1 - Arunaketukachayanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Aranyaka Pathah - Bhadram Karnebhih — Sinhala Script

කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය ආරණ්යකේ ප්රථමඃ ප්රපාඨකඃ - අරුණකේතුකචයනං

ඕ-න්නමඃ පරමාත්මනේ, ශ්රී මහාගණපතයේ නමඃ,

ශ්රී ගුරුභ්යෝ නමඃ . හ॒රිඃ॒ ඕම් ..

අනුවාකං 1

භ॒ද්ර-ඞ්කර්ණේ॑භි-ශ්ශෘණු॒යාම॑ දේවාඃ .

භ॒ද්ර-ම්ප॑ශ්යේමා॒ක්ෂභි॒-ර්යජ॑ත්රාඃ .

ස්ථි॒රෛරඞ්ගෛ᳚ස්තුෂ්ටු॒වාග්ං ස॑ස්ත॒නූභිඃ॑ . ව්යශේ॑ම දේ॒වහි॑තං॒-යँදායුඃ॑ ..

ස්ව॒ස්ති න॒ ඉන්ද්රෝ॑ වෘ॒ද්ධශ්ර॑වාඃ .

ස්ව॒ස්ති නඃ॑ පූ॒ෂා වි॒ශ්වවේ॑දාඃ .

ස්ව॒ස්ති න॒ස්තාර්ක්ෂ්යෝ॒ අරි॑ෂ්ටනේමිඃ .

ස්ව॒ස්ති නෝ॒ බෘහ॒ස්පති॑-ර්දධාතු ..

ආප॑මාපාම॒ප-ස්සර්වාඃ᳚ .

අ॒ස්මා-ද॒ස්මා-දි॒තෝ-(අ)මුතඃ॑ .. 1 ..

අ॒ග්නිර්වා॒යුශ්ච॒ සූර්ය॑ශ්ච . ස॒හ ස॑ඤ්ච-ස්ක॒රර්ධි॑යා .. වා॒ය්වශ්වා॑ රශ්මි॒පත॑යඃ . මරී᳚ච්යාත්මානෝ॒ අද්රු॑හඃ . දේ॒වී-ර්භු॑වන॒ සූව॑රීඃ . පු॒ත්ර॒ව॒ත්ත්වාය॑ මේ සුත .. මහානාම්නී-ර්ම॑හාමා॒නාඃ . ම॒හ॒සෝ ම॑හස॒-ස්ස්වඃ॑ .

දේ॒වීඃ ප॑ර්ජන්ය॒ සූව॑රීඃ . පු॒ත්ර॒ව॒ත්ත්වාය॑ මේ සුත .. 2 ..

අ॒පාශ්න්යු॑ෂ්ණි-ම॒පා රක්ෂඃ॑ . අ॒පාශ්න්යු॑ෂ්ණි-ම॒පා රඝ᳚ම් . අපා᳚ඝ්රා॒මප॑ චා॒වර්ති᳚ම් . අප॑ දේ॒වීරි॒තෝ හි॑ත .. වජ්ර॑-න්දේ॒වීරජී॑තාග්ශ්ච .

භුව॑න-න්දේව॒සූව॑රීඃ . ආ॒දි॒ත්යානදි॑ති-න්දේ॒වීම් . යෝනි॑නෝර්ධ්ව-මු॒දීෂ॑ත .. ශි॒වා න॒-ශ්ශන්ත॑මා භවන්තු . දි॒ව්යා ආප॒ ඕෂ॑ධයඃ( ) .

සු॒මෘ॒ඩී॒කා සර॑ස්වති . මා තේ॒ ව්යෝ॑ම ස॒න්දෘශි॑ .. 3 ..

(අ॒මුතඃ॑ - සු॒ - තෞෂ॑ධයෝ॒ ද්වේ ච॑ ) (අ. 1)

අනුවාකං 2

ස්මෘතිඃ॑ ප්ර॒ත්යක්ෂ॑-මෛති॒හ්ය᳚ම් . අනු॑මාන-ශ්චතුෂ්ට॒යම් . ඒ॒තෛරාදි॑ත්ය මණ්ඩලම් .

සර්වෛ॑රේව॒ විධා᳚ස්යතේ .. සූර්යෝ॒ මරී॑චි॒මාද॑ත්තේ . සර්වස්මා᳚-ද්භුව॑නාද॒ධි . තස්යාඃ පාක වි॑ශේෂේ॒ණ . ස්මෘ॒ත-ඞ්කා॑ල වි॒ශේෂ॑ණම් ..

න॒දීව॒ ප්රභ॑වා-ත්කා॒චිත් . අ॒ක්ෂය්යා᳚-ථ්ස්යන්ද॒තේ ය॑ථා .. 4 ..

තාන්නද්යෝ-(අ)භි ස॑මාය॒න්ති . සෝ॒රු-ස්සතී॑ න නි॒වර්ත॑තේ ..

ඒ॒වන්නා॒නා ස॑මුත්ථා॒නාඃ . කා॒ලා-ස්සං॑වँථ්ස॒රග්ග් ශ්රි॑තාඃ . අණුශශ්ච ම॑හශ॒ශ්ච . සර්වේ॑ සමව॒යන්ත්රි॑ තම් .. ස තෛ᳚-ස්ස॒ර්වෛ-ස්ස॑මාවි॒ෂ්ටඃ . ඌ॒රු-ස්ස॑න්න නි॒වර්ත॑තේ . අධි සංවँථ්ස॑රං-විँ॒ද්යාත් .

තදේව॑ ලක්ෂ॒ණේ .. 5 ..

අණුභිශ්ච ම॑හද්භි॒ශ්ච . ස॒මාරූ॑ඪඃ ප්ර॒දෘශ්ය॑තේ . සංවँථ්සරඃ ප්ර॑ත්යක්ෂේ॒ණ .

නා॒ධිස॑ත්ත්වඃ ප්ර॒දෘශ්ය॑තේ .. ප॒ටරෝ॑ වික්ලි॑ධඃ පි॒ඞ්ගඃ . ඒ॒ත-ද්ව॑රුණ॒ ලක්ෂ॑ණම් . යත්රෛත॑-දුප॒දෘශ්ය॑තේ . ස॒හස්ර॑-න්තත්ර॒ නීය॑තේ ..

ඒකග්ං හි ශිරෝ නා॑නා මු॒ඛේ . කෘ॒ථ්ස්න-න්ත॑දෘත॒ ලක්ෂ॑ණම් .. 6 ..

උභයත-ස්සප්තේ᳚න්ද්රියා॒ණි . ජ॒ල්පිත॑-න්ත්වේව॒ දිහ්ය॑තේ ..

ශුක්ලකෘෂ්ණේ සංවँ॑ථ්සර॒ස්ය . දක්ෂිණ වාම॑යෝඃ පා॒ර්ශ්වයෝඃ . තස්යෛ॒ෂා භව॑ති .. ශු॒ක්ර-න්තේ॑ අ॒න්යද්ය॑ජ॒ත-න්තේ॑ අ॒න්යත් .

විෂු॑රූපේ॒ අහ॑නී॒ ද්යෞරි॑වාසි . විශ්වා॒ හි මා॒යා අව॑සි ස්වධාවඃ . භ॒ද්රා තේ॑ පූෂන්නි॒හ රා॒තිර॒ස්ත්විති॑ ..

නාත්ර॒ භුව॑නම් . න පූ॒ෂා . න ප॒ශවඃ॑ .

නාදිත්ය-ස්සංවँථ්සර ඒව ප්රත්යක්ෂේණ ප්රියත॑මං-විँ॒ද්යාත් . ඒතද්වෛ සංවँථ්සරස්ය ප්රියත॑මග්ං රූ॒පම් . යෝ-(අ)ස්ය මහානර්ථ උත්පථ්ස්යමා॑නෝ භ॒වති . ඉද-ම්පුණ්ය-ඞ්කු॑රුෂ්වේ॒ති . තමාහර॑ණ-න්ද॒ද්යාත් .. 7 ..

(ය॒ථා॒ - ල॒ක්ෂ॒ණ - ඍ॑තු॒ලක්ෂ॑ණං॒ - භුව॑නග්ං ස॒ප්ත ච॑) (අ. 2)

අනුවාකං 3

සා॒ක॒ඤ්ජානාග්ං॑ ස॒ප්තථ॑මාහු-රේක॒ජම් . ෂඩු॑ද්ය॒මා ඍෂ॑යෝ දේව॒ජා ඉති॑ .

තේෂා॑මි॒ෂ්ටානි॒ විහි॑තානි ධාම॒ශඃ . ස්ථා॒ත්රේ රේ॑ජන්තේ॒ විකෘ॑තානි රූප॒ශඃ .. කෝනු॑ මර්යා॒ අමි॑ථිතඃ . සඛා॒ සඛා॑යමබ්රවීත් . ජහා॑කෝ අ॒ස්මදී॑ෂතේ ..

යස්ති॒ත්යාජ॑ සඛි॒විද॒ග්ං॒ සඛා॑යම් .

න තස්ය॑ වා॒ච්යපි॑ භා॒ගෝ අ॑ස්ති .

යදීග්ං॑ ශෘ॒ණෝත්ය॒ලකග්ං॑ ශෘණෝති .. 8 ..

න හි ප්ර॒වේද॑ සුකෘ॒තස්ය॒ පන්ථා॒මිති॑ ..

ඍ॒තුර්-ඍ॑තුනා නු॒ද්යමා॑නඃ .

වින॑නාදා॒භිධා॑වඃ . ෂෂ්ටිශ්ච ත්රිග්ංශ॑කා ව॒ල්ගාඃ .

ශු॒ක්ලකෘ॑ෂ්ණෞ ච॒ ෂාෂ්ටි॑කෞ ..

සා॒රා॒ග॒ව॒ස්ත්රෛ-ර්ජ॒රද॑ක්ෂඃ .

ව॒ස॒න්තෝ වසු॑භි-ස්ස॒හ . සං॒වँ॒ථ්ස॒රස්ය॑ සවි॒තුඃ . ප්රෛ॒ෂ॒කෘ-ත්ප්ර॑ථ॒ම-ස්ස්මෘ॑තඃ .. අ॒මූනා॒දය॑-තේත්ය॒න්යාන් .. 9 ..

අ॒මූග්ශ්ච॑ පරි॒රක්ෂ॑තඃ . ඒ॒තා වා॒චඃ ප්ර॑යුජ්ය॒න්තේ . යත්රෛ ත॑දුප॒දෘශ්ය॑තේ .. ඒ॒තදේ॒ව වි॑ජානී॒යාත් . ප්ර॒මාණ॑-ඞ්කාල॒පර්ය॑යේ . වි॒ශේ॒ෂ॒ණ-න්තු॑ වක්ෂ්යා॒මඃ . ඍ॒තූනා᳚-න්තන්නි॒බෝධ॑ත .. ශුක්ලවාසා॑ රුද්ර॒ගණඃ . ග්රී॒ෂ්මේණා॑වර්ත॒තේ ස॑හ .

නි॒ජහ॑-න්පෘථි॑වීග්ං ස॒ර්වාම් .. 10 ..

ජ්යෝ॒තිෂා᳚ (අ)ප්රති॒ඛ්යේන॑ සඃ .. වි॒ශ්ව॒රූ॒පාණි॑ වාසා॒ග්ං॒සි . ආ॒දි॒ත්යානා᳚-න්නි॒බෝධ॑ත . සංවँථ්සරීණ॑-ඞ්කර්ම॒ඵලම් . වර්ෂාභි-ර්ද॑දතා॒ග්ං॒ සහ .. අදුඃඛෝ॑ දුඃඛ ච॑ක්ෂුරි॒ව . තද්මා॑ පීත ඉව॒ දෘශ්ය॑තේ . ශීතේනා᳚ ව්යථ॑යන්නි॒ව . රු॒රුද॑ක්ෂ ඉව॒ දෘශ්ය॑තේ .. හ්ලාදයතේ᳚ ජ්වල॑තශ්චෛ॒ව .

ශා॒ම්යත॑ශ්චාස්ය॒ චක්ෂු॑ෂී . යාවෛ ප්රජා භ්රග්ග්॑ශ්ය॒න්තේ . සංවँථ්සරාත්තා භ්රග්ග්॑ශ්ය॒න්තේ .. යාඃ॒ ප්රති॑තිෂ්ඨ॒න්ති . සංවँථ්සරේ තාඃ ප්රති॑තිෂ්ඨ॒න්ති . ව॒ර්॒ෂාභ්ය॑ ඉත්ය॒ර්ථඃ .. 11 ..

(ශෘ॒ණෝ॒ - ත්ය॒න්යාන්ථ් - ස॒ර්වා - මේ॒ව ෂට්ච॑) (අ. 3)

අනුවාකං 4

අක්ෂි॑දුඃ॒ඛෝත්ථි॑තස්යෛ॒ව . වි॒ප්රස॑න්නේ ක॒නීනි॑කේ . ආඞ්ක්තේ චාද්ග॑ණ-න්නා॒ස්ති . ඍ॒භූණා᳚-න්තන්නි॒බෝධ॑ත .. ක॒න॒කා॒භානි॑ වාසා॒ග්ං॒සි . අ॒හතා॑නි නි॒බෝධ॑ත .

අන්නමශ්ර්නීත॑ මෘජ්මී॒ත . අ॒හං-වෝँ॑ ජීව॒නප්ර॑දඃ .. ඒ॒තා වා॒චඃ ප්ර॑යුජ්ය॒න්තේ .

ශ॒රද්ය॑ත්රෝප॒ දෘශ්ය॑තේ .. 12 ..

අභිධූන්වන්තෝ-(අ)භිඝ්න॑න්ත ඉ॒ව . වා॒තව॑න්තෝ ම॒රුද්ග॑ණාඃ .. අමුතෝ ජේතුමිෂුමු॑ඛමි॒ව . සන්නද්ධා-ස්සහ ද॑දෘශේ॒ හ . අපද්ධ්වස්තෛ-ර්වස්තිව॑ර්ණෛරි॒ව . වි॒ශි॒ඛාසඃ॑ කප॒ර්දිනඃ .. අක්රුද්ධස්ය යෝථ්ස්ය॑මාන॒ස්ය . කෘ॒ද්ධස්යේ॑ව॒ ලෝහි॑නී . හේමතශ්චක්ෂු॑ෂී වි॒ද්යාත් . අ॒ක්ෂ්ණයෝඃ᳚, ක්ෂිප॒ණෝරි॑ව .. 13 ..

දුර්භික්ෂ-න්දේව॑ලෝකේ॒ෂු . ම॒නූනා॑මුද॒ක-ඞ්ගෘ॑හේ . ඒ॒තා වා॒චඃ ප්ර॑වද॒න්තීඃ . වෛ॒ද්යුතෝ॑ යාන්ති॒ ශෛශි॑රීඃ .. තා අ॒ග්නිඃ පව॑මානා॒ අන්වෛ᳚ක්ෂත . ඉ॒හ ජී॑වි॒කාම-ප॑රිපශ්යන්න් . තස්යෛ॒ෂා භව॑ති .. ඉ॒හේහ වඃ॑ ස්වත॒පසඃ . මරු॑ත॒-ස්සූර්ය॑ත්වචඃ . ශර්ම॑ ස॒ප්රථා॒ ආවෘ॑ණේ .. 14 ..

(දෘශ්ය॑ත - ඉ॒වා - වෘ॑ණේ) (අ. 4)

අනුවාකං 5

අති॑ තා॒ම්රාණි॑ වාසා॒ග්ං॒සි . අ॒ෂ්ටිව॑ජ්රි ශ॒තඝ්නි॑ ච .

විශ්වේ දේවා විප්ර॑හර॒න්ති . අ॒ග්නිජි॑හ්ව අ॒සශ්ච॑ත .. නෛව දේවෝ॑ න ම॒ර්ත්යඃ . න රාජා ව॑රුණෝ॒ විභුඃ . නාග්නි-ර්නේන්ද්රෝ න ප॑වමා॒නඃ . මා॒තෘක්ක॑ච්ච න॒ විද්ය॑තේ .. දි॒ව්යස්යෛකා॒ ධනු॑රාර්ත්නිඃ .

පෘ॒ථි॒ව්යාමප॑රා ශ්රි॒තා .. 15 ..

තස්යේන්ද්රෝ වම්රි॑රූපේ॒ණ . ධ॒නුර්ජ්යා॑-මඡි॒නථ්ස්ව॑යම් .. තදි॑න්ද්ර॒ධනු॑රිත්ය॒ජ්යම් . අ॒භ්රව॑ර්ණේෂු॒ චක්ෂ॑තේ . ඒතදේව ශංයෝँ-ර්බාර්හ॑ස්පත්ය॒ස්ය . ඒ॒ත-ද්රු॑ද්රස්ය॒ ධනුඃ .. රු॒ද්රස්ය॑ ත්වේව॒ ධනු॑රාර්ත්නිඃ . ශිර॒ උත්පි॑පේෂ .

ස ප්ර॑ව॒ර්ග්යෝ॑-(අ)භවත් . තස්මා॒-ද්ය-ස්සප්ර॑ව॒ර්ග්යේණ॑ ය॒ජ්ඤේන॒ යජ॑තේ .

රු॒ද්රස්ය॒ ස ශිරඃ॒ ප්රති॑දධාති . නෛනග්ං॑ රු॒ද්ර ආරු॑කෝ භවති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. 16 ..

(ශ්රි॒තා - යජ॑තේ॒ ත්රීණි॑ ච) (අ. 5)

අනුවාකං 6

අ॒ත්යූ॒ර්ධ්වා॒ක්ෂෝ-(අ)ති॑රශ්චාත් . ශිශි॑රඃ ප්ර॒දෘශ්ය॑තේ .

නෛව රූප-න්න॑ වාසා॒ග්ං॒සි . න චක්ෂුඃ॑ ප්රති॒දෘශ්ය॑තේ .. අ॒න්යෝන්ය॒-න්තු න॑ හිග්ග්ස්රා॒තඃ . ස॒ත ස්ත॑-ද්දේව॒ලක්ෂ॑ණම් . ලෝහිතෝ-(අ)ක්ෂ්ණි ශා॑රශී॒ර්ෂ්ණිඃ .

සූ॒ර්යස්යෝ॑දය॒න-ම්ප්ර॑ති .. ත්ව-ඞ්කරෝෂි॑ න්යඤ්ජ॒ලිකාම් . ත්ව॒-ඞ්කරෝ॑ෂි නි॒ජානු॑කාම් .. 17 ..

නිජානුකාමේ᳚ න්යඤ්ජ॒ලිකා . අමී වාච-මුපාස॑තාමි॒ති ..

තස්මෛ සර්ව ඍතවෝ॑ නම॒න්තේ . මර්යාදා කරත්වා-ත්ප්ර॑පුරෝ॒ධාම් . බ්රාහ්මණ॑ ආප්නෝ॒ති . ය ඒ॑වං-වේँ॒ද .

ස ඛලු සංවँථ්සර ඒතෛ-ස්සේනානී॑භි-ස්ස॒හ .

ඉන්ද්රාය සර්වාන්-කාමාන॑භිව॒හති . ස ද්ර॒ඵ්සඃ .

තස්යෛ॒ෂා භව॑ති .. 18 ..

අව॑ ද්ර॒ඵ්සෝ අග්ං॑ශ॒මතී॑මතිෂ්ඨත් . ඉ॒යා॒නඃ කෘ॒ෂ්ණෝ ද॒ශභිඃ॑ ස॒හස්රෛඃ᳚ .

ආව॒ර්ත-මින්ද්ර॒-ශ්ශච්යා॒ ධම॑න්තම් . උපස්නුහි ත-න්නෘමණා-මථ॑ද්රාමි॒ති .. ඒතයෛ වේන්ද්ර-ස්සලා වෘ॑ක්යා ස॒හ . අසුරා-න්ප॑රිවෘ॒ශ්චති . පෘථි॑ව්ය॒ග්ං॒ ශුම॑තී . තාම॒න්ව-ව॑ස්ථිත-ස්සංවँථ්ස॒රෝ දි॒වඤ්ච॑ .

නෛවං-විँදුෂා-(අ)(අ)චාර්යා᳚-න්තේවා॒සිනෞ . අන්යෝන්යස්මෛ᳚ ද්රුහ්යා॒තාම් . යෝ ද්රු॒හ්යති . භ්රශ්යතේ ස්ව॑ර්ගා-ල්ලෝ॒කාත් . ඉත්යතු ම॑ණ්ඩලා॒නි . සූර්ය මණ්ඩලා᳚ න්යාඛ්යා॒යිකාඃ . අත ඌර්ධ්වග්ංස॑නිර්ව॒චනාඃ .. 19 ..

(නි॒ජානු॑කාං॒ - භව॑ති - ද්රුහ්යා॒තා-ම්පඤ්ච॑ ච) (අ. 6)

අනුවාකං 7

ආරෝගෝ භ්රාජඃ පටරඃ॑ පත॒ඞ්ගඃ . ස්වර්ණරෝ ජ්යෝතිෂීමාන්॑. විභා॒සඃ . තේ අස්මෛ සර්වේ දිවමා॑තප॒න්ති . ඌර්ජ-න්දුහානා අනපස්ඵුර॑න්ත ඉ॒ති .. කශ්ය॑පෝ-(අ)ෂ්ට॒මඃ . ස මහාමේරු-න්න॑ ජහා॒ති . තස්යෛ॒ෂා භව॑ති .. යත්තේ॒ ශිල්ප॑-ඞ්කශ්යප රෝච॒නාව॑ත් . ඉ॒න්ද්රි॒යාව॑-ත්පුෂ්ක॒ල-ඤ්චි॒ත්රභා॑නු .

යස්මි॒-න්ථ්සූර්යා॒ අර්පි॑තා-ස්ස॒ප්ත සා॒කම් .. 20 ..

තස්මි-න්රාජාන-මධිවිශ්රයේ॑මමි॒ති .. තේ අස්මෛ සර්වේ කශ්යපා-ජ්ජ්යෝති॑--ර්ලභ॒න්තේ . තාන්ථ්සෝමඃ කශ්යපාදධි॑ නිර්ධ॒මති . භ්රස්තා කර්ම කෘ॑දිවෛ॒වම් ..

ප්රාණෝ ජීවානීන්ද්රිය॑ ජීවා॒නි . සප්ත ශීර්ෂ॑ණ්යාඃ ප්රා॒ණාඃ .

සූර්යා ඉ॑ත්යාචා॒ර්යාඃ .. අපශ්යමහ මේතාන්-ථ්සප්ත සූ᳚ර්යානි॒ති . පඤ්චකර්ණෝ॑ වාථ්ස්යා॒යනඃ . සප්තකර්ණ॑ශ්ච ප්ලා॒ක්ෂිඃ .. 21 ..

ආනුශ්රවික ඒව නෞ කශ්ය॑ප ඉ॒ති . උභෞ॑ වේද॒යිතේ .

න හි ශේකුමිව මහාමේ॑රු-ඞ්ග॒න්තුම් ..

අපශ්යමහමේත-ථ්සූර්යමණ්ඩල-ම්පරිව॑ර්තමා॒නම් .

ගා॒ර්ග්යඃ ප්රා॑ණත්රා॒තඃ . ගච්ඡන්ත ම॑හාමේ॒රුම් . ඒක॑ඤ්චාජ॒හතම් .. භ්රාජපටර පත॑ඞ්ගා නි॒හනේ . තිෂ්ඨන්නා॑තප॒න්ති . තස්මා॑දි॒හ තප්ත්රි॑ තපාඃ .. 22 ..

අ॒මුත්රේ॒තරේ . තස්මා॑දි॒හා තප්ත්රි॑ තපාඃ .. තේෂා॑මේෂා॒ භව॑ති .. ස॒ප්ත සූර්යා॒ දිව॒-මනු॒ ප්රවි॑ෂ්ටාඃ . තාන॒න්වේති॑ ප॒ථිභි॑-ර්දක්ෂි॒ණාවාන්॑ . තේ අස්මෛ සර්වේ ඝෘතමා॑තප॒න්ති . ඌර්ජ-න්දුහානා අනපස්ඵුර॑න්ත ඉ॒ති ..

සප්තර්ත්විජ-ස්සූර්යා ඉ॑ත්යාචා॒ර්යාඃ .. තේෂා॑මේෂා॒ භව॑ති ..

ස॒ප්ත දිශෝ॒ නානා॑ සූර්යාඃ .. 23 ..

ස॒ප්ත හෝතා॑ර ඍ॒ත්විජඃ॑ . දේවා ආදිත්යා॑ යේ ස॒ප්ත .

තේභි-ස්සෝමාභී රක්ෂ॑ණ ඉ॒ති .. තද॑ප්යාම්නා॒යඃ . දිග්භ්රාජ ඍතූ᳚න් කරෝ॒ති .. ඒත॑යෛවා॒වෘතා (අ)(අ)සහස්රසූර්යතායා ඉති වෛ॑ශම්පා॒යනඃ .. තස්යෛ॒ෂා භව॑ති ..

යද්ද්යාව॑ ඉන්ද්ර තේ ශ॒තග්ං ශ॒ත-ම්භූමීඃ᳚ . උ॒ත ස්යුඃ .

න ත්වා॑ වජ්රින්-ථ්ස॒හස්ර॒ග්ං॒ සූර්යාඃ᳚ .. 24 ..

අනු න ජාතමෂ්ට රෝද॑සී ඉ॒ති .. නානා ලිඞ්ගත්වා-දෘතූනා-න්නානා॑ සූර්ය॒ත්වම් .. අෂ්ටෞ තු ව්යවසි॑තා ඉ॒ති .. සූර්යමණ්ඩලා-න්යෂ්ටා॑ත ඌ॒ර්ධ්වම් ..

තේෂා॑මේෂා॒ භව॑ති .. චි॒ත්ර-න්දේ॒වානා॒-මුද॑ගා॒දනී॑කම් . චක්ෂු॑-ර්මි॒ත්රස්ය॒ වරු॑ණස්යා॒ග්නේඃ . ආ-(අ)ප්රා॒ ද්යාවා॑ පෘථි॒වී අ॒න්තරි॑ක්ෂම් .

සූර්ය ආත්මා ජගතස්තස්ථු॑ෂශ්චේ॒ති .. 25 ..

(සා॒කං - ප්ලා॒ක්ෂි - ස්තප්ත්රි॑තපා॒ - නානා॑සූර්යාඃ॒ - සූර්යා॒ - +නව॑ ච) (අ. 7)

අනුවාකං 8

ක්වේදමභ්ර॑-න්නිවි॒ශතේ . ක්වායග්ං॑ සංවँථ්ස॒රෝ මි॑ථඃ . ක්වාහඃ ක්වේය-න්දේ॑ව රා॒ත්රී . ක්ව මාසා ඍ॑තව॒-ශ්ශ්රිතාඃ .. අර්ධමාසා॑ මුහූ॒ර්තාඃ . නිමේෂාස්තු॑ටිභිඃ॒ (නිමේෂාස්ත්ර॑ටිභිඃ॒) සහ . ක්වේමා ආපෝ නි॑විශ॒න්තේ . ය॒දීතෝ॑ යාන්ති॒ සම්ප්ර॑ති .. කාලා අඵ්සු නි॑විශ॒න්තේ . ආ॒ප-ස්සූර්යේ॑ ස॒මාහි॑තාඃ .. 26 ..

අභ්රා᳚ණ්ය॒පඃ ප්ර॑පද්ය॒න්තේ . වි॒ද්යුථ්සූර්යේ॑ ස॒මාහි॑තා .. අනවර්ණේ ඉ॑මේ භූ॒මී . ඉ॒යඤ්චා॑සෞ ච॒ රෝද॑සී .. කිග්ග් ස්විදත්රාන්ත॑රා භූ॒තම් . යේ॒නේමේ වි॑ධෘතේ॒ උභේ .

වි॒ෂ්ණුනා॑ විධෘ॑තේ භූ॒මී . ඉ॒ති ව॑ථ්සස්ය॒ වේද॑නා ..

ඉරා॑වතී ධේනු॒මතී॒ හි භූ॒තම් . සූ॒ය॒ව॒සිනී॒ මනු॑ෂේ දශ॒ස්යේ᳚ .. 27 ..

ව්ය॑ෂ්ටභ්නා॒-ද්රෝද॑සී॒ විෂ්ණ॑වේ॒තේ . දා॒ධර්ථ॑ පෘථි॒වී-ම॒භිතෝ॑ ම॒යූඛෛඃ᳚ ..

කින්ත-ද්විෂ්ණෝ ර්බල॑මා॒හුඃ . කා॒ දීප්තිඃ॑ කි-ම්ප॒රාය॑ණම් .

ඒකෝ॑ ය॒ද්ධා-ර॑ය ද්දේ॒වඃ . රේ॒ජතී॑ රෝද॒සී උ॑භේ .. වාතාද්විෂ්ණෝ-ර්බ॑ල මා॒හුඃ . අ॒ක්ෂරා᳚-ද්දීප්ති॒ රුච්ය॑තේ . ත්රි॒පදා॒ද්ධාර॑ය-ද්දේ॒වඃ . යද්විෂ්ණෝ॑රේක॒-මුත්ත॑මම් .. 28 ..

අ॒ග්නයෝ॑ වාය॑වශ්චෛ॒ව . ඒ॒තද॑ස්ය ප॒රාය॑ණම් .. පෘච්ඡාමි ත්වා ප॑ර-ම්මෘ॒ත්යුම් . අ॒වම॑-ම්මද්ධ්ය॒මඤ්ච॑තුම් . ලෝ॒කඤ්ච॒ පුණ්ය॑පාපා॒නාම් .

ඒ॒ත-ත්පෘ॑ච්ඡාමි॒ සම්ප්ර॑ති .. අ॒මුමා॑හුඃ ප॑ර-ම්මෘ॒ත්යුම් . ප॒වමා॑න-න්තු॒ මද්ධ්ය॑මම් . අ॒ග්නිරේ॒වාව॑මෝ මෘ॒ත්යුඃ . ච॒න්ද්රමා᳚-ශ්චතු॒රුච්ය॑තේ .. 29 ..

අ॒නා॒භෝ॒ගාඃ ප॑ර-ම්මෘ॒ත්යුම් . පා॒පා-ස්සං॑යँන්ති॒ සර්ව॑දා . ආභෝගාස්ත්වේව॑ සංයँ॒න්ති . ය॒ත්ර පු॑ණ්යකෘ॒තෝ ජ॑නාඃ .. තතෝ॑ ම॒ද්ධ්යම॑මාය॒න්ති . ච॒තුම॑ග්නිඤ්ච॒ සම්ප්ර॑ති .. පෘච්ඡාමි ත්වා॑ පාප॒කෘතඃ . ය॒ත්ර යා॑තය॒තේ ය॑මඃ . ත්වන්නස්ත--ද්බ්රහ්ම॑-න්ප්රබ්රූ॒හි . ය॒දි වේ᳚ත්ථා-(අ)ස॒තෝ ගෘ॑හාන් .. 30 ..

ක॒ශ්යපා॑ දුදි॑තා-ස්සූ॒ර්යාඃ . පා॒පාන්නි॑ර්ඝ්නන්ති॒ සර්ව॑දා .

රෝදස්යෝරන්ත॑-ර්දේශේ॒ෂු . තත්ර න්යස්යන්තේ॑ වාස॒වෛඃ ..

තේ (අ)ශරීරාඃ ප්ර॑පද්ය॒න්තේ .

ය॒ථා (අ)පු॑ණ්යස්ය॒ කර්ම॑ණඃ . අපා᳚ණ්ය॒පාද॑ කේශා॒සඃ . ත॒ත්ර තේ॑-(අ)යෝනි॒ජා ජ॑නාඃ .. මෘත්වා පුනර්මෘත්යු-මා॑පද්ය॒න්තේ . අ॒ද්යමා॑නා-ස්ස්ව॒කර්ම॑භිඃ .. 31 ..

ආශාතිකාඃ ක්රිම॑ය ඉ॒ව . තතඃ පූයන්තේ॑ වාස॒වෛඃ ..

අපෛ॑ත-ම්මෘ॒ත්යු-ඤ්ජ॑යති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ . ස ඛල්වෛවං॑-විँද්බ්රා॒හ්මණඃ . දී॒ර්ඝශ්රු॑ත්තමෝ॒ භව॑ති . කශ්ය॑ප॒ස්යාති॑ථි॒-ස්සිද්ධග॑මන॒-ස්සිද්ධාග॑මනඃ ..

තස්යෛ॒ෂා භව॑ති .. ආයස්මින᳚-ථ්ස॒ප්ත වා॑ස॒වාඃ .

රෝහ॑න්ති පූ॒ර්ව්යා॑ රුහඃ॑ .. 32 ..

ඍෂි॑ර්හ දීර්ඝ॒ශ්රුත්ත॑මඃ . ඉන්ද්රස්ය ඝර්මෝ අති॑ථිරි॒ති ..

කශ්යපඃ පශ්ය॑කෝ භ॒වති . යථ්සර්ව-ම්පරිපශ්යතී॑ති සෞ॒ක්ෂ්ම්යාත් .. අථාග්නේ॑රෂ්ටපු॑රුෂ॒ස්ය . තස්යෛ॒ෂා භව॑ති .. අග්නේ॒ නය॑ සු॒පථා॑ රා॒යේ අ॒ස්මාන් .

විශ්වා॑නි දේව ව॒යුනා॑නි වි॒ද්වාන් . යු॒යෝ॒ද්ධ්ය॑ස්ම-ජ්ජු॑හුරා॒ණමේනඃ॑ . භූයිෂ්ඨාන්තේ නම උක්තිං-විँ॑ධේමේ॒ති .. 33 ..

ස॒මාහි॑තා - දශ॒ස්යේ॑ - උත්ත॑ම॒-මුච්ය॑තේ-ගෘහාන්-ථ්ස්ව॒කර්ම॑භිඃ-පූ॒ර්ව්යා॑ රුහ॑-ඉ॒ති) (අ. 8)

අනුවාකං 9

අග්නිශ්ච ජාත॑වේදා॒ශ්ච . සහෝජා අ॑ජිරා॒ප්රභුඃ . වෛශ්වානරෝ න॑ර්යාපා॒ශ්ච . ප॒ඞ්ක්තිරා॑ධාශ්ච॒ සප්ත॑මඃ .

විසර්පේ වාෂ්ට॑මෝ-(අ)ග්නී॒නාම් . ඒතේ-(අ)ෂ්ටෞ වසවඃ, ක්ෂි॑තා ඉ॒ති .. යථර්ත්වේ-වාග්නේ-රර්චිර්වර්ණ॑ විශේ॒ෂාඃ .

නීලාර්චිශ්ච පීතකා᳚ර්චිශ්චේ॒ති .. අථ වායෝ-රේකාදශ-පුරුෂස්යෛකාදශ॑ස්ත්රීක॒ස්ය ..

ප්රභ්රාජමානා ව්ය॑වදා॒තාඃ .. 34 ..

යාශ්ච වාසු॑කි වෛ॒ද්යුතාඃ . රජතාඃ පරු॑ෂා-ශ්ශ්යා॒මාඃ .

කපිලා අ॑තිලෝ॒හිතාඃ . ඌර්ධ්වා අවප॑තන්තා॒ශ්ච . වෛද්යුත ඉ॑ත්යේකා॒දශ .. නෛනං-වෛँද්යුතෝ॑ හින॒ස්ති . ය ඒ॑වං-වේँ॒ද .. ස හෝවාච ව්යාසඃ පා॑රාශ॒ර්යඃ .

විද්යුද්වධමේවාහ-ම්මෘත්යුමෛ᳚ච්ඡමි॒ති ..

න ත්වකා॑මග්ං හ॒න්ති .. 35 ..

ය ඒ॑වං-වේँ॒ද .. අථ ග॑න්ධර්ව॒ගණාඃ . ස්වාන॒ භ්රාට් . අඞ්ඝා॑රි॒-ර්බම්භා॑රිඃ . හස්ත॒-ස්සුහ॑ස්තඃ . කෘශා॑නු-ර්වි॒ශ්වාව॑සුඃ . මූර්ධන්වාන්-ථ්සූ᳚ර්යව॒ර්චාඃ .

කෘතිරිත්යේකාදශ ග॑න්ධර්ව॒ගණාඃ .. දේවාශ්ච ම॑හාදේ॒වාඃ . රශ්මයශ්ච දේවා॑ ගර॒ගිරඃ .. 36 ..

නෛන-ඞ්ගරෝ॑ හින॒ස්ති . ය ඒ॑වං-වේँ॒ද .. ගෞ॒රී මි॑මාය සලි॒ලානි॒ තක්ෂ॑තී . ඒක॑පදී ද්වි॒පදී॒ සා චතු॑ෂ්පදී . අ॒ෂ්ටාප॑දී॒ නව॑පදී බභූ॒වුෂී᳚ . සහස්රාක්ෂරා පරමේ ව්යෝ॑මන්නි॒ති .. වාචෝ॑ විශේ॒ෂණම් ..

අථ නිගද॑ව්යාඛ්යා॒තාඃ . තානනුක්ර॑මිෂ්යා॒මඃ ..

ව॒රාහවඃ॑-ස්වත॒පසඃ .. 37 ..

වි॒ද්යු-න්ම॑හසෝ॒ ධූප॑යඃ . ශ්වාපයෝ ගෘහමේධා᳚ශ්චේත්යේ॒තේ . යේ॒ චේමේ-(අ)ශි॑මිවි॒ද්විෂඃ .. පර්ජන්යා-ස්සප්ත පෘථිවීමභිව॑ර්ෂ॒න්ති .

වෘෂ්ටි॑භිරි॒ති . ඒතයෛව විභක්ති වි॑පරී॒තාඃ . ස॒ප්තභි॒ර්වාතෛ॑ රුදී॒රිතාඃ . අමූං-ලෝँකා-නභිව॑ර්ෂ॒න්ති . තේෂා॑මේෂා॒ භව॑ති .. ස॒මා॒න-මේ॒තදුද॑කම් .. 38 ..

උ॒ච්චෛත්ය॑ව॒ චාහ॑භිඃ . භූමි॑-ම්ප॒ර්ජන්යා॒ ජින්ව॑න්ති .

දිව-ඤ්ජින්වන්-ත්යග්න॑ය ඉ॒ති .. යදක්ෂ॑ර-ම්භූ॒තකෘ॑තම් .

විශ්වේ॑ දේවා උ॒පාස॑තේ . ම॒හර්ෂි॑මස්ය ගෝ॒ප්තාර᳚ම් . ජ॒මද॑ග්නි॒-මකු॑ර්වත .. ජ॒මද॑ග්නි॒-රාප්යා॑යතේ . ඡන්දෝ॑භි-ශ්චතුරුත්ත॒රෛඃ . රාජ්ඤ॒-ස්සෝම॑ස්ය තෘ॒ප්තාසඃ॑ .. 39 ..

බ්රහ්ම॑ණා වී॒ර්යා॑වතා . ශි॒වා නඃ॑ ප්ර॒දිශෝ॒ දිශඃ॑ .. තච්ඡං॒යෝँරා වෘ॑ණීමහේ . ගා॒තුං-යँ॒ජ්ඤාය॑ . ගා॒තුං-යँ॒ජ්ඤප॑තයේ . දෛවී᳚ ස්ව॒ස්තිර॑ස්තු නඃ .

ස්ව॒ස්ති-ර්මානු॑ෂේභ්යඃ . ඌ॒ර්ධ්ව-ඤ්ජි॑ගාතු භේෂ॒ජම් .

ශන්නෝ॑ අස්තු ද්වි॒පදේ᳚ . ශඤ්චතු॑ෂ්පදේ ..

සෝමපා(3) අසෝමපා(3) ඉති නිගද॑ව්යාඛ්යා॒තාඃ .. 40 ..

(ව්ය॒ව॒දා॒තා - හ॒න්ති - ග॑ර॒ගිර - ස්ත॒පස - උද॑කං - තෘප්තාස॒ - ශ්වතු॑ෂ්පද॒ ඒක॑-ඤ්ච) (අ. 9)

අනුවාකං 10

ස॒හ॒ස්ර॒වෘදි॑ය-ම්භූ॒මිඃ . ප॒රං-ව්යෝँ॑ම ස॒හස්ර॑වෘත් . අ॒ශ්විනා॑ භුජ්යූ॑ නාස॒ත්යා . වි॒ශ්වස්ය॑ ජග॒තස්ප॑තී .. ජායා භූමිඃ ප॑තිර්ව්යෝ॒ම . මි॒ථුන॑න්තා අ॒තුර්ය॑ථුඃ . පුත්රෝ බෘහස්ප॑තී රු॒ද්රඃ . ස॒රමා॑ ඉති॑ ස්ත්රීපු॒මම් .. ශු॒ක්රං-වාँ॑ම॒න්යද්ය॑ජ॒තං-වාँ॑ම॒න්යත් . විෂු॑රූපේ॒ අහ॑නී॒ ද්යෞරි॑ව ස්ථඃ .. 41 ..

විශ්වා॒ හි මා॒යා අව॑ථ-ස්ස්වධාවන්තෞ . භ॒ද්රා වා᳚-ම්පූෂණාවි॒හ රා॒තිර॑ස්තු .. වාසා᳚ත්යෞ චි॒ත්රෞ ජග॑තෝ නි॒ධානෞ᳚ . ද්යාවා॑භූමී ච॒රථඃ॑ ස॒ග්ං॒ සඛා॑යෞ .

