ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਆਰਣ੍ਯਕੇ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪ੍ਰਪਾਠਕਃ - ਅਰੁਣਕੇਤੁਕਚਯਨਂ
ਓ-ਨ੍ਨਮਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਗਣਪਤਯੇ ਨਮਃ,
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁਭ੍ਯੋ ਨਮਃ । ਹ॒ਰਿਃ॒ ਓਮ੍ ॥
ਅਨੁਵਾਕਂ 1
ਭ॒ਦ੍ਰ-ਙ੍ਕਰ੍ਣੇੑਭਿ-ਸ਼੍ਸ਼ृਣੁ॒ਯਾਮੑ ਦੇਵਾਃ ।
ਭ॒ਦ੍ਰ-ਮ੍ਪੑਸ਼੍ਯੇਮਾ॒ਕ੍षਭਿ॒-ਰ੍ਯਜੑਤ੍ਰਾਃ ।
ਸ੍ਥਿ॒ਰੈਰਙ੍ਗੈ᳚ਸ੍ਤੁष੍ਟੁ॒ਵਾਗ੍ਂ ਸੑਸ੍ਤ॒ਨੂਭਿਃੑ । ਵ੍ਯਸ਼ੇੑਮ ਦੇ॒ਵਹਿੑਤਂ॒-ਯਁਦਾਯੁਃੑ ॥
ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨ॒ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋੑ ਵृ॒ਦ੍ਧਸ਼੍ਰੑਵਾਃ ।
ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨਃੑ ਪੂ॒षਾ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਵੇੑਦਾਃ ।
ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨ॒ਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ष੍ਯੋ॒ ਅਰਿੑष੍ਟਨੇਮਿਃ ।
ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨੋ॒ ਬृਹ॒ਸ੍ਪਤਿੑ-ਰ੍ਦਧਾਤੁ ॥
ਆਪੑਮਾਪਾਮ॒ਪ-ਸ੍ਸਰ੍ਵਾਃ᳚ ।
ਅ॒ਸ੍ਮਾ-ਦ॒ਸ੍ਮਾ-ਦਿ॒ਤੋ-ऽਮੁਤਃੑ ॥ 1 ॥
ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾ॒ਯੁਸ਼੍ਚ॒ ਸੂਰ੍ਯੑਸ਼੍ਚ । ਸ॒ਹ ਸੑਞ੍ਚ-ਸ੍ਕ॒ਰਰ੍ਧਿੑਯਾ ॥ ਵਾ॒ਯ੍ਵਸ਼੍ਵਾੑ ਰਸ਼੍ਮਿ॒ਪਤੑਯਃ । ਮਰੀ᳚ਚ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨੋ॒ ਅਦ੍ਰੁੑਹਃ । ਦੇ॒ਵੀ-ਰ੍ਭੁੑਵਨ॒ ਸੂਵੑਰੀਃ । ਪੁ॒ਤ੍ਰ॒ਵ॒ਤ੍ਤ੍ਵਾਯੑ ਮੇ ਸੁਤ ॥ ਮਹਾਨਾਮ੍ਨੀ-ਰ੍ਮੑਹਾਮਾ॒ਨਾਃ । ਮ॒ਹ॒ਸੋ ਮੑਹਸ॒-ਸ੍ਸ੍ਵਃੑ ।
ਦੇ॒ਵੀਃ ਪੑਰ੍ਜਨ੍ਯ॒ ਸੂਵੑਰੀਃ । ਪੁ॒ਤ੍ਰ॒ਵ॒ਤ੍ਤ੍ਵਾਯੑ ਮੇ ਸੁਤ ॥ 2 ॥
ਅ॒ਪਾਸ਼੍ਨ੍ਯੁੑष੍ਣਿ-ਮ॒ਪਾ ਰਕ੍षਃੑ । ਅ॒ਪਾਸ਼੍ਨ੍ਯੁੑष੍ਣਿ-ਮ॒ਪਾ ਰਘ᳚ਮ੍ । ਅਪਾ᳚ਘ੍ਰਾ॒ਮਪੑ ਚਾ॒ਵਰ੍ਤਿ᳚ਮ੍ । ਅਪੑ ਦੇ॒ਵੀਰਿ॒ਤੋ ਹਿੑਤ ॥ ਵਜ੍ਰੑ-ਨ੍ਦੇ॒ਵੀਰਜੀੑਤਾਗ੍ਸ਼੍ਚ ।
ਭੁਵੑਨ-ਨ੍ਦੇਵ॒ਸੂਵੑਰੀਃ । ਆ॒ਦਿ॒ਤ੍ਯਾਨਦਿੑਤਿ-ਨ੍ਦੇ॒ਵੀਮ੍ । ਯੋਨਿੑਨੋਰ੍ਧ੍ਵ-ਮੁ॒ਦੀषੑਤ ॥ ਸ਼ਿ॒ਵਾ ਨ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਨ੍ਤੑਮਾ ਭਵਨ੍ਤੁ । ਦਿ॒ਵ੍ਯਾ ਆਪ॒ ਓषੑਧਯਃ( ) ।
ਸੁ॒ਮृ॒ਡੀ॒ਕਾ ਸਰੑਸ੍ਵਤਿ । ਮਾ ਤੇ॒ ਵ੍ਯੋੑਮ ਸ॒ਨ੍ਦृਸ਼ਿੑ ॥ 3 ॥
(ਅ॒ਮੁਤਃੑ - ਸੁ॒ - ਤੌषੑਧਯੋ॒ ਦ੍ਵੇ ਚੑ ) (ਅ. 1)
ਅਨੁਵਾਕਂ 2
ਸ੍ਮृਤਿਃੑ ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਕ੍षੑ-ਮੈਤਿ॒ਹ੍ਯ᳚ਮ੍ । ਅਨੁੑਮਾਨ-ਸ਼੍ਚਤੁष੍ਟ॒ਯਮ੍ । ਏ॒ਤੈਰਾਦਿੑਤ੍ਯ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵੈੑਰੇਵ॒ ਵਿਧਾ᳚ਸ੍ਯਤੇ ॥ ਸੂਰ੍ਯੋ॒ ਮਰੀੑਚਿ॒ਮਾਦੑਤ੍ਤੇ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾ᳚-ਦ੍ਭੁਵੑਨਾਦ॒ਧਿ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਾਕ ਵਿੑਸ਼ੇषੇ॒ਣ । ਸ੍ਮृ॒ਤ-ਙ੍ਕਾੑਲ ਵਿ॒ਸ਼ੇषੑਣਮ੍ ॥
ਨ॒ਦੀਵ॒ ਪ੍ਰਭੑਵਾ-ਤ੍ਕਾ॒ਚਿਤ੍ । ਅ॒ਕ੍षਯ੍ਯਾ᳚-ਥ੍ਸ੍ਯਨ੍ਦ॒ਤੇ ਯੑਥਾ ॥ 4 ॥
ਤਾਨ੍ਨਦ੍ਯੋ-ऽਭਿ ਸੑਮਾਯ॒ਨ੍ਤਿ । ਸੋ॒ਰੁ-ਸ੍ਸਤੀੑ ਨ ਨਿ॒ਵਰ੍ਤੑਤੇ ॥
ਏ॒ਵਨ੍ਨਾ॒ਨਾ ਸੑਮੁਤ੍ਥਾ॒ਨਾਃ । ਕਾ॒ਲਾ-ਸ੍ਸਂੑਵਁਥ੍ਸ॒ਰਗ੍ਗ੍ ਸ਼੍ਰਿੑਤਾਃ । ਅਣੁਸ਼ਸ਼੍ਚ ਮੑਹਸ਼॒ਸ਼੍ਚ । ਸਰ੍ਵੇੑ ਸਮਵ॒ਯਨ੍ਤ੍ਰਿੑ ਤਮ੍ ॥ ਸ ਤੈ᳚-ਸ੍ਸ॒ਰ੍ਵੈ-ਸ੍ਸੑਮਾਵਿ॒ष੍ਟਃ । ਊ॒ਰੁ-ਸ੍ਸੑਨ੍ਨ ਨਿ॒ਵਰ੍ਤੑਤੇ । ਅਧਿ ਸਂਵਁਥ੍ਸੑਰਂ-ਵਿਁ॒ਦ੍ਯਾਤ੍ ।
ਤਦੇਵੑ ਲਕ੍ष॒ਣੇ ॥ 5 ॥
ਅਣੁਭਿਸ਼੍ਚ ਮੑਹਦ੍ਭਿ॒ਸ਼੍ਚ । ਸ॒ਮਾਰੂੑਢਃ ਪ੍ਰ॒ਦृਸ਼੍ਯੑਤੇ । ਸਂਵਁਥ੍ਸਰਃ ਪ੍ਰੑਤ੍ਯਕ੍षੇ॒ਣ ।
ਨਾ॒ਧਿਸੑਤ੍ਤ੍ਵਃ ਪ੍ਰ॒ਦृਸ਼੍ਯੑਤੇ ॥ ਪ॒ਟਰੋੑ ਵਿਕ੍ਲਿੑਧਃ ਪਿ॒ਙ੍ਗਃ । ਏ॒ਤ-ਦ੍ਵੑਰੁਣ॒ ਲਕ੍षੑਣਮ੍ । ਯਤ੍ਰੈਤੑ-ਦੁਪ॒ਦृਸ਼੍ਯੑਤੇ । ਸ॒ਹਸ੍ਰੑ-ਨ੍ਤਤ੍ਰ॒ ਨੀਯੑਤੇ ॥
ਏਕਗ੍ਂ ਹਿ ਸ਼ਿਰੋ ਨਾੑਨਾ ਮੁ॒ਖੇ । ਕृ॒ਥ੍ਸ੍ਨ-ਨ੍ਤੑਦृਤ॒ ਲਕ੍षੑਣਮ੍ ॥ 6 ॥
ਉਭਯਤ-ਸ੍ਸਪ੍ਤੇ᳚ਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ॒ਣਿ । ਜ॒ਲ੍ਪਿਤੑ-ਨ੍ਤ੍ਵੇਵ॒ ਦਿਹ੍ਯੑਤੇ ॥
ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣੇ ਸਂਵਁੑਥ੍ਸਰ॒ਸ੍ਯ । ਦਕ੍षਿਣ ਵਾਮੑਯੋਃ ਪਾ॒ਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ । ਤਸ੍ਯੈ॒षਾ ਭਵੑਤਿ ॥ ਸ਼ੁ॒ਕ੍ਰ-ਨ੍ਤੇੑ ਅ॒ਨ੍ਯਦ੍ਯੑਜ॒ਤ-ਨ੍ਤੇੑ ਅ॒ਨ੍ਯਤ੍ ।
ਵਿषੁੑਰੂਪੇ॒ ਅਹੑਨੀ॒ ਦ੍ਯੌਰਿੑਵਾਸਿ । ਵਿਸ਼੍ਵਾ॒ ਹਿ ਮਾ॒ਯਾ ਅਵੑਸਿ ਸ੍ਵਧਾਵਃ । ਭ॒ਦ੍ਰਾ ਤੇੑ ਪੂषਨ੍ਨਿ॒ਹ ਰਾ॒ਤਿਰ॒ਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿੑ ॥
ਨਾਤ੍ਰ॒ ਭੁਵੑਨਮ੍ । ਨ ਪੂ॒षਾ । ਨ ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ ।
ਨਾਦਿਤ੍ਯ-ਸ੍ਸਂਵਁਥ੍ਸਰ ਏਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍षੇਣ ਪ੍ਰਿਯਤੑਮਂ-ਵਿਁ॒ਦ੍ਯਾਤ੍ । ਏਤਦ੍ਵੈ ਸਂਵਁਥ੍ਸਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਤੑਮਗ੍ਂ ਰੂ॒ਪਮ੍ । ਯੋ-ऽਸ੍ਯ ਮਹਾਨਰ੍ਥ ਉਤ੍ਪਥ੍ਸ੍ਯਮਾੑਨੋ ਭ॒ਵਤਿ । ਇਦ-ਮ੍ਪੁਣ੍ਯ-ਙ੍ਕੁੑਰੁष੍ਵੇ॒ਤਿ । ਤਮਾਹਰੑਣ-ਨ੍ਦ॒ਦ੍ਯਾਤ੍ ॥ 7 ॥
(ਯ॒ਥਾ॒ - ਲ॒ਕ੍ष॒ਣ - ऋੑਤੁ॒ਲਕ੍षੑਣਂ॒ - ਭੁਵੑਨਗ੍ਂ ਸ॒ਪ੍ਤ ਚੑ) (ਅ. 2)
ਅਨੁਵਾਕਂ 3
ਸਾ॒ਕ॒ਞ੍ਜਾਨਾਗ੍ਂੑ ਸ॒ਪ੍ਤਥੑਮਾਹੁ-ਰੇਕ॒ਜਮ੍ । षਡੁੑਦ੍ਯ॒ਮਾ ऋषੑਯੋ ਦੇਵ॒ਜਾ ਇਤਿੑ ।
ਤੇषਾੑਮਿ॒ष੍ਟਾਨਿ॒ ਵਿਹਿੑਤਾਨਿ ਧਾਮ॒ਸ਼ਃ । ਸ੍ਥਾ॒ਤ੍ਰੇ ਰੇੑਜਨ੍ਤੇ॒ ਵਿਕृੑਤਾਨਿ ਰੂਪ॒ਸ਼ਃ ॥ ਕੋਨੁੑ ਮਰ੍ਯਾ॒ ਅਮਿੑਥਿਤਃ । ਸਖਾ॒ ਸਖਾੑਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਜਹਾੑਕੋ ਅ॒ਸ੍ਮਦੀੑषਤੇ ॥
ਯਸ੍ਤਿ॒ਤ੍ਯਾਜੑ ਸਖਿ॒ਵਿਦ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਖਾੑਯਮ੍ ।
ਨ ਤਸ੍ਯੑ ਵਾ॒ਚ੍ਯਪਿੑ ਭਾ॒ਗੋ ਅੑਸ੍ਤਿ ।
ਯਦੀਗ੍ਂੑ ਸ਼ृ॒ਣੋਤ੍ਯ॒ਲਕਗ੍ਂੑ ਸ਼ृਣੋਤਿ ॥ 8 ॥
ਨ ਹਿ ਪ੍ਰ॒ਵੇਦੑ ਸੁਕृ॒ਤਸ੍ਯ॒ ਪਨ੍ਥਾ॒ਮਿਤਿੑ ॥
ऋ॒ਤੁਰ੍-ऋੑਤੁਨਾ ਨੁ॒ਦ੍ਯਮਾੑਨਃ ।
ਵਿਨੑਨਾਦਾ॒ਭਿਧਾੑਵਃ । षष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਗ੍ਂਸ਼ੑਕਾ ਵ॒ਲ੍ਗਾਃ ।
ਸ਼ੁ॒ਕ੍ਲਕृੑष੍ਣੌ ਚ॒ षਾष੍ਟਿੑਕੌ ॥
ਸਾ॒ਰਾ॒ਗ॒ਵ॒ਸ੍ਤ੍ਰੈ-ਰ੍ਜ॒ਰਦੑਕ੍षਃ ।
ਵ॒ਸ॒ਨ੍ਤੋ ਵਸੁੑਭਿ-ਸ੍ਸ॒ਹ । ਸਂ॒ਵਁ॒ਥ੍ਸ॒ਰਸ੍ਯੑ ਸਵਿ॒ਤੁਃ । ਪ੍ਰੈ॒ष॒ਕृ-ਤ੍ਪ੍ਰੑਥ॒ਮ-ਸ੍ਸ੍ਮृੑਤਃ ॥ ਅ॒ਮੂਨਾ॒ਦਯੑ-ਤੇਤ੍ਯ॒ਨ੍ਯਾਨ੍ ॥ 9 ॥
ਅ॒ਮੂਗ੍ਸ਼੍ਚੑ ਪਰਿ॒ਰਕ੍षੑਤਃ । ਏ॒ਤਾ ਵਾ॒ਚਃ ਪ੍ਰੑਯੁਜ੍ਯ॒ਨ੍ਤੇ । ਯਤ੍ਰੈ ਤੑਦੁਪ॒ਦृਸ਼੍ਯੑਤੇ ॥ ਏ॒ਤਦੇ॒ਵ ਵਿੑਜਾਨੀ॒ਯਾਤ੍ । ਪ੍ਰ॒ਮਾਣੑ-ਙ੍ਕਾਲ॒ਪਰ੍ਯੑਯੇ । ਵਿ॒ਸ਼ੇ॒ष॒ਣ-ਨ੍ਤੁੑ ਵਕ੍ष੍ਯਾ॒ਮਃ । ऋ॒ਤੂਨਾ᳚-ਨ੍ਤਨ੍ਨਿ॒ਬੋਧੑਤ ॥ ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਾਸਾੑ ਰੁਦ੍ਰ॒ਗਣਃ । ਗ੍ਰੀ॒ष੍ਮੇਣਾੑਵਰ੍ਤ॒ਤੇ ਸੑਹ ।
ਨਿ॒ਜਹੑ-ਨ੍ਪृਥਿੑਵੀਗ੍ਂ ਸ॒ਰ੍ਵਾਮ੍ ॥ 10 ॥
ਜ੍ਯੋ॒ਤਿषਾ᳚ ऽਪ੍ਰਤਿ॒ਖ੍ਯੇਨੑ ਸਃ ॥ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵ॒ਰੂ॒ਪਾਣਿੑ ਵਾਸਾ॒ਗ੍ਂ॒ਸਿ । ਆ॒ਦਿ॒ਤ੍ਯਾਨਾ᳚-ਨ੍ਨਿ॒ਬੋਧੑਤ । ਸਂਵਁਥ੍ਸਰੀਣੑ-ਙ੍ਕਰ੍ਮ॒ਫਲਮ੍ । ਵਰ੍षਾਭਿ-ਰ੍ਦੑਦਤਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਹ ॥ ਅਦੁਃਖੋੑ ਦੁਃਖ ਚੑਕ੍षੁਰਿ॒ਵ । ਤਦ੍ਮਾੑ ਪੀਤ ਇਵ॒ ਦृਸ਼੍ਯੑਤੇ । ਸ਼ੀਤੇਨਾ᳚ ਵ੍ਯਥੑਯਨ੍ਨਿ॒ਵ । ਰੁ॒ਰੁਦੑਕ੍ष ਇਵ॒ ਦृਸ਼੍ਯੑਤੇ ॥ ਹ੍ਲਾਦਯਤੇ᳚ ਜ੍ਵਲੑਤਸ਼੍ਚੈ॒ਵ ।
ਸ਼ਾ॒ਮ੍ਯਤੑਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ॒ ਚਕ੍षੁੑषੀ । ਯਾਵੈ ਪ੍ਰਜਾ ਭ੍ਰਗ੍ਗ੍ੑਸ਼੍ਯ॒ਨ੍ਤੇ । ਸਂਵਁਥ੍ਸਰਾਤ੍ਤਾ ਭ੍ਰਗ੍ਗ੍ੑਸ਼੍ਯ॒ਨ੍ਤੇ ॥ ਯਾਃ॒ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠ॒ਨ੍ਤਿ । ਸਂਵਁਥ੍ਸਰੇ ਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠ॒ਨ੍ਤਿ । ਵ॒ਰ੍॒षਾਭ੍ਯੑ ਇਤ੍ਯ॒ਰ੍ਥਃ ॥ 11 ॥
(ਸ਼ृ॒ਣੋ॒ - ਤ੍ਯ॒ਨ੍ਯਾਨ੍ਥ੍ - ਸ॒ਰ੍ਵਾ - ਮੇ॒ਵ षਟ੍ਚੑ) (ਅ. 3)
ਅਨੁਵਾਕਂ 4
ਅਕ੍षਿੑਦੁਃ॒ਖੋਤ੍ਥਿੑਤਸ੍ਯੈ॒ਵ । ਵਿ॒ਪ੍ਰਸੑਨ੍ਨੇ ਕ॒ਨੀਨਿੑਕੇ । ਆਙ੍ਕ੍ਤੇ ਚਾਦ੍ਗੑਣ-ਨ੍ਨਾ॒ਸ੍ਤਿ । ऋ॒ਭੂਣਾ᳚-ਨ੍ਤਨ੍ਨਿ॒ਬੋਧੑਤ ॥ ਕ॒ਨ॒ਕਾ॒ਭਾਨਿੑ ਵਾਸਾ॒ਗ੍ਂ॒ਸਿ । ਅ॒ਹਤਾੑਨਿ ਨਿ॒ਬੋਧੑਤ ।
ਅਨ੍ਨਮਸ਼੍ਰ੍ਨੀਤੑ ਮृਜ੍ਮੀ॒ਤ । ਅ॒ਹਂ-ਵੋਁੑ ਜੀਵ॒ਨਪ੍ਰੑਦਃ ॥ ਏ॒ਤਾ ਵਾ॒ਚਃ ਪ੍ਰੑਯੁਜ੍ਯ॒ਨ੍ਤੇ ।
ਸ਼॒ਰਦ੍ਯੑਤ੍ਰੋਪ॒ ਦृਸ਼੍ਯੑਤੇ ॥ 12 ॥
ਅਭਿਧੂਨ੍ਵਨ੍ਤੋ-ऽਭਿਘ੍ਨੑਨ੍ਤ ਇ॒ਵ । ਵਾ॒ਤਵੑਨ੍ਤੋ ਮ॒ਰੁਦ੍ਗੑਣਾਃ ॥ ਅਮੁਤੋ ਜੇਤੁਮਿषੁਮੁੑਖਮਿ॒ਵ । ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਾ-ਸ੍ਸਹ ਦੑਦृਸ਼ੇ॒ ਹ । ਅਪਦ੍ਧ੍ਵਸ੍ਤੈ-ਰ੍ਵਸ੍ਤਿਵੑਰ੍ਣੈਰਿ॒ਵ । ਵਿ॒ਸ਼ਿ॒ਖਾਸਃੑ ਕਪ॒ਰ੍ਦਿਨਃ ॥ ਅਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਯੋਥ੍ਸ੍ਯੑਮਾਨ॒ਸ੍ਯ । ਕृ॒ਦ੍ਧਸ੍ਯੇੑਵ॒ ਲੋਹਿੑਨੀ । ਹੇਮਤਸ਼੍ਚਕ੍षੁੑषੀ ਵਿ॒ਦ੍ਯਾਤ੍ । ਅ॒ਕ੍ष੍ਣਯੋਃ᳚, ਕ੍षਿਪ॒ਣੋਰਿੑਵ ॥ 13 ॥
ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ष-ਨ੍ਦੇਵੑਲੋਕੇ॒षੁ । ਮ॒ਨੂਨਾੑਮੁਦ॒ਕ-ਙ੍ਗृੑਹੇ । ਏ॒ਤਾ ਵਾ॒ਚਃ ਪ੍ਰੑਵਦ॒ਨ੍ਤੀਃ । ਵੈ॒ਦ੍ਯੁਤੋੑ ਯਾਨ੍ਤਿ॒ ਸ਼ੈਸ਼ਿੑਰੀਃ ॥ ਤਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿਃ ਪਵੑਮਾਨਾ॒ ਅਨ੍ਵੈ᳚ਕ੍षਤ । ਇ॒ਹ ਜੀੑਵਿ॒ਕਾਮ-ਪੑਰਿਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨ੍ । ਤਸ੍ਯੈ॒षਾ ਭਵੑਤਿ ॥ ਇ॒ਹੇਹ ਵਃੑ ਸ੍ਵਤ॒ਪਸਃ । ਮਰੁੑਤ॒-ਸ੍ਸੂਰ੍ਯੑਤ੍ਵਚਃ । ਸ਼ਰ੍ਮੑ ਸ॒ਪ੍ਰਥਾ॒ ਆਵृੑਣੇ ॥ 14 ॥
(ਦृਸ਼੍ਯੑਤ - ਇ॒ਵਾ - ਵृੑਣੇ) (ਅ. 4)
ਅਨੁਵਾਕਂ 5
ਅਤਿੑ ਤਾ॒ਮ੍ਰਾਣਿੑ ਵਾਸਾ॒ਗ੍ਂ॒ਸਿ । ਅ॒ष੍ਟਿਵੑਜ੍ਰਿ ਸ਼॒ਤਘ੍ਨਿੑ ਚ ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾ ਵਿਪ੍ਰੑਹਰ॒ਨ੍ਤਿ । ਅ॒ਗ੍ਨਿਜਿੑਹ੍ਵ ਅ॒ਸਸ਼੍ਚੑਤ ॥ ਨੈਵ ਦੇਵੋੑ ਨ ਮ॒ਰ੍ਤ੍ਯਃ । ਨ ਰਾਜਾ ਵੑਰੁਣੋ॒ ਵਿਭੁਃ । ਨਾਗ੍ਨਿ-ਰ੍ਨੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਨ ਪੑਵਮਾ॒ਨਃ । ਮਾ॒ਤृਕ੍ਕੑਚ੍ਚ ਨ॒ ਵਿਦ੍ਯੑਤੇ ॥ ਦਿ॒ਵ੍ਯਸ੍ਯੈਕਾ॒ ਧਨੁੑਰਾਰ੍ਤ੍ਨਿਃ ।
ਪृ॒ਥਿ॒ਵ੍ਯਾਮਪੑਰਾ ਸ਼੍ਰਿ॒ਤਾ ॥ 15 ॥
ਤਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਮ੍ਰਿੑਰੂਪੇ॒ਣ । ਧ॒ਨੁਰ੍ਜ੍ਯਾੑ-ਮਛਿ॒ਨਥ੍ਸ੍ਵੑਯਮ੍ ॥ ਤਦਿੑਨ੍ਦ੍ਰ॒ਧਨੁੑਰਿਤ੍ਯ॒ਜ੍ਯਮ੍ । ਅ॒ਭ੍ਰਵੑਰ੍ਣੇषੁ॒ ਚਕ੍षੑਤੇ । ਏਤਦੇਵ ਸ਼ਂਯੋਁ-ਰ੍ਬਾਰ੍ਹੑਸ੍ਪਤ੍ਯ॒ਸ੍ਯ । ਏ॒ਤ-ਦ੍ਰੁੑਦ੍ਰਸ੍ਯ॒ ਧਨੁਃ ॥ ਰੁ॒ਦ੍ਰਸ੍ਯੑ ਤ੍ਵੇਵ॒ ਧਨੁੑਰਾਰ੍ਤ੍ਨਿਃ । ਸ਼ਿਰ॒ ਉਤ੍ਪਿੑਪੇष ।
ਸ ਪ੍ਰੑਵ॒ਰ੍ਗ੍ਯੋੑ-ऽਭਵਤ੍ । ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਯ-ਸ੍ਸਪ੍ਰੑਵ॒ਰ੍ਗ੍ਯੇਣੑ ਯ॒ਜ੍ਞੇਨ॒ ਯਜੑਤੇ ।
ਰੁ॒ਦ੍ਰਸ੍ਯ॒ ਸ ਸ਼ਿਰਃ॒ ਪ੍ਰਤਿੑਦਧਾਤਿ । ਨੈਨਗ੍ਂੑ ਰੁ॒ਦ੍ਰ ਆਰੁੑਕੋ ਭਵਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ 16 ॥
(ਸ਼੍ਰਿ॒ਤਾ - ਯਜੑਤੇ॒ ਤ੍ਰੀਣਿੑ ਚ) (ਅ. 5)
ਅਨੁਵਾਕਂ 6
ਅ॒ਤ੍ਯੂ॒ਰ੍ਧ੍ਵਾ॒ਕ੍षੋ-ऽਤਿੑਰਸ਼੍ਚਾਤ੍ । ਸ਼ਿਸ਼ਿੑਰਃ ਪ੍ਰ॒ਦृਸ਼੍ਯੑਤੇ ।
ਨੈਵ ਰੂਪ-ਨ੍ਨੑ ਵਾਸਾ॒ਗ੍ਂ॒ਸਿ । ਨ ਚਕ੍षੁਃੑ ਪ੍ਰਤਿ॒ਦृਸ਼੍ਯੑਤੇ ॥ ਅ॒ਨ੍ਯੋਨ੍ਯ॒-ਨ੍ਤੁ ਨੑ ਹਿਗ੍ਗ੍ਸ੍ਰਾ॒ਤਃ । ਸ॒ਤ ਸ੍ਤੑ-ਦ੍ਦੇਵ॒ਲਕ੍षੑਣਮ੍ । ਲੋਹਿਤੋ-ऽਕ੍ष੍ਣਿ ਸ਼ਾੑਰਸ਼ੀ॒ਰ੍ष੍ਣਿਃ ।
ਸੂ॒ਰ੍ਯਸ੍ਯੋੑਦਯ॒ਨ-ਮ੍ਪ੍ਰੑਤਿ ॥ ਤ੍ਵ-ਙ੍ਕਰੋषਿੑ ਨ੍ਯਞ੍ਜ॒ਲਿਕਾਮ੍ । ਤ੍ਵ॒-ਙ੍ਕਰੋੑषਿ ਨਿ॒ਜਾਨੁੑਕਾਮ੍ ॥ 17 ॥
ਨਿਜਾਨੁਕਾਮੇ᳚ ਨ੍ਯਞ੍ਜ॒ਲਿਕਾ । ਅਮੀ ਵਾਚ-ਮੁਪਾਸੑਤਾਮਿ॒ਤਿ ॥
ਤਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵ ऋਤਵੋੑ ਨਮ॒ਨ੍ਤੇ । ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਕਰਤ੍ਵਾ-ਤ੍ਪ੍ਰੑਪੁਰੋ॒ਧਾਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੑ ਆਪ੍ਨੋ॒ਤਿ । ਯ ਏੑਵਂ-ਵੇਁ॒ਦ ।
ਸ ਖਲੁ ਸਂਵਁਥ੍ਸਰ ਏਤੈ-ਸ੍ਸੇਨਾਨੀੑਭਿ-ਸ੍ਸ॒ਹ ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਸਰ੍ਵਾਨ੍-ਕਾਮਾਨੑਭਿਵ॒ਹਤਿ । ਸ ਦ੍ਰ॒ਫ੍ਸਃ ।
ਤਸ੍ਯੈ॒षਾ ਭਵੑਤਿ ॥ 18 ॥
ਅਵੑ ਦ੍ਰ॒ਫ੍ਸੋ ਅਗ੍ਂੑਸ਼॒ਮਤੀੑਮਤਿष੍ਠਤ੍ । ਇ॒ਯਾ॒ਨਃ ਕृ॒ष੍ਣੋ ਦ॒ਸ਼ਭਿਃੑ ਸ॒ਹਸ੍ਰੈਃ᳚ ।
ਆਵ॒ਰ੍ਤ-ਮਿਨ੍ਦ੍ਰ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਚ੍ਯਾ॒ ਧਮੑਨ੍ਤਮ੍ । ਉਪਸ੍ਨੁਹਿ ਤ-ਨ੍ਨृਮਣਾ-ਮਥੑਦ੍ਰਾਮਿ॒ਤਿ ॥ ਏਤਯੈ ਵੇਨ੍ਦ੍ਰ-ਸ੍ਸਲਾ ਵृੑਕ੍ਯਾ ਸ॒ਹ । ਅਸੁਰਾ-ਨ੍ਪੑਰਿਵृ॒ਸ਼੍ਚਤਿ । ਪृਥਿੑਵ੍ਯ॒ਗ੍ਂ॒ ਸ਼ੁਮੑਤੀ । ਤਾਮ॒ਨ੍ਵ-ਵੑਸ੍ਥਿਤ-ਸ੍ਸਂਵਁਥ੍ਸ॒ਰੋ ਦਿ॒ਵਞ੍ਚੑ ।
ਨੈਵਂ-ਵਿਁਦੁषਾ-ऽऽਚਾਰ੍ਯਾ᳚-ਨ੍ਤੇਵਾ॒ਸਿਨੌ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਮੈ᳚ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯਾ॒ਤਾਮ੍ । ਯੋ ਦ੍ਰੁ॒ਹ੍ਯਤਿ । ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੇ ਸ੍ਵੑਰ੍ਗਾ-ਲ੍ਲੋ॒ਕਾਤ੍ । ਇਤ੍ਯਤੁ ਮੑਣ੍ਡਲਾ॒ਨਿ । ਸੂਰ੍ਯ ਮਣ੍ਡਲਾ᳚ ਨ੍ਯਾਖ੍ਯਾ॒ਯਿਕਾਃ । ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਗ੍ਂਸੑਨਿਰ੍ਵ॒ਚਨਾਃ ॥ 19 ॥
(ਨਿ॒ਜਾਨੁੑਕਾਂ॒ - ਭਵੑਤਿ - ਦ੍ਰੁਹ੍ਯਾ॒ਤਾ-ਮ੍ਪਞ੍ਚੑ ਚ) (ਅ. 6)
ਅਨੁਵਾਕਂ 7
ਆਰੋਗੋ ਭ੍ਰਾਜਃ ਪਟਰਃੑ ਪਤ॒ਙ੍ਗਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਣਰੋ ਜ੍ਯੋਤਿषੀਮਾਨ੍ੑ. ਵਿਭਾ॒ਸਃ । ਤੇ ਅਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਵਮਾੑਤਪ॒ਨ੍ਤਿ । ਊਰ੍ਜ-ਨ੍ਦੁਹਾਨਾ ਅਨਪਸ੍ਫੁਰੑਨ੍ਤ ਇ॒ਤਿ ॥ ਕਸ਼੍ਯੑਪੋ-ऽष੍ਟ॒ਮਃ । ਸ ਮਹਾਮੇਰੁ-ਨ੍ਨੑ ਜਹਾ॒ਤਿ । ਤਸ੍ਯੈ॒षਾ ਭਵੑਤਿ ॥ ਯਤ੍ਤੇ॒ ਸ਼ਿਲ੍ਪੑ-ਙ੍ਕਸ਼੍ਯਪ ਰੋਚ॒ਨਾਵੑਤ੍ । ਇ॒ਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਾਵੑ-ਤ੍ਪੁष੍ਕ॒ਲ-ਞ੍ਚਿ॒ਤ੍ਰਭਾੑਨੁ ।
ਯਸ੍ਮਿ॒-ਨ੍ਥ੍ਸੂਰ੍ਯਾ॒ ਅਰ੍ਪਿੑਤਾ-ਸ੍ਸ॒ਪ੍ਤ ਸਾ॒ਕਮ੍ ॥ 20 ॥
ਤਸ੍ਮਿ-ਨ੍ਰਾਜਾਨ-ਮਧਿਵਿਸ਼੍ਰਯੇੑਮਮਿ॒ਤਿ ॥ ਤੇ ਅਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵੇ ਕਸ਼੍ਯਪਾ-ਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿੑ--ਰ੍ਲਭ॒ਨ੍ਤੇ । ਤਾਨ੍ਥ੍ਸੋਮਃ ਕਸ਼੍ਯਪਾਦਧਿੑ ਨਿਰ੍ਧ॒ਮਤਿ । ਭ੍ਰਸ੍ਤਾ ਕਰ੍ਮ ਕृੑਦਿਵੈ॒ਵਮ੍ ॥
ਪ੍ਰਾਣੋ ਜੀਵਾਨੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯੑ ਜੀਵਾ॒ਨਿ । ਸਪ੍ਤ ਸ਼ੀਰ੍षੑਣ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਃ ।
ਸੂਰ੍ਯਾ ਇੑਤ੍ਯਾਚਾ॒ਰ੍ਯਾਃ ॥ ਅਪਸ਼੍ਯਮਹ ਮੇਤਾਨ੍-ਥ੍ਸਪ੍ਤ ਸੂ᳚ਰ੍ਯਾਨਿ॒ਤਿ । ਪਞ੍ਚਕਰ੍ਣੋੑ ਵਾਥ੍ਸ੍ਯਾ॒ਯਨਃ । ਸਪ੍ਤਕਰ੍ਣੑਸ਼੍ਚ ਪ੍ਲਾ॒ਕ੍षਿਃ ॥ 21 ॥
ਆਨੁਸ਼੍ਰਵਿਕ ਏਵ ਨੌ ਕਸ਼੍ਯੑਪ ਇ॒ਤਿ । ਉਭੌੑ ਵੇਦ॒ਯਿਤੇ ।
ਨ ਹਿ ਸ਼ੇਕੁਮਿਵ ਮਹਾਮੇੑਰੁ-ਙ੍ਗ॒ਨ੍ਤੁਮ੍ ॥
ਅਪਸ਼੍ਯਮਹਮੇਤ-ਥ੍ਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲ-ਮ੍ਪਰਿਵੑਰ੍ਤਮਾ॒ਨਮ੍ ।
ਗਾ॒ਰ੍ਗ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾੑਣਤ੍ਰਾ॒ਤਃ । ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ ਮੑਹਾਮੇ॒ਰੁਮ੍ । ਏਕੑਞ੍ਚਾਜ॒ਹਤਮ੍ ॥ ਭ੍ਰਾਜਪਟਰ ਪਤੑਙ੍ਗਾ ਨਿ॒ਹਨੇ । ਤਿष੍ਠਨ੍ਨਾੑਤਪ॒ਨ੍ਤਿ । ਤਸ੍ਮਾੑਦਿ॒ਹ ਤਪ੍ਤ੍ਰਿੑ ਤਪਾਃ ॥ 22 ॥
ਅ॒ਮੁਤ੍ਰੇ॒ਤਰੇ । ਤਸ੍ਮਾੑਦਿ॒ਹਾ ਤਪ੍ਤ੍ਰਿੑ ਤਪਾਃ ॥ ਤੇषਾੑਮੇषਾ॒ ਭਵੑਤਿ ॥ ਸ॒ਪ੍ਤ ਸੂਰ੍ਯਾ॒ ਦਿਵ॒-ਮਨੁ॒ ਪ੍ਰਵਿੑष੍ਟਾਃ । ਤਾਨ॒ਨ੍ਵੇਤਿੑ ਪ॒ਥਿਭਿੑ-ਰ੍ਦਕ੍षਿ॒ਣਾਵਾਨ੍ੑ । ਤੇ ਅਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵੇ ਘृਤਮਾੑਤਪ॒ਨ੍ਤਿ । ਊਰ੍ਜ-ਨ੍ਦੁਹਾਨਾ ਅਨਪਸ੍ਫੁਰੑਨ੍ਤ ਇ॒ਤਿ ॥
ਸਪ੍ਤਰ੍ਤ੍ਵਿਜ-ਸ੍ਸੂਰ੍ਯਾ ਇੑਤ੍ਯਾਚਾ॒ਰ੍ਯਾਃ ॥ ਤੇषਾੑਮੇषਾ॒ ਭਵੑਤਿ ॥
ਸ॒ਪ੍ਤ ਦਿਸ਼ੋ॒ ਨਾਨਾੑ ਸੂਰ੍ਯਾਃ ॥ 23 ॥
ਸ॒ਪ੍ਤ ਹੋਤਾੑਰ ऋ॒ਤ੍ਵਿਜਃੑ । ਦੇਵਾ ਆਦਿਤ੍ਯਾੑ ਯੇ ਸ॒ਪ੍ਤ ।
ਤੇਭਿ-ਸ੍ਸੋਮਾਭੀ ਰਕ੍षੑਣ ਇ॒ਤਿ ॥ ਤਦੑਪ੍ਯਾਮ੍ਨਾ॒ਯਃ । ਦਿਗ੍ਭ੍ਰਾਜ ऋਤੂ᳚ਨ੍ ਕਰੋ॒ਤਿ ॥ ਏਤੑਯੈਵਾ॒ਵृਤਾ ऽऽਸਹਸ੍ਰਸੂਰ੍ਯਤਾਯਾ ਇਤਿ ਵੈੑਸ਼ਮ੍ਪਾ॒ਯਨਃ ॥ ਤਸ੍ਯੈ॒षਾ ਭਵੑਤਿ ॥
ਯਦ੍ਦ੍ਯਾਵੑ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਤੇ ਸ਼॒ਤਗ੍ਂ ਸ਼॒ਤ-ਮ੍ਭੂਮੀਃ᳚ । ਉ॒ਤ ਸ੍ਯੁਃ ।
ਨ ਤ੍ਵਾੑ ਵਜ੍ਰਿਨ੍-ਥ੍ਸ॒ਹਸ੍ਰ॒ਗ੍ਂ॒ ਸੂਰ੍ਯਾਃ᳚ ॥ 24 ॥
ਅਨੁ ਨ ਜਾਤਮष੍ਟ ਰੋਦੑਸੀ ਇ॒ਤਿ ॥ ਨਾਨਾ ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਵਾ-ਦृਤੂਨਾ-ਨ੍ਨਾਨਾੑ ਸੂਰ੍ਯ॒ਤ੍ਵਮ੍ ॥ ਅष੍ਟੌ ਤੁ ਵ੍ਯਵਸਿੑਤਾ ਇ॒ਤਿ ॥ ਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲਾ-ਨ੍ਯष੍ਟਾੑਤ ਊ॒ਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ॥
ਤੇषਾੑਮੇषਾ॒ ਭਵੑਤਿ ॥ ਚਿ॒ਤ੍ਰ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਾਨਾ॒-ਮੁਦੑਗਾ॒ਦਨੀੑਕਮ੍ । ਚਕ੍षੁੑ-ਰ੍ਮਿ॒ਤ੍ਰਸ੍ਯ॒ ਵਰੁੑਣਸ੍ਯਾ॒ਗ੍ਨੇਃ । ਆ-ऽਪ੍ਰਾ॒ ਦ੍ਯਾਵਾੑ ਪृਥਿ॒ਵੀ ਅ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਮ੍ ।
ਸੂਰ੍ਯ ਆਤ੍ਮਾ ਜਗਤਸ੍ਤਸ੍ਥੁੑषਸ਼੍ਚੇ॒ਤਿ ॥ 25 ॥
(ਸਾ॒ਕਂ - ਪ੍ਲਾ॒ਕ੍षਿ - ਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਰਿੑਤਪਾ॒ - ਨਾਨਾੑਸੂਰ੍ਯਾਃ॒ - ਸੂਰ੍ਯਾ॒ - +ਨਵੑ ਚ) (ਅ. 7)
ਅਨੁਵਾਕਂ 8
ਕ੍ਵੇਦਮਭ੍ਰੑ-ਨ੍ਨਿਵਿ॒ਸ਼ਤੇ । ਕ੍ਵਾਯਗ੍ਂੑ ਸਂਵਁਥ੍ਸ॒ਰੋ ਮਿੑਥਃ । ਕ੍ਵਾਹਃ ਕ੍ਵੇਯ-ਨ੍ਦੇੑਵ ਰਾ॒ਤ੍ਰੀ । ਕ੍ਵ ਮਾਸਾ ऋੑਤਵ॒-ਸ਼੍ਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ॥ ਅਰ੍ਧਮਾਸਾੑ ਮੁਹੂ॒ਰ੍ਤਾਃ । ਨਿਮੇषਾਸ੍ਤੁੑਟਿਭਿਃ॒ (ਨਿਮੇषਾਸ੍ਤ੍ਰੑਟਿਭਿਃ॒) ਸਹ । ਕ੍ਵੇਮਾ ਆਪੋ ਨਿੑਵਿਸ਼॒ਨ੍ਤੇ । ਯ॒ਦੀਤੋੑ ਯਾਨ੍ਤਿ॒ ਸਮ੍ਪ੍ਰੑਤਿ ॥ ਕਾਲਾ ਅਫ੍ਸੁ ਨਿੑਵਿਸ਼॒ਨ੍ਤੇ । ਆ॒ਪ-ਸ੍ਸੂਰ੍ਯੇੑ ਸ॒ਮਾਹਿੑਤਾਃ ॥ 26 ॥
ਅਭ੍ਰਾ᳚ਣ੍ਯ॒ਪਃ ਪ੍ਰੑਪਦ੍ਯ॒ਨ੍ਤੇ । ਵਿ॒ਦ੍ਯੁਥ੍ਸੂਰ੍ਯੇੑ ਸ॒ਮਾਹਿੑਤਾ ॥ ਅਨਵਰ੍ਣੇ ਇੑਮੇ ਭੂ॒ਮੀ । ਇ॒ਯਞ੍ਚਾੑਸੌ ਚ॒ ਰੋਦੑਸੀ ॥ ਕਿਗ੍ਗ੍ ਸ੍ਵਿਦਤ੍ਰਾਨ੍ਤੑਰਾ ਭੂ॒ਤਮ੍ । ਯੇ॒ਨੇਮੇ ਵਿੑਧृਤੇ॒ ਉਭੇ ।
ਵਿ॒ष੍ਣੁਨਾੑ ਵਿਧृੑਤੇ ਭੂ॒ਮੀ । ਇ॒ਤਿ ਵੑਥ੍ਸਸ੍ਯ॒ ਵੇਦੑਨਾ ॥
ਇਰਾੑਵਤੀ ਧੇਨੁ॒ਮਤੀ॒ ਹਿ ਭੂ॒ਤਮ੍ । ਸੂ॒ਯ॒ਵ॒ਸਿਨੀ॒ ਮਨੁੑषੇ ਦਸ਼॒ਸ੍ਯੇ᳚ ॥ 27 ॥
ਵ੍ਯੑष੍ਟਭ੍ਨਾ॒-ਦ੍ਰੋਦੑਸੀ॒ ਵਿष੍ਣੑਵੇ॒ਤੇ । ਦਾ॒ਧਰ੍ਥੑ ਪृਥਿ॒ਵੀ-ਮ॒ਭਿਤੋੑ ਮ॒ਯੂਖੈਃ᳚ ॥
ਕਿਨ੍ਤ-ਦ੍ਵਿष੍ਣੋ ਰ੍ਬਲੑਮਾ॒ਹੁਃ । ਕਾ॒ ਦੀਪ੍ਤਿਃੑ ਕਿ-ਮ੍ਪ॒ਰਾਯੑਣਮ੍ ।
ਏਕੋੑ ਯ॒ਦ੍ਧਾ-ਰੑਯ ਦ੍ਦੇ॒ਵਃ । ਰੇ॒ਜਤੀੑ ਰੋਦ॒ਸੀ ਉੑਭੇ ॥ ਵਾਤਾਦ੍ਵਿष੍ਣੋ-ਰ੍ਬੑਲ ਮਾ॒ਹੁਃ । ਅ॒ਕ੍षਰਾ᳚-ਦ੍ਦੀਪ੍ਤਿ॒ ਰੁਚ੍ਯੑਤੇ । ਤ੍ਰਿ॒ਪਦਾ॒ਦ੍ਧਾਰੑਯ-ਦ੍ਦੇ॒ਵਃ । ਯਦ੍ਵਿष੍ਣੋੑਰੇਕ॒-ਮੁਤ੍ਤੑਮਮ੍ ॥ 28 ॥
ਅ॒ਗ੍ਨਯੋੑ ਵਾਯੑਵਸ਼੍ਚੈ॒ਵ । ਏ॒ਤਦੑਸ੍ਯ ਪ॒ਰਾਯੑਣਮ੍ ॥ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾ ਪੑਰ-ਮ੍ਮृ॒ਤ੍ਯੁਮ੍ । ਅ॒ਵਮੑ-ਮ੍ਮਦ੍ਧ੍ਯ॒ਮਞ੍ਚੑਤੁਮ੍ । ਲੋ॒ਕਞ੍ਚ॒ ਪੁਣ੍ਯੑਪਾਪਾ॒ਨਾਮ੍ ।
ਏ॒ਤ-ਤ੍ਪृੑਚ੍ਛਾਮਿ॒ ਸਮ੍ਪ੍ਰੑਤਿ ॥ ਅ॒ਮੁਮਾੑਹੁਃ ਪੑਰ-ਮ੍ਮृ॒ਤ੍ਯੁਮ੍ । ਪ॒ਵਮਾੑਨ-ਨ੍ਤੁ॒ ਮਦ੍ਧ੍ਯੑਮਮ੍ । ਅ॒ਗ੍ਨਿਰੇ॒ਵਾਵੑਮੋ ਮृ॒ਤ੍ਯੁਃ । ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮਾ᳚-ਸ਼੍ਚਤੁ॒ਰੁਚ੍ਯੑਤੇ ॥ 29 ॥
