க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ஞ்சதுர்தகாண்டே த்ரு'தீயஃ ப்ரஶ்நஃ - சிதிவர்ணநம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹ॒ரிஃ॒ ஓம் ॥
அ॒பா-ந்த்வேம᳚ந்-த்ஸாதயாம்ய॒பா-ந்த்வோத்ம᳚ந்-த்ஸாதயாம்ய॒பா-ந்த்வா॒ பஸ்ம᳚ந்-த்ஸாதயாம்ய॒பா-ந்த்வா॒ ஜ்யோதி॑ஷி ஸாதயாம்ய॒பா-ந்த்வா-ऽய॑நே ஸாதயாம்யர்ண॒வே ஸத॑நே ஸீத ஸமு॒த்ரே ஸத॑நே ஸீத ஸலி॒லே ஸத॑நே ஸீதா॒பா-ங்க்ஷயே॑ ஸீதா॒பாக்ம் ஸதி॑ஷி ஸீதா॒பா-ந்த்வா॒ ஸத॑நே ஸாதயாம்ய॒பா-ந்த்வா॑ ஸ॒தஸ்தே॑ ஸாதயாம்ய॒பா-ந்த்வா॒ புரீ॑ஷே ஸாதயாம்ய॒பா-ந்த்வா॒ யோநௌ॑ ஸாதயாம்ய॒பா-ந்த்வா॒ பாத॑ஸி ஸாதயாமி காய॒த்ரீ சந்த॑-ஸ்த்ரி॒ஷ்டு-ப்சந்தோ॒ ஜக॑தீ॒ சந்தோ॑-ऽநு॒ஷ்டு-ப்சந்தஃ॑ ப॒ங்க்திஶ்சந்தஃ॑ ॥ 1 ॥
(யோநௌ॒ - பஞ்ச॑தஶ ச) (அ. 1)
அ॒ய-ம்பு॒ரோ புவ॒ஸ்தஸ்ய॑ ப்ரா॒ணோ பௌ॑வாய॒நோ வ॑ஸ॒ந்தஃ ப்ரா॑ணாய॒நோ கா॑ய॒த்ரீ வா॑ஸ॒ந்தீ கா॑யத்ரி॒யை கா॑ய॒த்ர-ங்கா॑ய॒த்ராது॑பா॒க்ம்॒ ஶுரு॑பா॒க்ம்॒ ஶோஸ்த்ரி॒வ்ரு'-த்த்ரி॒வ்ரு'தோ॑ ரதந்த॒ரக்ம் ர॑தந்த॒ரா-த்வஸி॑ஷ்ட॒ ரு'ஷிஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑தி க்ரு'ஹீதயா॒ த்வயா᳚ ப்ரா॒ண-ங்க்ரு'॑ஹ்ணாமி ப்ர॒ஜாப்யோ॒-ऽய-ந்த॑க்ஷி॒ணா வி॒ஶ்வக॑ர்மா॒ தஸ்ய॒ மநோ॑ வைஶ்வகர்ம॒ண-ங்க்ரீ॒ஷ்மோ மா॑ந॒ஸஸ்த்ரி॒ஷ்டுக்க்ரை॒ஷ்மீ த்ரி॒ஷ்டுப॑ ஐ॒டமை॒டா-த॑ந்தர்யா॒மோ᳚ ऽந்தர்யா॒மா-த்ப॑ஞ்சத॒ஶஃ ப॑ஞ்சத॒ஶா-த்ப்ரு'॒ஹ-த்ப்ரு'॑ஹ॒தோ ப॒ரத்வா॑ஜ॒ ரு'ஷிஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑தி க்ரு'ஹீதயா॒ த்வயா॒ மநோ॑ [த்வயா॒ மநஃ॑, க்ரு'॒ஹ்ணா॒மி॒ ப்ர॒ஜாப்யோ॒-ऽய-] 2
க்ரு'ஹ்ணாமி ப்ர॒ஜாப்யோ॒-ऽய-ம்ப॒ஶ்சா-த்வி॒ஶ்வவ்ய॑சா॒ஸ்தஸ்ய॒ சக்ஷு॑ர்வைஶ்வவ்யச॒ஸம்-வँ॒ர்॒ஷாணி॑ சாக்ஷு॒ஷாணி॒ ஜக॑தீ வா॒ர்॒ஷீ ஜக॑த்யா॒ ரு'க்ஷ॑ம॒ம்ரு'க்ஷ॑மாச்சு॒க்ர-ஶ்ஶு॒க்ரா-த்ஸ॑ப்தத॒ஶ-ஸ்ஸ॑ப்தத॒ஶா-த்வை॑ரூ॒பம்-வைँ॑ரூ॒பா-த்வி॒ஶ்வாமி॑த்ர॒ ரு'ஷிஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑தி க்ரு'ஹீதயா॒ த்வயா॒ சக்ஷு॑ர்க்ரு'ஹ்ணாமி ப்ர॒ஜாப்ய॑ இ॒தமு॑த்த॒ரா-த்ஸுவ॒ஸ்தஸ்ய॒ ஶ்ரோத்ரக்ம்॑ ஸௌ॒வக்ம் ஶ॒ரச்ச்ரௌ॒த்ர்ய॑நு॒ஷ்டுப்-சா॑ர॒த்ய॑நு॒ஷ்டுபஃ॑ ஸ்வா॒ரக்க் ஸ்வா॒ராந்ம॒ந்தீ ம॒ந்திந॑ ஏகவி॒க்ம்॒ஶ ஏ॑கவி॒க்ம்॒ஶா-த்வை॑ரா॒ஜம்-வைँ॑ரா॒ஜாஜ்ஜ॒மத॑க்நி॒ர்॒ ரு'ஷிஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑தி க்ரு'ஹீதயா॒ [க்ரு'ஹீதயா, த்வயா॒] 3
த்வயா॒ ஶ்ரோத்ர॑-ங்க்ரு'ஹ்ணாமி ப்ர॒ஜாப்ய॑ இ॒யமு॒பரி॑ ம॒திஸ்தஸ்யை॒ வாம்மா॒தீ ஹே॑ம॒ந்தோ வா᳚ச்யாய॒நஃ ப॒ங்க்திர்ஹை॑ம॒ந்தீ ப॒க்த்யை-ந்நி॒தந॑வந்நி॒தந॑வத ஆக்ரய॒ண ஆ᳚க்ரய॒ணா-த்த்ரி॑ணவத்ரயஸ்த்ரி॒க்ம்॒ஶௌ த்ரி॑ணவத்ரயஸ்த்ரி॒க்ம்॒ஶாப்யாக்ம்॑ ஶாக்வரரைவ॒தே ஶா᳚க்வரரைவ॒தாப்யாம்᳚-விँ॒ஶ்வக॒ர்மர்ஷிஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑தி க்ரு'ஹீதயா॒ த்வயா॒ வாச॑-ங்க்ரு'ஹ்ணாமி ப்ர॒ஜாப்யஃ॑ ॥ 4 ॥
(த்வயா॒ மநோ॑-ஜ॒மத॑க்நி॒ர்॒ரு'ஷிஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑திக்ரு'ஹீதயா-த்ரி॒க்ம்॒ஶச்ச॑) (அ. 2)
ப்ராசீ॑ தி॒ஶாம்-வँ॑ஸ॒ந்த ரு'॑தூ॒நாம॒க்நிர்தே॒வதா॒ ப்ரஹ்ம॒ த்ரவி॑ண-ந்த்ரி॒வ்ரு'-த்ஸ்தோம॒-ஸ்ஸ உ॑ பஞ்சத॒ஶவ॑ர்தநி॒-ஸ்த்ர்யவி॒ர்வயஃ॑ க்ரு'॒தமயா॑நா-ம்புரோவா॒தோ வாத॒-ஸ்ஸாந॑க॒ ரு'ஷி॑ர்தக்ஷி॒ணா தி॒ஶா-ங்க்ரீ॒ஷ்ம ரு'॑தூ॒நாமிந்த்ரோ॑ தே॒வதா᳚ க்ஷ॒த்ர-ந்த்ரவி॑ண-ம்பஞ்சத॒ஶ-ஸ்ஸ்தோம॒-ஸ்ஸ உ॑ ஸப்தத॒ஶ வ॑ர்தநி-ர்தி॑த்ய॒வாட்-வய॒ஸ்த்ரேதா-ऽயா॑நா-ந்தக்ஷிணாத்வா॒தோ வாதஃ॑ ஸநா॒தந॒ ரு'ஷிஃ॑ ப்ர॒தீசீ॑ தி॒ஶாம்-வँ॒ர்॒ஷா ரு'॑தூ॒நாம்-விँஶ்வே॑ தே॒வா தே॒வதா॒ வி- [தே॒வதா॒ விட், த்ரவி॑ணக்ம்] 5
-ட்த்ரவி॑ணக்ம் ஸப்தத॒ஶ ஸ்தோம॒-ஸ்ஸ உ॑ வேகவி॒க்ம்॒ ஶவ॑ர்தநி-ஸ்த்ரிவ॒த்ஸோ வயோ᳚ த்வாப॒ரோ-ऽயா॑நா-ம்பஶ்சாத்வா॒தோ வாதோ॑-ऽஹ॒பூந॒ ரு'ஷி॒ருதீ॑சீ தி॒ஶாக்ம் ஶ॒ரத்-ரு'॑தூ॒நா-ம்மி॒த்ராவரு॑ணௌ தே॒வதா॑ பு॒ஷ்ட-ந்த்ரவி॑ணமேகவி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ்தோம॒-ஸ்ஸ உ॑ த்ரிண॒வவ॑ர்தநி-ஸ்துர்ய॒வா-ட்வய॑ ஆஸ்க॒ந்தோ ऽயா॑நாமுத்தரா-த்வா॒தோ வாதஃ॑ ப்ர॒த்ந ரு'ஷி॑ரூ॒ர்த்வா தி॒ஶாக்ம் ஹே॑மந்தஶிஶி॒ராவ்ரு'॑தூ॒நா-ம்ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॑ர்தே॒வதா॒ வர்சோ॒ த்ரவி॑ண-ந்த்ரிண॒வ ஸ்தோம॒-ஸ்ஸ உ॑ த்ரயஸ்த்ரி॒க்ம்॒ஶவ॑ர்தநிஃ பஷ்ட॒வாத்வயோ॑ ऽபி॒பூரயா॑நாம்-விँஷ்வக்வா॒தோ வாதஃ॑ ஸுப॒ர்ண ரு'ஷிஃ॑ பி॒தரஃ॑ பிதாம॒ஹாஃ பரே-ऽவ॑ரே॒ தே நஃ॑ பாந்து॒ தே நோ॑-ऽவந்த்வ॒ஸ்மி-ந்ப்ரஹ்ம॑ந்ந॒ஸ்மிந் க்ஷ॒த்ரே᳚-ऽஸ்யா-மா॒ஶிஷ்ய॒ஸ்யா-ம்பு॑ரோ॒தாயா॑ம॒ஸ்மிந் கர்ம॑ந்ந॒ஸ்யா-ந்தே॒வஹூ᳚த்யாம் ॥ 6 ॥
(விட் - ப॑ஷ்ட॒வா-த்வயோ॒ - ऽஷ்டாவிக்ம்॑ஶதிஶ்ச) (அ. 3)
த்ரு॒வக்ஷி॑தி -ர்த்ரு॒வயோ॑நி-ர்த்ரு॒வா-ऽஸி॑ த்ரு॒வாம்-யோँநி॒மா ஸீ॑த ஸா॒த்த்யா । உக்ய॑ஸ்ய கே॒து-ம்ப்ர॑த॒ம-ம்பு॒ரஸ்தா॑த॒ஶ்விநா᳚-ऽத்த்வ॒ர்யூ ஸா॑தயதாமி॒ஹ த்வா᳚ ॥ ஸ்வே தக்ஷே॒ தக்ஷ॑பிதே॒ஹ ஸீ॑த தேவ॒த்ரா ப்ரு'॑தி॒வீ ப்ரு'॑ஹ॒தீ ரரா॑ணா । ஸ்வா॒ஸ॒ஸ்தா த॒நுவா॒ ஸம்-விँ॑ஶஸ்வ பி॒தேவை॑தி ஸூ॒நவ॒ ஆ ஸு॒ஶேவா॒-ऽஶ்விநா᳚த்த்வ॒ர்யூ ஸா॑தயதாமி॒ஹ த்வா᳚ ॥ கு॒லா॒யிநீ॒ வஸு॑மதீ வயோ॒தா ர॒யி-ந்நோ॑ வர்த பஹு॒லக்ம் ஸு॒வீர᳚ம் । 7
அபாம॑தி-ந்துர்ம॒தி-ம்பாத॑மாநா ரா॒யஸ்போஷே॑ ய॒ஜ்ஞப॑திமா॒பஜ॑ந்தீ॒ ஸுவ॑ர்தேஹி॒ யஜ॑மாநாய॒ போஷ॑ம॒ஶ்விநா᳚-ऽத்த்வ॒ர்யூ ஸா॑தயதாமி॒ஹ த்வா᳚ ॥ அ॒க்நேஃ புரீ॑ஷமஸி தேவ॒யாநீ॒ தா-ந்த்வா॒ விஶ்வே॑ அ॒பி க்ரு'॑ணந்து தே॒வாஃ । ஸ்தோம॑ப்ரு'ஷ்டா க்ரு'॒தவ॑தீ॒ஹ ஸீ॑த ப்ர॒ஜாவ॑த॒ஸ்மே த்ரவி॒ணா ऽऽய॑ஜஸ்வா॒ஶ்விநா᳚ ऽத்த்வ॒ர்யூ ஸா॑தயதாமி॒ஹ த்வா᳚ ॥ தி॒வோ மூ॒ர்தா-ऽஸி॑ ப்ரு'தி॒வ்யா நாபி॑ர்வி॒ஷ்டம்ப॑நீ தி॒ஶாமதி॑பத்நீ॒ புவ॑நாநாம் । 8
ஊ॒ர்மிர்த்ர॒ப்ஸோ அ॒பாம॑ஸி வி॒ஶ்வக॑ர்மா த॒ ரு'ஷி॑ர॒ஶ்விநா᳚-ऽத்த்வ॒ர்யூ ஸா॑தயதாமி॒ஹ த்வா᳚ ॥ ஸ॒ஜூர்-ரு'॒துபிஃ॑ ஸ॒ஜூர்வி॒தாபிஃ॑ ஸ॒ஜூர்வஸு॑பி-ஸ்ஸ॒ஜூ ரு॒த்ரை-ஸ்ஸ॒ஜூரா॑தி॒த்யை-ஸ்ஸ॒ஜூர்விஶ்வை᳚ர்தே॒வை-ஸ்ஸ॒ஜூர்தே॒வை-ஸ்ஸ॒ஜூர்தே॒வைர்வ॑யோ-நா॒தைர॒க்நயே᳚ த்வா வைஶ்வாந॒ராயா॒ஶ்விநா᳚-ऽத்த்வ॒ர்யூ ஸா॑தயதாமி॒ஹ த்வா᳚ ॥ ப்ரா॒ண-ம்மே॑ பாஹ்யபா॒ந-ம்மே॑ பாஹி வ்யா॒ந-ம்மே॑ பாஹி॒ சக்ஷு॑ர்ம உ॒ர்வ்யா வி பா॑ஹி॒ ஶ்ரோத்ர॑-ம்மே ஶ்லோகயா॒ப-ஸ்பி॒ந்வௌஷ॑தீர்ஜிந்வ த்வி॒பா-த்பா॑ஹி॒ சது॑ஷ்பாதவ தி॒வோ வ்ரு'ஷ்டி॒மேர॑ய ॥ 9 ॥
(ஸு॒வீரம்॒ - புவ॑நாநா - மு॒ர்வ்யா - ஸ॒ப்தத॑ஶ ச) (அ. 4)
த்ர்யவி॒ர்வய॑ஸ்த்ரி॒ஷ்டு-ப்சந்தோ॑ தித்ய॒வா-ட்வயோ॑ வி॒ராட் சந்தஃ॒ பஞ்சா॑வி॒ர்வயோ॑ காய॒த்ரீ சந்த॑ஸ்த்ரிவ॒த்ஸோ வய॑ உ॒ஷ்ணிஹா॒ சந்த॑ ஸ்துர்ய॒வா-ட்வயோ॑-ऽநு॒ஷ்டு-ப்சந்தஃ॑ பஷ்ட॒வா-த்வயோ॑ ப்ரு'ஹ॒தீ சந்த॑ உ॒க்ஷா வயஃ॑ ஸ॒தோப்ரு'॑ஹதீ॒ சந்த॑ ரு'ஷ॒போ வயஃ॑ க॒குச்சந்தோ॑ தே॒நுர்வயோ॒ ஜக॑தீ॒ சந்தோ॑-ऽந॒ட்வாந். வயஃ॑ ப॒ங்க்தி ஶ்சந்தோ॑ ப॒ஸ்தோ வயோ॑ விவ॒ல-ஞ்சந்தோ॑ வ்ரு'॒ஷ்ணிர்வயோ॑ விஶா॒ல-ஞ்சந்தஃ॒ புரு॑ஷோ॒ வய॑ ஸ்த॒ந்த்ர-ஞ்சந்தோ᳚ வ்யா॒க்ரோ வயோ-ऽநா॑த்ரு'ஷ்ட॒-ஞ்சந்தஃ॑ ஸி॒க்ம்॒ஹோ வய॑ ஶ்ச॒தி ஶ்சந்தோ॑ விஷ்ட॒போம்-வँயோ-ऽதி॑பதி॒ ஶ்சந்தஃ॑ க்ஷ॒த்ரம்-வँயோ॒ மய॑ந்த॒-ஞ்சந்தோ॑ வி॒ஶ்வக॑ர்மா॒ வயஃ॑ பரமே॒ஷ்டீ சந்தோ॑ மூ॒ர்தா வயஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑தி॒ ஶ்சந்தஃ॑ ॥ 10 ॥
(புரு॑ஷோ॒ வயஃ॒ - ஷ-ட்விக்ம்॑ஶதிஶ்ச) (அ. 5)
இந்த்ரா᳚க்நீ॒ அவ்ய॑தமாநா॒மிஷ்ட॑கா-ந்த்ரு'க்ம்ஹதம்-யுँ॒வம் । ப்ரு'॒ஷ்டேந॒ த்யாவா॑ப்ரு'தி॒வீ அ॒ந்தரி॑க்ஷ-ஞ்ச॒ வி பா॑ததாம் ॥ வி॒ஶ்வக॑ர்மா த்வா ஸாதயத்வ॒ந்தரி॑க்ஷஸ்ய ப்ரு'॒ஷ்டே வ்யச॑ஸ்வதீ॒-ம்ப்ரத॑ஸ்வதீ॒-ம்பாஸ்வ॑தீக்ம் ஸூரி॒மதீ॒மா யா த்யா-ம்பாஸ்யா ப்ரு'॑தி॒வீமோர்வ॑ந்தரி॑க்ஷ-ம॒ந்தரி॑க்ஷம்-யँச்சா॒ந்தரி॑க்ஷ-ந்த்ரு'க்ம்ஹா॒ந்தரி॑க்ஷ॒-ம்மா ஹிக்ம்॑ஸீ॒ ர்விஶ்வ॑ஸ்மை ப்ரா॒ணாயா॑பா॒நாய॑ வ்யா॒நாயோ॑தா॒நாய॑ ப்ரதி॒ஷ்டாயை॑ ச॒ரித்ரா॑ய வா॒யுஸ்த்வா॒-ऽபி பா॑து ம॒ஹ்யா ஸ்வ॒ஸ்த்யா ச॒ர்திஷா॒ [ச॒ர்திஷா᳚, ஶந்த॑மேந॒ தயா॑] 11
ஶந்த॑மேந॒ தயா॑ தே॒வ॑தயா-ऽங்கிர॒ஸ்வ-த்த்ரு॒வா ஸீ॑த ॥ ராஜ்ஞ்ய॑ஸி॒ ப்ராசீ॒ திக்-வி॒ராட॑ஸி தக்ஷி॒ணா தி-க்ஸ॒ம்ராட॑ஸி ப்ர॒தீசீ॒ திக்-ஸ்வ॒ராட॒ஸ்யுதீ॑சீ॒ திகதி॑பத்ந்யஸி ப்ரு'ஹ॒தீ திகாயு॑ர்மே பாஹி ப்ரா॒ண-ம்மே॑ பாஹ்யபா॒ந-ம்மே॑ பாஹி வ்யா॒ந-ம்மே॑ பாஹி॒ சக்ஷு॑ர்மே பாஹி॒ ஶ்ரோத்ர॑-ம்மே பாஹி॒ மநோ॑ மே ஜிந்வ॒ வாச॑-ம்மே பிந்வா॒ ऽऽத்மாந॑-ம்மே பாஹி॒ ஜ்யோதி॑ர்மே யச்ச ॥ 12 ॥
(ச॒ர்திஷா॑ - பிந்வ॒ - ஷட்ச॑) (அ. 6)
மா சந்தஃ॑ ப்ர॒மா சந்தஃ॑ ப்ரதி॒மா சந்தோ᳚-ऽஸ்ரீ॒வி ஶ்சந்தஃ॑ ப॒ங்க்தி ஶ்சந்த॑ உ॒ஷ்ணிஹா॒ சந்தோ॑ ப்ரு'ஹ॒தீ சந்தோ॑-ऽநு॒ஷ்டு-ப்சந்தோ॑ வி॒ராட் சந்தோ॑ காய॒த்ரீ சந்த॑-ஸ்த்ரி॒ஷ்டு-ப்சந்தோ॒ ஜக॑தீ॒ சந்தஃ॑ ப்ரு'தி॒வீ சந்தோ॒ ऽந்தரி॑க்ஷ॒-ஞ்சந்தோ॒ த்யௌ ஶ்சந்த॒-ஸ்ஸமா॒ ஶ்சந்தோ॒ நக்ஷ॑த்ராணி॒ சந்தோ॒ மந॒ ஶ்சந்தோ॒ வாக் சந்தஃ॑ க்ரு'॒ஷி ஶ்சந்தோ॒ ஹிர॑ண்ய॒-ஞ்சந்தோ॒ கௌ ஶ்சந்தோ॒ ऽஜா சந்தோ ऽஶ்வ॒ ஶ்சந்தஃ॑ ॥ அ॒க்நிர்தே॒வதா॒ [அ॒க்நிர்தே॒வதா᳚, வாதோ॑ தே॒வதா॒] 13
வாதோ॑ தே॒வதா॒ ஸூர்யோ॑ தே॒வதா॑ ச॒ந்த்ரமா॑ தே॒வதா॒ வஸ॑வோ தே॒வதா॑ ரு॒த்ரா தே॒வதா॑ ऽऽதி॒த்யா தே॒வதா॒ விஶ்வே॑ தே॒வா தே॒வதா॑ ம॒ருதோ॑ தே॒வதா॒ ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॑ ர்தே॒வதேந்த்ரோ॑ தே॒வதா॒ வரு॑ணோ தே॒வதா॑ மூ॒ர்தா-ऽஸி॒ ரா-ட்த்ரு॒வா-ऽஸி॑ த॒ருணா॑ ய॒ந்த்ர்ய॑ஸி॒ யமி॑த்ரீ॒ஷே த்வோ॒ர்ஜே த்வா॑ க்ரு'॒ஷ்யை த்வா॒ க்ஷேமா॑ய த்வா॒ யந்த்ரீ॒ ரா-ட்த்ரு॒வா-ऽஸி॒ தர॑ணீ த॒ர்த்ர்ய॑ஸி॒ தரி॒த்ர்யாயு॑ஷே த்வா॒ வர்ச॑ஸே॒ த்வௌஜ॑ஸே த்வா॒ பலா॑ய த்வா ॥ 14 ॥
(தே॒வதா - ऽऽயு॑ஷே த்வா॒ - ஷட் ச॑ ) (அ. 7)
ஆ॒ஶுஸ்த்ரி॒வ்ரு'-த்பா॒ந்தஃ ப॑ஞ்சத॒ஶோ வ்யோ॑ம ஸப்தத॒ஶஃ ப்ரதூ᳚ர்திரஷ்டாத॒ஶ ஸ்தபோ॑ நவத॒ஶோ॑ ऽபிவ॒ர்த-ஸ்ஸ॑வி॒க்ம்॒ஶோ த॒ருண॑ ஏகவி॒க்ம்॒ஶோ வர்சோ᳚ த்வாவி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ॒ம்பர॑ணஸ்த்ரயோவி॒க்ம்॒ஶோ யோநி॑ஶ்சதுர்வி॒க்ம்॒ஶோ கர்பாஃ᳚ பஞ்சவி॒க்ம்॒ஶ ஓஜ॑ஸ்த்ரிண॒வஃ க்ரது॑ரேகத்ரி॒க்ம்॒ஶஃ ப்ர॑தி॒ஷ்டா த்ர॑யஸ்த்ரி॒க்ம்॒ஶோ ப்ர॒த்த்நஸ்ய॑ வி॒ஷ்டப॑-ஞ்சதுஸ்த்ரி॒க்ம்॒ஶோ நாகஃ॑ ஷட்த்ரி॒க்ம்॒ஶோ வி॑வ॒ர்தோ᳚-ऽஷ்டாசத்வாரி॒க்ம்॒ஶோ த॒ர்த்ரஶ்ச॑துஷ்டோ॒மஃ ॥ 15 ॥
(ஆ॒ஶுஃ - ஸ॒ப்தத்ரிக்ம்॑ஶத்) (அ. 8)
அ॒க்நேர்பா॒கோ॑-ऽஸி தீ॒க்ஷாயா॒ ஆதி॑பத்ய॒-ம்ப்ரஹ்ம॑ ஸ்ப்ரு'॒த-ந்த்ரி॒வ்ரு'-த்ஸ்தோம॒ இந்த்ர॑ஸ்ய பா॒கோ॑-ऽஸி॒ விஷ்ணோ॒ராதி॑பத்ய-ங்க்ஷ॒த்ரக்க் ஸ்ப்ரு'॒த-ம்ப॑ஞ்சத॒ஶ-ஸ்ஸ்தோமோ॑ ந்ரு'॒சக்ஷ॑ஸா-ம்பா॒கோ॑-ऽஸி தா॒துராதி॑பத்ய-ஞ்ஜ॒நித்ரக்க்॑ ஸ்ப்ரு'॒தக்ம் ஸ॑ப்தத॒ஶ-ஸ்ஸ்தோமோ॑ மி॒த்ரஸ்ய॑ பா॒கோ॑-ऽஸி॒ வரு॑ண॒ஸ்யா-ऽऽதி॑பத்ய-ந்தி॒வோ வ்ரு'॒ஷ்டிர்வாதா᳚-ஸ்ஸ்ப்ரு'॒தா ஏ॑கவி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ்தோமோ-ऽதி॑த்யை பா॒கோ॑-ऽஸி பூ॒ஷ்ண ஆதி॑பத்ய॒மோஜஃ॑ ஸ்ப்ரு'॒த-ந்த்ரி॑ண॒வ-ஸ்ஸ்தோமோ॒ வஸூ॑நா-ம்பா॒கோ॑-ऽஸி [ ] 16
ரு॒த்ராணா॒மாதி॑பத்ய॒-ஞ்சது॑ஷ்பா-த்ஸ்ப்ரு'॒த-ஞ்ச॑துர்வி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ்தோம॑ ஆதி॒த்யாநா᳚-ம்பா॒கோ॑-ऽஸி ம॒ருதா॒மாதி॑பத்ய॒-ங்கர்பா᳚-ஸ்ஸ்ப்ரு'॒தாஃ ப॑ஞ்சவி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ்தோமோ॑ தே॒வஸ்ய॑ ஸவி॒துர்பா॒கோ॑-ऽஸி॒ ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதே॒ராதி॑பத்யக்ம் ஸ॒மீசீ॒ர்திஶஃ॑ ஸ்ப்ரு'॒தாஶ்ச॑துஷ்டோ॒ம-ஸ்ஸ்தோமோ॒ யாவா॑நா-ம்பா॒கோ᳚-ऽஸ்யயா॑வாநா॒மாதி॑பத்ய-ம்ப்ர॒ஜா-ஸ்ஸ்ப்ரு'॒தா-ஶ்ச॑து-ஶ்சத்வாரி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ்தோம॑ ரு'பூ॒ணா-ம்பா॒கோ॑-ऽஸி॒ விஶ்வே॑ஷா-ந்தே॒வாநா॒மாதி॑பத்ய-ம்பூ॒த-ந்நிஶா᳚ந்தக்க் ஸ்ப்ரு'॒த-ந்த்ர॑யஸ்த்ரி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ்தோமஃ॑ ॥ 17 ॥