තාව॒ශ්විනා॑ රා॒සභා᳚ශ්වා॒ හව॑-ම්මේ . ශු॒භ॒ස්ප॒තී॒ ආ॒ගතග්ං॑ සූ॒ර්යයා॑ ස॒හ .. ත්යුග්රෝ॑ හ භු॒ජ්යු-ම॑ශ්විනෝද මේ॒ඝේ . ර॒යින්න කශ්චි॑-න්මමෘ॒වාँ(2) අවා॑හාඃ . තමූ॑හථු-ර්නෞ॒භිරා᳚ත්ම॒න්-වතී॑භිඃ .

අ॒න්ත॒රි॒ක්ෂ॒ ප්රුඩ්භි॒ර-පෝ॑දකාභිඃ .. 42 ..

ති॒ස්රඃ, ක්ෂප॒ස්ත්රිරහා॑ (අ)ති॒ව්රජ॑ද්භිඃ . නාස॑ත්යා භු॒ජ්යුමූ॑හථුඃ පත॒ඞ්ගෛඃ . ස॒මු॒ද්රස්ය॒ ධන්ව॑න්නා॒ර්ද්රස්ය॑ පා॒රේ . ත්රි॒භී රථෛ᳚-ශ්ශ॒තප॑ද්භි॒-ෂ්ෂඩ॑ශ්වෛඃ .. ස॒වි॒තාරං॒-විँත॑න්වන්තම් . අනු॑බද්ධ්නාති ශාම්බ॒රඃ . ආපපූර්ෂං-බ॑රශ්චෛ॒ව .

ස॒විතා॑ (අ)රේප॒සෝ॑ (අ)භවත් .. ත්යග්ං සුතෘප්තං-විँ॑දිත්වෛ॒ව . බ॒හුසෝ॑ම ගි॒රං-වँ॑ශී .. 43 ..

අන්වේති තුග්රෝ ව॑ක්රියා॒න්තම් . ආයසූයාන්-ථ්සෝම॑තෘඵ්සු॒ෂු ..

ස සඞ්ග්රාම-ස්තමෝ᳚ද්යෝ-(අ)ත්යෝ॒තඃ . වාචෝ ගාඃ පි॑පාති॒ තත් .

ස තද්ගෝභි-ස්ස්තවා᳚ (අ)ත්යේත්ය॒න්යේ . ර॒ක්ෂසා॑ (අ)නන්වි॒තාශ්ච॑ යේ .. අ॒න්වේති॒ පරි॑වෘත්ත්යා॒-(අ)ස්තඃ . ඒ॒වමේ॒තෞ ස්ථෝ॑ අශ්විනා . තේ ඒ॒තේ ද්යුඃ॑ පෘථි॒ව්යෝඃ . අහ॑රහ॒-ර්ගර්භ॑න්දධාථේ .. 44 ..

තයෝ॑ රේ॒තෞ ව॒ථ්සා ව॑හෝරා॒ත්රේ . පෘ॒ථි॒ව්යා අහඃ॑ . දි॒වෝ රාත්රිඃ॑ . තා අවි॑සෘෂ්ටෞ . දම්ප॑තී ඒ॒ව භ॑වතඃ .. තයෝ॑ රේ॒තෞ ව॒ථ්සෞ . අ॒ග්නිශ්චා॑-දි॒ත්යශ්ච॑ . රා॒ත්රේර්ව॒ථ්සඃ . ශ්වේ॒ත ආ॑දි॒ත්යඃ . අහ්නෝ॒-(අ)ග්නිඃ .. 45 ..

තා॒ම්රෝ අ॑රු॒ණඃ . තා අවි॑සෘෂ්ටෞ . දම්ප॑තී ඒ॒ව භ॑වතඃ .. තයෝ॑ රේ॒තෞ ව॒ථ්සෞ . වෘ॒ත්රශ්ච॑ වෛද්යු॒තශ්ච॑ . අ॒ග්නේර්වෘ॒ත්රඃ . වෛ॒ද්යුත॑ ආදි॒ත්යස්ය॑ .

තා අවි॑සෘෂ්ටෞ . දම්ප॑තී ඒ॒ව භ॑වතඃ .. තයෝ॑ රේ॒තෞ ව॒ථ්සෞ .. 46 ..

උ॒ෂ්මා ච॑ නීහා॒රශ්ච॑ . වෘ॒ත්රස්යෝ॒ෂ්මා . වෛ॒ද්යු॒තස්ය॑ නීහා॒රඃ . තෞ තාවේ॒ව ප්රති॑පද්යේතේ .. සේයග්ං රාත්රී॑ ග॒ර්භිණී॑ පු॒ත්රේණ॒ සංවँ॑සති .

තස්යා॒ වා ඒ॒තදු॒ල්බණ᳚ම් . යද්රාත්රෞ॑ ර॒ශ්මයඃ॑ . යථා॒ ගෝර්ග॒ර්භිණ්යා॑ උ॒ල්බණ᳚ම් . ඒ॒වමේ॒තස්යා॑ උ॒ල්බණ᳚ම් .. ප්රජයිෂ්ණුඃ ප්රජයා ච පශුභි॑ශ්ච භ॒වති .

ය ඒ॑වං-වේँ॒ද . ඒතමුද්යන්ත-මපිය॑න්තඤ්චේ॒ති . ආදිත්යඃ පුණ්ය॑ස්ය ව॒ථ්සඃ . අථ පවි॑ත්රාඞ්ගි॒රසඃ .. 47 ..

(ස්ථෝ - (අ)පෝ॑දකාභි--ර් වශී - දධාථේ - අ॒ග්නි - ස්තයෝ॑ රේ॒තෞ ව॒ථ්සෞ - භ॒වති ච॒ත්වාරි॑ ච) (අ. 10)

අනුවාකං 11

ප॒විත්ර॑වන්තඃ॒ පරි॒වාජ॒මාස॑තේ . පි॒තෛෂා᳚-ම්ප්ර॒ත්නෝ අ॒භිර॑ක්ෂති ව්ර॒තම් . ම॒හස්ස॑මු॒ද්රං-වँරු॑ණ ස්ති॒රෝද॑ධේ . ධීරා॑ ඉච්ඡේකු॒ර්ධරු॑ණේෂ්වා॒රභ᳚ම් ..

ප॒විත්ර॑-න්තේ॒ විත॑ත॒-ම්බ්රහ්ම॑ණ॒ස්පතේ᳚ . ප්රභු॒ර්ගාත්රා॑ණි॒ පර්යේ॑ෂි වි॒ශ්වතඃ॑ .

අත॑ප්තතනූ॒-ර්න තදා॒මෝ අ॑ශ්නුතේ . ශෘ॒තාස॒ ඉද්වහ॑න්-ත॒ස්ත-ථ්සමා॑ශත .. බ්ර॒හ්මා දේ॒වානා᳚-ම්පද॒වීඃ ක॑වී॒නාමෘෂි॒ර්විප්රා॑ණා-ම්මහි॒ෂෝ මෘ॒ගාණා᳚ම් . ශ්යේ॒නෝ ගෘධ්රා॑ණා॒ග්॒ ස්වධි॑ති॒-ර්වනා॑නා॒ග්ං॒ සෝමඃ॑ ප॒විත්ර॒මත්යේ॑ති॒ රේභන්න්॑ .. අස॑ත-ස්ස॒ද්යේ තත॑ක්ෂුඃ .. 48 ..

ඍෂ॑ය-ස්ස॒ප්තාත්රි॑ශ්ච॒ යත් . සර්වේ-(අ)ත්රයෝ අ॑ගස්ත්ය॒ශ්ච .

නක්ෂ॑ත්රෛ॒-ශ්ශඞ්කෘ॑තෝ (අ)වසන්න් .. අථ॑ සවිතු॒-ශ්ශ්යාවාශ්ව॒ස්යා (අ)වර්ති॑කාමස්ය .. අ॒මී ය ඍක්ෂා॒ නිහි॑තා ස උ॒ච්චා . නක්ත॒-න්දදෘ॑ශ්රේ॒ කුහ॑චි॒ද්දිවේ॑යුඃ .

අද॑බ්ධානි॒ වරු॑ණස්ය ව්ර॒තානි॑ . වි॒චා॒කශ॑-ච්ච॒න්ද්රමා॒ නක්ෂ॑ත්රමේති ..

ත-ථ්ස॑වි॒තු-ර්වරේ᳚ණ්යම් . භර්ගෝ॑ දේ॒වස්ය॑ ධීමහි .. 49 ..

ධියෝ॒ යෝ නඃ॑ ප්රචෝ॒දයා᳚ත් .. තථ්ස॑වි॒තු-ර්වෘ॑ණීමහේ .

ව॒ය-න්දේ॒වස්ය॒ භෝජ॑නම් . ශ්රේෂ්ඨග්ං॑ සර්ව॒ධාත॑මම් . තුර॒-ම්භග॑ස්ය ධීමහි ..

අපා॑ගූහත සවිතා॒ තෘභීන්॑ . සර්වා᳚-න්දි॒වෝ අන්ධ॑සඃ .

නක්ත॑006ඡ්;॒තාන්ය॑භව-න්දෘ॒ශේ . අස්ථ්ය॒ස්ථ්නා සම්භ॑විෂ්යාමඃ .. නාම॒ නාමෛ॒ව නා॒ම මේ᳚ .. 50 ..

නපුග්ංස॑ක॒-ම්පුමා॒ග්॒ස්ත්ර්ය॑ස්මි . ස්ථාව॑රෝ-(අ)ස්ම්යථ॒ ජඞ්ග॑මඃ .

ය॒ජේ-(අ)යක්ෂි॒ යෂ්ටා॒හේ ච॑ .. මයා॑ භූ॒තාන්ය॑යක්ෂත . ප॒ශවෝ॑ මම॑ භූතා॒නි . අනූබන්ධ්යෝ (අ)ස්ම්ය॑හං-විँ॒භුඃ .. ස්ත්රියඃ॑ ස॒තීඃ . තා උ॑ මේ පු॒ග්ං॒ස ආ॑හුඃ .

පශ්ය॑දක්ෂ॒ණ්වාන්න-විචේ॑තද॒න්ධඃ . ක॒විර්යඃ පු॒ත්ර-ස්ස ඉ॒මා චි॑කේත .. 51 ..

යස්තා වි॑ජා॒නා-ථ්ස॑වි॒තුඃ පි॒තා-(අ)ස॑ත් .. අ॒න්ධෝ මණිම॑වින්දත් . තම॑නඞ්ගුලි॒-රාව॑යත් . අ॒ග්රී॒වඃ ප්රත්ය॑මුඤ්චත් . තමජි॑හ්ව අ॒සශ්ච॑ත ..

ඌර්ධ්වමූල-ම॑වාක්ඡා॒ඛම් . වෘ॒ක්ෂං-යාँ॑ වේද॒ සම්ප්ර॑ති . න ස ජාතු ජනඃ॑ ශ්රද්ද॒ද්ධ්යාත් . මෘ॒ත්යුර්මා॑ මාර॒යාදි॑තිඃ .. හසිතග්ං රුදි॑තඞ්ගී॒තම් .. 52 ..

වීණා॑ පණ ව॒ලාසි॑තම් . මෘ॒තඤ්ජී॒වඤ්ච॑ යත්කි॒ඤ්චිත් .

අ॒ඞ්ගානි॑ ස්නේව॒ විද්ධි॑ තත් .. අතෘ॑ෂ්ය॒ග්ග්॒ස්තෘෂ්ය॑ ධ්යායත් . අ॒ස්මාජ්ජා॒තා මේ॑ මිථූ॒ චරන්න්॑ . පුත්රෝ නිර්-ඍත්යා॑ වෛදේ॒හඃ . අ॒චේතා॑ යශ්ච॒ චේත॑නඃ .. ස॒ ත-ම්මණිම॑වින්දත් . සෝ॑-(අ)නඞ්ගුලි॒රාව॑යත් .

සෝ॒-(අ)ග්රී॒වඃ ප්රත්ය॑මුන්චත් .. 53 ..

සෝ-(අ)ජි॑හ්වෝ අ॒සශ්ච॑ත .. නෛතමෘෂිං-විँදිත්වා නග॑ර-ම්ප්ර॒විශේත් . ය॑දි ප්ර॒විශේත් . මි॒ථෞ චරි॑ත්වා ප්ර॒විශේත් . තථ්සම්භව॑ස්ය ව්ර॒තම් .. ආ॒ තම॑ග්නේ ර॒ථන්ති॑ෂ්ඨ . ඒකා᳚ශ්වමේක॒ යෝජ॑නම් . ඒකචක්ර॑-මේක॒ධුරම් .

වා॒ත ධ්රා॑ජි ග॒තිං-විँ॑භෝ .. න॒ රි॒ෂ්යති॑ න ව්ය॒ථතේ .. 54 ..

නා॒ස්යාක්ෂෝ॑ යාතු॒ සජ්ජ॑ති . යච්ඡ්වේතා᳚-න්රෝහි॑තාග්ශ්චා॒ග්නේඃ . ර॒ථේ යු॑ක්ත්වා-(අ)ධි॒තිෂ්ඨ॑ති .. ඒකයා ච දශභිශ්ච॑ ස්වභූ॒තේ . ද්වාභ්යා මිෂ්ටයේ විග්ං॑ශත්යා॒ ච . තිසෘභිශ්ච වහසේ ත්රිග්ං॑ශතා॒ ච .

නියුද්භි-ර්වායවිහ තා॑ විමු॒ඤ්ච .. 55 ..

(තත॑ක්ෂු--ර් ධීමහි - නා॒ම මේ॑ - චිකේත - ගී॒තං - ප්රත්ය॑මුඤ්ච-ද්- ව්ය॒ථතේ - +ස॒ප්ත ච॑) (අ. 11)

අනුවාකං 12

ආත॑නුෂ්ව॒ ප්රත॑නුෂ්ව . උ॒ද්ධමාධ॑ම॒ සන්ධ॑ම . ආදිත්යේ චන්ද්ර॑වර්ණා॒නාම් . ගර්භ॒ මා ධේ॑හි॒ යඃ පුමාන්॑ .. ඉ॒ත-ස්සි॒ක්තග්ං සූර්ය॑ගතම් .

ච॒න්ද්රම॑සේ॒ රස॑ඞ්කෘධි .

වාරාද-ඤ්ජන॑යා-ග්රේ॒-(අ)ග්නිම් . ය ඒකෝ॑ රුද්ර॒ උච්ය॑තේ ..

අ॒ස॒-ඞ්ඛ්යා॒තා-ස්ස॑හස්රා॒ණි .

ස්ම॒ර්යතේ॑ න ච॒ දෘශ්ය॑තේ .. 56 ..

ඒ॒වමේ॒තන්නි॑බෝධත .. ආ ම॒න්ද්රෛ-රි॑න්ද්ර॒ හරි॑භිඃ . යා॒ හි ම॒යූර॑-රෝමභිඃ . මාත්වා කේචින්නියේ මුරි॑න්න පා॒ශිනඃ . ද॒ධ॒න්වේව॒ තා ඉ॑හි .. මා ම॒න්ද්රෛ-රි॑න්ද්ර॒ හරි॑භිඃ . යා॒මි ම॒යූර॑ රෝමභිඃ . මා මා කේචින්නියේ මුරි॑න්න පා॒ශිනඃ . නි॒ධ॒න්වේව॒ තාँ(2) ඉ॑මි ..

අණුභිශ්ච ම॑හද්භි॒ශ්ච .. 57 ..

නි॒ඝෘෂ්වෛ॑ රස॒මායු॑තෛඃ . කාලෛර්-හරිත්ව॑මාප॒න්නෛඃ . ඉන්ද්රායා॑හි ස॒හස්ර॑ යුක් .. අ॒ග්නි-ර්වි॒භ්රාෂ්ටි॑ වසනඃ . වා॒යු-ශ්ශ්වේත॑සිකද්රු॒කඃ . සං॒වँ॒ථ්ස॒රෝ වි॑ෂූ॒ වර්ණෛඃ᳚ . නිත්යා॒ස්තේ (අ)නුච॑රාස්ත॒ව ..

සුබ්රහ්මණ්යෝග්ං සුබ්රහ්මණ්යෝග්ං සු॑බ්රහ්ම॒ණ්යෝම් .

ඉන්ද්රාගච්ඡ හරිව ආගච්ඡ මේ॑ධාති॒ථේඃ . මේෂ වෘෂණශ්ව॑ස්ය මේ॒නේ .. 58 ..

ගෞරාවස්කන්දින්න-හල්යා॑යෛ ජා॒ර . කෞශික-බ්රාහ්මණ ගෞතම॑බ්රුවා॒ණ .. අ॒රු॒ණාශ්වා॑ ඉ॒හාග॑තාඃ . වස॑වඃ පෘථිවි॒ ක්ෂිතඃ॑ . අ॒ෂ්ටෞ දි॒ග්වාස॑සෝ॒ (අ)ග්නයඃ॑ . අග්නිශ්ච ජාතවේදා᳚ශ්චේත්යේ॒තේ .. තාම්රාශ්වා᳚-ස්තාම්ර॒රථාඃ . තාම්රවර්ණා᳚ ස්තථා॒-(අ)සිතාඃ . දණ්ඩහස්තාඃ᳚ ඛාද॒ග්දතඃ . ඉතෝ රුද්රාඃ᳚ පරා॒ඞ්ගතාඃ .. 59 ..

උක්තග්ග් ස්ථාන-ම්ප්රමාණඤ්ච॑ පුර॒ ඉත .. බෘහ॒ස්පති॑ශ්ච සවි॒තා ච॑ . වි॒ශ්වරූ॑පෛ-රි॒හාග॑තාම් . රථේ॑නෝදක॒වර්ත්ම॑නා . අ॒ඵ්සුෂා॑ ඉති॒ තද්ද්ව॑යෝඃ ..

උක්තෝ වේෂෝ॑ වාසා॒ග්ං॒සි ච . කාලාවයවානා-මිතඃ॑ ප්රතී॒ජ්යා . වාසාත්යා॑ ඉත්ය॒ශ්විනෝඃ . කෝ-(අ)න්තරික්ෂේ ශබ්දඞ්ක॑රෝතී॒ති . වාසිෂ්ඨෝ රෞහිණෝ මීමාග්ං॑සා-ඤ්ච॒ක්රේ . තස්යෛ॒ෂා භව॑ති ..

වා॒ශ්රේව॑ වි॒ද්යුන්මි॑මාති ව॒ථ්ස-න්න මා॒තා සි॑ෂක්ති . යදේ॑ෂාං-වෘँ॒ෂ්ටිරස॑ර්ජි .. දිති॑ .. බ්රහ්ම॑ණ උ॒දර॑ණමසි . බ්රහ්ම॑ණ උදී॒රණ॑මසි . බ්රහ්ම॑ණ ආ॒ස්තර॑ණමසි . බ්රහ්ම॑ණ උප॒ස්තර॑ණමසි .. 60 ..

(දෘශ්ය॑තේ॒ - ච - මේ॒නේ - ප॑රා॒-ඞ්ගතා - ශ්ච॒ක්රේ ෂට් ච॑) (අ. 12)

අනුවාකං 13

අ॒ෂ්ටයෝ॑නී-ම॒ෂ්ටපු॑ත්රාම් . අ॒ෂ්ටප॑ත්නී-මි॒මා-ම්මහී᳚ම් . අ॒හං-වේँද॒ න මේ॑ මෘත්යුඃ .

න චාමෘ॑ත්යුර॒ඝාහ॑රත් .. අ॒ෂ්ටයෝ᳚න්ය॒ෂ්ට පු॑ත්රම් . අ॒ෂ්ටප॑දි॒ද-ම॒න්තරි॑ක්ෂම් . අ॒හං-වේँද॒ න මේ॑ මෘත්යුඃ . න චාමෘ॑ත්යුර॒ඝාහ॑රත් . අ॒ෂ්ටයෝ॑නී-ම॒ෂ්ටපු॑ත්රාම් . අ॒ෂ්ටප॑ත්නී-ම॒මූන්දිව᳚ම් .. 61 ..

අ॒හං-වේँද॒ න මේ॑ මෘත්යුඃ .

න චාමෘ॑ත්යුර॒ඝාහ॑රත් .. සු॒ත්රාමා॑ණ-ම්පෘථි॒වී-න්ද්යාම॑නේ॒හසග්ං॑ සු॒ශර්මා॑ණ॒ මදි॑තිග්ං සු॒ප්රණී॑තිම් . දෛවී॒-න්නාවග්ග්॑ ස්වරි॒ත්රාමනා॑ගස॒මස්ර॑වන්තී॒මා රු॑හේමා ස්ව॒ස්තයේ᳚ .. ම॒හීමූ॒ෂුම॒හීමූ॒ ෂු මා॒තරග්ං॑ සුව්ර॒තානා॑මෘ॒තස්ය॒ පත්නී॒මව॑සේ හුවේම . තු॒වි॒ක්ෂ॒ත්රාම॒ජර॑න්තීමුරූ॒චීග්ං සු॒ශර්මා॑ණ॒මදි॑තිග්ං සු॒ප්රණී॑තිම් .. අදි॑ති॒ර්ද්යෞ-රදි॑ති-ර॒න්තරි॑ක්ෂම් .

අදි॑ති ර්මා॒තා ස පි॒තා ස පු॒ත්රඃ . විශ්වේ॑ දේ॒වා අදි॑තිඃ॒ පඤ්ච॒ ජනාඃ᳚ . අදි॑ති-ර්ජා॒ත-මදි॑ති॒-ර්ජනි॑ත්වම් .. අ॒ෂ්ටෞ පු॒ත්රාසෝ॒ අදි॑තේඃ . යේ ජා॒තා ස්ත॒න්වඃ॑ පරි॑ . දේ॒වාँ (2) උප॑ප්රෛ-ථ්ස॒ප්තභිඃ॑ .. 62 ..

ප॒රා॒ මා॒ර්තා॒ණ්ඩමාස්ය॑ත් .. ස॒ප්තභිඃ॑ පු॒ත්රෛ-රදි॑තිඃ . උප॒ ප්රෛ-ත්පූ॒ර්ව්යං॑-යුँග᳚ම් . ප්ර॒ජායෛ॑ මෘ॒ත්යවේ ත॑ත් . ප॒රා॒ මා॒ර්තා॒ණ්ඩ-මාභ॑ර॒දිති॑ .. තානනුක්ර॑මිෂ්යා॒මඃ .. මි॒ත්රශ්ච॒ වරු॑ණශ්ච . ධා॒තා චා᳚ර්ය॒මා ච॑ . අග්ංශ॑ශ්ච॒ භග॑ශ්ච . ඉන්ද්රශ්ච විවස්වාග්॑ශ්චේත්යේ॒තේ .. හි॒ර॒ණ්ය॒ග॒ර්භ-ස්සම॑වර්ත॒තාග්රේ॑ භූ॒තස්ය॑ ජා॒තඃ පති॒රේක॑ ආසීත් . ස දා॑ධාර පෘථි॒වී-න්ද්යා මු॒තේමා-ඞ්කස්මෛ॑ දේ॒වාය॑ හ॒විෂා॑ විධේම .. හ॒ග්ං॒ස-ශ්ශු॑චි॒ෂ-ද්වසු॑රන්තරික්ෂ॒-සද්ධෝතා॑ වේදි॒ෂදති॑ථි ර්දුරෝණ॒සත් . නෘ॒ෂ-ද්ව॑ර॒සදෘ॑ත॒ස-ද්ව්යෝ॑ම॒සද॒බ්ජා ගෝ॒ජා ඍ॑ත॒ජා අ॑ද්රි॒ජා ඍ॒තං-බෘ॒හත් ..

බ්රහ්ම॑ ජජ්ඤා॒න-ම්ප්ර॑ථ॒ම-ම්පු॒රස්තා॒ද්වි සී॑ම॒ත-ස්සු॒රුචෝ॑ වේ॒න ආ॑වඃ . ස බු॒ධ්නියා॑ උප॒මා අ॑ස්ය වි॒ෂ්ඨා-ස්ස॒තශ්ච॒ යෝනි॒මස॑තශ්ච॒ විවඃ॑ .. තදිත්ප॒ද-න්න විචි॑කේත වි॒ද්වාන් . යන්මෘ॒තඃ පුන॑ර॒ප්යේති॑ ජී॒වාන් . ත්රි॒වෘද්ය-ද්භුව॑නස්ය රථ॒වෘත් . ජී॒වෝ ගර්භෝ॒ න මෘ॒ත-ස්ස ජී॑වාත් .. මිති॑ ..

ග॒ර්භඃ ප්රා॑ජාප॒ත්යඃ . අථ॒ පුරු॑ෂ-ස්ස॒ප්තපුරු॑ෂඃ .. 63 ..

(අ॒මූ-න්දිවග්ං॑ - ස॒ප්තභි॑ - රේ॒තේ ච॒ත්වාරි॑ ච) (අ. 13)

අනුවාකං 14

[ ය॒ථා॒ස්ථා॒න-ඞ්ග॑ර්භි॒ණ්යඃ॑ ]

යෝ-(අ)සෞ॑ ත॒පන්නු॒දේති॑ . ස සර්වේ॑ෂා-ම්භූ॒තානා᳚-ම්ප්රා॒ණානා॒දායෝ॒දේති॑ . මා මේ᳚ ප්ර॒ජායා॒ මා ප॑ශූ॒නාම් . මා මම॑ ප්රා॒ණානා॒දායෝද॑ගාඃ ..

අ॒සෞ යෝ᳚ (අ)ස්ත॒මේති॑ . ස සර්වේ॑ෂා-ම්භූ॒තානා᳚-ම්ප්රා॒ණානා॒දායා॒ස්තමේති॑ . මා මේ᳚ ප්ර॒ජායා॒ මා ප॑ශූ॒නාම් . මා මම॑ ප්රා॒ණානා॒දායා ස්ත॑ඞ්ගාඃ ..

අ॒සෞ ය ආ॒පූර්ය॑ති . ස සර්වේ॑ෂා-ම්භූ॒තානා᳚-ම්ප්රා॒ණෛ රා॒පූර්ය॑ති .. 64 ..

මා මේ᳚ ප්ර॒ජායා॒ මා ප॑ශූ॒නාම් . මා මම॑ ප්රා॒ණෛ-රා॒පූරි॑ෂ්ඨාඃ .. අ॒සෞ යෝ॑-(අ)ප॒ක්ෂීය॑ති . ස සර්වේ॑ෂා-ම්භූ॒තානා᳚-ම්ප්රා॒ණෛ-රප॑ක්ෂීයති . මා මේ᳚ ප්ර॒ජායා॒ මා ප॑ශූ॒නාම් . මා මම॑ ප්රා॒ණෛ-රප॑ක්ෂේෂ්ඨාඃ .. අ॒මූනි॒ නක්ෂ॑ත්රාණි . සර්වේ॑ෂා-ම්භූ॒තානා᳚-ම්ප්රා॒ණෛරප॑ ප්රසර්පන්ති॒ චෝථ්ස॑ර්පන්ති ච .

මා මේ᳚ ප්ර॒ජායා॒ මා ප॑ශූ॒නාම් .

මා මම॑ ප්රා॒ණෛරප॑ ප්රසෘපත॒ මෝථ්සෘ॑පත .. 65 ..

ඉ॒මේ මාසා᳚-ශ්චාර්ධමා॒සාශ්ච॑ .

සර්වේ॑ෂා-ම්භූ॒තානා᳚-ම්ප්රා॒ණෛරප॑ ප්රසර්පන්ති॒ චෝථ්ස॑ර්පන්ති ච . මා මේ᳚ ප්ර॒ජායා॒ මා ප॑ශූ॒නාම් .

මා මම॑ ප්රා॒ණෛරප॑ ප්රසෘපත॒ මෝථ්සෘ॑පත . ඉ॒ම ඍ॒තවඃ॑ . සර්වේ॑ෂා-ම්භූ॒තානා᳚-ම්ප්රා॒ණෛරප॑ ප්රසර්පන්ති॒ චෝථ්ස॑ර්පන්ති ච .

මා මේ᳚ ප්ර॒ජායා॒ මා ප॑ශූ॒නාම් .

මා මම॑ ප්රා॒ණෛරප॑ ප්රසෘපත॒ මෝථ්සෘ॑පත .. අ॒යග්ං සං॑වँථ්ස॒රඃ .

සර්වේ॑ෂා-ම්භූ॒තානා᳚-ම්ප්රා॒ණෛරප॑ ප්රසර්පති॒ චෝථ්ස॑ර්පති ච .. 66 ..

මා මේ᳚ ප්ර॒ජායා॒ මා ප॑ශූ॒නාම් . මා මම॑ ප්රා॒ණෛරප॑ ප්රසෘප॒ මෝථ්සෘ॑ප ..

ඉ॒දමහඃ॑ . සර්වේ॑ෂා-ම්භූ॒තානා᳚-ම්ප්රා॒ණෛ-රප॑ ප්රසර්පති॒ චෝථ්ස॑ර්පති ච .

මා මේ᳚ ප්ර॒ජායා॒ මා ප॑ශූ॒නාම් . මා මම॑ ප්රා॒ණෛරප॑ ප්රසෘප॒ මෝථ්සෘ॑ප .

ඉ॒යග්ං රාත්රිඃ॑ . සර්වේ॑ෂා-ම්භූ॒තානා᳚-ම්ප්රා॒ණෛ-රප॑ ප්රසර්පති॒ චෝථ්ස॑ර්පති ච .

මා මේ᳚ ප්ර॒ජායා॒ මා ප॑ශූ॒නාම් . මා මම॑ ප්රා॒ණෛරප॑ ප්රසෘප॒ මෝථ්සෘ॑ප ..

ඖ-ම්භූර්භුව॒ස්ස්වඃ॑ .. ඒතද්වෝ මිථුන-ම්මා නෝ මිථු॑නග්ං රී॒ඪ්වම් .. 67 ..

(ප්රා॒ණෛරා॒පූර්ය॑ති॒-මෝථ්සෘ॑පත॒-චෝථ්ස॑ර්පති ච॒ - මෝථ්සෘ॑ප॒ ද්වේ ච॑) (අ. 14)

(යෝසෞ॒ ෂෝඩ॑ශා॒මූනි॒ ද්වාද॑ශා॒ය-ඤ්චතු॑ර්දශ)

(උ॒දේත්ය॑ස්ත॒මේත්යා॒පූර්ය॑ත්යප॒ක්ෂීය॑ත්ය॒මූනි॒ නක්ෂ॑ත්රාණී॒ මේ මාසා॑ ඉ॒ම ඍ॒තවෝ॒-(අ)යග්ං සං॑වँථ්ස॒ර ඉ॒දමහ॑රි॒යග්ං රාත්රි॒ර්දශ॑)

අනුවාකං 15

අථාදිත්යස්යාෂ්ට පු॑රුෂ॒ස්ය ..

වසූනා මාදිත්යානාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි ..

රුද්රාණා-මාදිත්යානාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි ..

ආදිත්යානා-මාදිත්යානාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .. සතාග්ං॑සත්යා॒නාම් . ආදිත්යානාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .. අභිධූන්වතා॑-මභි॒ඝ්නතාම් . වාතව॑තා-ම්ම॒රුතාම් . ආදිත්යානාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි ..

ඍභූණා-මාදිත්යානාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි ..

විශ්වේෂා᳚-න්දේවා॒නාම් . ආදිත්යානාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .. සංවँථ්සර॑ස්ය ස॒විතුඃ . ආදිත්යස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .. ඖ-ම්භූර්භුව॒ස්ස්වඃ॑ .

රශ්මයෝ වෝ මිථුන-ම්මා නෝ මිථු॑නග්ං රී॒ඪ්වම් .. 68 ..

(ඍභූණාමාදිත්යානාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි ෂට්ච॑) (අ. 15)

අනුවාකං 16

ආරෝගස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි . භ්රාජස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි . පටරස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි . පතඞ්ගස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

ස්වර්ණරස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

ජ්යෝතිෂීමතස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

විභාසස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

කශ්යපස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි . ඖ-ම්භූර්භුව॒ස්ස්වඃ॑ . ආපෝ වෝ මිථුන-ම්මා නෝ මිථු॑නග්ං රී॒ඪ්වම් .. 69 ..

(ආරෝගස්ය දශ॑) (අ. 16)

අනුවාකං 17

අථ වායෝ-රේකාදශ-පුරුෂස්යෛකාදශ॑-ස්ත්රීක॒ස්ය ..

ප්රභ්රාජමානානාග්ං රුද්රාණාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

ව්යවදාතානාග්ං රුද්රාණාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

වාසුකිවෛද්යුතානාග්ං රුද්රාණාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

රජතානාග්ං රුද්රාණාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

පරුෂාණාග්ං රුද්රාණාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

ශ්යාමානාග්ං රුද්රාණාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

කපිලානාග්ං රුද්රාණාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

අතිලෝහිතානාග්ං රුද්රාණාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

ඌර්ධ්වානාග්ං රුද්රාණාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .. 70 ..

අවපතන්තානාග්ං රුද්රාණාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

වෛද්යුතානාග්ං රුද්රාණාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

ප්රභ්රාජමානීනාග්ං රුද්රාණීනාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

ව්යවදාතීනාග්ං රුද්රාණීනාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

වාසුකිවෛද්යුතීනාග්ං රුද්රාණීනාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

රජතානාග්ං රුද්රාණීනාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

පරුෂාණාග්ං රුද්රාණීනාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

ශ්යාමානාග්ං රුද්රාණීනාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

කපිලානාග්ං රුද්රාණීනාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

අතිලෝහිතීනාග්ං රුද්රාණීනාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

ඌර්ධ්වානාග්ං රුද්රාණීනාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

අවපතන්තීනාග්ං රුද්රාණීනාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

වෛද්යුතීනාග්ං රුද්රාණීනාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

ඖ-ම්භූර්භුව॒ස්ස්වඃ॑ .

රූපාණි වෝ මිථුන-ම්මා නෝ මිථු॑නග්ං රී॒ඪ්වම් .. 71 ..

(ඌර්ධ්වානාග්ං රුද්රාණාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒ - න්යතිලෝහිතීනාග්ං රුද්රාණීනාග් ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි පඤ්ච॑ ච) (අ. 17)

අනුවාකං 18

අථාග්නේ॑රෂ්ට පු॑රුෂ॒ස්ය .. අග්නේඃ පූර්ව-දිශ්යස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

ජාතවේදස උපදිශ්යස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

සහෝජසෝ දක්ෂිණ-දිශ්යස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

අජිරාප්රභව උපදිශ්යස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

වෛශ්වානරස්යාපරදිශ්යස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

නර්යාපස උපදිශ්යස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

පඞ්ක්තිරාධස උදග්දිශ්යස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

විසර්පිණ උපදිශ්යස්ය ස්ථානේ ස්වතේජ॑සා භා॒නි .

ඖ-ම්භූර්භුව॒ස්ස්වඃ॑( ) . දිශෝ වෝ මිථුන-ම්මා නෝ මිථු॑නග්ං රී॒ඪ්වම් .. 72 ..

(ස්ව॑රේක॑-ඤ්ච) (අ. 18)

(ඒත-ද්රශ්මය ආපෝ රූපාණි දිශඃ පඤ්ච॑)

අනුවාකං 19

දක්ෂිණපූර්ව-ස්යාන්දිශි විස॑ර්පී න॒රකඃ . තස්මාන්නඃ ප॑රිපා॒හි ..

දක්ෂිණා-පරස්යා-න්දිශ්ය විස॑ර්පී න॒රකඃ .

තස්මාන්නඃ ප॑රිපා॒හි ..

උත්තර-පූර්වස්යා-න්දිශි විෂා॑දී න॒රකඃ .

තස්මාන්නඃ ප॑රිපා॒හි ..

උත්තරා-පරස්යා-න්දිශ්ය විෂා॑දී න॒රකඃ .

තස්මාන්නඃ ප॑රිපා॒හි ..

ආයස්මින්᳚ ථ්ස॒ප්තවා॑ස॒වා ස්තිෂ්ඨ॑න්ති ස්වා॒රුහෝ॑ යථා . ඍෂි॑ර්හ දීර්ඝ॒ශ්රුත්ත॑ම॒ ඉන්ද්ර॑ස්ය ඝ॒ර්මෝ අති॑ථිඃ .. ඉ॒න්ද්රි॒යාණි॑ ශතක්රතෝ॒ යා තේ॒ ජනේ॑ෂු ප॒ඤ්චසු॑ . ඉන්ද්ර॒ තානි॑ ත॒ ආ වෘ॑ණේ .. විත්යේ॒තේ .. 73 ..

(දක්ෂිණපූර්වස්යා-න්නව॑) (අ. 19)

අනුවාකං 20

ඉ॒න්ද්ර॒ ඝෝ॒ෂා වෝ॒ වසු॑භිඃ පු॒රස්තා॒-දුප॑දධතාම් .

මනෝ॑ජවසෝ වඃ පි॒තෘභි॑-ර්දක්ෂිණ॒ත උප॑දධතාම් .

ප්රචේ॑තා වෝ රු॒ද්රෛඃ ප॒ශ්චා-දුප॑දධතාම් .

වි॒ශ්වක॑ර්මා ව ආදි॒ත්යෛ-රු॑ත්තර॒ත උප॑දධතාම් .

ත්වෂ්ටා॑ වෝ රූ॒පෛ-රු॒පරි॑ෂ්ටා॒-දුප॑දධතාම් . සඤ්ජ්ඤානං-වඃ ँප॑ශ්චාදි॒ති .. ආ॒දි॒ත්ය-ස්සර්වෝ॒-(අ)ග්නිඃ පෘ॑ථි॒ව්යාම් . වා॒යුර॒න්තරි॑ක්ෂේ . සූර්යෝ॑ දි॒වි .

ච॒න්ද්රමා॑ දි॒ක්ෂු . නක්ෂ॑ත්රාණි॒ ස්වලෝ॒කේ .. ඒ॒වා හ්යේ॑ව . ඒ॒වා හ්ය॑ග්නේ . ඒ॒වා හි වා॑යෝ . ඒ॒වා හී᳚න්ද්ර . ඒ॒වා හි පූ॑ෂන්න් . ඒ॒වා හි දේ॑වාඃ .. 74 ..

දි॒ක්ෂු ස॒ප්ත ච॑) (අ. 20)

අනුවාකං 21

ආප॑මාපාම॒ප-ස්සර්වාඃ᳚ . අ॒ස්මා-ද॒ස්මාදි॒තෝ-(අ)මුතඃ॑ .

අ॒ග්නිර්වා॒යුශ්ච॒ සූර්ය॑ශ්ච . ස॒හ ස॑ඤ්චස්ක॒රර්ධි॑යා ..

වා॒ය්වශ්වා॑ රශ්මි॒ පත॑යඃ . මරී᳚ච්යාත්මානෝ॒ අද්රු॑හඃ .

දේ॒වී ර්භු॑වන॒ සූව॑රීඃ . පු॒ත්ර॒ව॒ත්ත්වාය॑ මේ සුත ..

මහානාම්නී-ර්ම॑හාමා॒නාඃ . ම॒හ॒සෝ ම॑හස॒ස්ස්වඃ॑ .. 75 ..

දේ॒වීඃ ප॑ර්ජන්ය॒ සූව॑රීඃ . පු॒ත්ර॒ව॒ත්ත්වාය॑ මේ සුත ..

අ॒පාශ්න්යු॑ෂ්ණි-ම॒පා රක්ෂඃ॑ . අ॒පාශ්න්යු॑ෂ්ණි-ම॒පා රඝ᳚ම් . අපා᳚ඝ්රා॒මප॑ චා॒වර්ති᳚ම් . අප॑ දේ॒වීරි॒තෝ හි॑ත ..

වජ්ර॑-න්දේ॒වීරජී॑තාග්ශ්ච . භුව॑න-න්දේව॒ සූව॑රීඃ . ආ॒දි॒ත්යානදි॑ති-න්දේ॒වීම් . යෝනි॑නෝර්ධ්ව-මු॒දීෂ॑ත .. 76 ..

භ॒ද්ර-ඞ්කර්ණේ॑භි-ශ්ශෘණු॒යාම॑ දේවාඃ .

භ॒ද්ර-ම්ප॑ශ්යේමා॒ක්ෂභි॒-ර්යජ॑ත්රාඃ .

ස්ථි॒රෛරඞ්ගෛ᳚ ස්තුෂ්ටු॒වාග්ං ස॑ස්ත॒නූභිඃ॑ .

ව්යශේ॑ම දේ॒වහි॑තං॒-යँදායුඃ॑ ..

ස්ව॒ස්ති න॒ ඉන්ද්රෝ॑ වෘ॒ද්ධශ්ර॑වාඃ . ස්ව॒ස්ති නඃ॑ පූ॒ෂා වි॒ශ්වවේ॑දාඃ . ස්ව॒ස්ති න॒ස්තාර්ක්ෂ්යෝ॒ අරි॑ෂ්ටනේමිඃ . ස්ව॒ස්ති නෝ॒ බෘහ॒ස්පති॑-ර්දධාතු .. කේ॒තවෝ॒ අරු॑ණාසශ්ච . ඍ॒ෂ॒යෝ වාත॑රශ॒නාඃ( ) . ප්ර॒ති॒ෂ්ඨාග්ං ශ॒තධා॑ හි . ස॒මාහි॑තාසෝ සහස්ර॒ධාය॑සම් .. ශි॒වා න॒-ශ්ශන්ත॑මා භවන්තු . දි॒ව්යා ආප॒ ඕෂ॑ධයඃ .. සු॒මෘ॒ඩී॒කා සර॑ස්වති . මාතේ॒ ව්යෝ॑ම ස॒න්දෘශි॑ .. 77 ..