ਅ॒ਨਾ॒ਭੋ॒ਗਾਃ ਪੑਰ-ਮ੍ਮृ॒ਤ੍ਯੁਮ੍ । ਪਾ॒ਪਾ-ਸ੍ਸਂੑਯਁਨ੍ਤਿ॒ ਸਰ੍ਵੑਦਾ । ਆਭੋਗਾਸ੍ਤ੍ਵੇਵੑ ਸਂਯਁ॒ਨ੍ਤਿ । ਯ॒ਤ੍ਰ ਪੁੑਣ੍ਯਕृ॒ਤੋ ਜੑਨਾਃ ॥ ਤਤੋੑ ਮ॒ਦ੍ਧ੍ਯਮੑਮਾਯ॒ਨ੍ਤਿ । ਚ॒ਤੁਮੑਗ੍ਨਿਞ੍ਚ॒ ਸਮ੍ਪ੍ਰੑਤਿ ॥ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾੑ ਪਾਪ॒ਕृਤਃ । ਯ॒ਤ੍ਰ ਯਾੑਤਯ॒ਤੇ ਯੑਮਃ । ਤ੍ਵਨ੍ਨਸ੍ਤ--ਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ-ਨ੍ਪ੍ਰਬ੍ਰੂ॒ਹਿ । ਯ॒ਦਿ ਵੇ᳚ਤ੍ਥਾ-ऽਸ॒ਤੋ ਗृੑਹਾਨ੍ ॥ 30 ॥
ਕ॒ਸ਼੍ਯਪਾੑ ਦੁਦਿੑਤਾ-ਸ੍ਸੂ॒ਰ੍ਯਾਃ । ਪਾ॒ਪਾਨ੍ਨਿੑਰ੍ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ॒ ਸਰ੍ਵੑਦਾ ।
ਰੋਦਸ੍ਯੋਰਨ੍ਤੑ-ਰ੍ਦੇਸ਼ੇ॒षੁ । ਤਤ੍ਰ ਨ੍ਯਸ੍ਯਨ੍ਤੇੑ ਵਾਸ॒ਵੈਃ ॥
ਤੇ ऽਸ਼ਰੀਰਾਃ ਪ੍ਰੑਪਦ੍ਯ॒ਨ੍ਤੇ ।
ਯ॒ਥਾ ऽਪੁੑਣ੍ਯਸ੍ਯ॒ ਕਰ੍ਮੑਣਃ । ਅਪਾ᳚ਣ੍ਯ॒ਪਾਦੑ ਕੇਸ਼ਾ॒ਸਃ । ਤ॒ਤ੍ਰ ਤੇੑ-ऽਯੋਨਿ॒ਜਾ ਜੑਨਾਃ ॥ ਮृਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਮृਤ੍ਯੁ-ਮਾੑਪਦ੍ਯ॒ਨ੍ਤੇ । ਅ॒ਦ੍ਯਮਾੑਨਾ-ਸ੍ਸ੍ਵ॒ਕਰ੍ਮੑਭਿਃ ॥ 31 ॥
ਆਸ਼ਾਤਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਮੑਯ ਇ॒ਵ । ਤਤਃ ਪੂਯਨ੍ਤੇੑ ਵਾਸ॒ਵੈਃ ॥
ਅਪੈੑਤ-ਮ੍ਮृ॒ਤ੍ਯੁ-ਞ੍ਜੑਯਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ । ਸ ਖਲ੍ਵੈਵਂੑ-ਵਿਁਦ੍ਬ੍ਰਾ॒ਹ੍ਮਣਃ । ਦੀ॒ਰ੍ਘਸ਼੍ਰੁੑਤ੍ਤਮੋ॒ ਭਵੑਤਿ । ਕਸ਼੍ਯੑਪ॒ਸ੍ਯਾਤਿੑਥਿ॒-ਸ੍ਸਿਦ੍ਧਗੑਮਨ॒-ਸ੍ਸਿਦ੍ਧਾਗੑਮਨਃ ॥
ਤਸ੍ਯੈ॒षਾ ਭਵੑਤਿ ॥ ਆਯਸ੍ਮਿਨ᳚-ਥ੍ਸ॒ਪ੍ਤ ਵਾੑਸ॒ਵਾਃ ।
ਰੋਹੑਨ੍ਤਿ ਪੂ॒ਰ੍ਵ੍ਯਾੑ ਰੁਹਃੑ ॥ 32 ॥
ऋषਿੑਰ੍ਹ ਦੀਰ੍ਘ॒ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਤੑਮਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਘਰ੍ਮੋ ਅਤਿੑਥਿਰਿ॒ਤਿ ॥
ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਪਸ਼੍ਯੑਕੋ ਭ॒ਵਤਿ । ਯਥ੍ਸਰ੍ਵ-ਮ੍ਪਰਿਪਸ਼੍ਯਤੀੑਤਿ ਸੌ॒ਕ੍ष੍ਮ੍ਯਾਤ੍ ॥ ਅਥਾਗ੍ਨੇੑਰष੍ਟਪੁੑਰੁष॒ਸ੍ਯ । ਤਸ੍ਯੈ॒षਾ ਭਵੑਤਿ ॥ ਅਗ੍ਨੇ॒ ਨਯੑ ਸੁ॒ਪਥਾੑ ਰਾ॒ਯੇ ਅ॒ਸ੍ਮਾਨ੍ ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾੑਨਿ ਦੇਵ ਵ॒ਯੁਨਾੑਨਿ ਵਿ॒ਦ੍ਵਾਨ੍ । ਯੁ॒ਯੋ॒ਦ੍ਧ੍ਯੑਸ੍ਮ-ਜ੍ਜੁੑਹੁਰਾ॒ਣਮੇਨਃੑ । ਭੂਯਿष੍ਠਾਨ੍ਤੇ ਨਮ ਉਕ੍ਤਿਂ-ਵਿਁੑਧੇਮੇ॒ਤਿ ॥ 33 ॥
ਸ॒ਮਾਹਿੑਤਾ - ਦਸ਼॒ਸ੍ਯੇੑ - ਉਤ੍ਤੑਮ॒-ਮੁਚ੍ਯੑਤੇ-ਗृਹਾਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਵ॒ਕਰ੍ਮੑਭਿਃ-ਪੂ॒ਰ੍ਵ੍ਯਾੑ ਰੁਹੑ-ਇ॒ਤਿ) (ਅ. 8)
ਅਨੁਵਾਕਂ 9
ਅਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਜਾਤੑਵੇਦਾ॒ਸ਼੍ਚ । ਸਹੋਜਾ ਅੑਜਿਰਾ॒ਪ੍ਰਭੁਃ । ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰੋ ਨੑਰ੍ਯਾਪਾ॒ਸ਼੍ਚ । ਪ॒ਙ੍ਕ੍ਤਿਰਾੑਧਾਸ਼੍ਚ॒ ਸਪ੍ਤੑਮਃ ।
ਵਿਸਰ੍ਪੇ ਵਾष੍ਟੑਮੋ-ऽਗ੍ਨੀ॒ਨਾਮ੍ । ਏਤੇ-ऽष੍ਟੌ ਵਸਵਃ, ਕ੍षਿੑਤਾ ਇ॒ਤਿ ॥ ਯਥਰ੍ਤ੍ਵੇ-ਵਾਗ੍ਨੇ-ਰਰ੍ਚਿਰ੍ਵਰ੍ਣੑ ਵਿਸ਼ੇ॒षਾਃ ।
ਨੀਲਾਰ੍ਚਿਸ਼੍ਚ ਪੀਤਕਾ᳚ਰ੍ਚਿਸ਼੍ਚੇ॒ਤਿ ॥ ਅਥ ਵਾਯੋ-ਰੇਕਾਦਸ਼-ਪੁਰੁषਸ੍ਯੈਕਾਦਸ਼ੑਸ੍ਤ੍ਰੀਕ॒ਸ੍ਯ ॥
ਪ੍ਰਭ੍ਰਾਜਮਾਨਾ ਵ੍ਯੑਵਦਾ॒ਤਾਃ ॥ 34 ॥
ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਾਸੁੑਕਿ ਵੈ॒ਦ੍ਯੁਤਾਃ । ਰਜਤਾਃ ਪਰੁੑषਾ-ਸ਼੍ਸ਼੍ਯਾ॒ਮਾਃ ।
ਕਪਿਲਾ ਅੑਤਿਲੋ॒ਹਿਤਾਃ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਾ ਅਵਪੑਤਨ੍ਤਾ॒ਸ਼੍ਚ । ਵੈਦ੍ਯੁਤ ਇੑਤ੍ਯੇਕਾ॒ਦਸ਼ ॥ ਨੈਨਂ-ਵੈਁਦ੍ਯੁਤੋੑ ਹਿਨ॒ਸ੍ਤਿ । ਯ ਏੑਵਂ-ਵੇਁ॒ਦ ॥ ਸ ਹੋਵਾਚ ਵ੍ਯਾਸਃ ਪਾੑਰਾਸ਼॒ਰ੍ਯਃ ।
ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਵਧਮੇਵਾਹ-ਮ੍ਮृਤ੍ਯੁਮੈ᳚ਚ੍ਛਮਿ॒ਤਿ ॥
ਨ ਤ੍ਵਕਾੑਮਗ੍ਂ ਹ॒ਨ੍ਤਿ ॥ 35 ॥
ਯ ਏੑਵਂ-ਵੇਁ॒ਦ ॥ ਅਥ ਗੑਨ੍ਧਰ੍ਵ॒ਗਣਾਃ । ਸ੍ਵਾਨ॒ ਭ੍ਰਾਟ੍ । ਅਙ੍ਘਾੑਰਿ॒-ਰ੍ਬਮ੍ਭਾੑਰਿਃ । ਹਸ੍ਤ॒-ਸ੍ਸੁਹੑਸ੍ਤਃ । ਕृਸ਼ਾੑਨੁ-ਰ੍ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਾਵੑਸੁਃ । ਮੂਰ੍ਧਨ੍ਵਾਨ੍-ਥ੍ਸੂ᳚ਰ੍ਯਵ॒ਰ੍ਚਾਃ ।
ਕृਤਿਰਿਤ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ ਗੑਨ੍ਧਰ੍ਵ॒ਗਣਾਃ ॥ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਮੑਹਾਦੇ॒ਵਾਃ । ਰਸ਼੍ਮਯਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾੑ ਗਰ॒ਗਿਰਃ ॥ 36 ॥
ਨੈਨ-ਙ੍ਗਰੋੑ ਹਿਨ॒ਸ੍ਤਿ । ਯ ਏੑਵਂ-ਵੇਁ॒ਦ ॥ ਗੌ॒ਰੀ ਮਿੑਮਾਯ ਸਲਿ॒ਲਾਨਿ॒ ਤਕ੍षੑਤੀ । ਏਕੑਪਦੀ ਦ੍ਵਿ॒ਪਦੀ॒ ਸਾ ਚਤੁੑष੍ਪਦੀ । ਅ॒ष੍ਟਾਪੑਦੀ॒ ਨਵੑਪਦੀ ਬਭੂ॒ਵੁषੀ᳚ । ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍षਰਾ ਪਰਮੇ ਵ੍ਯੋੑਮਨ੍ਨਿ॒ਤਿ ॥ ਵਾਚੋੑ ਵਿਸ਼ੇ॒षਣਮ੍ ॥
ਅਥ ਨਿਗਦੑਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ॒ਤਾਃ । ਤਾਨਨੁਕ੍ਰੑਮਿष੍ਯਾ॒ਮਃ ॥
ਵ॒ਰਾਹਵਃੑ-ਸ੍ਵਤ॒ਪਸਃ ॥ 37 ॥
ਵਿ॒ਦ੍ਯੁ-ਨ੍ਮੑਹਸੋ॒ ਧੂਪੑਯਃ । ਸ਼੍ਵਾਪਯੋ ਗृਹਮੇਧਾ᳚ਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯੇ॒ਤੇ । ਯੇ॒ ਚੇਮੇ-ऽਸ਼ਿੑਮਿਵਿ॒ਦ੍ਵਿषਃ ॥ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਾ-ਸ੍ਸਪ੍ਤ ਪृਥਿਵੀਮਭਿਵੑਰ੍ष॒ਨ੍ਤਿ ।
ਵृष੍ਟਿੑਭਿਰਿ॒ਤਿ । ਏਤਯੈਵ ਵਿਭਕ੍ਤਿ ਵਿੑਪਰੀ॒ਤਾਃ । ਸ॒ਪ੍ਤਭਿ॒ਰ੍ਵਾਤੈੑ ਰੁਦੀ॒ਰਿਤਾਃ । ਅਮੂਂ-ਲੋਁਕਾ-ਨਭਿਵੑਰ੍ष॒ਨ੍ਤਿ । ਤੇषਾੑਮੇषਾ॒ ਭਵੑਤਿ ॥ ਸ॒ਮਾ॒ਨ-ਮੇ॒ਤਦੁਦੑਕਮ੍ ॥ 38 ॥
ਉ॒ਚ੍ਚੈਤ੍ਯੑਵ॒ ਚਾਹੑਭਿਃ । ਭੂਮਿੑ-ਮ੍ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯਾ॒ ਜਿਨ੍ਵੑਨ੍ਤਿ ।
ਦਿਵ-ਞ੍ਜਿਨ੍ਵਨ੍-ਤ੍ਯਗ੍ਨੑਯ ਇ॒ਤਿ ॥ ਯਦਕ੍षੑਰ-ਮ੍ਭੂ॒ਤਕृੑਤਮ੍ ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇੑ ਦੇਵਾ ਉ॒ਪਾਸੑਤੇ । ਮ॒ਹਰ੍षਿੑਮਸ੍ਯ ਗੋ॒ਪ੍ਤਾਰ᳚ਮ੍ । ਜ॒ਮਦੑਗ੍ਨਿ॒-ਮਕੁੑਰ੍ਵਤ ॥ ਜ॒ਮਦੑਗ੍ਨਿ॒-ਰਾਪ੍ਯਾੑਯਤੇ । ਛਨ੍ਦੋੑਭਿ-ਸ਼੍ਚਤੁਰੁਤ੍ਤ॒ਰੈਃ । ਰਾਜ੍ਞ॒-ਸ੍ਸੋਮੑਸ੍ਯ ਤृ॒ਪ੍ਤਾਸਃੑ ॥ 39 ॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਾ ਵੀ॒ਰ੍ਯਾੑਵਤਾ । ਸ਼ਿ॒ਵਾ ਨਃੑ ਪ੍ਰ॒ਦਿਸ਼ੋ॒ ਦਿਸ਼ਃੑ ॥ ਤਚ੍ਛਂ॒ਯੋਁਰਾ ਵृੑਣੀਮਹੇ । ਗਾ॒ਤੁਂ-ਯਁ॒ਜ੍ਞਾਯੑ । ਗਾ॒ਤੁਂ-ਯਁ॒ਜ੍ਞਪੑਤਯੇ । ਦੈਵੀ᳚ ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿਰੑਸ੍ਤੁ ਨਃ ।
ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ-ਰ੍ਮਾਨੁੑषੇਭ੍ਯਃ । ਊ॒ਰ੍ਧ੍ਵ-ਞ੍ਜਿੑਗਾਤੁ ਭੇष॒ਜਮ੍ ।
ਸ਼ਨ੍ਨੋੑ ਅਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿ॒ਪਦੇ᳚ । ਸ਼ਞ੍ਚਤੁੑष੍ਪਦੇ ॥
ਸੋਮਪਾ(3) ਅਸੋਮਪਾ(3) ਇਤਿ ਨਿਗਦੑਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ॒ਤਾਃ ॥ 40 ॥
(ਵ੍ਯ॒ਵ॒ਦਾ॒ਤਾ - ਹ॒ਨ੍ਤਿ - ਗੑਰ॒ਗਿਰ - ਸ੍ਤ॒ਪਸ - ਉਦੑਕਂ - ਤृਪ੍ਤਾਸ॒ - ਸ਼੍ਵਤੁੑष੍ਪਦ॒ ਏਕੑ-ਞ੍ਚ) (ਅ. 9)
ਅਨੁਵਾਕਂ 10
ਸ॒ਹ॒ਸ੍ਰ॒ਵृਦਿੑਯ-ਮ੍ਭੂ॒ਮਿਃ । ਪ॒ਰਂ-ਵ੍ਯੋਁੑਮ ਸ॒ਹਸ੍ਰੑਵृਤ੍ । ਅ॒ਸ਼੍ਵਿਨਾੑ ਭੁਜ੍ਯੂੑ ਨਾਸ॒ਤ੍ਯਾ । ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਸ੍ਯੑ ਜਗ॒ਤਸ੍ਪੑਤੀ ॥ ਜਾਯਾ ਭੂਮਿਃ ਪੑਤਿਰ੍ਵ੍ਯੋ॒ਮ । ਮਿ॒ਥੁਨੑਨ੍ਤਾ ਅ॒ਤੁਰ੍ਯੑਥੁਃ । ਪੁਤ੍ਰੋ ਬृਹਸ੍ਪੑਤੀ ਰੁ॒ਦ੍ਰਃ । ਸ॒ਰਮਾੑ ਇਤਿੑ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁ॒ਮਮ੍ ॥ ਸ਼ੁ॒ਕ੍ਰਂ-ਵਾਁੑਮ॒ਨ੍ਯਦ੍ਯੑਜ॒ਤਂ-ਵਾਁੑਮ॒ਨ੍ਯਤ੍ । ਵਿषੁੑਰੂਪੇ॒ ਅਹੑਨੀ॒ ਦ੍ਯੌਰਿੑਵ ਸ੍ਥਃ ॥ 41 ॥
ਵਿਸ਼੍ਵਾ॒ ਹਿ ਮਾ॒ਯਾ ਅਵੑਥ-ਸ੍ਸ੍ਵਧਾਵਨ੍ਤੌ । ਭ॒ਦ੍ਰਾ ਵਾ᳚-ਮ੍ਪੂषਣਾਵਿ॒ਹ ਰਾ॒ਤਿਰੑਸ੍ਤੁ ॥ ਵਾਸਾ᳚ਤ੍ਯੌ ਚਿ॒ਤ੍ਰੌ ਜਗੑਤੋ ਨਿ॒ਧਾਨੌ᳚ । ਦ੍ਯਾਵਾੑਭੂਮੀ ਚ॒ਰਥਃੑ ਸ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਖਾੑਯੌ ।
ਤਾਵ॒ਸ਼੍ਵਿਨਾੑ ਰਾ॒ਸਭਾ᳚ਸ਼੍ਵਾ॒ ਹਵੑ-ਮ੍ਮੇ । ਸ਼ੁ॒ਭ॒ਸ੍ਪ॒ਤੀ॒ ਆ॒ਗਤਗ੍ਂੑ ਸੂ॒ਰ੍ਯਯਾੑ ਸ॒ਹ ॥ ਤ੍ਯੁਗ੍ਰੋੑ ਹ ਭੁ॒ਜ੍ਯੁ-ਮੑਸ਼੍ਵਿਨੋਦ ਮੇ॒ਘੇ । ਰ॒ਯਿਨ੍ਨ ਕਸ਼੍ਚਿੑ-ਨ੍ਮਮृ॒ਵਾਁ(2) ਅਵਾੑਹਾਃ । ਤਮੂੑਹਥੁ-ਰ੍ਨੌ॒ਭਿਰਾ᳚ਤ੍ਮ॒ਨ੍-ਵਤੀੑਭਿਃ ।
ਅ॒ਨ੍ਤ॒ਰਿ॒ਕ੍ष॒ ਪ੍ਰੁਡ੍ਭਿ॒ਰ-ਪੋੑਦਕਾਭਿਃ ॥ 42 ॥
ਤਿ॒ਸ੍ਰਃ, ਕ੍षਪ॒ਸ੍ਤ੍ਰਿਰਹਾੑ ऽਤਿ॒ਵ੍ਰਜੑਦ੍ਭਿਃ । ਨਾਸੑਤ੍ਯਾ ਭੁ॒ਜ੍ਯੁਮੂੑਹਥੁਃ ਪਤ॒ਙ੍ਗੈਃ । ਸ॒ਮੁ॒ਦ੍ਰਸ੍ਯ॒ ਧਨ੍ਵੑਨ੍ਨਾ॒ਰ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯੑ ਪਾ॒ਰੇ । ਤ੍ਰਿ॒ਭੀ ਰਥੈ᳚-ਸ਼੍ਸ਼॒ਤਪੑਦ੍ਭਿ॒-ष੍षਡੑਸ਼੍ਵੈਃ ॥ ਸ॒ਵਿ॒ਤਾਰਂ॒-ਵਿਁਤੑਨ੍ਵਨ੍ਤਮ੍ । ਅਨੁੑਬਦ੍ਧ੍ਨਾਤਿ ਸ਼ਾਮ੍ਬ॒ਰਃ । ਆਪਪੂਰ੍षਂ-ਬੑਰਸ਼੍ਚੈ॒ਵ ।
ਸ॒ਵਿਤਾੑ ऽਰੇਪ॒ਸੋੑ ऽਭਵਤ੍ ॥ ਤ੍ਯਗ੍ਂ ਸੁਤृਪ੍ਤਂ-ਵਿਁੑਦਿਤ੍ਵੈ॒ਵ । ਬ॒ਹੁਸੋੑਮ ਗਿ॒ਰਂ-ਵਁੑਸ਼ੀ ॥ 43 ॥
ਅਨ੍ਵੇਤਿ ਤੁਗ੍ਰੋ ਵੑਕ੍ਰਿਯਾ॒ਨ੍ਤਮ੍ । ਆਯਸੂਯਾਨ੍-ਥ੍ਸੋਮੑਤृਫ੍ਸੁ॒षੁ ॥
ਸ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮ-ਸ੍ਤਮੋ᳚ਦ੍ਯੋ-ऽਤ੍ਯੋ॒ਤਃ । ਵਾਚੋ ਗਾਃ ਪਿੑਪਾਤਿ॒ ਤਤ੍ ।
ਸ ਤਦ੍ਗੋਭਿ-ਸ੍ਸ੍ਤਵਾ᳚ ऽਤ੍ਯੇਤ੍ਯ॒ਨ੍ਯੇ । ਰ॒ਕ੍षਸਾੑ ऽਨਨ੍ਵਿ॒ਤਾਸ਼੍ਚੑ ਯੇ ॥ ਅ॒ਨ੍ਵੇਤਿ॒ ਪਰਿੑਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ॒-ऽਸ੍ਤਃ । ਏ॒ਵਮੇ॒ਤੌ ਸ੍ਥੋੑ ਅਸ਼੍ਵਿਨਾ । ਤੇ ਏ॒ਤੇ ਦ੍ਯੁਃੑ ਪृਥਿ॒ਵ੍ਯੋਃ । ਅਹੑਰਹ॒-ਰ੍ਗਰ੍ਭੑਨ੍ਦਧਾਥੇ ॥ 44 ॥
ਤਯੋੑ ਰੇ॒ਤੌ ਵ॒ਥ੍ਸਾ ਵੑਹੋਰਾ॒ਤ੍ਰੇ । ਪृ॒ਥਿ॒ਵ੍ਯਾ ਅਹਃੑ । ਦਿ॒ਵੋ ਰਾਤ੍ਰਿਃੑ । ਤਾ ਅਵਿੑਸृष੍ਟੌ । ਦਮ੍ਪੑਤੀ ਏ॒ਵ ਭੑਵਤਃ ॥ ਤਯੋੑ ਰੇ॒ਤੌ ਵ॒ਥ੍ਸੌ । ਅ॒ਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚਾੑ-ਦਿ॒ਤ੍ਯਸ਼੍ਚੑ । ਰਾ॒ਤ੍ਰੇਰ੍ਵ॒ਥ੍ਸਃ । ਸ਼੍ਵੇ॒ਤ ਆੑਦਿ॒ਤ੍ਯਃ । ਅਹ੍ਨੋ॒-ऽਗ੍ਨਿਃ ॥ 45 ॥
ਤਾ॒ਮ੍ਰੋ ਅੑਰੁ॒ਣਃ । ਤਾ ਅਵਿੑਸृष੍ਟੌ । ਦਮ੍ਪੑਤੀ ਏ॒ਵ ਭੑਵਤਃ ॥ ਤਯੋੑ ਰੇ॒ਤੌ ਵ॒ਥ੍ਸੌ । ਵृ॒ਤ੍ਰਸ਼੍ਚੑ ਵੈਦ੍ਯੁ॒ਤਸ਼੍ਚੑ । ਅ॒ਗ੍ਨੇਰ੍ਵृ॒ਤ੍ਰਃ । ਵੈ॒ਦ੍ਯੁਤੑ ਆਦਿ॒ਤ੍ਯਸ੍ਯੑ ।
ਤਾ ਅਵਿੑਸृष੍ਟੌ । ਦਮ੍ਪੑਤੀ ਏ॒ਵ ਭੑਵਤਃ ॥ ਤਯੋੑ ਰੇ॒ਤੌ ਵ॒ਥ੍ਸੌ ॥ 46 ॥
ਉ॒ष੍ਮਾ ਚੑ ਨੀਹਾ॒ਰਸ਼੍ਚੑ । ਵृ॒ਤ੍ਰਸ੍ਯੋ॒ष੍ਮਾ । ਵੈ॒ਦ੍ਯੁ॒ਤਸ੍ਯੑ ਨੀਹਾ॒ਰਃ । ਤੌ ਤਾਵੇ॒ਵ ਪ੍ਰਤਿੑਪਦ੍ਯੇਤੇ ॥ ਸੇਯਗ੍ਂ ਰਾਤ੍ਰੀੑ ਗ॒ਰ੍ਭਿਣੀੑ ਪੁ॒ਤ੍ਰੇਣ॒ ਸਂਵਁੑਸਤਿ ।
ਤਸ੍ਯਾ॒ ਵਾ ਏ॒ਤਦੁ॒ਲ੍ਬਣ᳚ਮ੍ । ਯਦ੍ਰਾਤ੍ਰੌੑ ਰ॒ਸ਼੍ਮਯਃੑ । ਯਥਾ॒ ਗੋਰ੍ਗ॒ਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾੑ ਉ॒ਲ੍ਬਣ᳚ਮ੍ । ਏ॒ਵਮੇ॒ਤਸ੍ਯਾੑ ਉ॒ਲ੍ਬਣ᳚ਮ੍ ॥ ਪ੍ਰਜਯਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਜਯਾ ਚ ਪਸ਼ੁਭਿੑਸ਼੍ਚ ਭ॒ਵਤਿ ।
ਯ ਏੑਵਂ-ਵੇਁ॒ਦ । ਏਤਮੁਦ੍ਯਨ੍ਤ-ਮਪਿਯੑਨ੍ਤਞ੍ਚੇ॒ਤਿ । ਆਦਿਤ੍ਯਃ ਪੁਣ੍ਯੑਸ੍ਯ ਵ॒ਥ੍ਸਃ । ਅਥ ਪਵਿੑਤ੍ਰਾਙ੍ਗਿ॒ਰਸਃ ॥ 47 ॥
(ਸ੍ਥੋ - ऽਪੋੑਦਕਾਭਿ--ਰ੍ ਵਸ਼ੀ - ਦਧਾਥੇ - ਅ॒ਗ੍ਨਿ - ਸ੍ਤਯੋੑ ਰੇ॒ਤੌ ਵ॒ਥ੍ਸੌ - ਭ॒ਵਤਿ ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿੑ ਚ) (ਅ. 10)
ਅਨੁਵਾਕਂ 11
ਪ॒ਵਿਤ੍ਰੑਵਨ੍ਤਃ॒ ਪਰਿ॒ਵਾਜ॒ਮਾਸੑਤੇ । ਪਿ॒ਤੈषਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਨੋ ਅ॒ਭਿਰੑਕ੍षਤਿ ਵ੍ਰ॒ਤਮ੍ । ਮ॒ਹਸ੍ਸੑਮੁ॒ਦ੍ਰਂ-ਵਁਰੁੑਣ ਸ੍ਤਿ॒ਰੋਦੑਧੇ । ਧੀਰਾੑ ਇਚ੍ਛੇਕੁ॒ਰ੍ਧਰੁੑਣੇष੍ਵਾ॒ਰਭ᳚ਮ੍ ॥
ਪ॒ਵਿਤ੍ਰੑ-ਨ੍ਤੇ॒ ਵਿਤੑਤ॒-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣ॒ਸ੍ਪਤੇ᳚ । ਪ੍ਰਭੁ॒ਰ੍ਗਾਤ੍ਰਾੑਣਿ॒ ਪਰ੍ਯੇੑषਿ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਤਃੑ ।
ਅਤੑਪ੍ਤਤਨੂ॒-ਰ੍ਨ ਤਦਾ॒ਮੋ ਅੑਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਸ਼ृ॒ਤਾਸ॒ ਇਦ੍ਵਹੑਨ੍-ਤ॒ਸ੍ਤ-ਥ੍ਸਮਾੑਸ਼ਤ ॥ ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮਾ ਦੇ॒ਵਾਨਾ᳚-ਮ੍ਪਦ॒ਵੀਃ ਕੑਵੀ॒ਨਾਮृषਿ॒ਰ੍ਵਿਪ੍ਰਾੑਣਾ-ਮ੍ਮਹਿ॒षੋ ਮृ॒ਗਾਣਾ᳚ਮ੍ । ਸ਼੍ਯੇ॒ਨੋ ਗृਧ੍ਰਾੑਣਾ॒ਗ੍॒ ਸ੍ਵਧਿੑਤਿ॒-ਰ੍ਵਨਾੑਨਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਸੋਮਃੑ ਪ॒ਵਿਤ੍ਰ॒ਮਤ੍ਯੇੑਤਿ॒ ਰੇਭਨ੍ਨ੍ੑ ॥ ਅਸੑਤ-ਸ੍ਸ॒ਦ੍ਯੇ ਤਤੑਕ੍षੁਃ ॥ 48 ॥
ऋषੑਯ-ਸ੍ਸ॒ਪ੍ਤਾਤ੍ਰਿੑਸ਼੍ਚ॒ ਯਤ੍ । ਸਰ੍ਵੇ-ऽਤ੍ਰਯੋ ਅੑਗਸ੍ਤ੍ਯ॒ਸ਼੍ਚ ।
ਨਕ੍षੑਤ੍ਰੈ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਕृੑਤੋ ऽਵਸਨ੍ਨ੍ ॥ ਅਥੑ ਸਵਿਤੁ॒-ਸ਼੍ਸ਼੍ਯਾਵਾਸ਼੍ਵ॒ਸ੍ਯਾ ऽਵਰ੍ਤਿੑਕਾਮਸ੍ਯ ॥ ਅ॒ਮੀ ਯ ऋਕ੍षਾ॒ ਨਿਹਿੑਤਾ ਸ ਉ॒ਚ੍ਚਾ । ਨਕ੍ਤ॒-ਨ੍ਦਦृੑਸ਼੍ਰੇ॒ ਕੁਹੑਚਿ॒ਦ੍ਦਿਵੇੑਯੁਃ ।
ਅਦੑਬ੍ਧਾਨਿ॒ ਵਰੁੑਣਸ੍ਯ ਵ੍ਰ॒ਤਾਨਿੑ । ਵਿ॒ਚਾ॒ਕਸ਼ੑ-ਚ੍ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮਾ॒ ਨਕ੍षੑਤ੍ਰਮੇਤਿ ॥
ਤ-ਥ੍ਸੑਵਿ॒ਤੁ-ਰ੍ਵਰੇ᳚ਣ੍ਯਮ੍ । ਭਰ੍ਗੋੑ ਦੇ॒ਵਸ੍ਯੑ ਧੀਮਹਿ ॥ 49 ॥
ਧਿਯੋ॒ ਯੋ ਨਃੑ ਪ੍ਰਚੋ॒ਦਯਾ᳚ਤ੍ ॥ ਤਥ੍ਸੑਵਿ॒ਤੁ-ਰ੍ਵृੑਣੀਮਹੇ ।
ਵ॒ਯ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਸ੍ਯ॒ ਭੋਜੑਨਮ੍ । ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਗ੍ਂੑ ਸਰ੍ਵ॒ਧਾਤੑਮਮ੍ । ਤੁਰ॒-ਮ੍ਭਗੑਸ੍ਯ ਧੀਮਹਿ ॥
ਅਪਾੑਗੂਹਤ ਸਵਿਤਾ॒ ਤृਭੀਨ੍ੑ । ਸਰ੍ਵਾ᳚-ਨ੍ਦਿ॒ਵੋ ਅਨ੍ਧੑਸਃ ।
ਨਕ੍ਤੑ006ਛ੍;॒ਤਾਨ੍ਯੑਭਵ-ਨ੍ਦृ॒ਸ਼ੇ । ਅਸ੍ਥ੍ਯ॒ਸ੍ਥ੍ਨਾ ਸਮ੍ਭੑਵਿष੍ਯਾਮਃ ॥ ਨਾਮ॒ ਨਾਮੈ॒ਵ ਨਾ॒ਮ ਮੇ᳚ ॥ 50 ॥
ਨਪੁਗ੍ਂਸੑਕ॒-ਮ੍ਪੁਮਾ॒ਗ੍॒ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯੑਸ੍ਮਿ । ਸ੍ਥਾਵੑਰੋ-ऽਸ੍ਮ੍ਯਥ॒ ਜਙ੍ਗੑਮਃ ।
ਯ॒ਜੇ-ऽਯਕ੍षਿ॒ ਯष੍ਟਾ॒ਹੇ ਚੑ ॥ ਮਯਾੑ ਭੂ॒ਤਾਨ੍ਯੑਯਕ੍षਤ । ਪ॒ਸ਼ਵੋੑ ਮਮੑ ਭੂਤਾ॒ਨਿ । ਅਨੂਬਨ੍ਧ੍ਯੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯੑਹਂ-ਵਿਁ॒ਭੁਃ ॥ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃੑ ਸ॒ਤੀਃ । ਤਾ ਉੑ ਮੇ ਪੁ॒ਗ੍ਂ॒ਸ ਆੑਹੁਃ ।
ਪਸ਼੍ਯੑਦਕ੍ष॒ਣ੍ਵਾਨ੍ਨ-ਵਿਚੇੑਤਦ॒ਨ੍ਧਃ । ਕ॒ਵਿਰ੍ਯਃ ਪੁ॒ਤ੍ਰ-ਸ੍ਸ ਇ॒ਮਾ ਚਿੑਕੇਤ ॥ 51 ॥
ਯਸ੍ਤਾ ਵਿੑਜਾ॒ਨਾ-ਥ੍ਸੑਵਿ॒ਤੁਃ ਪਿ॒ਤਾ-ऽਸੑਤ੍ ॥ ਅ॒ਨ੍ਧੋ ਮਣਿਮੑਵਿਨ੍ਦਤ੍ । ਤਮੑਨਙ੍ਗੁਲਿ॒-ਰਾਵੑਯਤ੍ । ਅ॒ਗ੍ਰੀ॒ਵਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੑਮੁਞ੍ਚਤ੍ । ਤਮਜਿੑਹ੍ਵ ਅ॒ਸਸ਼੍ਚੑਤ ॥
ਊਰ੍ਧ੍ਵਮੂਲ-ਮੑਵਾਕ੍ਛਾ॒ਖਮ੍ । ਵृ॒ਕ੍षਂ-ਯਾਁੑ ਵੇਦ॒ ਸਮ੍ਪ੍ਰੑਤਿ । ਨ ਸ ਜਾਤੁ ਜਨਃੑ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦ॒ਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ । ਮृ॒ਤ੍ਯੁਰ੍ਮਾੑ ਮਾਰ॒ਯਾਦਿੑਤਿਃ ॥ ਹਸਿਤਗ੍ਂ ਰੁਦਿੑਤਙ੍ਗੀ॒ਤਮ੍ ॥ 52 ॥
ਵੀਣਾੑ ਪਣ ਵ॒ਲਾਸਿੑਤਮ੍ । ਮृ॒ਤਞ੍ਜੀ॒ਵਞ੍ਚੑ ਯਤ੍ਕਿ॒ਞ੍ਚਿਤ੍ ।
ਅ॒ਙ੍ਗਾਨਿੑ ਸ੍ਨੇਵ॒ ਵਿਦ੍ਧਿੑ ਤਤ੍ ॥ ਅਤृੑष੍ਯ॒ਗ੍ਗ੍॒ਸ੍ਤृष੍ਯੑ ਧ੍ਯਾਯਤ੍ । ਅ॒ਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾ॒ਤਾ ਮੇੑ ਮਿਥੂ॒ ਚਰਨ੍ਨ੍ੑ । ਪੁਤ੍ਰੋ ਨਿਰ੍-ऋਤ੍ਯਾੑ ਵੈਦੇ॒ਹਃ । ਅ॒ਚੇਤਾੑ ਯਸ਼੍ਚ॒ ਚੇਤੑਨਃ ॥ ਸ॒ ਤ-ਮ੍ਮਣਿਮੑਵਿਨ੍ਦਤ੍ । ਸੋੑ-ऽਨਙ੍ਗੁਲਿ॒ਰਾਵੑਯਤ੍ ।
ਸੋ॒-ऽਗ੍ਰੀ॒ਵਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੑਮੁਨ੍ਚਤ੍ ॥ 53 ॥
ਸੋ-ऽਜਿੑਹ੍ਵੋ ਅ॒ਸਸ਼੍ਚੑਤ ॥ ਨੈਤਮृषਿਂ-ਵਿਁਦਿਤ੍ਵਾ ਨਗੑਰ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਵਿਸ਼ੇਤ੍ । ਯੑਦਿ ਪ੍ਰ॒ਵਿਸ਼ੇਤ੍ । ਮਿ॒ਥੌ ਚਰਿੑਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰ॒ਵਿਸ਼ੇਤ੍ । ਤਥ੍ਸਮ੍ਭਵੑਸ੍ਯ ਵ੍ਰ॒ਤਮ੍ ॥ ਆ॒ ਤਮੑਗ੍ਨੇ ਰ॒ਥਨ੍ਤਿੑष੍ਠ । ਏਕਾ᳚ਸ਼੍ਵਮੇਕ॒ ਯੋਜੑਨਮ੍ । ਏਕਚਕ੍ਰੑ-ਮੇਕ॒ਧੁਰਮ੍ ।
ਵਾ॒ਤ ਧ੍ਰਾੑਜਿ ਗ॒ਤਿਂ-ਵਿਁੑਭੋ ॥ ਨ॒ ਰਿ॒ष੍ਯਤਿੑ ਨ ਵ੍ਯ॒ਥਤੇ ॥ 54 ॥
ਨਾ॒ਸ੍ਯਾਕ੍षੋੑ ਯਾਤੁ॒ ਸਜ੍ਜੑਤਿ । ਯਚ੍ਛ੍ਵੇਤਾ᳚-ਨ੍ਰੋਹਿੑਤਾਗ੍ਸ਼੍ਚਾ॒ਗ੍ਨੇਃ । ਰ॒ਥੇ ਯੁੑਕ੍ਤ੍ਵਾ-ऽਧਿ॒ਤਿष੍ਠੑਤਿ ॥ ਏਕਯਾ ਚ ਦਸ਼ਭਿਸ਼੍ਚੑ ਸ੍ਵਭੂ॒ਤੇ । ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾ ਮਿष੍ਟਯੇ ਵਿਗ੍ਂੑਸ਼ਤ੍ਯਾ॒ ਚ । ਤਿਸृਭਿਸ਼੍ਚ ਵਹਸੇ ਤ੍ਰਿਗ੍ਂੑਸ਼ਤਾ॒ ਚ ।
ਨਿਯੁਦ੍ਭਿ-ਰ੍ਵਾਯਵਿਹ ਤਾੑ ਵਿਮੁ॒ਞ੍ਚ ॥ 55 ॥
(ਤਤੑਕ੍षੁ--ਰ੍ ਧੀਮਹਿ - ਨਾ॒ਮ ਮੇੑ - ਚਿਕੇਤ - ਗੀ॒ਤਂ - ਪ੍ਰਤ੍ਯੑਮੁਞ੍ਚ-ਦ੍- ਵ੍ਯ॒ਥਤੇ - +ਸ॒ਪ੍ਤ ਚੑ) (ਅ. 11)
ਅਨੁਵਾਕਂ 12
ਆਤੑਨੁष੍ਵ॒ ਪ੍ਰਤੑਨੁष੍ਵ । ਉ॒ਦ੍ਧਮਾਧੑਮ॒ ਸਨ੍ਧੑਮ । ਆਦਿਤ੍ਯੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰੑਵਰ੍ਣਾ॒ਨਾਮ੍ । ਗਰ੍ਭ॒ ਮਾ ਧੇੑਹਿ॒ ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ੑ ॥ ਇ॒ਤ-ਸ੍ਸਿ॒ਕ੍ਤਗ੍ਂ ਸੂਰ੍ਯੑਗਤਮ੍ ।
ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮੑਸੇ॒ ਰਸੑਙ੍ਕृਧਿ ।
ਵਾਰਾਦ-ਞ੍ਜਨੑਯਾ-ਗ੍ਰੇ॒-ऽਗ੍ਨਿਮ੍ । ਯ ਏਕੋੑ ਰੁਦ੍ਰ॒ ਉਚ੍ਯੑਤੇ ॥
ਅ॒ਸ॒-ਙ੍ਖ੍ਯਾ॒ਤਾ-ਸ੍ਸੑਹਸ੍ਰਾ॒ਣਿ ।
ਸ੍ਮ॒ਰ੍ਯਤੇੑ ਨ ਚ॒ ਦृਸ਼੍ਯੑਤੇ ॥ 56 ॥
ਏ॒ਵਮੇ॒ਤਨ੍ਨਿੑਬੋਧਤ ॥ ਆ ਮ॒ਨ੍ਦ੍ਰੈ-ਰਿੑਨ੍ਦ੍ਰ॒ ਹਰਿੑਭਿਃ । ਯਾ॒ ਹਿ ਮ॒ਯੂਰੑ-ਰੋਮਭਿਃ । ਮਾਤ੍ਵਾ ਕੇਚਿਨ੍ਨਿਯੇ ਮੁਰਿੑਨ੍ਨ ਪਾ॒ਸ਼ਿਨਃ । ਦ॒ਧ॒ਨ੍ਵੇਵ॒ ਤਾ ਇੑਹਿ ॥ ਮਾ ਮ॒ਨ੍ਦ੍ਰੈ-ਰਿੑਨ੍ਦ੍ਰ॒ ਹਰਿੑਭਿਃ । ਯਾ॒ਮਿ ਮ॒ਯੂਰੑ ਰੋਮਭਿਃ । ਮਾ ਮਾ ਕੇਚਿਨ੍ਨਿਯੇ ਮੁਰਿੑਨ੍ਨ ਪਾ॒ਸ਼ਿਨਃ । ਨਿ॒ਧ॒ਨ੍ਵੇਵ॒ ਤਾਁ(2) ਇੑਮਿ ॥
ਅਣੁਭਿਸ਼੍ਚ ਮੑਹਦ੍ਭਿ॒ਸ਼੍ਚ ॥ 57 ॥
ਨਿ॒ਘृष੍ਵੈੑ ਰਸ॒ਮਾਯੁੑਤੈਃ । ਕਾਲੈਰ੍-ਹਰਿਤ੍ਵੑਮਾਪ॒ਨ੍ਨੈਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਯਾੑਹਿ ਸ॒ਹਸ੍ਰੑ ਯੁਕ੍ ॥ ਅ॒ਗ੍ਨਿ-ਰ੍ਵਿ॒ਭ੍ਰਾष੍ਟਿੑ ਵਸਨਃ । ਵਾ॒ਯੁ-ਸ਼੍ਸ਼੍ਵੇਤੑਸਿਕਦ੍ਰੁ॒ਕਃ । ਸਂ॒ਵਁ॒ਥ੍ਸ॒ਰੋ ਵਿੑषੂ॒ ਵਰ੍ਣੈਃ᳚ । ਨਿਤ੍ਯਾ॒ਸ੍ਤੇ ऽਨੁਚੑਰਾਸ੍ਤ॒ਵ ॥
ਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯੋਗ੍ਂ ਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯੋਗ੍ਂ ਸੁੑਬ੍ਰਹ੍ਮ॒ਣ੍ਯੋਮ੍ ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਗਚ੍ਛ ਹਰਿਵ ਆਗਚ੍ਛ ਮੇੑਧਾਤਿ॒ਥੇਃ । ਮੇष ਵृषਣਸ਼੍ਵੑਸ੍ਯ ਮੇ॒ਨੇ ॥ 58 ॥
ਗੌਰਾਵਸ੍ਕਨ੍ਦਿਨ੍ਨ-ਹਲ੍ਯਾੑਯੈ ਜਾ॒ਰ । ਕੌਸ਼ਿਕ-ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਗੌਤਮੑਬ੍ਰੁਵਾ॒ਣ ॥ ਅ॒ਰੁ॒ਣਾਸ਼੍ਵਾੑ ਇ॒ਹਾਗੑਤਾਃ । ਵਸੑਵਃ ਪृਥਿਵਿ॒ ਕ੍षਿਤਃੑ । ਅ॒ष੍ਟੌ ਦਿ॒ਗ੍ਵਾਸੑਸੋ॒ ऽਗ੍ਨਯਃੑ । ਅਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਜਾਤਵੇਦਾ᳚ਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯੇ॒ਤੇ ॥ ਤਾਮ੍ਰਾਸ਼੍ਵਾ᳚-ਸ੍ਤਾਮ੍ਰ॒ਰਥਾਃ । ਤਾਮ੍ਰਵਰ੍ਣਾ᳚ ਸ੍ਤਥਾ॒-ऽਸਿਤਾਃ । ਦਣ੍ਡਹਸ੍ਤਾਃ᳚ ਖਾਦ॒ਗ੍ਦਤਃ । ਇਤੋ ਰੁਦ੍ਰਾਃ᳚ ਪਰਾ॒ਙ੍ਗਤਾਃ ॥ 59 ॥
ਉਕ੍ਤਗ੍ਗ੍ ਸ੍ਥਾਨ-ਮ੍ਪ੍ਰਮਾਣਞ੍ਚੑ ਪੁਰ॒ ਇਤ ॥ ਬृਹ॒ਸ੍ਪਤਿੑਸ਼੍ਚ ਸਵਿ॒ਤਾ ਚੑ । ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਰੂੑਪੈ-ਰਿ॒ਹਾਗੑਤਾਮ੍ । ਰਥੇੑਨੋਦਕ॒ਵਰ੍ਤ੍ਮੑਨਾ । ਅ॒ਫ੍ਸੁषਾੑ ਇਤਿ॒ ਤਦ੍ਦ੍ਵੑਯੋਃ ॥
ਉਕ੍ਤੋ ਵੇषੋੑ ਵਾਸਾ॒ਗ੍ਂ॒ਸਿ ਚ । ਕਾਲਾਵਯਵਾਨਾ-ਮਿਤਃੑ ਪ੍ਰਤੀ॒ਜ੍ਯਾ । ਵਾਸਾਤ੍ਯਾੑ ਇਤ੍ਯ॒ਸ਼੍ਵਿਨੋਃ । ਕੋ-ऽਨ੍ਤਰਿਕ੍षੇ ਸ਼ਬ੍ਦਙ੍ਕੑਰੋਤੀ॒ਤਿ । ਵਾਸਿष੍ਠੋ ਰੌਹਿਣੋ ਮੀਮਾਗ੍ਂੑਸਾ-ਞ੍ਚ॒ਕ੍ਰੇ । ਤਸ੍ਯੈ॒षਾ ਭਵੑਤਿ ॥