(வஸூ॑நா-ம்பா॒கோ॑-ऽஸி॒ - ஷட்ச॑த்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 9)
ஏக॑யா-ऽஸ்துவத ப்ர॒ஜா அ॑தீயந்த ப்ர॒ஜாப॑தி॒ரதி॑பதிராஸீ-த்தி॒ஸ்ரு'பி॑ரஸ்துவத॒ ப்ரஹ்மா॑ஸ்ரு'ஜ்யத॒ ப்ரஹ்ம॑ண॒ஸ்பதி॒-ரதி॑பதிராஸீ-த்ப॒ஞ்சபி॑ரஸ்துவத பூ॒தாந்ய॑ஸ்ரு'ஜ்யந்த பூ॒தாநா॒-ம்பதி॒ரதி॑பதிராஸீ-த்ஸ॒ப்தபி॑ரஸ்துவத ஸப்த॒ர்॒ஷயோ॑-ऽஸ்ரு'ஜ்யந்த தா॒தா-தி॑பதிராஸீ-ந்ந॒வபி॑ரஸ்துவத பி॒தரோ॑-ऽஸ்ரு'ஜ்ய॒ந்தா-ऽதி॑தி॒ரதி॑பத்ந்யாஸீ-தேகாத॒ஶபி॑-ரஸ்துவத॒ர்தவோ॑-ऽ ஸ்ரு'ஜ்யந்தா- ऽऽர்த॒வோ-ऽதி॑பதி-ராஸீ-த்த்ரயோத॒ஶபி॑-ரஸ்துவத॒ மாஸா॑ அஸ்ரு'ஜ்யந்த ஸம்வँத்ஸ॒ரோ-ऽதி॑பதி- [-ऽதி॑பதிஃ, ஆ॒ஸீ॒-த்ப॒ஞ்ச॒த॒ஶபி॑ரஸ்துவத] 18
-ராஸீ-த்பஞ்சத॒ஶபி॑ரஸ்துவத க்ஷ॒த்ரம॑ஸ்ரு'ஜ்ய॒தேந்த்ரோ ऽதி॑பதிராஸீ-த்ஸப்தத॒ஶபி॑ரஸ்துவத ப॒ஶவோ॑-ऽஸ்ரு'ஜ்யந்த॒ ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॒ரதி॑பதி-ராஸீந்நவத॒ஶபி॑-ரஸ்துவத ஶூத்ரா॒ர்யாவ॑ஸ்ரு'ஜ்யேதாமஹோரா॒த்ரே அதி॑பத்நீ ஆஸ்தா॒மேக॑விக்ம் ஶத்யா-ऽஸ்துவ॒தைக॑ஶபாஃ ப॒ஶவோ॑-ऽஸ்ரு'ஜ்யந்த॒ வரு॒ணோ ऽதி॑பதிராஸீ॒-த்த்ரயோ॑விக்ம்ஶத்யா-ऽஸ்துவத க்ஷு॒த்ராஃ ப॒ஶவோ॑-ऽஸ்ரு'ஜ்யந்த பூ॒ஷா ऽதி॑பதிராஸீ॒-த்பஞ்ச॑விக்ம்ஶத்யா ऽஸ்துவதா-ऽऽர॒ண்யாஃ ப॒ஶவோ॑-ऽஸ்ரு'ஜ்யந்த வா॒யுரதி॑பதிராஸீ-த்ஸ॒ப்தவிக்ம்॑ஶத்யா-ऽஸ்துவத॒ த்யாவா॑ப்ரு'தி॒வீ வ்யை॑- [த்யாவா॑ப்ரு'தி॒வீ வி, ஈ॒தாம்॒-வँஸ॑வோ ரு॒த்ரா] 19
-தாம்॒-வँஸ॑வோ ரு॒த்ரா ஆ॑தி॒த்யா அநு॒ வ்யா॑ய॒-ந்தேஷா॒மாதி॑பத்யமாஸீ॒-ந்நவ॑விக்ம் ஶத்யா-ऽஸ்துவத॒ வந॒ஸ்பத॑யோ-ऽஸ்ரு'ஜ்யந்த॒ ஸோமோ ऽதி॑பதிராஸீ॒-தேக॑த்ரிக்ம்ஶதா ऽஸ்துவத ப்ர॒ஜா அ॑ஸ்ரு'ஜ்யந்த॒ யாவா॑நா॒-ஞ்சாயா॑வாநா॒-ஞ்சா-ऽऽதி॑பத்யமாஸீ॒-த்த்ரய॑ஸ்த்ரிக்ம்ஶதா ऽஸ்துவத பூ॒தாந்ய॑ஶாம்ய-ந்ப்ர॒ஜாப॑திஃ பரமே॒ஷ்ட்யதி॑பதிராஸீத் ॥ 20 ॥
(ஸம்॒வँ॒த்ஸ॒ரோ-ऽதி॑பதி॒- ர்வி - பஞ்ச॑த்ரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 10)
இ॒யமே॒வ ஸா யா ப்ர॑த॒மா வ்யௌச்ச॑த॒ந்தர॒ஸ்யா-ஞ்ச॑ரதி॒ ப்ரவி॑ஷ்டா । வ॒தூர்ஜ॑ஜாந நவ॒கஜ்ஜநி॑த்ரீ॒ த்ரய॑ ஏநா-ம்மஹி॒மாநஃ॑ ஸசந்தே ॥ சந்த॑ஸ்வதீ உ॒ஷஸா॒ பேபி॑ஶாநே ஸமா॒நம்-யோँநி॒மநு॑ ஸ॒ஞ்சர॑ந்தீ । ஸூர்ய॑பத்நீ॒ வி ச॑ரதஃ ப்ரஜாந॒தீ கே॒து-ங்க்ரு'॑ண்வா॒நே அ॒ஜர॒ பூரி॑ரேதஸா ॥ ரு'॒தஸ்ய॒ பந்தா॒மநு॑ தி॒ஸ்ர ஆ-ऽகு॒ஸ்த்ரயோ॑ க॒ர்மாஸோ॒ அநு॒ ஜ்யோதி॒ஷா-ऽऽகுஃ॑ । ப்ர॒ஜாமேகா॒ ரக்ஷ॒த்யூர்ஜ॒மேகா᳚ [ ] 21
வ்ர॒தமேகா॑ ரக்ஷதி தேவயூ॒நாம் ॥ ச॒து॒ஷ்டோ॒மோ அ॑பவ॒த்யா து॒ரீயா॑ ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ ப॒க்ஷாவ்ரு'॑ஷயோ॒ பவ॑ந்தீ । கா॒ய॒த்ரீ-ந்த்ரி॒ஷ்டுப॒-ஞ்ஜ॑கதீமநு॒ஷ்டுப॑-ம்ப்ரு'॒ஹத॒ர்கம்-யுँ॑ஞ்ஜா॒நா-ஸ்ஸுவ॒ரா-ऽப॑ரந்நி॒தம் ॥ ப॒ஞ்சபி॑ர்தா॒தா வி த॑தாவி॒தம்-யँ-த்தாஸா॒க்॒ ஸ்வஸ்ரூ'॑ரஜநய॒-த்பஞ்ச॑பஞ்ச । தாஸா॑மு யந்தி ப்ரய॒வேண॒ பஞ்ச॒ நாநா॑ ரூ॒பாணி॒ க்ரத॑வோ॒ வஸா॑நாஃ ॥ த்ரி॒க்ம்॒ஶ-த்ஸ்வஸா॑ர॒ உப॑யந்தி நிஷ்க்ரு'॒தக்ம் ஸ॑மா॒ந-ங்கே॒து-ம்ப்ர॑திமு॒ஞ்சமா॑நாஃ । 22
ரு'॒தூக்ஸ்த॑ந்வதே க॒வயஃ॑ ப்ரஜாந॒தீர்மத்த்யே॑சந்தஸஃ॒ பரி॑ யந்தி॒ பாஸ்வ॑தீஃ ॥ ஜ்யோதி॑ஷ்மதீ॒ ப்ரதி॑ முஞ்சதே॒ நபோ॒ ராத்ரீ॑ தே॒வீ ஸூர்ய॑ஸ்ய வ்ர॒தாநி॑ । வி ப॑ஶ்யந்தி ப॒ஶவோ॒ ஜாய॑மாநா॒ நாநா॑ரூபா மா॒துர॒ஸ்யா உ॒பஸ்தே᳚ ॥ ஏ॒கா॒ஷ்ட॒கா தப॑ஸா॒ தப்ய॑மாநா ஜ॒ஜாந॒ கர்ப॑-ம்மஹி॒மாந॒மிந்த்ர᳚ம் । தேந॒ தஸ்யூ॒ந் வ்ய॑ஸஹந்த தே॒வா ஹ॒ந்தா-ऽஸு॑ராணா-மபவ॒ச்சசீ॑பிஃ ॥ அநா॑நுஜாமநு॒ஜா-ம்மாம॑கர்த ஸ॒த்யம்-வँத॒ந்த்யந்வி॑ச்ச ஏ॒தத் । பூ॒யாஸ॑- [பூ॒யாஸ᳚ம், அ॒ஸ்ய॒ ஸு॒ம॒தௌ யதா॑] 23
மஸ்ய ஸும॒தௌ யதா॑ யூ॒யம॒ந்யா வோ॑ அ॒ந்யாமதி॒ மா ப்ர யு॑க்த ॥ அபூ॒ந்மம॑ ஸும॒தௌ வி॒ஶ்வவே॑தா॒ ஆஷ்ட॑ ப்ரதி॒ஷ்டாமவி॑த॒த்தி கா॒தம் । பூ॒யாஸ॑மஸ்ய ஸும॒தௌ யதா॑ யூ॒யம॒ந்யா வோ॑ அ॒ந்யாமதி॒ மா ப்ரயு॑க்த ॥ பஞ்ச॒ வ்யு॑ஷ்டீ॒ரநு॒ பஞ்ச॒ தோஹா॒ கா-ம்பஞ்ச॑நாம்நீம்ரு'॒தவோ-ऽநு॒ பஞ்ச॑ । பஞ்ச॒ திஶஃ॑ பஞ்சத॒ஶேந॑ க்லு'॒ப்தா-ஸ்ஸ॑மா॒நமூ᳚ர்த்நீர॒பி லோ॒கமேக᳚ம் ॥ 24 ॥
ரு'॒தஸ்ய॒ கர்பஃ॑ ப்ரத॒மா வ்யூ॒ஷுஷ்ய॒பாமேகா॑ மஹி॒மாந॑-ம்பிபர்தி । ஸூர்ய॒ஸ்யைகா॒ சர॑தி நிஷ்க்ரு'॒தேஷு॑ க॒ர்மஸ்யைகா॑ ஸவி॒தைகா॒-ந்நி ய॑ச்சதி ॥ யா ப்ர॑த॒மா வ்யௌச்ச॒-த்ஸா தே॒நுர॑பவத்ய॒மே । ஸா நஃ॒ பய॑ஸ்வதீ து॒க்ஷ்வோத்த॑ராமுத்தரா॒க்ம்॒ ஸமா᳚ம் ॥ ஶு॒க்ரர்ஷ॑பா॒ நப॑ஸா॒ ஜ்யோதி॒ஷா ऽऽகா᳚-த்வி॒ஶ்வரூ॑பா ஶப॒லீர॒க்நிகே॑துஃ । ஸ॒மா॒நமர்தக்க்॑ ஸ்வப॒ஸ்யமா॑நா॒ பிப்ர॑தீ ஜ॒ராம॑ஜர உஷ॒ ஆ-ऽகாஃ᳚ ॥ ரு'॒தூ॒நா-ம்பத்நீ᳚ ப்ரத॒மேயமா-ऽகா॒தஹ்நா᳚-ந்நே॒த்ரீ ஜ॑நி॒த்ரீ ப்ர॒ஜாநா᳚ம் । ஏகா॑ ஸ॒தீ ப॑ஹு॒தோஷோ॒ வ்யு॑ச்ச॒ஸ்யஜீ᳚ர்ணா॒ த்வ-ஞ்ஜ॑ரயஸி॒ ஸர்வ॑ம॒ந்யத் ॥ 25 ॥
(ஊர்ஜ॒மேகா᳚ - ப்ரதிமு॒ஞ்சமா॑நா - பூ॒யாஸ॒ - மேகம்॒ - பத்ந்யே கா॒ந்ந விக்ம்॑ஶ॒திஶ்ச॑) (அ. 11)
அக்நே॑ ஜா॒தா-ந்ப்ரணு॑தா ந-ஸ்ஸ॒பத்நா॒-ந்ப்ரத்யஜா॑தாஞ்ஜாதவேதோ நுதஸ்வ । அ॒ஸ்மே தீ॑திஹி ஸு॒மநா॒ அஹே॑ட॒-ந்தவ॑ ஸ்யா॒க்ம்॒ ஶர்ம॑-ந்த்ரி॒வரூ॑த உ॒த்பித் ॥ ஸஹ॑ஸா ஜா॒தா-ந்ப்ரணு॑தாந-ஸ்ஸ॒பத்நா॒-ந்ப்ரத்யஜா॑தாஞ்ஜாதவேதோ நுதஸ்வ । அதி॑ நோ ப்ரூஹி ஸுமந॒ஸ்யமா॑நோ வ॒யக்க் ஸ்யா॑ம॒ ப்ரணு॑தா ந-ஸ்ஸ॒பத்நாந்॑ ॥ ச॒து॒ஶ்ச॒த்வா॒ரி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ்தோமோ॒ வர்சோ॒ த்ரவி॑ணக்ம் ஷோட॒ஶ-ஸ்ஸ்தோம॒ ஓஜோ॒ த்ரவி॑ண-ம்ப்ரு'தி॒வ்யாஃ புரீ॑ஷம॒- [புரீ॑ஷமஸி, அப்ஸோ॒ நாம॑ ।] 26
-ஸ்யப்ஸோ॒ நாம॑ । ஏவ॒ ஶ்சந்தோ॒ வரி॑வ॒ ஶ்சந்தஃ॑ ஶ॒பூம் ஶ்சந்தஃ॑ பரி॒பூ ஶ்சந்த॑ ஆ॒ச்சச்சந்தோ॒ மந॒ ஶ்சந்தோ॒ வ்யச॒ ஶ்சந்த॒-ஸ்ஸிந்து॒ ஶ்சந்தஃ॑ ஸமு॒த்ர-ஞ்சந்தஃ॑ ஸலி॒ல-ஞ்சந்தஃ॑ ஸம்॒யँச்சந்தோ॑ வி॒யச்சந்தோ॑ ப்ரு'॒ஹச்சந்தோ॑ ரதந்த॒ர-ஞ்சந்தோ॑ நிகா॒ய ஶ்சந்தோ॑ விவ॒த ஶ்சந்தோ॒ கிர॒ ஶ்சந்தோ॒ ப்ரஜ॒ ஶ்சந்தஃ॑ ஸ॒ஷ்டு-ப்சந்தோ॑ ऽநு॒ஷ்டு-ப்சந்தஃ॑ க॒குச்சந்த॑ ஸ்த்ரிக॒குச்சந்தஃ॑ கா॒வ்ய-ஞ்சந்தோ᳚ -ऽங்கு॒ப-ஞ்சந்தஃ॑ [-ऽங்கு॒ப-ஞ்சந்தஃ॑, ப॒தப॑ங்க்தி॒ ஶ்சந்தோ॒] 27
ப॒தப॑ங்க்தி॒ ஶ்சந்தோ॒ ऽக்ஷர॑பங்க்தி॒ ஶ்சந்தோ॑ விஷ்டா॒ரப॑ங்க்தி॒ ஶ்சந்தஃ॑ க்ஷு॒ரோ ப்ரு'ஜ்வா॒ஞ்சந்தஃ॑ ப்ர॒ச்சச்சந்தஃ॑ ப॒க்ஷ ஶ்சந்த॒ ஏவ॒ ஶ்சந்தோ॒ வரி॑வ॒ ஶ்சந்தோ॒ வய॒ ஶ்சந்தோ॑ வய॒ஸ்க்ரு'ச்சந்தோ॑ விஶா॒ல-ஞ்சந்தோ॒ விஷ்ப॑ர்தா॒ ஶ்சந்த॑ ஶ்ச॒தி ஶ்சந்தோ॑ தூரோஹ॒ண-ஞ்சந்த॑ஸ்த॒ந்த்ர-ஞ்சந்தோ᳚ ऽங்கா॒ங்க-ஞ்சந்தஃ॑ ॥ 28 ॥
(அ॒ஸ்ய॒ - ங்கு॒பஞ்சந்த॒ - ஸ்த்ரய॑ஸ்த்ரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 12)
அ॒க்நிர்வ்ரு'॒த்ராணி॑ ஜங்கந-த்த்ரவிண॒ஸ்யுர்வி॑ப॒ந்யயா᳚ । ஸமி॑த்த-ஶ்ஶு॒க்ர ஆஹு॑தஃ ॥ த்வக்ம் ஸோ॑மாஸி॒ ஸத்ப॑தி॒ஸ்த்வக்ம் ராஜோ॒த வ்ரு'॑த்ர॒ஹா । த்வ-ம்ப॒த்ரோ அ॑ஸி॒ க்ரதுஃ॑ ॥ ப॒த்ரா தே॑ அக்நே ஸ்வநீக ஸ॒த்ரு'ங்க்கோ॒ரஸ்ய॑ ஸ॒தோ விஷு॑ணஸ்ய॒ சாருஃ॑ । ந ய-த்தே॑ ஶோ॒சிஸ்தம॑ஸா॒ வர॑ந்த॒ ந த்வ॒ஸ்மாந॑ஸ்த॒நுவி॒ ரேப॒ ஆ துஃ॑ ॥ ப॒த்ர-ந்தே॑ அக்நே ஸஹஸி॒ந்நநீ॑கமுபா॒க ஆ ரோ॑சதே॒ ஸூர்ய॑ஸ்ய । 29
ருஶ॑-த்த்ரு'॒ஶே த॑த்ரு'ஶே நக்த॒யா சி॒தரூ᳚க்ஷித-ந்த்ரு'॒ஶ ஆ ரூ॒பே அந்ந᳚ம் ॥ ஸைநா-ऽநீ॑கேந ஸுவி॒தத்ரோ॑ அ॒ஸ்மே யஷ்டா॑ தே॒வாக்ம் ஆய॑ஜிஷ்ட-ஸ்ஸ்வ॒ஸ்தி । அத॑ப்தோ கோ॒பா உ॒த நஃ॑ பர॒ஸ்பா அக்நே᳚ த்யு॒மது॒த ரே॒வ-த்தி॑தீஹி ॥ ஸ்வ॒ஸ்தி நோ॑ தி॒வோ அ॑க்நே ப்ரு'தி॒வ்யா வி॒ஶ்வாயு॑ர்தேஹி ய॒ஜதா॑ய தேவ । ய-த்ஸீ॒மஹி॑ திவிஜாத॒ ப்ரஶ॑ஸ்த॒-ந்தத॒ஸ்மாஸு॒ த்ரவி॑ண-ந்தேஹி சி॒த்ரம் ॥ யதா॑ ஹோத॒ர்மநு॑ஷோ [ஹோத॒ர்மநு॑ஷஃ, தே॒வதா॑தா] 30
தே॒வதா॑தா ய॒ஜ்ஞேபிஃ॑ ஸூநோ ஸஹஸோ॒ யஜா॑ஸி । ஏ॒வா நோ॑ அ॒த்ய ஸ॑ம॒நா ஸ॑மா॒நாநு॒-ஶந்ந॑க்ந உஶ॒தோ ய॑க்ஷி தே॒வாந் ॥ அ॒க்நிமீ॑டே பு॒ரோஹி॑தம்-யँ॒ஜ்ஞஸ்ய॑ தே॒வம்ரு'॒த்விஜ᳚ம் । ஹோதா॑ரக்ம் ரத்ந॒தாத॑மம் ॥ வ்ரு'ஷா॑ ஸோம த்யு॒மாக்ம் அ॑ஸி॒ வ்ரு'ஷா॑ தேவ॒ வ்ரு'ஷ॑வ்ரதஃ । வ்ரு'ஷா॒ தர்மா॑ணி ததிஷே ॥ ஸாந்த॑பநா இ॒தக்ம் ஹ॒விர்மரு॑த॒ஸ்தஜ்ஜு॑ஜுஷ்டந । யு॒ஷ்மாகோ॒தீ ரி॑ஶாதஸஃ ॥ யோ நோ॒ மர்தோ॑ வஸவோ துர்ஹ்ரு'ணா॒யுஸ்தி॒ர-ஸ்ஸ॒த்யாநி॑ மருதோ॒ [மருதஃ, ஜிகாக்ம்॑ஸாத் ।] 31
ஜிகாக்ம்॑ஸாத் । த்ரு॒ஹஃ பாஶ॒-ம்ப்ரதி॒ ஸ மு॑சீஷ்ட॒ தபி॑ஷ்டேந॒ தப॑ஸா ஹந்தநா॒ தம் ॥ ஸம்॒வँ॒த்ஸ॒ரீணா॑ ம॒ருதஃ॑ ஸ்வ॒ர்கா உ॑ரு॒க்ஷயா॒-ஸ்ஸக॑ணா॒ மாநு॑ஷேஷு । தே᳚-ऽஸ்ம-த்பாஶா॒-ந்ப்ர மு॑ஞ்ச॒ந்த்வக்ம்ஹ॑ஸ-ஸ்ஸாந்தப॒நா ம॑தி॒ரா மா॑தயி॒ஷ்ணவஃ॑ ॥ பி॒ப்ரீ॒ஹி தே॒வாக்ம் உ॑ஶ॒தோ ய॑விஷ்ட வி॒த்வாக்ம் ரு'॒தூக்ம்ர்-ரு'॑துபதே யஜே॒ஹ । யே தைவ்யா॑ ரு'॒த்விஜ॒ஸ்தேபி॑ரக்நே॒ த்வக்ம் ஹோத்ரூ'॑ணாம॒ஸ்யாய॑ஜிஷ்டஃ ॥ அக்நே॒ யத॒த்ய வி॒ஶோ அ॑த்த்வரஸ்ய ஹோதஃ॒ பாவ॑க [பாவ॑க, ஶோ॒சே॒ வேஷ்ட்வக்ம் ஹி] 32
ஶோசே॒ வேஷ்ட்வக்ம் ஹி யஜ்வா᳚ । ரு'॒தா ய॑ஜாஸி மஹி॒நா வி யத்பூர்ஹ॒வ்யா வ॑ஹ யவிஷ்ட॒ யா தே॑ அ॒த்ய ॥ அ॒க்நிநா॑ ர॒யி-ம॑ஶ்ஞவ॒-த்போஷ॑மே॒வ தி॒வேதி॑வே । ய॒ஶஸம்॑-வீँ॒ரவ॑த்தமம் ॥ க॒ய॒ஸ்பாநோ॑ அமீவ॒ஹா வ॑ஸு॒வி-த்பு॑ஷ்டி॒வர்த॑நஃ । ஸு॒மி॒த்ர-ஸ்ஸோ॑ம நோ பவ ॥ க்ரு'ஹ॑மேதாஸ॒ ஆ க॑த॒ மரு॑தோ॒ மா-ऽப॑ பூதந । ப்ர॒மு॒ஞ்சந்தோ॑ நோ॒ அக்ம்ஹ॑ஸஃ ॥ பூ॒ர்வீபி॒ர்॒ஹி த॑தாஶி॒ம ஶ॒ரத்பி॑ர்மருதோ வ॒யம் । மஹோ॑பி- [மஹோ॑பிஃ, ச॒ர்॒ஷ॒ணீ॒நாம் ।] 33
-ஶ்சர்ஷணீ॒நாம் ॥ ப்ரபு॒த்த்நியா॑ ஈரதே வோ॒ மஹாக்ம்॑ஸி॒ ப்ரணாமா॑நி ப்ரயஜ்யவஸ்திரத்த்வம் । ஸ॒ஹ॒ஸ்ரிய॒-ந்தம்ய॑-ம்பா॒கமே॒த-ங்க்ரு'॑ஹமே॒தீய॑-ம்மருதோ ஜுஷத்த்வம் ॥ உப॒ யமேதி॑ யுவ॒தி-ஸ்ஸு॒தக்ஷ॑-ந்தோ॒ஷா வஸ்தோர்॑. ஹ॒விஷ்ம॑தீ க்ரு'॒தாசீ᳚ । உப॒ ஸ்வைந॑ம॒ரம॑திர்வ-ஸூ॒யுஃ ॥ இ॒மோ அ॑க்நே வீ॒தத॑மாநி ஹ॒வ்யா ऽஜ॑ஸ்ரோ வக்ஷி தே॒வதா॑தி॒மச்ச॑ । ப்ரதி॑ ந ஈக்ம் ஸுர॒பீணி॑ வியந்து ॥ க்ரீ॒டம்-வँ॒-ஶ்ஶர்தோ॒ மாரு॑தமந॒ர்வாணக்ம்॑ ரதே॒ஶுப᳚ம் । 34
கண்வா॑ அ॒பி ப்ர கா॑யத ॥ அத்யா॑ஸோ॒ ந யே ம॒ருத॒-ஸ்ஸ்வஞ்சோ॑ யக்ஷ॒த்ரு'ஶோ॒ ந ஶு॒பய॑ந்த॒ மர்யாஃ᳚ । தே ஹ॑ர்ம்யே॒ஷ்டா-ஶ்ஶிஶ॑வோ॒ ந ஶு॒ப்ரா வ॒த்ஸாஸோ॒ ந ப்ர॑க்ரீ॒டிநஃ॑ பயோ॒தாஃ ॥ ப்ரைஷா॒மஜ்மே॑ஷு விது॒ரேவ॑ ரேஜதே॒ பூமி॒ர்யாமே॑ஷு॒ யத்த॑ யு॒ஞ்ஜதே॑ ஶு॒பே । தே க்ரீ॒டயோ॒ துந॑யோ॒ ப்ராஜ॑த்ரு'ஷ்டய-ஸ்ஸ்வ॒ய-ம்ம॑ஹி॒த்வ-ம்ப॑நயந்த॒ தூத॑யஃ ॥ உ॒ப॒ஹ்வ॒ரேஷு॒ யதசி॑த்த்வம்-யँ॒யிம்-வँய॑ இவ மருதஃ॒ கேந॑ [கேந॑, சி॒-த்ப॒தா ।] 35
சி-த்ப॒தா । ஶ்சோத॑ந்தி॒ கோஶா॒ உப॑ வோ॒ ரதே॒ஷ்வா க்ரு'॒தமு॑க்ஷதா॒ மது॑வர்ண॒மர்ச॑தே ॥ அ॒க்நிம॑க்நி॒க்ம்॒ ஹவீ॑மபி॒-ஸ்ஸதா॑ ஹவந்த வி॒ஶ்பதி᳚ம் । ஹ॒வ்ய॒வாஹ॑-ம்புருப்ரி॒யம் ॥ தக்ம் ஹி ஶஶ்வ॑ந்த॒ ஈட॑தே ஸ்ரு॒சா தே॒வ-ங்க்ரு'॑த॒ஶ்சுதா᳚ । அ॒க்நிக்ம் ஹ॒வ்யாய॒ வோட॑வே ॥ இந்த்ரா᳚க்நீ ரோச॒நா தி॒வ-ஶ்ஶ்ஞத॑த்வ்ரு'॒த்ர மிந்த்ரம்॑-வோँ வி॒ஶ்வத॒ஸ்பரீந்த்ர॒-ந்நரோ॒ விஶ்வ॑கர்மந். ஹ॒விஷா॑ வாவ்ரு'தா॒நோ விஶ்வ॑கர்மந். ஹ॒விஷா॒ வர்த॑நேந ॥ 36 ॥
(ஸூர்ய॑ஸ்ய॒ - மநு॑ஷோ - மருதஃ॒ - பாவ॑க॒ - மஹோ॑பீ - ரதே॒ஶுப॒ - ங்கேந॒ - ஷட்ச॑த்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 13)
(அ॒பாந்த்வேம॑ - ந்ந॒ய-ம்பு॒ரோ புவஃ॒ - ப்ராசீ᳚ - த்ரு॒வக்ஷி॑தி॒ - ஸ்த்ர்யவி॒ - ரிந்த்ரா᳚க்நீ॒ - மா சந்த॑ - ஆ॒ஶுஸ்த்ரி॒வ்ரு' - த॒க்நேர்பா॒கோ᳚ - ऽஸ்யேக॑ - யே॒யமே॒வ ஸா யா - ऽக்நே॑ ஜா॒தா - ந॒க்நிர்வ்ரு'॒த்ராணி॒ - த்ரயோ॑தஶ )
(அ॒பாந்த்வே - ந்த்ரா᳚க்நீ - இ॒யமே॒வ - தே॒வதா॑தா॒ - ஷட்த்ரிக்ம்॑ஶத் )
(அ॒பாந்த்வேம॑ந், ஹ॒விஷா॒ வர்த॑நேந)
॥ ஹரிஃ॑ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ஞ்சதுர்த காண்டே த்ரு'தீயஃ ப்ரஶ்ந-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - citivarṇanaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
