्च॑तुष्टो॒मः ॥ 15 ॥

(आ॒शुः - स॒प्तत्रिग्ं॑शत्) (अ. 8)

अ॒ग्नेर्भा॒गो॑-ऽसि दी॒क्षाया॒ आधि॑पत्य॒-म्ब्रह्म॑ स्पृ॒त-न्त्रि॒वृ-थ्स्तोम॒ इन्द्र॑स्य भा॒गो॑-ऽसि॒ विष्णो॒राधि॑पत्य-ङ्क्ष॒त्रग्ग् स्पृ॒त-म्प॑ञ्चद॒श-स्स्तोमो॑ नृ॒चक्ष॑सा-म्भा॒गो॑-ऽसि धा॒तुराधि॑पत्य-ञ्ज॒नित्रग्ग्॑ स्पृ॒तग्ं स॑प्तद॒श-स्स्तोमो॑ मि॒त्रस्य॑ भा॒गो॑-ऽसि॒ वरु॑ण॒स्या-ऽऽधि॑पत्य-न्दि॒वो वृ॒ष्टिर्वाता᳚-स्स्पृ॒ता ए॑कवि॒ग्ं॒श-स्स्तोमो-ऽदि॑त्यै भा॒गो॑-ऽसि पू॒ष्ण आधि॑पत्य॒मोजः॑ स्पृ॒त-न्त्रि॑ण॒व-स्स्तोमो॒ वसू॑ना-म्भा॒गो॑-ऽसि [ ] 16

रु॒द्राणा॒माधि॑पत्य॒-ञ्चतु॑ष्पा-थ्स्पृ॒त-ञ्च॑तुर्वि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॑ आदि॒त्याना᳚-म्भा॒गो॑-ऽसि म॒रुता॒माधि॑पत्य॒-ङ्गर्भा᳚-स्स्पृ॒ताः प॑ञ्चवि॒ग्ं॒श-स्स्तोमो॑ दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्भा॒गो॑-ऽसि॒ बृह॒स्पते॒राधि॑पत्यग्ं स॒मीची॒र्दिशः॑ स्पृ॒ताश्च॑तुष्टो॒म-स्स्तोमो॒ यावा॑ना-म्भा॒गो᳚-ऽस्यया॑वाना॒माधि॑पत्य-म्प्र॒जा-स्स्पृ॒ता-श्च॑तु-श्चत्वारि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॑ ऋभू॒णा-म्भा॒गो॑-ऽसि॒ विश्वे॑षा-न्दे॒वाना॒माधि॑पत्य-म्भू॒त-न्निशा᳚न्तग्ग् स्पृ॒त-न्त्र॑यस्त्रि॒ग्ं॒श-स्स्तोमः॑ ॥ 17 ॥

(वसू॑ना-म्भा॒गो॑-ऽसि॒ - षट्च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 9)

एक॑या-ऽस्तुवत प्र॒जा अ॑धीयन्त प्र॒जाप॑ति॒रधि॑पतिरासी-त्ति॒सृभि॑रस्तुवत॒ ब्रह्मा॑सृज्यत॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒-रधि॑पतिरासी-त्प॒ञ्चभि॑रस्तुवत भू॒तान्य॑सृज्यन्त भू॒ताना॒-म्पति॒रधि॑पतिरासी-थ्स॒प्तभि॑रस्तुवत सप्त॒र्॒षयो॑-ऽसृज्यन्त धा॒ता-धि॑पतिरासी-न्न॒वभि॑रस्तुवत पि॒तरो॑-ऽसृज्य॒न्ता-ऽदि॑ति॒रधि॑पत्न्यासी-देकाद॒शभि॑-रस्तुवत॒र्तवो॑-ऽ सृज्यन्ता- ऽऽर्त॒वो-ऽधि॑पति-रासी-त्त्रयोद॒शभि॑-रस्तुवत॒ मासा॑ असृज्यन्त संवँथ्स॒रो-ऽधि॑पति- [-ऽधि॑पतिः, आ॒सी॒-त्प॒ञ्च॒द॒शभि॑रस्तुवत] 18