(ස්ව॑ - රු॒දීෂ॑ත॒ - වාත॑රශ॒නා-ෂ්ෂට්ච॑) (අ. 21)

අනුවාකං 22

යෝ॑-(අ)පා-ම්පුෂ්පං॒-වේँද॑ . පුෂ්ප॑වා-න්ප්ර॒ජාවා᳚-න්පශු॒මා-න්භ॑වති . ච॒න්ද්රමා॒ වා අ॒පා-ම්පුෂ්ප᳚ම් . පුෂ්ප॑වා-න්ප්ර॒ජාවා᳚-න්පශු॒මා-න්භ॑වති .

ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. යෝ॑-(අ)පාමා॒යත॑නං॒-වේँද॑ . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . අ॒ග්නිර්වා අ॒පාමා॒යත॑නම් . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . යෝ᳚-(අ)ග්නේරා॒යත॑නං॒-වේँද॑ .. 78 ..

ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ආපෝ॒ වා අ॒ග්නේරා॒යත॑නම් . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. යෝ॑-(අ)පාමා॒යත॑නං॒-වේँද॑ . ආ॒යත॑නවා-න්භවති .

වා॒යුර්වා අ॒පාමා॒යත॑නම් . ආ॒යත॑නවා-න්භවති .

යෝ වා॒යෝරා॒යත॑නං॒-වේँද॑ . ආ॒යත॑නවා-න්භවති .. 79 ..

ආපෝ॒ වෛ වා॒යෝරා॒යත॑නම් . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. යෝ॑-(අ)පාමා॒යත॑නං॒-වේँද॑ . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . අ॒සෞ වෛ තප॑න්න॒පා-මා॒යත॑නම් . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . යෝ॑-(අ)මුෂ්ය॒-තප॑ත ආ॒යත॑නං॒-වේँද॑ . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ආපෝ॒වා අ॒මුෂ්ය॒-තප॑ත ආ॒යත॑නම් .. 80 ..

ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. යෝ॑-(අ)පාමා॒යත॑නං॒-වේँද॑ . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ච॒න්ද්රමා॒ වා අ॒පාමා॒යත॑නම් . ආ॒යත॑නවා-න්භවති .

යශ්ච॒න්ද්රම॑ස ආ॒යත॑නං॒-වේँද॑ . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ආපෝ॒ වෛ ච॒න්ද්රම॑ස ආ॒යත॑නම් . ආ॒යත॑නවා-න්භවති .. 81 ..

ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. යෝ॑-(අ)පාමා॒යත॑නං॒-වේँද॑ . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . නක්ෂ॑ත්රාණි॒ වා අ॒පාමා॒යත॑නම් . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . යෝ නක්ෂ॑ත්රාණා-මා॒යත॑නං॒-වේँද॑ . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ආපෝ॒ වෛ නක්ෂ॑ත්රාණා-මා॒යත॑නම් . ආ॒යත॑නවා-න්භවති .

ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. 82 ..

යෝ॑-(අ)පාමා॒යත॑නං॒-වේँද॑ . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ප॒ර්ජන්යෝ॒ වා අ॒පාමා॒යත॑නම් . ආ॒යත॑නවා-න්භවති .

යඃ ප॒ර්ජන්ය॑-ස්යා॒යත॑නං॒-වේँද॑ .

ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ආපෝ॒ වෛ ප॒ර්ජන්ය॑-ස්යා॒යත॑නම් .

ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. යෝ॑-(අ)පාමා॒යත॑නං॒-වේँද॑ .. 83 ..

ආ॒යත॑නවා-න්භවති . සං॒වँ॒ථ්ස॒රෝ වා අ॒පාමා॒යත॑නම් . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ය-ස්සං॑වँථ්ස॒ර-ස්යා॒යත॑නං॒-වේँද॑ .

ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ආපෝ॒ වෛ සං॑වँථ්ස॒ර-ස්යා॒යත॑නම් . ආ॒යත॑නවා-න්භවති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ ..

යෝ᳚-(අ)ඵ්සු නාව॒-ම්ප්රති॑ෂ්ඨිතාං॒-වේँද॑ . ප්රත්යේ॒ව ති॑ෂ්ඨති .. 84 ..

ඉ॒මේ වෛ ලෝ॒කා අ॒ඵ්සු ප්රති॑ෂ්ඨිතාඃ . තදේ॒ෂා-(අ)භ්යනූ᳚ක්තා ..

අ॒පාග්ං රස॒මුද॑යග්ංසන්න් . සූර්යේ॑ ශු॒ක්රග්ං ස॒මාභෘ॑තම් . අ॒පාග්ං රස॑ස්ය॒ යෝ රසඃ॑ . තං-වෝँ॑ ගෘහ්ණා-ම්යුත්ත॒මමිති॑ .. ඉ॒මේ වෛ ලෝ॒කා අ॒පාග්ං රසඃ॑ . තේ॑-(අ)මුෂ්මි॑-න්නාදි॒ත්යේ ස॒මාභ॑තාඃ ..

ජා॒නු॒ද॒ඝ්නී-මු॑ත්තර-වේ॒දීඞ්ඛා॒ත්වා . අ॒පා-ම්පූ॑රයි॒ත්වා ගු॑ල්ඵද॒ඝ්නම් .. 85 ..

පුෂ්කරපර්ණෛඃ පුෂ්කරදණ්ඩෛඃ පුෂ්කරෛශ්ච॑ සග්ග්ස්තී॒ර්ය . තස්මි॑න් විහා॒යසේ . අ॒ග්නි-ම්ප්ර॒ණීයෝ॑ප-සමා॒ධාය॑ .. බ්ර॒හ්ම॒වා॒දිනෝ॑ වදන්ති .

කස්මා᳚-ත්ප්රණී॒තේ-(අ)ය-ම॒ග්නිශ්චී॒යතේ᳚ . සාඃ ප්ර॑ණී॒තේ-(අ)යම॒ඵ්සු හ්යය॑ඤ්චී॒යතේ᳚ .

අ॒සෞ භුව॑නේ॒-(අ)ප්ය-නා॑හිතාග්නි-රේ॒තාඃ .

තම॒භිත॑ ඒ॒තා අ॒භීෂ්ට॑කා॒ උප॑දධාති ..

අ॒ග්නි॒හෝ॒ත්රේ ද॑ර්ශපූර්ණ-මා॒සයෝඃ᳚ .

ප॒ශු॒බ॒න්ධේ චා॑තුර්මා॒ස්යේෂු॑ .. 86 ..

අථෝ॑ ආහුඃ . සර්වේ॑ෂු යජ්ඤක්ර॒තුෂ්විති॑ ..

ඒ॒තද්ධ॑ ස්ම॒ වා ආ॑හු-ශ්ශණ්ඩි॒ලාඃ . කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ .. ස॒ත්රි॒ය-ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒නඃ .

සං॒වँ॒ථ්ස॒ර-ම්ප්ර॒ත්යක්ෂේ॑ණ .. කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ . සා॒වි॒ත්ර-ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒නඃ . අ॒මුමා॑දි॒ත්ය-ම්ප්ර॒ත්යක්ෂේ॑ණ .. කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ .. 87 ..

නා॒චි॒කේ॒ත-ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒නඃ . ප්රා॒ණා-න්ප්ර॒ත්යක්ෂේ॑ණ .. කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ . චා॒තු॒ර්॒හෝ॒ත්රි॒ය-ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒නඃ . බ්රහ්ම॑ ප්ර॒ත්යක්ෂේ॑ණ .. කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ .

වෛ॒ශ්ව॒සෘ॒ජ-ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒නඃ . ශරී॑ර-ම්ප්ර॒ත්යක්ෂේ॑ණ .. කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ .

උ॒පා॒නු॒වා॒ක්ය॑මා॒ශු-ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒නඃ .. 88 ..

ඉ॒මාන් ँලෝ॒කා-න්ප්ර॒ත්යක්ෂේ॑ණ .. කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ .

ඉ॒මමා॑රුණ-කේතුක-ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒න ඉති॑ . ය ඒ॒වාසෞ .

ඉ॒තශ්චා॒-මුත॑ශ්චා-ව්යතීපා॒තී . තමිති॑ .. යෝ᳚-(අ)ග්නේර්මි॑ථූ॒යා වේද॑ . මි॒ථු॒න॒වා-න්භ॑වති . ආපෝ॒ වා අ॒ග්නේර්මි॑ථූ॒යාඃ .

මි॒ථු॒න॒වා-න්භ॑වති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. 89 ..

(වේද॑ - භව - ත්යා॒යත॑නං - භවති॒ - වේද॒ - වේද॑ - තිෂ්ඨති - ගුල්ඵද॒ඝ්නං - චා॑තුර්මා॒ස්යේ - ෂ්ව॒මුමා॑දි॒ත්ය-ම්ප්ර॒ත්යක්ෂේ॑ණ॒ කම॒ග්නි-ඤ්චි॑නුත - උපානුවා॒ක්ය॑මා॒ශුම॒ග්නි-ඤ්චි॑න්වා॒නෝ - මි॑ථූ॒යා මි॑ථුන॒වා-න්භ॑ව॒ත්යේක॑-ඤ්ච) (අ. 22)

(පුෂ්ප॑ම॒ග්නිර්වා॒යුර॒සෞ වෛ තප॑ඤ්ච॒න්ද්රමා॒ නක්ෂ॑ත්රාණි ප॒ර්ජන්යඃ॑ සංවँථ්ස॒රෝ යෝ᳚-(අ)ඵ්සු නාව॑මේ॒තද්ධ॑ ස්ම॒ වෛ ස॑ත්රි॒යග්ං සං॑වँථ්ස॒රග්ං සා॑වි॒ත්රම॒මු-න්නා॑චිකේ॒ත-ම්ප්රා॒ණාග්ශ්චා॑තුර්හෝත්රි॒ය-ම්බ්රහ්ම॑ වෛශ්වසෘ॒ජග්ං ශරී॑රමුපානුවා॒ක්ය॑මා॒ශුමි॒මාන් ँලෝ॒කානි॒මමා॑රුණකේතුකං॒-යँ ඒ॒වාසෞ)

අනුවාකං 23

ආපෝ॒ වා ඉ॒දමා॑සන්-ථ්සලි॒ලමේ॒ව .

ස ප්ර॒ජාප॑ති॒රේකඃ॑ පුෂ්කරප॒ර්ණේ සම॑භවත් .

තස්යාන්ත॒-ර්මන॑සි කාම॒-ස්සම॑වර්තත . ඉ॒දග්ං සෘ॑ජේය॒මිති॑ . තස්මා॒ද්ය-ත්පුරු॑ෂෝ॒ මන॑සා-(අ)භි॒ගච්ඡ॑ති . තද්වා॒චා ව॑දති .

තත්කර්ම॑ණා කරෝති . තදේ॒ෂා (අ)භ්යනූ᳚ක්තා .. කාම॒ස්තදග්රේ॒ සම॑වර්ත॒තාධි॑ . මන॑සෝ॒ රේතඃ॑ ප්රථ॒මං-යँදාසී᳚ත් .. 90 ..

ස॒තෝ බන්ධු॒මස॑ති॒ නිර॑වින්දන්න් . හෘ॒දි ප්ර॒තීෂ්යා॑ ක॒වයෝ॑ මනී॒ෂේති॑ .. උපෛ॑න॒න්තදුප॑නමති . ය-ත්කා॑මෝ॒ භව॑ති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. ස තපෝ॑-(අ)තප්යත .

ස තප॑ස්ත॒ප්ත්වා . ශරී॑රමධූනුත . තස්ය॒ ය-න්මා॒ග්ං॒සමාසී᳚ත් . තතෝ॑-(අ)රු॒ණාඃ කේ॒තවෝ॒ වාත॑රශ॒නා ඍෂ॑ය॒ උද॑තිෂ්ඨන්න් .. 91 ..

යේ නඛාඃ᳚ . තේ වෛ॑ඛාන॒සාඃ . යේ වාලාඃ᳚ . තේ වා॑ලඛි॒ල්යාඃ . යෝ රසඃ॑ . සෝ॑-(අ)පාම් .. අ॒න්ත॒ර॒තඃ කූ॒ර්ම-ම්භූ॒තග්ං සර්ප॑න්තම් . තම॑බ්රවීත් . මම॒ වෛ ත්වං-මා॒ග්ං॒සා . සම॑භූත් .. 92 ..

නේත්ය॑බ්රවීත් . පූර්ව॑මේ॒වාහ-මි॒හාස॒මිති॑ . තත්පුරු॑ෂස්ය පුරුෂ॒ත්වම් . ස ස॒හස්ර॑ශීර්ෂා॒ පුරු॑ෂඃ . ස॒හ॒ස්රා॒ක්ෂ-ස්ස॒හස්ර॑පාත් . භූ॒ත්වෝද॑තිෂ්ඨත් . තම॑බ්රවීත් . ත්වං-වෛँ පූර්වග්ං॑ සම॑භූඃ .

ත්වමි॒ද-ම්පූර්වඃ॑ කුරු॒ෂ්වේති॑ .. ස ඉ॒ත ආ॒දායාපඃ॑ .. 93 ..

අ॒ඤ්ජ॒ලිනා॑ පු॒රස්තා॑-දු॒පාද॑ධාත් . ඒ॒වා හ්යේ॒වේති॑ .

තත॑ ආදි॒ත්ය උද॑තිෂ්ඨත් . සා ප්රාචී॒ දික් ..

අථා॑රු॒ණඃ කේ॒තු-ර්ද॑ක්ෂිණ॒ත උ॒පාද॑ධාත් . ඒ॒වා හ්යග්න॒ ඉති॑ . තතෝ॒ වා අ॒ග්නිරුද॑තිෂ්ඨත් . සා ද॑ක්ෂි॒ණා දික් . අථා॑රු॒ණඃ කේ॒තුඃ ප॒ශ්චාදු॒පාද॑ධාත් .

ඒ॒වා හි වායෝ॒ ඉති॑ .. 94 ..

තතෝ॑ වා॒යුරුද॑තිෂ්ඨත් . සා ප්ර॒තීචී॒ දික් .

අථා॑රු॒ණඃ කේ॒තු-රු॑ත්තර॒ත උ॒පාද॑ධාත් . ඒ॒වා හීන්ද්රේති॑ .

තතෝ॒ වා ඉන්ද්ර॒ උද॑තිෂ්ඨත් . සෝදී॑චී॒ දික් .

අථා॑රු॒ණඃ කේ॒තු-ර්මද්ධ්ය॑ උ॒පාද॑ධාත් . ඒ॒වා හි පූෂ॒න්නිති॑ . තතෝ॒ වෛ පූ॒ෂෝද॑තිෂ්ඨත් . සේයන්දික් .. 95 ..

අථා॑රු॒ණඃ කේ॒තුරු॒පරි॑ෂ්ටා-දු॒පාද॑ධාත් . ඒ॒වා හි දේවා॒ ඉති॑ . තතෝ॑ දේව මනු॒ෂ්යාඃ පි॒තරඃ॑ . ග॒න්ධ॒ර්වා॒-ඵ්ස॒රස॒ ශ්චෝද॑-තිෂ්ඨන්න් .

සෝර්ධ්වා දික් .. යා වි॒ප්රුෂෝ॑ වි॒පරා॑පතන්න් .

තාභ්යෝ-(අ)සු॑රා॒ රක්ෂාග්ං॑සි පිශා॒චාශ්චෝ-ද॑තිෂ්ඨන්න් . තස්මා॒ත්තේ පරා॑භවන්න් . වි॒ප්රුඩ්භ්යෝ॒ හි තේ සම॑භවන්න් .. තදේ॒ෂා-(අ)භ්යනූ᳚ක්තා .. 96 ..

ආපෝ॑ හ॒ ය-ද්බෘ॑හ॒තී-ර්ගර්භ॒මායන්න්॑ . දක්ෂ॒-න්දධා॑නා ජ॒නය॑න්තී-ස්ස්වය॒ම්භුම් . තත॑ ඉ॒මේ-(අ)ද්ධ්ය-සෘ॑ජ්යන්ත॒ සර්ගාඃ᳚ . අද්භ්යෝ॒ වා ඉ॒දග්ං සම॑භූත් .

තස්මා॑දි॒දග්ං සර්ව॒-ම්බ්රහ්ම॑ ස්වය॒භ්වින්ති॑ ..

තස්මා॑දි॒දග්ං සර්ව॒ග්ං॒ ශිථි॑ල-මි॒වා ධ්රුව॑-මිවාභවත් .. ප්ර॒ජාප॑ති॒-ර්වාව තත් . ආ॒ත්මනා॒-(අ)(අ)ත්මානං॑-විँ॒ධාය॑ .

තදේ॒වානු॒ ප්රාවි॑ශත් .. තදේ॒ෂා-(අ)භ්යනූ᳚ක්තා .. 97 ..

වි॒ධාය॑ ලෝ॒කාන්. වි॒ධාය॑ භූ॒තානි॑ . වි॒ධාය॒ සර්වාඃ᳚ ප්ර॒දිශෝ॒ දිශ॑ශ්ච . ප්ර॒ජාප॑තිඃ ප්රථම॒ජා ඍ॒තස්ය॑ . ආ॒ත්මනා॒-(අ)(අ)ත්මා-න॑ම॒භි-සංවිँ॑වේ॒ශේති॑ ..

සර්ව॑මේ॒වේදමා॒ප්ත්වා . සර්ව॑-මව॒රුද්ධ්ය॑ . තදේ॒වානු॒ ප්රවි॑ශති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. 98 ..

(ආසී॑ - දතිෂ්ඨන් - නභූ॒ - දපෝ॒ - වායෝ॒ ඉති - සේය-න්දිග॒ - භ්යනූ᳚ක්තා॒ - (අ)භ්යනූ᳚ක්තා॒ -+-(අ)ෂ්ටෞ ච॑) (අ. 23)

අනුවාකං 24

චතු॑ෂ්ටය්ය॒ ආපෝ॑ ගෘහ්ණාති . ච॒ත්වාරි॒ වා අ॒පාග්ං රූ॒පාණි॑ . මේඝෝ॑ වි॒ද්යුත් . ස්ත॒න॒යි॒ත්නු-ර්වෘ॒ෂ්ටිඃ . තාන්යේ॒වා ව॑රුන්ධේ .. ආ॒තප॑ති॒ වර්ෂ්යා॑ ගෘහ්ණාති .

තාඃ පු॒රස්තා॒-දුප॑දධාති . ඒ॒තා වෛ බ්ර॑හ්මවර්ච॒ස්යා ආපඃ॑ . මු॒ඛ॒ත ඒ॒ව බ්ර॑හ්මවර්ච॒ස-මව॑රුන්ධේ .

තස්මා᳚-න්මුඛ॒තෝ බ්ර॑හ්මවර්ච॒සිත॑රඃ .. 99 ..

කූප්යා॑ ගෘහ්ණාති . තා ද॑ක්ෂිණ॒ත උප॑දධාති . ඒ॒තා වෛ තේ॑ජ॒ස්විනී॒රාපඃ॑ . තේජ॑ ඒ॒වාස්ය॑ දක්ෂිණ॒තෝ ද॑ධාති . තස්මා॒-ද්දක්ෂි॒ණෝර්ධ॑ (අ)ස්තේජ॒ස්විත॑රඃ ..

ස්ථා॒ව॒රා ගෘ॑හ්ණාති . තාඃ ප॒ශ්චාදුප॑දධාති . ප්රති॑ෂ්ඨිතා॒ වෛ ස්ථා॑ව॒රාඃ .

ප॒ශ්චාදේ॒ව ප්රති॑තිෂ්ඨති .. වහ॑න්තී-ර්ගෘහ්ණාති .. 100 ..

තා උ॑ත්තර॒ත උප॑දධාති . ඕජ॑සා॒ වා ඒ॒තා වහ॑න්තීරි॒වෝ-ද්ග॑තීරි॒ව ආකූජ॑තීරි॒ව ධාව॑න්තීඃ . ඕජ॑ ඒ॒වාස්යෝ᳚ත්තර॒තෝ ද॑ධාති . තස්මා॒දුත්ත॒රෝ-(අ)ද්ධ॑ ඕජ॒ස්විත॑රඃ .. ස॒භාං॒ර්යා ගෘ॑හ්ණාති .

තා මද්ධ්ය॒ උප॑දධාති . ඉ॒යං-වෛँ ස॑භාං॒ර්යාඃ . අ॒ස්යාමේ॒ව ප්රති॑තිෂ්ඨති .. ප॒ල්ව॒ල්යා ගෘ॑හ්ණාති . තා උ॒පරි॑ෂ්ටා-දු॒පාද॑ධාති .. 101 ..

අ॒සෞ වෛ ප॑ල්ව॒ල්යාඃ . අ॒මුෂ්යා॑මේ॒ව ප්රති॑තිෂ්ඨති .. දි॒ක්ෂූප॑දධාති . දි॒ක්ෂු වා ආපඃ॑ . අන්නං॒-වාँ ආපඃ॑ . අ॒ද්භ්යෝ වා අන්න॑ඤ්ජායතේ . යදේ॒වාද්භ්යෝ-(අ)න්න॒-ඤ්ජාය॑තේ . තදව॑රුන්ධේ .. තං-වාँ ඒ॒තම॑රු॒ණාඃ කේ॒තවෝ॒ වාත॑රශ॒නා ඍෂ॑යෝ-(අ)චින්වන්න් . තස්මා॑-දාරුණ කේ॒තුකඃ॑ .. තදේ॒ෂා-(අ)භ්යනූ᳚ක්තා .. කේ॒තවෝ॒ අරු॑ණාසශ්ච . ඍ॒ෂ॒යෝ වාත॑රශ॒නාඃ .

ප්ර॒ති॒ෂ්ඨාග්ං ශ॒තධා॑ හි . ස॒මාහි॑තාසෝ සහස්ර॒ධාය॑ස॒මිති॑ .. ශ॒තශ॑ශ්චෛ॒ව (අ)ස॒හස්ර॑ශශ්ච॒ ප්රති॑තිෂ්ඨති . ය ඒ॒තම॒ග්නිඤ්චි॑නු॒තේ .

ය උ॑චෛනමේ॒වං-වේँද॑ .. 102 ..

(බ්ර॒හ්ම॒ව॒ර්ච॒සිත॑රෝ॒ - වහ॑න්තී-ර්ගෘහ්ණාති॒ - තා උ॒පරි॑ෂ්ටාදු॒පාද॑ධා - ත්යාරුණකේ॒තුකෝ॒-(අ)ෂ්ටෞ ච॑) (අ. 24)

අනුවාකං 25

ජා॒නු॒ද॒ඝ්නී-මු॑ත්තරවේ॒දීඞ්ඛා॒ත්වා . අ॒පා-ම්පූ॑රයති . අ॒පාග්ං ස॑ර්ව॒ත්වාය॑ . පු॒ෂ්ක॒ර॒ප॒ර්ණග්ං රු॒ක්ම-ම්පුරු॑ෂ॒-මිත්යුප॑දධාති . තපෝ॒ වෛ පු॑ෂ්කරප॒ර්ණම් .

ස॒ත්යග්ං රු॒ක්මඃ . අ॒මෘත॒-ම්පුරු॑ෂඃ . ඒ॒තාව॒ද්වා වා᳚ස්ති . යාව॑දේ॒තත් . යාව॑දේ॒වාස්ති॑ .. 103 ..

තදව॑රුන්ධේ .. කූ॒ර්මමුප॑දධාති . අ॒පාමේ॒ව මේධ॒මව॑රුන්ධේ . අථෝ᳚ ස්ව॒ර්ගස්ය॑ ලෝ॒කස්ය॒ සම॑ෂ්ට්යෛ .. ආප॑මාපාම॒ප-ස්සර්වාඃ᳚ .

අ॒ස්මාද॒ස්මා දි॒තෝ-(අ)මුතඃ॑ . අ॒ග්නිර්වා॒යුශ්ච॒ සූර්ය॑ශ්ච .

ස॒හ ස॑ඤ්චස්ක॒රර්ධි॑යා॒ ඉති॑ . වා॒ය්වශ්වා॑ රශ්මි॒පත॑යඃ . මරී᳚ච්යාත්මානෝ॒ අද්රු॑හඃ . දේ॒වී-ර්භු॑වන॒ සූව॑රීඃ . පු॒ත්ර॒ව॒ත්වාය॑ මේ සුත .. ලෝ॒ක-ම්පෘ॑ණච්ඡි॒ද්ර-ම්පෘ॑ණ .. 104 ..

යාස්ති॒ස්රඃ ප॑රම॒ජාඃ .. ) (ශෝර්ත් අන්-ද්ලෝන්ග්fඔරං අරේ ථේ සමෙ ඉ-න්ති॑ .. පඤ්ච॒ චිත॑ය॒ උප॑දධාති . පාඞ්ක්ත॒-(අ)ග්නිඃ . යාවා॑නේ॒වාග්නිඃ . තඤ්චි॑නුතේ ..

ලෝ॒ක-ම්පෘ॑ණයා ද්වි॒තීයා॒-මුප॑දධාති .

පඤ්ච॑පදා॒ වෛ වි॒රාට් . තස්යා॒ වා ඉ॒ය-ම්පාදඃ॑ . අ॒න්තරි॑ක්ෂ॒-ම්පාදඃ॑ . ද්යෞඃ පාදඃ॑ . දිශඃ॒ පාදඃ॑ . ප॒රෝර॑ජාඃ॒ පාදඃ॑ .. වි॒රාජ්යේ॒ව ප්රති॑තිෂ්ඨති .

ය ඒ॒තම॒ග්නිඤ්චි॑නු॒තේ . ය උ॑චෛනමේ॒වං-වේँද॑ .. 105 ..

(අස්ති॑ - පෘණා॒ - න්තරි॑ක්ෂ॒-ම්පාද॒-ෂ්ෂට්ච॑) (අ. 25)

අනුවාකං 26

අ॒ග්නි-ම්ප්ර॒ණීයෝ॑ප-සමා॒ධාය॑ . තම॒භිත॑ ඒ॒තා අ॒භීෂ්ට॑කා॒ උප॑දධාති . අ॒ග්නි॒හෝ॒ත්රේ ද॑ර්ශපූර්ණ-මා॒සයෝඃ᳚ . ප॒ශු॒බ॒න්ධේ චා॑තුර්මා॒ස්යේෂු॑ .

අථෝ॑ ආහුඃ . සර්වේ॑ෂු යජ්ඤක්ර॒තුෂ්විති॑ ..

අථ॑ හස්මා හාරු॒ණ-ස්ස්වා॑ය॒ම්භුවඃ॑ .

සා॒වි॒ත්ර-ස්සර්වෝ॒-(අ)ග්නි-රිත්යන॑නුෂඞ්ග-ම්මන්යාමහේ .

නානා॒ වා ඒ॒තේෂාං᳚-වීँ॒ර්යා॑ණි .. කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ .. 106 ..

ස॒ත්රි॒ය ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒නඃ . කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ .

සා॒වි॒ත්ර ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒නඃ . කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ . නා॒චි॒කේ॒ත ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒නඃ . කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ .

චා॒තු॒ර්॒ හෝ॒ත්රි॒ය-ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒නඃ . කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ .

වෛ॒ශ්ව॒සෘ॒ජ ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒නඃ . කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ .. 107 ..

උ॒පා॒නු॒වා॒ක්ය॑-මා॒ශු ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒නඃ . කම॒ග්නිඤ්චි॑නුතේ . ඉ॒මමා॑රුණ-කේතුක ම॒ග්නිඤ්චි॑න්වා॒න ඉති॑ .. වෘෂා॒ වා අ॒ග්නිඃ . වෘෂා॑ණෞ॒ සග්ග්ස්ඵා॑ලයේත් . හ॒න්යේතා᳚ස්ය ය॒ජ්ඤඃ . තස්මා॒න්නානු॒ෂජ්යඃ॑ ..

සෝත්ත॑රවේ॒දිෂු॑ ක්ර॒තුෂු॑ චින්වීත . උ॒ත්ත॒ර॒වේ॒ද්යාග් හ්ය॑ග්නිශ්චී॒යතේ᳚ .. ප්ර॒ජාකා॑මශ්චින්වීත .. 108 ..

ප්රා॒ජා॒ප॒ත්යෝ වා ඒ॒ෂෝ᳚-(අ)ග්නිඃ . ප්රා॒ජා॒ප॒ත්යාඃ ප්ර॒ජාඃ . ප්ර॒ජාවා᳚-න්භවති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. ප॒ශුකා॑මශ්චින්වීත . ස॒ඤ්ජ්ඤානං॒-වාँ ඒ॒ත-ත්ප॑ශූ॒නාම් . යදාපඃ॑ .

ප॒ශූ॒නාමේ॒ව ස॒ජ්ඤාන්නේ॒ (අ)ග්නිඤ්චි॑නුතේ . ප॒ශු॒මා-න්භ॑වති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. 109 ..

වෘෂ්ටි॑කාමශ්චින්වීත . ආපෝ॒ වෛ වෘෂ්ටිඃ॑ . ප॒ර්ජන්යෝ॒ වර්ෂු॑කෝ භවති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. ආ॒ම॒යා॒වී චි॑න්වීත . ආපෝ॒ වෛ භේ॑ෂ॒ජම් . භේ॒ෂ॒ජ-මේ॒වාස්මෛ॑ කරෝති . සර්ව॒මායු॑රේති .. අ॒භි॒චරග්ග්॑ ශ්චින්වීත . වජ්රෝ॒ වා ආපඃ॑ .. 110 ..

වජ්ර॑මේ॒ව භ්රාතෘ॑ව්යේභ්යඃ॒ ප්රහ॑රති . ස්තෘ॒ණු॒ත ඒ॑නම් .. තේජ॑ස්කාමෝ॒ යශ॑ස්කාමඃ .

බ්ර॒හ්ම॒ව॒ර්ච॒සකා॑ම-ස්ස්ව॒ර්ගකා॑මශ්චින්වීත . ඒ॒තා ව॒ද්වා වා᳚ස්ති . යාව॑දේ॒තත් . යාව॑දේ॒වාස්ති॑ . තදව॑රුන්ධේ .. තස්යෛ॒ තද්ව්ර॒තම් . වර්ෂ॑ති॒ න ධා॑වේත් .. 111 ..

අ॒මෘතං॒-වාँ ආපඃ॑ . අ॒මෘත॒ස්යා-න॑න්තරිත්යෛ ..

නාඵ්සු-මූත්ර॑පුරී॒ෂඞ්කු॑ර්යාත් . න නිෂ්ඨී॑වේත් . න වි॒වස॑න-ස්ස්නායාත් . ගුහ්යෝ॒ වා ඒ॒ෂෝ᳚-(අ)ග්නිඃ .

ඒ॒තස්යා॒ග්නේ රන॑ති දාහාය .. න පු॑ෂ්කරප॒ර්ණානි॒ හිර॑ණ්යං॒-වාँ-(අ)ධි॒තිෂ්ඨේ᳚ත් . ඒ॒තස්යා॒ග්නේ-රන॑භ්යාරෝහාය .. න කූර්ම॒ස්යාශ්ඤී॑යාත් .

නෝද॒කස්යා॒-ඝාතු॑කා॒න්යේන॑-මෝද॒කානි॑ භවන්ති . අ॒ඝාතු॑කා॒ ආපඃ॑ . ය ඒ॒තම॒ග්නිඤ්චි॑නු॒තේ . ය උ॑චෛනමේ॒වං-වේँද॑ .. 112 ..

(චි॒නු॒තේ॒ - චි॒නු॒තේ॒ - ප්ර॒ජාකා॑මශ්චින්වීත॒ - ය ඒ॒වං-වේँදා - පෝ॑ - ධාවේ॒ - දශ්ඤී॑යාච්ච॒ත්වාරි॑ ච) (අ. 26)

අනුවාකං 27

ඉ॒මා නු॑ක॒-ම්භුව॑නා සීෂධේම . ඉන්ද්ර॑ශ්ච॒ විශ්වේ॑ච දේ॒වාඃ .. ය॒ජ්ඤඤ්ච॑ නස්ත॒න්වඤ්ච॑ ප්ර॒ජාඤ්ච॑ . ආ॒දි॒ත්යෛරින්දඃ॑ ස॒හ සී॑ෂධාතු ..

ආ॒දි॒ත්යෛරින්ද්ර॒-ස්සග॑ණෝ-ම॒රුද්භිඃ॑ . අ॒ස්මාක॑-ම්භූත්වවි॒තා ත॒නූනා᳚ම් .. ආප්ල॑වස්ව॒ ප්රප්ල॑වස්ව . ආ॒ණ්ඩී භ॑ව ජ॒ මා මු॒හුඃ . සුඛාදීන්දුඃ॑ ඛනි॒ධනාම් . ප්රති॑මුඤ්චස්ව॒ ස්වා-ම්පු॒රම් .. 113 ..

මරී॑චය-ස්ස්වායම්භු॒වාඃ . යේ ශ॑රී॒රාණ්ය॑ කල්පයන්න් .

තේ තේ॑ දේ॒හඞ්ක॑ල්පයන්තු . මා ච॑ තේ॒ ඛ්යා ස්ම॑ තීරිෂත් .. උත්ති॑ෂ්ඨත॒ මා ස්ව॑ප්ත . අ॒ග්නි-මි॑ච්ඡද්ධ්ව॒-ම්භාර॑තාඃ . රාජ්ඤ॒-ස්සෝම॑ස්ය තෘ॒ප්තාසඃ॑ . සූර්යේ॑ණ ස॒යුජෝ॑ෂසඃ .. යුවා॑ සු॒වාසාඃ॒ පරි॑වීත॒ ආගා᳚ත් . ස උ॒ ශ්රේයා᳚-න්භවති॒ ජාය॑මානඃ . ත-න්ධීරා॑සඃ ක॒වය॒ උන්න॑යන්ති . ස්වා॒ධියෝ॒ මන॑සා දේව॒යන්තඃ॑ ..

අ॒ෂ්ටාච॑ක්රා॒ නව॑ද්වාරා .. 114 ..

දේ॒වානා॒-ම්පූර॑යෝ॒ද්ධ්යා . තස්යාග්ං॑ හිරණ්ම॑යඃ කෝ॒ශඃ . ස්ව॒ර්ගෝ ලෝ॒කෝ ජ්යෝති॒ෂා (අ)(අ)වෘ॑තඃ .. යෝ වෛ තා᳚-ම්බ්රහ්ම॑ණෝ වේ॒ද . අ॒මෘතේ॑නාවෘ॒තා-ම්පු॑රීම් . තස්මෛ᳚ බ්රහ්ම ච॑ බ්රහ්මා॒ ච . ආ॒යුඃ කීර්ති॑-ම්ප්ර॒ජාන්ද॑දුඃ .. වි॒භ්රාජ॑මානා॒ග්ං॒ හරි॑ණීම් . ය॒ශසා॑ සම්ප॒රීවෘ॑තාම් . පුරග්ං॑ හිරණ්ම॑යී-ම්බ්ර॒හ්මා .. 115 ..

වි॒වේශා॑ප॒රාජි॑තා .. පරාඞ්ගේත්ය॑ (පරාංඅත්ය॑) ජ්යාම॒යී .

පරාඞ්ගේත්ය॑ (පරාංඅත්ය॑) නාශ॒කී . ඉ॒හ චා॑මුත්ර॑ චාන්වේ॒ති . වි॒ද්වා-න්දේ॑වාසු॒රානු॑භ॒යාන් ..

යත්කු॑මා॒රී ම॒න්ද්රය॑තේ . ය॒ද්යෝ॒ෂිද්ය-ත්ප॑ති॒ව්රතා᳚ . අරි॑ෂ්ටං॒-යँත්කිඤ්ච॑ ක්රි॒යතේ᳚ .

අ॒ග්නි-ස්තදනු॑ වේධති .. අ॒ශෘතා॑ස-ශ්ශෘ॑තාස॒ශ්ච .. 116 ..

ය॒ජ්වානෝ॒ යේ-(අ)ප්ය॑ය॒ජ්වනඃ॑ . ස්ව॑ර්යන්තෝ॒ නාපේ᳚ක්ෂන්තේ .

ඉන්ද්ර॑-ම॒ග්නිඤ්ච॑ යේ වි॒දුඃ .. සික॑තා ඉව සං॒යँන්ති॑ .

ර॒ශ්මිභිඃ॑-සමු॒දීරි॑තාඃ . අ॒ස්මා-ල්ලෝ॒කාද॑-මුෂ්මා॒ච්ච . ඍ॒ෂිභි॑-රදාත්-පෘ॒ශ්නිභිඃ॑ .. අපේ॑ත॒ වීත॒ වි ච॑ සර්ප॒තාතඃ॑ . යේ-(අ)ත්ර॒ ස්ථ පු॑රා॒ණා යේ ච॒ නූත॑නාඃ .

අහෝ॑භි-ර॒ද්භි-ර॒ක්තුභි॒-ර්ව්ය॑ක්තම් .. 117 ..

ය॒මෝ ද॑දාත්ව-ව॒සාන॑මස්මෛ .. නෘ මු॑ණන්තු නෘ පා॒ත්වර්යඃ॑ . අ॒කෘ॒ෂ්ටා යේ ච॒ කෘෂ්ට॑ජාඃ . කු॒මාරී॑ෂු ක॒නීනී॑ෂු . ජා॒රිණී॑ෂු ච॒ යේ හි॒තාඃ .. රේතඃ॑ පීතා॒ ආණ්ඩ॑පීතාඃ . අඞ්ගා॑රේෂු ච॒ යේ හු॒තාඃ . උ॒භයා᳚-න්පුත්ර॑ පෞත්ර॒කාන් . යු॒වේ॒-(අ)හං-යँ॒මරාජ॑ගාන් .. ශ॒තමින්නු ශ॒රදෝ॒ අන්ති॑ දේවා॒ යත්රා॑ නශ්ච॒ක්රා ජ॒රස॑-න්ත॒නූනා᳚ම් . පු॒ත්රාසෝ॒ යත්ර॑ පි॒තරෝ॒ භව॑න්ති॒ මා නෝ॑ ම॒ධ්යා රී॑රිෂ॒තායු॒ර්ගන්තෝඃ᳚ ..

අදෝ॒ යද්බ්රහ්ම॑ විල॒බම් . පි॒තෘ॒ණාඤ්ච॑ ය॒මස්ය॑ ච .

වරු॑ණ॒-ස්යාශ්වි॑නෝ-ර॒ග්නේඃ . ම॒රුතා᳚ඤ්ච වි॒හාය॑සාම් ..

කා॒ම॒ප්ර॒යව॑ණ-ම්මේ අස්තු . ස හ්යේ॑වාස්මි॑ ස॒නාත॑නඃ . ඉති නාකෝ බ්රහ්මිශ්රවෝ॑ රායෝ॒ ධනම් . පු॒ත්රානාපෝ॑ දේ॒වීරි॒හාහි॑තා .. 118 ..

(පු॒රං - නව॑ද්වාරා - බ්ර॒හ්මා - ච - ව්ය॑ක්තග්ං - ශ॒රදෝ॒-(අ)ෂ්ටෞ ච॑) (අ. 27)

අනුවාකං 28

විශී᳚ර්ෂ්ණී॒-ඞ්ගෘද්ධ්ර॑-ශීර්ෂ්ණීඤ්ච . අපේතෝ॑ නිර්-ඍ॒තිග්ං හ॑ථඃ . පරිබාධග්ග් ශ්වේ॑තකු॒ක්ෂම් . නි॒ජඞ්ඝග්ං॑ ශබ॒ලෝද॑රම් .. ස॒ තාන්. වා॒ච්යාය॑යා ස॒හ . අග්නේ॒ නාශ॑ය ස॒න්දෘශඃ॑ . ඊ॒ර්ෂ්යා॒සූ॒යේ බු॑භු॒ක්ෂාම් . ම॒න්යු-ඞ්කෘ॒ත්යා-ඤ්ච॑ දීධිරේ . රථේ॑න කිග්ංශු॒කාව॑තා . අග්නේ॒ නාශ॑ය ස॒න්දෘශඃ॑ .. 119 ..

(විශී᳚ර්ෂ්ණී॒-න්දශ॑) (අ. 28)

අනුවාකං 29

ප॒ර්ජන්යා॑ය॒ ප්රගා॑යත . දි॒වස්පු॒ත්රාය॑ මී॒ඪුෂේ᳚ . ස නෝ॑ ය॒වස॑මිච්ඡතු .. ඉ॒දං-වँචඃ॑ ප॒ර්ජන්යා॑ය ස්ව॒රාජේ᳚ . හෘ॒දෝ අ॒ස්ත්වන්ත॑ර॒න්ත-ද්යු॑යෝත .

ම॒යෝ॒භූර්වාතෝ॑ වි॒ශ්වකෘ॑ෂ්ටය-ස්සන්ත්ව॒ස්මේ . සු॒පි॒ප්ප॒ලා ඕෂ॑ධී-ර්දේ॒වගෝ॑පාඃ ..