a॒pā-ntvema᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvodma᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvā॒ bhasma᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvā॒ jyoti̭ṣi sādayāmya॒pā-ntvā-'ya̭ne sādayāmyarṇa॒ve sada̭ne sīda samu॒dre sada̭ne sīda sali॒le sada̭ne sīdā॒pā-ṅkṣayḙ sīdā॒pāgṃ sadhi̭ṣi sīdā॒pā-ntvā॒ sada̭ne sādayāmya॒pā-ntvā̭ sa॒dhasthḙ sādayāmya॒pā-ntvā॒ purī̭ṣe sādayāmya॒pā-ntvā॒ yonaṷ sādayāmya॒pā-ntvā॒ pātha̭si sādayāmi gāya॒trī chanda̭-stri॒ṣṭu-pchando॒ jaga̭tī॒ chando̭-'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ pa॒ṅktiśchandaḥ̭ || 1 ||
(yonau॒ - pañca̭daśa ca) (a. 1)
a॒ya-mpu॒ro bhuva॒stasya̭ prā॒ṇo bhaṷvāya॒no va̭sa॒ntaḥ prā̭ṇāya॒no gā̭ya॒trī vā̭sa॒ntī gā̭yatri॒yai gā̭ya॒tra-ṅgā̭ya॒trādṷpā॒gṃ॒ śurṷpā॒gṃ॒ śostri॒vṛ-ttri॒vṛto̭ rathanta॒ragṃ ra̭thanta॒rā-dvasi̭ṣṭha॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā᳚ prā॒ṇa-ṅgṛ̭hṇāmi pra॒jābhyo॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka̭rmā॒ tasya॒ mano̭ vaiśvakarma॒ṇa-ṅgrī॒ṣmo mā̭na॒sastri॒ṣṭuggrai॒ṣmī tri॒ṣṭubha̭ ai॒ḍamai॒ḍā-da̭ntaryā॒mo᳚ 'ntaryā॒mā-tpa̭ñcada॒śaḥ pa̭ñcada॒śā-dbṛ॒ha-dbṛ̭ha॒to bha॒radvā̭ja॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ mano̭ [tvayā॒ manaḥ̭, gṛ॒hṇā॒mi॒ pra॒jābhyo॒-'ya-] 2
gṛhṇāmi pra॒jābhyo॒-'ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒stasya॒ cakṣṷrvaiśvavyaca॒saṃ-va~॒r॒ṣāṇi̭ cākṣu॒ṣāṇi॒ jaga̭tī vā॒r॒ṣī jaga̭tyā॒ ṛkṣa̭ma॒mṛkṣa̭mācchu॒kra-śśu॒krā-thsa̭ptada॒śa-ssa̭ptada॒śā-dvai̭rū॒paṃ-vai~̭rū॒pā-dvi॒śvāmi̭tra॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ cakṣṷrgṛhṇāmi pra॒jābhya̭ i॒damṷtta॒rā-thsuva॒stasya॒ śrotragṃ̭ sau॒vagṃ śa॒racchrau॒trya̭nu॒ṣṭup-chā̭ra॒dya̭nu॒ṣṭubhaḥ̭ svā॒ragg svā॒rānma॒nthī ma॒nthina̭ ekavi॒gṃ॒śa ḙkavi॒gṃ॒śā-dvai̭rā॒jaṃ-vai~̭rā॒jājja॒mada̭gni॒r॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ [gṛhītayā, tvayā॒] 3
tvayā॒ śrotra̭-ṅgṛhṇāmi pra॒jābhya̭ i॒yamu॒pari̭ ma॒tistasyai॒ vāmmā॒tī hḙma॒nto vā᳚cyāya॒naḥ pa॒ṅktirhai̭ma॒ntī pa॒ktyai-nni॒dhana̭vanni॒dhana̭vata āgraya॒ṇa ā᳚graya॒ṇā-ttri̭ṇavatrayastri॒gṃ॒śau tri̭ṇavatrayastri॒gṃ॒śābhyāgṃ̭ śākvararaiva॒te śā᳚kvararaiva॒tābhyāṃ᳚-vi~॒śvaka॒rmarṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ vāca̭-ṅgṛhṇāmi pra॒jābhyaḥ̭ || 4 ||
(tvayā॒ mano̭-ja॒mada̭gni॒r॒ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭tigṛhītayā-tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)
prācī̭ di॒śāṃ-va~̭sa॒nta ṛ̭tū॒nāma॒gnirde॒vatā॒ brahma॒ dravi̭ṇa-ntri॒vṛ-thstoma॒-ssa ṷ pañcada॒śava̭rtani॒-stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā-mpurovā॒to vāta॒-ssāna̭ga॒ ṛṣi̭rdakṣi॒ṇā di॒śā-ṅgrī॒ṣma ṛ̭tū॒nāmindro̭ de॒vatā᳚ kṣa॒tra-ndravi̭ṇa-mpañcada॒śa-sstoma॒-ssa ṷ saptada॒śa va̭rtani-rdi̭tya॒vāḍ-vaya॒stretā-'yā̭nā-ndakṣiṇādvā॒to vātaḥ̭ sanā॒tana॒ ṛṣiḥ̭ pra॒tīcī̭ di॒śāṃ-va~॒r॒ṣā ṛ̭tū॒nāṃ-vi~śvḙ de॒vā de॒vatā॒ vi- [de॒vatā॒ viṭ, dravi̭ṇagṃ] 5
-ḍdravi̭ṇagṃ saptada॒śa stoma॒-ssa ṷ vekavi॒gṃ॒ śava̭rtani-striva॒thso vayo᳚ dvāpa॒ro-'yā̭nā-mpaścādvā॒to vāto̭-'ha॒bhūna॒ ṛṣi॒rudī̭cī di॒śāgṃ śa॒rad-ṛ̭tū॒nā-mmi॒trāvarṷṇau de॒vatā̭ pu॒ṣṭa-ndravi̭ṇamekavi॒gṃ॒śa-sstoma॒-ssa ṷ triṇa॒vava̭rtani-sturya॒vā-ḍvaya̭ āska॒ndo 'yā̭nāmuttarā-dvā॒to vātaḥ̭ pra॒tna ṛṣi̭rū॒rdhvā di॒śāgṃ hḙmantaśiśi॒rāvṛ̭tū॒nā-mbṛha॒spati̭rde॒vatā॒ varco॒ dravi̭ṇa-ntriṇa॒va stoma॒-ssa ṷ trayastri॒gṃ॒śava̭rtaniḥ paṣṭha॒vādvayo̭ 'bhi॒bhūrayā̭nāṃ-vi~ṣvagvā॒to vātaḥ̭ supa॒rṇa ṛṣiḥ̭ pi॒taraḥ̭ pitāma॒hāḥ pare-'va̭re॒ te naḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantva॒smi-nbrahma̭nna॒smin kṣa॒tre᳚-'syā-mā॒śiṣya॒syā-mpṷro॒dhāyā̭ma॒smin karma̭nna॒syā-nde॒vahū᳚tyām || 6 ||
(viṭ - pa̭ṣṭha॒vā-dvayo॒ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 3)
dhru॒vakṣi̭ti -rdhru॒vayo̭ni-rdhru॒vā-'si̭ dhru॒vāṃ-yo~ni॒mā sī̭da sā॒ddhyā | ukhya̭sya ke॒tu-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā̭da॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || sve dakṣe॒ dakṣa̭pite॒ha sī̭da deva॒trā pṛ̭thi॒vī bṛ̭ha॒tī rarā̭ṇā | svā॒sa॒sthā ta॒nuvā॒ saṃ-vi~̭śasva pi॒tevai̭dhi sū॒nava॒ ā su॒śevā॒-'śvinā᳚ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || ku॒lā॒yinī॒ vasṷmatī vayo॒dhā ra॒yi-nno̭ vardha bahu॒lagṃ su॒vīra᳚m | 7
apāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānā rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭timā॒bhaja̭ntī॒ suva̭rdhehi॒ yaja̭mānāya॒ poṣa̭ma॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || a॒gneḥ purī̭ṣamasi deva॒yānī॒ tā-ntvā॒ viśvḙ a॒bhi gṛ̭ṇantu de॒vāḥ | stoma̭pṛṣṭhā ghṛ॒tava̭tī॒ha sī̭da pra॒jāva̭da॒sme dravi॒ṇā ''ya̭jasvā॒śvinā᳚ 'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || di॒vo mū॒rdhā-'si̭ pṛthi॒vyā nābhi̭rvi॒ṣṭambha̭nī di॒śāmadhi̭patnī॒ bhuva̭nānām | 8
ū॒rmirdra॒phso a॒pāma̭si vi॒śvaka̭rmā ta॒ ṛṣi̭ra॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || sa॒jūr-ṛ॒tubhiḥ̭ sa॒jūrvi॒dhābhiḥ̭ sa॒jūrvasṷbhi-ssa॒jū ru॒drai-ssa॒jūrā̭di॒tyai-ssa॒jūrviśvai᳚rde॒vai-ssa॒jūrde॒vai-ssa॒jūrde॒vairva̭yo-nā॒dhaira॒gnaye᳚ tvā vaiśvāna॒rāyā॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || prā॒ṇa-mmḙ pāhyapā॒na-mmḙ pāhi vyā॒na-mmḙ pāhi॒ cakṣṷrma u॒rvyā vi bhā̭hi॒ śrotra̭-mme ślokayā॒pa-spi॒nvauṣa̭dhīrjinva dvi॒pā-tpā̭hi॒ catṷṣpādava di॒vo vṛṣṭi॒mera̭ya || 9 ||
(su॒vīraṃ॒ - bhuva̭nānā - mu॒rvyā - sa॒ptada̭śa ca) (a. 4)
tryavi॒rvaya̭stri॒ṣṭu-pchando̭ ditya॒vā-ḍvayo̭ vi॒rāṭ chandaḥ॒ pañcā̭vi॒rvayo̭ gāya॒trī chanda̭striva॒thso vaya̭ u॒ṣṇihā॒ chanda̭ sturya॒vā-ḍvayo̭-'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ paṣṭha॒vā-dvayo̭ bṛha॒tī chanda̭ u॒kṣā vayaḥ̭ sa॒tobṛ̭hatī॒ chanda̭ ṛṣa॒bho vayaḥ̭ ka॒kucchando̭ dhe॒nurvayo॒ jaga̭tī॒ chando̭-'na॒ḍvān. vayaḥ̭ pa॒ṅkti śchando̭ ba॒sto vayo̭ viva॒la-ñchando̭ vṛ॒ṣṇirvayo̭ viśā॒la-ñchandaḥ॒ purṷṣo॒ vaya̭ sta॒ndra-ñchando᳚ vyā॒ghro vayo-'nā̭dhṛṣṭa॒-ñchandaḥ̭ si॒gṃ॒ho vaya̭ ścha॒di śchando̭ viṣṭa॒bhoṃ-va~yo-'dhi̭pati॒ śchandaḥ̭ kṣa॒traṃ-va~yo॒ maya̭nda॒-ñchando̭ vi॒śvaka̭rmā॒ vayaḥ̭ parame॒ṣṭhī chando̭ mū॒rdhā vayaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒ śchandaḥ̭ || 10 ||
(purṷṣo॒ vayaḥ॒ - ṣa-ḍvigṃ̭śatiśca) (a. 5)
indrā᳚gnī॒ avya̭thamānā॒miṣṭa̭kā-ndṛgṃhataṃ-yu~॒vam | pṛ॒ṣṭhena॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa-ñca॒ vi bā̭dhatām || vi॒śvaka̭rmā tvā sādayatva॒ntari̭kṣasya pṛ॒ṣṭhe vyaca̭svatī॒-mpratha̭svatī॒-mbhāsva̭tīgṃ sūri॒matī॒mā yā dyā-mbhāsyā pṛ̭thi॒vīmorva̭ntari̭kṣa-ma॒ntari̭kṣaṃ-ya~cchā॒ntari̭kṣa-ndṛgṃhā॒ntari̭kṣa॒-mmā higṃ̭sī॒ rviśva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya̭ vyā॒nāyo̭dā॒nāya̭ prati॒ṣṭhāyai̭ ca॒ritrā̭ya vā॒yustvā॒-'bhi pā̭tu ma॒hyā sva॒styā cha॒rdiṣā॒ [cha॒rdiṣā᳚, śanta̭mena॒ tayā̭] 11
śanta̭mena॒ tayā̭ de॒va̭tayā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || rājñya̭si॒ prācī॒ dig-vi॒rāḍa̭si dakṣi॒ṇā di-khsa॒mrāḍa̭si pra॒tīcī॒ dikh-sva॒rāḍa॒syudī̭cī॒ digadhi̭patnyasi bṛha॒tī digāyṷrme pāhi prā॒ṇa-mmḙ pāhyapā॒na-mmḙ pāhi vyā॒na-mmḙ pāhi॒ cakṣṷrme pāhi॒ śrotra̭-mme pāhi॒ mano̭ me jinva॒ vāca̭-mme pinvā॒ ''tmāna̭-mme pāhi॒ jyoti̭rme yaccha || 12 ||
(cha॒rdiṣā̭ - pinva॒ - ṣaṭca̭) (a. 6)
mā chandaḥ̭ pra॒mā chandaḥ̭ prati॒mā chando᳚-'srī॒vi śchandaḥ̭ pa॒ṅkti śchanda̭ u॒ṣṇihā॒ chando̭ bṛha॒tī chando̭-'nu॒ṣṭu-pchando̭ vi॒rāṭ chando̭ gāya॒trī chanda̭-stri॒ṣṭu-pchando॒ jaga̭tī॒ chandaḥ̭ pṛthi॒vī chando॒ 'ntari̭kṣa॒-ñchando॒ dyau śchanda॒-ssamā॒ śchando॒ nakṣa̭trāṇi॒ chando॒ mana॒ śchando॒ vāk chandaḥ̭ kṛ॒ṣi śchando॒ hira̭ṇya॒-ñchando॒ gau śchando॒ 'jā chando 'śva॒ śchandaḥ̭ || a॒gnirde॒vatā॒ [a॒gnirde॒vatā᳚, vāto̭ de॒vatā॒] 13
vāto̭ de॒vatā॒ sūryo̭ de॒vatā̭ ca॒ndramā̭ de॒vatā॒ vasa̭vo de॒vatā̭ ru॒drā de॒vatā̭ ''di॒tyā de॒vatā॒ viśvḙ de॒vā de॒vatā̭ ma॒ruto̭ de॒vatā॒ bṛha॒spati̭ rde॒vatendro̭ de॒vatā॒ varṷṇo de॒vatā̭ mū॒rdhā-'si॒ rā-ḍdhru॒vā-'si̭ dha॒ruṇā̭ ya॒ntrya̭si॒ yami̭trī॒ṣe tvo॒rje tvā̭ kṛ॒ṣyai tvā॒ kṣemā̭ya tvā॒ yantrī॒ rā-ḍdhru॒vā-'si॒ dhara̭ṇī dha॒rtrya̭si॒ dhari॒tryāyṷṣe tvā॒ varca̭se॒ tvauja̭se tvā॒ balā̭ya tvā || 14 ||
(de॒vatā - ''yṷṣe tvā॒ - ṣaṭ ca̭ ) (a. 7)
ā॒śustri॒vṛ-dbhā॒ntaḥ pa̭ñcada॒śo vyo̭ma saptada॒śaḥ pratū᳚rtiraṣṭāda॒śa stapo̭ navada॒śo̭ 'bhiva॒rta-ssa̭vi॒gṃ॒śo dha॒ruṇa̭ ekavi॒gṃ॒śo varco᳚ dvāvi॒gṃ॒śa-ssa॒mbhara̭ṇastrayovi॒gṃ॒śo yoni̭ścaturvi॒gṃ॒śo garbhāḥ᳚ pañcavi॒gṃ॒śa oja̭striṇa॒vaḥ kratṷrekatri॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā tra̭yastri॒gṃ॒śo bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-ñcatustri॒gṃ॒śo nākaḥ̭ ṣaṭtri॒gṃ॒śo vi̭va॒rto᳚-'ṣṭācatvāri॒gṃ॒śo dha॒rtraśca̭tuṣṭo॒maḥ || 15 ||
(ā॒śuḥ - sa॒ptatrigṃ̭śat) (a. 8)
a॒gnerbhā॒go̭-'si dī॒kṣāyā॒ ādhi̭patya॒-mbrahma̭ spṛ॒ta-ntri॒vṛ-thstoma॒ indra̭sya bhā॒go̭-'si॒ viṣṇo॒rādhi̭patya-ṅkṣa॒tragg spṛ॒ta-mpa̭ñcada॒śa-sstomo̭ nṛ॒cakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'si dhā॒turādhi̭patya-ñja॒nitragg̭ spṛ॒tagṃ sa̭ptada॒śa-sstomo̭ mi॒trasya̭ bhā॒go̭-'si॒ varṷṇa॒syā-''dhi̭patya-ndi॒vo vṛ॒ṣṭirvātā᳚-sspṛ॒tā ḙkavi॒gṃ॒śa-sstomo-'di̭tyai bhā॒go̭-'si pū॒ṣṇa ādhi̭patya॒mojaḥ̭ spṛ॒ta-ntri̭ṇa॒va-sstomo॒ vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'si [ ] 16
ru॒drāṇā॒mādhi̭patya॒-ñcatṷṣpā-thspṛ॒ta-ñca̭turvi॒gṃ॒śa-sstoma̭ ādi॒tyānā᳚-mbhā॒go̭-'si ma॒rutā॒mādhi̭patya॒-ṅgarbhā᳚-sspṛ॒tāḥ pa̭ñcavi॒gṃ॒śa-sstomo̭ de॒vasya̭ savi॒turbhā॒go̭-'si॒ bṛha॒spate॒rādhi̭patyagṃ sa॒mīcī॒rdiśaḥ̭ spṛ॒tāśca̭tuṣṭo॒ma-sstomo॒ yāvā̭nā-mbhā॒go᳚-'syayā̭vānā॒mādhi̭patya-mpra॒jā-sspṛ॒tā-śca̭tu-ścatvāri॒gṃ॒śa-sstoma̭ ṛbhū॒ṇā-mbhā॒go̭-'si॒ viśvḙṣā-nde॒vānā॒mādhi̭patya-mbhū॒ta-nniśā᳚ntagg spṛ॒ta-ntra̭yastri॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ || 17 ||
(vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'si॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 9)
eka̭yā-'stuvata pra॒jā a̭dhīyanta pra॒jāpa̭ti॒radhi̭patirāsī-tti॒sṛbhi̭rastuvata॒ brahmā̭sṛjyata॒ brahma̭ṇa॒spati॒-radhi̭patirāsī-tpa॒ñcabhi̭rastuvata bhū॒tānya̭sṛjyanta bhū॒tānā॒-mpati॒radhi̭patirāsī-thsa॒ptabhi̭rastuvata sapta॒r॒ṣayo̭-'sṛjyanta dhā॒tā-dhi̭patirāsī-nna॒vabhi̭rastuvata pi॒taro̭-'sṛjya॒ntā-'di̭ti॒radhi̭patnyāsī-dekāda॒śabhi̭-rastuvata॒rtavo̭-' sṛjyantā- ''rta॒vo-'dhi̭pati-rāsī-ttrayoda॒śabhi̭-rastuvata॒ māsā̭ asṛjyanta saṃva~thsa॒ro-'dhi̭pati- [-'dhi̭patiḥ, ā॒sī॒-tpa॒ñca॒da॒śabhi̭rastuvata] 18
-rāsī-tpañcada॒śabhi̭rastuvata kṣa॒trama̭sṛjya॒tendro 'dhi̭patirāsī-thsaptada॒śabhi̭rastuvata pa॒śavo̭-'sṛjyanta॒ bṛha॒spati॒radhi̭pati-rāsīnnavada॒śabhi̭-rastuvata śūdrā॒ryāva̭sṛjyetāmahorā॒tre adhi̭patnī āstā॒meka̭vigṃ śatyā-'stuva॒taika̭śaphāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta॒ varu॒ṇo 'dhi̭patirāsī॒-ttrayo̭vigṃśatyā-'stuvata kṣu॒drāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta pū॒ṣā 'dhi̭patirāsī॒-tpañca̭vigṃśatyā 'stuvatā-''ra॒ṇyāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta vā॒yuradhi̭patirāsī-thsa॒ptavigṃ̭śatyā-'stuvata॒ dyāvā̭pṛthi॒vī vyai̭- [dyāvā̭pṛthi॒vī vi, ī॒tāṃ॒-va~sa̭vo ru॒drā] 19
-tāṃ॒-va~sa̭vo ru॒drā ā̭di॒tyā anu॒ vyā̭ya॒-nteṣā॒mādhi̭patyamāsī॒-nnava̭vigṃ śatyā-'stuvata॒ vana॒spata̭yo-'sṛjyanta॒ somo 'dhi̭patirāsī॒-deka̭trigṃśatā 'stuvata pra॒jā a̭sṛjyanta॒ yāvā̭nā॒-ñcāyā̭vānā॒-ñcā-''dhi̭patyamāsī॒-ttraya̭strigṃśatā 'stuvata bhū॒tānya̭śāmya-npra॒jāpa̭tiḥ parame॒ṣṭhyadhi̭patirāsīt || 20 ||
(saṃ॒va~॒thsa॒ro-'dhi̭pati॒- rvi - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
i॒yame॒va sā yā pra̭tha॒mā vyauccha̭da॒ntara॒syā-ñca̭rati॒ pravi̭ṣṭā | va॒dhūrja̭jāna nava॒gajjani̭trī॒ traya̭ enā-mmahi॒mānaḥ̭ sacante || chanda̭svatī u॒ṣasā॒ pepi̭śāne samā॒naṃ-yo~ni॒manṷ sa॒ñcara̭ntī | sūrya̭patnī॒ vi ca̭rataḥ prajāna॒tī ke॒tu-ṅkṛ̭ṇvā॒ne a॒jara॒ bhūri̭retasā || ṛ॒tasya॒ panthā॒manṷ ti॒sra ā-'gu॒strayo̭ gha॒rmāso॒ anu॒ jyoti॒ṣā-''guḥ̭ | pra॒jāmekā॒ rakṣa॒tyūrja॒mekā᳚ [ ] 21
vra॒tamekā̭ rakṣati devayū॒nām || ca॒tu॒ṣṭo॒mo a̭bhava॒dyā tu॒rīyā̭ ya॒jñasya̭ pa॒kṣāvṛ̭ṣayo॒ bhava̭ntī | gā॒ya॒trī-ntri॒ṣṭubha॒-ñja̭gatīmanu॒ṣṭubha̭-mbṛ॒hada॒rkaṃ-yu~̭ñjā॒nā-ssuva॒rā-'bha̭ranni॒dam || pa॒ñcabhi̭rdhā॒tā vi da̭dhāvi॒daṃ-ya~-ttāsā॒g॒ svasṝ̭rajanaya॒-tpañca̭pañca | tāsā̭mu yanti praya॒veṇa॒ pañca॒ nānā̭ rū॒pāṇi॒ krata̭vo॒ vasā̭nāḥ || tri॒gṃ॒śa-thsvasā̭ra॒ upa̭yanti niṣkṛ॒tagṃ sa̭mā॒na-ṅke॒tu-mpra̭timu॒ñcamā̭nāḥ | 22
ṛ॒tūgsta̭nvate ka॒vayaḥ̭ prajāna॒tīrmaddhyḙchandasaḥ॒ pari̭ yanti॒ bhāsva̭tīḥ || jyoti̭ṣmatī॒ prati̭ muñcate॒ nabho॒ rātrī̭ de॒vī sūrya̭sya vra॒tāni̭ | vi pa̭śyanti pa॒śavo॒ jāya̭mānā॒ nānā̭rūpā mā॒tura॒syā u॒pasthe᳚ || e॒kā॒ṣṭa॒kā tapa̭sā॒ tapya̭mānā ja॒jāna॒ garbha̭-mmahi॒māna॒mindra᳚m | tena॒ dasyū॒n vya̭sahanta de॒vā ha॒ntā-'sṷrāṇā-mabhava॒cchacī̭bhiḥ || anā̭nujāmanu॒jā-mmāma̭karta sa॒tyaṃ-va~da॒ntyanvi̭ccha e॒tat | bhū॒yāsa̭- [bhū॒yāsa᳚m, a॒sya॒ su॒ma॒tau yathā̭] 23
masya suma॒tau yathā̭ yū॒yama॒nyā vo̭ a॒nyāmati॒ mā pra yṷkta || abhū॒nmama̭ suma॒tau vi॒śvavḙdā॒ āṣṭa̭ prati॒ṣṭhāmavi̭da॒ddhi gā॒dham | bhū॒yāsa̭masya suma॒tau yathā̭ yū॒yama॒nyā vo̭ a॒nyāmati॒ mā prayṷkta || pañca॒ vyṷṣṭī॒ranu॒ pañca॒ dohā॒ gā-mpañca̭nāmnīmṛ॒tavo-'nu॒ pañca̭ | pañca॒ diśaḥ̭ pañcada॒śena̭ kḷ॒ptā-ssa̭mā॒namū᳚rdhnīra॒bhi lo॒kameka᳚m || 24 ||
ṛ॒tasya॒ garbhaḥ̭ pratha॒mā vyū॒ṣuṣya॒pāmekā̭ mahi॒māna̭-mbibharti | sūrya॒syaikā॒ cara̭ti niṣkṛ॒teṣṷ gha॒rmasyaikā̭ savi॒taikā॒-nni ya̭cchati || yā pra̭tha॒mā vyauccha॒-thsā dhe॒nura̭bhavadya॒me | sā naḥ॒ paya̭svatī dhu॒kṣvotta̭rāmuttarā॒gṃ॒ samā᳚m || śu॒krarṣa̭bhā॒ nabha̭sā॒ jyoti॒ṣā ''gā᳚-dvi॒śvarṷ̄pā śaba॒līra॒gnikḙtuḥ | sa॒mā॒namarthagg̭ svapa॒syamā̭nā॒ bibhra̭tī ja॒rāma̭jara uṣa॒ ā-'gāḥ᳚ || ṛ॒tū॒nā-mpatnī᳚ pratha॒meyamā-'gā॒dahnā᳚-nne॒trī ja̭ni॒trī pra॒jānā᳚m | ekā̭ sa॒tī ba̭hu॒dhoṣo॒ vyṷccha॒syajī᳚rṇā॒ tva-ñja̭rayasi॒ sarva̭ma॒nyat || 25 ||
(ūrja॒mekā᳚ - pratimu॒ñcamā̭nā - bhū॒yāsa॒ - mekaṃ॒ - patnye kā॒nna vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 11)
agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | a॒sme dī̭dihi su॒manā॒ ahḙḍa॒-ntava̭ syā॒gṃ॒ śarma̭-ntri॒varṷ̄tha u॒dbhit || saha̭sā jā॒tā-npraṇṷdāna-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | adhi̭ no brūhi sumana॒syamā̭no va॒yagg syā̭ma॒ praṇṷdā na-ssa॒patnāṋ || ca॒tu॒śca॒tvā॒ri॒gṃ॒śa-sstomo॒ varco॒ dravi̭ṇagṃ ṣoḍa॒śa-sstoma॒ ojo॒ dravi̭ṇa-mpṛthi॒vyāḥ purī̭ṣama॒- [purī̭ṣamasi, aphso॒ nāma̭ |] 26
-syaphso॒ nāma̭ | eva॒ śchando॒ vari̭va॒ śchandaḥ̭ śa॒bhūṃ śchandaḥ̭ pari॒bhū śchanda̭ ā॒cchacchando॒ mana॒ śchando॒ vyaca॒ śchanda॒-ssindhu॒ śchandaḥ̭ samu॒dra-ñchandaḥ̭ sali॒la-ñchandaḥ̭ saṃ॒ya~cchando̭ vi॒yacchando̭ bṛ॒hacchando̭ rathanta॒ra-ñchando̭ nikā॒ya śchando̭ viva॒dha śchando॒ gira॒ śchando॒ bhraja॒ śchandaḥ̭ sa॒ṣṭu-pchando̭ 'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ ka॒kucchanda̭ strika॒kucchandaḥ̭ kā॒vya-ñchando᳚ -'ṅku॒pa-ñchandaḥ̭ [-'ṅku॒pa-ñchandaḥ̭, pa॒dapa̭ṅkti॒ śchando॒] 27
pa॒dapa̭ṅkti॒ śchando॒ 'kṣara̭paṅkti॒ śchando̭ viṣṭā॒rapa̭ṅkti॒ śchandaḥ̭ kṣu॒ro bhṛjvā॒ñchandaḥ̭ pra॒cchacchandaḥ̭ pa॒kṣa śchanda॒ eva॒ śchando॒ vari̭va॒ śchando॒ vaya॒ śchando̭ vaya॒skṛcchando̭ viśā॒la-ñchando॒ viṣpa̭rdhā॒ śchanda̭ ścha॒di śchando̭ dūroha॒ṇa-ñchanda̭sta॒ndra-ñchando᳚ 'ṅkā॒ṅka-ñchandaḥ̭ || 28 ||
(a॒sya॒ - ṅku॒pañchanda॒ - straya̭strigṃśacca) (a. 12)
a॒gnirvṛ॒trāṇi̭ jaṅghana-ddraviṇa॒syurvi̭pa॒nyayā᳚ | sami̭ddha-śśu॒kra āhṷtaḥ || tvagṃ so̭māsi॒ satpa̭ti॒stvagṃ rājo॒ta vṛ̭tra॒hā | tva-mbha॒dro a̭si॒ kratuḥ̭ || bha॒drā tḙ agne svanīka sa॒dṛṅggho॒rasya̭ sa॒to viṣṷṇasya॒ cāruḥ̭ | na ya-ttḙ śo॒cistama̭sā॒ vara̭nta॒ na dhva॒smāna̭sta॒nuvi॒ repa॒ ā dhuḥ̭ || bha॒dra-ntḙ agne sahasi॒nnanī̭kamupā॒ka ā ro̭cate॒ sūrya̭sya | 29
ruśa̭-ddṛ॒śe da̭dṛśe nakta॒yā ci॒darū᳚kṣita-ndṛ॒śa ā rū॒pe anna᳚m || sainā-'nī̭kena suvi॒datro̭ a॒sme yaṣṭā̭ de॒vāgṃ āya̭jiṣṭha-ssva॒sti | ada̭bdho go॒pā u॒ta naḥ̭ para॒spā agne᳚ dyu॒madu॒ta re॒va-ddi̭dīhi || sva॒sti no̭ di॒vo a̭gne pṛthi॒vyā vi॒śvāyṷrdhehi ya॒jathā̭ya deva | ya-thsī॒mahi̭ divijāta॒ praśa̭sta॒-ntada॒smāsu॒ dravi̭ṇa-ndhehi ci॒tram || yathā̭ hota॒rmanṷṣo [hota॒rmanṷṣaḥ, de॒vatā̭tā] 30
de॒vatā̭tā ya॒jñebhiḥ̭ sūno sahaso॒ yajā̭si | e॒vā no̭ a॒dya sa̭ma॒nā sa̭mā॒nānu॒-śanna̭gna uśa॒to ya̭kṣi de॒vān || a॒gnimī̭ḍe pu॒rohi̭taṃ-ya~॒jñasya̭ de॒vamṛ॒tvija᳚m | hotā̭ragṃ ratna॒dhāta̭mam || vṛṣā̭ soma dyu॒māgṃ a̭si॒ vṛṣā̭ deva॒ vṛṣa̭vrataḥ | vṛṣā॒ dharmā̭ṇi dadhiṣe || sānta̭panā i॒dagṃ ha॒virmarṷta॒stajjṷjuṣṭana | yu॒ṣmāko॒tī ri̭śādasaḥ || yo no॒ marto̭ vasavo durhṛṇā॒yusti॒ra-ssa॒tyāni̭ maruto॒ [marutaḥ, jighāgṃ̭sāt |] 31
jighāgṃ̭sāt | dru॒haḥ pāśa॒-mprati॒ sa mṷcīṣṭa॒ tapi̭ṣṭhena॒ tapa̭sā hantanā॒ tam || saṃ॒va~॒thsa॒rīṇā̭ ma॒rutaḥ̭ sva॒rkā ṷru॒kṣayā॒-ssaga̭ṇā॒ mānṷṣeṣu | te᳚-'sma-tpāśā॒-npra mṷñca॒ntvagṃha̭sa-ssāntapa॒nā ma̭di॒rā mā̭dayi॒ṣṇavaḥ̭ || pi॒prī॒hi de॒vāgṃ ṷśa॒to ya̭viṣṭha vi॒dvāgṃ ṛ॒tūgṃr-ṛ̭tupate yaje॒ha | ye daivyā̭ ṛ॒tvija॒stebhi̭ragne॒ tvagṃ hotṝ̭ṇāma॒syāya̭jiṣṭhaḥ || agne॒ yada॒dya vi॒śo a̭ddhvarasya hotaḥ॒ pāva̭ka [pāva̭ka, śo॒ce॒ veṣṭvagṃ hi] 32
śoce॒ veṣṭvagṃ hi yajvā᳚ | ṛ॒tā ya̭jāsi mahi॒nā vi yadbhūrha॒vyā va̭ha yaviṣṭha॒ yā tḙ a॒dya || a॒gninā̭ ra॒yi-ma̭śñava॒-tpoṣa̭me॒va di॒vedi̭ve | ya॒śasaṃ̭-vī~॒rava̭ttamam || ga॒ya॒sphāno̭ amīva॒hā va̭su॒vi-tpṷṣṭi॒vardha̭naḥ | su॒mi॒tra-sso̭ma no bhava || gṛha̭medhāsa॒ ā ga̭ta॒ marṷto॒ mā-'pa̭ bhūtana | pra॒mu॒ñcanto̭ no॒ agṃha̭saḥ || pū॒rvībhi॒r॒hi da̭dāśi॒ma śa॒radbhi̭rmaruto va॒yam | maho̭bhi- [maho̭bhiḥ, ca॒r॒ṣa॒ṇī॒nām |] 33
-ścarṣaṇī॒nām || prabu॒ddhniyā̭ īrate vo॒ mahāgṃ̭si॒ praṇāmā̭ni prayajyavastiraddhvam | sa॒ha॒sriya॒-ndamya̭-mbhā॒game॒ta-ṅgṛ̭hame॒dhīya̭-mmaruto juṣaddhvam || upa॒ yameti̭ yuva॒ti-ssu॒dakṣa̭-ndo॒ṣā vastor̭. ha॒viṣma̭tī ghṛ॒tācī᳚ | upa॒ svaina̭ma॒rama̭tirva-sū॒yuḥ || i॒mo a̭gne vī॒tata̭māni ha॒vyā 'ja̭sro vakṣi de॒vatā̭ti॒maccha̭ | prati̭ na īgṃ sura॒bhīṇi̭ viyantu || krī॒ḍaṃ-va~॒-śśardho॒ mārṷtamana॒rvāṇagṃ̭ rathe॒śubha᳚m | 34
kaṇvā̭ a॒bhi pra gā̭yata || atyā̭so॒ na ye ma॒ruta॒-ssvañco̭ yakṣa॒dṛśo॒ na śu॒bhaya̭nta॒ maryāḥ᳚ | te ha̭rmye॒ṣṭhā-śśiśa̭vo॒ na śu॒bhrā va॒thsāso॒ na pra̭krī॒ḍinaḥ̭ payo॒dhāḥ || praiṣā॒majmḙṣu vithu॒reva̭ rejate॒ bhūmi॒ryāmḙṣu॒ yaddha̭ yu॒ñjatḙ śu॒bhe | te krī॒ḍayo॒ dhuna̭yo॒ bhrāja̭dṛṣṭaya-ssva॒ya-mma̭hi॒tva-mpa̭nayanta॒ dhūta̭yaḥ || u॒pa॒hva॒reṣu॒ yadaci̭ddhvaṃ-ya~॒yiṃ-va~ya̭ iva marutaḥ॒ kena̭ [kena̭, ci॒-tpa॒thā |] 35
ci-tpa॒thā | ścota̭nti॒ kośā॒ upa̭ vo॒ rathe॒ṣvā ghṛ॒tamṷkṣatā॒ madhṷvarṇa॒marca̭te || a॒gnima̭gni॒gṃ॒ havī̭mabhi॒-ssadā̭ havanta vi॒śpati᳚m | ha॒vya॒vāha̭-mpurupri॒yam || tagṃ hi śaśva̭nta॒ īḍa̭te sru॒cā de॒va-ṅghṛ̭ta॒ścutā᳚ | a॒gnigṃ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve || indrā᳚gnī roca॒nā di॒va-śśñatha̭dvṛ॒tra mindraṃ̭-vo~ vi॒śvata॒sparīndra॒-nnaro॒ viśva̭karman. ha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒no viśva̭karman. ha॒viṣā॒ vardha̭nena || 36 ||
(sūrya̭sya॒ - manṷṣo - marutaḥ॒ - pāva̭ka॒ - maho̭bhī - rathe॒śubha॒ - ṅkena॒ - ṣaḍca̭tvārigṃśacca) (a. 13)