-रासी-त्पञ्चद॒शभि॑रस्तुवत क्ष॒त्रम॑सृज्य॒तेन्द्रो ऽधि॑पतिरासी-थ्सप्तद॒शभि॑रस्तुवत प॒शवो॑-ऽसृज्यन्त॒ बृह॒स्पति॒रधि॑पति-रासीन्नवद॒शभि॑-रस्तुवत शूद्रा॒र्याव॑सृज्येतामहोरा॒त्रे अधि॑पत्नी आस्ता॒मेक॑विग्ं शत्या-ऽस्तुव॒तैक॑शफाः प॒शवो॑-ऽसृज्यन्त॒ वरु॒णो ऽधि॑पतिरासी॒-त्त्रयो॑विग्ंशत्या-ऽस्तुवत क्षु॒द्राः प॒शवो॑-ऽसृज्यन्त पू॒षा ऽधि॑पतिरासी॒-त्पञ्च॑विग्ंशत्या ऽस्तुवता-ऽऽर॒ण्याः प॒शवो॑-ऽसृज्यन्त वा॒युरधि॑पतिरासी-थ्स॒प्तविग्ं॑शत्या-ऽस्तुवत॒ द्यावा॑पृथि॒वी व्यै॑- [द्यावा॑पृथि॒वी वि, ई॒तां॒-वँस॑वो रु॒द्रा] 19

-तां॒-वँस॑वो रु॒द्रा आ॑दि॒त्या अनु॒ व्या॑य॒-न्तेषा॒माधि॑पत्यमासी॒-न्नव॑विग्ं शत्या-ऽस्तुवत॒ वन॒स्पत॑यो-ऽसृज्यन्त॒ सोमो ऽधि॑पतिरासी॒-देक॑त्रिग्ंशता ऽस्तुवत प्र॒जा अ॑सृज्यन्त॒ यावा॑ना॒-ञ्चाया॑वाना॒-ञ्चा-ऽऽधि॑पत्यमासी॒-त्त्रय॑स्त्रिग्ंशता ऽस्तुवत भू॒तान्य॑शाम्य-न्प्र॒जाप॑तिः परमे॒ष्ठ्यधि॑पतिरासीत् ॥ 20 ॥

(सं॒वँ॒थ्स॒रो-ऽधि॑पति॒- र्वि - पञ्च॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 10)

इ॒यमे॒व सा या प्र॑थ॒मा व्यौच्छ॑द॒न्तर॒स्या-ञ्च॑रति॒ प्रवि॑ष्टा । व॒धूर्ज॑जान नव॒गज्जनि॑त्री॒ त्रय॑ एना-म्महि॒मानः॑ सचन्ते ॥ छन्द॑स्वती उ॒षसा॒ पेपि॑शाने समा॒नं-योँनि॒मनु॑ स॒ञ्चर॑न्ती । सूर्य॑पत्नी॒ वि च॑रतः प्रजान॒ती के॒तु-ङ्कृ॑ण्वा॒ने अ॒जर॒ भूरि॑रेतसा ॥ ऋ॒तस्य॒ पन्था॒मनु॑ ति॒स्र आ-ऽगु॒स्त्रयो॑ घ॒र्मासो॒ अनु॒ ज्योति॒षा-ऽऽगुः॑ । प्र॒जामेका॒ रक्ष॒त्यूर्ज॒मेका᳚ [ ] 21

व्र॒तमेका॑ रक्षति देवयू॒नाम् ॥ च॒तु॒ष्टो॒मो अ॑भव॒द्या तु॒रीया॑ य॒ज्ञस्य॑ प॒क्षावृ॑षयो॒ भव॑न्ती । गा॒य॒त्री-न्त्रि॒ष्टुभ॒-ञ्ज॑गतीमनु॒ष्टुभ॑-म्बृ॒हद॒र्कं-युँ॑ञ्जा॒ना-स्सुव॒रा-ऽभ॑रन्नि॒दम् ॥ प॒ञ्चभि॑र्धा॒ता वि द॑धावि॒दं-यँ-त्तासा॒ग्॒ स्वसॄ॑रजनय॒-त्पञ्च॑पञ्च । तासा॑मु यन्ति प्रय॒वेण॒ पञ्च॒ नाना॑ रू॒पाणि॒ क्रत॑वो॒ वसा॑नाः ॥ त्रि॒ग्ं॒श-थ्स्वसा॑र॒ उप॑यन्ति निष्कृ॒तग्ं स॑मा॒न-ङ्के॒तु-म्प्र॑तिमु॒ञ्चमा॑नाः । 22