ਵਾ॒ਸ਼੍ਰੇਵੑ ਵਿ॒ਦ੍ਯੁਨ੍ਮਿੑਮਾਤਿ ਵ॒ਥ੍ਸ-ਨ੍ਨ ਮਾ॒ਤਾ ਸਿੑषਕ੍ਤਿ । ਯਦੇੑषਾਂ-ਵृਁ॒ष੍ਟਿਰਸੑਰ੍ਜਿ ॥ ਦਿਤਿੑ ॥ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣ ਉ॒ਦਰੑਣਮਸਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣ ਉਦੀ॒ਰਣੑਮਸਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣ ਆ॒ਸ੍ਤਰੑਣਮਸਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣ ਉਪ॒ਸ੍ਤਰੑਣਮਸਿ ॥ 60 ॥
(ਦृਸ਼੍ਯੑਤੇ॒ - ਚ - ਮੇ॒ਨੇ - ਪੑਰਾ॒-ਙ੍ਗਤਾ - ਸ਼੍ਚ॒ਕ੍ਰੇ षਟ੍ ਚੑ) (ਅ. 12)
ਅਨੁਵਾਕਂ 13
ਅ॒ष੍ਟਯੋੑਨੀ-ਮ॒ष੍ਟਪੁੑਤ੍ਰਾਮ੍ । ਅ॒ष੍ਟਪੑਤ੍ਨੀ-ਮਿ॒ਮਾ-ਮ੍ਮਹੀ᳚ਮ੍ । ਅ॒ਹਂ-ਵੇਁਦ॒ ਨ ਮੇੑ ਮृਤ੍ਯੁਃ ।
ਨ ਚਾਮृੑਤ੍ਯੁਰ॒ਘਾਹੑਰਤ੍ ॥ ਅ॒ष੍ਟਯੋ᳚ਨ੍ਯ॒ष੍ਟ ਪੁੑਤ੍ਰਮ੍ । ਅ॒ष੍ਟਪੑਦਿ॒ਦ-ਮ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਮ੍ । ਅ॒ਹਂ-ਵੇਁਦ॒ ਨ ਮੇੑ ਮृਤ੍ਯੁਃ । ਨ ਚਾਮृੑਤ੍ਯੁਰ॒ਘਾਹੑਰਤ੍ । ਅ॒ष੍ਟਯੋੑਨੀ-ਮ॒ष੍ਟਪੁੑਤ੍ਰਾਮ੍ । ਅ॒ष੍ਟਪੑਤ੍ਨੀ-ਮ॒ਮੂਨ੍ਦਿਵ᳚ਮ੍ ॥ 61 ॥
ਅ॒ਹਂ-ਵੇਁਦ॒ ਨ ਮੇੑ ਮृਤ੍ਯੁਃ ।
ਨ ਚਾਮृੑਤ੍ਯੁਰ॒ਘਾਹੑਰਤ੍ ॥ ਸੁ॒ਤ੍ਰਾਮਾੑਣ-ਮ੍ਪृਥਿ॒ਵੀ-ਨ੍ਦ੍ਯਾਮੑਨੇ॒ਹਸਗ੍ਂੑ ਸੁ॒ਸ਼ਰ੍ਮਾੑਣ॒ ਮਦਿੑਤਿਗ੍ਂ ਸੁ॒ਪ੍ਰਣੀੑਤਿਮ੍ । ਦੈਵੀ॒-ਨ੍ਨਾਵਗ੍ਗ੍ੑ ਸ੍ਵਰਿ॒ਤ੍ਰਾਮਨਾੑਗਸ॒ਮਸ੍ਰੑਵਨ੍ਤੀ॒ਮਾ ਰੁੑਹੇਮਾ ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਯੇ᳚ ॥ ਮ॒ਹੀਮੂ॒षੁਮ॒ਹੀਮੂ॒ षੁ ਮਾ॒ਤਰਗ੍ਂੑ ਸੁਵ੍ਰ॒ਤਾਨਾੑਮृ॒ਤਸ੍ਯ॒ ਪਤ੍ਨੀ॒ਮਵੑਸੇ ਹੁਵੇਮ । ਤੁ॒ਵਿ॒ਕ੍ष॒ਤ੍ਰਾਮ॒ਜਰੑਨ੍ਤੀਮੁਰੂ॒ਚੀਗ੍ਂ ਸੁ॒ਸ਼ਰ੍ਮਾੑਣ॒ਮਦਿੑਤਿਗ੍ਂ ਸੁ॒ਪ੍ਰਣੀੑਤਿਮ੍ ॥ ਅਦਿੑਤਿ॒ਰ੍ਦ੍ਯੌ-ਰਦਿੑਤਿ-ਰ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਮ੍ ।
ਅਦਿੑਤਿ ਰ੍ਮਾ॒ਤਾ ਸ ਪਿ॒ਤਾ ਸ ਪੁ॒ਤ੍ਰਃ । ਵਿਸ਼੍ਵੇੑ ਦੇ॒ਵਾ ਅਦਿੑਤਿਃ॒ ਪਞ੍ਚ॒ ਜਨਾਃ᳚ । ਅਦਿੑਤਿ-ਰ੍ਜਾ॒ਤ-ਮਦਿੑਤਿ॒-ਰ੍ਜਨਿੑਤ੍ਵਮ੍ ॥ ਅ॒ष੍ਟੌ ਪੁ॒ਤ੍ਰਾਸੋ॒ ਅਦਿੑਤੇਃ । ਯੇ ਜਾ॒ਤਾ ਸ੍ਤ॒ਨ੍ਵਃੑ ਪਰਿੑ । ਦੇ॒ਵਾਁ (2) ਉਪੑਪ੍ਰੈ-ਥ੍ਸ॒ਪ੍ਤਭਿਃੑ ॥ 62 ॥
ਪ॒ਰਾ॒ ਮਾ॒ਰ੍ਤਾ॒ਣ੍ਡਮਾਸ੍ਯੑਤ੍ ॥ ਸ॒ਪ੍ਤਭਿਃੑ ਪੁ॒ਤ੍ਰੈ-ਰਦਿੑਤਿਃ । ਉਪ॒ ਪ੍ਰੈ-ਤ੍ਪੂ॒ਰ੍ਵ੍ਯਂੑ-ਯੁਁਗ᳚ਮ੍ । ਪ੍ਰ॒ਜਾਯੈੑ ਮृ॒ਤ੍ਯਵੇ ਤੑਤ੍ । ਪ॒ਰਾ॒ ਮਾ॒ਰ੍ਤਾ॒ਣ੍ਡ-ਮਾਭੑਰ॒ਦਿਤਿੑ ॥ ਤਾਨਨੁਕ੍ਰੑਮਿष੍ਯਾ॒ਮਃ ॥ ਮਿ॒ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ॒ ਵਰੁੑਣਸ਼੍ਚ । ਧਾ॒ਤਾ ਚਾ᳚ਰ੍ਯ॒ਮਾ ਚੑ । ਅਗ੍ਂਸ਼ੑਸ਼੍ਚ॒ ਭਗੑਸ਼੍ਚ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵਿਵਸ੍ਵਾਗ੍ੑਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯੇ॒ਤੇ ॥ ਹਿ॒ਰ॒ਣ੍ਯ॒ਗ॒ਰ੍ਭ-ਸ੍ਸਮੑਵਰ੍ਤ॒ਤਾਗ੍ਰੇੑ ਭੂ॒ਤਸ੍ਯੑ ਜਾ॒ਤਃ ਪਤਿ॒ਰੇਕੑ ਆਸੀਤ੍ । ਸ ਦਾੑਧਾਰ ਪृਥਿ॒ਵੀ-ਨ੍ਦ੍ਯਾ ਮੁ॒ਤੇਮਾ-ਙ੍ਕਸ੍ਮੈੑ ਦੇ॒ਵਾਯੑ ਹ॒ਵਿषਾੑ ਵਿਧੇਮ ॥ ਹ॒ਗ੍ਂ॒ਸ-ਸ਼੍ਸ਼ੁੑਚਿ॒ष-ਦ੍ਵਸੁੑਰਨ੍ਤਰਿਕ੍ष॒-ਸਦ੍ਧੋਤਾੑ ਵੇਦਿ॒षਦਤਿੑਥਿ ਰ੍ਦੁਰੋਣ॒ਸਤ੍ । ਨृ॒ष-ਦ੍ਵੑਰ॒ਸਦृੑਤ॒ਸ-ਦ੍ਵ੍ਯੋੑਮ॒ਸਦ॒ਬ੍ਜਾ ਗੋ॒ਜਾ ऋੑਤ॒ਜਾ ਅੑਦ੍ਰਿ॒ਜਾ ऋ॒ਤਂ-ਬृ॒ਹਤ੍ ॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ਜਜ੍ਞਾ॒ਨ-ਮ੍ਪ੍ਰੑਥ॒ਮ-ਮ੍ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒ਦ੍ਵਿ ਸੀੑਮ॒ਤ-ਸ੍ਸੁ॒ਰੁਚੋੑ ਵੇ॒ਨ ਆੑਵਃ । ਸ ਬੁ॒ਧ੍ਨਿਯਾੑ ਉਪ॒ਮਾ ਅੑਸ੍ਯ ਵਿ॒ष੍ਠਾ-ਸ੍ਸ॒ਤਸ਼੍ਚ॒ ਯੋਨਿ॒ਮਸੑਤਸ਼੍ਚ॒ ਵਿਵਃੑ ॥ ਤਦਿਤ੍ਪ॒ਦ-ਨ੍ਨ ਵਿਚਿੑਕੇਤ ਵਿ॒ਦ੍ਵਾਨ੍ । ਯਨ੍ਮृ॒ਤਃ ਪੁਨੑਰ॒ਪ੍ਯੇਤਿੑ ਜੀ॒ਵਾਨ੍ । ਤ੍ਰਿ॒ਵृਦ੍ਯ-ਦ੍ਭੁਵੑਨਸ੍ਯ ਰਥ॒ਵृਤ੍ । ਜੀ॒ਵੋ ਗਰ੍ਭੋ॒ ਨ ਮृ॒ਤ-ਸ੍ਸ ਜੀੑਵਾਤ੍ ॥ ਮਿਤਿੑ ॥
ਗ॒ਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਾੑਜਾਪ॒ਤ੍ਯਃ । ਅਥ॒ ਪੁਰੁੑष-ਸ੍ਸ॒ਪ੍ਤਪੁਰੁੑषਃ ॥ 63 ॥
(ਅ॒ਮੂ-ਨ੍ਦਿਵਗ੍ਂੑ - ਸ॒ਪ੍ਤਭਿੑ - ਰੇ॒ਤੇ ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿੑ ਚ) (ਅ. 13)
ਅਨੁਵਾਕਂ 14
[ ਯ॒ਥਾ॒ਸ੍ਥਾ॒ਨ-ਙ੍ਗੑਰ੍ਭਿ॒ਣ੍ਯਃੑ ]
ਯੋ-ऽਸੌੑ ਤ॒ਪਨ੍ਨੁ॒ਦੇਤਿੑ । ਸ ਸਰ੍ਵੇੑषਾ-ਮ੍ਭੂ॒ਤਾਨਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾ॒ਦਾਯੋ॒ਦੇਤਿੑ । ਮਾ ਮੇ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਯਾ॒ ਮਾ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍ । ਮਾ ਮਮੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾ॒ਦਾਯੋਦੑਗਾਃ ॥
ਅ॒ਸੌ ਯੋ᳚ ऽਸ੍ਤ॒ਮੇਤਿੑ । ਸ ਸਰ੍ਵੇੑषਾ-ਮ੍ਭੂ॒ਤਾਨਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾ॒ਦਾਯਾ॒ਸ੍ਤਮੇਤਿੑ । ਮਾ ਮੇ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਯਾ॒ ਮਾ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍ । ਮਾ ਮਮੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾ॒ਦਾਯਾ ਸ੍ਤੑਙ੍ਗਾਃ ॥
ਅ॒ਸੌ ਯ ਆ॒ਪੂਰ੍ਯੑਤਿ । ਸ ਸਰ੍ਵੇੑषਾ-ਮ੍ਭੂ॒ਤਾਨਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣੈ ਰਾ॒ਪੂਰ੍ਯੑਤਿ ॥ 64 ॥
ਮਾ ਮੇ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਯਾ॒ ਮਾ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍ । ਮਾ ਮਮੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣੈ-ਰਾ॒ਪੂਰਿੑष੍ਠਾਃ ॥ ਅ॒ਸੌ ਯੋੑ-ऽਪ॒ਕ੍षੀਯੑਤਿ । ਸ ਸਰ੍ਵੇੑषਾ-ਮ੍ਭੂ॒ਤਾਨਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣੈ-ਰਪੑਕ੍षੀਯਤਿ । ਮਾ ਮੇ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਯਾ॒ ਮਾ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍ । ਮਾ ਮਮੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣੈ-ਰਪੑਕ੍षੇष੍ਠਾਃ ॥ ਅ॒ਮੂਨਿ॒ ਨਕ੍षੑਤ੍ਰਾਣਿ । ਸਰ੍ਵੇੑषਾ-ਮ੍ਭੂ॒ਤਾਨਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰਪੑ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਨ੍ਤਿ॒ ਚੋਥ੍ਸੑਰ੍ਪਨ੍ਤਿ ਚ ।
ਮਾ ਮੇ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਯਾ॒ ਮਾ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍ ।
ਮਾ ਮਮੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰਪੑ ਪ੍ਰਸृਪਤ॒ ਮੋਥ੍ਸृੑਪਤ ॥ 65 ॥
ਇ॒ਮੇ ਮਾਸਾ᳚-ਸ਼੍ਚਾਰ੍ਧਮਾ॒ਸਾਸ਼੍ਚੑ ।
ਸਰ੍ਵੇੑषਾ-ਮ੍ਭੂ॒ਤਾਨਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰਪੑ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਨ੍ਤਿ॒ ਚੋਥ੍ਸੑਰ੍ਪਨ੍ਤਿ ਚ । ਮਾ ਮੇ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਯਾ॒ ਮਾ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍ ।
ਮਾ ਮਮੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰਪੑ ਪ੍ਰਸृਪਤ॒ ਮੋਥ੍ਸृੑਪਤ । ਇ॒ਮ ऋ॒ਤਵਃੑ । ਸਰ੍ਵੇੑषਾ-ਮ੍ਭੂ॒ਤਾਨਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰਪੑ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਨ੍ਤਿ॒ ਚੋਥ੍ਸੑਰ੍ਪਨ੍ਤਿ ਚ ।
ਮਾ ਮੇ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਯਾ॒ ਮਾ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍ ।
ਮਾ ਮਮੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰਪੑ ਪ੍ਰਸृਪਤ॒ ਮੋਥ੍ਸृੑਪਤ ॥ ਅ॒ਯਗ੍ਂ ਸਂੑਵਁਥ੍ਸ॒ਰਃ ।
ਸਰ੍ਵੇੑषਾ-ਮ੍ਭੂ॒ਤਾਨਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰਪੑ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ॒ ਚੋਥ੍ਸੑਰ੍ਪਤਿ ਚ ॥ 66 ॥
ਮਾ ਮੇ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਯਾ॒ ਮਾ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍ । ਮਾ ਮਮੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰਪੑ ਪ੍ਰਸृਪ॒ ਮੋਥ੍ਸृੑਪ ॥
ਇ॒ਦਮਹਃੑ । ਸਰ੍ਵੇੑषਾ-ਮ੍ਭੂ॒ਤਾਨਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣੈ-ਰਪੑ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ॒ ਚੋਥ੍ਸੑਰ੍ਪਤਿ ਚ ।
ਮਾ ਮੇ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਯਾ॒ ਮਾ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍ । ਮਾ ਮਮੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰਪੑ ਪ੍ਰਸृਪ॒ ਮੋਥ੍ਸृੑਪ ।
ਇ॒ਯਗ੍ਂ ਰਾਤ੍ਰਿਃੑ । ਸਰ੍ਵੇੑषਾ-ਮ੍ਭੂ॒ਤਾਨਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣੈ-ਰਪੑ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ॒ ਚੋਥ੍ਸੑਰ੍ਪਤਿ ਚ ।
ਮਾ ਮੇ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਯਾ॒ ਮਾ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍ । ਮਾ ਮਮੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰਪੑ ਪ੍ਰਸृਪ॒ ਮੋਥ੍ਸृੑਪ ॥
ਔ-ਮ੍ਭੂਰ੍ਭੁਵ॒ਸ੍ਸ੍ਵਃੑ ॥ ਏਤਦ੍ਵੋ ਮਿਥੁਨ-ਮ੍ਮਾ ਨੋ ਮਿਥੁੑਨਗ੍ਂ ਰੀ॒ਢ੍ਵਮ੍ ॥ 67 ॥
(ਪ੍ਰਾ॒ਣੈਰਾ॒ਪੂਰ੍ਯੑਤਿ॒-ਮੋਥ੍ਸृੑਪਤ॒-ਚੋਥ੍ਸੑਰ੍ਪਤਿ ਚ॒ - ਮੋਥ੍ਸृੑਪ॒ ਦ੍ਵੇ ਚੑ) (ਅ. 14)
(ਯੋਸੌ॒ षੋਡੑਸ਼ਾ॒ਮੂਨਿ॒ ਦ੍ਵਾਦੑਸ਼ਾ॒ਯ-ਞ੍ਚਤੁੑਰ੍ਦਸ਼)
(ਉ॒ਦੇਤ੍ਯੑਸ੍ਤ॒ਮੇਤ੍ਯਾ॒ਪੂਰ੍ਯੑਤ੍ਯਪ॒ਕ੍षੀਯੑਤ੍ਯ॒ਮੂਨਿ॒ ਨਕ੍षੑਤ੍ਰਾਣੀ॒ ਮੇ ਮਾਸਾੑ ਇ॒ਮ ऋ॒ਤਵੋ॒-ऽਯਗ੍ਂ ਸਂੑਵਁਥ੍ਸ॒ਰ ਇ॒ਦਮਹੑਰਿ॒ਯਗ੍ਂ ਰਾਤ੍ਰਿ॒ਰ੍ਦਸ਼ੑ)
ਅਨੁਵਾਕਂ 15
ਅਥਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯਾष੍ਟ ਪੁੑਰੁष॒ਸ੍ਯ ॥
ਵਸੂਨਾ ਮਾਦਿਤ੍ਯਾਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ॥
ਰੁਦ੍ਰਾਣਾ-ਮਾਦਿਤ੍ਯਾਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ॥
ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾ-ਮਾਦਿਤ੍ਯਾਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ॥ ਸਤਾਗ੍ਂੑਸਤ੍ਯਾ॒ਨਾਮ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ॥ ਅਭਿਧੂਨ੍ਵਤਾੑ-ਮਭਿ॒ਘ੍ਨਤਾਮ੍ । ਵਾਤਵੑਤਾ-ਮ੍ਮ॒ਰੁਤਾਮ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ॥
ऋਭੂਣਾ-ਮਾਦਿਤ੍ਯਾਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ॥
ਵਿਸ਼੍ਵੇषਾ᳚-ਨ੍ਦੇਵਾ॒ਨਾਮ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ॥ ਸਂਵਁਥ੍ਸਰੑਸ੍ਯ ਸ॒ਵਿਤੁਃ । ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ॥ ਔ-ਮ੍ਭੂਰ੍ਭੁਵ॒ਸ੍ਸ੍ਵਃੑ ।
ਰਸ਼੍ਮਯੋ ਵੋ ਮਿਥੁਨ-ਮ੍ਮਾ ਨੋ ਮਿਥੁੑਨਗ੍ਂ ਰੀ॒ਢ੍ਵਮ੍ ॥ 68 ॥
(ऋਭੂਣਾਮਾਦਿਤ੍ਯਾਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ षਟ੍ਚੑ) (ਅ. 15)
ਅਨੁਵਾਕਂ 16
ਆਰੋਗਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ । ਭ੍ਰਾਜਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ । ਪਟਰਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ । ਪਤਙ੍ਗਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਰਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਜ੍ਯੋਤਿषੀਮਤਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਵਿਭਾਸਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ । ਔ-ਮ੍ਭੂਰ੍ਭੁਵ॒ਸ੍ਸ੍ਵਃੑ । ਆਪੋ ਵੋ ਮਿਥੁਨ-ਮ੍ਮਾ ਨੋ ਮਿਥੁੑਨਗ੍ਂ ਰੀ॒ਢ੍ਵਮ੍ ॥ 69 ॥
(ਆਰੋਗਸ੍ਯ ਦਸ਼ੑ) (ਅ. 16)
ਅਨੁਵਾਕਂ 17
ਅਥ ਵਾਯੋ-ਰੇਕਾਦਸ਼-ਪੁਰੁषਸ੍ਯੈਕਾਦਸ਼ੑ-ਸ੍ਤ੍ਰੀਕ॒ਸ੍ਯ ॥
ਪ੍ਰਭ੍ਰਾਜਮਾਨਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਵ੍ਯਵਦਾਤਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਵਾਸੁਕਿਵੈਦ੍ਯੁਤਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਰਜਤਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਪਰੁषਾਣਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਸ਼੍ਯਾਮਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਕਪਿਲਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਅਤਿਲੋਹਿਤਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ॥ 70 ॥
ਅਵਪਤਨ੍ਤਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਵੈਦ੍ਯੁਤਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਪ੍ਰਭ੍ਰਾਜਮਾਨੀਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਵ੍ਯਵਦਾਤੀਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਵਾਸੁਕਿਵੈਦ੍ਯੁਤੀਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਰਜਤਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਪਰੁषਾਣਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਸ਼੍ਯਾਮਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਕਪਿਲਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਅਤਿਲੋਹਿਤੀਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਅਵਪਤਨ੍ਤੀਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਵੈਦ੍ਯੁਤੀਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਔ-ਮ੍ਭੂਰ੍ਭੁਵ॒ਸ੍ਸ੍ਵਃੑ ।
ਰੂਪਾਣਿ ਵੋ ਮਿਥੁਨ-ਮ੍ਮਾ ਨੋ ਮਿਥੁੑਨਗ੍ਂ ਰੀ॒ਢ੍ਵਮ੍ ॥ 71 ॥
(ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ - ਨ੍ਯਤਿਲੋਹਿਤੀਨਾਗ੍ਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਨਾਗ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ਪਞ੍ਚੑ ਚ) (ਅ. 17)
ਅਨੁਵਾਕਂ 18
ਅਥਾਗ੍ਨੇੑਰष੍ਟ ਪੁੑਰੁष॒ਸ੍ਯ ॥ ਅਗ੍ਨੇਃ ਪੂਰ੍ਵ-ਦਿਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਜਾਤਵੇਦਸ ਉਪਦਿਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਸਹੋਜਸੋ ਦਕ੍षਿਣ-ਦਿਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਅਜਿਰਾਪ੍ਰਭਵ ਉਪਦਿਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਸ੍ਯਾਪਰਦਿਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਨਰ੍ਯਾਪਸ ਉਪਦਿਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਰਾਧਸ ਉਦਗ੍ਦਿਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਵਿਸਰ੍ਪਿਣ ਉਪਦਿਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਤੇਜੑਸਾ ਭਾ॒ਨਿ ।
ਔ-ਮ੍ਭੂਰ੍ਭੁਵ॒ਸ੍ਸ੍ਵਃੑ( ) । ਦਿਸ਼ੋ ਵੋ ਮਿਥੁਨ-ਮ੍ਮਾ ਨੋ ਮਿਥੁੑਨਗ੍ਂ ਰੀ॒ਢ੍ਵਮ੍ ॥ 72 ॥
(ਸ੍ਵੑਰੇਕੑ-ਞ੍ਚ) (ਅ. 18)
(ਏਤ-ਦ੍ਰਸ਼੍ਮਯ ਆਪੋ ਰੂਪਾਣਿ ਦਿਸ਼ਃ ਪਞ੍ਚੑ)
ਅਨੁਵਾਕਂ 19
ਦਕ੍षਿਣਪੂਰ੍ਵ-ਸ੍ਯਾਨ੍ਦਿਸ਼ਿ ਵਿਸੑਰ੍ਪੀ ਨ॒ਰਕਃ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਃ ਪੑਰਿਪਾ॒ਹਿ ॥
ਦਕ੍षਿਣਾ-ਪਰਸ੍ਯਾ-ਨ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਵਿਸੑਰ੍ਪੀ ਨ॒ਰਕਃ ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਃ ਪੑਰਿਪਾ॒ਹਿ ॥
ਉਤ੍ਤਰ-ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾ-ਨ੍ਦਿਸ਼ਿ ਵਿषਾੑਦੀ ਨ॒ਰਕਃ ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਃ ਪੑਰਿਪਾ॒ਹਿ ॥
ਉਤ੍ਤਰਾ-ਪਰਸ੍ਯਾ-ਨ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਵਿषਾੑਦੀ ਨ॒ਰਕਃ ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਃ ਪੑਰਿਪਾ॒ਹਿ ॥
ਆਯਸ੍ਮਿਨ੍᳚ ਥ੍ਸ॒ਪ੍ਤਵਾੑਸ॒ਵਾ ਸ੍ਤਿष੍ਠੑਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਾ॒ਰੁਹੋੑ ਯਥਾ । ऋषਿੑਰ੍ਹ ਦੀਰ੍ਘ॒ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਤੑਮ॒ ਇਨ੍ਦ੍ਰੑਸ੍ਯ ਘ॒ਰ੍ਮੋ ਅਤਿੑਥਿਃ ॥ ਇ॒ਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਾਣਿੑ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੋ॒ ਯਾ ਤੇ॒ ਜਨੇੑषੁ ਪ॒ਞ੍ਚਸੁੑ । ਇਨ੍ਦ੍ਰ॒ ਤਾਨਿੑ ਤ॒ ਆ ਵृੑਣੇ ॥ ਵਿਤ੍ਯੇ॒ਤੇ ॥ 73 ॥
(ਦਕ੍षਿਣਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾ-ਨ੍ਨਵੑ) (ਅ. 19)
ਅਨੁਵਾਕਂ 20
ਇ॒ਨ੍ਦ੍ਰ॒ ਘੋ॒षਾ ਵੋ॒ ਵਸੁੑਭਿਃ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒-ਦੁਪੑਦਧਤਾਮ੍ ।
ਮਨੋੑਜਵਸੋ ਵਃ ਪਿ॒ਤृਭਿੑ-ਰ੍ਦਕ੍षਿਣ॒ਤ ਉਪੑਦਧਤਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਚੇੑਤਾ ਵੋ ਰੁ॒ਦ੍ਰੈਃ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਦੁਪੑਦਧਤਾਮ੍ ।
ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਕੑਰ੍ਮਾ ਵ ਆਦਿ॒ਤ੍ਯੈ-ਰੁੑਤ੍ਤਰ॒ਤ ਉਪੑਦਧਤਾਮ੍ ।
ਤ੍ਵष੍ਟਾੑ ਵੋ ਰੂ॒ਪੈ-ਰੁ॒ਪਰਿੑष੍ਟਾ॒-ਦੁਪੑਦਧਤਾਮ੍ । ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਨਂ-ਵਃ ਁਪੑਸ਼੍ਚਾਦਿ॒ਤਿ ॥ ਆ॒ਦਿ॒ਤ੍ਯ-ਸ੍ਸਰ੍ਵੋ॒-ऽਗ੍ਨਿਃ ਪृੑਥਿ॒ਵ੍ਯਾਮ੍ । ਵਾ॒ਯੁਰ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षੇ । ਸੂਰ੍ਯੋੑ ਦਿ॒ਵਿ ।
ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮਾੑ ਦਿ॒ਕ੍षੁ । ਨਕ੍षੑਤ੍ਰਾਣਿ॒ ਸ੍ਵਲੋ॒ਕੇ ॥ ਏ॒ਵਾ ਹ੍ਯੇੑਵ । ਏ॒ਵਾ ਹ੍ਯੑਗ੍ਨੇ । ਏ॒ਵਾ ਹਿ ਵਾੑਯੋ । ਏ॒ਵਾ ਹੀ᳚ਨ੍ਦ੍ਰ । ਏ॒ਵਾ ਹਿ ਪੂੑषਨ੍ਨ੍ । ਏ॒ਵਾ ਹਿ ਦੇੑਵਾਃ ॥ 74 ॥
ਦਿ॒ਕ੍षੁ ਸ॒ਪ੍ਤ ਚੑ) (ਅ. 20)
ਅਨੁਵਾਕਂ 21
ਆਪੑਮਾਪਾਮ॒ਪ-ਸ੍ਸਰ੍ਵਾਃ᳚ । ਅ॒ਸ੍ਮਾ-ਦ॒ਸ੍ਮਾਦਿ॒ਤੋ-ऽਮੁਤਃੑ ।
ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾ॒ਯੁਸ਼੍ਚ॒ ਸੂਰ੍ਯੑਸ਼੍ਚ । ਸ॒ਹ ਸੑਞ੍ਚਸ੍ਕ॒ਰਰ੍ਧਿੑਯਾ ॥
ਵਾ॒ਯ੍ਵਸ਼੍ਵਾੑ ਰਸ਼੍ਮਿ॒ ਪਤੑਯਃ । ਮਰੀ᳚ਚ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨੋ॒ ਅਦ੍ਰੁੑਹਃ ।
ਦੇ॒ਵੀ ਰ੍ਭੁੑਵਨ॒ ਸੂਵੑਰੀਃ । ਪੁ॒ਤ੍ਰ॒ਵ॒ਤ੍ਤ੍ਵਾਯੑ ਮੇ ਸੁਤ ॥
ਮਹਾਨਾਮ੍ਨੀ-ਰ੍ਮੑਹਾਮਾ॒ਨਾਃ । ਮ॒ਹ॒ਸੋ ਮੑਹਸ॒ਸ੍ਸ੍ਵਃੑ ॥ 75 ॥
ਦੇ॒ਵੀਃ ਪੑਰ੍ਜਨ੍ਯ॒ ਸੂਵੑਰੀਃ । ਪੁ॒ਤ੍ਰ॒ਵ॒ਤ੍ਤ੍ਵਾਯੑ ਮੇ ਸੁਤ ॥
ਅ॒ਪਾਸ਼੍ਨ੍ਯੁੑष੍ਣਿ-ਮ॒ਪਾ ਰਕ੍षਃੑ । ਅ॒ਪਾਸ਼੍ਨ੍ਯੁੑष੍ਣਿ-ਮ॒ਪਾ ਰਘ᳚ਮ੍ । ਅਪਾ᳚ਘ੍ਰਾ॒ਮਪੑ ਚਾ॒ਵਰ੍ਤਿ᳚ਮ੍ । ਅਪੑ ਦੇ॒ਵੀਰਿ॒ਤੋ ਹਿੑਤ ॥
ਵਜ੍ਰੑ-ਨ੍ਦੇ॒ਵੀਰਜੀੑਤਾਗ੍ਸ਼੍ਚ । ਭੁਵੑਨ-ਨ੍ਦੇਵ॒ ਸੂਵੑਰੀਃ । ਆ॒ਦਿ॒ਤ੍ਯਾਨਦਿੑਤਿ-ਨ੍ਦੇ॒ਵੀਮ੍ । ਯੋਨਿੑਨੋਰ੍ਧ੍ਵ-ਮੁ॒ਦੀषੑਤ ॥ 76 ॥