යෝ ගර්භ॒-මෝෂ॑ධීනාම් . ගවා᳚ඞ්කෘ॒ණෝත්යර්ව॑තාම් . ප॒ර්ජන්යඃ॑ පුරු॒ෂීණා᳚ම් .. 120 ..

(ප॒ර්ජන්යා॑ය॒ දශ॑) (අ. 29)

අනුවාකං 30

පුන॑ර්මාමෛත්වින්ද්රි॒යම් . පුන॒රායුඃ॒ පුන॒ර්භගඃ॑ . පුන॒-ර්බ්රාහ්ම॑ණ-මෛතු මා . පුන॒-ර්ද්රවි॑ණ මෛතු මා .. යන්මේ॒-(අ)ද්ය රේතඃ॑ පෘථි॒වීමස්කාන්॑ .

යදෝෂ॑ධීර॒ප්යස॑ර॒-ද්යදාපඃ॑ . ඉ॒දන්ත-ත්පුන॒රාද॑දේ . දී॒ර්ඝා॒යු॒ත්වාය॒ වර්ච॑සේ .. යන්මේ॒ රේතඃ॒ ප්රසි॑ච්යතේ . යන්ම॒ ආජා॑යතේ॒ පුනඃ॑( ) . තේන॑ මාම॒මෘත॑-ඞ්කුරු . තේන॑ සුප්ර॒ජස॑ඞ්කුරු .. 121 ..

(පුන॒ර්ද්වේ ච॑) (අ. 30)

අනුවාකං 31

අ॒ද්භය-ස්තිරෝ॒ධා ජා॑යත . තව॑ වෛශ්රව॒ණ-ස්ස॑දා . තිරෝ॑ ධේහි සප॒ත්නාන්නඃ॑ . යේ අපෝ॒-(අ)ශ්නන්ති॑ කේච॒න .. ත්වා॒ෂ්ට්රී-ම්මා॒යාං-වँ᳚ශ්රව॒ණඃ .

රථග්ං॑ සහස්ර॒ වන්ධු॑රම් . පු॒රු॒ශ්ච॒ක්රග්ං සහ॑ස්රාශ්වම් . ආස්ථා॒ යායා॑හි නෝ බ॒ලිම් .. යස්මෛ॑ භූ॒තානි॑ බ॒ලිමාව॑හන්ති . ධන॒ඞ්ගාවෝ॒ හස්ති॒ හිර॑ණ්ය॒මශ්වාන්॑ .. 122 ..

අසා॑ම සුම॒තෞ ය॒ජ්ඤිය॑ස්ය . ශ්රිය॒-ම්බිභ්ර॒තෝ (අ)න්න॑මුඛීං-විँ॒රාජ᳚ම් .. සු॒ද॒ර්॒ශ॒නේ ච॑ ක්රෞ॒ඤ්චේ ච॑ . මෛ॒නා॒ගේ ච॑ ම॒හාගි॑රෞ . ශ॒තද්වා॒ට්ටර॑ගම॒න්තා (ස॒තද්වා॒ට්ටර॑ගම॒න්තා) .

ස॒ග්ං॒හාර්ය॒-න්නග॑ර॒-න්තව॑ ..

ඉති මන්ත්රාඃ᳚ . කල්පෝ॑-(අ)ත ඌ॒ර්ධ්වම් ..

යදි॒ බලි॒ග්ං॒ හරේ᳚ත් . හි॒ර॒ණ්ය॒නා॒භයේ॑ විතු॒දයේ॑ කෞබේ॒රායා॒ය-ම්බ॑ලිඃ .. 123 ..

සර්වභූතාධිපතයේ න॑ම ඉ॒ති . අථ බලිග්ං හෘත්වෝප॑තිෂ්ඨේ॒ත .. ක්ෂ॒ත්ර-ඞ්ක්ෂ॒ත්රං-වෛँ᳚ශ්රව॒ණඃ . බ්රාහ්මණා॑ වය॒ග්ග්॒ ස්මඃ .

නම॑ස්තේ අස්තු॒ මා මා॑ හිග්ංසීඃ . අස්මා-ත්ප්රවිශ්යාන්න॑මද්ධී॒ති .. අථ තමග්නි-මා॑දධී॒ත . යස්මින්නේ තත්කර්ම ප්ර॑යුඤ්ජී॒ත ..

ති॒රෝධා॒ භූඃ . ති॒රෝධා॒ භුවඃ॑ .. 124 ..

ති॒රෝධා॒-ස්ස්වඃ॑ . ති॒රෝධා॒ භූර්භුව॒ස්ස්වඃ॑ .

සර්වේෂාං-ලෝँකානා-මාධිපත්යේ॑ සීදේ॒ති .. අථ තමග්නි॑-මින්ධී॒ත . යස්මින්නේ තත්කර්ම ප්ර॑යුඤ්ජී॒ත .. ති॒රෝධා॒ භූ-ස්ස්වාහා᳚ . ති॒රෝධා॒ භුව॒-ස්ස්වාහා᳚ . ති॒රෝධා॒-ස්ස්වඃ॑ ස්වාහා᳚ . ති॒රෝධා॒ භූර්භුව॒ස්ස්ව॑ස්ස්වාහා᳚ ..

යස්මින්නස්ය කාලේ සර්වා ආහුතීර්-හුතා॑ භවේ॒යුඃ .. 125 ..

අපි බ්රාහ්මණ॑මුඛී॒නාඃ . තස්මින්නහ්නඃ කාලේ ප්ර॑යුඤ්ජී॒ත .

පරඃ॑ සු॒ප්තජ॑නාද්වේ॒පි .. මා ස්ම ප්රමාද්යන්ත॑ මාද්ධ්යා॒පයේත් . සර්වාර්ථා᳚-ස්සිද්ධ්ය॒න්තේ . ය ඒ॑වං-වේँ॒ද . ක්ෂුද්ධ්ය-න්නිද॑මජා॒නතාම් .

සර්වාර්ථා න॑ සිද්ධ්ය॒න්තේ .. යස්තේ॑ වි॒ඝාතු॑කෝ භ්රා॒තා .

මමාන්තර්-හෘ॑දයේ॒ ශ්රිතඃ .. 126 ..

තස්මා॑ ඉ॒මමග්ර॒ පිණ්ඩ॑ඤ්ජුහෝමි . ස මේ᳚-(අ)ර්ථා॒-න්මා විව॑ධීත් . මයි॒ ස්වාහා᳚ .. රා॒ජා॒ධි॒රා॒ජාය॑ ප්රසහ්ය සා॒හිනේ᳚ . නමෝ॑ ව॒යං-වෛँ᳚ශ්රව॒ණාය॑ කුර්මහේ .

ස මේ॒ කාමා॒න් කාම॒ කාමා॑ය॒ මහ්ය᳚ම් . කා॒මේ॒ශ්ව॒රෝ වෛ᳚ශ්රව॒ණෝ ද॑දාතු . කු॒බේ॒රාය॑ වෛශ්රව॒ණාය॑ . ම॒හා॒රා॒ජාය॒ නමඃ॑ . කේ॒තවෝ॒ අරු॑ණාසශ්ච .

ඍ॒ෂ॒යෝ වාත॑රශ॒නාඃ . ප්ර॒ති॒ෂ්ඨාග්ං ශ॒තධා॑ හි .

ස॒මාහි॑තාසෝ සහස්ර॒ධාය॑සම් . ශි॒වා න॒-ශ්ශන්ත॑මා භවන්තු . දි॒ව්යා ආප॒ ඕෂ॑ධයඃ . සු॒මෘ॒ඩී॒කා සර॑ස්වති . මා තේ॒ ව්යෝ॑ම ස॒න්දෘශි॑ .. 127 ..

(අශ්වා᳚න්-බලි॒-ර්භුවෝ॑ - භවේ॒යුඃ - ශ්රිත - ශ්ච॑ ස॒ප්ත ච॑) (අ. 31)

අනුවාකං 32

සංවँථ්සරමේත॑-ද්ව්රත॒ඤ්චරේත් . ද්වෞ॑ වා මා॒සෞ .. නියම-ස්ස॑මාසේ॒න .. තස්මි-න්නියම॑ විශේ॒ෂාඃ . ත්රිෂවණ-මුදකෝ॑පස්ප॒ර්॒ශී . චතුර්ථ කාලපාන॑භක්ත॒-ස්ස්යාත් . අහරහර්වා භෛක්ෂ॑මශ්න॒යාත් .

ඖදුම්බරීභි-ස්සමිද්භි-රග්නි॑-ම්පරි॒චරේත් .

පුනර්මා මෛත්වින්ද්රිය-මිත්යේතේනා-(අ)නු॑වාකේ॒න .

උද්ධෘත පරිපූතාභිරද්භිඃ කාර්ය॑-ඞ්කුර්වී॒ත .. 128 ..

අ॑සඤ්ච॒යවාන් . අග්නයේ වායවේ॑ සූර්යා॒ය . බ්රහ්මණේ ප්ර॑ජාප॒තයේ . චන්ද්රමසේ න॑ක්ෂත්රේ॒භ්යඃ . ඍතුභ්ය-ස්සංවँ॑ථ්සරා॒ය . වරුණා-යාරුණායේති ව්ර॑තහෝ॒මාඃ . ප්ර॒ව॒ර්ග්යව॑දාදේ॒ශඃ . අරුණාඃ කා᳚ණ්ඩ ඍ॒ෂයඃ .. අරණ්යේ॑-(අ)ධීයී॒රන්න් . භද්රඞ්කර්ණේභිරිති ද්වේ॑ ජපි॒ත්වා .. 129 ..

මහානාම්නීභි-රුදකග්ං සග්ග්॑ස්ප॒ර්ශ්ය . තමාචා᳚ර්යෝ ද॒ද්යාත් . ශිවාන-ශ්ශන්තමේ-ත්යෝෂධී॑රාල॒භතේ . සුමෘඩීකේ॑ති භූ॒මිම් . ඒවම॑පව॒ර්ගේ .

ධේ॑නු-ර්ද॒ක්ෂිණා . කග්ං සංවාँස॑ශ්ච ක්ෂෞ॒මම් . අන්ය॑ද්වා ශු॒ක්ලම් . ය॑ථා ශ॒ක්ති වා . ඒවග්ග් ස්වාද්ධ්යාය॑ ධර්මේ॒ණ . අරණ්යේ॑-(අ)ධීයී॒ත . තපස්වී පුණ්යෝ භවති තපස්වී පු॑ණ්යෝ භ॒වති .. 130 ..

(කු॒ර්වී॒ත - ජ॑පි॒ත්වා - ස්වාද්ධ්යාය॑ධර්මේ॒ණ ද්වේ ච॑) (අ. 32)

(භ॒ද්රග්ග් - ස්මෘතිඃ॑ - සාක॒ජාන්නා॒ - මක්ෂ්ය- ති॑තා॒ම්රා - ණ්ය॑ත්යුර්ධ්වා॒ක්ෂ - ආරෝගඃ - ක්වේද - මග්නිශ්ච - ස॑හස්ර॒වෘත් - ප॒විත්ර॑වන්ත॒ -ආත॑නුෂ්වා॒ -ෂ්ටයෝ॑නීං॒ - ँයෝ-(අ)සා॒ - වථාදිත්ය - ස්යාරෝග-ස්යාථ වායෝ- රථාග්නේ॒--ර් දක්ෂිණපූර්වස්යා - මි॑න්ද්රඝෝ॒ෂා ව॒-ආප॑මාපාං॒යෝँ॑-(අ)පා - මාපෝ॒ වෛ - චතු॑ෂ්ටය්යෝ - ජානුද॒ඝ්නී - ම॒ග්නි-ම්ප්ර॒ණීයේ॒ - මා නු॑ කං॒ - ँවිශී᳚ර්ෂ්ණීං - ප॒ර්ජන්යා॑ය॒ - පුන॑ - ර॒ද්භ්යඃ -සංවँථ්සර-න්ද්වාත්රිග්ං॑ශත්)

(භ॒ද්රං - ජ්යෝ॒තිෂා॒ - තස්මි-න්රාජානං - ක॒ශ්යපා᳚-ථ්සහස්ර॒වෘදි॑යං॒- නපුග්ංස॑ක - ම॒ෂ්ටයෝ॑නී॒ - මවපතන්තානා - මා॒යත॑නවා-න්භවති - ස॒තෝ බන්ධුං॒ - තා උ॑ත්තර॒තෝ - වජ්ර॑මේ॒ව - පුන॑ර්මාමෛතු

ත්රි॒ග්ං॒ශදු॑ත්තරශ॒තම්)

(භද්රං - තපස්වී පුණ්යෝ භවති තපස්වී පු॑ණ්යෝ භ॒වති)

.. හරිඃ॑ ඕම් ..

.. කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය ආරණ්යකේ ප්රථමඃ ප්රපාඨක-ස්සමාප්තඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake prathamaḥ prapāṭhakaḥ - aruṇaketukacayanaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1

bha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ |

bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ |

sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ ||

sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ |

sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ |

sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ |

sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||

āpa̭māpāma॒pa-ssarvāḥ᳚ |

a॒smā-da॒smā-di॒to-'mutaḥ̭ || 1 ||

a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca | sa॒ha sa̭ñca-ska॒rardhi̭yā || vā॒yvaśvā̭ raśmi॒pata̭yaḥ | marī᳚cyātmāno॒ adrṷhaḥ | de॒vī-rbhṷvana॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒ttvāya̭ me suta || mahānāmnī-rma̭hāmā॒nāḥ | ma॒ha॒so ma̭hasa॒-ssvaḥ̭ |

de॒vīḥ pa̭rjanya॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒ttvāya̭ me suta || 2 ||

a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā rakṣaḥ̭ | a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā ragha᳚m | apā᳚ghrā॒mapa̭ cā॒varti᳚m | apa̭ de॒vīri॒to hi̭ta || vajra̭-nde॒vīrajī̭tāgśca |

bhuva̭na-ndeva॒sūva̭rīḥ | ā॒di॒tyānadi̭ti-nde॒vīm | yoni̭nordhva-mu॒dīṣa̭ta || śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ( ) |

su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | mā te॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 3 ||

(a॒mutaḥ̭ - su॒ - tauṣa̭dhayo॒ dve ca̭ ) (a. 1)

anuvākaṃ 2

smṛtiḥ̭ pra॒tyakṣa̭-maiti॒hya᳚m | anṷmāna-ścatuṣṭa॒yam | e॒tairādi̭tya maṇḍalam |

sarvai̭reva॒ vidhā᳚syate || sūryo॒ marī̭ci॒māda̭tte | sarvasmā᳚-dbhuva̭nāda॒dhi | tasyāḥ pāka vi̭śeṣe॒ṇa | smṛ॒ta-ṅkā̭la vi॒śeṣa̭ṇam ||

na॒dīva॒ prabha̭vā-tkā॒cit | a॒kṣayyā᳚-thsyanda॒te ya̭thā || 4 ||

tānnadyo-'bhi sa̭māya॒nti | so॒ru-ssatī̭ na ni॒varta̭te ||

e॒vannā॒nā sa̭mutthā॒nāḥ | kā॒lā-ssaṃ̭va~thsa॒ragg śri̭tāḥ | aṇuśaśca ma̭haśa॒śca | sarvḙ samava॒yantri̭ tam || sa tai᳚-ssa॒rvai-ssa̭māvi॒ṣṭaḥ | ū॒ru-ssa̭nna ni॒varta̭te | adhi saṃva~thsa̭raṃ-vi~॒dyāt |

tadeva̭ lakṣa॒ṇe || 5 ||

aṇubhiśca ma̭hadbhi॒śca | sa॒mārṷ̄ḍhaḥ pra॒dṛśya̭te | saṃva~thsaraḥ pra̭tyakṣe॒ṇa |

nā॒dhisa̭ttvaḥ pra॒dṛśya̭te || pa॒ṭaro̭ vikli̭dhaḥ pi॒ṅgaḥ | e॒ta-dva̭ruṇa॒ lakṣa̭ṇam | yatraita̭-dupa॒dṛśya̭te | sa॒hasra̭-ntatra॒ nīya̭te ||

ekagṃ hi śiro nā̭nā mu॒khe | kṛ॒thsna-nta̭dṛta॒ lakṣa̭ṇam || 6 ||

ubhayata-ssapte᳚ndriyā॒ṇi | ja॒lpita̭-ntveva॒ dihya̭te ||

śuklakṛṣṇe saṃva~̭thsara॒sya | dakṣiṇa vāma̭yoḥ pā॒rśvayoḥ | tasyai॒ṣā bhava̭ti || śu॒kra-ntḙ a॒nyadya̭ja॒ta-ntḙ a॒nyat |

viṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭vāsi | viśvā॒ hi mā॒yā ava̭si svadhāvaḥ | bha॒drā tḙ pūṣanni॒ha rā॒tira॒stviti̭ ||

nātra॒ bhuva̭nam | na pū॒ṣā | na pa॒śavaḥ̭ |

nāditya-ssaṃva~thsara eva pratyakṣeṇa priyata̭maṃ-vi~॒dyāt | etadvai saṃva~thsarasya priyata̭magṃ rū॒pam | yo-'sya mahānartha utpathsyamā̭no bha॒vati | ida-mpuṇya-ṅkṷruṣve॒ti | tamāhara̭ṇa-nda॒dyāt || 7 ||

(ya॒thā॒ - la॒kṣa॒ṇa - ṛ̭tu॒lakṣa̭ṇaṃ॒ - bhuva̭nagṃ sa॒pta ca̭) (a. 2)

anuvākaṃ 3

sā॒ka॒ñjānāgṃ̭ sa॒ptatha̭māhu-reka॒jam | ṣaḍṷdya॒mā ṛṣa̭yo deva॒jā iti̭ |

teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ vihi̭tāni dhāma॒śaḥ | sthā॒tre rḙjante॒ vikṛ̭tāni rūpa॒śaḥ || konṷ maryā॒ ami̭thitaḥ | sakhā॒ sakhā̭yamabravīt | jahā̭ko a॒smadī̭ṣate ||

yasti॒tyāja̭ sakhi॒vida॒gṃ॒ sakhā̭yam |

na tasya̭ vā॒cyapi̭ bhā॒go a̭sti |

yadīgṃ̭ śṛ॒ṇotya॒lakagṃ̭ śṛṇoti || 8 ||

na hi pra॒veda̭ sukṛ॒tasya॒ panthā॒miti̭ ||

ṛ॒tur-ṛ̭tunā nu॒dyamā̭naḥ |

vina̭nādā॒bhidhā̭vaḥ | ṣaṣṭiśca trigṃśa̭kā va॒lgāḥ |

śu॒klakṛ̭ṣṇau ca॒ ṣāṣṭi̭kau ||

sā॒rā॒ga॒va॒strai-rja॒rada̭kṣaḥ |

va॒sa॒nto vasṷbhi-ssa॒ha | saṃ॒va~॒thsa॒rasya̭ savi॒tuḥ | prai॒ṣa॒kṛ-tpra̭tha॒ma-ssmṛ̭taḥ || a॒mūnā॒daya̭-tetya॒nyān || 9 ||

a॒mūgśca̭ pari॒rakṣa̭taḥ | e॒tā vā॒caḥ pra̭yujya॒nte | yatrai ta̭dupa॒dṛśya̭te || e॒tade॒va vi̭jānī॒yāt | pra॒māṇa̭-ṅkāla॒parya̭ye | vi॒śe॒ṣa॒ṇa-ntṷ vakṣyā॒maḥ | ṛ॒tūnā᳚-ntanni॒bodha̭ta || śuklavāsā̭ rudra॒gaṇaḥ | grī॒ṣmeṇā̭varta॒te sa̭ha |

ni॒jaha̭-npṛthi̭vīgṃ sa॒rvām || 10 ||

jyo॒tiṣā᳚ 'prati॒khyena̭ saḥ || vi॒śva॒rū॒pāṇi̭ vāsā॒gṃ॒si | ā॒di॒tyānā᳚-nni॒bodha̭ta | saṃva~thsarīṇa̭-ṅkarma॒phalam | varṣābhi-rda̭datā॒gṃ॒ saha || aduḥkho̭ duḥkha ca̭kṣuri॒va | tadmā̭ pīta iva॒ dṛśya̭te | śītenā᳚ vyatha̭yanni॒va | ru॒ruda̭kṣa iva॒ dṛśya̭te || hlādayate᳚ jvala̭taścai॒va |

śā॒myata̭ścāsya॒ cakṣṷṣī | yāvai prajā bhragg̭śya॒nte | saṃva~thsarāttā bhragg̭śya॒nte || yāḥ॒ prati̭tiṣṭha॒nti | saṃva~thsare tāḥ prati̭tiṣṭha॒nti | va॒r॒ṣābhya̭ itya॒rthaḥ || 11 ||

(śṛ॒ṇo॒ - tya॒nyānth - sa॒rvā - me॒va ṣaṭca̭) (a. 3)

anuvākaṃ 4

akṣi̭duḥ॒khotthi̭tasyai॒va | vi॒prasa̭nne ka॒nīni̭ke | āṅkte cādga̭ṇa-nnā॒sti | ṛ॒bhūṇā᳚-ntanni॒bodha̭ta || ka॒na॒kā॒bhāni̭ vāsā॒gṃ॒si | a॒hatā̭ni ni॒bodha̭ta |

annamaśrnīta̭ mṛjmī॒ta | a॒haṃ-vo~̭ jīva॒napra̭daḥ || e॒tā vā॒caḥ pra̭yujya॒nte |

śa॒radya̭tropa॒ dṛśya̭te || 12 ||

abhidhūnvanto-'bhighna̭nta i॒va | vā॒tava̭nto ma॒rudga̭ṇāḥ || amuto jetumiṣumṷkhami॒va | sannaddhā-ssaha da̭dṛśe॒ ha | apaddhvastai-rvastiva̭rṇairi॒va | vi॒śi॒khāsaḥ̭ kapa॒rdinaḥ || akruddhasya yothsya̭māna॒sya | kṛ॒ddhasyḙva॒ lohi̭nī | hemataścakṣṷṣī vi॒dyāt | a॒kṣṇayoḥ᳚, kṣipa॒ṇori̭va || 13 ||

durbhikṣa-ndeva̭loke॒ṣu | ma॒nūnā̭muda॒ka-ṅgṛ̭he | e॒tā vā॒caḥ pra̭vada॒ntīḥ | vai॒dyuto̭ yānti॒ śaiśi̭rīḥ || tā a॒gniḥ pava̭mānā॒ anvai᳚kṣata | i॒ha jī̭vi॒kāma-pa̭ripaśyann | tasyai॒ṣā bhava̭ti || i॒heha vaḥ̭ svata॒pasaḥ | marṷta॒-ssūrya̭tvacaḥ | śarma̭ sa॒prathā॒ āvṛ̭ṇe || 14 ||

(dṛśya̭ta - i॒vā - vṛ̭ṇe) (a. 4)

anuvākaṃ 5

ati̭ tā॒mrāṇi̭ vāsā॒gṃ॒si | a॒ṣṭiva̭jri śa॒taghni̭ ca |

viśve devā vipra̭hara॒nti | a॒gniji̭hva a॒saśca̭ta || naiva devo̭ na ma॒rtyaḥ | na rājā va̭ruṇo॒ vibhuḥ | nāgni-rnendro na pa̭vamā॒naḥ | mā॒tṛkka̭cca na॒ vidya̭te || di॒vyasyaikā॒ dhanṷrārtniḥ |

pṛ॒thi॒vyāmapa̭rā śri॒tā || 15 ||

tasyendro vamri̭rūpe॒ṇa | dha॒nurjyā̭-machi॒nathsva̭yam || tadi̭ndra॒dhanṷritya॒jyam | a॒bhrava̭rṇeṣu॒ cakṣa̭te | etadeva śaṃyo~-rbārha̭spatya॒sya | e॒ta-drṷdrasya॒ dhanuḥ || ru॒drasya̭ tveva॒ dhanṷrārtniḥ | śira॒ utpi̭peṣa |

sa pra̭va॒rgyo̭-'bhavat | tasmā॒-dya-ssapra̭va॒rgyeṇa̭ ya॒jñena॒ yaja̭te |

ru॒drasya॒ sa śiraḥ॒ prati̭dadhāti | nainagṃ̭ ru॒dra ārṷko bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 16 ||

(śri॒tā - yaja̭te॒ trīṇi̭ ca) (a. 5)

anuvākaṃ 6

a॒tyū॒rdhvā॒kṣo-'ti̭raścāt | śiśi̭raḥ pra॒dṛśya̭te |

naiva rūpa-nna̭ vāsā॒gṃ॒si | na cakṣuḥ̭ prati॒dṛśya̭te || a॒nyonya॒-ntu na̭ higgsrā॒taḥ | sa॒ta sta̭-ddeva॒lakṣa̭ṇam | lohito-'kṣṇi śā̭raśī॒rṣṇiḥ |

sū॒ryasyo̭daya॒na-mpra̭ti || tva-ṅkaroṣi̭ nyañja॒likām | tva॒-ṅkaro̭ṣi ni॒jānṷkām || 17 ||

nijānukāme᳚ nyañja॒likā | amī vāca-mupāsa̭tāmi॒ti ||

tasmai sarva ṛtavo̭ nama॒nte | maryādā karatvā-tpra̭puro॒dhām | brāhmaṇa̭ āpno॒ti | ya ḙvaṃ-ve~॒da |

sa khalu saṃva~thsara etai-ssenānī̭bhi-ssa॒ha |

indrāya sarvān-kāmāna̭bhiva॒hati | sa dra॒phsaḥ |

tasyai॒ṣā bhava̭ti || 18 ||

ava̭ dra॒phso agṃ̭śa॒matī̭matiṣṭhat | i॒yā॒naḥ kṛ॒ṣṇo da॒śabhiḥ̭ sa॒hasraiḥ᳚ |

āva॒rta-mindra॒-śśacyā॒ dhama̭ntam | upasnuhi ta-nnṛmaṇā-matha̭drāmi॒ti || etayai vendra-ssalā vṛ̭kyā sa॒ha | asurā-npa̭rivṛ॒ścati | pṛthi̭vya॒gṃ॒ śuma̭tī | tāma॒nva-va̭sthita-ssaṃva~thsa॒ro di॒vañca̭ |

naivaṃ-vi~duṣā-''cāryā᳚-ntevā॒sinau | anyonyasmai᳚ druhyā॒tām | yo dru॒hyati | bhraśyate sva̭rgā-llo॒kāt | ityatu ma̭ṇḍalā॒ni | sūrya maṇḍalā᳚ nyākhyā॒yikāḥ | ata ūrdhvagṃsa̭nirva॒canāḥ || 19 ||

(ni॒jānṷkāṃ॒ - bhava̭ti - druhyā॒tā-mpañca̭ ca) (a. 6)

anuvākaṃ 7

ārogo bhrājaḥ paṭaraḥ̭ pata॒ṅgaḥ | svarṇaro jyotiṣīmāṋ. vibhā॒saḥ | te asmai sarve divamā̭tapa॒nti | ūrja-nduhānā anapasphura̭nta i॒ti || kaśya̭po-'ṣṭa॒maḥ | sa mahāmeru-nna̭ jahā॒ti | tasyai॒ṣā bhava̭ti || yatte॒ śilpa̭-ṅkaśyapa roca॒nāva̭t | i॒ndri॒yāva̭-tpuṣka॒la-ñci॒trabhā̭nu |

yasmi॒-nthsūryā॒ arpi̭tā-ssa॒pta sā॒kam || 20 ||

tasmi-nrājāna-madhiviśrayḙmami॒ti || te asmai sarve kaśyapā-jjyoti̭--rlabha॒nte | tānthsomaḥ kaśyapādadhi̭ nirdha॒mati | bhrastā karma kṛ̭divai॒vam ||

prāṇo jīvānīndriya̭ jīvā॒ni | sapta śīrṣa̭ṇyāḥ prā॒ṇāḥ |

sūryā i̭tyācā॒ryāḥ || apaśyamaha metān-thsapta sū᳚ryāni॒ti | pañcakarṇo̭ vāthsyā॒yanaḥ | saptakarṇa̭śca plā॒kṣiḥ || 21 ||

ānuśravika eva nau kaśya̭pa i॒ti | ubhaṷ veda॒yite |

na hi śekumiva mahāmḙru-ṅga॒ntum ||

apaśyamahameta-thsūryamaṇḍala-mpariva̭rtamā॒nam |

gā॒rgyaḥ prā̭ṇatrā॒taḥ | gacchanta ma̭hāme॒rum | eka̭ñcāja॒hatam || bhrājapaṭara pata̭ṅgā ni॒hane | tiṣṭhannā̭tapa॒nti | tasmā̭di॒ha taptri̭ tapāḥ || 22 ||

a॒mutre॒tare | tasmā̭di॒hā taptri̭ tapāḥ || teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti || sa॒pta sūryā॒ diva॒-manu॒ pravi̭ṣṭāḥ | tāna॒nveti̭ pa॒thibhi̭-rdakṣi॒ṇāvāṋ | te asmai sarve ghṛtamā̭tapa॒nti | ūrja-nduhānā anapasphura̭nta i॒ti ||

saptartvija-ssūryā i̭tyācā॒ryāḥ || teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti ||

sa॒pta diśo॒ nānā̭ sūryāḥ || 23 ||

sa॒pta hotā̭ra ṛ॒tvijaḥ̭ | devā ādityā̭ ye sa॒pta |

tebhi-ssomābhī rakṣa̭ṇa i॒ti || tada̭pyāmnā॒yaḥ | digbhrāja ṛtū᳚n karo॒ti || eta̭yaivā॒vṛtā ''sahasrasūryatāyā iti vai̭śampā॒yanaḥ || tasyai॒ṣā bhava̭ti ||

yaddyāva̭ indra te śa॒tagṃ śa॒ta-mbhūmīḥ᳚ | u॒ta syuḥ |

na tvā̭ vajrin-thsa॒hasra॒gṃ॒ sūryāḥ᳚ || 24 ||

anu na jātamaṣṭa roda̭sī i॒ti || nānā liṅgatvā-dṛtūnā-nnānā̭ sūrya॒tvam || aṣṭau tu vyavasi̭tā i॒ti || sūryamaṇḍalā-nyaṣṭā̭ta ū॒rdhvam ||

teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti || ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭kam | cakṣṷ-rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ | ā-'prā॒ dyāvā̭ pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣam |

sūrya ātmā jagatastasthṷṣaśce॒ti || 25 ||

(sā॒kaṃ - plā॒kṣi - staptri̭tapā॒ - nānā̭sūryāḥ॒ - sūryā॒ - +nava̭ ca) (a. 7)

anuvākaṃ 8

kvedamabhra̭-nnivi॒śate | kvāyagṃ̭ saṃva~thsa॒ro mi̭thaḥ | kvāhaḥ kveya-ndḙva rā॒trī | kva māsā ṛ̭tava॒-śśritāḥ || ardhamāsā̭ muhū॒rtāḥ | nimeṣāstṷṭibhiḥ॒ (nimeṣāstra̭ṭibhiḥ॒) saha | kvemā āpo ni̭viśa॒nte | ya॒dīto̭ yānti॒ sampra̭ti || kālā aphsu ni̭viśa॒nte | ā॒pa-ssūryḙ sa॒māhi̭tāḥ || 26 ||

abhrā᳚ṇya॒paḥ pra̭padya॒nte | vi॒dyuthsūryḙ sa॒māhi̭tā || anavarṇe i̭me bhū॒mī | i॒yañcā̭sau ca॒ roda̭sī || kigg svidatrānta̭rā bhū॒tam | ye॒neme vi̭dhṛte॒ ubhe |

vi॒ṣṇunā̭ vidhṛ̭te bhū॒mī | i॒ti va̭thsasya॒ veda̭nā ||

irā̭vatī dhenu॒matī॒ hi bhū॒tam | sū॒ya॒va॒sinī॒ manṷṣe daśa॒sye᳚ || 27 ||

vya̭ṣṭabhnā॒-droda̭sī॒ viṣṇa̭ve॒te | dā॒dhartha̭ pṛthi॒vī-ma॒bhito̭ ma॒yūkhaiḥ᳚ ||

kinta-dviṣṇo rbala̭mā॒huḥ | kā॒ dīptiḥ̭ ki-mpa॒rāya̭ṇam |

eko̭ ya॒ddhā-ra̭ya dde॒vaḥ | re॒jatī̭ roda॒sī ṷbhe || vātādviṣṇo-rba̭la mā॒huḥ | a॒kṣarā᳚-ddīpti॒ rucya̭te | tri॒padā॒ddhāra̭ya-dde॒vaḥ | yadviṣṇo̭reka॒-mutta̭mam || 28 ||

a॒gnayo̭ vāya̭vaścai॒va | e॒tada̭sya pa॒rāya̭ṇam || pṛcchāmi tvā pa̭ra-mmṛ॒tyum | a॒vama̭-mmaddhya॒mañca̭tum | lo॒kañca॒ puṇya̭pāpā॒nām |

e॒ta-tpṛ̭cchāmi॒ sampra̭ti || a॒mumā̭huḥ pa̭ra-mmṛ॒tyum | pa॒vamā̭na-ntu॒ maddhya̭mam | a॒gnire॒vāva̭mo mṛ॒tyuḥ | ca॒ndramā᳚-ścatu॒rucya̭te || 29 ||

a॒nā॒bho॒gāḥ pa̭ra-mmṛ॒tyum | pā॒pā-ssaṃ̭ya~nti॒ sarva̭dā | ābhogāstveva̭ saṃya~॒nti | ya॒tra pṷṇyakṛ॒to ja̭nāḥ || tato̭ ma॒ddhyama̭māya॒nti | ca॒tuma̭gniñca॒ sampra̭ti || pṛcchāmi tvā̭ pāpa॒kṛtaḥ | ya॒tra yā̭taya॒te ya̭maḥ | tvannasta--dbrahma̭-nprabrū॒hi | ya॒di ve᳚tthā-'sa॒to gṛ̭hān || 30 ||

ka॒śyapā̭ dudi̭tā-ssū॒ryāḥ | pā॒pānni̭rghnanti॒ sarva̭dā |

rodasyoranta̭-rdeśe॒ṣu | tatra nyasyantḙ vāsa॒vaiḥ ||

te 'śarīrāḥ pra̭padya॒nte |

ya॒thā 'pṷṇyasya॒ karma̭ṇaḥ | apā᳚ṇya॒pāda̭ keśā॒saḥ | ta॒tra tḙ-'yoni॒jā ja̭nāḥ || mṛtvā punarmṛtyu-mā̭padya॒nte | a॒dyamā̭nā-ssva॒karma̭bhiḥ || 31 ||

āśātikāḥ krima̭ya i॒va | tataḥ pūyantḙ vāsa॒vaiḥ ||

apai̭ta-mmṛ॒tyu-ñja̭yati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa khalvaivaṃ̭-vi~dbrā॒hmaṇaḥ | dī॒rghaśrṷttamo॒ bhava̭ti | kaśya̭pa॒syāti̭thi॒-ssiddhaga̭mana॒-ssiddhāga̭manaḥ ||

tasyai॒ṣā bhava̭ti || āyasmina᳚-thsa॒pta vā̭sa॒vāḥ |

roha̭nti pū॒rvyā̭ ruhaḥ̭ || 32 ||

ṛṣi̭rha dīrgha॒śrutta̭maḥ | indrasya gharmo ati̭thiri॒ti ||

kaśyapaḥ paśya̭ko bha॒vati | yathsarva-mparipaśyatī̭ti sau॒kṣmyāt || athāgnḙraṣṭapṷruṣa॒sya | tasyai॒ṣā bhava̭ti || agne॒ naya̭ su॒pathā̭ rā॒ye a॒smān |

viśvā̭ni deva va॒yunā̭ni vi॒dvān | yu॒yo॒ddhya̭sma-jjṷhurā॒ṇamenaḥ̭ | bhūyiṣṭhānte nama uktiṃ-vi~̭dheme॒ti || 33 ||

sa॒māhi̭tā - daśa॒syḙ - utta̭ma॒-mucya̭te-gṛhān-thsva॒karma̭bhiḥ-pū॒rvyā̭ ruha̭-i॒ti) (a. 8)

anuvākaṃ 9

agniśca jāta̭vedā॒śca | sahojā a̭jirā॒prabhuḥ | vaiśvānaro na̭ryāpā॒śca | pa॒ṅktirā̭dhāśca॒ sapta̭maḥ |

visarpe vāṣṭa̭mo-'gnī॒nām | ete-'ṣṭau vasavaḥ, kṣi̭tā i॒ti || yathartve-vāgne-rarcirvarṇa̭ viśe॒ṣāḥ |

nīlārciśca pītakā᳚rciśce॒ti || atha vāyo-rekādaśa-puruṣasyaikādaśa̭strīka॒sya ||

prabhrājamānā vya̭vadā॒tāḥ || 34 ||

yāśca vāsṷki vai॒dyutāḥ | rajatāḥ parṷṣā-śśyā॒māḥ |

kapilā a̭tilo॒hitāḥ | ūrdhvā avapa̭tantā॒śca | vaidyuta i̭tyekā॒daśa || nainaṃ-vai~dyuto̭ hina॒sti | ya ḙvaṃ-ve~॒da || sa hovāca vyāsaḥ pā̭rāśa॒ryaḥ |

vidyudvadhamevāha-mmṛtyumai᳚cchami॒ti ||

na tvakā̭magṃ ha॒nti || 35 ||

ya ḙvaṃ-ve~॒da || atha ga̭ndharva॒gaṇāḥ | svāna॒ bhrāṭ | aṅghā̭ri॒-rbambhā̭riḥ | hasta॒-ssuha̭staḥ | kṛśā̭nu-rvi॒śvāva̭suḥ | mūrdhanvān-thsū᳚ryava॒rcāḥ |

kṛtirityekādaśa ga̭ndharva॒gaṇāḥ || devāśca ma̭hāde॒vāḥ | raśmayaśca devā̭ gara॒giraḥ || 36 ||

naina-ṅgaro̭ hina॒sti | ya ḙvaṃ-ve~॒da || gau॒rī mi̭māya sali॒lāni॒ takṣa̭tī | eka̭padī dvi॒padī॒ sā catṷṣpadī | a॒ṣṭāpa̭dī॒ nava̭padī babhū॒vuṣī᳚ | sahasrākṣarā parame vyo̭manni॒ti || vāco̭ viśe॒ṣaṇam ||

atha nigada̭vyākhyā॒tāḥ | tānanukra̭miṣyā॒maḥ ||

va॒rāhavaḥ̭-svata॒pasaḥ || 37 ||

vi॒dyu-nma̭haso॒ dhūpa̭yaḥ | śvāpayo gṛhamedhā᳚ścetye॒te | ye॒ ceme-'śi̭mivi॒dviṣaḥ || parjanyā-ssapta pṛthivīmabhiva̭rṣa॒nti |

vṛṣṭi̭bhiri॒ti | etayaiva vibhakti vi̭parī॒tāḥ | sa॒ptabhi॒rvātai̭ rudī॒ritāḥ | amūṃ-lo~kā-nabhiva̭rṣa॒nti | teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti || sa॒mā॒na-me॒taduda̭kam || 38 ||

u॒ccaitya̭va॒ cāha̭bhiḥ | bhūmi̭-mpa॒rjanyā॒ jinva̭nti |

diva-ñjinvan-tyagna̭ya i॒ti || yadakṣa̭ra-mbhū॒takṛ̭tam |

viśvḙ devā u॒pāsa̭te | ma॒harṣi̭masya go॒ptāra᳚m | ja॒mada̭gni॒-makṷrvata || ja॒mada̭gni॒-rāpyā̭yate | chando̭bhi-ścaturutta॒raiḥ | rājña॒-ssoma̭sya tṛ॒ptāsaḥ̭ || 39 ||

brahma̭ṇā vī॒ryā̭vatā | śi॒vā naḥ̭ pra॒diśo॒ diśaḥ̭ || tacchaṃ॒yo~rā vṛ̭ṇīmahe | gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ | gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taye | daivī᳚ sva॒stira̭stu naḥ |

sva॒sti-rmānṷṣebhyaḥ | ū॒rdhva-ñji̭gātu bheṣa॒jam |

śanno̭ astu dvi॒pade᳚ | śañcatṷṣpade ||

somapā(3) asomapā(3) iti nigada̭vyākhyā॒tāḥ || 40 ||

(vya॒va॒dā॒tā - ha॒nti - ga̭ra॒gira - sta॒pasa - uda̭kaṃ - tṛptāsa॒ - śvatṷṣpada॒ eka̭-ñca) (a. 9)

anuvākaṃ 10

sa॒ha॒sra॒vṛdi̭ya-mbhū॒miḥ | pa॒raṃ-vyo~̭ma sa॒hasra̭vṛt | a॒śvinā̭ bhujyṷ̄ nāsa॒tyā | vi॒śvasya̭ jaga॒taspa̭tī || jāyā bhūmiḥ pa̭tirvyo॒ma | mi॒thuna̭ntā a॒turya̭thuḥ | putro bṛhaspa̭tī ru॒draḥ | sa॒ramā̭ iti̭ strīpu॒mam || śu॒kraṃ-vā~̭ma॒nyadya̭ja॒taṃ-vā~̭ma॒nyat | viṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭va sthaḥ || 41 ||

viśvā॒ hi mā॒yā ava̭tha-ssvadhāvantau | bha॒drā vā᳚-mpūṣaṇāvi॒ha rā॒tira̭stu || vāsā᳚tyau ci॒trau jaga̭to ni॒dhānau᳚ | dyāvā̭bhūmī ca॒rathaḥ̭ sa॒gṃ॒ sakhā̭yau |

tāva॒śvinā̭ rā॒sabhā᳚śvā॒ hava̭-mme | śu॒bha॒spa॒tī॒ ā॒gatagṃ̭ sū॒ryayā̭ sa॒ha || tyugro̭ ha bhu॒jyu-ma̭śvinoda me॒ghe | ra॒yinna kaści̭-nmamṛ॒vā~(2) avā̭hāḥ | tamṷ̄hathu-rnau॒bhirā᳚tma॒n-vatī̭bhiḥ |

a॒nta॒ri॒kṣa॒ pruḍbhi॒ra-po̭dakābhiḥ || 42 ||

ti॒sraḥ, kṣapa॒strirahā̭ 'ti॒vraja̭dbhiḥ | nāsa̭tyā bhu॒jyumṷ̄hathuḥ pata॒ṅgaiḥ | sa॒mu॒drasya॒ dhanva̭nnā॒rdrasya̭ pā॒re | tri॒bhī rathai᳚-śśa॒tapa̭dbhi॒-ṣṣaḍa̭śvaiḥ || sa॒vi॒tāraṃ॒-vi~ta̭nvantam | anṷbaddhnāti śāmba॒raḥ | āpapūrṣaṃ-ba̭raścai॒va |

sa॒vitā̭ 'repa॒so̭ 'bhavat || tyagṃ sutṛptaṃ-vi~̭ditvai॒va | ba॒huso̭ma gi॒raṃ-va~̭śī || 43 ||

anveti tugro va̭kriyā॒ntam | āyasūyān-thsoma̭tṛphsu॒ṣu ||

sa saṅgrāma-stamo᳚dyo-'tyo॒taḥ | vāco gāḥ pi̭pāti॒ tat |

sa tadgobhi-sstavā᳚ 'tyetya॒nye | ra॒kṣasā̭ 'nanvi॒tāśca̭ ye || a॒nveti॒ pari̭vṛttyā॒-'staḥ | e॒vame॒tau stho̭ aśvinā | te e॒te dyuḥ̭ pṛthi॒vyoḥ | aha̭raha॒-rgarbha̭ndadhāthe || 44 ||

tayo̭ re॒tau va॒thsā va̭horā॒tre | pṛ॒thi॒vyā ahaḥ̭ | di॒vo rātriḥ̭ | tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau | a॒gniścā̭-di॒tyaśca̭ | rā॒trerva॒thsaḥ | śve॒ta ā̭di॒tyaḥ | ahno॒-'gniḥ || 45 ||

tā॒mro a̭ru॒ṇaḥ | tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau | vṛ॒traśca̭ vaidyu॒taśca̭ | a॒gnervṛ॒traḥ | vai॒dyuta̭ ādi॒tyasya̭ |

tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau || 46 ||

u॒ṣmā ca̭ nīhā॒raśca̭ | vṛ॒trasyo॒ṣmā | vai॒dyu॒tasya̭ nīhā॒raḥ | tau tāve॒va prati̭padyete || seyagṃ rātrī̭ ga॒rbhiṇī̭ pu॒treṇa॒ saṃva~̭sati |

tasyā॒ vā e॒tadu॒lbaṇa᳚m | yadrātraṷ ra॒śmayaḥ̭ | yathā॒ gorga॒rbhiṇyā̭ u॒lbaṇa᳚m | e॒vame॒tasyā̭ u॒lbaṇa᳚m || prajayiṣṇuḥ prajayā ca paśubhi̭śca bha॒vati |

ya ḙvaṃ-ve~॒da | etamudyanta-mapiya̭ntañce॒ti | ādityaḥ puṇya̭sya va॒thsaḥ | atha pavi̭trāṅgi॒rasaḥ || 47 ||