ऋ॒तूग्स्त॑न्वते क॒वयः॑ प्रजान॒तीर्मद्ध्ये॑छन्दसः॒ परि॑ यन्ति॒ भास्व॑तीः ॥ ज्योति॑ष्मती॒ प्रति॑ मुञ्चते॒ नभो॒ रात्री॑ दे॒वी सूर्य॑स्य व्र॒तानि॑ । वि प॑श्यन्ति प॒शवो॒ जाय॑माना॒ नाना॑रूपा मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थे᳚ ॥ ए॒का॒ष्ट॒का तप॑सा॒ तप्य॑माना ज॒जान॒ गर्भ॑-म्महि॒मान॒मिन्द्र᳚म् । तेन॒ दस्यू॒न् व्य॑सहन्त दे॒वा ह॒न्ता-ऽसु॑राणा-मभव॒च्छची॑भिः ॥ अना॑नुजामनु॒जा-म्माम॑कर्त स॒त्यं-वँद॒न्त्यन्वि॑च्छ ए॒तत् । भू॒यास॑- [भू॒यास᳚म्, अ॒स्य॒ सु॒म॒तौ यथा॑] 23

मस्य सुम॒तौ यथा॑ यू॒यम॒न्या वो॑ अ॒न्यामति॒ मा प्र यु॑क्त ॥ अभू॒न्मम॑ सुम॒तौ वि॒श्ववे॑दा॒ आष्ट॑ प्रति॒ष्ठामवि॑द॒द्धि गा॒धम् । भू॒यास॑मस्य सुम॒तौ यथा॑ यू॒यम॒न्या वो॑ अ॒न्यामति॒ मा प्रयु॑क्त ॥ पञ्च॒ व्यु॑ष्टी॒रनु॒ पञ्च॒ दोहा॒ गा-म्पञ्च॑नाम्नीमृ॒तवो-ऽनु॒ पञ्च॑ । पञ्च॒ दिशः॑ पञ्चद॒शेन॑ कॢ॒प्ता-स्स॑मा॒नमू᳚र्ध्नीर॒भि लो॒कमेक᳚म् ॥ 24 ॥

ऋ॒तस्य॒ गर्भः॑ प्रथ॒मा व्यू॒षुष्य॒पामेका॑ महि॒मान॑-म्बिभर्ति । सूर्य॒स्यैका॒ चर॑ति निष्कृ॒तेषु॑ घ॒र्मस्यैका॑ सवि॒तैका॒-न्नि य॑च्छति ॥ या प्र॑थ॒मा व्यौच्छ॒-थ्सा धे॒नुर॑भवद्य॒मे । सा नः॒ पय॑स्वती धु॒क्ष्वोत्त॑रामुत्तरा॒ग्ं॒ समा᳚म् ॥ शु॒क्रर्ष॑भा॒ नभ॑सा॒ ज्योति॒षा ऽऽगा᳚-द्वि॒श्वरू॑पा शब॒लीर॒ग्निके॑तुः । स॒मा॒नमर्थग्ग्॑ स्वप॒स्यमा॑ना॒ बिभ्र॑ती ज॒राम॑जर उष॒ आ-ऽगाः᳚ ॥ ऋ॒तू॒ना-म्पत्नी᳚ प्रथ॒मेयमा-ऽगा॒दह्ना᳚-न्ने॒त्री ज॑नि॒त्री प्र॒जाना᳚म् । एका॑ स॒ती ब॑हु॒धोषो॒ व्यु॑च्छ॒स्यजी᳚र्णा॒ त्व-ञ्ज॑रयसि॒ सर्व॑म॒न्यत् ॥ 25 ॥

(ऊर्ज॒मेका᳚ - प्रतिमु॒ञ्चमा॑ना - भू॒यास॒ - मेकं॒ - पत्न्ये का॒न्न विग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 11)