(a॒pāntvema̭ - nna॒ya-mpu॒ro bhuvaḥ॒ - prācī᳚ - dhru॒vakṣi̭ti॒ - stryavi॒ - rindrā᳚gnī॒ - mā chanda̭ - ā॒śustri॒vṛ - da॒gnerbhā॒go᳚ - 'syeka̭ - ye॒yame॒va sā yā - 'gnḙ jā॒tā - na॒gnirvṛ॒trāṇi॒ - trayo̭daśa )
(a॒pāntve - ndrā᳚gnī - i॒yame॒va - de॒vatā̭tā॒ - ṣaṭtrigṃ̭śat )
(a॒pāntvema̭n, ha॒viṣā॒ vardha̭nena)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थकाण्डे तृतीयः प्रश्नः - चितिवर्णनं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अ॒पा-न्त्वेम᳚न्-थ्सादयाम्य॒पा-न्त्वोद्म᳚न्-थ्सादयाम्य॒पा-न्त्वा॒ भस्म᳚न्-थ्सादयाम्य॒पा-न्त्वा॒ ज्योति॑षि सादयाम्य॒पा-न्त्वा-ऽय॑ने सादयाम्यर्ण॒वे सद॑ने सीद समु॒द्रे सद॑ने सीद सलि॒ले सद॑ने सीदा॒पा-ङ्क्षये॑ सीदा॒पाग्ं सधि॑षि सीदा॒पा-न्त्वा॒ सद॑ने सादयाम्य॒पा-न्त्वा॑ स॒धस्थे॑ सादयाम्य॒पा-न्त्वा॒ पुरी॑षे सादयाम्य॒पा-न्त्वा॒ योनौ॑ सादयाम्य॒पा-न्त्वा॒ पाथ॑सि सादयामि गाय॒त्री छन्द॑-स्त्रि॒ष्टु-प्छन्दो॒ जग॑ती॒ छन्दो॑-ऽनु॒ष्टु-प्छन्दः॑ प॒ङ्क्तिश्छन्दः॑ ॥ 1 ॥
(योनौ॒ - पञ्च॑दश च) (अ. 1)
अ॒य-म्पु॒रो भुव॒स्तस्य॑ प्रा॒णो भौ॑वाय॒नो व॑स॒न्तः प्रा॑णाय॒नो गा॑य॒त्री वा॑स॒न्ती गा॑यत्रि॒यै गा॑य॒त्र-ङ्गा॑य॒त्रादु॑पा॒ग्ं॒ शुरु॑पा॒ग्ं॒ शोस्त्रि॒वृ-त्त्रि॒वृतो॑ रथन्त॒रग्ं र॑थन्त॒रा-द्वसि॑ष्ठ॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑ति गृहीतया॒ त्वया᳚ प्रा॒ण-ङ्गृ॑ह्णामि प्र॒जाभ्यो॒-ऽय-न्द॑क्षि॒णा वि॒श्वक॑र्मा॒ तस्य॒ मनो॑ वैश्वकर्म॒ण-ङ्ग्री॒ष्मो मा॑न॒सस्त्रि॒ष्टुग्ग्रै॒ष्मी त्रि॒ष्टुभ॑ ऐ॒डमै॒डा-द॑न्तर्या॒मो᳚ ऽन्तर्या॒मा-त्प॑ञ्चद॒शः प॑ञ्चद॒शा-द्बृ॒ह-द्बृ॑ह॒तो भ॒रद्वा॑ज॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑ति गृहीतया॒ त्वया॒ मनो॑ [त्वया॒ मनः॑, गृ॒ह्णा॒मि॒ प्र॒जाभ्यो॒-ऽय-] 2
गृह्णामि प्र॒जाभ्यो॒-ऽय-म्प॒श्चा-द्वि॒श्वव्य॑चा॒स्तस्य॒ चक्षु॑र्वैश्वव्यच॒सं-वँ॒र्॒षाणि॑ चाक्षु॒षाणि॒ जग॑ती वा॒र्॒षी जग॑त्या॒ ऋक्ष॑म॒मृक्ष॑माच्छु॒क्र-श्शु॒क्रा-थ्स॑प्तद॒श-स्स॑प्तद॒शा-द्वै॑रू॒पं-वैँ॑रू॒पा-द्वि॒श्वामि॑त्र॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑ति गृहीतया॒ त्वया॒ चक्षु॑र्गृह्णामि प्र॒जाभ्य॑ इ॒दमु॑त्त॒रा-थ्सुव॒स्तस्य॒ श्रोत्रग्ं॑ सौ॒वग्ं श॒रच्छ्रौ॒त्र्य॑नु॒ष्टुप्-छा॑र॒द्य॑नु॒ष्टुभः॑ स्वा॒रग्ग् स्वा॒रान्म॒न्थी म॒न्थिन॑ एकवि॒ग्ं॒श ए॑कवि॒ग्ं॒शा-द्वै॑रा॒जं-वैँ॑रा॒जाज्ज॒मद॑ग्नि॒र्॒ ऋषिः॑ प्र॒जाप॑ति गृहीतया॒ [गृहीतया, त्वया॒] 3
त्वया॒ श्रोत्र॑-ङ्गृह्णामि प्र॒जाभ्य॑ इ॒यमु॒परि॑ म॒तिस्तस्यै॒ वाम्मा॒ती हे॑म॒न्तो वा᳚च्याय॒नः प॒ङ्क्तिर्है॑म॒न्ती प॒क्त्यै-न्नि॒धन॑वन्नि॒धन॑वत आग्रय॒ण आ᳚ग्रय॒णा-त्त्रि॑णवत्रयस्त्रि॒ग्ं॒शौ त्रि॑णवत्रयस्त्रि॒ग्ं॒शाभ्याग्ं॑ शाक्वररैव॒ते शा᳚क्वररैव॒ताभ्यां᳚-विँ॒श्वक॒र्मर्षिः॑ प्र॒जाप॑ति गृहीतया॒ त्वया॒ वाच॑-ङ्गृह्णामि प्र॒जाभ्यः॑ ॥ 4 ॥
(त्वया॒ मनो॑-ज॒मद॑ग्नि॒र्॒ऋषिः॑ प्र॒जाप॑तिगृहीतया-त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 2)
प्राची॑ दि॒शां-वँ॑स॒न्त ऋ॑तू॒नाम॒ग्निर्दे॒वता॒ ब्रह्म॒ द्रवि॑ण-न्त्रि॒वृ-थ्स्तोम॒-स्स उ॑ पञ्चद॒शव॑र्तनि॒-स्त्र्यवि॒र्वयः॑ कृ॒तमया॑ना-म्पुरोवा॒तो वात॒-स्सान॑ग॒ ऋषि॑र्दक्षि॒णा दि॒शा-ङ्ग्री॒ष्म ऋ॑तू॒नामिन्द्रो॑ दे॒वता᳚ क्ष॒त्र-न्द्रवि॑ण-म्पञ्चद॒श-स्स्तोम॒-स्स उ॑ सप्तद॒श व॑र्तनि-र्दि॑त्य॒वाड्-वय॒स्त्रेता-ऽया॑ना-न्दक्षिणाद्वा॒तो वातः॑ सना॒तन॒ ऋषिः॑ प्र॒तीची॑ दि॒शां-वँ॒र्॒षा ऋ॑तू॒नां-विँश्वे॑ दे॒वा दे॒वता॒ वि- [दे॒वता॒ विट्, द्रवि॑णग्ं] 5
-ड्द्रवि॑णग्ं सप्तद॒श स्तोम॒-स्स उ॑ वेकवि॒ग्ं॒ शव॑र्तनि-स्त्रिव॒थ्सो वयो᳚ द्वाप॒रो-ऽया॑ना-म्पश्चाद्वा॒तो वातो॑-ऽह॒भून॒ ऋषि॒रुदी॑ची दि॒शाग्ं श॒रद्-ऋ॑तू॒ना-म्मि॒त्रावरु॑णौ दे॒वता॑ पु॒ष्ट-न्द्रवि॑णमेकवि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॒-स्स उ॑ त्रिण॒वव॑र्तनि-स्तुर्य॒वा-ड्वय॑ आस्क॒न्दो ऽया॑नामुत्तरा-द्वा॒तो वातः॑ प्र॒त्न ऋषि॑रू॒र्ध्वा दि॒शाग्ं हे॑मन्तशिशि॒रावृ॑तू॒ना-म्बृह॒स्पति॑र्दे॒वता॒ वर्चो॒ द्रवि॑ण-न्त्रिण॒व स्तोम॒-स्स उ॑ त्रयस्त्रि॒ग्ं॒शव॑र्तनिः पष्ठ॒वाद्वयो॑ ऽभि॒भूरया॑नां-विँष्वग्वा॒तो वातः॑ सुप॒र्ण ऋषिः॑ पि॒तरः॑ पिताम॒हाः परे-ऽव॑रे॒ ते नः॑ पान्तु॒ ते नो॑-ऽवन्त्व॒स्मि-न्ब्रह्म॑न्न॒स्मिन् क्ष॒त्रे᳚-ऽस्या-मा॒शिष्य॒स्या-म्पु॑रो॒धाया॑म॒स्मिन् कर्म॑न्न॒स्या-न्दे॒वहू᳚त्याम् ॥ 6 ॥
(विट् - प॑ष्ठ॒वा-द्वयो॒ - ऽष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 3)
ध्रु॒वक्षि॑ति -र्ध्रु॒वयो॑नि-र्ध्रु॒वा-ऽसि॑ ध्रु॒वां-योँनि॒मा सी॑द सा॒द्ध्या । उख्य॑स्य के॒तु-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता॑द॒श्विना᳚-ऽद्ध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा᳚ ॥ स्वे दक्षे॒ दक्ष॑पिते॒ह सी॑द देव॒त्रा पृ॑थि॒वी बृ॑ह॒ती ररा॑णा । स्वा॒स॒स्था त॒नुवा॒ सं-विँ॑शस्व पि॒तेवै॑धि सू॒नव॒ आ सु॒शेवा॒-ऽश्विना᳚द्ध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा᳚ ॥ कु॒ला॒यिनी॒ वसु॑मती वयो॒धा र॒यि-न्नो॑ वर्ध बहु॒लग्ं सु॒वीर᳚म् । 7
अपाम॑ति-न्दुर्म॒ति-म्बाध॑माना रा॒यस्पोषे॑ य॒ज्ञप॑तिमा॒भज॑न्ती॒ सुव॑र्धेहि॒ यज॑मानाय॒ पोष॑म॒श्विना᳚-ऽद्ध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा᳚ ॥ अ॒ग्नेः पुरी॑षमसि देव॒यानी॒ ता-न्त्वा॒ विश्वे॑ अ॒भि गृ॑णन्तु दे॒वाः । स्तोम॑पृष्ठा घृ॒तव॑ती॒ह सी॑द प्र॒जाव॑द॒स्मे द्रवि॒णा ऽऽय॑जस्वा॒श्विना᳚ ऽद्ध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा᳚ ॥ दि॒वो मू॒र्धा-ऽसि॑ पृथि॒व्या नाभि॑र्वि॒ष्टम्भ॑नी दि॒शामधि॑पत्नी॒ भुव॑नानाम् । 8
ऊ॒र्मिर्द्र॒फ्सो अ॒पाम॑सि वि॒श्वक॑र्मा त॒ ऋषि॑र॒श्विना᳚-ऽद्ध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा᳚ ॥ स॒जूर्-ऋ॒तुभिः॑ स॒जूर्वि॒धाभिः॑ स॒जूर्वसु॑भि-स्स॒जू रु॒द्रै-स्स॒जूरा॑दि॒त्यै-स्स॒जूर्विश्वै᳚र्दे॒वै-स्स॒जूर्दे॒वै-स्स॒जूर्दे॒वैर्व॑यो-ना॒धैर॒ग्नये᳚ त्वा वैश्वान॒राया॒श्विना᳚-ऽद्ध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा᳚ ॥ प्रा॒ण-म्मे॑ पाह्यपा॒न-म्मे॑ पाहि व्या॒न-म्मे॑ पाहि॒ चक्षु॑र्म उ॒र्व्या वि भा॑हि॒ श्रोत्र॑-म्मे श्लोकया॒प-स्पि॒न्वौष॑धीर्जिन्व द्वि॒पा-त्पा॑हि॒ चतु॑ष्पादव दि॒वो वृष्टि॒मेर॑य ॥ 9 ॥
(सु॒वीरं॒ - भुव॑नाना - मु॒र्व्या - स॒प्तद॑श च) (अ. 4)
त्र्यवि॒र्वय॑स्त्रि॒ष्टु-प्छन्दो॑ दित्य॒वा-ड्वयो॑ वि॒राट् छन्दः॒ पञ्चा॑वि॒र्वयो॑ गाय॒त्री छन्द॑स्त्रिव॒थ्सो वय॑ उ॒ष्णिहा॒ छन्द॑ स्तुर्य॒वा-ड्वयो॑-ऽनु॒ष्टु-प्छन्दः॑ पष्ठ॒वा-द्वयो॑ बृह॒ती छन्द॑ उ॒क्षा वयः॑ स॒तोबृ॑हती॒ छन्द॑ ऋष॒भो वयः॑ क॒कुच्छन्दो॑ धे॒नुर्वयो॒ जग॑ती॒ छन्दो॑-ऽन॒ड्वान्. वयः॑ प॒ङ्क्ति श्छन्दो॑ ब॒स्तो वयो॑ विव॒ल-ञ्छन्दो॑ वृ॒ष्णिर्वयो॑ विशा॒ल-ञ्छन्दः॒ पुरु॑षो॒ वय॑ स्त॒न्द्र-ञ्छन्दो᳚ व्या॒घ्रो वयो-ऽना॑धृष्ट॒-ञ्छन्दः॑ सि॒ग्ं॒हो वय॑ श्छ॒दि श्छन्दो॑ विष्ट॒भों-वँयो-ऽधि॑पति॒ श्छन्दः॑ क्ष॒त्रं-वँयो॒ मय॑न्द॒-ञ्छन्दो॑ वि॒श्वक॑र्मा॒ वयः॑ परमे॒ष्ठी छन्दो॑ मू॒र्धा वयः॑ प्र॒जाप॑ति॒ श्छन्दः॑ ॥ 10 ॥
(पुरु॑षो॒ वयः॒ - ष-ड्विग्ं॑शतिश्च) (अ. 5)
इन्द्रा᳚ग्नी॒ अव्य॑थमाना॒मिष्ट॑का-न्दृग्ंहतं-युँ॒वम् । पृ॒ष्ठेन॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष-ञ्च॒ वि बा॑धताम् ॥ वि॒श्वक॑र्मा त्वा सादयत्व॒न्तरि॑क्षस्य पृ॒ष्ठे व्यच॑स्वती॒-म्प्रथ॑स्वती॒-म्भास्व॑तीग्ं सूरि॒मती॒मा या द्या-म्भास्या पृ॑थि॒वीमोर्व॑न्तरि॑क्ष-म॒न्तरि॑क्षं-यँच्छा॒न्तरि॑क्ष-न्दृग्ंहा॒न्तरि॑क्ष॒-म्मा हिग्ं॑सी॒ र्विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नायो॑दा॒नाय॑ प्रति॒ष्ठायै॑ च॒रित्रा॑य वा॒युस्त्वा॒-ऽभि पा॑तु म॒ह्या स्व॒स्त्या छ॒र्दिषा॒ [छ॒र्दिषा᳚, शन्त॑मेन॒ तया॑] 11
शन्त॑मेन॒ तया॑ दे॒व॑तया-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ राज्ञ्य॑सि॒ प्राची॒ दिग्-वि॒राड॑सि दक्षि॒णा दि-ख्स॒म्राड॑सि प्र॒तीची॒ दिख्-स्व॒राड॒स्युदी॑ची॒ दिगधि॑पत्न्यसि बृह॒ती दिगायु॑र्मे पाहि प्रा॒ण-म्मे॑ पाह्यपा॒न-म्मे॑ पाहि व्या॒न-म्मे॑ पाहि॒ चक्षु॑र्मे पाहि॒ श्रोत्र॑-म्मे पाहि॒ मनो॑ मे जिन्व॒ वाच॑-म्मे पिन्वा॒ ऽऽत्मान॑-म्मे पाहि॒ ज्योति॑र्मे यच्छ ॥ 12 ॥
(छ॒र्दिषा॑ - पिन्व॒ - षट्च॑) (अ. 6)
मा छन्दः॑ प्र॒मा छन्दः॑ प्रति॒मा छन्दो᳚-ऽस्री॒वि श्छन्दः॑ प॒ङ्क्ति श्छन्द॑ उ॒ष्णिहा॒ छन्दो॑ बृह॒ती छन्दो॑-ऽनु॒ष्टु-प्छन्दो॑ वि॒राट् छन्दो॑ गाय॒त्री छन्द॑-स्त्रि॒ष्टु-प्छन्दो॒ जग॑ती॒ छन्दः॑ पृथि॒वी छन्दो॒ ऽन्तरि॑क्ष॒-ञ्छन्दो॒ द्यौ श्छन्द॒-स्समा॒ श्छन्दो॒ नक्ष॑त्राणि॒ छन्दो॒ मन॒ श्छन्दो॒ वाक् छन्दः॑ कृ॒षि श्छन्दो॒ हिर॑ण्य॒-ञ्छन्दो॒ गौ श्छन्दो॒ ऽजा छन्दो ऽश्व॒ श्छन्दः॑ ॥ अ॒ग्निर्दे॒वता॒ [अ॒ग्निर्दे॒वता᳚, वातो॑ दे॒वता॒] 13
वातो॑ दे॒वता॒ सूर्यो॑ दे॒वता॑ च॒न्द्रमा॑ दे॒वता॒ वस॑वो दे॒वता॑ रु॒द्रा दे॒वता॑ ऽऽदि॒त्या दे॒वता॒ विश्वे॑ दे॒वा दे॒वता॑ म॒रुतो॑ दे॒वता॒ बृह॒स्पति॑ र्दे॒वतेन्द्रो॑ दे॒वता॒ वरु॑णो दे॒वता॑ मू॒र्धा-ऽसि॒ रा-ड्ध्रु॒वा-ऽसि॑ ध॒रुणा॑ य॒न्त्र्य॑सि॒ यमि॑त्री॒षे त्वो॒र्जे त्वा॑ कृ॒ष्यै त्वा॒ क्षेमा॑य त्वा॒ यन्त्री॒ रा-ड्ध्रु॒वा-ऽसि॒ धर॑णी ध॒र्त्र्य॑सि॒ धरि॒त्र्यायु॑षे त्वा॒ वर्च॑से॒ त्वौज॑से त्वा॒ बला॑य त्वा ॥ 14 ॥
(दे॒वता - ऽऽयु॑षे त्वा॒ - षट् च॑ ) (अ. 7)
आ॒शुस्त्रि॒वृ-द्भा॒न्तः प॑ञ्चद॒शो व्यो॑म सप्तद॒शः प्रतू᳚र्तिरष्टाद॒श स्तपो॑ नवद॒शो॑ ऽभिव॒र्त-स्स॑वि॒ग्ं॒शो ध॒रुण॑ एकवि॒ग्ं॒शो वर्चो᳚ द्वावि॒ग्ं॒श-स्स॒म्भर॑णस्त्रयोवि॒ग्ं॒शो योनि॑श्चतुर्वि॒ग्ं॒शो गर्भाः᳚ पञ्चवि॒ग्ं॒श ओज॑स्त्रिण॒वः क्रतु॑रेकत्रि॒ग्ं॒शः प्र॑ति॒ष्ठा त्र॑यस्त्रि॒ग्ं॒शो ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप॑-ञ्चतुस्त्रि॒ग्ं॒शो नाकः॑ षट्त्रि॒ग्ं॒शो वि॑व॒र्तो᳚-ऽष्टाचत्वारि॒ग्ं॒शो ध॒र्त्रश्च॑तुष्टो॒मः ॥ 15 ॥
(आ॒शुः - स॒प्तत्रिग्ं॑शत्) (अ. 8)
अ॒ग्नेर्भा॒गो॑-ऽसि दी॒क्षाया॒ आधि॑पत्य॒-म्ब्रह्म॑ स्पृ॒त-न्त्रि॒वृ-थ्स्तोम॒ इन्द्र॑स्य भा॒गो॑-ऽसि॒ विष्णो॒राधि॑पत्य-ङ्क्ष॒त्रग्ग् स्पृ॒त-म्प॑ञ्चद॒श-स्स्तोमो॑ नृ॒चक्ष॑सा-म्भा॒गो॑-ऽसि धा॒तुराधि॑पत्य-ञ्ज॒नित्रग्ग्॑ स्पृ॒तग्ं स॑प्तद॒श-स्स्तोमो॑ मि॒त्रस्य॑ भा॒गो॑-ऽसि॒ वरु॑ण॒स्या-ऽऽधि॑पत्य-न्दि॒वो वृ॒ष्टिर्वाता᳚-स्स्पृ॒ता ए॑कवि॒ग्ं॒श-स्स्तोमो-ऽदि॑त्यै भा॒गो॑-ऽसि पू॒ष्ण आधि॑पत्य॒मोजः॑ स्पृ॒त-न्त्रि॑ण॒व-स्स्तोमो॒ वसू॑ना-म्भा॒गो॑-ऽसि [ ] 16
रु॒द्राणा॒माधि॑पत्य॒-ञ्चतु॑ष्पा-थ्स्पृ॒त-ञ्च॑तुर्वि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॑ आदि॒त्याना᳚-म्भा॒गो॑-ऽसि म॒रुता॒माधि॑पत्य॒-ङ्गर्भा᳚-स्स्पृ॒ताः प॑ञ्चवि॒ग्ं॒श-स्स्तोमो॑ दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्भा॒गो॑-ऽसि॒ बृह॒स्पते॒राधि॑पत्यग्ं स॒मीची॒र्दिशः॑ स्पृ॒ताश्च॑तुष्टो॒म-स्स्तोमो॒ यावा॑ना-म्भा॒गो᳚-ऽस्यया॑वाना॒माधि॑पत्य-म्प्र॒जा-स्स्पृ॒ता-श्च॑तु-श्चत्वारि॒ग्ं॒श-स्स्तोम॑ ऋभू॒णा-म्भा॒गो॑-ऽसि॒ विश्वे॑षा-न्दे॒वाना॒माधि॑पत्य-म्भू॒त-न्निशा᳚न्तग्ग् स्पृ॒त-न्त्र॑यस्त्रि॒ग्ं॒श-स्स्तोमः॑ ॥ 17 ॥