(stho - 'po̭dakābhi--r vaśī - dadhāthe - a॒gni - stayo̭ re॒tau va॒thsau - bha॒vati ca॒tvāri̭ ca) (a. 10)

anuvākaṃ 11

pa॒vitra̭vantaḥ॒ pari॒vāja॒māsa̭te | pi॒taiṣā᳚-mpra॒tno a॒bhira̭kṣati vra॒tam | ma॒hassa̭mu॒draṃ-va~rṷṇa sti॒roda̭dhe | dhīrā̭ iccheku॒rdharṷṇeṣvā॒rabha᳚m ||

pa॒vitra̭-nte॒ vita̭ta॒-mbrahma̭ṇa॒spate᳚ | prabhu॒rgātrā̭ṇi॒ paryḙṣi vi॒śvataḥ̭ |

ata̭ptatanū॒-rna tadā॒mo a̭śnute | śṛ॒tāsa॒ idvaha̭n-ta॒sta-thsamā̭śata || bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nāmṛṣi॒rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m | śye॒no gṛdhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒-rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ pa॒vitra॒matyḙti॒ rebhanṋ || asa̭ta-ssa॒dye tata̭kṣuḥ || 48 ||

ṛṣa̭ya-ssa॒ptātri̭śca॒ yat | sarve-'trayo a̭gastya॒śca |

nakṣa̭trai॒-śśaṅkṛ̭to 'vasann || atha̭ savitu॒-śśyāvāśva॒syā 'varti̭kāmasya || a॒mī ya ṛkṣā॒ nihi̭tā sa u॒ccā | nakta॒-ndadṛ̭śre॒ kuha̭ci॒ddivḙyuḥ |

ada̭bdhāni॒ varṷṇasya vra॒tāni̭ | vi॒cā॒kaśa̭-cca॒ndramā॒ nakṣa̭trameti ||

ta-thsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyam | bhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi || 49 ||

dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t || tathsa̭vi॒tu-rvṛ̭ṇīmahe |

va॒ya-nde॒vasya॒ bhoja̭nam | śreṣṭhagṃ̭ sarva॒dhāta̭mam | tura॒-mbhaga̭sya dhīmahi ||

apā̭gūhata savitā॒ tṛbhīṋ | sarvā᳚-ndi॒vo andha̭saḥ |

nakta̭006ch;॒tānya̭bhava-ndṛ॒śe | asthya॒sthnā sambha̭viṣyāmaḥ || nāma॒ nāmai॒va nā॒ma me᳚ || 50 ||

napugṃsa̭ka॒-mpumā॒g॒strya̭smi | sthāva̭ro-'smyatha॒ jaṅga̭maḥ |

ya॒je-'yakṣi॒ yaṣṭā॒he ca̭ || mayā̭ bhū॒tānya̭yakṣata | pa॒śavo̭ mama̭ bhūtā॒ni | anūbandhyo 'smya̭haṃ-vi~॒bhuḥ || striyaḥ̭ sa॒tīḥ | tā ṷ me pu॒gṃ॒sa ā̭huḥ |

paśya̭dakṣa॒ṇvānna-vicḙtada॒ndhaḥ | ka॒viryaḥ pu॒tra-ssa i॒mā ci̭keta || 51 ||

yastā vi̭jā॒nā-thsa̭vi॒tuḥ pi॒tā-'sa̭t || a॒ndho maṇima̭vindat | tama̭naṅguli॒-rāva̭yat | a॒grī॒vaḥ pratya̭muñcat | tamaji̭hva a॒saśca̭ta ||

ūrdhvamūla-ma̭vākchā॒kham | vṛ॒kṣaṃ-yā~̭ veda॒ sampra̭ti | na sa jātu janaḥ̭ śradda॒ddhyāt | mṛ॒tyurmā̭ māra॒yādi̭tiḥ || hasitagṃ rudi̭taṅgī॒tam || 52 ||

vīṇā̭ paṇa va॒lāsi̭tam | mṛ॒tañjī॒vañca̭ yatki॒ñcit |

a॒ṅgāni̭ sneva॒ viddhi̭ tat || atṛ̭ṣya॒gg॒stṛṣya̭ dhyāyat | a॒smājjā॒tā mḙ mithū॒ caranṋ | putro nir-ṛtyā̭ vaide॒haḥ | a॒cetā̭ yaśca॒ ceta̭naḥ || sa॒ ta-mmaṇima̭vindat | so̭-'naṅguli॒rāva̭yat |

so॒-'grī॒vaḥ pratya̭muncat || 53 ||

so-'ji̭hvo a॒saśca̭ta || naitamṛṣiṃ-vi~ditvā naga̭ra-mpra॒viśet | ya̭di pra॒viśet | mi॒thau cari̭tvā pra॒viśet | tathsambhava̭sya vra॒tam || ā॒ tama̭gne ra॒thanti̭ṣṭha | ekā᳚śvameka॒ yoja̭nam | ekacakra̭-meka॒dhuram |

vā॒ta dhrā̭ji ga॒tiṃ-vi~̭bho || na॒ ri॒ṣyati̭ na vya॒thate || 54 ||

nā॒syākṣo̭ yātu॒ sajja̭ti | yacchvetā᳚-nrohi̭tāgścā॒gneḥ | ra॒the yṷktvā-'dhi॒tiṣṭha̭ti || ekayā ca daśabhiśca̭ svabhū॒te | dvābhyā miṣṭaye vigṃ̭śatyā॒ ca | tisṛbhiśca vahase trigṃ̭śatā॒ ca |

niyudbhi-rvāyaviha tā̭ vimu॒ñca || 55 ||

(tata̭kṣu--r dhīmahi - nā॒ma mḙ - ciketa - gī॒taṃ - pratya̭muñca-d- vya॒thate - +sa॒pta ca̭) (a. 11)

anuvākaṃ 12

āta̭nuṣva॒ prata̭nuṣva | u॒ddhamādha̭ma॒ sandha̭ma | āditye candra̭varṇā॒nām | garbha॒ mā dhḙhi॒ yaḥ pumāṋ || i॒ta-ssi॒ktagṃ sūrya̭gatam |

ca॒ndrama̭se॒ rasa̭ṅkṛdhi |

vārāda-ñjana̭yā-gre॒-'gnim | ya eko̭ rudra॒ ucya̭te ||

a॒sa॒-ṅkhyā॒tā-ssa̭hasrā॒ṇi |

sma॒ryatḙ na ca॒ dṛśya̭te || 56 ||

e॒vame॒tanni̭bodhata || ā ma॒ndrai-ri̭ndra॒ hari̭bhiḥ | yā॒ hi ma॒yūra̭-romabhiḥ | mātvā kecinniye muri̭nna pā॒śinaḥ | da॒dha॒nveva॒ tā i̭hi || mā ma॒ndrai-ri̭ndra॒ hari̭bhiḥ | yā॒mi ma॒yūra̭ romabhiḥ | mā mā kecinniye muri̭nna pā॒śinaḥ | ni॒dha॒nveva॒ tā~(2) i̭mi ||

aṇubhiśca ma̭hadbhi॒śca || 57 ||

ni॒ghṛṣvai̭ rasa॒māyṷtaiḥ | kālair-haritva̭māpa॒nnaiḥ | indrāyā̭hi sa॒hasra̭ yuk || a॒gni-rvi॒bhrāṣṭi̭ vasanaḥ | vā॒yu-śśveta̭sikadru॒kaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ro vi̭ṣū॒ varṇaiḥ᳚ | nityā॒ste 'nuca̭rāsta॒va ||

subrahmaṇyogṃ subrahmaṇyogṃ sṷbrahma॒ṇyom |

indrāgaccha hariva āgaccha mḙdhāti॒theḥ | meṣa vṛṣaṇaśva̭sya me॒ne || 58 ||

gaurāvaskandinna-halyā̭yai jā॒ra | kauśika-brāhmaṇa gautama̭bruvā॒ṇa || a॒ru॒ṇāśvā̭ i॒hāga̭tāḥ | vasa̭vaḥ pṛthivi॒ kṣitaḥ̭ | a॒ṣṭau di॒gvāsa̭so॒ 'gnayaḥ̭ | agniśca jātavedā᳚ścetye॒te || tāmrāśvā᳚-stāmra॒rathāḥ | tāmravarṇā᳚ stathā॒-'sitāḥ | daṇḍahastāḥ᳚ khāda॒gdataḥ | ito rudrāḥ᳚ parā॒ṅgatāḥ || 59 ||

uktagg sthāna-mpramāṇañca̭ pura॒ ita || bṛha॒spati̭śca savi॒tā ca̭ | vi॒śvarṷ̄pai-ri॒hāga̭tām | rathḙnodaka॒vartma̭nā | a॒phsuṣā̭ iti॒ taddva̭yoḥ ||

ukto veṣo̭ vāsā॒gṃ॒si ca | kālāvayavānā-mitaḥ̭ pratī॒jyā | vāsātyā̭ itya॒śvinoḥ | ko-'ntarikṣe śabdaṅka̭rotī॒ti | vāsiṣṭho rauhiṇo mīmāgṃ̭sā-ñca॒kre | tasyai॒ṣā bhava̭ti ||

vā॒śreva̭ vi॒dyunmi̭māti va॒thsa-nna mā॒tā si̭ṣakti | yadḙṣāṃ-vṛ~॒ṣṭirasa̭rji || diti̭ || brahma̭ṇa u॒dara̭ṇamasi | brahma̭ṇa udī॒raṇa̭masi | brahma̭ṇa ā॒stara̭ṇamasi | brahma̭ṇa upa॒stara̭ṇamasi || 60 ||

(dṛśya̭te॒ - ca - me॒ne - pa̭rā॒-ṅgatā - śca॒kre ṣaṭ ca̭) (a. 12)

anuvākaṃ 13

a॒ṣṭayo̭nī-ma॒ṣṭapṷtrām | a॒ṣṭapa̭tnī-mi॒mā-mmahī᳚m | a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ |

na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat || a॒ṣṭayo᳚nya॒ṣṭa pṷtram | a॒ṣṭapa̭di॒da-ma॒ntari̭kṣam | a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ | na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat | a॒ṣṭayo̭nī-ma॒ṣṭapṷtrām | a॒ṣṭapa̭tnī-ma॒mūndiva᳚m || 61 ||

a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ |

na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat || su॒trāmā̭ṇa-mpṛthi॒vī-ndyāma̭ne॒hasagṃ̭ su॒śarmā̭ṇa॒ madi̭tigṃ su॒praṇī̭tim | daivī॒-nnāvagg̭ svari॒trāmanā̭gasa॒masra̭vantī॒mā rṷhemā sva॒staye᳚ || ma॒hīmū॒ṣuma॒hīmū॒ ṣu mā॒taragṃ̭ suvra॒tānā̭mṛ॒tasya॒ patnī॒mava̭se huvema | tu॒vi॒kṣa॒trāma॒jara̭ntīmurū॒cīgṃ su॒śarmā̭ṇa॒madi̭tigṃ su॒praṇī̭tim || adi̭ti॒rdyau-radi̭ti-ra॒ntari̭kṣam |

adi̭ti rmā॒tā sa pi॒tā sa pu॒traḥ | viśvḙ de॒vā adi̭tiḥ॒ pañca॒ janāḥ᳚ | adi̭ti-rjā॒ta-madi̭ti॒-rjani̭tvam || a॒ṣṭau pu॒trāso॒ adi̭teḥ | ye jā॒tā sta॒nvaḥ̭ pari̭ | de॒vā~ (2) upa̭prai-thsa॒ptabhiḥ̭ || 62 ||

pa॒rā॒ mā॒rtā॒ṇḍamāsya̭t || sa॒ptabhiḥ̭ pu॒trai-radi̭tiḥ | upa॒ prai-tpū॒rvyaṃ̭-yu~ga᳚m | pra॒jāyai̭ mṛ॒tyave ta̭t | pa॒rā॒ mā॒rtā॒ṇḍa-mābha̭ra॒diti̭ || tānanukra̭miṣyā॒maḥ || mi॒traśca॒ varṷṇaśca | dhā॒tā cā᳚rya॒mā ca̭ | agṃśa̭śca॒ bhaga̭śca | indraśca vivasvāg̭ścetye॒te || hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-ssama̭varta॒tāgrḙ bhū॒tasya̭ jā॒taḥ pati॒reka̭ āsīt | sa dā̭dhāra pṛthi॒vī-ndyā mu॒temā-ṅkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷrantarikṣa॒-saddhotā̭ vedi॒ṣadati̭thi rduroṇa॒sat | nṛ॒ṣa-dva̭ra॒sadṛ̭ta॒sa-dvyo̭ma॒sada॒bjā go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒taṃ-bṛ॒hat ||

brahma̭ jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒dvi sī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ | sa bu॒dhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒masa̭taśca॒ vivaḥ̭ || taditpa॒da-nna vici̭keta vi॒dvān | yanmṛ॒taḥ puna̭ra॒pyeti̭ jī॒vān | tri॒vṛdya-dbhuva̭nasya ratha॒vṛt | jī॒vo garbho॒ na mṛ॒ta-ssa jī̭vāt || miti̭ ||

ga॒rbhaḥ prā̭jāpa॒tyaḥ | atha॒ purṷṣa-ssa॒ptapurṷṣaḥ || 63 ||

(a॒mū-ndivagṃ̭ - sa॒ptabhi̭ - re॒te ca॒tvāri̭ ca) (a. 13)

anuvākaṃ 14

[ ya॒thā॒sthā॒na-ṅga̭rbhi॒ṇyaḥ̭ ]

yo-'saṷ ta॒pannu॒deti̭ | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇānā॒dāyo॒deti̭ | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇānā॒dāyoda̭gāḥ ||

a॒sau yo᳚ 'sta॒meti̭ | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇānā॒dāyā॒stameti̭ | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇānā॒dāyā sta̭ṅgāḥ ||

a॒sau ya ā॒pūrya̭ti | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai rā॒pūrya̭ti || 64 ||

mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇai-rā॒pūri̭ṣṭhāḥ || a॒sau yo̭-'pa॒kṣīya̭ti | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭kṣīyati | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇai-rapa̭kṣeṣṭhāḥ || a॒mūni॒ nakṣa̭trāṇi | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca |

mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām |

mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata || 65 ||

i॒me māsā᳚-ścārdhamā॒sāśca̭ |

sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām |

mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata | i॒ma ṛ॒tavaḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca |

mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām |

mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata || a॒yagṃ saṃ̭va~thsa॒raḥ |

sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca || 66 ||

mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa ||

i॒damahaḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca |

mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa |

i॒yagṃ rātriḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca |

mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa ||

au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ || etadvo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 67 ||

(prā॒ṇairā॒pūrya̭ti॒-mothsṛ̭pata॒-cothsa̭rpati ca॒ - mothsṛ̭pa॒ dve ca̭) (a. 14)

(yosau॒ ṣoḍa̭śā॒mūni॒ dvāda̭śā॒ya-ñcatṷrdaśa)

(u॒detya̭sta॒metyā॒pūrya̭tyapa॒kṣīya̭tya॒mūni॒ nakṣa̭trāṇī॒ me māsā̭ i॒ma ṛ॒tavo॒-'yagṃ saṃ̭va~thsa॒ra i॒damaha̭ri॒yagṃ rātri॒rdaśa̭)

anuvākaṃ 15

athādityasyāṣṭa pṷruṣa॒sya ||

vasūnā mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ||

rudrāṇā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ||

ādityānā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || satāgṃ̭satyā॒nām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || abhidhūnvatā̭-mabhi॒ghnatām | vātava̭tā-mma॒rutām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ||

ṛbhūṇā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ||

viśveṣā᳚-ndevā॒nām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || saṃva~thsara̭sya sa॒vituḥ | ādityasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni || au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |

raśmayo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 68 ||

(ṛbhūṇāmādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ṣaṭca̭) (a. 15)

anuvākaṃ 16

ārogasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | bhrājasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | paṭarasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | pataṅgasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

svarṇarasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

jyotiṣīmatasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vibhāsasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

kaśyapasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | āpo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 69 ||

(ārogasya daśa̭) (a. 16)

anuvākaṃ 17

atha vāyo-rekādaśa-puruṣasyaikādaśa̭-strīka॒sya ||

prabhrājamānānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vyavadātānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vāsukivaidyutānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

rajatānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

paruṣāṇāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

śyāmānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

kapilānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

atilohitānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

ūrdhvānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || 70 ||

avapatantānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vaidyutānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

prabhrājamānīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vyavadātīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vāsukivaidyutīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

rajatānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

paruṣāṇāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

śyāmānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

kapilānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

atilohitīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

ūrdhvānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

avapatantīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vaidyutīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |

rūpāṇi vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 71 ||

(ūrdhvānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ - nyatilohitīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni pañca̭ ca) (a. 17)

anuvākaṃ 18

athāgnḙraṣṭa pṷruṣa॒sya || agneḥ pūrva-diśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

jātavedasa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

sahojaso dakṣiṇa-diśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

ajirāprabhava upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vaiśvānarasyāparadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

naryāpasa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

paṅktirādhasa udagdiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

visarpiṇa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭( ) | diśo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 72 ||

(sva̭reka̭-ñca) (a. 18)

(eta-draśmaya āpo rūpāṇi diśaḥ pañca̭)

anuvākaṃ 19

dakṣiṇapūrva-syāndiśi visa̭rpī na॒rakaḥ | tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi ||

dakṣiṇā-parasyā-ndiśya visa̭rpī na॒rakaḥ |

tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi ||

uttara-pūrvasyā-ndiśi viṣā̭dī na॒rakaḥ |

tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi ||

uttarā-parasyā-ndiśya viṣā̭dī na॒rakaḥ |

tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi ||

āyasmin᳚ thsa॒ptavā̭sa॒vā stiṣṭha̭nti svā॒ruho̭ yathā | ṛṣi̭rha dīrgha॒śrutta̭ma॒ indra̭sya gha॒rmo ati̭thiḥ || i॒ndri॒yāṇi̭ śatakrato॒ yā te॒ janḙṣu pa॒ñcasṷ | indra॒ tāni̭ ta॒ ā vṛ̭ṇe || vitye॒te || 73 ||

(dakṣiṇapūrvasyā-nnava̭) (a. 19)

anuvākaṃ 20

i॒ndra॒ gho॒ṣā vo॒ vasṷbhiḥ pu॒rastā॒-dupa̭dadhatām |

mano̭javaso vaḥ pi॒tṛbhi̭-rdakṣiṇa॒ta upa̭dadhatām |

pracḙtā vo ru॒draiḥ pa॒ścā-dupa̭dadhatām |

vi॒śvaka̭rmā va ādi॒tyai-rṷttara॒ta upa̭dadhatām |

tvaṣṭā̭ vo rū॒pai-ru॒pari̭ṣṭā॒-dupa̭dadhatām | sañjñānaṃ-vaḥ ~pa̭ścādi॒ti || ā॒di॒tya-ssarvo॒-'gniḥ pṛ̭thi॒vyām | vā॒yura॒ntari̭kṣe | sūryo̭ di॒vi |

ca॒ndramā̭ di॒kṣu | nakṣa̭trāṇi॒ svalo॒ke || e॒vā hyḙva | e॒vā hya̭gne | e॒vā hi vā̭yo | e॒vā hī᳚ndra | e॒vā hi pṷ̄ṣann | e॒vā hi dḙvāḥ || 74 ||

di॒kṣu sa॒pta ca̭) (a. 20)

anuvākaṃ 21

āpa̭māpāma॒pa-ssarvāḥ᳚ | a॒smā-da॒smādi॒to-'mutaḥ̭ |

a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca | sa॒ha sa̭ñcaska॒rardhi̭yā ||

vā॒yvaśvā̭ raśmi॒ pata̭yaḥ | marī᳚cyātmāno॒ adrṷhaḥ |

de॒vī rbhṷvana॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒ttvāya̭ me suta ||

mahānāmnī-rma̭hāmā॒nāḥ | ma॒ha॒so ma̭hasa॒ssvaḥ̭ || 75 ||

de॒vīḥ pa̭rjanya॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒ttvāya̭ me suta ||

a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā rakṣaḥ̭ | a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā ragha᳚m | apā᳚ghrā॒mapa̭ cā॒varti᳚m | apa̭ de॒vīri॒to hi̭ta ||

vajra̭-nde॒vīrajī̭tāgśca | bhuva̭na-ndeva॒ sūva̭rīḥ | ā॒di॒tyānadi̭ti-nde॒vīm | yoni̭nordhva-mu॒dīṣa̭ta || 76 ||

bha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ |

bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ |

sthi॒rairaṅgai᳚ stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ |

vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ ||

sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu || ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca | ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ( ) | pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi | sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sam || śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ || su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | māte॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 77 ||

(sva̭ - ru॒dīṣa̭ta॒ - vāta̭raśa॒nā-ṣṣaṭca̭) (a. 21)

anuvākaṃ 22

yo̭-'pā-mpuṣpaṃ॒-ve~da̭ | puṣpa̭vā-npra॒jāvā᳚-npaśu॒mā-nbha̭vati | ca॒ndramā॒ vā a॒pā-mpuṣpa᳚m | puṣpa̭vā-npra॒jāvā᳚-npaśu॒mā-nbha̭vati |

ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | a॒gnirvā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo᳚-'gnerā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ || 78 ||

ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vā a॒gnerā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati |

vā॒yurvā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati |

yo vā॒yorā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati || 79 ||

āpo॒ vai vā॒yorā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | a॒sau vai tapa̭nna॒pā-mā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo̭-'muṣya॒-tapa̭ta ā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒vā a॒muṣya॒-tapa̭ta ā॒yata̭nam || 80 ||

ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | ca॒ndramā॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati |

yaśca॒ndrama̭sa ā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai ca॒ndrama̭sa ā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati || 81 ||

ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | nakṣa̭trāṇi॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo nakṣa̭trāṇā-mā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai nakṣa̭trāṇā-mā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati |

ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 82 ||

yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | pa॒rjanyo॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati |

yaḥ pa॒rjanya̭-syā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ |

ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai pa॒rjanya̭-syā॒yata̭nam |

ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ || 83 ||

ā॒yata̭navā-nbhavati | saṃ॒va~॒thsa॒ro vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya-ssaṃ̭va~thsa॒ra-syā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ |

ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai saṃ̭va~thsa॒ra-syā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ ||

yo᳚-'phsu nāva॒-mprati̭ṣṭhitāṃ॒-ve~da̭ | pratye॒va ti̭ṣṭhati || 84 ||

i॒me vai lo॒kā a॒phsu prati̭ṣṭhitāḥ | tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā ||

a॒pāgṃ rasa॒muda̭yagṃsann | sūryḙ śu॒kragṃ sa॒mābhṛ̭tam | a॒pāgṃ rasa̭sya॒ yo rasaḥ̭ | taṃ-vo~̭ gṛhṇā-myutta॒mamiti̭ || i॒me vai lo॒kā a॒pāgṃ rasaḥ̭ | tḙ-'muṣmi̭-nnādi॒tye sa॒mābha̭tāḥ ||

jā॒nu॒da॒ghnī-mṷttara-ve॒dīṅkhā॒tvā | a॒pā-mpṷ̄rayi॒tvā gṷlphada॒ghnam || 85 ||

puṣkaraparṇaiḥ puṣkaradaṇḍaiḥ puṣkaraiśca̭ saggstī॒rya | tasmi̭n vihā॒yase | a॒gni-mpra॒ṇīyo̭pa-samā॒dhāya̭ || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |

kasmā᳚-tpraṇī॒te-'ya-ma॒gniścī॒yate᳚ | sāḥ pra̭ṇī॒te-'yama॒phsu hyaya̭ñcī॒yate᳚ |

a॒sau bhuva̭ne॒-'pya-nā̭hitāgni-re॒tāḥ |

tama॒bhita̭ e॒tā a॒bhīṣṭa̭kā॒ upa̭dadhāti ||

a॒gni॒ho॒tre da̭rśapūrṇa-mā॒sayoḥ᳚ |

pa॒śu॒ba॒ndhe cā̭turmā॒syeṣṷ || 86 ||

atho̭ āhuḥ | sarvḙṣu yajñakra॒tuṣviti̭ ||

e॒taddha̭ sma॒ vā ā̭hu-śśaṇḍi॒lāḥ | kama॒gniñci̭nute || sa॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ |

saṃ॒va~॒thsa॒ra-mpra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute | sā॒vi॒tra-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | a॒mumā̭di॒tya-mpra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute || 87 ||

nā॒ci॒ke॒ta-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | prā॒ṇā-npra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute | cā॒tu॒r॒ho॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | brahma̭ pra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute |

vai॒śva॒sṛ॒ja-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | śarī̭ra-mpra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute |

u॒pā॒nu॒vā॒kya̭mā॒śu-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ || 88 ||

i॒mān ~lo॒kā-npra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute |

i॒mamā̭ruṇa-ketuka-ma॒gniñci̭nvā॒na iti̭ | ya e॒vāsau |

i॒taścā॒-muta̭ścā-vyatīpā॒tī | tamiti̭ || yo᳚-'gnermi̭thū॒yā veda̭ | mi॒thu॒na॒vā-nbha̭vati | āpo॒ vā a॒gnermi̭thū॒yāḥ |

mi॒thu॒na॒vā-nbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 89 ||

(veda̭ - bhava - tyā॒yata̭naṃ - bhavati॒ - veda॒ - veda̭ - tiṣṭhati - gulphada॒ghnaṃ - cā̭turmā॒sye - ṣva॒mumā̭di॒tya-mpra॒tyakṣḙṇa॒ kama॒gni-ñci̭nuta - upānuvā॒kya̭mā॒śuma॒gni-ñci̭nvā॒no - mi̭thū॒yā mi̭thuna॒vā-nbha̭va॒tyeka̭-ñca) (a. 22)

(puṣpa̭ma॒gnirvā॒yura॒sau vai tapa̭ñca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi pa॒rjanyaḥ̭ saṃva~thsa॒ro yo᳚-'phsu nāva̭me॒taddha̭ sma॒ vai sa̭tri॒yagṃ saṃ̭va~thsa॒ragṃ sā̭vi॒trama॒mu-nnā̭cike॒ta-mprā॒ṇāgścā̭turhotri॒ya-mbrahma̭ vaiśvasṛ॒jagṃ śarī̭ramupānuvā॒kya̭mā॒śumi॒mān ~lo॒kāni॒mamā̭ruṇaketukaṃ॒-ya~ e॒vāsau)

anuvākaṃ 23

āpo॒ vā i॒damā̭san-thsali॒lame॒va |

sa pra॒jāpa̭ti॒rekaḥ̭ puṣkarapa॒rṇe sama̭bhavat |

tasyānta॒-rmana̭si kāma॒-ssama̭vartata | i॒dagṃ sṛ̭jeya॒miti̭ | tasmā॒dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti | tadvā॒cā va̭dati |

tatkarma̭ṇā karoti | tade॒ṣā 'bhyanū᳚ktā || kāma॒stadagre॒ sama̭varta॒tādhi̭ | mana̭so॒ retaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~dāsī᳚t || 90 ||

sa॒to bandhu॒masa̭ti॒ nira̭vindann | hṛ॒di pra॒tīṣyā̭ ka॒vayo̭ manī॒ṣeti̭ || upai̭na॒ntadupa̭namati | ya-tkā̭mo॒ bhava̭ti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || sa tapo̭-'tapyata |

sa tapa̭sta॒ptvā | śarī̭ramadhūnuta | tasya॒ ya-nmā॒gṃ॒samāsī᳚t | tato̭-'ru॒ṇāḥ ke॒tavo॒ vāta̭raśa॒nā ṛṣa̭ya॒ uda̭tiṣṭhann || 91 ||

ye nakhāḥ᳚ | te vai̭khāna॒sāḥ | ye vālāḥ᳚ | te vā̭lakhi॒lyāḥ | yo rasaḥ̭ | so̭-'pām || a॒nta॒ra॒taḥ kū॒rma-mbhū॒tagṃ sarpa̭ntam | tama̭bravīt | mama॒ vai tvaṃ-mā॒gṃ॒sā | sama̭bhūt || 92 ||

tvami॒da-mpūrvaḥ̭ kuru॒ṣveti̭ || sa i॒ta ā॒dāyāpaḥ̭ || 93 ||

a॒ñja॒linā̭ pu॒rastā̭-du॒pāda̭dhāt | e॒vā hye॒veti̭ |

tata̭ ādi॒tya uda̭tiṣṭhat | sā prācī॒ dik ||

e॒vā hi vāyo॒ iti̭ || 94 ||

tato̭ vā॒yuruda̭tiṣṭhat | sā pra॒tīcī॒ dik |

athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tu-rṷttara॒ta u॒pāda̭dhāt | e॒vā hīndreti̭ |

tato॒ vā indra॒ uda̭tiṣṭhat | sodī̭cī॒ dik |

athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tu-rmaddhya̭ u॒pāda̭dhāt | e॒vā hi pūṣa॒nniti̭ | tato॒ vai pū॒ṣoda̭tiṣṭhat | seyandik || 95 ||

athā̭ru॒ṇaḥ ke॒turu॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhāt | e॒vā hi devā॒ iti̭ | tato̭ deva manu॒ṣyāḥ pi॒taraḥ̭ | ga॒ndha॒rvā॒-phsa॒rasa॒ ścoda̭-tiṣṭhann |

sordhvā dik || yā vi॒pruṣo̭ vi॒parā̭patann |

tābhyo-'sṷrā॒ rakṣāgṃ̭si piśā॒cāśco-da̭tiṣṭhann | tasmā॒tte parā̭bhavann | vi॒pruḍbhyo॒ hi te sama̭bhavann || tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || 96 ||

āpo̭ ha॒ ya-dbṛ̭ha॒tī-rgarbha॒māyanṋ | dakṣa॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntī-ssvaya॒mbhum | tata̭ i॒me-'ddhya-sṛ̭jyanta॒ sargāḥ᳚ | adbhyo॒ vā i॒dagṃ sama̭bhūt |

tasmā̭di॒dagṃ sarva॒-mbrahma̭ svaya॒bhvinti̭ ||

tasmā̭di॒dagṃ sarva॒gṃ॒ śithi̭la-mi॒vā dhruva̭-mivābhavat || pra॒jāpa̭ti॒-rvāva tat | ā॒tmanā॒-''tmānaṃ̭-vi~॒dhāya̭ |

tade॒vānu॒ prāvi̭śat || tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || 97 ||

vi॒dhāya̭ lo॒kān. vi॒dhāya̭ bhū॒tāni̭ | vi॒dhāya॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo॒ diśa̭śca | pra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | ā॒tmanā॒-''tmā-na̭ma॒bhi-saṃvi~̭ve॒śeti̭ ||

sarva̭me॒vedamā॒ptvā | sarva̭-mava॒ruddhya̭ | tade॒vānu॒ pravi̭śati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 98 ||

(āsī̭ - datiṣṭhan - nabhū॒ - dapo॒ - vāyo॒ iti - seya-ndiga॒ - bhyanū᳚ktā॒ - 'bhyanū᳚ktā॒ -+-'ṣṭau ca̭) (a. 23)

anuvākaṃ 24

catṷṣṭayya॒ āpo̭ gṛhṇāti | ca॒tvāri॒ vā a॒pāgṃ rū॒pāṇi̭ | megho̭ vi॒dyut | sta॒na॒yi॒tnu-rvṛ॒ṣṭiḥ | tānye॒vā va̭rundhe || ā॒tapa̭ti॒ varṣyā̭ gṛhṇāti |

tāḥ pu॒rastā॒-dupa̭dadhāti | e॒tā vai bra̭hmavarca॒syā āpaḥ̭ | mu॒kha॒ta e॒va bra̭hmavarca॒sa-mava̭rundhe |

tasmā᳚-nmukha॒to bra̭hmavarca॒sita̭raḥ || 99 ||

kūpyā̭ gṛhṇāti | tā da̭kṣiṇa॒ta upa̭dadhāti | e॒tā vai tḙja॒svinī॒rāpaḥ̭ | teja̭ e॒vāsya̭ dakṣiṇa॒to da̭dhāti | tasmā॒-ddakṣi॒ṇordha̭ 'steja॒svita̭raḥ ||

sthā॒va॒rā gṛ̭hṇāti | tāḥ pa॒ścādupa̭dadhāti | prati̭ṣṭhitā॒ vai sthā̭va॒rāḥ |

pa॒ścāde॒va prati̭tiṣṭhati || vaha̭ntī-rgṛhṇāti || 100 ||

tā ṷttara॒ta upa̭dadhāti | oja̭sā॒ vā e॒tā vaha̭ntīri॒vo-dga̭tīri॒va ākūja̭tīri॒va dhāva̭ntīḥ | oja̭ e॒vāsyo᳚ttara॒to da̭dhāti | tasmā॒dutta॒ro-'ddha̭ oja॒svita̭raḥ || sa॒bhāṃ॒ryā gṛ̭hṇāti |

tā maddhya॒ upa̭dadhāti | i॒yaṃ-vai~ sa̭bhāṃ॒ryāḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || pa॒lva॒lyā gṛ̭hṇāti | tā u॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhāti || 101 ||

a॒sau vai pa̭lva॒lyāḥ | a॒muṣyā̭me॒va prati̭tiṣṭhati || di॒kṣūpa̭dadhāti | di॒kṣu vā āpaḥ̭ | annaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒dbhyo vā anna̭ñjāyate | yade॒vādbhyo-'nna॒-ñjāya̭te | tadava̭rundhe || taṃ-vā~ e॒tama̭ru॒ṇāḥ ke॒tavo॒ vāta̭raśa॒nā ṛṣa̭yo-'cinvann | tasmā̭-dāruṇa ke॒tukaḥ̭ || tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca | ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ |

pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi | sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sa॒miti̭ || śa॒taśa̭ścai॒va 'sa॒hasra̭śaśca॒ prati̭tiṣṭhati | ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te |

ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 102 ||

(bra॒hma॒va॒rca॒sita̭ro॒ - vaha̭ntī-rgṛhṇāti॒ - tā u॒pari̭ṣṭādu॒pāda̭dhā - tyāruṇake॒tuko॒-'ṣṭau ca̭) (a. 24)

anuvākaṃ 25

sa॒tyagṃ ru॒kmaḥ | a॒mṛta॒-mpurṷṣaḥ | e॒tāva॒dvā vā᳚sti | yāva̭de॒tat | yāva̭de॒vāsti̭ || 103 ||

tadava̭rundhe || kū॒rmamupa̭dadhāti | a॒pāme॒va medha॒mava̭rundhe | atho᳚ sva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || āpa̭māpāma॒pa-ssarvāḥ᳚ |

a॒smāda॒smā di॒to-'mutaḥ̭ | a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca |

sa॒ha sa̭ñcaska॒rardhi̭yā॒ iti̭ | vā॒yvaśvā̭ raśmi॒pata̭yaḥ | marī᳚cyātmāno॒ adrṷhaḥ | de॒vī-rbhṷvana॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒tvāya̭ me suta || lo॒ka-mpṛ̭ṇacchi॒dra-mpṛ̭ṇa || 104 ||

yāsti॒sraḥ pa̭rama॒jāḥ || ) (śort an-dlongfòraṃ are the samè i-nti̭ || pañca॒ cita̭ya॒ upa̭dadhāti | pāṅkta॒-'gniḥ | yāvā̭ne॒vāgniḥ | tañci̭nute ||

lo॒ka-mpṛ̭ṇayā dvi॒tīyā॒-mupa̭dadhāti |

pañca̭padā॒ vai vi॒rāṭ | tasyā॒ vā i॒ya-mpādaḥ̭ | a॒ntari̭kṣa॒-mpādaḥ̭ | dyauḥ pādaḥ̭ | diśaḥ॒ pādaḥ̭ | pa॒rora̭jāḥ॒ pādaḥ̭ || vi॒rājye॒va prati̭tiṣṭhati |

ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 105 ||

(asti̭ - pṛṇā॒ - ntari̭kṣa॒-mpāda॒-ṣṣaṭca̭) (a. 25)

anuvākaṃ 26

a॒gni-mpra॒ṇīyo̭pa-samā॒dhāya̭ | tama॒bhita̭ e॒tā a॒bhīṣṭa̭kā॒ upa̭dadhāti | a॒gni॒ho॒tre da̭rśapūrṇa-mā॒sayoḥ᳚ | pa॒śu॒ba॒ndhe cā̭turmā॒syeṣṷ |

atho̭ āhuḥ | sarvḙṣu yajñakra॒tuṣviti̭ ||

atha̭ hasmā hāru॒ṇa-ssvā̭ya॒mbhuvaḥ̭ |

sā॒vi॒tra-ssarvo॒-'gni-rityana̭nuṣaṅga-mmanyāmahe |

nānā॒ vā e॒teṣāṃ᳚-vī~॒ryā̭ṇi || kama॒gniñci̭nute || 106 ||

sa॒tri॒ya ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute |

sā॒vi॒tra ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | nā॒ci॒ke॒ta ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute |

cā॒tu॒r॒ ho॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute |

vai॒śva॒sṛ॒ja ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute || 107 ||

u॒pā॒nu॒vā॒kya̭-mā॒śu ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | i॒mamā̭ruṇa-ketuka ma॒gniñci̭nvā॒na iti̭ || vṛṣā॒ vā a॒gniḥ | vṛṣā̭ṇau॒ saggsphā̭layet | ha॒nyetā᳚sya ya॒jñaḥ | tasmā॒nnānu॒ṣajyaḥ̭ ||

sotta̭rave॒diṣṷ kra॒tuṣṷ cinvīta | u॒tta॒ra॒ve॒dyāg hya̭gniścī॒yate᳚ || pra॒jākā̭maścinvīta || 108 ||

prā॒jā॒pa॒tyo vā e॒ṣo᳚-'gniḥ | prā॒jā॒pa॒tyāḥ pra॒jāḥ | pra॒jāvā᳚-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || pa॒śukā̭maścinvīta | sa॒ñjñānaṃ॒-vā~ e॒ta-tpa̭śū॒nām | yadāpaḥ̭ |

pa॒śū॒nāme॒va sa॒jñānne॒ 'gniñci̭nute | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 109 ||

vṛṣṭi̭kāmaścinvīta | āpo॒ vai vṛṣṭiḥ̭ | pa॒rjanyo॒ varṣṷko bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || ā॒ma॒yā॒vī ci̭nvīta | āpo॒ vai bhḙṣa॒jam | bhe॒ṣa॒ja-me॒vāsmai̭ karoti | sarva॒māyṷreti || a॒bhi॒caragg̭ ścinvīta | vajro॒ vā āpaḥ̭ || 110 ||

vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ॒ praha̭rati | stṛ॒ṇu॒ta ḙnam || teja̭skāmo॒ yaśa̭skāmaḥ |

bra॒hma॒va॒rca॒sakā̭ma-ssva॒rgakā̭maścinvīta | e॒tā va॒dvā vā᳚sti | yāva̭de॒tat | yāva̭de॒vāsti̭ | tadava̭rundhe || tasyai॒ tadvra॒tam | varṣa̭ti॒ na dhā̭vet || 111 ||

a॒mṛtaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒mṛta॒syā-na̭ntarityai ||

nāphsu-mūtra̭purī॒ṣaṅkṷryāt | na niṣṭhī̭vet | na vi॒vasa̭na-ssnāyāt | guhyo॒ vā e॒ṣo᳚-'gniḥ |

e॒tasyā॒gne rana̭ti dāhāya || na pṷṣkarapa॒rṇāni॒ hira̭ṇyaṃ॒-vā~-'dhi॒tiṣṭhe᳚t | e॒tasyā॒gne-rana̭bhyārohāya || na kūrma॒syāśñī̭yāt |

noda॒kasyā॒-ghātṷkā॒nyena̭-moda॒kāni̭ bhavanti | a॒ghātṷkā॒ āpaḥ̭ | ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 112 ||

(ci॒nu॒te॒ - ci॒nu॒te॒ - pra॒jākā̭maścinvīta॒ - ya e॒vaṃ-ve~dā - po̭ - dhāve॒ - daśñī̭yācca॒tvāri̭ ca) (a. 26)

anuvākaṃ 27

i॒mā nṷka॒-mbhuva̭nā sīṣadhema | indra̭śca॒ viśvḙca de॒vāḥ || ya॒jñañca̭ nasta॒nvañca̭ pra॒jāñca̭ | ā॒di॒tyairindaḥ̭ sa॒ha sī̭ṣadhātu ||

ā॒di॒tyairindra॒-ssaga̭ṇo-ma॒rudbhiḥ̭ | a॒smāka̭-mbhūtvavi॒tā ta॒nūnā᳚m || āpla̭vasva॒ prapla̭vasva | ā॒ṇḍī bha̭va ja॒ mā mu॒huḥ | sukhādīnduḥ̭ khani॒dhanām | prati̭muñcasva॒ svā-mpu॒ram || 113 ||

marī̭caya-ssvāyambhu॒vāḥ | ye śa̭rī॒rāṇya̭ kalpayann |

te tḙ de॒haṅka̭lpayantu | mā ca̭ te॒ khyā sma̭ tīriṣat || utti̭ṣṭhata॒ mā sva̭pta | a॒gni-mi̭cchaddhva॒-mbhāra̭tāḥ | rājña॒-ssoma̭sya tṛ॒ptāsaḥ̭ | sūryḙṇa sa॒yujo̭ṣasaḥ || yuvā̭ su॒vāsāḥ॒ pari̭vīta॒ āgā᳚t | sa u॒ śreyā᳚-nbhavati॒ jāya̭mānaḥ | ta-ndhīrā̭saḥ ka॒vaya॒ unna̭yanti | svā॒dhiyo॒ mana̭sā deva॒yantaḥ̭ ||

a॒ṣṭāca̭krā॒ nava̭dvārā || 114 ||

de॒vānā॒-mpūra̭yo॒ddhyā | tasyāgṃ̭ hiraṇma̭yaḥ ko॒śaḥ | sva॒rgo lo॒ko jyoti॒ṣā ''vṛ̭taḥ || yo vai tā᳚-mbrahma̭ṇo ve॒da | a॒mṛtḙnāvṛ॒tā-mpṷrīm | tasmai᳚ brahma ca̭ brahmā॒ ca | ā॒yuḥ kīrti̭-mpra॒jānda̭duḥ || vi॒bhrāja̭mānā॒gṃ॒ hari̭ṇīm | ya॒śasā̭ sampa॒rīvṛ̭tām | puragṃ̭ hiraṇma̭yī-mbra॒hmā || 115 ||

vi॒veśā̭pa॒rāji̭tā || parāṅgetya̭ (parāṃatya̭) jyāma॒yī |

parāṅgetya̭ (parāṃatya̭) nāśa॒kī | i॒ha cā̭mutra̭ cānve॒ti | vi॒dvā-ndḙvāsu॒rānṷbha॒yān ||

yatkṷmā॒rī ma॒ndraya̭te | ya॒dyo॒ṣidya-tpa̭ti॒vratā᳚ | ari̭ṣṭaṃ॒-ya~tkiñca̭ kri॒yate᳚ |

a॒gni-stadanṷ vedhati || a॒śṛtā̭sa-śśṛ̭tāsa॒śca || 116 ||

ya॒jvāno॒ ye-'pya̭ya॒jvanaḥ̭ | sva̭ryanto॒ nāpe᳚kṣante |

indra̭-ma॒gniñca̭ ye vi॒duḥ || sika̭tā iva saṃ॒ya~nti̭ |

ra॒śmibhiḥ̭-samu॒dīri̭tāḥ | a॒smā-llo॒kāda̭-muṣmā॒cca | ṛ॒ṣibhi̭-radāt-pṛ॒śnibhiḥ̭ || apḙta॒ vīta॒ vi ca̭ sarpa॒tātaḥ̭ | ye-'tra॒ stha pṷrā॒ṇā ye ca॒ nūta̭nāḥ |

aho̭bhi-ra॒dbhi-ra॒ktubhi॒-rvya̭ktam || 117 ||

ya॒mo da̭dātva-va॒sāna̭masmai || nṛ mṷṇantu nṛ pā॒tvaryaḥ̭ | a॒kṛ॒ṣṭā ye ca॒ kṛṣṭa̭jāḥ | ku॒mārī̭ṣu ka॒nīnī̭ṣu | jā॒riṇī̭ṣu ca॒ ye hi॒tāḥ || retaḥ̭ pītā॒ āṇḍa̭pītāḥ | aṅgā̭reṣu ca॒ ye hu॒tāḥ | u॒bhayā᳚-nputra̭ pautra॒kān | yu॒ve॒-'haṃ-ya~॒marāja̭gān || śa॒taminnu śa॒rado॒ anti̭ devā॒ yatrā̭ naśca॒krā ja॒rasa̭-nta॒nūnā᳚m | pu॒trāso॒ yatra̭ pi॒taro॒ bhava̭nti॒ mā no̭ ma॒dhyā rī̭riṣa॒tāyu॒rgantoḥ᳚ ||

ado॒ yadbrahma̭ vila॒bam | pi॒tṛ॒ṇāñca̭ ya॒masya̭ ca |

varṷṇa॒-syāśvi̭no-ra॒gneḥ | ma॒rutā᳚ñca vi॒hāya̭sām ||

kā॒ma॒pra॒yava̭ṇa-mme astu | sa hyḙvāsmi̭ sa॒nāta̭naḥ | iti nāko brahmiśravo̭ rāyo॒ dhanam | pu॒trānāpo̭ de॒vīri॒hāhi̭tā || 118 ||

(pu॒raṃ - nava̭dvārā - bra॒hmā - ca - vya̭ktagṃ - śa॒rado॒-'ṣṭau ca̭) (a. 27)

anuvākaṃ 28

viśī᳚rṣṇī॒-ṅgṛddhra̭-śīrṣṇīñca | apeto̭ nir-ṛ॒tigṃ ha̭thaḥ | paribādhagg śvḙtaku॒kṣam | ni॒jaṅghagṃ̭ śaba॒loda̭ram || sa॒ tān. vā॒cyāya̭yā sa॒ha | agne॒ nāśa̭ya sa॒ndṛśaḥ̭ | ī॒rṣyā॒sū॒ye bṷbhu॒kṣām | ma॒nyu-ṅkṛ॒tyā-ñca̭ dīdhire | rathḙna kigṃśu॒kāva̭tā | agne॒ nāśa̭ya sa॒ndṛśaḥ̭ || 119 ||

(viśī᳚rṣṇī॒-ndaśa̭) (a. 28)

anuvākaṃ 29

pa॒rjanyā̭ya॒ pragā̭yata | di॒vaspu॒trāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ | sa no̭ ya॒vasa̭micchatu || i॒daṃ-va~caḥ̭ pa॒rjanyā̭ya sva॒rāje᳚ | hṛ॒do a॒stvanta̭ra॒nta-dyṷyota |

ma॒yo॒bhūrvāto̭ vi॒śvakṛ̭ṣṭaya-ssantva॒sme | su॒pi॒ppa॒lā oṣa̭dhī-rde॒vago̭pāḥ ||

yo garbha॒-moṣa̭dhīnām | gavā᳚ṅkṛ॒ṇotyarva̭tām | pa॒rjanyaḥ̭ puru॒ṣīṇā᳚m || 120 ||

(pa॒rjanyā̭ya॒ daśa̭) (a. 29)

anuvākaṃ 30

puna̭rmāmaitvindri॒yam | puna॒rāyuḥ॒ puna॒rbhagaḥ̭ | puna॒-rbrāhma̭ṇa-maitu mā | puna॒-rdravi̭ṇa maitu mā || yanme॒-'dya retaḥ̭ pṛthi॒vīmaskāṋ |

yadoṣa̭dhīra॒pyasa̭ra॒-dyadāpaḥ̭ | i॒danta-tpuna॒rāda̭de | dī॒rghā॒yu॒tvāya॒ varca̭se || yanme॒ retaḥ॒ prasi̭cyate | yanma॒ ājā̭yate॒ punaḥ̭( ) | tena̭ māma॒mṛta̭-ṅkuru | tena̭ supra॒jasa̭ṅkuru || 121 ||

(puna॒rdve ca̭) (a. 30)

anuvākaṃ 31

a॒dbhaya-stiro॒dhā jā̭yata | tava̭ vaiśrava॒ṇa-ssa̭dā | tiro̭ dhehi sapa॒tnānnaḥ̭ | ye apo॒-'śnanti̭ keca॒na || tvā॒ṣṭrī-mmā॒yāṃ-va~᳚śrava॒ṇaḥ |

rathagṃ̭ sahasra॒ vandhṷram | pu॒ru॒śca॒kragṃ saha̭srāśvam | āsthā॒ yāyā̭hi no ba॒lim || yasmai̭ bhū॒tāni̭ ba॒limāva̭hanti | dhana॒ṅgāvo॒ hasti॒ hira̭ṇya॒maśvāṋ || 122 ||

asā̭ma suma॒tau ya॒jñiya̭sya | śriya॒-mbibhra॒to 'nna̭mukhīṃ-vi~॒rāja᳚m || su॒da॒r॒śa॒ne ca̭ krau॒ñce ca̭ | mai॒nā॒ge ca̭ ma॒hāgi̭rau | śa॒tadvā॒ṭṭara̭gama॒ntā (sa॒tadvā॒ṭṭara̭gama॒ntā) |

sa॒gṃ॒hārya॒-nnaga̭ra॒-ntava̭ ||

iti mantrāḥ᳚ | kalpo̭-'ta ū॒rdhvam ||

yadi॒ bali॒gṃ॒ hare᳚t | hi॒ra॒ṇya॒nā॒bhayḙ vitu॒dayḙ kaube॒rāyā॒ya-mba̭liḥ || 123 ||

sarvabhūtādhipataye na̭ma i॒ti | atha baligṃ hṛtvopa̭tiṣṭhe॒ta || kṣa॒tra-ṅkṣa॒traṃ-vai~᳚śrava॒ṇaḥ | brāhmaṇā̭ vaya॒gg॒ smaḥ |

nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ | asmā-tpraviśyānna̭maddhī॒ti || atha tamagni-mā̭dadhī॒ta | yasminne tatkarma pra̭yuñjī॒ta ||

ti॒rodhā॒ bhūḥ | ti॒rodhā॒ bhuvaḥ̭ || 124 ||

ti॒rodhā॒-ssvaḥ̭ | ti॒rodhā॒ bhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |

sarveṣāṃ-lo~kānā-mādhipatyḙ sīde॒ti || atha tamagni̭-mindhī॒ta | yasminne tatkarma pra̭yuñjī॒ta || ti॒rodhā॒ bhū-ssvāhā᳚ | ti॒rodhā॒ bhuva॒-ssvāhā᳚ | ti॒rodhā॒-ssvaḥ̭ svāhā᳚ | ti॒rodhā॒ bhūrbhuva॒ssva̭ssvāhā᳚ ||

yasminnasya kāle sarvā āhutīr-hutā̭ bhave॒yuḥ || 125 ||

api brāhmaṇa̭mukhī॒nāḥ | tasminnahnaḥ kāle pra̭yuñjī॒ta |

paraḥ̭ su॒ptaja̭nādve॒pi || mā sma pramādyanta̭ māddhyā॒payet | sarvārthā᳚-ssiddhya॒nte | ya ḙvaṃ-ve~॒da | kṣuddhya-nnida̭majā॒natām |

sarvārthā na̭ siddhya॒nte || yastḙ vi॒ghātṷko bhrā॒tā |

mamāntar-hṛ̭daye॒ śritaḥ || 126 ||

tasmā̭ i॒mamagra॒ piṇḍa̭ñjuhomi | sa me᳚-'rthā॒-nmā viva̭dhīt | mayi॒ svāhā᳚ || rā॒jā॒dhi॒rā॒jāya̭ prasahya sā॒hine᳚ | namo̭ va॒yaṃ-vai~᳚śrava॒ṇāya̭ kurmahe |

ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ | pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi |

sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sam | śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ | su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | mā te॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 127 ||

(aśvā᳚n-bali॒-rbhuvo̭ - bhave॒yuḥ - śrita - śca̭ sa॒pta ca̭) (a. 31)

anuvākaṃ 32

saṃva~thsarameta̭-dvrata॒ñcaret | dvaṷ vā mā॒sau || niyama-ssa̭māse॒na || tasmi-nniyama̭ viśe॒ṣāḥ | triṣavaṇa-mudako̭paspa॒r॒śī | caturtha kālapāna̭bhakta॒-ssyāt | aharaharvā bhaikṣa̭maśna॒yāt |

audumbarībhi-ssamidbhi-ragni̭-mpari॒caret |

punarmā maitvindriya-mityetenā-'nṷvāke॒na |

uddhṛta paripūtābhiradbhiḥ kārya̭-ṅkurvī॒ta || 128 ||

a̭sañca॒yavān | agnaye vāyavḙ sūryā॒ya | brahmaṇe pra̭jāpa॒taye | candramase na̭kṣatre॒bhyaḥ | ṛtubhya-ssaṃva~̭thsarā॒ya | varuṇā-yāruṇāyeti vra̭taho॒māḥ | pra॒va॒rgyava̭dāde॒śaḥ | aruṇāḥ kā᳚ṇḍa ṛ॒ṣayaḥ || araṇyḙ-'dhīyī॒rann | bhadraṅkarṇebhiriti dvḙ japi॒tvā || 129 ||

dhḙnu-rda॒kṣiṇā | kagṃ saṃvā~sa̭śca kṣau॒mam | anya̭dvā śu॒klam | ya̭thā śa॒kti vā | evagg svāddhyāya̭ dharme॒ṇa | araṇyḙ-'dhīyī॒ta | tapasvī puṇyo bhavati tapasvī pṷṇyo bha॒vati || 130 ||

(ku॒rvī॒ta - ja̭pi॒tvā - svāddhyāya̭dharme॒ṇa dve ca̭) (a. 32)

(bha॒dragg - smṛtiḥ̭ - sāka॒jānnā॒ - makṣya- ti̭tā॒mrā - ṇya̭tyurdhvā॒kṣa - ārogaḥ - kveda - magniśca - sa̭hasra॒vṛt - pa॒vitra̭vanta॒ -āta̭nuṣvā॒ -ṣṭayo̭nīṃ॒ - ~yo-'sā॒ - vathāditya - syāroga-syātha vāyo- rathāgne॒--r dakṣiṇapūrvasyā - mi̭ndragho॒ṣā va॒-āpa̭māpāṃ॒yo~̭-'pā - māpo॒ vai - catṷṣṭayyo - jānuda॒ghnī - ma॒gni-mpra॒ṇīye॒ - mā nṷ kaṃ॒ - ~viśī᳚rṣṇīṃ - pa॒rjanyā̭ya॒ - puna̭ - ra॒dbhyaḥ -saṃva~thsara-ndvātrigṃ̭śat)

(bha॒draṃ - jyo॒tiṣā॒ - tasmi-nrājānaṃ - ka॒śyapā᳚-thsahasra॒vṛdi̭yaṃ॒- napugṃsa̭ka - ma॒ṣṭayo̭nī॒ - mavapatantānā - mā॒yata̭navā-nbhavati - sa॒to bandhuṃ॒ - tā ṷttara॒to - vajra̭me॒va - puna̭rmāmaitu

tri॒gṃ॒śadṷttaraśa॒tam)

(bhadraṃ - tapasvī puṇyo bhavati tapasvī pṷṇyo bha॒vati)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake prathamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके प्रथमः प्रपाठकः - अरुणकेतुकचयनं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1

भ॒द्र-ङ्कर्णे॑भि-श्शृणु॒याम॑ देवाः ।

भ॒द्र-म्प॑श्येमा॒क्षभि॒-र्यज॑त्राः ।

स्थि॒रैरङ्गै᳚स्तुष्टु॒वाग्ं स॑स्त॒नूभिः॑ । व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒-यँदायुः॑ ॥

स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः ।

स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः ।

स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः ।

स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑-र्दधातु ॥

आप॑मापाम॒प-स्सर्वाः᳚ ।

अ॒स्मा-द॒स्मा-दि॒तो-ऽमुतः॑ ॥ 1 ॥

अ॒ग्निर्वा॒युश्च॒ सूर्य॑श्च । स॒ह स॑ञ्च-स्क॒रर्धि॑या ॥ वा॒य्वश्वा॑ रश्मि॒पत॑यः । मरी᳚च्यात्मानो॒ अद्रु॑हः । दे॒वी-र्भु॑वन॒ सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्त्वाय॑ मे सुत ॥ महानाम्नी-र्म॑हामा॒नाः । म॒ह॒सो म॑हस॒-स्स्वः॑ ।

दे॒वीः प॑र्जन्य॒ सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्त्वाय॑ मे सुत ॥ 2 ॥

अ॒पाश्न्यु॑ष्णि-म॒पा रक्षः॑ । अ॒पाश्न्यु॑ष्णि-म॒पा रघ᳚म् । अपा᳚घ्रा॒मप॑ चा॒वर्ति᳚म् । अप॑ दे॒वीरि॒तो हि॑त ॥ वज्र॑-न्दे॒वीरजी॑ताग्श्च ।

भुव॑न-न्देव॒सूव॑रीः । आ॒दि॒त्यानदि॑ति-न्दे॒वीम् । योनि॑नोर्ध्व-मु॒दीष॑त ॥ शि॒वा न॒-श्शन्त॑मा भवन्तु । दि॒व्या आप॒ ओष॑धयः( ) ।

सु॒मृ॒डी॒का सर॑स्वति । मा ते॒ व्यो॑म स॒न्दृशि॑ ॥ 3 ॥

(अ॒मुतः॑ - सु॒ - तौष॑धयो॒ द्वे च॑ ) (अ. 1)

अनुवाकं 2

स्मृतिः॑ प्र॒त्यक्ष॑-मैति॒ह्य᳚म् । अनु॑मान-श्चतुष्ट॒यम् । ए॒तैरादि॑त्य मण्डलम् ।

सर्वै॑रेव॒ विधा᳚स्यते ॥ सूर्यो॒ मरी॑चि॒माद॑त्ते । सर्वस्मा᳚-द्भुव॑नाद॒धि । तस्याः पाक वि॑शेषे॒ण । स्मृ॒त-ङ्का॑ल वि॒शेष॑णम् ॥

न॒दीव॒ प्रभ॑वा-त्का॒चित् । अ॒क्षय्या᳚-थ्स्यन्द॒ते य॑था ॥ 4 ॥

तान्नद्यो-ऽभि स॑माय॒न्ति । सो॒रु-स्सती॑ न नि॒वर्त॑ते ॥

ए॒वन्ना॒ना स॑मुत्था॒नाः । का॒ला-स्सं॑वँथ्स॒रग्ग् श्रि॑ताः । अणुशश्च म॑हश॒श्च । सर्वे॑ समव॒यन्त्रि॑ तम् ॥ स तै᳚-स्स॒र्वै-स्स॑मावि॒ष्टः । ऊ॒रु-स्स॑न्न नि॒वर्त॑ते । अधि संवँथ्स॑रं-विँ॒द्यात् ।

तदेव॑ लक्ष॒णे ॥ 5 ॥

अणुभिश्च म॑हद्भि॒श्च । स॒मारू॑ढः प्र॒दृश्य॑ते । संवँथ्सरः प्र॑त्यक्षे॒ण ।

ना॒धिस॑त्त्वः प्र॒दृश्य॑ते ॥ प॒टरो॑ विक्लि॑धः पि॒ङ्गः । ए॒त-द्व॑रुण॒ लक्ष॑णम् । यत्रैत॑-दुप॒दृश्य॑ते । स॒हस्र॑-न्तत्र॒ नीय॑ते ॥

एकग्ं हि शिरो ना॑ना मु॒खे । कृ॒थ्स्न-न्त॑दृत॒ लक्ष॑णम् ॥ 6 ॥

उभयत-स्सप्ते᳚न्द्रिया॒णि । ज॒ल्पित॑-न्त्वेव॒ दिह्य॑ते ॥

शुक्लकृष्णे संवँ॑थ्सर॒स्य । दक्षिण वाम॑योः पा॒र्श्वयोः । तस्यै॒षा भव॑ति ॥ शु॒क्र-न्ते॑ अ॒न्यद्य॑ज॒त-न्ते॑ अ॒न्यत् ।

विषु॑रूपे॒ अह॑नी॒ द्यौरि॑वासि । विश्वा॒ हि मा॒या अव॑सि स्वधावः । भ॒द्रा ते॑ पूषन्नि॒ह रा॒तिर॒स्त्विति॑ ॥

नात्र॒ भुव॑नम् । न पू॒षा । न प॒शवः॑ ।

नादित्य-स्संवँथ्सर एव प्रत्यक्षेण प्रियत॑मं-विँ॒द्यात् । एतद्वै संवँथ्सरस्य प्रियत॑मग्ं रू॒पम् । यो-ऽस्य महानर्थ उत्पथ्स्यमा॑नो भ॒वति । इद-म्पुण्य-ङ्कु॑रुष्वे॒ति । तमाहर॑ण-न्द॒द्यात् ॥ 7 ॥

(य॒था॒ - ल॒क्ष॒ण - ऋ॑तु॒लक्ष॑णं॒ - भुव॑नग्ं स॒प्त च॑) (अ. 2)

अनुवाकं 3

सा॒क॒ञ्जानाग्ं॑ स॒प्तथ॑माहु-रेक॒जम् । षडु॑द्य॒मा ऋष॑यो देव॒जा इति॑ ।

तेषा॑मि॒ष्टानि॒ विहि॑तानि धाम॒शः । स्था॒त्रे रे॑जन्ते॒ विकृ॑तानि रूप॒शः ॥ कोनु॑ मर्या॒ अमि॑थितः । सखा॒ सखा॑यमब्रवीत् । जहा॑को अ॒स्मदी॑षते ॥

यस्ति॒त्याज॑ सखि॒विद॒ग्ं॒ सखा॑यम् ।

न तस्य॑ वा॒च्यपि॑ भा॒गो अ॑स्ति ।

यदीग्ं॑ शृ॒णोत्य॒लकग्ं॑ शृणोति ॥ 8 ॥

न हि प्र॒वेद॑ सुकृ॒तस्य॒ पन्था॒मिति॑ ॥

ऋ॒तुर्-ऋ॑तुना नु॒द्यमा॑नः ।

विन॑नादा॒भिधा॑वः । षष्टिश्च त्रिग्ंश॑का व॒ल्गाः ।

शु॒क्लकृ॑ष्णौ च॒ षाष्टि॑कौ ॥

सा॒रा॒ग॒व॒स्त्रै-र्ज॒रद॑क्षः ।

व॒स॒न्तो वसु॑भि-स्स॒ह । सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॑ सवि॒तुः । प्रै॒ष॒कृ-त्प्र॑थ॒म-स्स्मृ॑तः ॥ अ॒मूना॒दय॑-तेत्य॒न्यान् ॥ 9 ॥

अ॒मूग्श्च॑ परि॒रक्ष॑तः । ए॒ता वा॒चः प्र॑युज्य॒न्ते । यत्रै त॑दुप॒दृश्य॑ते ॥ ए॒तदे॒व वि॑जानी॒यात् । प्र॒माण॑-ङ्काल॒पर्य॑ये । वि॒शे॒ष॒ण-न्तु॑ वक्ष्या॒मः । ऋ॒तूना᳚-न्तन्नि॒बोध॑त ॥ शुक्लवासा॑ रुद्र॒गणः । ग्री॒ष्मेणा॑वर्त॒ते स॑ह ।

नि॒जह॑-न्पृथि॑वीग्ं स॒र्वाम् ॥ 10 ॥

ज्यो॒तिषा᳚ ऽप्रति॒ख्येन॑ सः ॥ वि॒श्व॒रू॒पाणि॑ वासा॒ग्ं॒सि । आ॒दि॒त्याना᳚-न्नि॒बोध॑त । संवँथ्सरीण॑-ङ्कर्म॒फलम् । वर्षाभि-र्द॑दता॒ग्ं॒ सह ॥ अदुःखो॑ दुःख च॑क्षुरि॒व । तद्मा॑ पीत इव॒ दृश्य॑ते । शीतेना᳚ व्यथ॑यन्नि॒व । रु॒रुद॑क्ष इव॒ दृश्य॑ते ॥ ह्लादयते᳚ ज्वल॑तश्चै॒व ।

शा॒म्यत॑श्चास्य॒ चक्षु॑षी । यावै प्रजा भ्रग्ग्॑श्य॒न्ते । संवँथ्सरात्ता भ्रग्ग्॑श्य॒न्ते ॥ याः॒ प्रति॑तिष्ठ॒न्ति । संवँथ्सरे ताः प्रति॑तिष्ठ॒न्ति । व॒र्॒षाभ्य॑ इत्य॒र्थः ॥ 11 ॥

(शृ॒णो॒ - त्य॒न्यान्थ् - स॒र्वा - मे॒व षट्च॑) (अ. 3)

अनुवाकं 4

अक्षि॑दुः॒खोत्थि॑तस्यै॒व । वि॒प्रस॑न्ने क॒नीनि॑के । आङ्क्ते चाद्ग॑ण-न्ना॒स्ति । ऋ॒भूणा᳚-न्तन्नि॒बोध॑त ॥ क॒न॒का॒भानि॑ वासा॒ग्ं॒सि । अ॒हता॑नि नि॒बोध॑त ।

अन्नमश्र्नीत॑ मृज्मी॒त । अ॒हं-वोँ॑ जीव॒नप्र॑दः ॥ ए॒ता वा॒चः प्र॑युज्य॒न्ते ।

श॒रद्य॑त्रोप॒ दृश्य॑ते ॥ 12 ॥

अभिधून्वन्तो-ऽभिघ्न॑न्त इ॒व । वा॒तव॑न्तो म॒रुद्ग॑णाः ॥ अमुतो जेतुमिषुमु॑खमि॒व । सन्नद्धा-स्सह द॑दृशे॒ ह । अपद्ध्वस्तै-र्वस्तिव॑र्णैरि॒व । वि॒शि॒खासः॑ कप॒र्दिनः ॥ अक्रुद्धस्य योथ्स्य॑मान॒स्य । कृ॒द्धस्ये॑व॒ लोहि॑नी । हेमतश्चक्षु॑षी वि॒द्यात् । अ॒क्ष्णयोः᳚, क्षिप॒णोरि॑व ॥ 13 ॥

दुर्भिक्ष-न्देव॑लोके॒षु । म॒नूना॑मुद॒क-ङ्गृ॑हे । ए॒ता वा॒चः प्र॑वद॒न्तीः । वै॒द्युतो॑ यान्ति॒ शैशि॑रीः ॥ ता अ॒ग्निः पव॑माना॒ अन्वै᳚क्षत । इ॒ह जी॑वि॒काम-प॑रिपश्यन्न् । तस्यै॒षा भव॑ति ॥ इ॒हेह वः॑ स्वत॒पसः । मरु॑त॒-स्सूर्य॑त्वचः । शर्म॑ स॒प्रथा॒ आवृ॑णे ॥ 14 ॥

(दृश्य॑त - इ॒वा - वृ॑णे) (अ. 4)

अनुवाकं 5

अति॑ ता॒म्राणि॑ वासा॒ग्ं॒सि । अ॒ष्टिव॑ज्रि श॒तघ्नि॑ च ।

विश्वे देवा विप्र॑हर॒न्ति । अ॒ग्निजि॑ह्व अ॒सश्च॑त ॥ नैव देवो॑ न म॒र्त्यः । न राजा व॑रुणो॒ विभुः । नाग्नि-र्नेन्द्रो न प॑वमा॒नः । मा॒तृक्क॑च्च न॒ विद्य॑ते ॥ दि॒व्यस्यैका॒ धनु॑रार्त्निः ।

पृ॒थि॒व्यामप॑रा श्रि॒ता ॥ 15 ॥

तस्येन्द्रो वम्रि॑रूपे॒ण । ध॒नुर्ज्या॑-मछि॒नथ्स्व॑यम् ॥ तदि॑न्द्र॒धनु॑रित्य॒ज्यम् । अ॒भ्रव॑र्णेषु॒ चक्ष॑ते । एतदेव शंयोँ-र्बार्ह॑स्पत्य॒स्य । ए॒त-द्रु॑द्रस्य॒ धनुः ॥ रु॒द्रस्य॑ त्वेव॒ धनु॑रार्त्निः । शिर॒ उत्पि॑पेष ।

स प्र॑व॒र्ग्यो॑-ऽभवत् । तस्मा॒-द्य-स्सप्र॑व॒र्ग्येण॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑ते ।

रु॒द्रस्य॒ स शिरः॒ प्रति॑दधाति । नैनग्ं॑ रु॒द्र आरु॑को भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 16 ॥

(श्रि॒ता - यज॑ते॒ त्रीणि॑ च) (अ. 5)

अनुवाकं 6

अ॒त्यू॒र्ध्वा॒क्षो-ऽति॑रश्चात् । शिशि॑रः प्र॒दृश्य॑ते ।

नैव रूप-न्न॑ वासा॒ग्ं॒सि । न चक्षुः॑ प्रति॒दृश्य॑ते ॥ अ॒न्योन्य॒-न्तु न॑ हिग्ग्स्रा॒तः । स॒त स्त॑-द्देव॒लक्ष॑णम् । लोहितो-ऽक्ष्णि शा॑रशी॒र्ष्णिः ।

सू॒र्यस्यो॑दय॒न-म्प्र॑ति ॥ त्व-ङ्करोषि॑ न्यञ्ज॒लिकाम् । त्व॒-ङ्करो॑षि नि॒जानु॑काम् ॥ 17 ॥

निजानुकामे᳚ न्यञ्ज॒लिका । अमी वाच-मुपास॑तामि॒ति ॥

तस्मै सर्व ऋतवो॑ नम॒न्ते । मर्यादा करत्वा-त्प्र॑पुरो॒धाम् । ब्राह्मण॑ आप्नो॒ति । य ए॑वं-वेँ॒द ।

स खलु संवँथ्सर एतै-स्सेनानी॑भि-स्स॒ह ।

इन्द्राय सर्वान्-कामान॑भिव॒हति । स द्र॒फ्सः ।

तस्यै॒षा भव॑ति ॥ 18 ॥

अव॑ द्र॒फ्सो अग्ं॑श॒मती॑मतिष्ठत् । इ॒या॒नः कृ॒ष्णो द॒शभिः॑ स॒हस्रैः᳚ ।

आव॒र्त-मिन्द्र॒-श्शच्या॒ धम॑न्तम् । उपस्नुहि त-न्नृमणा-मथ॑द्रामि॒ति ॥ एतयै वेन्द्र-स्सला वृ॑क्या स॒ह । असुरा-न्प॑रिवृ॒श्चति । पृथि॑व्य॒ग्ं॒ शुम॑ती । ताम॒न्व-व॑स्थित-स्संवँथ्स॒रो दि॒वञ्च॑ ।

नैवं-विँदुषा-ऽऽचार्या᳚-न्तेवा॒सिनौ । अन्योन्यस्मै᳚ द्रुह्या॒ताम् । यो द्रु॒ह्यति । भ्रश्यते स्व॑र्गा-ल्लो॒कात् । इत्यतु म॑ण्डला॒नि । सूर्य मण्डला᳚ न्याख्या॒यिकाः । अत ऊर्ध्वग्ंस॑निर्व॒चनाः ॥ 19 ॥

(नि॒जानु॑कां॒ - भव॑ति - द्रुह्या॒ता-म्पञ्च॑ च) (अ. 6)

अनुवाकं 7

आरोगो भ्राजः पटरः॑ पत॒ङ्गः । स्वर्णरो ज्योतिषीमान्॑. विभा॒सः । ते अस्मै सर्वे दिवमा॑तप॒न्ति । ऊर्ज-न्दुहाना अनपस्फुर॑न्त इ॒ति ॥ कश्य॑पो-ऽष्ट॒मः । स महामेरु-न्न॑ जहा॒ति । तस्यै॒षा भव॑ति ॥ यत्ते॒ शिल्प॑-ङ्कश्यप रोच॒नाव॑त् । इ॒न्द्रि॒याव॑-त्पुष्क॒ल-ञ्चि॒त्रभा॑नु ।

यस्मि॒-न्थ्सूर्या॒ अर्पि॑ता-स्स॒प्त सा॒कम् ॥ 20 ॥

तस्मि-न्राजान-मधिविश्रये॑ममि॒ति ॥ ते अस्मै सर्वे कश्यपा-ज्ज्योति॑--र्लभ॒न्ते । तान्थ्सोमः कश्यपादधि॑ निर्ध॒मति । भ्रस्ता कर्म कृ॑दिवै॒वम् ॥

प्राणो जीवानीन्द्रिय॑ जीवा॒नि । सप्त शीर्ष॑ण्याः प्रा॒णाः ।

सूर्या इ॑त्याचा॒र्याः ॥ अपश्यमह मेतान्-थ्सप्त सू᳚र्यानि॒ति । पञ्चकर्णो॑ वाथ्स्या॒यनः । सप्तकर्ण॑श्च प्ला॒क्षिः ॥ 21 ॥

आनुश्रविक एव नौ कश्य॑प इ॒ति । उभौ॑ वेद॒यिते ।

न हि शेकुमिव महामे॑रु-ङ्ग॒न्तुम् ॥

अपश्यमहमेत-थ्सूर्यमण्डल-म्परिव॑र्तमा॒नम् ।

गा॒र्ग्यः प्रा॑णत्रा॒तः । गच्छन्त म॑हामे॒रुम् । एक॑ञ्चाज॒हतम् ॥ भ्राजपटर पत॑ङ्गा नि॒हने । तिष्ठन्ना॑तप॒न्ति । तस्मा॑दि॒ह तप्त्रि॑ तपाः ॥ 22 ॥

अ॒मुत्रे॒तरे । तस्मा॑दि॒हा तप्त्रि॑ तपाः ॥ तेषा॑मेषा॒ भव॑ति ॥ स॒प्त सूर्या॒ दिव॒-मनु॒ प्रवि॑ष्टाः । तान॒न्वेति॑ प॒थिभि॑-र्दक्षि॒णावान्॑ । ते अस्मै सर्वे घृतमा॑तप॒न्ति । ऊर्ज-न्दुहाना अनपस्फुर॑न्त इ॒ति ॥

सप्तर्त्विज-स्सूर्या इ॑त्याचा॒र्याः ॥ तेषा॑मेषा॒ भव॑ति ॥

स॒प्त दिशो॒ नाना॑ सूर्याः ॥ 23 ॥

स॒प्त होता॑र ऋ॒त्विजः॑ । देवा आदित्या॑ ये स॒प्त ।

तेभि-स्सोमाभी रक्ष॑ण इ॒ति ॥ तद॑प्याम्ना॒यः । दिग्भ्राज ऋतू᳚न् करो॒ति ॥ एत॑यैवा॒वृता ऽऽसहस्रसूर्यताया इति वै॑शम्पा॒यनः ॥ तस्यै॒षा भव॑ति ॥

यद्द्याव॑ इन्द्र ते श॒तग्ं श॒त-म्भूमीः᳚ । उ॒त स्युः ।

न त्वा॑ वज्रिन्-थ्स॒हस्र॒ग्ं॒ सूर्याः᳚ ॥ 24 ॥

अनु न जातमष्ट रोद॑सी इ॒ति ॥ नाना लिङ्गत्वा-दृतूना-न्नाना॑ सूर्य॒त्वम् ॥ अष्टौ तु व्यवसि॑ता इ॒ति ॥ सूर्यमण्डला-न्यष्टा॑त ऊ॒र्ध्वम् ॥

तेषा॑मेषा॒ भव॑ति ॥ चि॒त्र-न्दे॒वाना॒-मुद॑गा॒दनी॑कम् । चक्षु॑-र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः । आ-ऽप्रा॒ द्यावा॑ पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षम् ।

सूर्य आत्मा जगतस्तस्थु॑षश्चे॒ति ॥ 25 ॥

(सा॒कं - प्ला॒क्षि - स्तप्त्रि॑तपा॒ - नाना॑सूर्याः॒ - सूर्या॒ - +नव॑ च) (अ. 7)

अनुवाकं 8

क्वेदमभ्र॑-न्निवि॒शते । क्वायग्ं॑ संवँथ्स॒रो मि॑थः । क्वाहः क्वेय-न्दे॑व रा॒त्री । क्व मासा ऋ॑तव॒-श्श्रिताः ॥ अर्धमासा॑ मुहू॒र्ताः । निमेषास्तु॑टिभिः॒ (निमेषास्त्र॑टिभिः॒) सह । क्वेमा आपो नि॑विश॒न्ते । य॒दीतो॑ यान्ति॒ सम्प्र॑ति ॥ काला अफ्सु नि॑विश॒न्ते । आ॒प-स्सूर्ये॑ स॒माहि॑ताः ॥ 26 ॥

अभ्रा᳚ण्य॒पः प्र॑पद्य॒न्ते । वि॒द्युथ्सूर्ये॑ स॒माहि॑ता ॥ अनवर्णे इ॑मे भू॒मी । इ॒यञ्चा॑सौ च॒ रोद॑सी ॥ किग्ग् स्विदत्रान्त॑रा भू॒तम् । ये॒नेमे वि॑धृते॒ उभे ।

वि॒ष्णुना॑ विधृ॑ते भू॒मी । इ॒ति व॑थ्सस्य॒ वेद॑ना ॥

इरा॑वती धेनु॒मती॒ हि भू॒तम् । सू॒य॒व॒सिनी॒ मनु॑षे दश॒स्ये᳚ ॥ 27 ॥

व्य॑ष्टभ्ना॒-द्रोद॑सी॒ विष्ण॑वे॒ते । दा॒धर्थ॑ पृथि॒वी-म॒भितो॑ म॒यूखैः᳚ ॥

किन्त-द्विष्णो र्बल॑मा॒हुः । का॒ दीप्तिः॑ कि-म्प॒राय॑णम् ।

एको॑ य॒द्धा-र॑य द्दे॒वः । रे॒जती॑ रोद॒सी उ॑भे ॥ वाताद्विष्णो-र्ब॑ल मा॒हुः । अ॒क्षरा᳚-द्दीप्ति॒ रुच्य॑ते । त्रि॒पदा॒द्धार॑य-द्दे॒वः । यद्विष्णो॑रेक॒-मुत्त॑मम् ॥ 28 ॥

अ॒ग्नयो॑ वाय॑वश्चै॒व । ए॒तद॑स्य प॒राय॑णम् ॥ पृच्छामि त्वा प॑र-म्मृ॒त्युम् । अ॒वम॑-म्मद्ध्य॒मञ्च॑तुम् । लो॒कञ्च॒ पुण्य॑पापा॒नाम् ।