अग्ने॑ जा॒ता-न्प्रणु॑दा न-स्स॒पत्ना॒-न्प्रत्यजा॑ताञ्जातवेदो नुदस्व । अ॒स्मे दी॑दिहि सु॒मना॒ अहे॑ड॒-न्तव॑ स्या॒ग्ं॒ शर्म॑-न्त्रि॒वरू॑थ उ॒द्भित् ॥ सह॑सा जा॒ता-न्प्रणु॑दान-स्स॒पत्ना॒-न्प्रत्यजा॑ताञ्जातवेदो नुदस्व । अधि॑ नो ब्रूहि सुमन॒स्यमा॑नो व॒यग्ग् स्या॑म॒ प्रणु॑दा न-स्स॒पत्नान्॑ ॥ च॒तु॒श्च॒त्वा॒रि॒ग्ं॒श-स्स्तोमो॒ वर्चो॒ द्रवि॑णग्ं षोड॒श-स्स्तोम॒ ओजो॒ द्रवि॑ण-म्पृथि॒व्याः पुरी॑षम॒- [पुरी॑षमसि, अफ्सो॒ नाम॑ ।] 26

-स्यफ्सो॒ नाम॑ । एव॒ श्छन्दो॒ वरि॑व॒ श्छन्दः॑ श॒भूं श्छन्दः॑ परि॒भू श्छन्द॑ आ॒च्छच्छन्दो॒ मन॒ श्छन्दो॒ व्यच॒ श्छन्द॒-स्सिन्धु॒ श्छन्दः॑ समु॒द्र-ञ्छन्दः॑ सलि॒ल-ञ्छन्दः॑ सं॒यँच्छन्दो॑ वि॒यच्छन्दो॑ बृ॒हच्छन्दो॑ रथन्त॒र-ञ्छन्दो॑ निका॒य श्छन्दो॑ विव॒ध श्छन्दो॒ गिर॒ श्छन्दो॒ भ्रज॒ श्छन्दः॑ स॒ष्टु-प्छन्दो॑ ऽनु॒ष्टु-प्छन्दः॑ क॒कुच्छन्द॑ स्त्रिक॒कुच्छन्दः॑ का॒व्य-ञ्छन्दो᳚ -ऽङ्कु॒प-ञ्छन्दः॑ [-ऽङ्कु॒प-ञ्छन्दः॑, प॒दप॑ङ्क्ति॒ श्छन्दो॒] 27

प॒दप॑ङ्क्ति॒ श्छन्दो॒ ऽक्षर॑पङ्क्ति॒ श्छन्दो॑ विष्टा॒रप॑ङ्क्ति॒ श्छन्दः॑ क्षु॒रो भृज्वा॒ञ्छन्दः॑ प्र॒च्छच्छन्दः॑ प॒क्ष श्छन्द॒ एव॒ श्छन्दो॒ वरि॑व॒ श्छन्दो॒ वय॒ श्छन्दो॑ वय॒स्कृच्छन्दो॑ विशा॒ल-ञ्छन्दो॒ विष्प॑र्धा॒ श्छन्द॑ श्छ॒दि श्छन्दो॑ दूरोह॒ण-ञ्छन्द॑स्त॒न्द्र-ञ्छन्दो᳚ ऽङ्का॒ङ्क-ञ्छन्दः॑ ॥ 28 ॥

(अ॒स्य॒ - ङ्कु॒पञ्छन्द॒ - स्त्रय॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 12)

अ॒ग्निर्वृ॒त्राणि॑ जङ्घन-द्द्रविण॒स्युर्वि॑प॒न्यया᳚ । समि॑द्ध-श्शु॒क्र आहु॑तः ॥ त्वग्ं सो॑मासि॒ सत्प॑ति॒स्त्वग्ं राजो॒त वृ॑त्र॒हा । त्व-म्भ॒द्रो अ॑सि॒ क्रतुः॑ ॥ भ॒द्रा ते॑ अग्ने स्वनीक स॒दृङ्ग्घो॒रस्य॑ स॒तो विषु॑णस्य॒ चारुः॑ । न य-त्ते॑ शो॒चिस्तम॑सा॒ वर॑न्त॒ न ध्व॒स्मान॑स्त॒नुवि॒ रेप॒ आ धुः॑ ॥ भ॒द्र-न्ते॑ अग्ने सहसि॒न्ननी॑कमुपा॒क आ रो॑चते॒ सूर्य॑स्य । 29