(वसू॑ना-म्भा॒गो॑-ऽसि॒ - षट्च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 9)
एक॑या-ऽस्तुवत प्र॒जा अ॑धीयन्त प्र॒जाप॑ति॒रधि॑पतिरासी-त्ति॒सृभि॑रस्तुवत॒ ब्रह्मा॑सृज्यत॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒-रधि॑पतिरासी-त्प॒ञ्चभि॑रस्तुवत भू॒तान्य॑सृज्यन्त भू॒ताना॒-म्पति॒रधि॑पतिरासी-थ्स॒प्तभि॑रस्तुवत सप्त॒र्॒षयो॑-ऽसृज्यन्त धा॒ता-धि॑पतिरासी-न्न॒वभि॑रस्तुवत पि॒तरो॑-ऽसृज्य॒न्ता-ऽदि॑ति॒रधि॑पत्न्यासी-देकाद॒शभि॑-रस्तुवत॒र्तवो॑-ऽ सृज्यन्ता- ऽऽर्त॒वो-ऽधि॑पति-रासी-त्त्रयोद॒शभि॑-रस्तुवत॒ मासा॑ असृज्यन्त संवँथ्स॒रो-ऽधि॑पति- [-ऽधि॑पतिः, आ॒सी॒-त्प॒ञ्च॒द॒शभि॑रस्तुवत] 18
-रासी-त्पञ्चद॒शभि॑रस्तुवत क्ष॒त्रम॑सृज्य॒तेन्द्रो ऽधि॑पतिरासी-थ्सप्तद॒शभि॑रस्तुवत प॒शवो॑-ऽसृज्यन्त॒ बृह॒स्पति॒रधि॑पति-रासीन्नवद॒शभि॑-रस्तुवत शूद्रा॒र्याव॑सृज्येतामहोरा॒त्रे अधि॑पत्नी आस्ता॒मेक॑विग्ं शत्या-ऽस्तुव॒तैक॑शफाः प॒शवो॑-ऽसृज्यन्त॒ वरु॒णो ऽधि॑पतिरासी॒-त्त्रयो॑विग्ंशत्या-ऽस्तुवत क्षु॒द्राः प॒शवो॑-ऽसृज्यन्त पू॒षा ऽधि॑पतिरासी॒-त्पञ्च॑विग्ंशत्या ऽस्तुवता-ऽऽर॒ण्याः प॒शवो॑-ऽसृज्यन्त वा॒युरधि॑पतिरासी-थ्स॒प्तविग्ं॑शत्या-ऽस्तुवत॒ द्यावा॑पृथि॒वी व्यै॑- [द्यावा॑पृथि॒वी वि, ई॒तां॒-वँस॑वो रु॒द्रा] 19
-तां॒-वँस॑वो रु॒द्रा आ॑दि॒त्या अनु॒ व्या॑य॒-न्तेषा॒माधि॑पत्यमासी॒-न्नव॑विग्ं शत्या-ऽस्तुवत॒ वन॒स्पत॑यो-ऽसृज्यन्त॒ सोमो ऽधि॑पतिरासी॒-देक॑त्रिग्ंशता ऽस्तुवत प्र॒जा अ॑सृज्यन्त॒ यावा॑ना॒-ञ्चाया॑वाना॒-ञ्चा-ऽऽधि॑पत्यमासी॒-त्त्रय॑स्त्रिग्ंशता ऽस्तुवत भू॒तान्य॑शाम्य-न्प्र॒जाप॑तिः परमे॒ष्ठ्यधि॑पतिरासीत् ॥ 20 ॥
(सं॒वँ॒थ्स॒रो-ऽधि॑पति॒- र्वि - पञ्च॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 10)
इ॒यमे॒व सा या प्र॑थ॒मा व्यौच्छ॑द॒न्तर॒स्या-ञ्च॑रति॒ प्रवि॑ष्टा । व॒धूर्ज॑जान नव॒गज्जनि॑त्री॒ त्रय॑ एना-म्महि॒मानः॑ सचन्ते ॥ छन्द॑स्वती उ॒षसा॒ पेपि॑शाने समा॒नं-योँनि॒मनु॑ स॒ञ्चर॑न्ती । सूर्य॑पत्नी॒ वि च॑रतः प्रजान॒ती के॒तु-ङ्कृ॑ण्वा॒ने अ॒जर॒ भूरि॑रेतसा ॥ ऋ॒तस्य॒ पन्था॒मनु॑ ति॒स्र आ-ऽगु॒स्त्रयो॑ घ॒र्मासो॒ अनु॒ ज्योति॒षा-ऽऽगुः॑ । प्र॒जामेका॒ रक्ष॒त्यूर्ज॒मेका᳚ [ ] 21
व्र॒तमेका॑ रक्षति देवयू॒नाम् ॥ च॒तु॒ष्टो॒मो अ॑भव॒द्या तु॒रीया॑ य॒ज्ञस्य॑ प॒क्षावृ॑षयो॒ भव॑न्ती । गा॒य॒त्री-न्त्रि॒ष्टुभ॒-ञ्ज॑गतीमनु॒ष्टुभ॑-म्बृ॒हद॒र्कं-युँ॑ञ्जा॒ना-स्सुव॒रा-ऽभ॑रन्नि॒दम् ॥ प॒ञ्चभि॑र्धा॒ता वि द॑धावि॒दं-यँ-त्तासा॒ग्॒ स्वसॄ॑रजनय॒-त्पञ्च॑पञ्च । तासा॑मु यन्ति प्रय॒वेण॒ पञ्च॒ नाना॑ रू॒पाणि॒ क्रत॑वो॒ वसा॑नाः ॥ त्रि॒ग्ं॒श-थ्स्वसा॑र॒ उप॑यन्ति निष्कृ॒तग्ं स॑मा॒न-ङ्के॒तु-म्प्र॑तिमु॒ञ्चमा॑नाः । 22
ऋ॒तूग्स्त॑न्वते क॒वयः॑ प्रजान॒तीर्मद्ध्ये॑छन्दसः॒ परि॑ यन्ति॒ भास्व॑तीः ॥ ज्योति॑ष्मती॒ प्रति॑ मुञ्चते॒ नभो॒ रात्री॑ दे॒वी सूर्य॑स्य व्र॒तानि॑ । वि प॑श्यन्ति प॒शवो॒ जाय॑माना॒ नाना॑रूपा मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थे᳚ ॥ ए॒का॒ष्ट॒का तप॑सा॒ तप्य॑माना ज॒जान॒ गर्भ॑-म्महि॒मान॒मिन्द्र᳚म् । तेन॒ दस्यू॒न् व्य॑सहन्त दे॒वा ह॒न्ता-ऽसु॑राणा-मभव॒च्छची॑भिः ॥ अना॑नुजामनु॒जा-म्माम॑कर्त स॒त्यं-वँद॒न्त्यन्वि॑च्छ ए॒तत् । भू॒यास॑- [भू॒यास᳚म्, अ॒स्य॒ सु॒म॒तौ यथा॑] 23
मस्य सुम॒तौ यथा॑ यू॒यम॒न्या वो॑ अ॒न्यामति॒ मा प्र यु॑क्त ॥ अभू॒न्मम॑ सुम॒तौ वि॒श्ववे॑दा॒ आष्ट॑ प्रति॒ष्ठामवि॑द॒द्धि गा॒धम् । भू॒यास॑मस्य सुम॒तौ यथा॑ यू॒यम॒न्या वो॑ अ॒न्यामति॒ मा प्रयु॑क्त ॥ पञ्च॒ व्यु॑ष्टी॒रनु॒ पञ्च॒ दोहा॒ गा-म्पञ्च॑नाम्नीमृ॒तवो-ऽनु॒ पञ्च॑ । पञ्च॒ दिशः॑ पञ्चद॒शेन॑ कॢ॒प्ता-स्स॑मा॒नमू᳚र्ध्नीर॒भि लो॒कमेक᳚म् ॥ 24 ॥
ऋ॒तस्य॒ गर्भः॑ प्रथ॒मा व्यू॒षुष्य॒पामेका॑ महि॒मान॑-म्बिभर्ति । सूर्य॒स्यैका॒ चर॑ति निष्कृ॒तेषु॑ घ॒र्मस्यैका॑ सवि॒तैका॒-न्नि य॑च्छति ॥ या प्र॑थ॒मा व्यौच्छ॒-थ्सा धे॒नुर॑भवद्य॒मे । सा नः॒ पय॑स्वती धु॒क्ष्वोत्त॑रामुत्तरा॒ग्ं॒ समा᳚म् ॥ शु॒क्रर्ष॑भा॒ नभ॑सा॒ ज्योति॒षा ऽऽगा᳚-द्वि॒श्वरू॑पा शब॒लीर॒ग्निके॑तुः । स॒मा॒नमर्थग्ग्॑ स्वप॒स्यमा॑ना॒ बिभ्र॑ती ज॒राम॑जर उष॒ आ-ऽगाः᳚ ॥ ऋ॒तू॒ना-म्पत्नी᳚ प्रथ॒मेयमा-ऽगा॒दह्ना᳚-न्ने॒त्री ज॑नि॒त्री प्र॒जाना᳚म् । एका॑ स॒ती ब॑हु॒धोषो॒ व्यु॑च्छ॒स्यजी᳚र्णा॒ त्व-ञ्ज॑रयसि॒ सर्व॑म॒न्यत् ॥ 25 ॥
(ऊर्ज॒मेका᳚ - प्रतिमु॒ञ्चमा॑ना - भू॒यास॒ - मेकं॒ - पत्न्ये का॒न्न विग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 11)
अग्ने॑ जा॒ता-न्प्रणु॑दा न-स्स॒पत्ना॒-न्प्रत्यजा॑ताञ्जातवेदो नुदस्व । अ॒स्मे दी॑दिहि सु॒मना॒ अहे॑ड॒-न्तव॑ स्या॒ग्ं॒ शर्म॑-न्त्रि॒वरू॑थ उ॒द्भित् ॥ सह॑सा जा॒ता-न्प्रणु॑दान-स्स॒पत्ना॒-न्प्रत्यजा॑ताञ्जातवेदो नुदस्व । अधि॑ नो ब्रूहि सुमन॒स्यमा॑नो व॒यग्ग् स्या॑म॒ प्रणु॑दा न-स्स॒पत्नान्॑ ॥ च॒तु॒श्च॒त्वा॒रि॒ग्ं॒श-स्स्तोमो॒ वर्चो॒ द्रवि॑णग्ं षोड॒श-स्स्तोम॒ ओजो॒ द्रवि॑ण-म्पृथि॒व्याः पुरी॑षम॒- [पुरी॑षमसि, अफ्सो॒ नाम॑ ।] 26
-स्यफ्सो॒ नाम॑ । एव॒ श्छन्दो॒ वरि॑व॒ श्छन्दः॑ श॒भूं श्छन्दः॑ परि॒भू श्छन्द॑ आ॒च्छच्छन्दो॒ मन॒ श्छन्दो॒ व्यच॒ श्छन्द॒-स्सिन्धु॒ श्छन्दः॑ समु॒द्र-ञ्छन्दः॑ सलि॒ल-ञ्छन्दः॑ सं॒यँच्छन्दो॑ वि॒यच्छन्दो॑ बृ॒हच्छन्दो॑ रथन्त॒र-ञ्छन्दो॑ निका॒य श्छन्दो॑ विव॒ध श्छन्दो॒ गिर॒ श्छन्दो॒ भ्रज॒ श्छन्दः॑ स॒ष्टु-प्छन्दो॑ ऽनु॒ष्टु-प्छन्दः॑ क॒कुच्छन्द॑ स्त्रिक॒कुच्छन्दः॑ का॒व्य-ञ्छन्दो᳚ -ऽङ्कु॒प-ञ्छन्दः॑ [-ऽङ्कु॒प-ञ्छन्दः॑, प॒दप॑ङ्क्ति॒ श्छन्दो॒] 27
प॒दप॑ङ्क्ति॒ श्छन्दो॒ ऽक्षर॑पङ्क्ति॒ श्छन्दो॑ विष्टा॒रप॑ङ्क्ति॒ श्छन्दः॑ क्षु॒रो भृज्वा॒ञ्छन्दः॑ प्र॒च्छच्छन्दः॑ प॒क्ष श्छन्द॒ एव॒ श्छन्दो॒ वरि॑व॒ श्छन्दो॒ वय॒ श्छन्दो॑ वय॒स्कृच्छन्दो॑ विशा॒ल-ञ्छन्दो॒ विष्प॑र्धा॒ श्छन्द॑ श्छ॒दि श्छन्दो॑ दूरोह॒ण-ञ्छन्द॑स्त॒न्द्र-ञ्छन्दो᳚ ऽङ्का॒ङ्क-ञ्छन्दः॑ ॥ 28 ॥
(अ॒स्य॒ - ङ्कु॒पञ्छन्द॒ - स्त्रय॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 12)
अ॒ग्निर्वृ॒त्राणि॑ जङ्घन-द्द्रविण॒स्युर्वि॑प॒न्यया᳚ । समि॑द्ध-श्शु॒क्र आहु॑तः ॥ त्वग्ं सो॑मासि॒ सत्प॑ति॒स्त्वग्ं राजो॒त वृ॑त्र॒हा । त्व-म्भ॒द्रो अ॑सि॒ क्रतुः॑ ॥ भ॒द्रा ते॑ अग्ने स्वनीक स॒दृङ्ग्घो॒रस्य॑ स॒तो विषु॑णस्य॒ चारुः॑ । न य-त्ते॑ शो॒चिस्तम॑सा॒ वर॑न्त॒ न ध्व॒स्मान॑स्त॒नुवि॒ रेप॒ आ धुः॑ ॥ भ॒द्र-न्ते॑ अग्ने सहसि॒न्ननी॑कमुपा॒क आ रो॑चते॒ सूर्य॑स्य । 29
रुश॑-द्दृ॒शे द॑दृशे नक्त॒या चि॒दरू᳚क्षित-न्दृ॒श आ रू॒पे अन्न᳚म् ॥ सैना-ऽनी॑केन सुवि॒दत्रो॑ अ॒स्मे यष्टा॑ दे॒वाग्ं आय॑जिष्ठ-स्स्व॒स्ति । अद॑ब्धो गो॒पा उ॒त नः॑ पर॒स्पा अग्ने᳚ द्यु॒मदु॒त रे॒व-द्दि॑दीहि ॥ स्व॒स्ति नो॑ दि॒वो अ॑ग्ने पृथि॒व्या वि॒श्वायु॑र्धेहि य॒जथा॑य देव । य-थ्सी॒महि॑ दिविजात॒ प्रश॑स्त॒-न्तद॒स्मासु॒ द्रवि॑ण-न्धेहि चि॒त्रम् ॥ यथा॑ होत॒र्मनु॑षो [होत॒र्मनु॑षः, दे॒वता॑ता] 30
दे॒वता॑ता य॒ज्ञेभिः॑ सूनो सहसो॒ यजा॑सि । ए॒वा नो॑ अ॒द्य स॑म॒ना स॑मा॒नानु॒-शन्न॑ग्न उश॒तो य॑क्षि दे॒वान् ॥ अ॒ग्निमी॑डे पु॒रोहि॑तं-यँ॒ज्ञस्य॑ दे॒वमृ॒त्विज᳚म् । होता॑रग्ं रत्न॒धात॑मम् ॥ वृषा॑ सोम द्यु॒माग्ं अ॑सि॒ वृषा॑ देव॒ वृष॑व्रतः । वृषा॒ धर्मा॑णि दधिषे ॥ सान्त॑पना इ॒दग्ं ह॒विर्मरु॑त॒स्तज्जु॑जुष्टन । यु॒ष्माको॒ती रि॑शादसः ॥ यो नो॒ मर्तो॑ वसवो दुर्हृणा॒युस्ति॒र-स्स॒त्यानि॑ मरुतो॒ [मरुतः, जिघाग्ं॑सात् ।] 31
जिघाग्ं॑सात् । द्रु॒हः पाश॒-म्प्रति॒ स मु॑चीष्ट॒ तपि॑ष्ठेन॒ तप॑सा हन्तना॒ तम् ॥ सं॒वँ॒थ्स॒रीणा॑ म॒रुतः॑ स्व॒र्का उ॑रु॒क्षया॒-स्सग॑णा॒ मानु॑षेषु । ते᳚-ऽस्म-त्पाशा॒-न्प्र मु॑ञ्च॒न्त्वग्ंह॑स-स्सान्तप॒ना म॑दि॒रा मा॑दयि॒ष्णवः॑ ॥ पि॒प्री॒हि दे॒वाग्ं उ॑श॒तो य॑विष्ठ वि॒द्वाग्ं ऋ॒तूग्ंर्-ऋ॑तुपते यजे॒ह । ये दैव्या॑ ऋ॒त्विज॒स्तेभि॑रग्ने॒ त्वग्ं होतॄ॑णाम॒स्याय॑जिष्ठः ॥ अग्ने॒ यद॒द्य वि॒शो अ॑द्ध्वरस्य होतः॒ पाव॑क [पाव॑क, शो॒चे॒ वेष्ट्वग्ं हि] 32
शोचे॒ वेष्ट्वग्ं हि यज्वा᳚ । ऋ॒ता य॑जासि महि॒ना वि यद्भूर्ह॒व्या व॑ह यविष्ठ॒ या ते॑ अ॒द्य ॥ अ॒ग्निना॑ र॒यि-म॑श्ञव॒-त्पोष॑मे॒व दि॒वेदि॑वे । य॒शसं॑-वीँ॒रव॑त्तमम् ॥ ग॒य॒स्फानो॑ अमीव॒हा व॑सु॒वि-त्पु॑ष्टि॒वर्ध॑नः । सु॒मि॒त्र-स्सो॑म नो भव ॥ गृह॑मेधास॒ आ ग॑त॒ मरु॑तो॒ मा-ऽप॑ भूतन । प्र॒मु॒ञ्चन्तो॑ नो॒ अग्ंह॑सः ॥ पू॒र्वीभि॒र्॒हि द॑दाशि॒म श॒रद्भि॑र्मरुतो व॒यम् । महो॑भि- [महो॑भिः, च॒र्॒ष॒णी॒नाम् ।] 33
-श्चर्षणी॒नाम् ॥ प्रबु॒द्ध्निया॑ ईरते वो॒ महाग्ं॑सि॒ प्रणामा॑नि प्रयज्यवस्तिरद्ध्वम् । स॒ह॒स्रिय॒-न्दम्य॑-म्भा॒गमे॒त-ङ्गृ॑हमे॒धीय॑-म्मरुतो जुषद्ध्वम् ॥ उप॒ यमेति॑ युव॒ति-स्सु॒दक्ष॑-न्दो॒षा वस्तोर्॑. ह॒विष्म॑ती घृ॒ताची᳚ । उप॒ स्वैन॑म॒रम॑तिर्व-सू॒युः ॥ इ॒मो अ॑ग्ने वी॒तत॑मानि ह॒व्या ऽज॑स्रो वक्षि दे॒वता॑ति॒मच्छ॑ । प्रति॑ न ईग्ं सुर॒भीणि॑ वियन्तु ॥ क्री॒डं-वँ॒-श्शर्धो॒ मारु॑तमन॒र्वाणग्ं॑ रथे॒शुभ᳚म् । 34
कण्वा॑ अ॒भि प्र गा॑यत ॥ अत्या॑सो॒ न ये म॒रुत॒-स्स्वञ्चो॑ यक्ष॒दृशो॒ न शु॒भय॑न्त॒ मर्याः᳚ । ते ह॑र्म्ये॒ष्ठा-श्शिश॑वो॒ न शु॒भ्रा व॒थ्सासो॒ न प्र॑क्री॒डिनः॑ पयो॒धाः ॥ प्रैषा॒मज्मे॑षु विथु॒रेव॑ रेजते॒ भूमि॒र्यामे॑षु॒ यद्ध॑ यु॒ञ्जते॑ शु॒भे । ते क्री॒डयो॒ धुन॑यो॒ भ्राज॑दृष्टय-स्स्व॒य-म्म॑हि॒त्व-म्प॑नयन्त॒ धूत॑यः ॥ उ॒प॒ह्व॒रेषु॒ यदचि॑द्ध्वं-यँ॒यिं-वँय॑ इव मरुतः॒ केन॑ [केन॑, चि॒-त्प॒था ।] 35
चि-त्प॒था । श्चोत॑न्ति॒ कोशा॒ उप॑ वो॒ रथे॒ष्वा घृ॒तमु॑क्षता॒ मधु॑वर्ण॒मर्च॑ते ॥ अ॒ग्निम॑ग्नि॒ग्ं॒ हवी॑मभि॒-स्सदा॑ हवन्त वि॒श्पति᳚म् । ह॒व्य॒वाह॑-म्पुरुप्रि॒यम् ॥ तग्ं हि शश्व॑न्त॒ ईड॑ते स्रु॒चा दे॒व-ङ्घृ॑त॒श्चुता᳚ । अ॒ग्निग्ं ह॒व्याय॒ वोढ॑वे ॥ इन्द्रा᳚ग्नी रोच॒ना दि॒व-श्श्ञथ॑द्वृ॒त्र मिन्द्रं॑-वोँ वि॒श्वत॒स्परीन्द्र॒-न्नरो॒ विश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॑ वावृधा॒नो विश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॒ वर्ध॑नेन ॥ 36 ॥
(सूर्य॑स्य॒ - मनु॑षो - मरुतः॒ - पाव॑क॒ - महो॑भी - रथे॒शुभ॒ - ङ्केन॒ - षड्च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 13)
(अ॒पान्त्वेम॑ - न्न॒य-म्पु॒रो भुवः॒ - प्राची᳚ - ध्रु॒वक्षि॑ति॒ - स्त्र्यवि॒ - रिन्द्रा᳚ग्नी॒ - मा छन्द॑ - आ॒शुस्त्रि॒वृ - द॒ग्नेर्भा॒गो᳚ - ऽस्येक॑ - ये॒यमे॒व सा या - ऽग्ने॑ जा॒ता - न॒ग्निर्वृ॒त्राणि॒ - त्रयो॑दश )
(अ॒पान्त्वे - न्द्रा᳚ग्नी - इ॒यमे॒व - दे॒वता॑ता॒ - षट्त्रिग्ं॑शत् )
(अ॒पान्त्वेम॑न्, ह॒विषा॒ वर्ध॑नेन)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थ काण्डे तृतीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - citivarṇanaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