ਭ॒ਦ੍ਰ-ਙ੍ਕਰ੍ਣੇੑਭਿ-ਸ਼੍ਸ਼ृਣੁ॒ਯਾਮੑ ਦੇਵਾਃ ।
ਭ॒ਦ੍ਰ-ਮ੍ਪੑਸ਼੍ਯੇਮਾ॒ਕ੍षਭਿ॒-ਰ੍ਯਜੑਤ੍ਰਾਃ ।
ਸ੍ਥਿ॒ਰੈਰਙ੍ਗੈ᳚ ਸ੍ਤੁष੍ਟੁ॒ਵਾਗ੍ਂ ਸੑਸ੍ਤ॒ਨੂਭਿਃੑ ।
ਵ੍ਯਸ਼ੇੑਮ ਦੇ॒ਵਹਿੑਤਂ॒-ਯਁਦਾਯੁਃੑ ॥
ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨ॒ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋੑ ਵृ॒ਦ੍ਧਸ਼੍ਰੑਵਾਃ । ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨਃੑ ਪੂ॒षਾ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਵੇੑਦਾਃ । ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨ॒ਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ष੍ਯੋ॒ ਅਰਿੑष੍ਟਨੇਮਿਃ । ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨੋ॒ ਬृਹ॒ਸ੍ਪਤਿੑ-ਰ੍ਦਧਾਤੁ ॥ ਕੇ॒ਤਵੋ॒ ਅਰੁੑਣਾਸਸ਼੍ਚ । ऋ॒ष॒ਯੋ ਵਾਤੑਰਸ਼॒ਨਾਃ( ) । ਪ੍ਰ॒ਤਿ॒ष੍ਠਾਗ੍ਂ ਸ਼॒ਤਧਾੑ ਹਿ । ਸ॒ਮਾਹਿੑਤਾਸੋ ਸਹਸ੍ਰ॒ਧਾਯੑਸਮ੍ ॥ ਸ਼ਿ॒ਵਾ ਨ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਨ੍ਤੑਮਾ ਭਵਨ੍ਤੁ । ਦਿ॒ਵ੍ਯਾ ਆਪ॒ ਓषੑਧਯਃ ॥ ਸੁ॒ਮृ॒ਡੀ॒ਕਾ ਸਰੑਸ੍ਵਤਿ । ਮਾਤੇ॒ ਵ੍ਯੋੑਮ ਸ॒ਨ੍ਦृਸ਼ਿੑ ॥ 77 ॥
(ਸ੍ਵੑ - ਰੁ॒ਦੀषੑਤ॒ - ਵਾਤੑਰਸ਼॒ਨਾ-ष੍षਟ੍ਚੑ) (ਅ. 21)
ਅਨੁਵਾਕਂ 22
ਯੋੑ-ऽਪਾ-ਮ੍ਪੁष੍ਪਂ॒-ਵੇਁਦੑ । ਪੁष੍ਪੑਵਾ-ਨ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾਵਾ᳚-ਨ੍ਪਸ਼ੁ॒ਮਾ-ਨ੍ਭੑਵਤਿ । ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮਾ॒ ਵਾ ਅ॒ਪਾ-ਮ੍ਪੁष੍ਪ᳚ਮ੍ । ਪੁष੍ਪੑਵਾ-ਨ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾਵਾ᳚-ਨ੍ਪਸ਼ੁ॒ਮਾ-ਨ੍ਭੑਵਤਿ ।
ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ ਯੋੑ-ऽਪਾਮਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾ ਅ॒ਪਾਮਾ॒ਯਤੑਨਮ੍ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਯੋ᳚-ऽਗ੍ਨੇਰਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ ॥ 78 ॥
ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਆਪੋ॒ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਰਾ॒ਯਤੑਨਮ੍ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ ਯੋੑ-ऽਪਾਮਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ ।
ਵਾ॒ਯੁਰ੍ਵਾ ਅ॒ਪਾਮਾ॒ਯਤੑਨਮ੍ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ ।
ਯੋ ਵਾ॒ਯੋਰਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ ॥ 79 ॥
ਆਪੋ॒ ਵੈ ਵਾ॒ਯੋਰਾ॒ਯਤੑਨਮ੍ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ ਯੋੑ-ऽਪਾਮਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਅ॒ਸੌ ਵੈ ਤਪੑਨ੍ਨ॒ਪਾ-ਮਾ॒ਯਤੑਨਮ੍ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਯੋੑ-ऽਮੁष੍ਯ॒-ਤਪੑਤ ਆ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਆਪੋ॒ਵਾ ਅ॒ਮੁष੍ਯ॒-ਤਪੑਤ ਆ॒ਯਤੑਨਮ੍ ॥ 80 ॥
ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ ਯੋੑ-ऽਪਾਮਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮਾ॒ ਵਾ ਅ॒ਪਾਮਾ॒ਯਤੑਨਮ੍ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ ।
ਯਸ਼੍ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮੑਸ ਆ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਆਪੋ॒ ਵੈ ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮੑਸ ਆ॒ਯਤੑਨਮ੍ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ ॥ 81 ॥
ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ ਯੋੑ-ऽਪਾਮਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਨਕ੍षੑਤ੍ਰਾਣਿ॒ ਵਾ ਅ॒ਪਾਮਾ॒ਯਤੑਨਮ੍ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਯੋ ਨਕ੍षੑਤ੍ਰਾਣਾ-ਮਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਆਪੋ॒ ਵੈ ਨਕ੍षੑਤ੍ਰਾਣਾ-ਮਾ॒ਯਤੑਨਮ੍ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ ।
ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ 82 ॥
ਯੋੑ-ऽਪਾਮਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯੋ॒ ਵਾ ਅ॒ਪਾਮਾ॒ਯਤੑਨਮ੍ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ ।
ਯਃ ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯੑ-ਸ੍ਯਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ ।
ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਆਪੋ॒ ਵੈ ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯੑ-ਸ੍ਯਾ॒ਯਤੑਨਮ੍ ।
ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ ਯੋੑ-ऽਪਾਮਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ ॥ 83 ॥
ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਸਂ॒ਵਁ॒ਥ੍ਸ॒ਰੋ ਵਾ ਅ॒ਪਾਮਾ॒ਯਤੑਨਮ੍ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਯ-ਸ੍ਸਂੑਵਁਥ੍ਸ॒ਰ-ਸ੍ਯਾ॒ਯਤੑਨਂ॒-ਵੇਁਦੑ ।
ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਆਪੋ॒ ਵੈ ਸਂੑਵਁਥ੍ਸ॒ਰ-ਸ੍ਯਾ॒ਯਤੑਨਮ੍ । ਆ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥
ਯੋ᳚-ऽਫ੍ਸੁ ਨਾਵ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤਾਂ॒-ਵੇਁਦੑ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੇ॒ਵ ਤਿੑष੍ਠਤਿ ॥ 84 ॥
ਇ॒ਮੇ ਵੈ ਲੋ॒ਕਾ ਅ॒ਫ੍ਸੁ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤਾਃ । ਤਦੇ॒षਾ-ऽਭ੍ਯਨੂ᳚ਕ੍ਤਾ ॥
ਅ॒ਪਾਗ੍ਂ ਰਸ॒ਮੁਦੑਯਗ੍ਂਸਨ੍ਨ੍ । ਸੂਰ੍ਯੇੑ ਸ਼ੁ॒ਕ੍ਰਗ੍ਂ ਸ॒ਮਾਭृੑਤਮ੍ । ਅ॒ਪਾਗ੍ਂ ਰਸੑਸ੍ਯ॒ ਯੋ ਰਸਃੑ । ਤਂ-ਵੋਁੑ ਗृਹ੍ਣਾ-ਮ੍ਯੁਤ੍ਤ॒ਮਮਿਤਿੑ ॥ ਇ॒ਮੇ ਵੈ ਲੋ॒ਕਾ ਅ॒ਪਾਗ੍ਂ ਰਸਃੑ । ਤੇੑ-ऽਮੁष੍ਮਿੑ-ਨ੍ਨਾਦਿ॒ਤ੍ਯੇ ਸ॒ਮਾਭੑਤਾਃ ॥
ਜਾ॒ਨੁ॒ਦ॒ਘ੍ਨੀ-ਮੁੑਤ੍ਤਰ-ਵੇ॒ਦੀਙ੍ਖਾ॒ਤ੍ਵਾ । ਅ॒ਪਾ-ਮ੍ਪੂੑਰਯਿ॒ਤ੍ਵਾ ਗੁੑਲ੍ਫਦ॒ਘ੍ਨਮ੍ ॥ 85 ॥
ਪੁष੍ਕਰਪਰ੍ਣੈਃ ਪੁष੍ਕਰਦਣ੍ਡੈਃ ਪੁष੍ਕਰੈਸ਼੍ਚੑ ਸਗ੍ਗ੍ਸ੍ਤੀ॒ਰ੍ਯ । ਤਸ੍ਮਿੑਨ੍ ਵਿਹਾ॒ਯਸੇ । ਅ॒ਗ੍ਨਿ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਣੀਯੋੑਪ-ਸਮਾ॒ਧਾਯੑ ॥ ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮ॒ਵਾ॒ਦਿਨੋੑ ਵਦਨ੍ਤਿ ।
ਕਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰਣੀ॒ਤੇ-ऽਯ-ਮ॒ਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚੀ॒ਯਤੇ᳚ । ਸਾਃ ਪ੍ਰੑਣੀ॒ਤੇ-ऽਯਮ॒ਫ੍ਸੁ ਹ੍ਯਯੑਞ੍ਚੀ॒ਯਤੇ᳚ ।
ਅ॒ਸੌ ਭੁਵੑਨੇ॒-ऽਪ੍ਯ-ਨਾੑਹਿਤਾਗ੍ਨਿ-ਰੇ॒ਤਾਃ ।
ਤਮ॒ਭਿਤੑ ਏ॒ਤਾ ਅ॒ਭੀष੍ਟੑਕਾ॒ ਉਪੑਦਧਾਤਿ ॥
ਅ॒ਗ੍ਨਿ॒ਹੋ॒ਤ੍ਰੇ ਦੑਰ੍ਸ਼ਪੂਰ੍ਣ-ਮਾ॒ਸਯੋਃ᳚ ।
ਪ॒ਸ਼ੁ॒ਬ॒ਨ੍ਧੇ ਚਾੑਤੁਰ੍ਮਾ॒ਸ੍ਯੇषੁੑ ॥ 86 ॥
ਅਥੋੑ ਆਹੁਃ । ਸਰ੍ਵੇੑषੁ ਯਜ੍ਞਕ੍ਰ॒ਤੁष੍ਵਿਤਿੑ ॥
ਏ॒ਤਦ੍ਧੑ ਸ੍ਮ॒ ਵਾ ਆੑਹੁ-ਸ਼੍ਸ਼ਣ੍ਡਿ॒ਲਾਃ । ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ॥ ਸ॒ਤ੍ਰਿ॒ਯ-ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨਃ ।
ਸਂ॒ਵਁ॒ਥ੍ਸ॒ਰ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਕ੍षੇੑਣ ॥ ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ । ਸਾ॒ਵਿ॒ਤ੍ਰ-ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨਃ । ਅ॒ਮੁਮਾੑਦਿ॒ਤ੍ਯ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਕ੍षੇੑਣ ॥ ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ॥ 87 ॥
ਨਾ॒ਚਿ॒ਕੇ॒ਤ-ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨਃ । ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ-ਨ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਕ੍षੇੑਣ ॥ ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ । ਚਾ॒ਤੁ॒ਰ੍॒ਹੋ॒ਤ੍ਰਿ॒ਯ-ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਕ੍षੇੑਣ ॥ ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ।
ਵੈ॒ਸ਼੍ਵ॒ਸृ॒ਜ-ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨਃ । ਸ਼ਰੀੑਰ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਕ੍षੇੑਣ ॥ ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ।
ਉ॒ਪਾ॒ਨੁ॒ਵਾ॒ਕ੍ਯੑਮਾ॒ਸ਼ੁ-ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨਃ ॥ 88 ॥
ਇ॒ਮਾਨ੍ ਁਲੋ॒ਕਾ-ਨ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਕ੍षੇੑਣ ॥ ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ।
ਇ॒ਮਮਾੑਰੁਣ-ਕੇਤੁਕ-ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨ ਇਤਿੑ । ਯ ਏ॒ਵਾਸੌ ।
ਇ॒ਤਸ਼੍ਚਾ॒-ਮੁਤੑਸ਼੍ਚਾ-ਵ੍ਯਤੀਪਾ॒ਤੀ । ਤਮਿਤਿੑ ॥ ਯੋ᳚-ऽਗ੍ਨੇਰ੍ਮਿੑਥੂ॒ਯਾ ਵੇਦੑ । ਮਿ॒ਥੁ॒ਨ॒ਵਾ-ਨ੍ਭੑਵਤਿ । ਆਪੋ॒ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨੇਰ੍ਮਿੑਥੂ॒ਯਾਃ ।
ਮਿ॒ਥੁ॒ਨ॒ਵਾ-ਨ੍ਭੑਵਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ 89 ॥
(ਵੇਦੑ - ਭਵ - ਤ੍ਯਾ॒ਯਤੑਨਂ - ਭਵਤਿ॒ - ਵੇਦ॒ - ਵੇਦੑ - ਤਿष੍ਠਤਿ - ਗੁਲ੍ਫਦ॒ਘ੍ਨਂ - ਚਾੑਤੁਰ੍ਮਾ॒ਸ੍ਯੇ - ष੍ਵ॒ਮੁਮਾੑਦਿ॒ਤ੍ਯ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਕ੍षੇੑਣ॒ ਕਮ॒ਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨੁਤ - ਉਪਾਨੁਵਾ॒ਕ੍ਯੑਮਾ॒ਸ਼ੁਮ॒ਗ੍ਨਿ-ਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨੋ - ਮਿੑਥੂ॒ਯਾ ਮਿੑਥੁਨ॒ਵਾ-ਨ੍ਭੑਵ॒ਤ੍ਯੇਕੑ-ਞ੍ਚ) (ਅ. 22)
(ਪੁष੍ਪੑਮ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾ॒ਯੁਰ॒ਸੌ ਵੈ ਤਪੑਞ੍ਚ॒ਨ੍ਦ੍ਰਮਾ॒ ਨਕ੍षੑਤ੍ਰਾਣਿ ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯਃੑ ਸਂਵਁਥ੍ਸ॒ਰੋ ਯੋ᳚-ऽਫ੍ਸੁ ਨਾਵੑਮੇ॒ਤਦ੍ਧੑ ਸ੍ਮ॒ ਵੈ ਸੑਤ੍ਰਿ॒ਯਗ੍ਂ ਸਂੑਵਁਥ੍ਸ॒ਰਗ੍ਂ ਸਾੑਵਿ॒ਤ੍ਰਮ॒ਮੁ-ਨ੍ਨਾੑਚਿਕੇ॒ਤ-ਮ੍ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਗ੍ਸ਼੍ਚਾੑਤੁਰ੍ਹੋਤ੍ਰਿ॒ਯ-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ਵੈਸ਼੍ਵਸृ॒ਜਗ੍ਂ ਸ਼ਰੀੑਰਮੁਪਾਨੁਵਾ॒ਕ੍ਯੑਮਾ॒ਸ਼ੁਮਿ॒ਮਾਨ੍ ਁਲੋ॒ਕਾਨਿ॒ਮਮਾੑਰੁਣਕੇਤੁਕਂ॒-ਯਁ ਏ॒ਵਾਸੌ)
ਅਨੁਵਾਕਂ 23
ਆਪੋ॒ ਵਾ ਇ॒ਦਮਾੑਸਨ੍-ਥ੍ਸਲਿ॒ਲਮੇ॒ਵ ।
ਸ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿ॒ਰੇਕਃੑ ਪੁष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣੇ ਸਮੑਭਵਤ੍ ।
ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤ॒-ਰ੍ਮਨੑਸਿ ਕਾਮ॒-ਸ੍ਸਮੑਵਰ੍ਤਤ । ਇ॒ਦਗ੍ਂ ਸृੑਜੇਯ॒ਮਿਤਿੑ । ਤਸ੍ਮਾ॒ਦ੍ਯ-ਤ੍ਪੁਰੁੑषੋ॒ ਮਨੑਸਾ-ऽਭਿ॒ਗਚ੍ਛੑਤਿ । ਤਦ੍ਵਾ॒ਚਾ ਵੑਦਤਿ ।
ਤਤ੍ਕਰ੍ਮੑਣਾ ਕਰੋਤਿ । ਤਦੇ॒षਾ ऽਭ੍ਯਨੂ᳚ਕ੍ਤਾ ॥ ਕਾਮ॒ਸ੍ਤਦਗ੍ਰੇ॒ ਸਮੑਵਰ੍ਤ॒ਤਾਧਿੑ । ਮਨੑਸੋ॒ ਰੇਤਃੑ ਪ੍ਰਥ॒ਮਂ-ਯਁਦਾਸੀ᳚ਤ੍ ॥ 90 ॥
ਸ॒ਤੋ ਬਨ੍ਧੁ॒ਮਸੑਤਿ॒ ਨਿਰੑਵਿਨ੍ਦਨ੍ਨ੍ । ਹृ॒ਦਿ ਪ੍ਰ॒ਤੀष੍ਯਾੑ ਕ॒ਵਯੋੑ ਮਨੀ॒षੇਤਿੑ ॥ ਉਪੈੑਨ॒ਨ੍ਤਦੁਪੑਨਮਤਿ । ਯ-ਤ੍ਕਾੑਮੋ॒ ਭਵੑਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ ਸ ਤਪੋੑ-ऽਤਪ੍ਯਤ ।
ਸ ਤਪੑਸ੍ਤ॒ਪ੍ਤ੍ਵਾ । ਸ਼ਰੀੑਰਮਧੂਨੁਤ । ਤਸ੍ਯ॒ ਯ-ਨ੍ਮਾ॒ਗ੍ਂ॒ਸਮਾਸੀ᳚ਤ੍ । ਤਤੋੑ-ऽਰੁ॒ਣਾਃ ਕੇ॒ਤਵੋ॒ ਵਾਤੑਰਸ਼॒ਨਾ ऋषੑਯ॒ ਉਦੑਤਿष੍ਠਨ੍ਨ੍ ॥ 91 ॥
ਯੇ ਨਖਾਃ᳚ । ਤੇ ਵੈੑਖਾਨ॒ਸਾਃ । ਯੇ ਵਾਲਾਃ᳚ । ਤੇ ਵਾੑਲਖਿ॒ਲ੍ਯਾਃ । ਯੋ ਰਸਃੑ । ਸੋੑ-ऽਪਾਮ੍ ॥ ਅ॒ਨ੍ਤ॒ਰ॒ਤਃ ਕੂ॒ਰ੍ਮ-ਮ੍ਭੂ॒ਤਗ੍ਂ ਸਰ੍ਪੑਨ੍ਤਮ੍ । ਤਮੑਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਮਮ॒ ਵੈ ਤ੍ਵਂ-ਮਾ॒ਗ੍ਂ॒ਸਾ । ਸਮੑਭੂਤ੍ ॥ 92 ॥
ਨੇਤ੍ਯੑਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਪੂਰ੍ਵੑਮੇ॒ਵਾਹ-ਮਿ॒ਹਾਸ॒ਮਿਤਿੑ । ਤਤ੍ਪੁਰੁੑषਸ੍ਯ ਪੁਰੁष॒ਤ੍ਵਮ੍ । ਸ ਸ॒ਹਸ੍ਰੑਸ਼ੀਰ੍षਾ॒ ਪੁਰੁੑषਃ । ਸ॒ਹ॒ਸ੍ਰਾ॒ਕ੍ष-ਸ੍ਸ॒ਹਸ੍ਰੑਪਾਤ੍ । ਭੂ॒ਤ੍ਵੋਦੑਤਿष੍ਠਤ੍ । ਤਮੑਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਤ੍ਵਂ-ਵੈਁ ਪੂਰ੍ਵਗ੍ਂੑ ਸਮੑਭੂਃ ।
ਤ੍ਵਮਿ॒ਦ-ਮ੍ਪੂਰ੍ਵਃੑ ਕੁਰੁ॒ष੍ਵੇਤਿੑ ॥ ਸ ਇ॒ਤ ਆ॒ਦਾਯਾਪਃੑ ॥ 93 ॥
ਅ॒ਞ੍ਜ॒ਲਿਨਾੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾੑ-ਦੁ॒ਪਾਦੑਧਾਤ੍ । ਏ॒ਵਾ ਹ੍ਯੇ॒ਵੇਤਿੑ ।
ਤਤੑ ਆਦਿ॒ਤ੍ਯ ਉਦੑਤਿष੍ਠਤ੍ । ਸਾ ਪ੍ਰਾਚੀ॒ ਦਿਕ੍ ॥
ਅਥਾੑਰੁ॒ਣਃ ਕੇ॒ਤੁ-ਰ੍ਦੑਕ੍षਿਣ॒ਤ ਉ॒ਪਾਦੑਧਾਤ੍ । ਏ॒ਵਾ ਹ੍ਯਗ੍ਨ॒ ਇਤਿੑ । ਤਤੋ॒ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿਰੁਦੑਤਿष੍ਠਤ੍ । ਸਾ ਦੑਕ੍षਿ॒ਣਾ ਦਿਕ੍ । ਅਥਾੑਰੁ॒ਣਃ ਕੇ॒ਤੁਃ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾਦੁ॒ਪਾਦੑਧਾਤ੍ ।
ਏ॒ਵਾ ਹਿ ਵਾਯੋ॒ ਇਤਿੑ ॥ 94 ॥
ਤਤੋੑ ਵਾ॒ਯੁਰੁਦੑਤਿष੍ਠਤ੍ । ਸਾ ਪ੍ਰ॒ਤੀਚੀ॒ ਦਿਕ੍ ।
ਅਥਾੑਰੁ॒ਣਃ ਕੇ॒ਤੁ-ਰੁੑਤ੍ਤਰ॒ਤ ਉ॒ਪਾਦੑਧਾਤ੍ । ਏ॒ਵਾ ਹੀਨ੍ਦ੍ਰੇਤਿੑ ।
ਤਤੋ॒ ਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰ॒ ਉਦੑਤਿष੍ਠਤ੍ । ਸੋਦੀੑਚੀ॒ ਦਿਕ੍ ।
ਅਥਾੑਰੁ॒ਣਃ ਕੇ॒ਤੁ-ਰ੍ਮਦ੍ਧ੍ਯੑ ਉ॒ਪਾਦੑਧਾਤ੍ । ਏ॒ਵਾ ਹਿ ਪੂष॒ਨ੍ਨਿਤਿੑ । ਤਤੋ॒ ਵੈ ਪੂ॒षੋਦੑਤਿष੍ਠਤ੍ । ਸੇਯਨ੍ਦਿਕ੍ ॥ 95 ॥
ਅਥਾੑਰੁ॒ਣਃ ਕੇ॒ਤੁਰੁ॒ਪਰਿੑष੍ਟਾ-ਦੁ॒ਪਾਦੑਧਾਤ੍ । ਏ॒ਵਾ ਹਿ ਦੇਵਾ॒ ਇਤਿੑ । ਤਤੋੑ ਦੇਵ ਮਨੁ॒ष੍ਯਾਃ ਪਿ॒ਤਰਃੑ । ਗ॒ਨ੍ਧ॒ਰ੍ਵਾ॒-ਫ੍ਸ॒ਰਸ॒ ਸ਼੍ਚੋਦੑ-ਤਿष੍ਠਨ੍ਨ੍ ।
ਸੋਰ੍ਧ੍ਵਾ ਦਿਕ੍ ॥ ਯਾ ਵਿ॒ਪ੍ਰੁषੋੑ ਵਿ॒ਪਰਾੑਪਤਨ੍ਨ੍ ।
ਤਾਭ੍ਯੋ-ऽਸੁੑਰਾ॒ ਰਕ੍षਾਗ੍ਂੑਸਿ ਪਿਸ਼ਾ॒ਚਾਸ਼੍ਚੋ-ਦੑਤਿष੍ਠਨ੍ਨ੍ । ਤਸ੍ਮਾ॒ਤ੍ਤੇ ਪਰਾੑਭਵਨ੍ਨ੍ । ਵਿ॒ਪ੍ਰੁਡ੍ਭ੍ਯੋ॒ ਹਿ ਤੇ ਸਮੑਭਵਨ੍ਨ੍ ॥ ਤਦੇ॒षਾ-ऽਭ੍ਯਨੂ᳚ਕ੍ਤਾ ॥ 96 ॥
ਆਪੋੑ ਹ॒ ਯ-ਦ੍ਬृੑਹ॒ਤੀ-ਰ੍ਗਰ੍ਭ॒ਮਾਯਨ੍ਨ੍ੑ । ਦਕ੍ष॒-ਨ੍ਦਧਾੑਨਾ ਜ॒ਨਯੑਨ੍ਤੀ-ਸ੍ਸ੍ਵਯ॒ਮ੍ਭੁਮ੍ । ਤਤੑ ਇ॒ਮੇ-ऽਦ੍ਧ੍ਯ-ਸृੑਜ੍ਯਨ੍ਤ॒ ਸਰ੍ਗਾਃ᳚ । ਅਦ੍ਭ੍ਯੋ॒ ਵਾ ਇ॒ਦਗ੍ਂ ਸਮੑਭੂਤ੍ ।
ਤਸ੍ਮਾੑਦਿ॒ਦਗ੍ਂ ਸਰ੍ਵ॒-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ਸ੍ਵਯ॒ਭ੍ਵਿਨ੍ਤਿੑ ॥
ਤਸ੍ਮਾੑਦਿ॒ਦਗ੍ਂ ਸਰ੍ਵ॒ਗ੍ਂ॒ ਸ਼ਿਥਿੑਲ-ਮਿ॒ਵਾ ਧ੍ਰੁਵੑ-ਮਿਵਾਭਵਤ੍ ॥ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿ॒-ਰ੍ਵਾਵ ਤਤ੍ । ਆ॒ਤ੍ਮਨਾ॒-ऽऽਤ੍ਮਾਨਂੑ-ਵਿਁ॒ਧਾਯੑ ।
ਤਦੇ॒ਵਾਨੁ॒ ਪ੍ਰਾਵਿੑਸ਼ਤ੍ ॥ ਤਦੇ॒षਾ-ऽਭ੍ਯਨੂ᳚ਕ੍ਤਾ ॥ 97 ॥
ਵਿ॒ਧਾਯੑ ਲੋ॒ਕਾਨ੍. ਵਿ॒ਧਾਯੑ ਭੂ॒ਤਾਨਿੑ । ਵਿ॒ਧਾਯ॒ ਸਰ੍ਵਾਃ᳚ ਪ੍ਰ॒ਦਿਸ਼ੋ॒ ਦਿਸ਼ੑਸ਼੍ਚ । ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ ਪ੍ਰਥਮ॒ਜਾ ऋ॒ਤਸ੍ਯੑ । ਆ॒ਤ੍ਮਨਾ॒-ऽऽਤ੍ਮਾ-ਨੑਮ॒ਭਿ-ਸਂਵਿਁੑਵੇ॒ਸ਼ੇਤਿੑ ॥
ਸਰ੍ਵੑਮੇ॒ਵੇਦਮਾ॒ਪ੍ਤ੍ਵਾ । ਸਰ੍ਵੑ-ਮਵ॒ਰੁਦ੍ਧ੍ਯੑ । ਤਦੇ॒ਵਾਨੁ॒ ਪ੍ਰਵਿੑਸ਼ਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ 98 ॥
(ਆਸੀੑ - ਦਤਿष੍ਠਨ੍ - ਨਭੂ॒ - ਦਪੋ॒ - ਵਾਯੋ॒ ਇਤਿ - ਸੇਯ-ਨ੍ਦਿਗ॒ - ਭ੍ਯਨੂ᳚ਕ੍ਤਾ॒ - ऽਭ੍ਯਨੂ᳚ਕ੍ਤਾ॒ -+-ऽष੍ਟੌ ਚੑ) (ਅ. 23)
ਅਨੁਵਾਕਂ 24
ਚਤੁੑष੍ਟਯ੍ਯ॒ ਆਪੋੑ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ । ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿ॒ ਵਾ ਅ॒ਪਾਗ੍ਂ ਰੂ॒ਪਾਣਿੑ । ਮੇਘੋੑ ਵਿ॒ਦ੍ਯੁਤ੍ । ਸ੍ਤ॒ਨ॒ਯਿ॒ਤ੍ਨੁ-ਰ੍ਵृ॒ष੍ਟਿਃ । ਤਾਨ੍ਯੇ॒ਵਾ ਵੑਰੁਨ੍ਧੇ ॥ ਆ॒ਤਪੑਤਿ॒ ਵਰ੍ष੍ਯਾੑ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ।
ਤਾਃ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒-ਦੁਪੑਦਧਾਤਿ । ਏ॒ਤਾ ਵੈ ਬ੍ਰੑਹ੍ਮਵਰ੍ਚ॒ਸ੍ਯਾ ਆਪਃੑ । ਮੁ॒ਖ॒ਤ ਏ॒ਵ ਬ੍ਰੑਹ੍ਮਵਰ੍ਚ॒ਸ-ਮਵੑਰੁਨ੍ਧੇ ।
ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਨ੍ਮੁਖ॒ਤੋ ਬ੍ਰੑਹ੍ਮਵਰ੍ਚ॒ਸਿਤੑਰਃ ॥ 99 ॥
ਕੂਪ੍ਯਾੑ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ । ਤਾ ਦੑਕ੍षਿਣ॒ਤ ਉਪੑਦਧਾਤਿ । ਏ॒ਤਾ ਵੈ ਤੇੑਜ॒ਸ੍ਵਿਨੀ॒ਰਾਪਃੑ । ਤੇਜੑ ਏ॒ਵਾਸ੍ਯੑ ਦਕ੍षਿਣ॒ਤੋ ਦੑਧਾਤਿ । ਤਸ੍ਮਾ॒-ਦ੍ਦਕ੍षਿ॒ਣੋਰ੍ਧੑ ऽਸ੍ਤੇਜ॒ਸ੍ਵਿਤੑਰਃ ॥
ਸ੍ਥਾ॒ਵ॒ਰਾ ਗृੑਹ੍ਣਾਤਿ । ਤਾਃ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾਦੁਪੑਦਧਾਤਿ । ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤਾ॒ ਵੈ ਸ੍ਥਾੑਵ॒ਰਾਃ ।
ਪ॒ਸ਼੍ਚਾਦੇ॒ਵ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ ॥ ਵਹੑਨ੍ਤੀ-ਰ੍ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ॥ 100 ॥
ਤਾ ਉੑਤ੍ਤਰ॒ਤ ਉਪੑਦਧਾਤਿ । ਓਜੑਸਾ॒ ਵਾ ਏ॒ਤਾ ਵਹੑਨ੍ਤੀਰਿ॒ਵੋ-ਦ੍ਗੑਤੀਰਿ॒ਵ ਆਕੂਜੑਤੀਰਿ॒ਵ ਧਾਵੑਨ੍ਤੀਃ । ਓਜੑ ਏ॒ਵਾਸ੍ਯੋ᳚ਤ੍ਤਰ॒ਤੋ ਦੑਧਾਤਿ । ਤਸ੍ਮਾ॒ਦੁਤ੍ਤ॒ਰੋ-ऽਦ੍ਧੑ ਓਜ॒ਸ੍ਵਿਤੑਰਃ ॥ ਸ॒ਭਾਂ॒ਰ੍ਯਾ ਗृੑਹ੍ਣਾਤਿ ।
ਤਾ ਮਦ੍ਧ੍ਯ॒ ਉਪੑਦਧਾਤਿ । ਇ॒ਯਂ-ਵੈਁ ਸੑਭਾਂ॒ਰ੍ਯਾਃ । ਅ॒ਸ੍ਯਾਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ ॥ ਪ॒ਲ੍ਵ॒ਲ੍ਯਾ ਗृੑਹ੍ਣਾਤਿ । ਤਾ ਉ॒ਪਰਿੑष੍ਟਾ-ਦੁ॒ਪਾਦੑਧਾਤਿ ॥ 101 ॥
ਅ॒ਸੌ ਵੈ ਪੑਲ੍ਵ॒ਲ੍ਯਾਃ । ਅ॒ਮੁष੍ਯਾੑਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ ॥ ਦਿ॒ਕ੍षੂਪੑਦਧਾਤਿ । ਦਿ॒ਕ੍षੁ ਵਾ ਆਪਃੑ । ਅਨ੍ਨਂ॒-ਵਾਁ ਆਪਃੑ । ਅ॒ਦ੍ਭ੍ਯੋ ਵਾ ਅਨ੍ਨੑਞ੍ਜਾਯਤੇ । ਯਦੇ॒ਵਾਦ੍ਭ੍ਯੋ-ऽਨ੍ਨ॒-ਞ੍ਜਾਯੑਤੇ । ਤਦਵੑਰੁਨ੍ਧੇ ॥ ਤਂ-ਵਾਁ ਏ॒ਤਮੑਰੁ॒ਣਾਃ ਕੇ॒ਤਵੋ॒ ਵਾਤੑਰਸ਼॒ਨਾ ऋषੑਯੋ-ऽਚਿਨ੍ਵਨ੍ਨ੍ । ਤਸ੍ਮਾੑ-ਦਾਰੁਣ ਕੇ॒ਤੁਕਃੑ ॥ ਤਦੇ॒षਾ-ऽਭ੍ਯਨੂ᳚ਕ੍ਤਾ ॥ ਕੇ॒ਤਵੋ॒ ਅਰੁੑਣਾਸਸ਼੍ਚ । ऋ॒ष॒ਯੋ ਵਾਤੑਰਸ਼॒ਨਾਃ ।
ਪ੍ਰ॒ਤਿ॒ष੍ਠਾਗ੍ਂ ਸ਼॒ਤਧਾੑ ਹਿ । ਸ॒ਮਾਹਿੑਤਾਸੋ ਸਹਸ੍ਰ॒ਧਾਯੑਸ॒ਮਿਤਿੑ ॥ ਸ਼॒ਤਸ਼ੑਸ਼੍ਚੈ॒ਵ ऽਸ॒ਹਸ੍ਰੑਸ਼ਸ਼੍ਚ॒ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ । ਯ ਏ॒ਤਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁ॒ਤੇ ।
ਯ ਉੑਚੈਨਮੇ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ 102 ॥
(ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮ॒ਵ॒ਰ੍ਚ॒ਸਿਤੑਰੋ॒ - ਵਹੑਨ੍ਤੀ-ਰ੍ਗृਹ੍ਣਾਤਿ॒ - ਤਾ ਉ॒ਪਰਿੑष੍ਟਾਦੁ॒ਪਾਦੑਧਾ - ਤ੍ਯਾਰੁਣਕੇ॒ਤੁਕੋ॒-ऽष੍ਟੌ ਚੑ) (ਅ. 24)
ਅਨੁਵਾਕਂ 25