रुश॑-द्दृ॒शे द॑दृशे नक्त॒या चि॒दरू᳚क्षित-न्दृ॒श आ रू॒पे अन्न᳚म् ॥ सैना-ऽनी॑केन सुवि॒दत्रो॑ अ॒स्मे यष्टा॑ दे॒वाग्ं आय॑जिष्ठ-स्स्व॒स्ति । अद॑ब्धो गो॒पा उ॒त नः॑ पर॒स्पा अग्ने᳚ द्यु॒मदु॒त रे॒व-द्दि॑दीहि ॥ स्व॒स्ति नो॑ दि॒वो अ॑ग्ने पृथि॒व्या वि॒श्वायु॑र्धेहि य॒जथा॑य देव । य-थ्सी॒महि॑ दिविजात॒ प्रश॑स्त॒-न्तद॒स्मासु॒ द्रवि॑ण-न्धेहि चि॒त्रम् ॥ यथा॑ होत॒र्मनु॑षो [होत॒र्मनु॑षः, दे॒वता॑ता] 30

दे॒वता॑ता य॒ज्ञेभिः॑ सूनो सहसो॒ यजा॑सि । ए॒वा नो॑ अ॒द्य स॑म॒ना स॑मा॒नानु॒-शन्न॑ग्न उश॒तो य॑क्षि दे॒वान् ॥ अ॒ग्निमी॑डे पु॒रोहि॑तं-यँ॒ज्ञस्य॑ दे॒वमृ॒त्विज᳚म् । होता॑रग्ं रत्न॒धात॑मम् ॥ वृषा॑ सोम द्यु॒माग्ं अ॑सि॒ वृषा॑ देव॒ वृष॑व्रतः । वृषा॒ धर्मा॑णि दधिषे ॥ सान्त॑पना इ॒दग्ं ह॒विर्मरु॑त॒स्तज्जु॑जुष्टन । यु॒ष्माको॒ती रि॑शादसः ॥ यो नो॒ मर्तो॑ वसवो दुर्हृणा॒युस्ति॒र-स्स॒त्यानि॑ मरुतो॒ [मरुतः, जिघाग्ं॑सात् ।] 31

जिघाग्ं॑सात् । द्रु॒हः पाश॒-म्प्रति॒ स मु॑चीष्ट॒ तपि॑ष्ठेन॒ तप॑सा हन्तना॒ तम् ॥ सं॒वँ॒थ्स॒रीणा॑ म॒रुतः॑ स्व॒र्का उ॑रु॒क्षया॒-स्सग॑णा॒ मानु॑षेषु । ते᳚-ऽस्म-त्पाशा॒-न्प्र मु॑ञ्च॒न्त्वग्ंह॑स-स्सान्तप॒ना म॑दि॒रा मा॑दयि॒ष्णवः॑ ॥ पि॒प्री॒हि दे॒वाग्ं उ॑श॒तो य॑विष्ठ वि॒द्वाग्ं ऋ॒तूग्ंर्-ऋ॑तुपते यजे॒ह । ये दैव्या॑ ऋ॒त्विज॒स्तेभि॑रग्ने॒ त्वग्ं होतॄ॑णाम॒स्याय॑जिष्ठः ॥ अग्ने॒ यद॒द्य वि॒शो अ॑द्ध्वरस्य होतः॒ पाव॑क [पाव॑क, शो॒चे॒ वेष्ट्वग्ं हि] 32

शोचे॒ वेष्ट्वग्ं हि यज्वा᳚ । ऋ॒ता य॑जासि महि॒ना वि यद्भूर्ह॒व्या व॑ह यविष्ठ॒ या ते॑ अ॒द्य ॥ अ॒ग्निना॑ र॒यि-म॑श्ञव॒-त्पोष॑मे॒व दि॒वेदि॑वे । य॒शसं॑-वीँ॒रव॑त्तमम् ॥ ग॒य॒स्फानो॑ अमीव॒हा व॑सु॒वि-त्पु॑ष्टि॒वर्ध॑नः । सु॒मि॒त्र-स्सो॑म नो भव ॥ गृह॑मेधास॒ आ ग॑त॒ मरु॑तो॒ मा-ऽप॑ भूतन । प्र॒मु॒ञ्चन्तो॑ नो॒ अग्ंह॑सः ॥ पू॒र्वीभि॒र्॒हि द॑दाशि॒म श॒रद्भि॑र्मरुतो व॒यम् । महो॑भि- [महो॑भिः, च॒र्॒ष॒णी॒नाम् ।] 33