a॒pā-ntvema᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvodma᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvā॒ bhasma᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvā॒ jyoti̭ṣi sādayāmya॒pā-ntvā-'ya̭ne sādayāmyarṇa॒ve sada̭ne sīda samu॒dre sada̭ne sīda sali॒le sada̭ne sīdā॒pā-ṅkṣayḙ sīdā॒pāgṃ sadhi̭ṣi sīdā॒pā-ntvā॒ sada̭ne sādayāmya॒pā-ntvā̭ sa॒dhasthḙ sādayāmya॒pā-ntvā॒ purī̭ṣe sādayāmya॒pā-ntvā॒ yonaṷ sādayāmya॒pā-ntvā॒ pātha̭si sādayāmi gāya॒trī chanda̭-stri॒ṣṭu-pchando॒ jaga̭tī॒ chando̭-'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ pa॒ṅktiśchandaḥ̭ || 1 ||
(yonau॒ - pañca̭daśa ca) (a. 1)
a॒ya-mpu॒ro bhuva॒stasya̭ prā॒ṇo bhaṷvāya॒no va̭sa॒ntaḥ prā̭ṇāya॒no gā̭ya॒trī vā̭sa॒ntī gā̭yatri॒yai gā̭ya॒tra-ṅgā̭ya॒trādṷpā॒gṃ॒ śurṷpā॒gṃ॒ śostri॒vṛ-ttri॒vṛto̭ rathanta॒ragṃ ra̭thanta॒rā-dvasi̭ṣṭha॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā᳚ prā॒ṇa-ṅgṛ̭hṇāmi pra॒jābhyo॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka̭rmā॒ tasya॒ mano̭ vaiśvakarma॒ṇa-ṅgrī॒ṣmo mā̭na॒sastri॒ṣṭuggrai॒ṣmī tri॒ṣṭubha̭ ai॒ḍamai॒ḍā-da̭ntaryā॒mo᳚ 'ntaryā॒mā-tpa̭ñcada॒śaḥ pa̭ñcada॒śā-dbṛ॒ha-dbṛ̭ha॒to bha॒radvā̭ja॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ mano̭ [tvayā॒ manaḥ̭, gṛ॒hṇā॒mi॒ pra॒jābhyo॒-'ya-] 2
gṛhṇāmi pra॒jābhyo॒-'ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒stasya॒ cakṣṷrvaiśvavyaca॒saṃ-va~॒r॒ṣāṇi̭ cākṣu॒ṣāṇi॒ jaga̭tī vā॒r॒ṣī jaga̭tyā॒ ṛkṣa̭ma॒mṛkṣa̭mācchu॒kra-śśu॒krā-thsa̭ptada॒śa-ssa̭ptada॒śā-dvai̭rū॒paṃ-vai~̭rū॒pā-dvi॒śvāmi̭tra॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ cakṣṷrgṛhṇāmi pra॒jābhya̭ i॒damṷtta॒rā-thsuva॒stasya॒ śrotragṃ̭ sau॒vagṃ śa॒racchrau॒trya̭nu॒ṣṭup-chā̭ra॒dya̭nu॒ṣṭubhaḥ̭ svā॒ragg svā॒rānma॒nthī ma॒nthina̭ ekavi॒gṃ॒śa ḙkavi॒gṃ॒śā-dvai̭rā॒jaṃ-vai~̭rā॒jājja॒mada̭gni॒r॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ [gṛhītayā, tvayā॒] 3
tvayā॒ śrotra̭-ṅgṛhṇāmi pra॒jābhya̭ i॒yamu॒pari̭ ma॒tistasyai॒ vāmmā॒tī hḙma॒nto vā᳚cyāya॒naḥ pa॒ṅktirhai̭ma॒ntī pa॒ktyai-nni॒dhana̭vanni॒dhana̭vata āgraya॒ṇa ā᳚graya॒ṇā-ttri̭ṇavatrayastri॒gṃ॒śau tri̭ṇavatrayastri॒gṃ॒śābhyāgṃ̭ śākvararaiva॒te śā᳚kvararaiva॒tābhyāṃ᳚-vi~॒śvaka॒rmarṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ vāca̭-ṅgṛhṇāmi pra॒jābhyaḥ̭ || 4 ||
(tvayā॒ mano̭-ja॒mada̭gni॒r॒ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭tigṛhītayā-tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)
prācī̭ di॒śāṃ-va~̭sa॒nta ṛ̭tū॒nāma॒gnirde॒vatā॒ brahma॒ dravi̭ṇa-ntri॒vṛ-thstoma॒-ssa ṷ pañcada॒śava̭rtani॒-stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā-mpurovā॒to vāta॒-ssāna̭ga॒ ṛṣi̭rdakṣi॒ṇā di॒śā-ṅgrī॒ṣma ṛ̭tū॒nāmindro̭ de॒vatā᳚ kṣa॒tra-ndravi̭ṇa-mpañcada॒śa-sstoma॒-ssa ṷ saptada॒śa va̭rtani-rdi̭tya॒vāḍ-vaya॒stretā-'yā̭nā-ndakṣiṇādvā॒to vātaḥ̭ sanā॒tana॒ ṛṣiḥ̭ pra॒tīcī̭ di॒śāṃ-va~॒r॒ṣā ṛ̭tū॒nāṃ-vi~śvḙ de॒vā de॒vatā॒ vi- [de॒vatā॒ viṭ, dravi̭ṇagṃ] 5
-ḍdravi̭ṇagṃ saptada॒śa stoma॒-ssa ṷ vekavi॒gṃ॒ śava̭rtani-striva॒thso vayo᳚ dvāpa॒ro-'yā̭nā-mpaścādvā॒to vāto̭-'ha॒bhūna॒ ṛṣi॒rudī̭cī di॒śāgṃ śa॒rad-ṛ̭tū॒nā-mmi॒trāvarṷṇau de॒vatā̭ pu॒ṣṭa-ndravi̭ṇamekavi॒gṃ॒śa-sstoma॒-ssa ṷ triṇa॒vava̭rtani-sturya॒vā-ḍvaya̭ āska॒ndo 'yā̭nāmuttarā-dvā॒to vātaḥ̭ pra॒tna ṛṣi̭rū॒rdhvā di॒śāgṃ hḙmantaśiśi॒rāvṛ̭tū॒nā-mbṛha॒spati̭rde॒vatā॒ varco॒ dravi̭ṇa-ntriṇa॒va stoma॒-ssa ṷ trayastri॒gṃ॒śava̭rtaniḥ paṣṭha॒vādvayo̭ 'bhi॒bhūrayā̭nāṃ-vi~ṣvagvā॒to vātaḥ̭ supa॒rṇa ṛṣiḥ̭ pi॒taraḥ̭ pitāma॒hāḥ pare-'va̭re॒ te naḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantva॒smi-nbrahma̭nna॒smin kṣa॒tre᳚-'syā-mā॒śiṣya॒syā-mpṷro॒dhāyā̭ma॒smin karma̭nna॒syā-nde॒vahū᳚tyām || 6 ||
(viṭ - pa̭ṣṭha॒vā-dvayo॒ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 3)
dhru॒vakṣi̭ti -rdhru॒vayo̭ni-rdhru॒vā-'si̭ dhru॒vāṃ-yo~ni॒mā sī̭da sā॒ddhyā | ukhya̭sya ke॒tu-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā̭da॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || sve dakṣe॒ dakṣa̭pite॒ha sī̭da deva॒trā pṛ̭thi॒vī bṛ̭ha॒tī rarā̭ṇā | svā॒sa॒sthā ta॒nuvā॒ saṃ-vi~̭śasva pi॒tevai̭dhi sū॒nava॒ ā su॒śevā॒-'śvinā᳚ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || ku॒lā॒yinī॒ vasṷmatī vayo॒dhā ra॒yi-nno̭ vardha bahu॒lagṃ su॒vīra᳚m | 7
apāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānā rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭timā॒bhaja̭ntī॒ suva̭rdhehi॒ yaja̭mānāya॒ poṣa̭ma॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || a॒gneḥ purī̭ṣamasi deva॒yānī॒ tā-ntvā॒ viśvḙ a॒bhi gṛ̭ṇantu de॒vāḥ | stoma̭pṛṣṭhā ghṛ॒tava̭tī॒ha sī̭da pra॒jāva̭da॒sme dravi॒ṇā ''ya̭jasvā॒śvinā᳚ 'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || di॒vo mū॒rdhā-'si̭ pṛthi॒vyā nābhi̭rvi॒ṣṭambha̭nī di॒śāmadhi̭patnī॒ bhuva̭nānām | 8
ū॒rmirdra॒phso a॒pāma̭si vi॒śvaka̭rmā ta॒ ṛṣi̭ra॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || sa॒jūr-ṛ॒tubhiḥ̭ sa॒jūrvi॒dhābhiḥ̭ sa॒jūrvasṷbhi-ssa॒jū ru॒drai-ssa॒jūrā̭di॒tyai-ssa॒jūrviśvai᳚rde॒vai-ssa॒jūrde॒vai-ssa॒jūrde॒vairva̭yo-nā॒dhaira॒gnaye᳚ tvā vaiśvāna॒rāyā॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || prā॒ṇa-mmḙ pāhyapā॒na-mmḙ pāhi vyā॒na-mmḙ pāhi॒ cakṣṷrma u॒rvyā vi bhā̭hi॒ śrotra̭-mme ślokayā॒pa-spi॒nvauṣa̭dhīrjinva dvi॒pā-tpā̭hi॒ catṷṣpādava di॒vo vṛṣṭi॒mera̭ya || 9 ||
(su॒vīraṃ॒ - bhuva̭nānā - mu॒rvyā - sa॒ptada̭śa ca) (a. 4)
tryavi॒rvaya̭stri॒ṣṭu-pchando̭ ditya॒vā-ḍvayo̭ vi॒rāṭ chandaḥ॒ pañcā̭vi॒rvayo̭ gāya॒trī chanda̭striva॒thso vaya̭ u॒ṣṇihā॒ chanda̭ sturya॒vā-ḍvayo̭-'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ paṣṭha॒vā-dvayo̭ bṛha॒tī chanda̭ u॒kṣā vayaḥ̭ sa॒tobṛ̭hatī॒ chanda̭ ṛṣa॒bho vayaḥ̭ ka॒kucchando̭ dhe॒nurvayo॒ jaga̭tī॒ chando̭-'na॒ḍvān. vayaḥ̭ pa॒ṅkti śchando̭ ba॒sto vayo̭ viva॒la-ñchando̭ vṛ॒ṣṇirvayo̭ viśā॒la-ñchandaḥ॒ purṷṣo॒ vaya̭ sta॒ndra-ñchando᳚ vyā॒ghro vayo-'nā̭dhṛṣṭa॒-ñchandaḥ̭ si॒gṃ॒ho vaya̭ ścha॒di śchando̭ viṣṭa॒bhoṃ-va~yo-'dhi̭pati॒ śchandaḥ̭ kṣa॒traṃ-va~yo॒ maya̭nda॒-ñchando̭ vi॒śvaka̭rmā॒ vayaḥ̭ parame॒ṣṭhī chando̭ mū॒rdhā vayaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒ śchandaḥ̭ || 10 ||
(purṷṣo॒ vayaḥ॒ - ṣa-ḍvigṃ̭śatiśca) (a. 5)
indrā᳚gnī॒ avya̭thamānā॒miṣṭa̭kā-ndṛgṃhataṃ-yu~॒vam | pṛ॒ṣṭhena॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa-ñca॒ vi bā̭dhatām || vi॒śvaka̭rmā tvā sādayatva॒ntari̭kṣasya pṛ॒ṣṭhe vyaca̭svatī॒-mpratha̭svatī॒-mbhāsva̭tīgṃ sūri॒matī॒mā yā dyā-mbhāsyā pṛ̭thi॒vīmorva̭ntari̭kṣa-ma॒ntari̭kṣaṃ-ya~cchā॒ntari̭kṣa-ndṛgṃhā॒ntari̭kṣa॒-mmā higṃ̭sī॒ rviśva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya̭ vyā॒nāyo̭dā॒nāya̭ prati॒ṣṭhāyai̭ ca॒ritrā̭ya vā॒yustvā॒-'bhi pā̭tu ma॒hyā sva॒styā cha॒rdiṣā॒ [cha॒rdiṣā᳚, śanta̭mena॒ tayā̭] 11
śanta̭mena॒ tayā̭ de॒va̭tayā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || rājñya̭si॒ prācī॒ dig-vi॒rāḍa̭si dakṣi॒ṇā di-khsa॒mrāḍa̭si pra॒tīcī॒ dikh-sva॒rāḍa॒syudī̭cī॒ digadhi̭patnyasi bṛha॒tī digāyṷrme pāhi prā॒ṇa-mmḙ pāhyapā॒na-mmḙ pāhi vyā॒na-mmḙ pāhi॒ cakṣṷrme pāhi॒ śrotra̭-mme pāhi॒ mano̭ me jinva॒ vāca̭-mme pinvā॒ ''tmāna̭-mme pāhi॒ jyoti̭rme yaccha || 12 ||
(cha॒rdiṣā̭ - pinva॒ - ṣaṭca̭) (a. 6)
mā chandaḥ̭ pra॒mā chandaḥ̭ prati॒mā chando᳚-'srī॒vi śchandaḥ̭ pa॒ṅkti śchanda̭ u॒ṣṇihā॒ chando̭ bṛha॒tī chando̭-'nu॒ṣṭu-pchando̭ vi॒rāṭ chando̭ gāya॒trī chanda̭-stri॒ṣṭu-pchando॒ jaga̭tī॒ chandaḥ̭ pṛthi॒vī chando॒ 'ntari̭kṣa॒-ñchando॒ dyau śchanda॒-ssamā॒ śchando॒ nakṣa̭trāṇi॒ chando॒ mana॒ śchando॒ vāk chandaḥ̭ kṛ॒ṣi śchando॒ hira̭ṇya॒-ñchando॒ gau śchando॒ 'jā chando 'śva॒ śchandaḥ̭ || a॒gnirde॒vatā॒ [a॒gnirde॒vatā᳚, vāto̭ de॒vatā॒] 13
vāto̭ de॒vatā॒ sūryo̭ de॒vatā̭ ca॒ndramā̭ de॒vatā॒ vasa̭vo de॒vatā̭ ru॒drā de॒vatā̭ ''di॒tyā de॒vatā॒ viśvḙ de॒vā de॒vatā̭ ma॒ruto̭ de॒vatā॒ bṛha॒spati̭ rde॒vatendro̭ de॒vatā॒ varṷṇo de॒vatā̭ mū॒rdhā-'si॒ rā-ḍdhru॒vā-'si̭ dha॒ruṇā̭ ya॒ntrya̭si॒ yami̭trī॒ṣe tvo॒rje tvā̭ kṛ॒ṣyai tvā॒ kṣemā̭ya tvā॒ yantrī॒ rā-ḍdhru॒vā-'si॒ dhara̭ṇī dha॒rtrya̭si॒ dhari॒tryāyṷṣe tvā॒ varca̭se॒ tvauja̭se tvā॒ balā̭ya tvā || 14 ||
(de॒vatā - ''yṷṣe tvā॒ - ṣaṭ ca̭ ) (a. 7)
ā॒śustri॒vṛ-dbhā॒ntaḥ pa̭ñcada॒śo vyo̭ma saptada॒śaḥ pratū᳚rtiraṣṭāda॒śa stapo̭ navada॒śo̭ 'bhiva॒rta-ssa̭vi॒gṃ॒śo dha॒ruṇa̭ ekavi॒gṃ॒śo varco᳚ dvāvi॒gṃ॒śa-ssa॒mbhara̭ṇastrayovi॒gṃ॒śo yoni̭ścaturvi॒gṃ॒śo garbhāḥ᳚ pañcavi॒gṃ॒śa oja̭striṇa॒vaḥ kratṷrekatri॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā tra̭yastri॒gṃ॒śo bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-ñcatustri॒gṃ॒śo nākaḥ̭ ṣaṭtri॒gṃ॒śo vi̭va॒rto᳚-'ṣṭācatvāri॒gṃ॒śo dha॒rtraśca̭tuṣṭo॒maḥ || 15 ||
(ā॒śuḥ - sa॒ptatrigṃ̭śat) (a. 8)
a॒gnerbhā॒go̭-'si dī॒kṣāyā॒ ādhi̭patya॒-mbrahma̭ spṛ॒ta-ntri॒vṛ-thstoma॒ indra̭sya bhā॒go̭-'si॒ viṣṇo॒rādhi̭patya-ṅkṣa॒tragg spṛ॒ta-mpa̭ñcada॒śa-sstomo̭ nṛ॒cakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'si dhā॒turādhi̭patya-ñja॒nitragg̭ spṛ॒tagṃ sa̭ptada॒śa-sstomo̭ mi॒trasya̭ bhā॒go̭-'si॒ varṷṇa॒syā-''dhi̭patya-ndi॒vo vṛ॒ṣṭirvātā᳚-sspṛ॒tā ḙkavi॒gṃ॒śa-sstomo-'di̭tyai bhā॒go̭-'si pū॒ṣṇa ādhi̭patya॒mojaḥ̭ spṛ॒ta-ntri̭ṇa॒va-sstomo॒ vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'si [ ] 16
ru॒drāṇā॒mādhi̭patya॒-ñcatṷṣpā-thspṛ॒ta-ñca̭turvi॒gṃ॒śa-sstoma̭ ādi॒tyānā᳚-mbhā॒go̭-'si ma॒rutā॒mādhi̭patya॒-ṅgarbhā᳚-sspṛ॒tāḥ pa̭ñcavi॒gṃ॒śa-sstomo̭ de॒vasya̭ savi॒turbhā॒go̭-'si॒ bṛha॒spate॒rādhi̭patyagṃ sa॒mīcī॒rdiśaḥ̭ spṛ॒tāśca̭tuṣṭo॒ma-sstomo॒ yāvā̭nā-mbhā॒go᳚-'syayā̭vānā॒mādhi̭patya-mpra॒jā-sspṛ॒tā-śca̭tu-ścatvāri॒gṃ॒śa-sstoma̭ ṛbhū॒ṇā-mbhā॒go̭-'si॒ viśvḙṣā-nde॒vānā॒mādhi̭patya-mbhū॒ta-nniśā᳚ntagg spṛ॒ta-ntra̭yastri॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ || 17 ||
(vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'si॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 9)