ਜਾ॒ਨੁ॒ਦ॒ਘ੍ਨੀ-ਮੁੑਤ੍ਤਰਵੇ॒ਦੀਙ੍ਖਾ॒ਤ੍ਵਾ । ਅ॒ਪਾ-ਮ੍ਪੂੑਰਯਤਿ । ਅ॒ਪਾਗ੍ਂ ਸੑਰ੍ਵ॒ਤ੍ਵਾਯੑ । ਪੁ॒ष੍ਕ॒ਰ॒ਪ॒ਰ੍ਣਗ੍ਂ ਰੁ॒ਕ੍ਮ-ਮ੍ਪੁਰੁੑष॒-ਮਿਤ੍ਯੁਪੑਦਧਾਤਿ । ਤਪੋ॒ ਵੈ ਪੁੑष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣਮ੍ ।
ਸ॒ਤ੍ਯਗ੍ਂ ਰੁ॒ਕ੍ਮਃ । ਅ॒ਮृਤ॒-ਮ੍ਪੁਰੁੑषਃ । ਏ॒ਤਾਵ॒ਦ੍ਵਾ ਵਾ᳚ਸ੍ਤਿ । ਯਾਵੑਦੇ॒ਤਤ੍ । ਯਾਵੑਦੇ॒ਵਾਸ੍ਤਿੑ ॥ 103 ॥
ਤਦਵੑਰੁਨ੍ਧੇ ॥ ਕੂ॒ਰ੍ਮਮੁਪੑਦਧਾਤਿ । ਅ॒ਪਾਮੇ॒ਵ ਮੇਧ॒ਮਵੑਰੁਨ੍ਧੇ । ਅਥੋ᳚ ਸ੍ਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯ॒ ਸਮੑष੍ਟ੍ਯੈ ॥ ਆਪੑਮਾਪਾਮ॒ਪ-ਸ੍ਸਰ੍ਵਾਃ᳚ ।
ਅ॒ਸ੍ਮਾਦ॒ਸ੍ਮਾ ਦਿ॒ਤੋ-ऽਮੁਤਃੑ । ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾ॒ਯੁਸ਼੍ਚ॒ ਸੂਰ੍ਯੑਸ਼੍ਚ ।
ਸ॒ਹ ਸੑਞ੍ਚਸ੍ਕ॒ਰਰ੍ਧਿੑਯਾ॒ ਇਤਿੑ । ਵਾ॒ਯ੍ਵਸ਼੍ਵਾੑ ਰਸ਼੍ਮਿ॒ਪਤੑਯਃ । ਮਰੀ᳚ਚ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨੋ॒ ਅਦ੍ਰੁੑਹਃ । ਦੇ॒ਵੀ-ਰ੍ਭੁੑਵਨ॒ ਸੂਵੑਰੀਃ । ਪੁ॒ਤ੍ਰ॒ਵ॒ਤ੍ਵਾਯੑ ਮੇ ਸੁਤ ॥ ਲੋ॒ਕ-ਮ੍ਪृੑਣਚ੍ਛਿ॒ਦ੍ਰ-ਮ੍ਪृੑਣ ॥ 104 ॥
ਯਾਸ੍ਤਿ॒ਸ੍ਰਃ ਪੑਰਮ॒ਜਾਃ ॥ ) (ਸ਼ੋਰ੍ਤ੍ ਅਨ੍-ਦ੍ਲੋਨ੍ਗ੍fऒਰਂ ਅਰੇ ਥੇ ਸਮॆ ਇ-ਨ੍ਤਿੑ ॥ ਪਞ੍ਚ॒ ਚਿਤੑਯ॒ ਉਪੑਦਧਾਤਿ । ਪਾਙ੍ਕ੍ਤ॒-ऽਗ੍ਨਿਃ । ਯਾਵਾੑਨੇ॒ਵਾਗ੍ਨਿਃ । ਤਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ॥
ਲੋ॒ਕ-ਮ੍ਪृੑਣਯਾ ਦ੍ਵਿ॒ਤੀਯਾ॒-ਮੁਪੑਦਧਾਤਿ ।
ਪਞ੍ਚੑਪਦਾ॒ ਵੈ ਵਿ॒ਰਾਟ੍ । ਤਸ੍ਯਾ॒ ਵਾ ਇ॒ਯ-ਮ੍ਪਾਦਃੑ । ਅ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍ष॒-ਮ੍ਪਾਦਃੑ । ਦ੍ਯੌਃ ਪਾਦਃੑ । ਦਿਸ਼ਃ॒ ਪਾਦਃੑ । ਪ॒ਰੋਰੑਜਾਃ॒ ਪਾਦਃੑ ॥ ਵਿ॒ਰਾਜ੍ਯੇ॒ਵ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ ।
ਯ ਏ॒ਤਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁ॒ਤੇ । ਯ ਉੑਚੈਨਮੇ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ 105 ॥
(ਅਸ੍ਤਿੑ - ਪृਣਾ॒ - ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍ष॒-ਮ੍ਪਾਦ॒-ष੍षਟ੍ਚੑ) (ਅ. 25)
ਅਨੁਵਾਕਂ 26
ਅ॒ਗ੍ਨਿ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਣੀਯੋੑਪ-ਸਮਾ॒ਧਾਯੑ । ਤਮ॒ਭਿਤੑ ਏ॒ਤਾ ਅ॒ਭੀष੍ਟੑਕਾ॒ ਉਪੑਦਧਾਤਿ । ਅ॒ਗ੍ਨਿ॒ਹੋ॒ਤ੍ਰੇ ਦੑਰ੍ਸ਼ਪੂਰ੍ਣ-ਮਾ॒ਸਯੋਃ᳚ । ਪ॒ਸ਼ੁ॒ਬ॒ਨ੍ਧੇ ਚਾੑਤੁਰ੍ਮਾ॒ਸ੍ਯੇषੁੑ ।
ਅਥੋੑ ਆਹੁਃ । ਸਰ੍ਵੇੑषੁ ਯਜ੍ਞਕ੍ਰ॒ਤੁष੍ਵਿਤਿੑ ॥
ਅਥੑ ਹਸ੍ਮਾ ਹਾਰੁ॒ਣ-ਸ੍ਸ੍ਵਾੑਯ॒ਮ੍ਭੁਵਃੑ ।
ਸਾ॒ਵਿ॒ਤ੍ਰ-ਸ੍ਸਰ੍ਵੋ॒-ऽਗ੍ਨਿ-ਰਿਤ੍ਯਨੑਨੁषਙ੍ਗ-ਮ੍ਮਨ੍ਯਾਮਹੇ ।
ਨਾਨਾ॒ ਵਾ ਏ॒ਤੇषਾਂ᳚-ਵੀਁ॒ਰ੍ਯਾੑਣਿ ॥ ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ॥ 106 ॥
ਸ॒ਤ੍ਰਿ॒ਯ ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨਃ । ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ।
ਸਾ॒ਵਿ॒ਤ੍ਰ ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨਃ । ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ । ਨਾ॒ਚਿ॒ਕੇ॒ਤ ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨਃ । ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ।
ਚਾ॒ਤੁ॒ਰ੍॒ ਹੋ॒ਤ੍ਰਿ॒ਯ-ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨਃ । ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ।
ਵੈ॒ਸ਼੍ਵ॒ਸृ॒ਜ ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨਃ । ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ ॥ 107 ॥
ਉ॒ਪਾ॒ਨੁ॒ਵਾ॒ਕ੍ਯੑ-ਮਾ॒ਸ਼ੁ ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨਃ । ਕਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ । ਇ॒ਮਮਾੑਰੁਣ-ਕੇਤੁਕ ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨ੍ਵਾ॒ਨ ਇਤਿੑ ॥ ਵृषਾ॒ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿਃ । ਵृषਾੑਣੌ॒ ਸਗ੍ਗ੍ਸ੍ਫਾੑਲਯੇਤ੍ । ਹ॒ਨ੍ਯੇਤਾ᳚ਸ੍ਯ ਯ॒ਜ੍ਞਃ । ਤਸ੍ਮਾ॒ਨ੍ਨਾਨੁ॒षਜ੍ਯਃੑ ॥
ਸੋਤ੍ਤੑਰਵੇ॒ਦਿषੁੑ ਕ੍ਰ॒ਤੁषੁੑ ਚਿਨ੍ਵੀਤ । ਉ॒ਤ੍ਤ॒ਰ॒ਵੇ॒ਦ੍ਯਾਗ੍ ਹ੍ਯੑਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚੀ॒ਯਤੇ᳚ ॥ ਪ੍ਰ॒ਜਾਕਾੑਮਸ਼੍ਚਿਨ੍ਵੀਤ ॥ 108 ॥
ਪ੍ਰਾ॒ਜਾ॒ਪ॒ਤ੍ਯੋ ਵਾ ਏ॒षੋ᳚-ऽਗ੍ਨਿਃ । ਪ੍ਰਾ॒ਜਾ॒ਪ॒ਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾਃ । ਪ੍ਰ॒ਜਾਵਾ᳚-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ ਪ॒ਸ਼ੁਕਾੑਮਸ਼੍ਚਿਨ੍ਵੀਤ । ਸ॒ਞ੍ਜ੍ਞਾਨਂ॒-ਵਾਁ ਏ॒ਤ-ਤ੍ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍ । ਯਦਾਪਃੑ ।
ਪ॒ਸ਼ੂ॒ਨਾਮੇ॒ਵ ਸ॒ਜ੍ਞਾਨ੍ਨੇ॒ ऽਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁਤੇ । ਪ॒ਸ਼ੁ॒ਮਾ-ਨ੍ਭੑਵਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ 109 ॥
ਵृष੍ਟਿੑਕਾਮਸ਼੍ਚਿਨ੍ਵੀਤ । ਆਪੋ॒ ਵੈ ਵृष੍ਟਿਃੑ । ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯੋ॒ ਵਰ੍षੁੑਕੋ ਭਵਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ ਆ॒ਮ॒ਯਾ॒ਵੀ ਚਿੑਨ੍ਵੀਤ । ਆਪੋ॒ ਵੈ ਭੇੑष॒ਜਮ੍ । ਭੇ॒ष॒ਜ-ਮੇ॒ਵਾਸ੍ਮੈੑ ਕਰੋਤਿ । ਸਰ੍ਵ॒ਮਾਯੁੑਰੇਤਿ ॥ ਅ॒ਭਿ॒ਚਰਗ੍ਗ੍ੑ ਸ਼੍ਚਿਨ੍ਵੀਤ । ਵਜ੍ਰੋ॒ ਵਾ ਆਪਃੑ ॥ 110 ॥
ਵਜ੍ਰੑਮੇ॒ਵ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯੇਭ੍ਯਃ॒ ਪ੍ਰਹੑਰਤਿ । ਸ੍ਤृ॒ਣੁ॒ਤ ਏੑਨਮ੍ ॥ ਤੇਜੑਸ੍ਕਾਮੋ॒ ਯਸ਼ੑਸ੍ਕਾਮਃ ।
ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮ॒ਵ॒ਰ੍ਚ॒ਸਕਾੑਮ-ਸ੍ਸ੍ਵ॒ਰ੍ਗਕਾੑਮਸ਼੍ਚਿਨ੍ਵੀਤ । ਏ॒ਤਾ ਵ॒ਦ੍ਵਾ ਵਾ᳚ਸ੍ਤਿ । ਯਾਵੑਦੇ॒ਤਤ੍ । ਯਾਵੑਦੇ॒ਵਾਸ੍ਤਿੑ । ਤਦਵੑਰੁਨ੍ਧੇ ॥ ਤਸ੍ਯੈ॒ ਤਦ੍ਵ੍ਰ॒ਤਮ੍ । ਵਰ੍षੑਤਿ॒ ਨ ਧਾੑਵੇਤ੍ ॥ 111 ॥
ਅ॒ਮृਤਂ॒-ਵਾਁ ਆਪਃੑ । ਅ॒ਮृਤ॒ਸ੍ਯਾ-ਨੑਨ੍ਤਰਿਤ੍ਯੈ ॥
ਨਾਫ੍ਸੁ-ਮੂਤ੍ਰੑਪੁਰੀ॒षਙ੍ਕੁੑਰ੍ਯਾਤ੍ । ਨ ਨਿष੍ਠੀੑਵੇਤ੍ । ਨ ਵਿ॒ਵਸੑਨ-ਸ੍ਸ੍ਨਾਯਾਤ੍ । ਗੁਹ੍ਯੋ॒ ਵਾ ਏ॒षੋ᳚-ऽਗ੍ਨਿਃ ।
ਏ॒ਤਸ੍ਯਾ॒ਗ੍ਨੇ ਰਨੑਤਿ ਦਾਹਾਯ ॥ ਨ ਪੁੑष੍ਕਰਪ॒ਰ੍ਣਾਨਿ॒ ਹਿਰੑਣ੍ਯਂ॒-ਵਾਁ-ऽਧਿ॒ਤਿष੍ਠੇ᳚ਤ੍ । ਏ॒ਤਸ੍ਯਾ॒ਗ੍ਨੇ-ਰਨੑਭ੍ਯਾਰੋਹਾਯ ॥ ਨ ਕੂਰ੍ਮ॒ਸ੍ਯਾਸ਼੍ਞੀੑਯਾਤ੍ ।
ਨੋਦ॒ਕਸ੍ਯਾ॒-ਘਾਤੁੑਕਾ॒ਨ੍ਯੇਨੑ-ਮੋਦ॒ਕਾਨਿੑ ਭਵਨ੍ਤਿ । ਅ॒ਘਾਤੁੑਕਾ॒ ਆਪਃੑ । ਯ ਏ॒ਤਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚਿੑਨੁ॒ਤੇ । ਯ ਉੑਚੈਨਮੇ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ 112 ॥
(ਚਿ॒ਨੁ॒ਤੇ॒ - ਚਿ॒ਨੁ॒ਤੇ॒ - ਪ੍ਰ॒ਜਾਕਾੑਮਸ਼੍ਚਿਨ੍ਵੀਤ॒ - ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦਾ - ਪੋੑ - ਧਾਵੇ॒ - ਦਸ਼੍ਞੀੑਯਾਚ੍ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿੑ ਚ) (ਅ. 26)
ਅਨੁਵਾਕਂ 27
ਇ॒ਮਾ ਨੁੑਕ॒-ਮ੍ਭੁਵੑਨਾ ਸੀषਧੇਮ । ਇਨ੍ਦ੍ਰੑਸ਼੍ਚ॒ ਵਿਸ਼੍ਵੇੑਚ ਦੇ॒ਵਾਃ ॥ ਯ॒ਜ੍ਞਞ੍ਚੑ ਨਸ੍ਤ॒ਨ੍ਵਞ੍ਚੑ ਪ੍ਰ॒ਜਾਞ੍ਚੑ । ਆ॒ਦਿ॒ਤ੍ਯੈਰਿਨ੍ਦਃੑ ਸ॒ਹ ਸੀੑषਧਾਤੁ ॥
ਆ॒ਦਿ॒ਤ੍ਯੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰ॒-ਸ੍ਸਗੑਣੋ-ਮ॒ਰੁਦ੍ਭਿਃੑ । ਅ॒ਸ੍ਮਾਕੑ-ਮ੍ਭੂਤ੍ਵਵਿ॒ਤਾ ਤ॒ਨੂਨਾ᳚ਮ੍ ॥ ਆਪ੍ਲੑਵਸ੍ਵ॒ ਪ੍ਰਪ੍ਲੑਵਸ੍ਵ । ਆ॒ਣ੍ਡੀ ਭੑਵ ਜ॒ ਮਾ ਮੁ॒ਹੁਃ । ਸੁਖਾਦੀਨ੍ਦੁਃੑ ਖਨਿ॒ਧਨਾਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿੑਮੁਞ੍ਚਸ੍ਵ॒ ਸ੍ਵਾ-ਮ੍ਪੁ॒ਰਮ੍ ॥ 113 ॥
ਮਰੀੑਚਯ-ਸ੍ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁ॒ਵਾਃ । ਯੇ ਸ਼ੑਰੀ॒ਰਾਣ੍ਯੑ ਕਲ੍ਪਯਨ੍ਨ੍ ।
ਤੇ ਤੇੑ ਦੇ॒ਹਙ੍ਕੑਲ੍ਪਯਨ੍ਤੁ । ਮਾ ਚੑ ਤੇ॒ ਖ੍ਯਾ ਸ੍ਮੑ ਤੀਰਿषਤ੍ ॥ ਉਤ੍ਤਿੑष੍ਠਤ॒ ਮਾ ਸ੍ਵੑਪ੍ਤ । ਅ॒ਗ੍ਨਿ-ਮਿੑਚ੍ਛਦ੍ਧ੍ਵ॒-ਮ੍ਭਾਰੑਤਾਃ । ਰਾਜ੍ਞ॒-ਸ੍ਸੋਮੑਸ੍ਯ ਤृ॒ਪ੍ਤਾਸਃੑ । ਸੂਰ੍ਯੇੑਣ ਸ॒ਯੁਜੋੑषਸਃ ॥ ਯੁਵਾੑ ਸੁ॒ਵਾਸਾਃ॒ ਪਰਿੑਵੀਤ॒ ਆਗਾ᳚ਤ੍ । ਸ ਉ॒ ਸ਼੍ਰੇਯਾ᳚-ਨ੍ਭਵਤਿ॒ ਜਾਯੑਮਾਨਃ । ਤ-ਨ੍ਧੀਰਾੑਸਃ ਕ॒ਵਯ॒ ਉਨ੍ਨੑਯਨ੍ਤਿ । ਸ੍ਵਾ॒ਧਿਯੋ॒ ਮਨੑਸਾ ਦੇਵ॒ਯਨ੍ਤਃੑ ॥
ਅ॒ष੍ਟਾਚੑਕ੍ਰਾ॒ ਨਵੑਦ੍ਵਾਰਾ ॥ 114 ॥
ਦੇ॒ਵਾਨਾ॒-ਮ੍ਪੂਰੑਯੋ॒ਦ੍ਧ੍ਯਾ । ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਂੑ ਹਿਰਣ੍ਮੑਯਃ ਕੋ॒ਸ਼ਃ । ਸ੍ਵ॒ਰ੍ਗੋ ਲੋ॒ਕੋ ਜ੍ਯੋਤਿ॒षਾ ऽऽਵृੑਤਃ ॥ ਯੋ ਵੈ ਤਾ᳚-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣੋ ਵੇ॒ਦ । ਅ॒ਮृਤੇੑਨਾਵृ॒ਤਾ-ਮ੍ਪੁੑਰੀਮ੍ । ਤਸ੍ਮੈ᳚ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚੑ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ॒ ਚ । ਆ॒ਯੁਃ ਕੀਰ੍ਤਿੑ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾਨ੍ਦੑਦੁਃ ॥ ਵਿ॒ਭ੍ਰਾਜੑਮਾਨਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਹਰਿੑਣੀਮ੍ । ਯ॒ਸ਼ਸਾੑ ਸਮ੍ਪ॒ਰੀਵृੑਤਾਮ੍ । ਪੁਰਗ੍ਂੑ ਹਿਰਣ੍ਮੑਯੀ-ਮ੍ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮਾ ॥ 115 ॥
ਵਿ॒ਵੇਸ਼ਾੑਪ॒ਰਾਜਿੑਤਾ ॥ ਪਰਾਙ੍ਗੇਤ੍ਯੑ (ਪਰਾਂਅਤ੍ਯੑ) ਜ੍ਯਾਮ॒ਯੀ ।
ਪਰਾਙ੍ਗੇਤ੍ਯੑ (ਪਰਾਂਅਤ੍ਯੑ) ਨਾਸ਼॒ਕੀ । ਇ॒ਹ ਚਾੑਮੁਤ੍ਰੑ ਚਾਨ੍ਵੇ॒ਤਿ । ਵਿ॒ਦ੍ਵਾ-ਨ੍ਦੇੑਵਾਸੁ॒ਰਾਨੁੑਭ॒ਯਾਨ੍ ॥
ਯਤ੍ਕੁੑਮਾ॒ਰੀ ਮ॒ਨ੍ਦ੍ਰਯੑਤੇ । ਯ॒ਦ੍ਯੋ॒षਿਦ੍ਯ-ਤ੍ਪੑਤਿ॒ਵ੍ਰਤਾ᳚ । ਅਰਿੑष੍ਟਂ॒-ਯਁਤ੍ਕਿਞ੍ਚੑ ਕ੍ਰਿ॒ਯਤੇ᳚ ।
ਅ॒ਗ੍ਨਿ-ਸ੍ਤਦਨੁੑ ਵੇਧਤਿ ॥ ਅ॒ਸ਼ृਤਾੑਸ-ਸ਼੍ਸ਼ृੑਤਾਸ॒ਸ਼੍ਚ ॥ 116 ॥
ਯ॒ਜ੍ਵਾਨੋ॒ ਯੇ-ऽਪ੍ਯੑਯ॒ਜ੍ਵਨਃੑ । ਸ੍ਵੑਰ੍ਯਨ੍ਤੋ॒ ਨਾਪੇ᳚ਕ੍षਨ੍ਤੇ ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੑ-ਮ॒ਗ੍ਨਿਞ੍ਚੑ ਯੇ ਵਿ॒ਦੁਃ ॥ ਸਿਕੑਤਾ ਇਵ ਸਂ॒ਯਁਨ੍ਤਿੑ ।
ਰ॒ਸ਼੍ਮਿਭਿਃੑ-ਸਮੁ॒ਦੀਰਿੑਤਾਃ । ਅ॒ਸ੍ਮਾ-ਲ੍ਲੋ॒ਕਾਦੑ-ਮੁष੍ਮਾ॒ਚ੍ਚ । ऋ॒षਿਭਿੑ-ਰਦਾਤ੍-ਪृ॒ਸ਼੍ਨਿਭਿਃੑ ॥ ਅਪੇੑਤ॒ ਵੀਤ॒ ਵਿ ਚੑ ਸਰ੍ਪ॒ਤਾਤਃੑ । ਯੇ-ऽਤ੍ਰ॒ ਸ੍ਥ ਪੁੑਰਾ॒ਣਾ ਯੇ ਚ॒ ਨੂਤੑਨਾਃ ।
ਅਹੋੑਭਿ-ਰ॒ਦ੍ਭਿ-ਰ॒ਕ੍ਤੁਭਿ॒-ਰ੍ਵ੍ਯੑਕ੍ਤਮ੍ ॥ 117 ॥
ਯ॒ਮੋ ਦੑਦਾਤ੍ਵ-ਵ॒ਸਾਨੑਮਸ੍ਮੈ ॥ ਨृ ਮੁੑਣਨ੍ਤੁ ਨृ ਪਾ॒ਤ੍ਵਰ੍ਯਃੑ । ਅ॒ਕृ॒ष੍ਟਾ ਯੇ ਚ॒ ਕृष੍ਟੑਜਾਃ । ਕੁ॒ਮਾਰੀੑषੁ ਕ॒ਨੀਨੀੑषੁ । ਜਾ॒ਰਿਣੀੑषੁ ਚ॒ ਯੇ ਹਿ॒ਤਾਃ ॥ ਰੇਤਃੑ ਪੀਤਾ॒ ਆਣ੍ਡੑਪੀਤਾਃ । ਅਙ੍ਗਾੑਰੇषੁ ਚ॒ ਯੇ ਹੁ॒ਤਾਃ । ਉ॒ਭਯਾ᳚-ਨ੍ਪੁਤ੍ਰੑ ਪੌਤ੍ਰ॒ਕਾਨ੍ । ਯੁ॒ਵੇ॒-ऽਹਂ-ਯਁ॒ਮਰਾਜੑਗਾਨ੍ ॥ ਸ਼॒ਤਮਿਨ੍ਨੁ ਸ਼॒ਰਦੋ॒ ਅਨ੍ਤਿੑ ਦੇਵਾ॒ ਯਤ੍ਰਾੑ ਨਸ਼੍ਚ॒ਕ੍ਰਾ ਜ॒ਰਸੑ-ਨ੍ਤ॒ਨੂਨਾ᳚ਮ੍ । ਪੁ॒ਤ੍ਰਾਸੋ॒ ਯਤ੍ਰੑ ਪਿ॒ਤਰੋ॒ ਭਵੑਨ੍ਤਿ॒ ਮਾ ਨੋੑ ਮ॒ਧ੍ਯਾ ਰੀੑਰਿष॒ਤਾਯੁ॒ਰ੍ਗਨ੍ਤੋਃ᳚ ॥
ਅਦੋ॒ ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑ ਵਿਲ॒ਬਮ੍ । ਪਿ॒ਤृ॒ਣਾਞ੍ਚੑ ਯ॒ਮਸ੍ਯੑ ਚ ।
ਵਰੁੑਣ॒-ਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਿੑਨੋ-ਰ॒ਗ੍ਨੇਃ । ਮ॒ਰੁਤਾ᳚ਞ੍ਚ ਵਿ॒ਹਾਯੑਸਾਮ੍ ॥
ਕਾ॒ਮ॒ਪ੍ਰ॒ਯਵੑਣ-ਮ੍ਮੇ ਅਸ੍ਤੁ । ਸ ਹ੍ਯੇੑਵਾਸ੍ਮਿੑ ਸ॒ਨਾਤੑਨਃ । ਇਤਿ ਨਾਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਿਸ਼੍ਰਵੋੑ ਰਾਯੋ॒ ਧਨਮ੍ । ਪੁ॒ਤ੍ਰਾਨਾਪੋੑ ਦੇ॒ਵੀਰਿ॒ਹਾਹਿੑਤਾ ॥ 118 ॥
(ਪੁ॒ਰਂ - ਨਵੑਦ੍ਵਾਰਾ - ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮਾ - ਚ - ਵ੍ਯੑਕ੍ਤਗ੍ਂ - ਸ਼॒ਰਦੋ॒-ऽष੍ਟੌ ਚੑ) (ਅ. 27)
ਅਨੁਵਾਕਂ 28
ਵਿਸ਼ੀ᳚ਰ੍ष੍ਣੀ॒-ਙ੍ਗृਦ੍ਧ੍ਰੑ-ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਣੀਞ੍ਚ । ਅਪੇਤੋੑ ਨਿਰ੍-ऋ॒ਤਿਗ੍ਂ ਹੑਥਃ । ਪਰਿਬਾਧਗ੍ਗ੍ ਸ਼੍ਵੇੑਤਕੁ॒ਕ੍षਮ੍ । ਨਿ॒ਜਙ੍ਘਗ੍ਂੑ ਸ਼ਬ॒ਲੋਦੑਰਮ੍ ॥ ਸ॒ ਤਾਨ੍. ਵਾ॒ਚ੍ਯਾਯੑਯਾ ਸ॒ਹ । ਅਗ੍ਨੇ॒ ਨਾਸ਼ੑਯ ਸ॒ਨ੍ਦृਸ਼ਃੑ । ਈ॒ਰ੍ष੍ਯਾ॒ਸੂ॒ਯੇ ਬੁੑਭੁ॒ਕ੍षਾਮ੍ । ਮ॒ਨ੍ਯੁ-ਙ੍ਕृ॒ਤ੍ਯਾ-ਞ੍ਚੑ ਦੀਧਿਰੇ । ਰਥੇੑਨ ਕਿਗ੍ਂਸ਼ੁ॒ਕਾਵੑਤਾ । ਅਗ੍ਨੇ॒ ਨਾਸ਼ੑਯ ਸ॒ਨ੍ਦृਸ਼ਃੑ ॥ 119 ॥
(ਵਿਸ਼ੀ᳚ਰ੍ष੍ਣੀ॒-ਨ੍ਦਸ਼ੑ) (ਅ. 28)
ਅਨੁਵਾਕਂ 29
ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯਾੑਯ॒ ਪ੍ਰਗਾੑਯਤ । ਦਿ॒ਵਸ੍ਪੁ॒ਤ੍ਰਾਯੑ ਮੀ॒ਢੁषੇ᳚ । ਸ ਨੋੑ ਯ॒ਵਸੑਮਿਚ੍ਛਤੁ ॥ ਇ॒ਦਂ-ਵਁਚਃੑ ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯਾੑਯ ਸ੍ਵ॒ਰਾਜੇ᳚ । ਹृ॒ਦੋ ਅ॒ਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤੑਰ॒ਨ੍ਤ-ਦ੍ਯੁੑਯੋਤ ।
ਮ॒ਯੋ॒ਭੂਰ੍ਵਾਤੋੑ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਕृੑष੍ਟਯ-ਸ੍ਸਨ੍ਤ੍ਵ॒ਸ੍ਮੇ । ਸੁ॒ਪਿ॒ਪ੍ਪ॒ਲਾ ਓषੑਧੀ-ਰ੍ਦੇ॒ਵਗੋੑਪਾਃ ॥
ਯੋ ਗਰ੍ਭ॒-ਮੋषੑਧੀਨਾਮ੍ । ਗਵਾ᳚ਙ੍ਕृ॒ਣੋਤ੍ਯਰ੍ਵੑਤਾਮ੍ । ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯਃੑ ਪੁਰੁ॒षੀਣਾ᳚ਮ੍ ॥ 120 ॥
(ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯਾੑਯ॒ ਦਸ਼ੑ) (ਅ. 29)
ਅਨੁਵਾਕਂ 30
ਪੁਨੑਰ੍ਮਾਮੈਤ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਮ੍ । ਪੁਨ॒ਰਾਯੁਃ॒ ਪੁਨ॒ਰ੍ਭਗਃੑ । ਪੁਨ॒-ਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੑਣ-ਮੈਤੁ ਮਾ । ਪੁਨ॒-ਰ੍ਦ੍ਰਵਿੑਣ ਮੈਤੁ ਮਾ ॥ ਯਨ੍ਮੇ॒-ऽਦ੍ਯ ਰੇਤਃੑ ਪृਥਿ॒ਵੀਮਸ੍ਕਾਨ੍ੑ ।
ਯਦੋषੑਧੀਰ॒ਪ੍ਯਸੑਰ॒-ਦ੍ਯਦਾਪਃੑ । ਇ॒ਦਨ੍ਤ-ਤ੍ਪੁਨ॒ਰਾਦੑਦੇ । ਦੀ॒ਰ੍ਘਾ॒ਯੁ॒ਤ੍ਵਾਯ॒ ਵਰ੍ਚੑਸੇ ॥ ਯਨ੍ਮੇ॒ ਰੇਤਃ॒ ਪ੍ਰਸਿੑਚ੍ਯਤੇ । ਯਨ੍ਮ॒ ਆਜਾੑਯਤੇ॒ ਪੁਨਃੑ( ) । ਤੇਨੑ ਮਾਮ॒ਮृਤੑ-ਙ੍ਕੁਰੁ । ਤੇਨੑ ਸੁਪ੍ਰ॒ਜਸੑਙ੍ਕੁਰੁ ॥ 121 ॥
(ਪੁਨ॒ਰ੍ਦ੍ਵੇ ਚੑ) (ਅ. 30)
ਅਨੁਵਾਕਂ 31
ਅ॒ਦ੍ਭਯ-ਸ੍ਤਿਰੋ॒ਧਾ ਜਾੑਯਤ । ਤਵੑ ਵੈਸ਼੍ਰਵ॒ਣ-ਸ੍ਸੑਦਾ । ਤਿਰੋੑ ਧੇਹਿ ਸਪ॒ਤ੍ਨਾਨ੍ਨਃੑ । ਯੇ ਅਪੋ॒-ऽਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿੑ ਕੇਚ॒ਨ ॥ ਤ੍ਵਾ॒ष੍ਟ੍ਰੀ-ਮ੍ਮਾ॒ਯਾਂ-ਵਁ᳚ਸ਼੍ਰਵ॒ਣਃ ।
ਰਥਗ੍ਂੑ ਸਹਸ੍ਰ॒ ਵਨ੍ਧੁੑਰਮ੍ । ਪੁ॒ਰੁ॒ਸ਼੍ਚ॒ਕ੍ਰਗ੍ਂ ਸਹੑਸ੍ਰਾਸ਼੍ਵਮ੍ । ਆਸ੍ਥਾ॒ ਯਾਯਾੑਹਿ ਨੋ ਬ॒ਲਿਮ੍ ॥ ਯਸ੍ਮੈੑ ਭੂ॒ਤਾਨਿੑ ਬ॒ਲਿਮਾਵੑਹਨ੍ਤਿ । ਧਨ॒ਙ੍ਗਾਵੋ॒ ਹਸ੍ਤਿ॒ ਹਿਰੑਣ੍ਯ॒ਮਸ਼੍ਵਾਨ੍ੑ ॥ 122 ॥
ਅਸਾੑਮ ਸੁਮ॒ਤੌ ਯ॒ਜ੍ਞਿਯੑਸ੍ਯ । ਸ਼੍ਰਿਯ॒-ਮ੍ਬਿਭ੍ਰ॒ਤੋ ऽਨ੍ਨੑਮੁਖੀਂ-ਵਿਁ॒ਰਾਜ᳚ਮ੍ ॥ ਸੁ॒ਦ॒ਰ੍॒ਸ਼॒ਨੇ ਚੑ ਕ੍ਰੌ॒ਞ੍ਚੇ ਚੑ । ਮੈ॒ਨਾ॒ਗੇ ਚੑ ਮ॒ਹਾਗਿੑਰੌ । ਸ਼॒ਤਦ੍ਵਾ॒ਟ੍ਟਰੑਗਮ॒ਨ੍ਤਾ (ਸ॒ਤਦ੍ਵਾ॒ਟ੍ਟਰੑਗਮ॒ਨ੍ਤਾ) ।
ਸ॒ਗ੍ਂ॒ਹਾਰ੍ਯ॒-ਨ੍ਨਗੑਰ॒-ਨ੍ਤਵੑ ॥
ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ᳚ । ਕਲ੍ਪੋੑ-ऽਤ ਊ॒ਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ॥
ਯਦਿ॒ ਬਲਿ॒ਗ੍ਂ॒ ਹਰੇ᳚ਤ੍ । ਹਿ॒ਰ॒ਣ੍ਯ॒ਨਾ॒ਭਯੇੑ ਵਿਤੁ॒ਦਯੇੑ ਕੌਬੇ॒ਰਾਯਾ॒ਯ-ਮ੍ਬੑਲਿਃ ॥ 123 ॥
ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਧਿਪਤਯੇ ਨੑਮ ਇ॒ਤਿ । ਅਥ ਬਲਿਗ੍ਂ ਹृਤ੍ਵੋਪੑਤਿष੍ਠੇ॒ਤ ॥ ਕ੍ष॒ਤ੍ਰ-ਙ੍ਕ੍ष॒ਤ੍ਰਂ-ਵੈਁ᳚ਸ਼੍ਰਵ॒ਣਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾੑ ਵਯ॒ਗ੍ਗ੍॒ ਸ੍ਮਃ ।
ਨਮੑਸ੍ਤੇ ਅਸ੍ਤੁ॒ ਮਾ ਮਾੑ ਹਿਗ੍ਂਸੀਃ । ਅਸ੍ਮਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਨ੍ਨੑਮਦ੍ਧੀ॒ਤਿ ॥ ਅਥ ਤਮਗ੍ਨਿ-ਮਾੑਦਧੀ॒ਤ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰੑਯੁਞ੍ਜੀ॒ਤ ॥
ਤਿ॒ਰੋਧਾ॒ ਭੂਃ । ਤਿ॒ਰੋਧਾ॒ ਭੁਵਃੑ ॥ 124 ॥
ਤਿ॒ਰੋਧਾ॒-ਸ੍ਸ੍ਵਃੑ । ਤਿ॒ਰੋਧਾ॒ ਭੂਰ੍ਭੁਵ॒ਸ੍ਸ੍ਵਃੑ ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ-ਲੋਁਕਾਨਾ-ਮਾਧਿਪਤ੍ਯੇੑ ਸੀਦੇ॒ਤਿ ॥ ਅਥ ਤਮਗ੍ਨਿੑ-ਮਿਨ੍ਧੀ॒ਤ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰੑਯੁਞ੍ਜੀ॒ਤ ॥ ਤਿ॒ਰੋਧਾ॒ ਭੂ-ਸ੍ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ । ਤਿ॒ਰੋਧਾ॒ ਭੁਵ॒-ਸ੍ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ । ਤਿ॒ਰੋਧਾ॒-ਸ੍ਸ੍ਵਃੑ ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ । ਤਿ॒ਰੋਧਾ॒ ਭੂਰ੍ਭੁਵ॒ਸ੍ਸ੍ਵੑਸ੍ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ ॥
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਕਾਲੇ ਸਰ੍ਵਾ ਆਹੁਤੀਰ੍-ਹੁਤਾੑ ਭਵੇ॒ਯੁਃ ॥ 125 ॥
ਅਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੑਮੁਖੀ॒ਨਾਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਹ੍ਨਃ ਕਾਲੇ ਪ੍ਰੑਯੁਞ੍ਜੀ॒ਤ ।
ਪਰਃੑ ਸੁ॒ਪ੍ਤਜੑਨਾਦ੍ਵੇ॒ਪਿ ॥ ਮਾ ਸ੍ਮ ਪ੍ਰਮਾਦ੍ਯਨ੍ਤੑ ਮਾਦ੍ਧ੍ਯਾ॒ਪਯੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾ᳚-ਸ੍ਸਿਦ੍ਧ੍ਯ॒ਨ੍ਤੇ । ਯ ਏੑਵਂ-ਵੇਁ॒ਦ । ਕ੍षੁਦ੍ਧ੍ਯ-ਨ੍ਨਿਦੑਮਜਾ॒ਨਤਾਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾ ਨੑ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯ॒ਨ੍ਤੇ ॥ ਯਸ੍ਤੇੑ ਵਿ॒ਘਾਤੁੑਕੋ ਭ੍ਰਾ॒ਤਾ ।
ਮਮਾਨ੍ਤਰ੍-ਹृੑਦਯੇ॒ ਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ 126 ॥
ਤਸ੍ਮਾੑ ਇ॒ਮਮਗ੍ਰ॒ ਪਿਣ੍ਡੑਞ੍ਜੁਹੋਮਿ । ਸ ਮੇ᳚-ऽਰ੍ਥਾ॒-ਨ੍ਮਾ ਵਿਵੑਧੀਤ੍ । ਮਯਿ॒ ਸ੍ਵਾਹਾ᳚ ॥ ਰਾ॒ਜਾ॒ਧਿ॒ਰਾ॒ਜਾਯੑ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਸਾ॒ਹਿਨੇ᳚ । ਨਮੋੑ ਵ॒ਯਂ-ਵੈਁ᳚ਸ਼੍ਰਵ॒ਣਾਯੑ ਕੁਰ੍ਮਹੇ ।
ਸ ਮੇ॒ ਕਾਮਾ॒ਨ੍ ਕਾਮ॒ ਕਾਮਾੑਯ॒ ਮਹ੍ਯ᳚ਮ੍ । ਕਾ॒ਮੇ॒ਸ਼੍ਵ॒ਰੋ ਵੈ᳚ਸ਼੍ਰਵ॒ਣੋ ਦੑਦਾਤੁ । ਕੁ॒ਬੇ॒ਰਾਯੑ ਵੈਸ਼੍ਰਵ॒ਣਾਯੑ । ਮ॒ਹਾ॒ਰਾ॒ਜਾਯ॒ ਨਮਃੑ । ਕੇ॒ਤਵੋ॒ ਅਰੁੑਣਾਸਸ਼੍ਚ ।
ऋ॒ष॒ਯੋ ਵਾਤੑਰਸ਼॒ਨਾਃ । ਪ੍ਰ॒ਤਿ॒ष੍ਠਾਗ੍ਂ ਸ਼॒ਤਧਾੑ ਹਿ ।
ਸ॒ਮਾਹਿੑਤਾਸੋ ਸਹਸ੍ਰ॒ਧਾਯੑਸਮ੍ । ਸ਼ਿ॒ਵਾ ਨ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਨ੍ਤੑਮਾ ਭਵਨ੍ਤੁ । ਦਿ॒ਵ੍ਯਾ ਆਪ॒ ਓषੑਧਯਃ । ਸੁ॒ਮृ॒ਡੀ॒ਕਾ ਸਰੑਸ੍ਵਤਿ । ਮਾ ਤੇ॒ ਵ੍ਯੋੑਮ ਸ॒ਨ੍ਦृਸ਼ਿੑ ॥ 127 ॥
(ਅਸ਼੍ਵਾ᳚ਨ੍-ਬਲਿ॒-ਰ੍ਭੁਵੋੑ - ਭਵੇ॒ਯੁਃ - ਸ਼੍ਰਿਤ - ਸ਼੍ਚੑ ਸ॒ਪ੍ਤ ਚੑ) (ਅ. 31)
ਅਨੁਵਾਕਂ 32
ਸਂਵਁਥ੍ਸਰਮੇਤੑ-ਦ੍ਵ੍ਰਤ॒ਞ੍ਚਰੇਤ੍ । ਦ੍ਵੌੑ ਵਾ ਮਾ॒ਸੌ ॥ ਨਿਯਮ-ਸ੍ਸੑਮਾਸੇ॒ਨ ॥ ਤਸ੍ਮਿ-ਨ੍ਨਿਯਮੑ ਵਿਸ਼ੇ॒षਾਃ । ਤ੍ਰਿषਵਣ-ਮੁਦਕੋੑਪਸ੍ਪ॒ਰ੍॒ਸ਼ੀ । ਚਤੁਰ੍ਥ ਕਾਲਪਾਨੑਭਕ੍ਤ॒-ਸ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ । ਅਹਰਹਰ੍ਵਾ ਭੈਕ੍षੑਮਸ਼੍ਨ॒ਯਾਤ੍ ।
ਔਦੁਮ੍ਬਰੀਭਿ-ਸ੍ਸਮਿਦ੍ਭਿ-ਰਗ੍ਨਿੑ-ਮ੍ਪਰਿ॒ਚਰੇਤ੍ ।
ਪੁਨਰ੍ਮਾ ਮੈਤ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ-ਮਿਤ੍ਯੇਤੇਨਾ-ऽਨੁੑਵਾਕੇ॒ਨ ।
ਉਦ੍ਧृਤ ਪਰਿਪੂਤਾਭਿਰਦ੍ਭਿਃ ਕਾਰ੍ਯੑ-ਙ੍ਕੁਰ੍ਵੀ॒ਤ ॥ 128 ॥
ਅੑਸਞ੍ਚ॒ਯਵਾਨ੍ । ਅਗ੍ਨਯੇ ਵਾਯਵੇੑ ਸੂਰ੍ਯਾ॒ਯ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਪ੍ਰੑਜਾਪ॒ਤਯੇ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੇ ਨੑਕ੍षਤ੍ਰੇ॒ਭ੍ਯਃ । ऋਤੁਭ੍ਯ-ਸ੍ਸਂਵਁੑਥ੍ਸਰਾ॒ਯ । ਵਰੁਣਾ-ਯਾਰੁਣਾਯੇਤਿ ਵ੍ਰੑਤਹੋ॒ਮਾਃ । ਪ੍ਰ॒ਵ॒ਰ੍ਗ੍ਯਵੑਦਾਦੇ॒ਸ਼ਃ । ਅਰੁਣਾਃ ਕਾ᳚ਣ੍ਡ ऋ॒षਯਃ ॥ ਅਰਣ੍ਯੇੑ-ऽਧੀਯੀ॒ਰਨ੍ਨ੍ । ਭਦ੍ਰਙ੍ਕਰ੍ਣੇਭਿਰਿਤਿ ਦ੍ਵੇੑ ਜਪਿ॒ਤ੍ਵਾ ॥ 129 ॥