ए॒त-त्पृ॑च्छामि॒ सम्प्र॑ति ॥ अ॒मुमा॑हुः प॑र-म्मृ॒त्युम् । प॒वमा॑न-न्तु॒ मद्ध्य॑मम् । अ॒ग्निरे॒वाव॑मो मृ॒त्युः । च॒न्द्रमा᳚-श्चतु॒रुच्य॑ते ॥ 29 ॥

अ॒ना॒भो॒गाः प॑र-म्मृ॒त्युम् । पा॒पा-स्सं॑यँन्ति॒ सर्व॑दा । आभोगास्त्वेव॑ संयँ॒न्ति । य॒त्र पु॑ण्यकृ॒तो ज॑नाः ॥ ततो॑ म॒द्ध्यम॑माय॒न्ति । च॒तुम॑ग्निञ्च॒ सम्प्र॑ति ॥ पृच्छामि त्वा॑ पाप॒कृतः । य॒त्र या॑तय॒ते य॑मः । त्वन्नस्त--द्ब्रह्म॑-न्प्रब्रू॒हि । य॒दि वे᳚त्था-ऽस॒तो गृ॑हान् ॥ 30 ॥

क॒श्यपा॑ दुदि॑ता-स्सू॒र्याः । पा॒पान्नि॑र्घ्नन्ति॒ सर्व॑दा ।

रोदस्योरन्त॑-र्देशे॒षु । तत्र न्यस्यन्ते॑ वास॒वैः ॥

ते ऽशरीराः प्र॑पद्य॒न्ते ।

य॒था ऽपु॑ण्यस्य॒ कर्म॑णः । अपा᳚ण्य॒पाद॑ केशा॒सः । त॒त्र ते॑-ऽयोनि॒जा ज॑नाः ॥ मृत्वा पुनर्मृत्यु-मा॑पद्य॒न्ते । अ॒द्यमा॑ना-स्स्व॒कर्म॑भिः ॥ 31 ॥

आशातिकाः क्रिम॑य इ॒व । ततः पूयन्ते॑ वास॒वैः ॥

अपै॑त-म्मृ॒त्यु-ञ्ज॑यति । य ए॒वं-वेँद॑ । स खल्वैवं॑-विँद्ब्रा॒ह्मणः । दी॒र्घश्रु॑त्तमो॒ भव॑ति । कश्य॑प॒स्याति॑थि॒-स्सिद्धग॑मन॒-स्सिद्धाग॑मनः ॥

तस्यै॒षा भव॑ति ॥ आयस्मिन᳚-थ्स॒प्त वा॑स॒वाः ।

रोह॑न्ति पू॒र्व्या॑ रुहः॑ ॥ 32 ॥

ऋषि॑र्ह दीर्घ॒श्रुत्त॑मः । इन्द्रस्य घर्मो अति॑थिरि॒ति ॥

कश्यपः पश्य॑को भ॒वति । यथ्सर्व-म्परिपश्यती॑ति सौ॒क्ष्म्यात् ॥ अथाग्ने॑रष्टपु॑रुष॒स्य । तस्यै॒षा भव॑ति ॥ अग्ने॒ नय॑ सु॒पथा॑ रा॒ये अ॒स्मान् ।

विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान् । यु॒यो॒द्ध्य॑स्म-ज्जु॑हुरा॒णमेनः॑ । भूयिष्ठान्ते नम उक्तिं-विँ॑धेमे॒ति ॥ 33 ॥

स॒माहि॑ता - दश॒स्ये॑ - उत्त॑म॒-मुच्य॑ते-गृहान्-थ्स्व॒कर्म॑भिः-पू॒र्व्या॑ रुह॑-इ॒ति) (अ. 8)

अनुवाकं 9

अग्निश्च जात॑वेदा॒श्च । सहोजा अ॑जिरा॒प्रभुः । वैश्वानरो न॑र्यापा॒श्च । प॒ङ्क्तिरा॑धाश्च॒ सप्त॑मः ।

विसर्पे वाष्ट॑मो-ऽग्नी॒नाम् । एते-ऽष्टौ वसवः, क्षि॑ता इ॒ति ॥ यथर्त्वे-वाग्ने-रर्चिर्वर्ण॑ विशे॒षाः ।

नीलार्चिश्च पीतका᳚र्चिश्चे॒ति ॥ अथ वायो-रेकादश-पुरुषस्यैकादश॑स्त्रीक॒स्य ॥

प्रभ्राजमाना व्य॑वदा॒ताः ॥ 34 ॥

याश्च वासु॑कि वै॒द्युताः । रजताः परु॑षा-श्श्या॒माः ।

कपिला अ॑तिलो॒हिताः । ऊर्ध्वा अवप॑तन्ता॒श्च । वैद्युत इ॑त्येका॒दश ॥ नैनं-वैँद्युतो॑ हिन॒स्ति । य ए॑वं-वेँ॒द ॥ स होवाच व्यासः पा॑राश॒र्यः ।

विद्युद्वधमेवाह-म्मृत्युमै᳚च्छमि॒ति ॥

न त्वका॑मग्ं ह॒न्ति ॥ 35 ॥

य ए॑वं-वेँ॒द ॥ अथ ग॑न्धर्व॒गणाः । स्वान॒ भ्राट् । अङ्घा॑रि॒-र्बम्भा॑रिः । हस्त॒-स्सुह॑स्तः । कृशा॑नु-र्वि॒श्वाव॑सुः । मूर्धन्वान्-थ्सू᳚र्यव॒र्चाः ।

कृतिरित्येकादश ग॑न्धर्व॒गणाः ॥ देवाश्च म॑हादे॒वाः । रश्मयश्च देवा॑ गर॒गिरः ॥ 36 ॥

नैन-ङ्गरो॑ हिन॒स्ति । य ए॑वं-वेँ॒द ॥ गौ॒री मि॑माय सलि॒लानि॒ तक्ष॑ती । एक॑पदी द्वि॒पदी॒ सा चतु॑ष्पदी । अ॒ष्टाप॑दी॒ नव॑पदी बभू॒वुषी᳚ । सहस्राक्षरा परमे व्यो॑मन्नि॒ति ॥ वाचो॑ विशे॒षणम् ॥

अथ निगद॑व्याख्या॒ताः । ताननुक्र॑मिष्या॒मः ॥

व॒राहवः॑-स्वत॒पसः ॥ 37 ॥

वि॒द्यु-न्म॑हसो॒ धूप॑यः । श्वापयो गृहमेधा᳚श्चेत्ये॒ते । ये॒ चेमे-ऽशि॑मिवि॒द्विषः ॥ पर्जन्या-स्सप्त पृथिवीमभिव॑र्ष॒न्ति ।

वृष्टि॑भिरि॒ति । एतयैव विभक्ति वि॑परी॒ताः । स॒प्तभि॒र्वातै॑ रुदी॒रिताः । अमूं-लोँका-नभिव॑र्ष॒न्ति । तेषा॑मेषा॒ भव॑ति ॥ स॒मा॒न-मे॒तदुद॑कम् ॥ 38 ॥

उ॒च्चैत्य॑व॒ चाह॑भिः । भूमि॑-म्प॒र्जन्या॒ जिन्व॑न्ति ।

दिव-ञ्जिन्वन्-त्यग्न॑य इ॒ति ॥ यदक्ष॑र-म्भू॒तकृ॑तम् ।

विश्वे॑ देवा उ॒पास॑ते । म॒हर्षि॑मस्य गो॒प्तार᳚म् । ज॒मद॑ग्नि॒-मकु॑र्वत ॥ ज॒मद॑ग्नि॒-राप्या॑यते । छन्दो॑भि-श्चतुरुत्त॒रैः । राज्ञ॒-स्सोम॑स्य तृ॒प्तासः॑ ॥ 39 ॥

ब्रह्म॑णा वी॒र्या॑वता । शि॒वा नः॑ प्र॒दिशो॒ दिशः॑ ॥ तच्छं॒योँरा वृ॑णीमहे । गा॒तुं-यँ॒ज्ञाय॑ । गा॒तुं-यँ॒ज्ञप॑तये । दैवी᳚ स्व॒स्तिर॑स्तु नः ।

स्व॒स्ति-र्मानु॑षेभ्यः । ऊ॒र्ध्व-ञ्जि॑गातु भेष॒जम् ।

शन्नो॑ अस्तु द्वि॒पदे᳚ । शञ्चतु॑ष्पदे ॥

सोमपा(3) असोमपा(3) इति निगद॑व्याख्या॒ताः ॥ 40 ॥

(व्य॒व॒दा॒ता - ह॒न्ति - ग॑र॒गिर - स्त॒पस - उद॑कं - तृप्तास॒ - श्वतु॑ष्पद॒ एक॑-ञ्च) (अ. 9)

अनुवाकं 10

स॒ह॒स्र॒वृदि॑य-म्भू॒मिः । प॒रं-व्योँ॑म स॒हस्र॑वृत् । अ॒श्विना॑ भुज्यू॑ नास॒त्या । वि॒श्वस्य॑ जग॒तस्प॑ती ॥ जाया भूमिः प॑तिर्व्यो॒म । मि॒थुन॑न्ता अ॒तुर्य॑थुः । पुत्रो बृहस्प॑ती रु॒द्रः । स॒रमा॑ इति॑ स्त्रीपु॒मम् ॥ शु॒क्रं-वाँ॑म॒न्यद्य॑ज॒तं-वाँ॑म॒न्यत् । विषु॑रूपे॒ अह॑नी॒ द्यौरि॑व स्थः ॥ 41 ॥

विश्वा॒ हि मा॒या अव॑थ-स्स्वधावन्तौ । भ॒द्रा वा᳚-म्पूषणावि॒ह रा॒तिर॑स्तु ॥ वासा᳚त्यौ चि॒त्रौ जग॑तो नि॒धानौ᳚ । द्यावा॑भूमी च॒रथः॑ स॒ग्ं॒ सखा॑यौ ।

ताव॒श्विना॑ रा॒सभा᳚श्वा॒ हव॑-म्मे । शु॒भ॒स्प॒ती॒ आ॒गतग्ं॑ सू॒र्यया॑ स॒ह ॥ त्युग्रो॑ ह भु॒ज्यु-म॑श्विनोद मे॒घे । र॒यिन्न कश्चि॑-न्ममृ॒वाँ(2) अवा॑हाः । तमू॑हथु-र्नौ॒भिरा᳚त्म॒न्-वती॑भिः ।

अ॒न्त॒रि॒क्ष॒ प्रुड्भि॒र-पो॑दकाभिः ॥ 42 ॥

ति॒स्रः, क्षप॒स्त्रिरहा॑ ऽति॒व्रज॑द्भिः । नास॑त्या भु॒ज्युमू॑हथुः पत॒ङ्गैः । स॒मु॒द्रस्य॒ धन्व॑न्ना॒र्द्रस्य॑ पा॒रे । त्रि॒भी रथै᳚-श्श॒तप॑द्भि॒-ष्षड॑श्वैः ॥ स॒वि॒तारं॒-विँत॑न्वन्तम् । अनु॑बद्ध्नाति शाम्ब॒रः । आपपूर्षं-ब॑रश्चै॒व ।

स॒विता॑ ऽरेप॒सो॑ ऽभवत् ॥ त्यग्ं सुतृप्तं-विँ॑दित्वै॒व । ब॒हुसो॑म गि॒रं-वँ॑शी ॥ 43 ॥

अन्वेति तुग्रो व॑क्रिया॒न्तम् । आयसूयान्-थ्सोम॑तृफ्सु॒षु ॥

स सङ्ग्राम-स्तमो᳚द्यो-ऽत्यो॒तः । वाचो गाः पि॑पाति॒ तत् ।

स तद्गोभि-स्स्तवा᳚ ऽत्येत्य॒न्ये । र॒क्षसा॑ ऽनन्वि॒ताश्च॑ ये ॥ अ॒न्वेति॒ परि॑वृत्त्या॒-ऽस्तः । ए॒वमे॒तौ स्थो॑ अश्विना । ते ए॒ते द्युः॑ पृथि॒व्योः । अह॑रह॒-र्गर्भ॑न्दधाथे ॥ 44 ॥

तयो॑ रे॒तौ व॒थ्सा व॑होरा॒त्रे । पृ॒थि॒व्या अहः॑ । दि॒वो रात्रिः॑ । ता अवि॑सृष्टौ । दम्प॑ती ए॒व भ॑वतः ॥ तयो॑ रे॒तौ व॒थ्सौ । अ॒ग्निश्चा॑-दि॒त्यश्च॑ । रा॒त्रेर्व॒थ्सः । श्वे॒त आ॑दि॒त्यः । अह्नो॒-ऽग्निः ॥ 45 ॥

ता॒म्रो अ॑रु॒णः । ता अवि॑सृष्टौ । दम्प॑ती ए॒व भ॑वतः ॥ तयो॑ रे॒तौ व॒थ्सौ । वृ॒त्रश्च॑ वैद्यु॒तश्च॑ । अ॒ग्नेर्वृ॒त्रः । वै॒द्युत॑ आदि॒त्यस्य॑ ।

ता अवि॑सृष्टौ । दम्प॑ती ए॒व भ॑वतः ॥ तयो॑ रे॒तौ व॒थ्सौ ॥ 46 ॥

उ॒ष्मा च॑ नीहा॒रश्च॑ । वृ॒त्रस्यो॒ष्मा । वै॒द्यु॒तस्य॑ नीहा॒रः । तौ तावे॒व प्रति॑पद्येते ॥ सेयग्ं रात्री॑ ग॒र्भिणी॑ पु॒त्रेण॒ संवँ॑सति ।

तस्या॒ वा ए॒तदु॒ल्बण᳚म् । यद्रात्रौ॑ र॒श्मयः॑ । यथा॒ गोर्ग॒र्भिण्या॑ उ॒ल्बण᳚म् । ए॒वमे॒तस्या॑ उ॒ल्बण᳚म् ॥ प्रजयिष्णुः प्रजया च पशुभि॑श्च भ॒वति ।

य ए॑वं-वेँ॒द । एतमुद्यन्त-मपिय॑न्तञ्चे॒ति । आदित्यः पुण्य॑स्य व॒थ्सः । अथ पवि॑त्राङ्गि॒रसः ॥ 47 ॥

(स्थो - ऽपो॑दकाभि--र् वशी - दधाथे - अ॒ग्नि - स्तयो॑ रे॒तौ व॒थ्सौ - भ॒वति च॒त्वारि॑ च) (अ. 10)

अनुवाकं 11

प॒वित्र॑वन्तः॒ परि॒वाज॒मास॑ते । पि॒तैषा᳚-म्प्र॒त्नो अ॒भिर॑क्षति व्र॒तम् । म॒हस्स॑मु॒द्रं-वँरु॑ण स्ति॒रोद॑धे । धीरा॑ इच्छेकु॒र्धरु॑णेष्वा॒रभ᳚म् ॥

प॒वित्र॑-न्ते॒ वित॑त॒-म्ब्रह्म॑ण॒स्पते᳚ । प्रभु॒र्गात्रा॑णि॒ पर्ये॑षि वि॒श्वतः॑ ।

अत॑प्ततनू॒-र्न तदा॒मो अ॑श्नुते । शृ॒तास॒ इद्वह॑न्-त॒स्त-थ्समा॑शत ॥ ब्र॒ह्मा दे॒वाना᳚-म्पद॒वीः क॑वी॒नामृषि॒र्विप्रा॑णा-म्महि॒षो मृ॒गाणा᳚म् । श्ये॒नो गृध्रा॑णा॒ग्॒ स्वधि॑ति॒-र्वना॑ना॒ग्ं॒ सोमः॑ प॒वित्र॒मत्ये॑ति॒ रेभन्न्॑ ॥ अस॑त-स्स॒द्ये तत॑क्षुः ॥ 48 ॥

ऋष॑य-स्स॒प्तात्रि॑श्च॒ यत् । सर्वे-ऽत्रयो अ॑गस्त्य॒श्च ।

नक्ष॑त्रै॒-श्शङ्कृ॑तो ऽवसन्न् ॥ अथ॑ सवितु॒-श्श्यावाश्व॒स्या ऽवर्ति॑कामस्य ॥ अ॒मी य ऋक्षा॒ निहि॑ता स उ॒च्चा । नक्त॒-न्ददृ॑श्रे॒ कुह॑चि॒द्दिवे॑युः ।

अद॑ब्धानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ । वि॒चा॒कश॑-च्च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्रमेति ॥

त-थ्स॑वि॒तु-र्वरे᳚ण्यम् । भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि ॥ 49 ॥

धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त् ॥ तथ्स॑वि॒तु-र्वृ॑णीमहे ।

व॒य-न्दे॒वस्य॒ भोज॑नम् । श्रेष्ठग्ं॑ सर्व॒धात॑मम् । तुर॒-म्भग॑स्य धीमहि ॥

अपा॑गूहत सविता॒ तृभीन्॑ । सर्वा᳚-न्दि॒वो अन्ध॑सः ।

नक्त॑006छ्;॒तान्य॑भव-न्दृ॒शे । अस्थ्य॒स्थ्ना सम्भ॑विष्यामः ॥ नाम॒ नामै॒व ना॒म मे᳚ ॥ 50 ॥

नपुग्ंस॑क॒-म्पुमा॒ग्॒स्त्र्य॑स्मि । स्थाव॑रो-ऽस्म्यथ॒ जङ्ग॑मः ।

य॒जे-ऽयक्षि॒ यष्टा॒हे च॑ ॥ मया॑ भू॒तान्य॑यक्षत । प॒शवो॑ मम॑ भूता॒नि । अनूबन्ध्यो ऽस्म्य॑हं-विँ॒भुः ॥ स्त्रियः॑ स॒तीः । ता उ॑ मे पु॒ग्ं॒स आ॑हुः ।

पश्य॑दक्ष॒ण्वान्न-विचे॑तद॒न्धः । क॒विर्यः पु॒त्र-स्स इ॒मा चि॑केत ॥ 51 ॥

यस्ता वि॑जा॒ना-थ्स॑वि॒तुः पि॒ता-ऽस॑त् ॥ अ॒न्धो मणिम॑विन्दत् । तम॑नङ्गुलि॒-राव॑यत् । अ॒ग्री॒वः प्रत्य॑मुञ्चत् । तमजि॑ह्व अ॒सश्च॑त ॥

ऊर्ध्वमूल-म॑वाक्छा॒खम् । वृ॒क्षं-याँ॑ वेद॒ सम्प्र॑ति । न स जातु जनः॑ श्रद्द॒द्ध्यात् । मृ॒त्युर्मा॑ मार॒यादि॑तिः ॥ हसितग्ं रुदि॑तङ्गी॒तम् ॥ 52 ॥

वीणा॑ पण व॒लासि॑तम् । मृ॒तञ्जी॒वञ्च॑ यत्कि॒ञ्चित् ।

अ॒ङ्गानि॑ स्नेव॒ विद्धि॑ तत् ॥ अतृ॑ष्य॒ग्ग्॒स्तृष्य॑ ध्यायत् । अ॒स्माज्जा॒ता मे॑ मिथू॒ चरन्न्॑ । पुत्रो निर्-ऋत्या॑ वैदे॒हः । अ॒चेता॑ यश्च॒ चेत॑नः ॥ स॒ त-म्मणिम॑विन्दत् । सो॑-ऽनङ्गुलि॒राव॑यत् ।

सो॒-ऽग्री॒वः प्रत्य॑मुन्चत् ॥ 53 ॥

सो-ऽजि॑ह्वो अ॒सश्च॑त ॥ नैतमृषिं-विँदित्वा नग॑र-म्प्र॒विशेत् । य॑दि प्र॒विशेत् । मि॒थौ चरि॑त्वा प्र॒विशेत् । तथ्सम्भव॑स्य व्र॒तम् ॥ आ॒ तम॑ग्ने र॒थन्ति॑ष्ठ । एका᳚श्वमेक॒ योज॑नम् । एकचक्र॑-मेक॒धुरम् ।

वा॒त ध्रा॑जि ग॒तिं-विँ॑भो ॥ न॒ रि॒ष्यति॑ न व्य॒थते ॥ 54 ॥

ना॒स्याक्षो॑ यातु॒ सज्ज॑ति । यच्छ्वेता᳚-न्रोहि॑ताग्श्चा॒ग्नेः । र॒थे यु॑क्त्वा-ऽधि॒तिष्ठ॑ति ॥ एकया च दशभिश्च॑ स्वभू॒ते । द्वाभ्या मिष्टये विग्ं॑शत्या॒ च । तिसृभिश्च वहसे त्रिग्ं॑शता॒ च ।

नियुद्भि-र्वायविह ता॑ विमु॒ञ्च ॥ 55 ॥

(तत॑क्षु--र् धीमहि - ना॒म मे॑ - चिकेत - गी॒तं - प्रत्य॑मुञ्च-द्- व्य॒थते - +स॒प्त च॑) (अ. 11)

अनुवाकं 12

आत॑नुष्व॒ प्रत॑नुष्व । उ॒द्धमाध॑म॒ सन्ध॑म । आदित्ये चन्द्र॑वर्णा॒नाम् । गर्भ॒ मा धे॑हि॒ यः पुमान्॑ ॥ इ॒त-स्सि॒क्तग्ं सूर्य॑गतम् ।

च॒न्द्रम॑से॒ रस॑ङ्कृधि ।

वाराद-ञ्जन॑या-ग्रे॒-ऽग्निम् । य एको॑ रुद्र॒ उच्य॑ते ॥

अ॒स॒-ङ्ख्या॒ता-स्स॑हस्रा॒णि ।

स्म॒र्यते॑ न च॒ दृश्य॑ते ॥ 56 ॥

ए॒वमे॒तन्नि॑बोधत ॥ आ म॒न्द्रै-रि॑न्द्र॒ हरि॑भिः । या॒ हि म॒यूर॑-रोमभिः । मात्वा केचिन्निये मुरि॑न्न पा॒शिनः । द॒ध॒न्वेव॒ ता इ॑हि ॥ मा म॒न्द्रै-रि॑न्द्र॒ हरि॑भिः । या॒मि म॒यूर॑ रोमभिः । मा मा केचिन्निये मुरि॑न्न पा॒शिनः । नि॒ध॒न्वेव॒ ताँ(2) इ॑मि ॥

अणुभिश्च म॑हद्भि॒श्च ॥ 57 ॥

नि॒घृष्वै॑ रस॒मायु॑तैः । कालैर्-हरित्व॑माप॒न्नैः । इन्द्राया॑हि स॒हस्र॑ युक् ॥ अ॒ग्नि-र्वि॒भ्राष्टि॑ वसनः । वा॒यु-श्श्वेत॑सिकद्रु॒कः । सं॒वँ॒थ्स॒रो वि॑षू॒ वर्णैः᳚ । नित्या॒स्ते ऽनुच॑रास्त॒व ॥

सुब्रह्मण्योग्ं सुब्रह्मण्योग्ं सु॑ब्रह्म॒ण्योम् ।

इन्द्रागच्छ हरिव आगच्छ मे॑धाति॒थेः । मेष वृषणश्व॑स्य मे॒ने ॥ 58 ॥

गौरावस्कन्दिन्न-हल्या॑यै जा॒र । कौशिक-ब्राह्मण गौतम॑ब्रुवा॒ण ॥ अ॒रु॒णाश्वा॑ इ॒हाग॑ताः । वस॑वः पृथिवि॒ क्षितः॑ । अ॒ष्टौ दि॒ग्वास॑सो॒ ऽग्नयः॑ । अग्निश्च जातवेदा᳚श्चेत्ये॒ते ॥ ताम्राश्वा᳚-स्ताम्र॒रथाः । ताम्रवर्णा᳚ स्तथा॒-ऽसिताः । दण्डहस्ताः᳚ खाद॒ग्दतः । इतो रुद्राः᳚ परा॒ङ्गताः ॥ 59 ॥

उक्तग्ग् स्थान-म्प्रमाणञ्च॑ पुर॒ इत ॥ बृह॒स्पति॑श्च सवि॒ता च॑ । वि॒श्वरू॑पै-रि॒हाग॑ताम् । रथे॑नोदक॒वर्त्म॑ना । अ॒फ्सुषा॑ इति॒ तद्द्व॑योः ॥

उक्तो वेषो॑ वासा॒ग्ं॒सि च । कालावयवाना-मितः॑ प्रती॒ज्या । वासात्या॑ इत्य॒श्विनोः । को-ऽन्तरिक्षे शब्दङ्क॑रोती॒ति । वासिष्ठो रौहिणो मीमाग्ं॑सा-ञ्च॒क्रे । तस्यै॒षा भव॑ति ॥

वा॒श्रेव॑ वि॒द्युन्मि॑माति व॒थ्स-न्न मा॒ता सि॑षक्ति । यदे॑षां-वृँ॒ष्टिरस॑र्जि ॥ दिति॑ ॥ ब्रह्म॑ण उ॒दर॑णमसि । ब्रह्म॑ण उदी॒रण॑मसि । ब्रह्म॑ण आ॒स्तर॑णमसि । ब्रह्म॑ण उप॒स्तर॑णमसि ॥ 60 ॥

(दृश्य॑ते॒ - च - मे॒ने - प॑रा॒-ङ्गता - श्च॒क्रे षट् च॑) (अ. 12)

अनुवाकं 13

अ॒ष्टयो॑नी-म॒ष्टपु॑त्राम् । अ॒ष्टप॑त्नी-मि॒मा-म्मही᳚म् । अ॒हं-वेँद॒ न मे॑ मृत्युः ।

न चामृ॑त्युर॒घाह॑रत् ॥ अ॒ष्टयो᳚न्य॒ष्ट पु॑त्रम् । अ॒ष्टप॑दि॒द-म॒न्तरि॑क्षम् । अ॒हं-वेँद॒ न मे॑ मृत्युः । न चामृ॑त्युर॒घाह॑रत् । अ॒ष्टयो॑नी-म॒ष्टपु॑त्राम् । अ॒ष्टप॑त्नी-म॒मून्दिव᳚म् ॥ 61 ॥

अ॒हं-वेँद॒ न मे॑ मृत्युः ।

न चामृ॑त्युर॒घाह॑रत् ॥ सु॒त्रामा॑ण-म्पृथि॒वी-न्द्याम॑ने॒हसग्ं॑ सु॒शर्मा॑ण॒ मदि॑तिग्ं सु॒प्रणी॑तिम् । दैवी॒-न्नावग्ग्॑ स्वरि॒त्रामना॑गस॒मस्र॑वन्ती॒मा रु॑हेमा स्व॒स्तये᳚ ॥ म॒हीमू॒षुम॒हीमू॒ षु मा॒तरग्ं॑ सुव्र॒ताना॑मृ॒तस्य॒ पत्नी॒मव॑से हुवेम । तु॒वि॒क्ष॒त्राम॒जर॑न्तीमुरू॒चीग्ं सु॒शर्मा॑ण॒मदि॑तिग्ं सु॒प्रणी॑तिम् ॥ अदि॑ति॒र्द्यौ-रदि॑ति-र॒न्तरि॑क्षम् ।

अदि॑ति र्मा॒ता स पि॒ता स पु॒त्रः । विश्वे॑ दे॒वा अदि॑तिः॒ पञ्च॒ जनाः᳚ । अदि॑ति-र्जा॒त-मदि॑ति॒-र्जनि॑त्वम् ॥ अ॒ष्टौ पु॒त्रासो॒ अदि॑तेः । ये जा॒ता स्त॒न्वः॑ परि॑ । दे॒वाँ (2) उप॑प्रै-थ्स॒प्तभिः॑ ॥ 62 ॥

प॒रा॒ मा॒र्ता॒ण्डमास्य॑त् ॥ स॒प्तभिः॑ पु॒त्रै-रदि॑तिः । उप॒ प्रै-त्पू॒र्व्यं॑-युँग᳚म् । प्र॒जायै॑ मृ॒त्यवे त॑त् । प॒रा॒ मा॒र्ता॒ण्ड-माभ॑र॒दिति॑ ॥ ताननुक्र॑मिष्या॒मः ॥ मि॒त्रश्च॒ वरु॑णश्च । धा॒ता चा᳚र्य॒मा च॑ । अग्ंश॑श्च॒ भग॑श्च । इन्द्रश्च विवस्वाग्॑श्चेत्ये॒ते ॥ हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भ-स्सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् । स दा॑धार पृथि॒वी-न्द्या मु॒तेमा-ङ्कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ ह॒ग्ं॒स-श्शु॑चि॒ष-द्वसु॑रन्तरिक्ष॒-सद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थि र्दुरोण॒सत् । नृ॒ष-द्व॑र॒सदृ॑त॒स-द्व्यो॑म॒सद॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒तं-बृ॒हत् ॥

ब्रह्म॑ जज्ञा॒न-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता॒द्वि सी॑म॒त-स्सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः । स बु॒ध्निया॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठा-स्स॒तश्च॒ योनि॒मस॑तश्च॒ विवः॑ ॥ तदित्प॒द-न्न विचि॑केत वि॒द्वान् । यन्मृ॒तः पुन॑र॒प्येति॑ जी॒वान् । त्रि॒वृद्य-द्भुव॑नस्य रथ॒वृत् । जी॒वो गर्भो॒ न मृ॒त-स्स जी॑वात् ॥ मिति॑ ॥

ग॒र्भः प्रा॑जाप॒त्यः । अथ॒ पुरु॑ष-स्स॒प्तपुरु॑षः ॥ 63 ॥

(अ॒मू-न्दिवग्ं॑ - स॒प्तभि॑ - रे॒ते च॒त्वारि॑ च) (अ. 13)

अनुवाकं 14

[ य॒था॒स्था॒न-ङ्ग॑र्भि॒ण्यः॑ ]

यो-ऽसौ॑ त॒पन्नु॒देति॑ । स सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णाना॒दायो॒देति॑ । मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णाना॒दायोद॑गाः ॥

अ॒सौ यो᳚ ऽस्त॒मेति॑ । स सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णाना॒दाया॒स्तमेति॑ । मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णाना॒दाया स्त॑ङ्गाः ॥

अ॒सौ य आ॒पूर्य॑ति । स सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णै रा॒पूर्य॑ति ॥ 64 ॥

मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णै-रा॒पूरि॑ष्ठाः ॥ अ॒सौ यो॑-ऽप॒क्षीय॑ति । स सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णै-रप॑क्षीयति । मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णै-रप॑क्षेष्ठाः ॥ अ॒मूनि॒ नक्ष॑त्राणि । सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णैरप॑ प्रसर्पन्ति॒ चोथ्स॑र्पन्ति च ।

मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् ।

मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृपत॒ मोथ्सृ॑पत ॥ 65 ॥

इ॒मे मासा᳚-श्चार्धमा॒साश्च॑ ।

सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णैरप॑ प्रसर्पन्ति॒ चोथ्स॑र्पन्ति च । मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् ।

मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृपत॒ मोथ्सृ॑पत । इ॒म ऋ॒तवः॑ । सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णैरप॑ प्रसर्पन्ति॒ चोथ्स॑र्पन्ति च ।

मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् ।

मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृपत॒ मोथ्सृ॑पत ॥ अ॒यग्ं सं॑वँथ्स॒रः ।

सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णैरप॑ प्रसर्पति॒ चोथ्स॑र्पति च ॥ 66 ॥

मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृप॒ मोथ्सृ॑प ॥

इ॒दमहः॑ । सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णै-रप॑ प्रसर्पति॒ चोथ्स॑र्पति च ।

मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृप॒ मोथ्सृ॑प ।

इ॒यग्ं रात्रिः॑ । सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णै-रप॑ प्रसर्पति॒ चोथ्स॑र्पति च ।

मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृप॒ मोथ्सृ॑प ॥

औ-म्भूर्भुव॒स्स्वः॑ ॥ एतद्वो मिथुन-म्मा नो मिथु॑नग्ं री॒ढ्वम् ॥ 67 ॥

(प्रा॒णैरा॒पूर्य॑ति॒-मोथ्सृ॑पत॒-चोथ्स॑र्पति च॒ - मोथ्सृ॑प॒ द्वे च॑) (अ. 14)

(योसौ॒ षोड॑शा॒मूनि॒ द्वाद॑शा॒य-ञ्चतु॑र्दश)

(उ॒देत्य॑स्त॒मेत्या॒पूर्य॑त्यप॒क्षीय॑त्य॒मूनि॒ नक्ष॑त्राणी॒ मे मासा॑ इ॒म ऋ॒तवो॒-ऽयग्ं सं॑वँथ्स॒र इ॒दमह॑रि॒यग्ं रात्रि॒र्दश॑)

अनुवाकं 15

अथादित्यस्याष्ट पु॑रुष॒स्य ॥

वसूना मादित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥

रुद्राणा-मादित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥

आदित्याना-मादित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥ सताग्ं॑सत्या॒नाम् । आदित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥ अभिधून्वता॑-मभि॒घ्नताम् । वातव॑ता-म्म॒रुताम् । आदित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥

ऋभूणा-मादित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥

विश्वेषा᳚-न्देवा॒नाम् । आदित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥ संवँथ्सर॑स्य स॒वितुः । आदित्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥ औ-म्भूर्भुव॒स्स्वः॑ ।

रश्मयो वो मिथुन-म्मा नो मिथु॑नग्ं री॒ढ्वम् ॥ 68 ॥

(ऋभूणामादित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि षट्च॑) (अ. 15)

अनुवाकं 16

आरोगस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । भ्राजस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । पटरस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । पतङ्गस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

स्वर्णरस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

ज्योतिषीमतस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

विभासस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

कश्यपस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । औ-म्भूर्भुव॒स्स्वः॑ । आपो वो मिथुन-म्मा नो मिथु॑नग्ं री॒ढ्वम् ॥ 69 ॥

(आरोगस्य दश॑) (अ. 16)

अनुवाकं 17

अथ वायो-रेकादश-पुरुषस्यैकादश॑-स्त्रीक॒स्य ॥

प्रभ्राजमानानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

व्यवदातानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

वासुकिवैद्युतानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

रजतानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

परुषाणाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

श्यामानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

कपिलानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

अतिलोहितानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

ऊर्ध्वानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥ 70 ॥

अवपतन्तानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

वैद्युतानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

प्रभ्राजमानीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

व्यवदातीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

वासुकिवैद्युतीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

रजतानाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

परुषाणाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

श्यामानाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

कपिलानाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

अतिलोहितीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

ऊर्ध्वानाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

अवपतन्तीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

वैद्युतीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

औ-म्भूर्भुव॒स्स्वः॑ ।

रूपाणि वो मिथुन-म्मा नो मिथु॑नग्ं री॒ढ्वम् ॥ 71 ॥

(ऊर्ध्वानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒ - न्यतिलोहितीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि पञ्च॑ च) (अ. 17)

अनुवाकं 18

अथाग्ने॑रष्ट पु॑रुष॒स्य ॥ अग्नेः पूर्व-दिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

जातवेदस उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

सहोजसो दक्षिण-दिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

अजिराप्रभव उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

वैश्वानरस्यापरदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

नर्यापस उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

पङ्क्तिराधस उदग्दिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

विसर्पिण उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

औ-म्भूर्भुव॒स्स्वः॑( ) । दिशो वो मिथुन-म्मा नो मिथु॑नग्ं री॒ढ्वम् ॥ 72 ॥

(स्व॑रेक॑-ञ्च) (अ. 18)

(एत-द्रश्मय आपो रूपाणि दिशः पञ्च॑)

अनुवाकं 19

दक्षिणपूर्व-स्यान्दिशि विस॑र्पी न॒रकः । तस्मान्नः प॑रिपा॒हि ॥

दक्षिणा-परस्या-न्दिश्य विस॑र्पी न॒रकः ।

तस्मान्नः प॑रिपा॒हि ॥

उत्तर-पूर्वस्या-न्दिशि विषा॑दी न॒रकः ।

तस्मान्नः प॑रिपा॒हि ॥

उत्तरा-परस्या-न्दिश्य विषा॑दी न॒रकः ।

तस्मान्नः प॑रिपा॒हि ॥

आयस्मिन्᳚ थ्स॒प्तवा॑स॒वा स्तिष्ठ॑न्ति स्वा॒रुहो॑ यथा । ऋषि॑र्ह दीर्घ॒श्रुत्त॑म॒ इन्द्र॑स्य घ॒र्मो अति॑थिः ॥ इ॒न्द्रि॒याणि॑ शतक्रतो॒ या ते॒ जने॑षु प॒ञ्चसु॑ । इन्द्र॒ तानि॑ त॒ आ वृ॑णे ॥ वित्ये॒ते ॥ 73 ॥

(दक्षिणपूर्वस्या-न्नव॑) (अ. 19)

अनुवाकं 20

इ॒न्द्र॒ घो॒षा वो॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता॒-दुप॑दधताम् ।

मनो॑जवसो वः पि॒तृभि॑-र्दक्षिण॒त उप॑दधताम् ।

प्रचे॑ता वो रु॒द्रैः प॒श्चा-दुप॑दधताम् ।

वि॒श्वक॑र्मा व आदि॒त्यै-रु॑त्तर॒त उप॑दधताम् ।

त्वष्टा॑ वो रू॒पै-रु॒परि॑ष्टा॒-दुप॑दधताम् । सञ्ज्ञानं-वः ँप॑श्चादि॒ति ॥ आ॒दि॒त्य-स्सर्वो॒-ऽग्निः पृ॑थि॒व्याम् । वा॒युर॒न्तरि॑क्षे । सूर्यो॑ दि॒वि ।

च॒न्द्रमा॑ दि॒क्षु । नक्ष॑त्राणि॒ स्वलो॒के ॥ ए॒वा ह्ये॑व । ए॒वा ह्य॑ग्ने । ए॒वा हि वा॑यो । ए॒वा ही᳚न्द्र । ए॒वा हि पू॑षन्न् । ए॒वा हि दे॑वाः ॥ 74 ॥

दि॒क्षु स॒प्त च॑) (अ. 20)

अनुवाकं 21

आप॑मापाम॒प-स्सर्वाः᳚ । अ॒स्मा-द॒स्मादि॒तो-ऽमुतः॑ ।

अ॒ग्निर्वा॒युश्च॒ सूर्य॑श्च । स॒ह स॑ञ्चस्क॒रर्धि॑या ॥

वा॒य्वश्वा॑ रश्मि॒ पत॑यः । मरी᳚च्यात्मानो॒ अद्रु॑हः ।

दे॒वी र्भु॑वन॒ सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्त्वाय॑ मे सुत ॥

महानाम्नी-र्म॑हामा॒नाः । म॒ह॒सो म॑हस॒स्स्वः॑ ॥ 75 ॥

दे॒वीः प॑र्जन्य॒ सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्त्वाय॑ मे सुत ॥

अ॒पाश्न्यु॑ष्णि-म॒पा रक्षः॑ । अ॒पाश्न्यु॑ष्णि-म॒पा रघ᳚म् । अपा᳚घ्रा॒मप॑ चा॒वर्ति᳚म् । अप॑ दे॒वीरि॒तो हि॑त ॥

वज्र॑-न्दे॒वीरजी॑ताग्श्च । भुव॑न-न्देव॒ सूव॑रीः । आ॒दि॒त्यानदि॑ति-न्दे॒वीम् । योनि॑नोर्ध्व-मु॒दीष॑त ॥ 76 ॥

भ॒द्र-ङ्कर्णे॑भि-श्शृणु॒याम॑ देवाः ।

भ॒द्र-म्प॑श्येमा॒क्षभि॒-र्यज॑त्राः ।

स्थि॒रैरङ्गै᳚ स्तुष्टु॒वाग्ं स॑स्त॒नूभिः॑ ।

व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒-यँदायुः॑ ॥

स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः । स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः । स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः । स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑-र्दधातु ॥ के॒तवो॒ अरु॑णासश्च । ऋ॒ष॒यो वात॑रश॒नाः( ) । प्र॒ति॒ष्ठाग्ं श॒तधा॑ हि । स॒माहि॑तासो सहस्र॒धाय॑सम् ॥ शि॒वा न॒-श्शन्त॑मा भवन्तु । दि॒व्या आप॒ ओष॑धयः ॥ सु॒मृ॒डी॒का सर॑स्वति । माते॒ व्यो॑म स॒न्दृशि॑ ॥ 77 ॥

(स्व॑ - रु॒दीष॑त॒ - वात॑रश॒ना-ष्षट्च॑) (अ. 21)

अनुवाकं 22

यो॑-ऽपा-म्पुष्पं॒-वेँद॑ । पुष्प॑वा-न्प्र॒जावा᳚-न्पशु॒मा-न्भ॑वति । च॒न्द्रमा॒ वा अ॒पा-म्पुष्प᳚म् । पुष्प॑वा-न्प्र॒जावा᳚-न्पशु॒मा-न्भ॑वति ।

य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । अ॒ग्निर्वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । यो᳚-ऽग्नेरा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ॥ 78 ॥

आ॒यत॑नवा-न्भवति । आपो॒ वा अ॒ग्नेरा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति ।

वा॒युर्वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति ।

यो वा॒योरा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति ॥ 79 ॥

आपो॒ वै वा॒योरा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । अ॒सौ वै तप॑न्न॒पा-मा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । यो॑-ऽमुष्य॒-तप॑त आ॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । आपो॒वा अ॒मुष्य॒-तप॑त आ॒यत॑नम् ॥ 80 ॥