eka̭yā-'stuvata pra॒jā a̭dhīyanta pra॒jāpa̭ti॒radhi̭patirāsī-tti॒sṛbhi̭rastuvata॒ brahmā̭sṛjyata॒ brahma̭ṇa॒spati॒-radhi̭patirāsī-tpa॒ñcabhi̭rastuvata bhū॒tānya̭sṛjyanta bhū॒tānā॒-mpati॒radhi̭patirāsī-thsa॒ptabhi̭rastuvata sapta॒r॒ṣayo̭-'sṛjyanta dhā॒tā-dhi̭patirāsī-nna॒vabhi̭rastuvata pi॒taro̭-'sṛjya॒ntā-'di̭ti॒radhi̭patnyāsī-dekāda॒śabhi̭-rastuvata॒rtavo̭-' sṛjyantā- ''rta॒vo-'dhi̭pati-rāsī-ttrayoda॒śabhi̭-rastuvata॒ māsā̭ asṛjyanta saṃva~thsa॒ro-'dhi̭pati- [-'dhi̭patiḥ, ā॒sī॒-tpa॒ñca॒da॒śabhi̭rastuvata] 18
-rāsī-tpañcada॒śabhi̭rastuvata kṣa॒trama̭sṛjya॒tendro 'dhi̭patirāsī-thsaptada॒śabhi̭rastuvata pa॒śavo̭-'sṛjyanta॒ bṛha॒spati॒radhi̭pati-rāsīnnavada॒śabhi̭-rastuvata śūdrā॒ryāva̭sṛjyetāmahorā॒tre adhi̭patnī āstā॒meka̭vigṃ śatyā-'stuva॒taika̭śaphāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta॒ varu॒ṇo 'dhi̭patirāsī॒-ttrayo̭vigṃśatyā-'stuvata kṣu॒drāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta pū॒ṣā 'dhi̭patirāsī॒-tpañca̭vigṃśatyā 'stuvatā-''ra॒ṇyāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta vā॒yuradhi̭patirāsī-thsa॒ptavigṃ̭śatyā-'stuvata॒ dyāvā̭pṛthi॒vī vyai̭- [dyāvā̭pṛthi॒vī vi, ī॒tāṃ॒-va~sa̭vo ru॒drā] 19
-tāṃ॒-va~sa̭vo ru॒drā ā̭di॒tyā anu॒ vyā̭ya॒-nteṣā॒mādhi̭patyamāsī॒-nnava̭vigṃ śatyā-'stuvata॒ vana॒spata̭yo-'sṛjyanta॒ somo 'dhi̭patirāsī॒-deka̭trigṃśatā 'stuvata pra॒jā a̭sṛjyanta॒ yāvā̭nā॒-ñcāyā̭vānā॒-ñcā-''dhi̭patyamāsī॒-ttraya̭strigṃśatā 'stuvata bhū॒tānya̭śāmya-npra॒jāpa̭tiḥ parame॒ṣṭhyadhi̭patirāsīt || 20 ||
(saṃ॒va~॒thsa॒ro-'dhi̭pati॒- rvi - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
i॒yame॒va sā yā pra̭tha॒mā vyauccha̭da॒ntara॒syā-ñca̭rati॒ pravi̭ṣṭā | va॒dhūrja̭jāna nava॒gajjani̭trī॒ traya̭ enā-mmahi॒mānaḥ̭ sacante || chanda̭svatī u॒ṣasā॒ pepi̭śāne samā॒naṃ-yo~ni॒manṷ sa॒ñcara̭ntī | sūrya̭patnī॒ vi ca̭rataḥ prajāna॒tī ke॒tu-ṅkṛ̭ṇvā॒ne a॒jara॒ bhūri̭retasā || ṛ॒tasya॒ panthā॒manṷ ti॒sra ā-'gu॒strayo̭ gha॒rmāso॒ anu॒ jyoti॒ṣā-''guḥ̭ | pra॒jāmekā॒ rakṣa॒tyūrja॒mekā᳚ [ ] 21
vra॒tamekā̭ rakṣati devayū॒nām || ca॒tu॒ṣṭo॒mo a̭bhava॒dyā tu॒rīyā̭ ya॒jñasya̭ pa॒kṣāvṛ̭ṣayo॒ bhava̭ntī | gā॒ya॒trī-ntri॒ṣṭubha॒-ñja̭gatīmanu॒ṣṭubha̭-mbṛ॒hada॒rkaṃ-yu~̭ñjā॒nā-ssuva॒rā-'bha̭ranni॒dam || pa॒ñcabhi̭rdhā॒tā vi da̭dhāvi॒daṃ-ya~-ttāsā॒g॒ svasṝ̭rajanaya॒-tpañca̭pañca | tāsā̭mu yanti praya॒veṇa॒ pañca॒ nānā̭ rū॒pāṇi॒ krata̭vo॒ vasā̭nāḥ || tri॒gṃ॒śa-thsvasā̭ra॒ upa̭yanti niṣkṛ॒tagṃ sa̭mā॒na-ṅke॒tu-mpra̭timu॒ñcamā̭nāḥ | 22
ṛ॒tūgsta̭nvate ka॒vayaḥ̭ prajāna॒tīrmaddhyḙchandasaḥ॒ pari̭ yanti॒ bhāsva̭tīḥ || jyoti̭ṣmatī॒ prati̭ muñcate॒ nabho॒ rātrī̭ de॒vī sūrya̭sya vra॒tāni̭ | vi pa̭śyanti pa॒śavo॒ jāya̭mānā॒ nānā̭rūpā mā॒tura॒syā u॒pasthe᳚ || e॒kā॒ṣṭa॒kā tapa̭sā॒ tapya̭mānā ja॒jāna॒ garbha̭-mmahi॒māna॒mindra᳚m | tena॒ dasyū॒n vya̭sahanta de॒vā ha॒ntā-'sṷrāṇā-mabhava॒cchacī̭bhiḥ || anā̭nujāmanu॒jā-mmāma̭karta sa॒tyaṃ-va~da॒ntyanvi̭ccha e॒tat | bhū॒yāsa̭- [bhū॒yāsa᳚m, a॒sya॒ su॒ma॒tau yathā̭] 23
masya suma॒tau yathā̭ yū॒yama॒nyā vo̭ a॒nyāmati॒ mā pra yṷkta || abhū॒nmama̭ suma॒tau vi॒śvavḙdā॒ āṣṭa̭ prati॒ṣṭhāmavi̭da॒ddhi gā॒dham | bhū॒yāsa̭masya suma॒tau yathā̭ yū॒yama॒nyā vo̭ a॒nyāmati॒ mā prayṷkta || pañca॒ vyṷṣṭī॒ranu॒ pañca॒ dohā॒ gā-mpañca̭nāmnīmṛ॒tavo-'nu॒ pañca̭ | pañca॒ diśaḥ̭ pañcada॒śena̭ kḷ॒ptā-ssa̭mā॒namū᳚rdhnīra॒bhi lo॒kameka᳚m || 24 ||
ṛ॒tasya॒ garbhaḥ̭ pratha॒mā vyū॒ṣuṣya॒pāmekā̭ mahi॒māna̭-mbibharti | sūrya॒syaikā॒ cara̭ti niṣkṛ॒teṣṷ gha॒rmasyaikā̭ savi॒taikā॒-nni ya̭cchati || yā pra̭tha॒mā vyauccha॒-thsā dhe॒nura̭bhavadya॒me | sā naḥ॒ paya̭svatī dhu॒kṣvotta̭rāmuttarā॒gṃ॒ samā᳚m || śu॒krarṣa̭bhā॒ nabha̭sā॒ jyoti॒ṣā ''gā᳚-dvi॒śvarṷ̄pā śaba॒līra॒gnikḙtuḥ | sa॒mā॒namarthagg̭ svapa॒syamā̭nā॒ bibhra̭tī ja॒rāma̭jara uṣa॒ ā-'gāḥ᳚ || ṛ॒tū॒nā-mpatnī᳚ pratha॒meyamā-'gā॒dahnā᳚-nne॒trī ja̭ni॒trī pra॒jānā᳚m | ekā̭ sa॒tī ba̭hu॒dhoṣo॒ vyṷccha॒syajī᳚rṇā॒ tva-ñja̭rayasi॒ sarva̭ma॒nyat || 25 ||
(ūrja॒mekā᳚ - pratimu॒ñcamā̭nā - bhū॒yāsa॒ - mekaṃ॒ - patnye kā॒nna vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 11)
agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | a॒sme dī̭dihi su॒manā॒ ahḙḍa॒-ntava̭ syā॒gṃ॒ śarma̭-ntri॒varṷ̄tha u॒dbhit || saha̭sā jā॒tā-npraṇṷdāna-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | adhi̭ no brūhi sumana॒syamā̭no va॒yagg syā̭ma॒ praṇṷdā na-ssa॒patnāṋ || ca॒tu॒śca॒tvā॒ri॒gṃ॒śa-sstomo॒ varco॒ dravi̭ṇagṃ ṣoḍa॒śa-sstoma॒ ojo॒ dravi̭ṇa-mpṛthi॒vyāḥ purī̭ṣama॒- [purī̭ṣamasi, aphso॒ nāma̭ |] 26
-syaphso॒ nāma̭ | eva॒ śchando॒ vari̭va॒ śchandaḥ̭ śa॒bhūṃ śchandaḥ̭ pari॒bhū śchanda̭ ā॒cchacchando॒ mana॒ śchando॒ vyaca॒ śchanda॒-ssindhu॒ śchandaḥ̭ samu॒dra-ñchandaḥ̭ sali॒la-ñchandaḥ̭ saṃ॒ya~cchando̭ vi॒yacchando̭ bṛ॒hacchando̭ rathanta॒ra-ñchando̭ nikā॒ya śchando̭ viva॒dha śchando॒ gira॒ śchando॒ bhraja॒ śchandaḥ̭ sa॒ṣṭu-pchando̭ 'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ ka॒kucchanda̭ strika॒kucchandaḥ̭ kā॒vya-ñchando᳚ -'ṅku॒pa-ñchandaḥ̭ [-'ṅku॒pa-ñchandaḥ̭, pa॒dapa̭ṅkti॒ śchando॒] 27
pa॒dapa̭ṅkti॒ śchando॒ 'kṣara̭paṅkti॒ śchando̭ viṣṭā॒rapa̭ṅkti॒ śchandaḥ̭ kṣu॒ro bhṛjvā॒ñchandaḥ̭ pra॒cchacchandaḥ̭ pa॒kṣa śchanda॒ eva॒ śchando॒ vari̭va॒ śchando॒ vaya॒ śchando̭ vaya॒skṛcchando̭ viśā॒la-ñchando॒ viṣpa̭rdhā॒ śchanda̭ ścha॒di śchando̭ dūroha॒ṇa-ñchanda̭sta॒ndra-ñchando᳚ 'ṅkā॒ṅka-ñchandaḥ̭ || 28 ||
(a॒sya॒ - ṅku॒pañchanda॒ - straya̭strigṃśacca) (a. 12)
a॒gnirvṛ॒trāṇi̭ jaṅghana-ddraviṇa॒syurvi̭pa॒nyayā᳚ | sami̭ddha-śśu॒kra āhṷtaḥ || tvagṃ so̭māsi॒ satpa̭ti॒stvagṃ rājo॒ta vṛ̭tra॒hā | tva-mbha॒dro a̭si॒ kratuḥ̭ || bha॒drā tḙ agne svanīka sa॒dṛṅggho॒rasya̭ sa॒to viṣṷṇasya॒ cāruḥ̭ | na ya-ttḙ śo॒cistama̭sā॒ vara̭nta॒ na dhva॒smāna̭sta॒nuvi॒ repa॒ ā dhuḥ̭ || bha॒dra-ntḙ agne sahasi॒nnanī̭kamupā॒ka ā ro̭cate॒ sūrya̭sya | 29
ruśa̭-ddṛ॒śe da̭dṛśe nakta॒yā ci॒darū᳚kṣita-ndṛ॒śa ā rū॒pe anna᳚m || sainā-'nī̭kena suvi॒datro̭ a॒sme yaṣṭā̭ de॒vāgṃ āya̭jiṣṭha-ssva॒sti | ada̭bdho go॒pā u॒ta naḥ̭ para॒spā agne᳚ dyu॒madu॒ta re॒va-ddi̭dīhi || sva॒sti no̭ di॒vo a̭gne pṛthi॒vyā vi॒śvāyṷrdhehi ya॒jathā̭ya deva | ya-thsī॒mahi̭ divijāta॒ praśa̭sta॒-ntada॒smāsu॒ dravi̭ṇa-ndhehi ci॒tram || yathā̭ hota॒rmanṷṣo [hota॒rmanṷṣaḥ, de॒vatā̭tā] 30
de॒vatā̭tā ya॒jñebhiḥ̭ sūno sahaso॒ yajā̭si | e॒vā no̭ a॒dya sa̭ma॒nā sa̭mā॒nānu॒-śanna̭gna uśa॒to ya̭kṣi de॒vān || a॒gnimī̭ḍe pu॒rohi̭taṃ-ya~॒jñasya̭ de॒vamṛ॒tvija᳚m | hotā̭ragṃ ratna॒dhāta̭mam || vṛṣā̭ soma dyu॒māgṃ a̭si॒ vṛṣā̭ deva॒ vṛṣa̭vrataḥ | vṛṣā॒ dharmā̭ṇi dadhiṣe || sānta̭panā i॒dagṃ ha॒virmarṷta॒stajjṷjuṣṭana | yu॒ṣmāko॒tī ri̭śādasaḥ || yo no॒ marto̭ vasavo durhṛṇā॒yusti॒ra-ssa॒tyāni̭ maruto॒ [marutaḥ, jighāgṃ̭sāt |] 31
jighāgṃ̭sāt | dru॒haḥ pāśa॒-mprati॒ sa mṷcīṣṭa॒ tapi̭ṣṭhena॒ tapa̭sā hantanā॒ tam || saṃ॒va~॒thsa॒rīṇā̭ ma॒rutaḥ̭ sva॒rkā ṷru॒kṣayā॒-ssaga̭ṇā॒ mānṷṣeṣu | te᳚-'sma-tpāśā॒-npra mṷñca॒ntvagṃha̭sa-ssāntapa॒nā ma̭di॒rā mā̭dayi॒ṣṇavaḥ̭ || pi॒prī॒hi de॒vāgṃ ṷśa॒to ya̭viṣṭha vi॒dvāgṃ ṛ॒tūgṃr-ṛ̭tupate yaje॒ha | ye daivyā̭ ṛ॒tvija॒stebhi̭ragne॒ tvagṃ hotṝ̭ṇāma॒syāya̭jiṣṭhaḥ || agne॒ yada॒dya vi॒śo a̭ddhvarasya hotaḥ॒ pāva̭ka [pāva̭ka, śo॒ce॒ veṣṭvagṃ hi] 32
śoce॒ veṣṭvagṃ hi yajvā᳚ | ṛ॒tā ya̭jāsi mahi॒nā vi yadbhūrha॒vyā va̭ha yaviṣṭha॒ yā tḙ a॒dya || a॒gninā̭ ra॒yi-ma̭śñava॒-tpoṣa̭me॒va di॒vedi̭ve | ya॒śasaṃ̭-vī~॒rava̭ttamam || ga॒ya॒sphāno̭ amīva॒hā va̭su॒vi-tpṷṣṭi॒vardha̭naḥ | su॒mi॒tra-sso̭ma no bhava || gṛha̭medhāsa॒ ā ga̭ta॒ marṷto॒ mā-'pa̭ bhūtana | pra॒mu॒ñcanto̭ no॒ agṃha̭saḥ || pū॒rvībhi॒r॒hi da̭dāśi॒ma śa॒radbhi̭rmaruto va॒yam | maho̭bhi- [maho̭bhiḥ, ca॒r॒ṣa॒ṇī॒nām |] 33
-ścarṣaṇī॒nām || prabu॒ddhniyā̭ īrate vo॒ mahāgṃ̭si॒ praṇāmā̭ni prayajyavastiraddhvam | sa॒ha॒sriya॒-ndamya̭-mbhā॒game॒ta-ṅgṛ̭hame॒dhīya̭-mmaruto juṣaddhvam || upa॒ yameti̭ yuva॒ti-ssu॒dakṣa̭-ndo॒ṣā vastor̭. ha॒viṣma̭tī ghṛ॒tācī᳚ | upa॒ svaina̭ma॒rama̭tirva-sū॒yuḥ || i॒mo a̭gne vī॒tata̭māni ha॒vyā 'ja̭sro vakṣi de॒vatā̭ti॒maccha̭ | prati̭ na īgṃ sura॒bhīṇi̭ viyantu || krī॒ḍaṃ-va~॒-śśardho॒ mārṷtamana॒rvāṇagṃ̭ rathe॒śubha᳚m | 34
kaṇvā̭ a॒bhi pra gā̭yata || atyā̭so॒ na ye ma॒ruta॒-ssvañco̭ yakṣa॒dṛśo॒ na śu॒bhaya̭nta॒ maryāḥ᳚ | te ha̭rmye॒ṣṭhā-śśiśa̭vo॒ na śu॒bhrā va॒thsāso॒ na pra̭krī॒ḍinaḥ̭ payo॒dhāḥ || praiṣā॒majmḙṣu vithu॒reva̭ rejate॒ bhūmi॒ryāmḙṣu॒ yaddha̭ yu॒ñjatḙ śu॒bhe | te krī॒ḍayo॒ dhuna̭yo॒ bhrāja̭dṛṣṭaya-ssva॒ya-mma̭hi॒tva-mpa̭nayanta॒ dhūta̭yaḥ || u॒pa॒hva॒reṣu॒ yadaci̭ddhvaṃ-ya~॒yiṃ-va~ya̭ iva marutaḥ॒ kena̭ [kena̭, ci॒-tpa॒thā |] 35
ci-tpa॒thā | ścota̭nti॒ kośā॒ upa̭ vo॒ rathe॒ṣvā ghṛ॒tamṷkṣatā॒ madhṷvarṇa॒marca̭te || a॒gnima̭gni॒gṃ॒ havī̭mabhi॒-ssadā̭ havanta vi॒śpati᳚m | ha॒vya॒vāha̭-mpurupri॒yam || tagṃ hi śaśva̭nta॒ īḍa̭te sru॒cā de॒va-ṅghṛ̭ta॒ścutā᳚ | a॒gnigṃ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve || indrā᳚gnī roca॒nā di॒va-śśñatha̭dvṛ॒tra mindraṃ̭-vo~ vi॒śvata॒sparīndra॒-nnaro॒ viśva̭karman. ha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒no viśva̭karman. ha॒viṣā॒ vardha̭nena || 36 ||
(sūrya̭sya॒ - manṷṣo - marutaḥ॒ - pāva̭ka॒ - maho̭bhī - rathe॒śubha॒ - ṅkena॒ - ṣaḍca̭tvārigṃśacca) (a. 13)
(a॒pāntvema̭ - nna॒ya-mpu॒ro bhuvaḥ॒ - prācī᳚ - dhru॒vakṣi̭ti॒ - stryavi॒ - rindrā᳚gnī॒ - mā chanda̭ - ā॒śustri॒vṛ - da॒gnerbhā॒go᳚ - 'syeka̭ - ye॒yame॒va sā yā - 'gnḙ jā॒tā - na॒gnirvṛ॒trāṇi॒ - trayo̭daśa )
(a॒pāntve - ndrā᳚gnī - i॒yame॒va - de॒vatā̭tā॒ - ṣaṭtrigṃ̭śat )
(a॒pāntvema̭n, ha॒viṣā॒ vardha̭nena)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.