ਮਹਾਨਾਮ੍ਨੀਭਿ-ਰੁਦਕਗ੍ਂ ਸਗ੍ਗ੍ੑਸ੍ਪ॒ਰ੍ਸ਼੍ਯ । ਤਮਾਚਾ᳚ਰ੍ਯੋ ਦ॒ਦ੍ਯਾਤ੍ । ਸ਼ਿਵਾਨ-ਸ਼੍ਸ਼ਨ੍ਤਮੇ-ਤ੍ਯੋषਧੀੑਰਾਲ॒ਭਤੇ । ਸੁਮृਡੀਕੇੑਤਿ ਭੂ॒ਮਿਮ੍ । ਏਵਮੑਪਵ॒ਰ੍ਗੇ ।
ਧੇੑਨੁ-ਰ੍ਦ॒ਕ੍षਿਣਾ । ਕਗ੍ਂ ਸਂਵਾਁਸੑਸ਼੍ਚ ਕ੍षੌ॒ਮਮ੍ । ਅਨ੍ਯੑਦ੍ਵਾ ਸ਼ੁ॒ਕ੍ਲਮ੍ । ਯੑਥਾ ਸ਼॒ਕ੍ਤਿ ਵਾ । ਏਵਗ੍ਗ੍ ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯੑ ਧਰ੍ਮੇ॒ਣ । ਅਰਣ੍ਯੇੑ-ऽਧੀਯੀ॒ਤ । ਤਪਸ੍ਵੀ ਪੁਣ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਤਪਸ੍ਵੀ ਪੁੑਣ੍ਯੋ ਭ॒ਵਤਿ ॥ 130 ॥
(ਕੁ॒ਰ੍ਵੀ॒ਤ - ਜੑਪਿ॒ਤ੍ਵਾ - ਸ੍ਵਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯੑਧਰ੍ਮੇ॒ਣ ਦ੍ਵੇ ਚੑ) (ਅ. 32)
(ਭ॒ਦ੍ਰਗ੍ਗ੍ - ਸ੍ਮृਤਿਃੑ - ਸਾਕ॒ਜਾਨ੍ਨਾ॒ - ਮਕ੍ष੍ਯ- ਤਿੑਤਾ॒ਮ੍ਰਾ - ਣ੍ਯੑਤ੍ਯੁਰ੍ਧ੍ਵਾ॒ਕ੍ष - ਆਰੋਗਃ - ਕ੍ਵੇਦ - ਮਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ - ਸੑਹਸ੍ਰ॒ਵृਤ੍ - ਪ॒ਵਿਤ੍ਰੑਵਨ੍ਤ॒ -ਆਤੑਨੁष੍ਵਾ॒ -ष੍ਟਯੋੑਨੀਂ॒ - ਁਯੋ-ऽਸਾ॒ - ਵਥਾਦਿਤ੍ਯ - ਸ੍ਯਾਰੋਗ-ਸ੍ਯਾਥ ਵਾਯੋ- ਰਥਾਗ੍ਨੇ॒--ਰ੍ ਦਕ੍षਿਣਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾ - ਮਿੑਨ੍ਦ੍ਰਘੋ॒षਾ ਵ॒-ਆਪੑਮਾਪਾਂ॒ਯੋਁੑ-ऽਪਾ - ਮਾਪੋ॒ ਵੈ - ਚਤੁੑष੍ਟਯ੍ਯੋ - ਜਾਨੁਦ॒ਘ੍ਨੀ - ਮ॒ਗ੍ਨਿ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਣੀਯੇ॒ - ਮਾ ਨੁੑ ਕਂ॒ - ਁਵਿਸ਼ੀ᳚ਰ੍ष੍ਣੀਂ - ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯਾੑਯ॒ - ਪੁਨੑ - ਰ॒ਦ੍ਭ੍ਯਃ -ਸਂਵਁਥ੍ਸਰ-ਨ੍ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਗ੍ਂੑਸ਼ਤ੍)
(ਭ॒ਦ੍ਰਂ - ਜ੍ਯੋ॒ਤਿषਾ॒ - ਤਸ੍ਮਿ-ਨ੍ਰਾਜਾਨਂ - ਕ॒ਸ਼੍ਯਪਾ᳚-ਥ੍ਸਹਸ੍ਰ॒ਵृਦਿੑਯਂ॒- ਨਪੁਗ੍ਂਸੑਕ - ਮ॒ष੍ਟਯੋੑਨੀ॒ - ਮਵਪਤਨ੍ਤਾਨਾ - ਮਾ॒ਯਤੑਨਵਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ - ਸ॒ਤੋ ਬਨ੍ਧੁਂ॒ - ਤਾ ਉੑਤ੍ਤਰ॒ਤੋ - ਵਜ੍ਰੑਮੇ॒ਵ - ਪੁਨੑਰ੍ਮਾਮੈਤੁ
ਤ੍ਰਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ਦੁੑਤ੍ਤਰਸ਼॒ਤਮ੍)
(ਭਦ੍ਰਂ - ਤਪਸ੍ਵੀ ਪੁਣ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਤਪਸ੍ਵੀ ਪੁੑਣ੍ਯੋ ਭ॒ਵਤਿ)
॥ ਹਰਿਃੑ ਓਮ੍ ॥
॥ ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਆਰਣ੍ਯਕੇ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪ੍ਰਪਾਠਕ-ਸ੍ਸਮਾਪ੍ਤਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake prathamaḥ prapāṭhakaḥ - aruṇaketukacayanaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1
bha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ |
bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ |
sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ ||
sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ |
sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ |
sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ |
sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||
āpa̭māpāma॒pa-ssarvāḥ᳚ |
a॒smā-da॒smā-di॒to-'mutaḥ̭ || 1 ||
a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca | sa॒ha sa̭ñca-ska॒rardhi̭yā || vā॒yvaśvā̭ raśmi॒pata̭yaḥ | marī᳚cyātmāno॒ adrṷhaḥ | de॒vī-rbhṷvana॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒ttvāya̭ me suta || mahānāmnī-rma̭hāmā॒nāḥ | ma॒ha॒so ma̭hasa॒-ssvaḥ̭ |
de॒vīḥ pa̭rjanya॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒ttvāya̭ me suta || 2 ||
a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā rakṣaḥ̭ | a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā ragha᳚m | apā᳚ghrā॒mapa̭ cā॒varti᳚m | apa̭ de॒vīri॒to hi̭ta || vajra̭-nde॒vīrajī̭tāgśca |
bhuva̭na-ndeva॒sūva̭rīḥ | ā॒di॒tyānadi̭ti-nde॒vīm | yoni̭nordhva-mu॒dīṣa̭ta || śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ( ) |
su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | mā te॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 3 ||
(a॒mutaḥ̭ - su॒ - tauṣa̭dhayo॒ dve ca̭ ) (a. 1)
anuvākaṃ 2
smṛtiḥ̭ pra॒tyakṣa̭-maiti॒hya᳚m | anṷmāna-ścatuṣṭa॒yam | e॒tairādi̭tya maṇḍalam |
sarvai̭reva॒ vidhā᳚syate || sūryo॒ marī̭ci॒māda̭tte | sarvasmā᳚-dbhuva̭nāda॒dhi | tasyāḥ pāka vi̭śeṣe॒ṇa | smṛ॒ta-ṅkā̭la vi॒śeṣa̭ṇam ||
na॒dīva॒ prabha̭vā-tkā॒cit | a॒kṣayyā᳚-thsyanda॒te ya̭thā || 4 ||
tānnadyo-'bhi sa̭māya॒nti | so॒ru-ssatī̭ na ni॒varta̭te ||
e॒vannā॒nā sa̭mutthā॒nāḥ | kā॒lā-ssaṃ̭va~thsa॒ragg śri̭tāḥ | aṇuśaśca ma̭haśa॒śca | sarvḙ samava॒yantri̭ tam || sa tai᳚-ssa॒rvai-ssa̭māvi॒ṣṭaḥ | ū॒ru-ssa̭nna ni॒varta̭te | adhi saṃva~thsa̭raṃ-vi~॒dyāt |
tadeva̭ lakṣa॒ṇe || 5 ||
aṇubhiśca ma̭hadbhi॒śca | sa॒mārṷ̄ḍhaḥ pra॒dṛśya̭te | saṃva~thsaraḥ pra̭tyakṣe॒ṇa |
nā॒dhisa̭ttvaḥ pra॒dṛśya̭te || pa॒ṭaro̭ vikli̭dhaḥ pi॒ṅgaḥ | e॒ta-dva̭ruṇa॒ lakṣa̭ṇam | yatraita̭-dupa॒dṛśya̭te | sa॒hasra̭-ntatra॒ nīya̭te ||
ekagṃ hi śiro nā̭nā mu॒khe | kṛ॒thsna-nta̭dṛta॒ lakṣa̭ṇam || 6 ||
ubhayata-ssapte᳚ndriyā॒ṇi | ja॒lpita̭-ntveva॒ dihya̭te ||
śuklakṛṣṇe saṃva~̭thsara॒sya | dakṣiṇa vāma̭yoḥ pā॒rśvayoḥ | tasyai॒ṣā bhava̭ti || śu॒kra-ntḙ a॒nyadya̭ja॒ta-ntḙ a॒nyat |
viṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭vāsi | viśvā॒ hi mā॒yā ava̭si svadhāvaḥ | bha॒drā tḙ pūṣanni॒ha rā॒tira॒stviti̭ ||
nātra॒ bhuva̭nam | na pū॒ṣā | na pa॒śavaḥ̭ |
nāditya-ssaṃva~thsara eva pratyakṣeṇa priyata̭maṃ-vi~॒dyāt | etadvai saṃva~thsarasya priyata̭magṃ rū॒pam | yo-'sya mahānartha utpathsyamā̭no bha॒vati | ida-mpuṇya-ṅkṷruṣve॒ti | tamāhara̭ṇa-nda॒dyāt || 7 ||
(ya॒thā॒ - la॒kṣa॒ṇa - ṛ̭tu॒lakṣa̭ṇaṃ॒ - bhuva̭nagṃ sa॒pta ca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3
sā॒ka॒ñjānāgṃ̭ sa॒ptatha̭māhu-reka॒jam | ṣaḍṷdya॒mā ṛṣa̭yo deva॒jā iti̭ |
teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ vihi̭tāni dhāma॒śaḥ | sthā॒tre rḙjante॒ vikṛ̭tāni rūpa॒śaḥ || konṷ maryā॒ ami̭thitaḥ | sakhā॒ sakhā̭yamabravīt | jahā̭ko a॒smadī̭ṣate ||
yasti॒tyāja̭ sakhi॒vida॒gṃ॒ sakhā̭yam |
na tasya̭ vā॒cyapi̭ bhā॒go a̭sti |
yadīgṃ̭ śṛ॒ṇotya॒lakagṃ̭ śṛṇoti || 8 ||
na hi pra॒veda̭ sukṛ॒tasya॒ panthā॒miti̭ ||
ṛ॒tur-ṛ̭tunā nu॒dyamā̭naḥ |
vina̭nādā॒bhidhā̭vaḥ | ṣaṣṭiśca trigṃśa̭kā va॒lgāḥ |
śu॒klakṛ̭ṣṇau ca॒ ṣāṣṭi̭kau ||
sā॒rā॒ga॒va॒strai-rja॒rada̭kṣaḥ |
va॒sa॒nto vasṷbhi-ssa॒ha | saṃ॒va~॒thsa॒rasya̭ savi॒tuḥ | prai॒ṣa॒kṛ-tpra̭tha॒ma-ssmṛ̭taḥ || a॒mūnā॒daya̭-tetya॒nyān || 9 ||
a॒mūgśca̭ pari॒rakṣa̭taḥ | e॒tā vā॒caḥ pra̭yujya॒nte | yatrai ta̭dupa॒dṛśya̭te || e॒tade॒va vi̭jānī॒yāt | pra॒māṇa̭-ṅkāla॒parya̭ye | vi॒śe॒ṣa॒ṇa-ntṷ vakṣyā॒maḥ | ṛ॒tūnā᳚-ntanni॒bodha̭ta || śuklavāsā̭ rudra॒gaṇaḥ | grī॒ṣmeṇā̭varta॒te sa̭ha |
ni॒jaha̭-npṛthi̭vīgṃ sa॒rvām || 10 ||
jyo॒tiṣā᳚ 'prati॒khyena̭ saḥ || vi॒śva॒rū॒pāṇi̭ vāsā॒gṃ॒si | ā॒di॒tyānā᳚-nni॒bodha̭ta | saṃva~thsarīṇa̭-ṅkarma॒phalam | varṣābhi-rda̭datā॒gṃ॒ saha || aduḥkho̭ duḥkha ca̭kṣuri॒va | tadmā̭ pīta iva॒ dṛśya̭te | śītenā᳚ vyatha̭yanni॒va | ru॒ruda̭kṣa iva॒ dṛśya̭te || hlādayate᳚ jvala̭taścai॒va |
śā॒myata̭ścāsya॒ cakṣṷṣī | yāvai prajā bhragg̭śya॒nte | saṃva~thsarāttā bhragg̭śya॒nte || yāḥ॒ prati̭tiṣṭha॒nti | saṃva~thsare tāḥ prati̭tiṣṭha॒nti | va॒r॒ṣābhya̭ itya॒rthaḥ || 11 ||
(śṛ॒ṇo॒ - tya॒nyānth - sa॒rvā - me॒va ṣaṭca̭) (a. 3)
anuvākaṃ 4
akṣi̭duḥ॒khotthi̭tasyai॒va | vi॒prasa̭nne ka॒nīni̭ke | āṅkte cādga̭ṇa-nnā॒sti | ṛ॒bhūṇā᳚-ntanni॒bodha̭ta || ka॒na॒kā॒bhāni̭ vāsā॒gṃ॒si | a॒hatā̭ni ni॒bodha̭ta |
annamaśrnīta̭ mṛjmī॒ta | a॒haṃ-vo~̭ jīva॒napra̭daḥ || e॒tā vā॒caḥ pra̭yujya॒nte |
śa॒radya̭tropa॒ dṛśya̭te || 12 ||
abhidhūnvanto-'bhighna̭nta i॒va | vā॒tava̭nto ma॒rudga̭ṇāḥ || amuto jetumiṣumṷkhami॒va | sannaddhā-ssaha da̭dṛśe॒ ha | apaddhvastai-rvastiva̭rṇairi॒va | vi॒śi॒khāsaḥ̭ kapa॒rdinaḥ || akruddhasya yothsya̭māna॒sya | kṛ॒ddhasyḙva॒ lohi̭nī | hemataścakṣṷṣī vi॒dyāt | a॒kṣṇayoḥ᳚, kṣipa॒ṇori̭va || 13 ||
durbhikṣa-ndeva̭loke॒ṣu | ma॒nūnā̭muda॒ka-ṅgṛ̭he | e॒tā vā॒caḥ pra̭vada॒ntīḥ | vai॒dyuto̭ yānti॒ śaiśi̭rīḥ || tā a॒gniḥ pava̭mānā॒ anvai᳚kṣata | i॒ha jī̭vi॒kāma-pa̭ripaśyann | tasyai॒ṣā bhava̭ti || i॒heha vaḥ̭ svata॒pasaḥ | marṷta॒-ssūrya̭tvacaḥ | śarma̭ sa॒prathā॒ āvṛ̭ṇe || 14 ||
(dṛśya̭ta - i॒vā - vṛ̭ṇe) (a. 4)
anuvākaṃ 5
ati̭ tā॒mrāṇi̭ vāsā॒gṃ॒si | a॒ṣṭiva̭jri śa॒taghni̭ ca |
viśve devā vipra̭hara॒nti | a॒gniji̭hva a॒saśca̭ta || naiva devo̭ na ma॒rtyaḥ | na rājā va̭ruṇo॒ vibhuḥ | nāgni-rnendro na pa̭vamā॒naḥ | mā॒tṛkka̭cca na॒ vidya̭te || di॒vyasyaikā॒ dhanṷrārtniḥ |
pṛ॒thi॒vyāmapa̭rā śri॒tā || 15 ||
tasyendro vamri̭rūpe॒ṇa | dha॒nurjyā̭-machi॒nathsva̭yam || tadi̭ndra॒dhanṷritya॒jyam | a॒bhrava̭rṇeṣu॒ cakṣa̭te | etadeva śaṃyo~-rbārha̭spatya॒sya | e॒ta-drṷdrasya॒ dhanuḥ || ru॒drasya̭ tveva॒ dhanṷrārtniḥ | śira॒ utpi̭peṣa |
sa pra̭va॒rgyo̭-'bhavat | tasmā॒-dya-ssapra̭va॒rgyeṇa̭ ya॒jñena॒ yaja̭te |
ru॒drasya॒ sa śiraḥ॒ prati̭dadhāti | nainagṃ̭ ru॒dra ārṷko bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 16 ||
(śri॒tā - yaja̭te॒ trīṇi̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6
a॒tyū॒rdhvā॒kṣo-'ti̭raścāt | śiśi̭raḥ pra॒dṛśya̭te |
naiva rūpa-nna̭ vāsā॒gṃ॒si | na cakṣuḥ̭ prati॒dṛśya̭te || a॒nyonya॒-ntu na̭ higgsrā॒taḥ | sa॒ta sta̭-ddeva॒lakṣa̭ṇam | lohito-'kṣṇi śā̭raśī॒rṣṇiḥ |
sū॒ryasyo̭daya॒na-mpra̭ti || tva-ṅkaroṣi̭ nyañja॒likām | tva॒-ṅkaro̭ṣi ni॒jānṷkām || 17 ||
nijānukāme᳚ nyañja॒likā | amī vāca-mupāsa̭tāmi॒ti ||
tasmai sarva ṛtavo̭ nama॒nte | maryādā karatvā-tpra̭puro॒dhām | brāhmaṇa̭ āpno॒ti | ya ḙvaṃ-ve~॒da |
sa khalu saṃva~thsara etai-ssenānī̭bhi-ssa॒ha |
indrāya sarvān-kāmāna̭bhiva॒hati | sa dra॒phsaḥ |
tasyai॒ṣā bhava̭ti || 18 ||
ava̭ dra॒phso agṃ̭śa॒matī̭matiṣṭhat | i॒yā॒naḥ kṛ॒ṣṇo da॒śabhiḥ̭ sa॒hasraiḥ᳚ |
āva॒rta-mindra॒-śśacyā॒ dhama̭ntam | upasnuhi ta-nnṛmaṇā-matha̭drāmi॒ti || etayai vendra-ssalā vṛ̭kyā sa॒ha | asurā-npa̭rivṛ॒ścati | pṛthi̭vya॒gṃ॒ śuma̭tī | tāma॒nva-va̭sthita-ssaṃva~thsa॒ro di॒vañca̭ |
naivaṃ-vi~duṣā-''cāryā᳚-ntevā॒sinau | anyonyasmai᳚ druhyā॒tām | yo dru॒hyati | bhraśyate sva̭rgā-llo॒kāt | ityatu ma̭ṇḍalā॒ni | sūrya maṇḍalā᳚ nyākhyā॒yikāḥ | ata ūrdhvagṃsa̭nirva॒canāḥ || 19 ||
(ni॒jānṷkāṃ॒ - bhava̭ti - druhyā॒tā-mpañca̭ ca) (a. 6)
anuvākaṃ 7
ārogo bhrājaḥ paṭaraḥ̭ pata॒ṅgaḥ | svarṇaro jyotiṣīmāṋ. vibhā॒saḥ | te asmai sarve divamā̭tapa॒nti | ūrja-nduhānā anapasphura̭nta i॒ti || kaśya̭po-'ṣṭa॒maḥ | sa mahāmeru-nna̭ jahā॒ti | tasyai॒ṣā bhava̭ti || yatte॒ śilpa̭-ṅkaśyapa roca॒nāva̭t | i॒ndri॒yāva̭-tpuṣka॒la-ñci॒trabhā̭nu |
yasmi॒-nthsūryā॒ arpi̭tā-ssa॒pta sā॒kam || 20 ||
tasmi-nrājāna-madhiviśrayḙmami॒ti || te asmai sarve kaśyapā-jjyoti̭--rlabha॒nte | tānthsomaḥ kaśyapādadhi̭ nirdha॒mati | bhrastā karma kṛ̭divai॒vam ||
prāṇo jīvānīndriya̭ jīvā॒ni | sapta śīrṣa̭ṇyāḥ prā॒ṇāḥ |
sūryā i̭tyācā॒ryāḥ || apaśyamaha metān-thsapta sū᳚ryāni॒ti | pañcakarṇo̭ vāthsyā॒yanaḥ | saptakarṇa̭śca plā॒kṣiḥ || 21 ||
ānuśravika eva nau kaśya̭pa i॒ti | ubhaṷ veda॒yite |
na hi śekumiva mahāmḙru-ṅga॒ntum ||
apaśyamahameta-thsūryamaṇḍala-mpariva̭rtamā॒nam |
gā॒rgyaḥ prā̭ṇatrā॒taḥ | gacchanta ma̭hāme॒rum | eka̭ñcāja॒hatam || bhrājapaṭara pata̭ṅgā ni॒hane | tiṣṭhannā̭tapa॒nti | tasmā̭di॒ha taptri̭ tapāḥ || 22 ||
a॒mutre॒tare | tasmā̭di॒hā taptri̭ tapāḥ || teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti || sa॒pta sūryā॒ diva॒-manu॒ pravi̭ṣṭāḥ | tāna॒nveti̭ pa॒thibhi̭-rdakṣi॒ṇāvāṋ | te asmai sarve ghṛtamā̭tapa॒nti | ūrja-nduhānā anapasphura̭nta i॒ti ||
saptartvija-ssūryā i̭tyācā॒ryāḥ || teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti ||
sa॒pta diśo॒ nānā̭ sūryāḥ || 23 ||
sa॒pta hotā̭ra ṛ॒tvijaḥ̭ | devā ādityā̭ ye sa॒pta |
tebhi-ssomābhī rakṣa̭ṇa i॒ti || tada̭pyāmnā॒yaḥ | digbhrāja ṛtū᳚n karo॒ti || eta̭yaivā॒vṛtā ''sahasrasūryatāyā iti vai̭śampā॒yanaḥ || tasyai॒ṣā bhava̭ti ||
yaddyāva̭ indra te śa॒tagṃ śa॒ta-mbhūmīḥ᳚ | u॒ta syuḥ |
na tvā̭ vajrin-thsa॒hasra॒gṃ॒ sūryāḥ᳚ || 24 ||
anu na jātamaṣṭa roda̭sī i॒ti || nānā liṅgatvā-dṛtūnā-nnānā̭ sūrya॒tvam || aṣṭau tu vyavasi̭tā i॒ti || sūryamaṇḍalā-nyaṣṭā̭ta ū॒rdhvam ||
teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti || ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭kam | cakṣṷ-rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ | ā-'prā॒ dyāvā̭ pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣam |
sūrya ātmā jagatastasthṷṣaśce॒ti || 25 ||
(sā॒kaṃ - plā॒kṣi - staptri̭tapā॒ - nānā̭sūryāḥ॒ - sūryā॒ - +nava̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8
kvedamabhra̭-nnivi॒śate | kvāyagṃ̭ saṃva~thsa॒ro mi̭thaḥ | kvāhaḥ kveya-ndḙva rā॒trī | kva māsā ṛ̭tava॒-śśritāḥ || ardhamāsā̭ muhū॒rtāḥ | nimeṣāstṷṭibhiḥ॒ (nimeṣāstra̭ṭibhiḥ॒) saha | kvemā āpo ni̭viśa॒nte | ya॒dīto̭ yānti॒ sampra̭ti || kālā aphsu ni̭viśa॒nte | ā॒pa-ssūryḙ sa॒māhi̭tāḥ || 26 ||
abhrā᳚ṇya॒paḥ pra̭padya॒nte | vi॒dyuthsūryḙ sa॒māhi̭tā || anavarṇe i̭me bhū॒mī | i॒yañcā̭sau ca॒ roda̭sī || kigg svidatrānta̭rā bhū॒tam | ye॒neme vi̭dhṛte॒ ubhe |
vi॒ṣṇunā̭ vidhṛ̭te bhū॒mī | i॒ti va̭thsasya॒ veda̭nā ||
irā̭vatī dhenu॒matī॒ hi bhū॒tam | sū॒ya॒va॒sinī॒ manṷṣe daśa॒sye᳚ || 27 ||
vya̭ṣṭabhnā॒-droda̭sī॒ viṣṇa̭ve॒te | dā॒dhartha̭ pṛthi॒vī-ma॒bhito̭ ma॒yūkhaiḥ᳚ ||
kinta-dviṣṇo rbala̭mā॒huḥ | kā॒ dīptiḥ̭ ki-mpa॒rāya̭ṇam |
eko̭ ya॒ddhā-ra̭ya dde॒vaḥ | re॒jatī̭ roda॒sī ṷbhe || vātādviṣṇo-rba̭la mā॒huḥ | a॒kṣarā᳚-ddīpti॒ rucya̭te | tri॒padā॒ddhāra̭ya-dde॒vaḥ | yadviṣṇo̭reka॒-mutta̭mam || 28 ||
a॒gnayo̭ vāya̭vaścai॒va | e॒tada̭sya pa॒rāya̭ṇam || pṛcchāmi tvā pa̭ra-mmṛ॒tyum | a॒vama̭-mmaddhya॒mañca̭tum | lo॒kañca॒ puṇya̭pāpā॒nām |
e॒ta-tpṛ̭cchāmi॒ sampra̭ti || a॒mumā̭huḥ pa̭ra-mmṛ॒tyum | pa॒vamā̭na-ntu॒ maddhya̭mam | a॒gnire॒vāva̭mo mṛ॒tyuḥ | ca॒ndramā᳚-ścatu॒rucya̭te || 29 ||
a॒nā॒bho॒gāḥ pa̭ra-mmṛ॒tyum | pā॒pā-ssaṃ̭ya~nti॒ sarva̭dā | ābhogāstveva̭ saṃya~॒nti | ya॒tra pṷṇyakṛ॒to ja̭nāḥ || tato̭ ma॒ddhyama̭māya॒nti | ca॒tuma̭gniñca॒ sampra̭ti || pṛcchāmi tvā̭ pāpa॒kṛtaḥ | ya॒tra yā̭taya॒te ya̭maḥ | tvannasta--dbrahma̭-nprabrū॒hi | ya॒di ve᳚tthā-'sa॒to gṛ̭hān || 30 ||