-श्चर्षणी॒नाम् ॥ प्रबु॒द्ध्निया॑ ईरते वो॒ महाग्ं॑सि॒ प्रणामा॑नि प्रयज्यवस्तिरद्ध्वम् । स॒ह॒स्रिय॒-न्दम्य॑-म्भा॒गमे॒त-ङ्गृ॑हमे॒धीय॑-म्मरुतो जुषद्ध्वम् ॥ उप॒ यमेति॑ युव॒ति-स्सु॒दक्ष॑-न्दो॒षा वस्तोर्॑. ह॒विष्म॑ती घृ॒ताची᳚ । उप॒ स्वैन॑म॒रम॑तिर्व-सू॒युः ॥ इ॒मो अ॑ग्ने वी॒तत॑मानि ह॒व्या ऽज॑स्रो वक्षि दे॒वता॑ति॒मच्छ॑ । प्रति॑ न ईग्ं सुर॒भीणि॑ वियन्तु ॥ क्री॒डं-वँ॒-श्शर्धो॒ मारु॑तमन॒र्वाणग्ं॑ रथे॒शुभ᳚म् । 34

कण्वा॑ अ॒भि प्र गा॑यत ॥ अत्या॑सो॒ न ये म॒रुत॒-स्स्वञ्चो॑ यक्ष॒दृशो॒ न शु॒भय॑न्त॒ मर्याः᳚ । ते ह॑र्म्ये॒ष्ठा-श्शिश॑वो॒ न शु॒भ्रा व॒थ्सासो॒ न प्र॑क्री॒डिनः॑ पयो॒धाः ॥ प्रैषा॒मज्मे॑षु विथु॒रेव॑ रेजते॒ भूमि॒र्यामे॑षु॒ यद्ध॑ यु॒ञ्जते॑ शु॒भे । ते क्री॒डयो॒ धुन॑यो॒ भ्राज॑दृष्टय-स्स्व॒य-म्म॑हि॒त्व-म्प॑नयन्त॒ धूत॑यः ॥ उ॒प॒ह्व॒रेषु॒ यदचि॑द्ध्वं-यँ॒यिं-वँय॑ इव मरुतः॒ केन॑ [केन॑, चि॒-त्प॒था ।] 35

चि-त्प॒था । श्चोत॑न्ति॒ कोशा॒ उप॑ वो॒ रथे॒ष्वा घृ॒तमु॑क्षता॒ मधु॑वर्ण॒मर्च॑ते ॥ अ॒ग्निम॑ग्नि॒ग्ं॒ हवी॑मभि॒-स्सदा॑ हवन्त वि॒श्पति᳚म् । ह॒व्य॒वाह॑-म्पुरुप्रि॒यम् ॥ तग्ं हि शश्व॑न्त॒ ईड॑ते स्रु॒चा दे॒व-ङ्घृ॑त॒श्चुता᳚ । अ॒ग्निग्ं ह॒व्याय॒ वोढ॑वे ॥ इन्द्रा᳚ग्नी रोच॒ना दि॒व-श्श्ञथ॑द्वृ॒त्र मिन्द्रं॑-वोँ वि॒श्वत॒स्परीन्द्र॒-न्नरो॒ विश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॑ वावृधा॒नो विश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॒ वर्ध॑नेन ॥ 36 ॥

(सूर्य॑स्य॒ - मनु॑षो - मरुतः॒ - पाव॑क॒ - महो॑भी - रथे॒शुभ॒ - ङ्केन॒ - षड्च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 13)

(अ॒पान्त्वेम॑ - न्न॒य-म्पु॒रो भुवः॒ - प्राची᳚ - ध्रु॒वक्षि॑ति॒ - स्त्र्यवि॒ - रिन्द्रा᳚ग्नी॒ - मा छन्द॑ - आ॒शुस्त्रि॒वृ - द॒ग्नेर्भा॒गो᳚ - ऽस्येक॑ - ये॒यमे॒व सा या - ऽग्ने॑ जा॒ता - न॒ग्निर्वृ॒त्राणि॒ - त्रयो॑दश )

(अ॒पान्त्वे - न्द्रा᳚ग्नी - इ॒यमे॒व - दे॒वता॑ता॒ - षट्त्रिग्ं॑शत् )

(अ॒पान्त्वेम॑न्, ह॒विषा॒ वर्ध॑नेन)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थ काण्डे तृतीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