आ॒यत॑नवा-न्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । च॒न्द्रमा॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति ।

यश्च॒न्द्रम॑स आ॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । आपो॒ वै च॒न्द्रम॑स आ॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति ॥ 81 ॥

य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । नक्ष॑त्राणि॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । यो नक्ष॑त्राणा-मा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । आपो॒ वै नक्ष॑त्राणा-मा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति ।

य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 82 ॥

यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । प॒र्जन्यो॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति ।

यः प॒र्जन्य॑-स्या॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।

आ॒यत॑नवा-न्भवति । आपो॒ वै प॒र्जन्य॑-स्या॒यत॑नम् ।

आ॒यत॑नवा-न्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ॥ 83 ॥

आ॒यत॑नवा-न्भवति । सं॒वँ॒थ्स॒रो वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । य-स्सं॑वँथ्स॒र-स्या॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।

आ॒यत॑नवा-न्भवति । आपो॒ वै सं॑वँथ्स॒र-स्या॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥

यो᳚-ऽफ्सु नाव॒-म्प्रति॑ष्ठितां॒-वेँद॑ । प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति ॥ 84 ॥

इ॒मे वै लो॒का अ॒फ्सु प्रति॑ष्ठिताः । तदे॒षा-ऽभ्यनू᳚क्ता ॥

अ॒पाग्ं रस॒मुद॑यग्ंसन्न् । सूर्ये॑ शु॒क्रग्ं स॒माभृ॑तम् । अ॒पाग्ं रस॑स्य॒ यो रसः॑ । तं-वोँ॑ गृह्णा-म्युत्त॒ममिति॑ ॥ इ॒मे वै लो॒का अ॒पाग्ं रसः॑ । ते॑-ऽमुष्मि॑-न्नादि॒त्ये स॒माभ॑ताः ॥

जा॒नु॒द॒घ्नी-मु॑त्तर-वे॒दीङ्खा॒त्वा । अ॒पा-म्पू॑रयि॒त्वा गु॑ल्फद॒घ्नम् ॥ 85 ॥

पुष्करपर्णैः पुष्करदण्डैः पुष्करैश्च॑ सग्ग्स्ती॒र्य । तस्मि॑न् विहा॒यसे । अ॒ग्नि-म्प्र॒णीयो॑प-समा॒धाय॑ ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति ।

कस्मा᳚-त्प्रणी॒ते-ऽय-म॒ग्निश्ची॒यते᳚ । साः प्र॑णी॒ते-ऽयम॒फ्सु ह्यय॑ञ्ची॒यते᳚ ।

अ॒सौ भुव॑ने॒-ऽप्य-ना॑हिताग्नि-रे॒ताः ।

तम॒भित॑ ए॒ता अ॒भीष्ट॑का॒ उप॑दधाति ॥

अ॒ग्नि॒हो॒त्रे द॑र्शपूर्ण-मा॒सयोः᳚ ।

प॒शु॒ब॒न्धे चा॑तुर्मा॒स्येषु॑ ॥ 86 ॥

अथो॑ आहुः । सर्वे॑षु यज्ञक्र॒तुष्विति॑ ॥

ए॒तद्ध॑ स्म॒ वा आ॑हु-श्शण्डि॒लाः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते ॥ स॒त्रि॒य-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ।

सं॒वँ॒थ्स॒र-म्प्र॒त्यक्षे॑ण ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते । सा॒वि॒त्र-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । अ॒मुमा॑दि॒त्य-म्प्र॒त्यक्षे॑ण ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते ॥ 87 ॥

ना॒चि॒के॒त-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । प्रा॒णा-न्प्र॒त्यक्षे॑ण ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते । चा॒तु॒र्॒हो॒त्रि॒य-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । ब्रह्म॑ प्र॒त्यक्षे॑ण ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

वै॒श्व॒सृ॒ज-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । शरी॑र-म्प्र॒त्यक्षे॑ण ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

उ॒पा॒नु॒वा॒क्य॑मा॒शु-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ॥ 88 ॥

इ॒मान् ँलो॒का-न्प्र॒त्यक्षे॑ण ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

इ॒ममा॑रुण-केतुक-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒न इति॑ । य ए॒वासौ ।

इ॒तश्चा॒-मुत॑श्चा-व्यतीपा॒ती । तमिति॑ ॥ यो᳚-ऽग्नेर्मि॑थू॒या वेद॑ । मि॒थु॒न॒वा-न्भ॑वति । आपो॒ वा अ॒ग्नेर्मि॑थू॒याः ।

मि॒थु॒न॒वा-न्भ॑वति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 89 ॥

(वेद॑ - भव - त्या॒यत॑नं - भवति॒ - वेद॒ - वेद॑ - तिष्ठति - गुल्फद॒घ्नं - चा॑तुर्मा॒स्ये - ष्व॒मुमा॑दि॒त्य-म्प्र॒त्यक्षे॑ण॒ कम॒ग्नि-ञ्चि॑नुत - उपानुवा॒क्य॑मा॒शुम॒ग्नि-ञ्चि॑न्वा॒नो - मि॑थू॒या मि॑थुन॒वा-न्भ॑व॒त्येक॑-ञ्च) (अ. 22)

(पुष्प॑म॒ग्निर्वा॒युर॒सौ वै तप॑ञ्च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्राणि प॒र्जन्यः॑ संवँथ्स॒रो यो᳚-ऽफ्सु नाव॑मे॒तद्ध॑ स्म॒ वै स॑त्रि॒यग्ं सं॑वँथ्स॒रग्ं सा॑वि॒त्रम॒मु-न्ना॑चिके॒त-म्प्रा॒णाग्श्चा॑तुर्होत्रि॒य-म्ब्रह्म॑ वैश्वसृ॒जग्ं शरी॑रमुपानुवा॒क्य॑मा॒शुमि॒मान् ँलो॒कानि॒ममा॑रुणकेतुकं॒-यँ ए॒वासौ)

अनुवाकं 23

आपो॒ वा इ॒दमा॑सन्-थ्सलि॒लमे॒व ।

स प्र॒जाप॑ति॒रेकः॑ पुष्करप॒र्णे सम॑भवत् ।

तस्यान्त॒-र्मन॑सि काम॒-स्सम॑वर्तत । इ॒दग्ं सृ॑जेय॒मिति॑ । तस्मा॒द्य-त्पुरु॑षो॒ मन॑सा-ऽभि॒गच्छ॑ति । तद्वा॒चा व॑दति ।

तत्कर्म॑णा करोति । तदे॒षा ऽभ्यनू᳚क्ता ॥ काम॒स्तदग्रे॒ सम॑वर्त॒ताधि॑ । मन॑सो॒ रेतः॑ प्रथ॒मं-यँदासी᳚त् ॥ 90 ॥

स॒तो बन्धु॒मस॑ति॒ निर॑विन्दन्न् । हृ॒दि प्र॒तीष्या॑ क॒वयो॑ मनी॒षेति॑ ॥ उपै॑न॒न्तदुप॑नमति । य-त्का॑मो॒ भव॑ति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ स तपो॑-ऽतप्यत ।

स तप॑स्त॒प्त्वा । शरी॑रमधूनुत । तस्य॒ य-न्मा॒ग्ं॒समासी᳚त् । ततो॑-ऽरु॒णाः के॒तवो॒ वात॑रश॒ना ऋष॑य॒ उद॑तिष्ठन्न् ॥ 91 ॥

ये नखाः᳚ । ते वै॑खान॒साः । ये वालाः᳚ । ते वा॑लखि॒ल्याः । यो रसः॑ । सो॑-ऽपाम् ॥ अ॒न्त॒र॒तः कू॒र्म-म्भू॒तग्ं सर्प॑न्तम् । तम॑ब्रवीत् । मम॒ वै त्वं-मा॒ग्ं॒सा । सम॑भूत् ॥ 92 ॥

नेत्य॑ब्रवीत् । पूर्व॑मे॒वाह-मि॒हास॒मिति॑ । तत्पुरु॑षस्य पुरुष॒त्वम् । स स॒हस्र॑शीर्षा॒ पुरु॑षः । स॒ह॒स्रा॒क्ष-स्स॒हस्र॑पात् । भू॒त्वोद॑तिष्ठत् । तम॑ब्रवीत् । त्वं-वैँ पूर्वग्ं॑ सम॑भूः ।

त्वमि॒द-म्पूर्वः॑ कुरु॒ष्वेति॑ ॥ स इ॒त आ॒दायापः॑ ॥ 93 ॥

अ॒ञ्ज॒लिना॑ पु॒रस्ता॑-दु॒पाद॑धात् । ए॒वा ह्ये॒वेति॑ ।

तत॑ आदि॒त्य उद॑तिष्ठत् । सा प्राची॒ दिक् ॥

अथा॑रु॒णः के॒तु-र्द॑क्षिण॒त उ॒पाद॑धात् । ए॒वा ह्यग्न॒ इति॑ । ततो॒ वा अ॒ग्निरुद॑तिष्ठत् । सा द॑क्षि॒णा दिक् । अथा॑रु॒णः के॒तुः प॒श्चादु॒पाद॑धात् ।

ए॒वा हि वायो॒ इति॑ ॥ 94 ॥

ततो॑ वा॒युरुद॑तिष्ठत् । सा प्र॒तीची॒ दिक् ।

अथा॑रु॒णः के॒तु-रु॑त्तर॒त उ॒पाद॑धात् । ए॒वा हीन्द्रेति॑ ।

ततो॒ वा इन्द्र॒ उद॑तिष्ठत् । सोदी॑ची॒ दिक् ।

अथा॑रु॒णः के॒तु-र्मद्ध्य॑ उ॒पाद॑धात् । ए॒वा हि पूष॒न्निति॑ । ततो॒ वै पू॒षोद॑तिष्ठत् । सेयन्दिक् ॥ 95 ॥

अथा॑रु॒णः के॒तुरु॒परि॑ष्टा-दु॒पाद॑धात् । ए॒वा हि देवा॒ इति॑ । ततो॑ देव मनु॒ष्याः पि॒तरः॑ । ग॒न्ध॒र्वा॒-फ्स॒रस॒ श्चोद॑-तिष्ठन्न् ।

सोर्ध्वा दिक् ॥ या वि॒प्रुषो॑ वि॒परा॑पतन्न् ।

ताभ्यो-ऽसु॑रा॒ रक्षाग्ं॑सि पिशा॒चाश्चो-द॑तिष्ठन्न् । तस्मा॒त्ते परा॑भवन्न् । वि॒प्रुड्भ्यो॒ हि ते सम॑भवन्न् ॥ तदे॒षा-ऽभ्यनू᳚क्ता ॥ 96 ॥

आपो॑ ह॒ य-द्बृ॑ह॒ती-र्गर्भ॒मायन्न्॑ । दक्ष॒-न्दधा॑ना ज॒नय॑न्ती-स्स्वय॒म्भुम् । तत॑ इ॒मे-ऽद्ध्य-सृ॑ज्यन्त॒ सर्गाः᳚ । अद्भ्यो॒ वा इ॒दग्ं सम॑भूत् ।

तस्मा॑दि॒दग्ं सर्व॒-म्ब्रह्म॑ स्वय॒भ्विन्ति॑ ॥

तस्मा॑दि॒दग्ं सर्व॒ग्ं॒ शिथि॑ल-मि॒वा ध्रुव॑-मिवाभवत् ॥ प्र॒जाप॑ति॒-र्वाव तत् । आ॒त्मना॒-ऽऽत्मानं॑-विँ॒धाय॑ ।

तदे॒वानु॒ प्रावि॑शत् ॥ तदे॒षा-ऽभ्यनू᳚क्ता ॥ 97 ॥

वि॒धाय॑ लो॒कान्. वि॒धाय॑ भू॒तानि॑ । वि॒धाय॒ सर्वाः᳚ प्र॒दिशो॒ दिश॑श्च । प्र॒जाप॑तिः प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑ । आ॒त्मना॒-ऽऽत्मा-न॑म॒भि-संविँ॑वे॒शेति॑ ॥

सर्व॑मे॒वेदमा॒प्त्वा । सर्व॑-मव॒रुद्ध्य॑ । तदे॒वानु॒ प्रवि॑शति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 98 ॥

(आसी॑ - दतिष्ठन् - नभू॒ - दपो॒ - वायो॒ इति - सेय-न्दिग॒ - भ्यनू᳚क्ता॒ - ऽभ्यनू᳚क्ता॒ -+-ऽष्टौ च॑) (अ. 23)

अनुवाकं 24

चतु॑ष्टय्य॒ आपो॑ गृह्णाति । च॒त्वारि॒ वा अ॒पाग्ं रू॒पाणि॑ । मेघो॑ वि॒द्युत् । स्त॒न॒यि॒त्नु-र्वृ॒ष्टिः । तान्ये॒वा व॑रुन्धे ॥ आ॒तप॑ति॒ वर्ष्या॑ गृह्णाति ।

ताः पु॒रस्ता॒-दुप॑दधाति । ए॒ता वै ब्र॑ह्मवर्च॒स्या आपः॑ । मु॒ख॒त ए॒व ब्र॑ह्मवर्च॒स-मव॑रुन्धे ।

तस्मा᳚-न्मुख॒तो ब्र॑ह्मवर्च॒सित॑रः ॥ 99 ॥

कूप्या॑ गृह्णाति । ता द॑क्षिण॒त उप॑दधाति । ए॒ता वै ते॑ज॒स्विनी॒रापः॑ । तेज॑ ए॒वास्य॑ दक्षिण॒तो द॑धाति । तस्मा॒-द्दक्षि॒णोर्ध॑ ऽस्तेज॒स्वित॑रः ॥

स्था॒व॒रा गृ॑ह्णाति । ताः प॒श्चादुप॑दधाति । प्रति॑ष्ठिता॒ वै स्था॑व॒राः ।

प॒श्चादे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ वह॑न्ती-र्गृह्णाति ॥ 100 ॥

ता उ॑त्तर॒त उप॑दधाति । ओज॑सा॒ वा ए॒ता वह॑न्तीरि॒वो-द्ग॑तीरि॒व आकूज॑तीरि॒व धाव॑न्तीः । ओज॑ ए॒वास्यो᳚त्तर॒तो द॑धाति । तस्मा॒दुत्त॒रो-ऽद्ध॑ ओज॒स्वित॑रः ॥ स॒भां॒र्या गृ॑ह्णाति ।

ता मद्ध्य॒ उप॑दधाति । इ॒यं-वैँ स॑भां॒र्याः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ प॒ल्व॒ल्या गृ॑ह्णाति । ता उ॒परि॑ष्टा-दु॒पाद॑धाति ॥ 101 ॥

अ॒सौ वै प॑ल्व॒ल्याः । अ॒मुष्या॑मे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ दि॒क्षूप॑दधाति । दि॒क्षु वा आपः॑ । अन्नं॒-वाँ आपः॑ । अ॒द्भ्यो वा अन्न॑ञ्जायते । यदे॒वाद्भ्यो-ऽन्न॒-ञ्जाय॑ते । तदव॑रुन्धे ॥ तं-वाँ ए॒तम॑रु॒णाः के॒तवो॒ वात॑रश॒ना ऋष॑यो-ऽचिन्वन्न् । तस्मा॑-दारुण के॒तुकः॑ ॥ तदे॒षा-ऽभ्यनू᳚क्ता ॥ के॒तवो॒ अरु॑णासश्च । ऋ॒ष॒यो वात॑रश॒नाः ।

प्र॒ति॒ष्ठाग्ं श॒तधा॑ हि । स॒माहि॑तासो सहस्र॒धाय॑स॒मिति॑ ॥ श॒तश॑श्चै॒व ऽस॒हस्र॑शश्च॒ प्रति॑तिष्ठति । य ए॒तम॒ग्निञ्चि॑नु॒ते ।

य उ॑चैनमे॒वं-वेँद॑ ॥ 102 ॥

(ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सित॑रो॒ - वह॑न्ती-र्गृह्णाति॒ - ता उ॒परि॑ष्टादु॒पाद॑धा - त्यारुणके॒तुको॒-ऽष्टौ च॑) (अ. 24)

अनुवाकं 25

जा॒नु॒द॒घ्नी-मु॑त्तरवे॒दीङ्खा॒त्वा । अ॒पा-म्पू॑रयति । अ॒पाग्ं स॑र्व॒त्वाय॑ । पु॒ष्क॒र॒प॒र्णग्ं रु॒क्म-म्पुरु॑ष॒-मित्युप॑दधाति । तपो॒ वै पु॑ष्करप॒र्णम् ।

स॒त्यग्ं रु॒क्मः । अ॒मृत॒-म्पुरु॑षः । ए॒ताव॒द्वा वा᳚स्ति । याव॑दे॒तत् । याव॑दे॒वास्ति॑ ॥ 103 ॥

तदव॑रुन्धे ॥ कू॒र्ममुप॑दधाति । अ॒पामे॒व मेध॒मव॑रुन्धे । अथो᳚ स्व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ आप॑मापाम॒प-स्सर्वाः᳚ ।

अ॒स्माद॒स्मा दि॒तो-ऽमुतः॑ । अ॒ग्निर्वा॒युश्च॒ सूर्य॑श्च ।

स॒ह स॑ञ्चस्क॒रर्धि॑या॒ इति॑ । वा॒य्वश्वा॑ रश्मि॒पत॑यः । मरी᳚च्यात्मानो॒ अद्रु॑हः । दे॒वी-र्भु॑वन॒ सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्वाय॑ मे सुत ॥ लो॒क-म्पृ॑णच्छि॒द्र-म्पृ॑ण ॥ 104 ॥

यास्ति॒स्रः प॑रम॒जाः ॥ ) (शोर्त् अन्-द्लोन्ग्fऒरं अरे थे समॆ इ-न्ति॑ ॥ पञ्च॒ चित॑य॒ उप॑दधाति । पाङ्क्त॒-ऽग्निः । यावा॑ने॒वाग्निः । तञ्चि॑नुते ॥

लो॒क-म्पृ॑णया द्वि॒तीया॒-मुप॑दधाति ।

पञ्च॑पदा॒ वै वि॒राट् । तस्या॒ वा इ॒य-म्पादः॑ । अ॒न्तरि॑क्ष॒-म्पादः॑ । द्यौः पादः॑ । दिशः॒ पादः॑ । प॒रोर॑जाः॒ पादः॑ ॥ वि॒राज्ये॒व प्रति॑तिष्ठति ।

य ए॒तम॒ग्निञ्चि॑नु॒ते । य उ॑चैनमे॒वं-वेँद॑ ॥ 105 ॥

(अस्ति॑ - पृणा॒ - न्तरि॑क्ष॒-म्पाद॒-ष्षट्च॑) (अ. 25)

अनुवाकं 26

अ॒ग्नि-म्प्र॒णीयो॑प-समा॒धाय॑ । तम॒भित॑ ए॒ता अ॒भीष्ट॑का॒ उप॑दधाति । अ॒ग्नि॒हो॒त्रे द॑र्शपूर्ण-मा॒सयोः᳚ । प॒शु॒ब॒न्धे चा॑तुर्मा॒स्येषु॑ ।

अथो॑ आहुः । सर्वे॑षु यज्ञक्र॒तुष्विति॑ ॥

अथ॑ हस्मा हारु॒ण-स्स्वा॑य॒म्भुवः॑ ।

सा॒वि॒त्र-स्सर्वो॒-ऽग्नि-रित्यन॑नुषङ्ग-म्मन्यामहे ।

नाना॒ वा ए॒तेषां᳚-वीँ॒र्या॑णि ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते ॥ 106 ॥

स॒त्रि॒य म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

सा॒वि॒त्र म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । ना॒चि॒के॒त म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

चा॒तु॒र्॒ हो॒त्रि॒य-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

वै॒श्व॒सृ॒ज म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते ॥ 107 ॥

उ॒पा॒नु॒वा॒क्य॑-मा॒शु म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । इ॒ममा॑रुण-केतुक म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒न इति॑ ॥ वृषा॒ वा अ॒ग्निः । वृषा॑णौ॒ सग्ग्स्फा॑लयेत् । ह॒न्येता᳚स्य य॒ज्ञः । तस्मा॒न्नानु॒षज्यः॑ ॥

सोत्त॑रवे॒दिषु॑ क्र॒तुषु॑ चिन्वीत । उ॒त्त॒र॒वे॒द्याग् ह्य॑ग्निश्ची॒यते᳚ ॥ प्र॒जाका॑मश्चिन्वीत ॥ 108 ॥

प्रा॒जा॒प॒त्यो वा ए॒षो᳚-ऽग्निः । प्रा॒जा॒प॒त्याः प्र॒जाः । प्र॒जावा᳚-न्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ प॒शुका॑मश्चिन्वीत । स॒ञ्ज्ञानं॒-वाँ ए॒त-त्प॑शू॒नाम् । यदापः॑ ।

प॒शू॒नामे॒व स॒ज्ञान्ने॒ ऽग्निञ्चि॑नुते । प॒शु॒मा-न्भ॑वति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 109 ॥

वृष्टि॑कामश्चिन्वीत । आपो॒ वै वृष्टिः॑ । प॒र्जन्यो॒ वर्षु॑को भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ आ॒म॒या॒वी चि॑न्वीत । आपो॒ वै भे॑ष॒जम् । भे॒ष॒ज-मे॒वास्मै॑ करोति । सर्व॒मायु॑रेति ॥ अ॒भि॒चरग्ग्॑ श्चिन्वीत । वज्रो॒ वा आपः॑ ॥ 110 ॥

वज्र॑मे॒व भ्रातृ॑व्येभ्यः॒ प्रह॑रति । स्तृ॒णु॒त ए॑नम् ॥ तेज॑स्कामो॒ यश॑स्कामः ।

ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सका॑म-स्स्व॒र्गका॑मश्चिन्वीत । ए॒ता व॒द्वा वा᳚स्ति । याव॑दे॒तत् । याव॑दे॒वास्ति॑ । तदव॑रुन्धे ॥ तस्यै॒ तद्व्र॒तम् । वर्ष॑ति॒ न धा॑वेत् ॥ 111 ॥

अ॒मृतं॒-वाँ आपः॑ । अ॒मृत॒स्या-न॑न्तरित्यै ॥

नाफ्सु-मूत्र॑पुरी॒षङ्कु॑र्यात् । न निष्ठी॑वेत् । न वि॒वस॑न-स्स्नायात् । गुह्यो॒ वा ए॒षो᳚-ऽग्निः ।

ए॒तस्या॒ग्ने रन॑ति दाहाय ॥ न पु॑ष्करप॒र्णानि॒ हिर॑ण्यं॒-वाँ-ऽधि॒तिष्ठे᳚त् । ए॒तस्या॒ग्ने-रन॑भ्यारोहाय ॥ न कूर्म॒स्याश्ञी॑यात् ।

नोद॒कस्या॒-घातु॑का॒न्येन॑-मोद॒कानि॑ भवन्ति । अ॒घातु॑का॒ आपः॑ । य ए॒तम॒ग्निञ्चि॑नु॒ते । य उ॑चैनमे॒वं-वेँद॑ ॥ 112 ॥

(चि॒नु॒ते॒ - चि॒नु॒ते॒ - प्र॒जाका॑मश्चिन्वीत॒ - य ए॒वं-वेँदा - पो॑ - धावे॒ - दश्ञी॑याच्च॒त्वारि॑ च) (अ. 26)

अनुवाकं 27

इ॒मा नु॑क॒-म्भुव॑ना सीषधेम । इन्द्र॑श्च॒ विश्वे॑च दे॒वाः ॥ य॒ज्ञञ्च॑ नस्त॒न्वञ्च॑ प्र॒जाञ्च॑ । आ॒दि॒त्यैरिन्दः॑ स॒ह सी॑षधातु ॥

आ॒दि॒त्यैरिन्द्र॒-स्सग॑णो-म॒रुद्भिः॑ । अ॒स्माक॑-म्भूत्ववि॒ता त॒नूना᳚म् ॥ आप्ल॑वस्व॒ प्रप्ल॑वस्व । आ॒ण्डी भ॑व ज॒ मा मु॒हुः । सुखादीन्दुः॑ खनि॒धनाम् । प्रति॑मुञ्चस्व॒ स्वा-म्पु॒रम् ॥ 113 ॥

मरी॑चय-स्स्वायम्भु॒वाः । ये श॑री॒राण्य॑ कल्पयन्न् ।

ते ते॑ दे॒हङ्क॑ल्पयन्तु । मा च॑ ते॒ ख्या स्म॑ तीरिषत् ॥ उत्ति॑ष्ठत॒ मा स्व॑प्त । अ॒ग्नि-मि॑च्छद्ध्व॒-म्भार॑ताः । राज्ञ॒-स्सोम॑स्य तृ॒प्तासः॑ । सूर्ये॑ण स॒युजो॑षसः ॥ युवा॑ सु॒वासाः॒ परि॑वीत॒ आगा᳚त् । स उ॒ श्रेया᳚-न्भवति॒ जाय॑मानः । त-न्धीरा॑सः क॒वय॒ उन्न॑यन्ति । स्वा॒धियो॒ मन॑सा देव॒यन्तः॑ ॥

अ॒ष्टाच॑क्रा॒ नव॑द्वारा ॥ 114 ॥

दे॒वाना॒-म्पूर॑यो॒द्ध्या । तस्याग्ं॑ हिरण्म॑यः को॒शः । स्व॒र्गो लो॒को ज्योति॒षा ऽऽवृ॑तः ॥ यो वै ता᳚-म्ब्रह्म॑णो वे॒द । अ॒मृते॑नावृ॒ता-म्पु॑रीम् । तस्मै᳚ ब्रह्म च॑ ब्रह्मा॒ च । आ॒युः कीर्ति॑-म्प्र॒जान्द॑दुः ॥ वि॒भ्राज॑माना॒ग्ं॒ हरि॑णीम् । य॒शसा॑ सम्प॒रीवृ॑ताम् । पुरग्ं॑ हिरण्म॑यी-म्ब्र॒ह्मा ॥ 115 ॥

वि॒वेशा॑प॒राजि॑ता ॥ पराङ्गेत्य॑ (परांअत्य॑) ज्याम॒यी ।

पराङ्गेत्य॑ (परांअत्य॑) नाश॒की । इ॒ह चा॑मुत्र॑ चान्वे॒ति । वि॒द्वा-न्दे॑वासु॒रानु॑भ॒यान् ॥

यत्कु॑मा॒री म॒न्द्रय॑ते । य॒द्यो॒षिद्य-त्प॑ति॒व्रता᳚ । अरि॑ष्टं॒-यँत्किञ्च॑ क्रि॒यते᳚ ।

अ॒ग्नि-स्तदनु॑ वेधति ॥ अ॒शृता॑स-श्शृ॑तास॒श्च ॥ 116 ॥

य॒ज्वानो॒ ये-ऽप्य॑य॒ज्वनः॑ । स्व॑र्यन्तो॒ नापे᳚क्षन्ते ।

इन्द्र॑-म॒ग्निञ्च॑ ये वि॒दुः ॥ सिक॑ता इव सं॒यँन्ति॑ ।

र॒श्मिभिः॑-समु॒दीरि॑ताः । अ॒स्मा-ल्लो॒काद॑-मुष्मा॒च्च । ऋ॒षिभि॑-रदात्-पृ॒श्निभिः॑ ॥ अपे॑त॒ वीत॒ वि च॑ सर्प॒तातः॑ । ये-ऽत्र॒ स्थ पु॑रा॒णा ये च॒ नूत॑नाः ।

अहो॑भि-र॒द्भि-र॒क्तुभि॒-र्व्य॑क्तम् ॥ 117 ॥

य॒मो द॑दात्व-व॒सान॑मस्मै ॥ नृ मु॑णन्तु नृ पा॒त्वर्यः॑ । अ॒कृ॒ष्टा ये च॒ कृष्ट॑जाः । कु॒मारी॑षु क॒नीनी॑षु । जा॒रिणी॑षु च॒ ये हि॒ताः ॥ रेतः॑ पीता॒ आण्ड॑पीताः । अङ्गा॑रेषु च॒ ये हु॒ताः । उ॒भया᳚-न्पुत्र॑ पौत्र॒कान् । यु॒वे॒-ऽहं-यँ॒मराज॑गान् ॥ श॒तमिन्नु श॒रदो॒ अन्ति॑ देवा॒ यत्रा॑ नश्च॒क्रा ज॒रस॑-न्त॒नूना᳚म् । पु॒त्रासो॒ यत्र॑ पि॒तरो॒ भव॑न्ति॒ मा नो॑ म॒ध्या री॑रिष॒तायु॒र्गन्तोः᳚ ॥

अदो॒ यद्ब्रह्म॑ विल॒बम् । पि॒तृ॒णाञ्च॑ य॒मस्य॑ च ।

वरु॑ण॒-स्याश्वि॑नो-र॒ग्नेः । म॒रुता᳚ञ्च वि॒हाय॑साम् ॥

का॒म॒प्र॒यव॑ण-म्मे अस्तु । स ह्ये॑वास्मि॑ स॒नात॑नः । इति नाको ब्रह्मिश्रवो॑ रायो॒ धनम् । पु॒त्रानापो॑ दे॒वीरि॒हाहि॑ता ॥ 118 ॥

(पु॒रं - नव॑द्वारा - ब्र॒ह्मा - च - व्य॑क्तग्ं - श॒रदो॒-ऽष्टौ च॑) (अ. 27)

अनुवाकं 28

विशी᳚र्ष्णी॒-ङ्गृद्ध्र॑-शीर्ष्णीञ्च । अपेतो॑ निर्-ऋ॒तिग्ं ह॑थः । परिबाधग्ग् श्वे॑तकु॒क्षम् । नि॒जङ्घग्ं॑ शब॒लोद॑रम् ॥ स॒ तान्. वा॒च्याय॑या स॒ह । अग्ने॒ नाश॑य स॒न्दृशः॑ । ई॒र्ष्या॒सू॒ये बु॑भु॒क्षाम् । म॒न्यु-ङ्कृ॒त्या-ञ्च॑ दीधिरे । रथे॑न किग्ंशु॒काव॑ता । अग्ने॒ नाश॑य स॒न्दृशः॑ ॥ 119 ॥

(विशी᳚र्ष्णी॒-न्दश॑) (अ. 28)

अनुवाकं 29

प॒र्जन्या॑य॒ प्रगा॑यत । दि॒वस्पु॒त्राय॑ मी॒ढुषे᳚ । स नो॑ य॒वस॑मिच्छतु ॥ इ॒दं-वँचः॑ प॒र्जन्या॑य स्व॒राजे᳚ । हृ॒दो अ॒स्त्वन्त॑र॒न्त-द्यु॑योत ।

म॒यो॒भूर्वातो॑ वि॒श्वकृ॑ष्टय-स्सन्त्व॒स्मे । सु॒पि॒प्प॒ला ओष॑धी-र्दे॒वगो॑पाः ॥

यो गर्भ॒-मोष॑धीनाम् । गवा᳚ङ्कृ॒णोत्यर्व॑ताम् । प॒र्जन्यः॑ पुरु॒षीणा᳚म् ॥ 120 ॥

(प॒र्जन्या॑य॒ दश॑) (अ. 29)

अनुवाकं 30

पुन॑र्मामैत्विन्द्रि॒यम् । पुन॒रायुः॒ पुन॒र्भगः॑ । पुन॒-र्ब्राह्म॑ण-मैतु मा । पुन॒-र्द्रवि॑ण मैतु मा ॥ यन्मे॒-ऽद्य रेतः॑ पृथि॒वीमस्कान्॑ ।

यदोष॑धीर॒प्यस॑र॒-द्यदापः॑ । इ॒दन्त-त्पुन॒राद॑दे । दी॒र्घा॒यु॒त्वाय॒ वर्च॑से ॥ यन्मे॒ रेतः॒ प्रसि॑च्यते । यन्म॒ आजा॑यते॒ पुनः॑( ) । तेन॑ माम॒मृत॑-ङ्कुरु । तेन॑ सुप्र॒जस॑ङ्कुरु ॥ 121 ॥

(पुन॒र्द्वे च॑) (अ. 30)

अनुवाकं 31

अ॒द्भय-स्तिरो॒धा जा॑यत । तव॑ वैश्रव॒ण-स्स॑दा । तिरो॑ धेहि सप॒त्नान्नः॑ । ये अपो॒-ऽश्नन्ति॑ केच॒न ॥ त्वा॒ष्ट्री-म्मा॒यां-वँ᳚श्रव॒णः ।

रथग्ं॑ सहस्र॒ वन्धु॑रम् । पु॒रु॒श्च॒क्रग्ं सह॑स्राश्वम् । आस्था॒ याया॑हि नो ब॒लिम् ॥ यस्मै॑ भू॒तानि॑ ब॒लिमाव॑हन्ति । धन॒ङ्गावो॒ हस्ति॒ हिर॑ण्य॒मश्वान्॑ ॥ 122 ॥

असा॑म सुम॒तौ य॒ज्ञिय॑स्य । श्रिय॒-म्बिभ्र॒तो ऽन्न॑मुखीं-विँ॒राज᳚म् ॥ सु॒द॒र्॒श॒ने च॑ क्रौ॒ञ्चे च॑ । मै॒ना॒गे च॑ म॒हागि॑रौ । श॒तद्वा॒ट्टर॑गम॒न्ता (स॒तद्वा॒ट्टर॑गम॒न्ता) ।

स॒ग्ं॒हार्य॒-न्नग॑र॒-न्तव॑ ॥

इति मन्त्राः᳚ । कल्पो॑-ऽत ऊ॒र्ध्वम् ॥

यदि॒ बलि॒ग्ं॒ हरे᳚त् । हि॒र॒ण्य॒ना॒भये॑ वितु॒दये॑ कौबे॒राया॒य-म्ब॑लिः ॥ 123 ॥

सर्वभूताधिपतये न॑म इ॒ति । अथ बलिग्ं हृत्वोप॑तिष्ठे॒त ॥ क्ष॒त्र-ङ्क्ष॒त्रं-वैँ᳚श्रव॒णः । ब्राह्मणा॑ वय॒ग्ग्॒ स्मः ।

नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिग्ंसीः । अस्मा-त्प्रविश्यान्न॑मद्धी॒ति ॥ अथ तमग्नि-मा॑दधी॒त । यस्मिन्ने तत्कर्म प्र॑युञ्जी॒त ॥

ति॒रोधा॒ भूः । ति॒रोधा॒ भुवः॑ ॥ 124 ॥

ति॒रोधा॒-स्स्वः॑ । ति॒रोधा॒ भूर्भुव॒स्स्वः॑ ।

सर्वेषां-लोँकाना-माधिपत्ये॑ सीदे॒ति ॥ अथ तमग्नि॑-मिन्धी॒त । यस्मिन्ने तत्कर्म प्र॑युञ्जी॒त ॥ ति॒रोधा॒ भू-स्स्वाहा᳚ । ति॒रोधा॒ भुव॒-स्स्वाहा᳚ । ति॒रोधा॒-स्स्वः॑ स्वाहा᳚ । ति॒रोधा॒ भूर्भुव॒स्स्व॑स्स्वाहा᳚ ॥

यस्मिन्नस्य काले सर्वा आहुतीर्-हुता॑ भवे॒युः ॥ 125 ॥

अपि ब्राह्मण॑मुखी॒नाः । तस्मिन्नह्नः काले प्र॑युञ्जी॒त ।

परः॑ सु॒प्तज॑नाद्वे॒पि ॥ मा स्म प्रमाद्यन्त॑ माद्ध्या॒पयेत् । सर्वार्था᳚-स्सिद्ध्य॒न्ते । य ए॑वं-वेँ॒द । क्षुद्ध्य-न्निद॑मजा॒नताम् ।

सर्वार्था न॑ सिद्ध्य॒न्ते ॥ यस्ते॑ वि॒घातु॑को भ्रा॒ता ।

ममान्तर्-हृ॑दये॒ श्रितः ॥ 126 ॥

तस्मा॑ इ॒ममग्र॒ पिण्ड॑ञ्जुहोमि । स मे᳚-ऽर्था॒-न्मा विव॑धीत् । मयि॒ स्वाहा᳚ ॥ रा॒जा॒धि॒रा॒जाय॑ प्रसह्य सा॒हिने᳚ । नमो॑ व॒यं-वैँ᳚श्रव॒णाय॑ कुर्महे ।

स मे॒ कामा॒न् काम॒ कामा॑य॒ मह्य᳚म् । का॒मे॒श्व॒रो वै᳚श्रव॒णो द॑दातु । कु॒बे॒राय॑ वैश्रव॒णाय॑ । म॒हा॒रा॒जाय॒ नमः॑ । के॒तवो॒ अरु॑णासश्च ।

ऋ॒ष॒यो वात॑रश॒नाः । प्र॒ति॒ष्ठाग्ं श॒तधा॑ हि ।

स॒माहि॑तासो सहस्र॒धाय॑सम् । शि॒वा न॒-श्शन्त॑मा भवन्तु । दि॒व्या आप॒ ओष॑धयः । सु॒मृ॒डी॒का सर॑स्वति । मा ते॒ व्यो॑म स॒न्दृशि॑ ॥ 127 ॥

(अश्वा᳚न्-बलि॒-र्भुवो॑ - भवे॒युः - श्रित - श्च॑ स॒प्त च॑) (अ. 31)

अनुवाकं 32

संवँथ्सरमेत॑-द्व्रत॒ञ्चरेत् । द्वौ॑ वा मा॒सौ ॥ नियम-स्स॑मासे॒न ॥ तस्मि-न्नियम॑ विशे॒षाः । त्रिषवण-मुदको॑पस्प॒र्॒शी । चतुर्थ कालपान॑भक्त॒-स्स्यात् । अहरहर्वा भैक्ष॑मश्न॒यात् ।

औदुम्बरीभि-स्समिद्भि-रग्नि॑-म्परि॒चरेत् ।

पुनर्मा मैत्विन्द्रिय-मित्येतेना-ऽनु॑वाके॒न ।

उद्धृत परिपूताभिरद्भिः कार्य॑-ङ्कुर्वी॒त ॥ 128 ॥

अ॑सञ्च॒यवान् । अग्नये वायवे॑ सूर्या॒य । ब्रह्मणे प्र॑जाप॒तये । चन्द्रमसे न॑क्षत्रे॒भ्यः । ऋतुभ्य-स्संवँ॑थ्सरा॒य । वरुणा-यारुणायेति व्र॑तहो॒माः । प्र॒व॒र्ग्यव॑दादे॒शः । अरुणाः का᳚ण्ड ऋ॒षयः ॥ अरण्ये॑-ऽधीयी॒रन्न् । भद्रङ्कर्णेभिरिति द्वे॑ जपि॒त्वा ॥ 129 ॥

महानाम्नीभि-रुदकग्ं सग्ग्॑स्प॒र्श्य । तमाचा᳚र्यो द॒द्यात् । शिवान-श्शन्तमे-त्योषधी॑राल॒भते । सुमृडीके॑ति भू॒मिम् । एवम॑पव॒र्गे ।

धे॑नु-र्द॒क्षिणा । कग्ं संवाँस॑श्च क्षौ॒मम् । अन्य॑द्वा शु॒क्लम् । य॑था श॒क्ति वा । एवग्ग् स्वाद्ध्याय॑ धर्मे॒ण । अरण्ये॑-ऽधीयी॒त । तपस्वी पुण्यो भवति तपस्वी पु॑ण्यो भ॒वति ॥ 130 ॥

(कु॒र्वी॒त - ज॑पि॒त्वा - स्वाद्ध्याय॑धर्मे॒ण द्वे च॑) (अ. 32)

(भ॒द्रग्ग् - स्मृतिः॑ - साक॒जान्ना॒ - मक्ष्य- ति॑ता॒म्रा - ण्य॑त्युर्ध्वा॒क्ष - आरोगः - क्वेद - मग्निश्च - स॑हस्र॒वृत् - प॒वित्र॑वन्त॒ -आत॑नुष्वा॒ -ष्टयो॑नीं॒ - ँयो-ऽसा॒ - वथादित्य - स्यारोग-स्याथ वायो- रथाग्ने॒--र् दक्षिणपूर्वस्या - मि॑न्द्रघो॒षा व॒-आप॑मापां॒योँ॑-ऽपा - मापो॒ वै - चतु॑ष्टय्यो - जानुद॒घ्नी - म॒ग्नि-म्प्र॒णीये॒ - मा नु॑ कं॒ - ँविशी᳚र्ष्णीं - प॒र्जन्या॑य॒ - पुन॑ - र॒द्भ्यः -संवँथ्सर-न्द्वात्रिग्ं॑शत्)

(भ॒द्रं - ज्यो॒तिषा॒ - तस्मि-न्राजानं - क॒श्यपा᳚-थ्सहस्र॒वृदि॑यं॒- नपुग्ंस॑क - म॒ष्टयो॑नी॒ - मवपतन्ताना - मा॒यत॑नवा-न्भवति - स॒तो बन्धुं॒ - ता उ॑त्तर॒तो - वज्र॑मे॒व - पुन॑र्मामैतु

त्रि॒ग्ं॒शदु॑त्तरश॒तम्)

(भद्रं - तपस्वी पुण्यो भवति तपस्वी पु॑ण्यो भ॒वति)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके प्रथमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