ka॒śyapā̭ dudi̭tā-ssū॒ryāḥ | pā॒pānni̭rghnanti॒ sarva̭dā |
rodasyoranta̭-rdeśe॒ṣu | tatra nyasyantḙ vāsa॒vaiḥ ||
te 'śarīrāḥ pra̭padya॒nte |
ya॒thā 'pṷṇyasya॒ karma̭ṇaḥ | apā᳚ṇya॒pāda̭ keśā॒saḥ | ta॒tra tḙ-'yoni॒jā ja̭nāḥ || mṛtvā punarmṛtyu-mā̭padya॒nte | a॒dyamā̭nā-ssva॒karma̭bhiḥ || 31 ||
āśātikāḥ krima̭ya i॒va | tataḥ pūyantḙ vāsa॒vaiḥ ||
apai̭ta-mmṛ॒tyu-ñja̭yati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa khalvaivaṃ̭-vi~dbrā॒hmaṇaḥ | dī॒rghaśrṷttamo॒ bhava̭ti | kaśya̭pa॒syāti̭thi॒-ssiddhaga̭mana॒-ssiddhāga̭manaḥ ||
tasyai॒ṣā bhava̭ti || āyasmina᳚-thsa॒pta vā̭sa॒vāḥ |
roha̭nti pū॒rvyā̭ ruhaḥ̭ || 32 ||
ṛṣi̭rha dīrgha॒śrutta̭maḥ | indrasya gharmo ati̭thiri॒ti ||
kaśyapaḥ paśya̭ko bha॒vati | yathsarva-mparipaśyatī̭ti sau॒kṣmyāt || athāgnḙraṣṭapṷruṣa॒sya | tasyai॒ṣā bhava̭ti || agne॒ naya̭ su॒pathā̭ rā॒ye a॒smān |
viśvā̭ni deva va॒yunā̭ni vi॒dvān | yu॒yo॒ddhya̭sma-jjṷhurā॒ṇamenaḥ̭ | bhūyiṣṭhānte nama uktiṃ-vi~̭dheme॒ti || 33 ||
sa॒māhi̭tā - daśa॒syḙ - utta̭ma॒-mucya̭te-gṛhān-thsva॒karma̭bhiḥ-pū॒rvyā̭ ruha̭-i॒ti) (a. 8)
anuvākaṃ 9
agniśca jāta̭vedā॒śca | sahojā a̭jirā॒prabhuḥ | vaiśvānaro na̭ryāpā॒śca | pa॒ṅktirā̭dhāśca॒ sapta̭maḥ |
visarpe vāṣṭa̭mo-'gnī॒nām | ete-'ṣṭau vasavaḥ, kṣi̭tā i॒ti || yathartve-vāgne-rarcirvarṇa̭ viśe॒ṣāḥ |
nīlārciśca pītakā᳚rciśce॒ti || atha vāyo-rekādaśa-puruṣasyaikādaśa̭strīka॒sya ||
prabhrājamānā vya̭vadā॒tāḥ || 34 ||
yāśca vāsṷki vai॒dyutāḥ | rajatāḥ parṷṣā-śśyā॒māḥ |
kapilā a̭tilo॒hitāḥ | ūrdhvā avapa̭tantā॒śca | vaidyuta i̭tyekā॒daśa || nainaṃ-vai~dyuto̭ hina॒sti | ya ḙvaṃ-ve~॒da || sa hovāca vyāsaḥ pā̭rāśa॒ryaḥ |
vidyudvadhamevāha-mmṛtyumai᳚cchami॒ti ||
na tvakā̭magṃ ha॒nti || 35 ||
ya ḙvaṃ-ve~॒da || atha ga̭ndharva॒gaṇāḥ | svāna॒ bhrāṭ | aṅghā̭ri॒-rbambhā̭riḥ | hasta॒-ssuha̭staḥ | kṛśā̭nu-rvi॒śvāva̭suḥ | mūrdhanvān-thsū᳚ryava॒rcāḥ |
kṛtirityekādaśa ga̭ndharva॒gaṇāḥ || devāśca ma̭hāde॒vāḥ | raśmayaśca devā̭ gara॒giraḥ || 36 ||
naina-ṅgaro̭ hina॒sti | ya ḙvaṃ-ve~॒da || gau॒rī mi̭māya sali॒lāni॒ takṣa̭tī | eka̭padī dvi॒padī॒ sā catṷṣpadī | a॒ṣṭāpa̭dī॒ nava̭padī babhū॒vuṣī᳚ | sahasrākṣarā parame vyo̭manni॒ti || vāco̭ viśe॒ṣaṇam ||
atha nigada̭vyākhyā॒tāḥ | tānanukra̭miṣyā॒maḥ ||
va॒rāhavaḥ̭-svata॒pasaḥ || 37 ||
vi॒dyu-nma̭haso॒ dhūpa̭yaḥ | śvāpayo gṛhamedhā᳚ścetye॒te | ye॒ ceme-'śi̭mivi॒dviṣaḥ || parjanyā-ssapta pṛthivīmabhiva̭rṣa॒nti |
vṛṣṭi̭bhiri॒ti | etayaiva vibhakti vi̭parī॒tāḥ | sa॒ptabhi॒rvātai̭ rudī॒ritāḥ | amūṃ-lo~kā-nabhiva̭rṣa॒nti | teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti || sa॒mā॒na-me॒taduda̭kam || 38 ||
u॒ccaitya̭va॒ cāha̭bhiḥ | bhūmi̭-mpa॒rjanyā॒ jinva̭nti |
diva-ñjinvan-tyagna̭ya i॒ti || yadakṣa̭ra-mbhū॒takṛ̭tam |
viśvḙ devā u॒pāsa̭te | ma॒harṣi̭masya go॒ptāra᳚m | ja॒mada̭gni॒-makṷrvata || ja॒mada̭gni॒-rāpyā̭yate | chando̭bhi-ścaturutta॒raiḥ | rājña॒-ssoma̭sya tṛ॒ptāsaḥ̭ || 39 ||
brahma̭ṇā vī॒ryā̭vatā | śi॒vā naḥ̭ pra॒diśo॒ diśaḥ̭ || tacchaṃ॒yo~rā vṛ̭ṇīmahe | gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ | gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taye | daivī᳚ sva॒stira̭stu naḥ |
sva॒sti-rmānṷṣebhyaḥ | ū॒rdhva-ñji̭gātu bheṣa॒jam |
śanno̭ astu dvi॒pade᳚ | śañcatṷṣpade ||
somapā(3) asomapā(3) iti nigada̭vyākhyā॒tāḥ || 40 ||
(vya॒va॒dā॒tā - ha॒nti - ga̭ra॒gira - sta॒pasa - uda̭kaṃ - tṛptāsa॒ - śvatṷṣpada॒ eka̭-ñca) (a. 9)
anuvākaṃ 10
sa॒ha॒sra॒vṛdi̭ya-mbhū॒miḥ | pa॒raṃ-vyo~̭ma sa॒hasra̭vṛt | a॒śvinā̭ bhujyṷ̄ nāsa॒tyā | vi॒śvasya̭ jaga॒taspa̭tī || jāyā bhūmiḥ pa̭tirvyo॒ma | mi॒thuna̭ntā a॒turya̭thuḥ | putro bṛhaspa̭tī ru॒draḥ | sa॒ramā̭ iti̭ strīpu॒mam || śu॒kraṃ-vā~̭ma॒nyadya̭ja॒taṃ-vā~̭ma॒nyat | viṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭va sthaḥ || 41 ||
viśvā॒ hi mā॒yā ava̭tha-ssvadhāvantau | bha॒drā vā᳚-mpūṣaṇāvi॒ha rā॒tira̭stu || vāsā᳚tyau ci॒trau jaga̭to ni॒dhānau᳚ | dyāvā̭bhūmī ca॒rathaḥ̭ sa॒gṃ॒ sakhā̭yau |
tāva॒śvinā̭ rā॒sabhā᳚śvā॒ hava̭-mme | śu॒bha॒spa॒tī॒ ā॒gatagṃ̭ sū॒ryayā̭ sa॒ha || tyugro̭ ha bhu॒jyu-ma̭śvinoda me॒ghe | ra॒yinna kaści̭-nmamṛ॒vā~(2) avā̭hāḥ | tamṷ̄hathu-rnau॒bhirā᳚tma॒n-vatī̭bhiḥ |
a॒nta॒ri॒kṣa॒ pruḍbhi॒ra-po̭dakābhiḥ || 42 ||
ti॒sraḥ, kṣapa॒strirahā̭ 'ti॒vraja̭dbhiḥ | nāsa̭tyā bhu॒jyumṷ̄hathuḥ pata॒ṅgaiḥ | sa॒mu॒drasya॒ dhanva̭nnā॒rdrasya̭ pā॒re | tri॒bhī rathai᳚-śśa॒tapa̭dbhi॒-ṣṣaḍa̭śvaiḥ || sa॒vi॒tāraṃ॒-vi~ta̭nvantam | anṷbaddhnāti śāmba॒raḥ | āpapūrṣaṃ-ba̭raścai॒va |
sa॒vitā̭ 'repa॒so̭ 'bhavat || tyagṃ sutṛptaṃ-vi~̭ditvai॒va | ba॒huso̭ma gi॒raṃ-va~̭śī || 43 ||
anveti tugro va̭kriyā॒ntam | āyasūyān-thsoma̭tṛphsu॒ṣu ||
sa saṅgrāma-stamo᳚dyo-'tyo॒taḥ | vāco gāḥ pi̭pāti॒ tat |
sa tadgobhi-sstavā᳚ 'tyetya॒nye | ra॒kṣasā̭ 'nanvi॒tāśca̭ ye || a॒nveti॒ pari̭vṛttyā॒-'staḥ | e॒vame॒tau stho̭ aśvinā | te e॒te dyuḥ̭ pṛthi॒vyoḥ | aha̭raha॒-rgarbha̭ndadhāthe || 44 ||
tayo̭ re॒tau va॒thsā va̭horā॒tre | pṛ॒thi॒vyā ahaḥ̭ | di॒vo rātriḥ̭ | tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau | a॒gniścā̭-di॒tyaśca̭ | rā॒trerva॒thsaḥ | śve॒ta ā̭di॒tyaḥ | ahno॒-'gniḥ || 45 ||
tā॒mro a̭ru॒ṇaḥ | tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau | vṛ॒traśca̭ vaidyu॒taśca̭ | a॒gnervṛ॒traḥ | vai॒dyuta̭ ādi॒tyasya̭ |
tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau || 46 ||
u॒ṣmā ca̭ nīhā॒raśca̭ | vṛ॒trasyo॒ṣmā | vai॒dyu॒tasya̭ nīhā॒raḥ | tau tāve॒va prati̭padyete || seyagṃ rātrī̭ ga॒rbhiṇī̭ pu॒treṇa॒ saṃva~̭sati |
tasyā॒ vā e॒tadu॒lbaṇa᳚m | yadrātraṷ ra॒śmayaḥ̭ | yathā॒ gorga॒rbhiṇyā̭ u॒lbaṇa᳚m | e॒vame॒tasyā̭ u॒lbaṇa᳚m || prajayiṣṇuḥ prajayā ca paśubhi̭śca bha॒vati |
ya ḙvaṃ-ve~॒da | etamudyanta-mapiya̭ntañce॒ti | ādityaḥ puṇya̭sya va॒thsaḥ | atha pavi̭trāṅgi॒rasaḥ || 47 ||
(stho - 'po̭dakābhi--r vaśī - dadhāthe - a॒gni - stayo̭ re॒tau va॒thsau - bha॒vati ca॒tvāri̭ ca) (a. 10)
anuvākaṃ 11
pa॒vitra̭vantaḥ॒ pari॒vāja॒māsa̭te | pi॒taiṣā᳚-mpra॒tno a॒bhira̭kṣati vra॒tam | ma॒hassa̭mu॒draṃ-va~rṷṇa sti॒roda̭dhe | dhīrā̭ iccheku॒rdharṷṇeṣvā॒rabha᳚m ||
pa॒vitra̭-nte॒ vita̭ta॒-mbrahma̭ṇa॒spate᳚ | prabhu॒rgātrā̭ṇi॒ paryḙṣi vi॒śvataḥ̭ |
ata̭ptatanū॒-rna tadā॒mo a̭śnute | śṛ॒tāsa॒ idvaha̭n-ta॒sta-thsamā̭śata || bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nāmṛṣi॒rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m | śye॒no gṛdhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒-rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ pa॒vitra॒matyḙti॒ rebhanṋ || asa̭ta-ssa॒dye tata̭kṣuḥ || 48 ||
ṛṣa̭ya-ssa॒ptātri̭śca॒ yat | sarve-'trayo a̭gastya॒śca |
nakṣa̭trai॒-śśaṅkṛ̭to 'vasann || atha̭ savitu॒-śśyāvāśva॒syā 'varti̭kāmasya || a॒mī ya ṛkṣā॒ nihi̭tā sa u॒ccā | nakta॒-ndadṛ̭śre॒ kuha̭ci॒ddivḙyuḥ |
ada̭bdhāni॒ varṷṇasya vra॒tāni̭ | vi॒cā॒kaśa̭-cca॒ndramā॒ nakṣa̭trameti ||
ta-thsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyam | bhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi || 49 ||
dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t || tathsa̭vi॒tu-rvṛ̭ṇīmahe |
va॒ya-nde॒vasya॒ bhoja̭nam | śreṣṭhagṃ̭ sarva॒dhāta̭mam | tura॒-mbhaga̭sya dhīmahi ||
apā̭gūhata savitā॒ tṛbhīṋ | sarvā᳚-ndi॒vo andha̭saḥ |
nakta̭006ch;॒tānya̭bhava-ndṛ॒śe | asthya॒sthnā sambha̭viṣyāmaḥ || nāma॒ nāmai॒va nā॒ma me᳚ || 50 ||
napugṃsa̭ka॒-mpumā॒g॒strya̭smi | sthāva̭ro-'smyatha॒ jaṅga̭maḥ |
ya॒je-'yakṣi॒ yaṣṭā॒he ca̭ || mayā̭ bhū॒tānya̭yakṣata | pa॒śavo̭ mama̭ bhūtā॒ni | anūbandhyo 'smya̭haṃ-vi~॒bhuḥ || striyaḥ̭ sa॒tīḥ | tā ṷ me pu॒gṃ॒sa ā̭huḥ |
paśya̭dakṣa॒ṇvānna-vicḙtada॒ndhaḥ | ka॒viryaḥ pu॒tra-ssa i॒mā ci̭keta || 51 ||
yastā vi̭jā॒nā-thsa̭vi॒tuḥ pi॒tā-'sa̭t || a॒ndho maṇima̭vindat | tama̭naṅguli॒-rāva̭yat | a॒grī॒vaḥ pratya̭muñcat | tamaji̭hva a॒saśca̭ta ||
ūrdhvamūla-ma̭vākchā॒kham | vṛ॒kṣaṃ-yā~̭ veda॒ sampra̭ti | na sa jātu janaḥ̭ śradda॒ddhyāt | mṛ॒tyurmā̭ māra॒yādi̭tiḥ || hasitagṃ rudi̭taṅgī॒tam || 52 ||
vīṇā̭ paṇa va॒lāsi̭tam | mṛ॒tañjī॒vañca̭ yatki॒ñcit |
a॒ṅgāni̭ sneva॒ viddhi̭ tat || atṛ̭ṣya॒gg॒stṛṣya̭ dhyāyat | a॒smājjā॒tā mḙ mithū॒ caranṋ | putro nir-ṛtyā̭ vaide॒haḥ | a॒cetā̭ yaśca॒ ceta̭naḥ || sa॒ ta-mmaṇima̭vindat | so̭-'naṅguli॒rāva̭yat |
so॒-'grī॒vaḥ pratya̭muncat || 53 ||
so-'ji̭hvo a॒saśca̭ta || naitamṛṣiṃ-vi~ditvā naga̭ra-mpra॒viśet | ya̭di pra॒viśet | mi॒thau cari̭tvā pra॒viśet | tathsambhava̭sya vra॒tam || ā॒ tama̭gne ra॒thanti̭ṣṭha | ekā᳚śvameka॒ yoja̭nam | ekacakra̭-meka॒dhuram |
vā॒ta dhrā̭ji ga॒tiṃ-vi~̭bho || na॒ ri॒ṣyati̭ na vya॒thate || 54 ||
nā॒syākṣo̭ yātu॒ sajja̭ti | yacchvetā᳚-nrohi̭tāgścā॒gneḥ | ra॒the yṷktvā-'dhi॒tiṣṭha̭ti || ekayā ca daśabhiśca̭ svabhū॒te | dvābhyā miṣṭaye vigṃ̭śatyā॒ ca | tisṛbhiśca vahase trigṃ̭śatā॒ ca |
niyudbhi-rvāyaviha tā̭ vimu॒ñca || 55 ||
(tata̭kṣu--r dhīmahi - nā॒ma mḙ - ciketa - gī॒taṃ - pratya̭muñca-d- vya॒thate - +sa॒pta ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12
āta̭nuṣva॒ prata̭nuṣva | u॒ddhamādha̭ma॒ sandha̭ma | āditye candra̭varṇā॒nām | garbha॒ mā dhḙhi॒ yaḥ pumāṋ || i॒ta-ssi॒ktagṃ sūrya̭gatam |
ca॒ndrama̭se॒ rasa̭ṅkṛdhi |
vārāda-ñjana̭yā-gre॒-'gnim | ya eko̭ rudra॒ ucya̭te ||
a॒sa॒-ṅkhyā॒tā-ssa̭hasrā॒ṇi |
sma॒ryatḙ na ca॒ dṛśya̭te || 56 ||
e॒vame॒tanni̭bodhata || ā ma॒ndrai-ri̭ndra॒ hari̭bhiḥ | yā॒ hi ma॒yūra̭-romabhiḥ | mātvā kecinniye muri̭nna pā॒śinaḥ | da॒dha॒nveva॒ tā i̭hi || mā ma॒ndrai-ri̭ndra॒ hari̭bhiḥ | yā॒mi ma॒yūra̭ romabhiḥ | mā mā kecinniye muri̭nna pā॒śinaḥ | ni॒dha॒nveva॒ tā~(2) i̭mi ||
aṇubhiśca ma̭hadbhi॒śca || 57 ||
ni॒ghṛṣvai̭ rasa॒māyṷtaiḥ | kālair-haritva̭māpa॒nnaiḥ | indrāyā̭hi sa॒hasra̭ yuk || a॒gni-rvi॒bhrāṣṭi̭ vasanaḥ | vā॒yu-śśveta̭sikadru॒kaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ro vi̭ṣū॒ varṇaiḥ᳚ | nityā॒ste 'nuca̭rāsta॒va ||
subrahmaṇyogṃ subrahmaṇyogṃ sṷbrahma॒ṇyom |
indrāgaccha hariva āgaccha mḙdhāti॒theḥ | meṣa vṛṣaṇaśva̭sya me॒ne || 58 ||
gaurāvaskandinna-halyā̭yai jā॒ra | kauśika-brāhmaṇa gautama̭bruvā॒ṇa || a॒ru॒ṇāśvā̭ i॒hāga̭tāḥ | vasa̭vaḥ pṛthivi॒ kṣitaḥ̭ | a॒ṣṭau di॒gvāsa̭so॒ 'gnayaḥ̭ | agniśca jātavedā᳚ścetye॒te || tāmrāśvā᳚-stāmra॒rathāḥ | tāmravarṇā᳚ stathā॒-'sitāḥ | daṇḍahastāḥ᳚ khāda॒gdataḥ | ito rudrāḥ᳚ parā॒ṅgatāḥ || 59 ||
uktagg sthāna-mpramāṇañca̭ pura॒ ita || bṛha॒spati̭śca savi॒tā ca̭ | vi॒śvarṷ̄pai-ri॒hāga̭tām | rathḙnodaka॒vartma̭nā | a॒phsuṣā̭ iti॒ taddva̭yoḥ ||
ukto veṣo̭ vāsā॒gṃ॒si ca | kālāvayavānā-mitaḥ̭ pratī॒jyā | vāsātyā̭ itya॒śvinoḥ | ko-'ntarikṣe śabdaṅka̭rotī॒ti | vāsiṣṭho rauhiṇo mīmāgṃ̭sā-ñca॒kre | tasyai॒ṣā bhava̭ti ||
vā॒śreva̭ vi॒dyunmi̭māti va॒thsa-nna mā॒tā si̭ṣakti | yadḙṣāṃ-vṛ~॒ṣṭirasa̭rji || diti̭ || brahma̭ṇa u॒dara̭ṇamasi | brahma̭ṇa udī॒raṇa̭masi | brahma̭ṇa ā॒stara̭ṇamasi | brahma̭ṇa upa॒stara̭ṇamasi || 60 ||
(dṛśya̭te॒ - ca - me॒ne - pa̭rā॒-ṅgatā - śca॒kre ṣaṭ ca̭) (a. 12)
anuvākaṃ 13
a॒ṣṭayo̭nī-ma॒ṣṭapṷtrām | a॒ṣṭapa̭tnī-mi॒mā-mmahī᳚m | a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ |
na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat || a॒ṣṭayo᳚nya॒ṣṭa pṷtram | a॒ṣṭapa̭di॒da-ma॒ntari̭kṣam | a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ | na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat | a॒ṣṭayo̭nī-ma॒ṣṭapṷtrām | a॒ṣṭapa̭tnī-ma॒mūndiva᳚m || 61 ||
a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ |
na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat || su॒trāmā̭ṇa-mpṛthi॒vī-ndyāma̭ne॒hasagṃ̭ su॒śarmā̭ṇa॒ madi̭tigṃ su॒praṇī̭tim | daivī॒-nnāvagg̭ svari॒trāmanā̭gasa॒masra̭vantī॒mā rṷhemā sva॒staye᳚ || ma॒hīmū॒ṣuma॒hīmū॒ ṣu mā॒taragṃ̭ suvra॒tānā̭mṛ॒tasya॒ patnī॒mava̭se huvema | tu॒vi॒kṣa॒trāma॒jara̭ntīmurū॒cīgṃ su॒śarmā̭ṇa॒madi̭tigṃ su॒praṇī̭tim || adi̭ti॒rdyau-radi̭ti-ra॒ntari̭kṣam |
adi̭ti rmā॒tā sa pi॒tā sa pu॒traḥ | viśvḙ de॒vā adi̭tiḥ॒ pañca॒ janāḥ᳚ | adi̭ti-rjā॒ta-madi̭ti॒-rjani̭tvam || a॒ṣṭau pu॒trāso॒ adi̭teḥ | ye jā॒tā sta॒nvaḥ̭ pari̭ | de॒vā~ (2) upa̭prai-thsa॒ptabhiḥ̭ || 62 ||
pa॒rā॒ mā॒rtā॒ṇḍamāsya̭t || sa॒ptabhiḥ̭ pu॒trai-radi̭tiḥ | upa॒ prai-tpū॒rvyaṃ̭-yu~ga᳚m | pra॒jāyai̭ mṛ॒tyave ta̭t | pa॒rā॒ mā॒rtā॒ṇḍa-mābha̭ra॒diti̭ || tānanukra̭miṣyā॒maḥ || mi॒traśca॒ varṷṇaśca | dhā॒tā cā᳚rya॒mā ca̭ | agṃśa̭śca॒ bhaga̭śca | indraśca vivasvāg̭ścetye॒te || hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-ssama̭varta॒tāgrḙ bhū॒tasya̭ jā॒taḥ pati॒reka̭ āsīt | sa dā̭dhāra pṛthi॒vī-ndyā mu॒temā-ṅkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷrantarikṣa॒-saddhotā̭ vedi॒ṣadati̭thi rduroṇa॒sat | nṛ॒ṣa-dva̭ra॒sadṛ̭ta॒sa-dvyo̭ma॒sada॒bjā go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒taṃ-bṛ॒hat ||
brahma̭ jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒dvi sī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ | sa bu॒dhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒masa̭taśca॒ vivaḥ̭ || taditpa॒da-nna vici̭keta vi॒dvān | yanmṛ॒taḥ puna̭ra॒pyeti̭ jī॒vān | tri॒vṛdya-dbhuva̭nasya ratha॒vṛt | jī॒vo garbho॒ na mṛ॒ta-ssa jī̭vāt || miti̭ ||
ga॒rbhaḥ prā̭jāpa॒tyaḥ | atha॒ purṷṣa-ssa॒ptapurṷṣaḥ || 63 ||
(a॒mū-ndivagṃ̭ - sa॒ptabhi̭ - re॒te ca॒tvāri̭ ca) (a. 13)
anuvākaṃ 14
[ ya॒thā॒sthā॒na-ṅga̭rbhi॒ṇyaḥ̭ ]
yo-'saṷ ta॒pannu॒deti̭ | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇānā॒dāyo॒deti̭ | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇānā॒dāyoda̭gāḥ ||
a॒sau yo᳚ 'sta॒meti̭ | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇānā॒dāyā॒stameti̭ | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇānā॒dāyā sta̭ṅgāḥ ||
a॒sau ya ā॒pūrya̭ti | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai rā॒pūrya̭ti || 64 ||
mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇai-rā॒pūri̭ṣṭhāḥ || a॒sau yo̭-'pa॒kṣīya̭ti | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭kṣīyati | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇai-rapa̭kṣeṣṭhāḥ || a॒mūni॒ nakṣa̭trāṇi | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca |
mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām |
mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata || 65 ||
i॒me māsā᳚-ścārdhamā॒sāśca̭ |
sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām |
mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata | i॒ma ṛ॒tavaḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca |
mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām |
mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata || a॒yagṃ saṃ̭va~thsa॒raḥ |
sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca || 66 ||
mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa ||
i॒damahaḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca |
mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa |
i॒yagṃ rātriḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca |
mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa ||
au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ || etadvo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 67 ||
(prā॒ṇairā॒pūrya̭ti॒-mothsṛ̭pata॒-cothsa̭rpati ca॒ - mothsṛ̭pa॒ dve ca̭) (a. 14)
(yosau॒ ṣoḍa̭śā॒mūni॒ dvāda̭śā॒ya-ñcatṷrdaśa)
(u॒detya̭sta॒metyā॒pūrya̭tyapa॒kṣīya̭tya॒mūni॒ nakṣa̭trāṇī॒ me māsā̭ i॒ma ṛ॒tavo॒-'yagṃ saṃ̭va~thsa॒ra i॒damaha̭ri॒yagṃ rātri॒rdaśa̭)
anuvākaṃ 15
athādityasyāṣṭa pṷruṣa॒sya ||
vasūnā mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ||
rudrāṇā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ||
ādityānā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || satāgṃ̭satyā॒nām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || abhidhūnvatā̭-mabhi॒ghnatām | vātava̭tā-mma॒rutām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ||
ṛbhūṇā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ||
viśveṣā᳚-ndevā॒nām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || saṃva~thsara̭sya sa॒vituḥ | ādityasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni || au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |
raśmayo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 68 ||
(ṛbhūṇāmādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ṣaṭca̭) (a. 15)
anuvākaṃ 16
ārogasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | bhrājasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | paṭarasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | pataṅgasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
svarṇarasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
jyotiṣīmatasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vibhāsasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
kaśyapasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | āpo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 69 ||
(ārogasya daśa̭) (a. 16)
anuvākaṃ 17
atha vāyo-rekādaśa-puruṣasyaikādaśa̭-strīka॒sya ||
prabhrājamānānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vyavadātānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vāsukivaidyutānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
rajatānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
paruṣāṇāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
śyāmānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
kapilānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
atilohitānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
ūrdhvānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || 70 ||
avapatantānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vaidyutānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
prabhrājamānīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vyavadātīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vāsukivaidyutīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
rajatānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
paruṣāṇāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
śyāmānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
kapilānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
atilohitīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
ūrdhvānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
avapatantīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vaidyutīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |
rūpāṇi vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 71 ||
(ūrdhvānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ - nyatilohitīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni pañca̭ ca) (a. 17)
anuvākaṃ 18
athāgnḙraṣṭa pṷruṣa॒sya || agneḥ pūrva-diśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
jātavedasa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
sahojaso dakṣiṇa-diśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
ajirāprabhava upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vaiśvānarasyāparadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
naryāpasa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
paṅktirādhasa udagdiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
visarpiṇa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭( ) | diśo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 72 ||
(sva̭reka̭-ñca) (a. 18)
(eta-draśmaya āpo rūpāṇi diśaḥ pañca̭)
anuvākaṃ 19
dakṣiṇapūrva-syāndiśi visa̭rpī na॒rakaḥ | tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi ||
dakṣiṇā-parasyā-ndiśya visa̭rpī na॒rakaḥ |
tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi ||
uttara-pūrvasyā-ndiśi viṣā̭dī na॒rakaḥ |
tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi ||
uttarā-parasyā-ndiśya viṣā̭dī na॒rakaḥ |
tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi ||
āyasmin᳚ thsa॒ptavā̭sa॒vā stiṣṭha̭nti svā॒ruho̭ yathā | ṛṣi̭rha dīrgha॒śrutta̭ma॒ indra̭sya gha॒rmo ati̭thiḥ || i॒ndri॒yāṇi̭ śatakrato॒ yā te॒ janḙṣu pa॒ñcasṷ | indra॒ tāni̭ ta॒ ā vṛ̭ṇe || vitye॒te || 73 ||
(dakṣiṇapūrvasyā-nnava̭) (a. 19)
anuvākaṃ 20
i॒ndra॒ gho॒ṣā vo॒ vasṷbhiḥ pu॒rastā॒-dupa̭dadhatām |
mano̭javaso vaḥ pi॒tṛbhi̭-rdakṣiṇa॒ta upa̭dadhatām |
pracḙtā vo ru॒draiḥ pa॒ścā-dupa̭dadhatām |
vi॒śvaka̭rmā va ādi॒tyai-rṷttara॒ta upa̭dadhatām |
tvaṣṭā̭ vo rū॒pai-ru॒pari̭ṣṭā॒-dupa̭dadhatām | sañjñānaṃ-vaḥ ~pa̭ścādi॒ti || ā॒di॒tya-ssarvo॒-'gniḥ pṛ̭thi॒vyām | vā॒yura॒ntari̭kṣe | sūryo̭ di॒vi |
ca॒ndramā̭ di॒kṣu | nakṣa̭trāṇi॒ svalo॒ke || e॒vā hyḙva | e॒vā hya̭gne | e॒vā hi vā̭yo | e॒vā hī᳚ndra | e॒vā hi pṷ̄ṣann | e॒vā hi dḙvāḥ || 74 ||
di॒kṣu sa॒pta ca̭) (a. 20)
anuvākaṃ 21
āpa̭māpāma॒pa-ssarvāḥ᳚ | a॒smā-da॒smādi॒to-'mutaḥ̭ |
a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca | sa॒ha sa̭ñcaska॒rardhi̭yā ||
vā॒yvaśvā̭ raśmi॒ pata̭yaḥ | marī᳚cyātmāno॒ adrṷhaḥ |
de॒vī rbhṷvana॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒ttvāya̭ me suta ||
mahānāmnī-rma̭hāmā॒nāḥ | ma॒ha॒so ma̭hasa॒ssvaḥ̭ || 75 ||
de॒vīḥ pa̭rjanya॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒ttvāya̭ me suta ||
a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā rakṣaḥ̭ | a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā ragha᳚m | apā᳚ghrā॒mapa̭ cā॒varti᳚m | apa̭ de॒vīri॒to hi̭ta ||
vajra̭-nde॒vīrajī̭tāgśca | bhuva̭na-ndeva॒ sūva̭rīḥ | ā॒di॒tyānadi̭ti-nde॒vīm | yoni̭nordhva-mu॒dīṣa̭ta || 76 ||
bha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ |
bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ |
sthi॒rairaṅgai᳚ stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ |
vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ ||
sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu || ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca | ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ( ) | pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi | sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sam || śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ || su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | māte॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 77 ||
(sva̭ - ru॒dīṣa̭ta॒ - vāta̭raśa॒nā-ṣṣaṭca̭) (a. 21)
anuvākaṃ 22
yo̭-'pā-mpuṣpaṃ॒-ve~da̭ | puṣpa̭vā-npra॒jāvā᳚-npaśu॒mā-nbha̭vati | ca॒ndramā॒ vā a॒pā-mpuṣpa᳚m | puṣpa̭vā-npra॒jāvā᳚-npaśu॒mā-nbha̭vati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | a॒gnirvā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo᳚-'gnerā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ || 78 ||
ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vā a॒gnerā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati |
vā॒yurvā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati |
yo vā॒yorā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati || 79 ||
āpo॒ vai vā॒yorā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | a॒sau vai tapa̭nna॒pā-mā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo̭-'muṣya॒-tapa̭ta ā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒vā a॒muṣya॒-tapa̭ta ā॒yata̭nam || 80 ||
ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | ca॒ndramā॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati |
yaśca॒ndrama̭sa ā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai ca॒ndrama̭sa ā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati || 81 ||
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | nakṣa̭trāṇi॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo nakṣa̭trāṇā-mā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai nakṣa̭trāṇā-mā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 82 ||
yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | pa॒rjanyo॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati |
yaḥ pa॒rjanya̭-syā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ |
ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai pa॒rjanya̭-syā॒yata̭nam |
ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ || 83 ||
ā॒yata̭navā-nbhavati | saṃ॒va~॒thsa॒ro vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya-ssaṃ̭va~thsa॒ra-syā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ |
ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai saṃ̭va~thsa॒ra-syā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ ||
yo᳚-'phsu nāva॒-mprati̭ṣṭhitāṃ॒-ve~da̭ | pratye॒va ti̭ṣṭhati || 84 ||
i॒me vai lo॒kā a॒phsu prati̭ṣṭhitāḥ | tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā ||
a॒pāgṃ rasa॒muda̭yagṃsann | sūryḙ śu॒kragṃ sa॒mābhṛ̭tam | a॒pāgṃ rasa̭sya॒ yo rasaḥ̭ | taṃ-vo~̭ gṛhṇā-myutta॒mamiti̭ || i॒me vai lo॒kā a॒pāgṃ rasaḥ̭ | tḙ-'muṣmi̭-nnādi॒tye sa॒mābha̭tāḥ ||
jā॒nu॒da॒ghnī-mṷttara-ve॒dīṅkhā॒tvā | a॒pā-mpṷ̄rayi॒tvā gṷlphada॒ghnam || 85 ||
puṣkaraparṇaiḥ puṣkaradaṇḍaiḥ puṣkaraiśca̭ saggstī॒rya | tasmi̭n vihā॒yase | a॒gni-mpra॒ṇīyo̭pa-samā॒dhāya̭ || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
kasmā᳚-tpraṇī॒te-'ya-ma॒gniścī॒yate᳚ | sāḥ pra̭ṇī॒te-'yama॒phsu hyaya̭ñcī॒yate᳚ |
a॒sau bhuva̭ne॒-'pya-nā̭hitāgni-re॒tāḥ |
tama॒bhita̭ e॒tā a॒bhīṣṭa̭kā॒ upa̭dadhāti ||
a॒gni॒ho॒tre da̭rśapūrṇa-mā॒sayoḥ᳚ |
pa॒śu॒ba॒ndhe cā̭turmā॒syeṣṷ || 86 ||
atho̭ āhuḥ | sarvḙṣu yajñakra॒tuṣviti̭ ||
e॒taddha̭ sma॒ vā ā̭hu-śśaṇḍi॒lāḥ | kama॒gniñci̭nute || sa॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ |
saṃ॒va~॒thsa॒ra-mpra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute | sā॒vi॒tra-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | a॒mumā̭di॒tya-mpra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute || 87 ||
nā॒ci॒ke॒ta-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | prā॒ṇā-npra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute | cā॒tu॒r॒ho॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | brahma̭ pra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute |
vai॒śva॒sṛ॒ja-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | śarī̭ra-mpra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute |
u॒pā॒nu॒vā॒kya̭mā॒śu-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ || 88 ||
i॒mān ~lo॒kā-npra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute |
i॒mamā̭ruṇa-ketuka-ma॒gniñci̭nvā॒na iti̭ | ya e॒vāsau |
i॒taścā॒-muta̭ścā-vyatīpā॒tī | tamiti̭ || yo᳚-'gnermi̭thū॒yā veda̭ | mi॒thu॒na॒vā-nbha̭vati | āpo॒ vā a॒gnermi̭thū॒yāḥ |
mi॒thu॒na॒vā-nbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 89 ||
(veda̭ - bhava - tyā॒yata̭naṃ - bhavati॒ - veda॒ - veda̭ - tiṣṭhati - gulphada॒ghnaṃ - cā̭turmā॒sye - ṣva॒mumā̭di॒tya-mpra॒tyakṣḙṇa॒ kama॒gni-ñci̭nuta - upānuvā॒kya̭mā॒śuma॒gni-ñci̭nvā॒no - mi̭thū॒yā mi̭thuna॒vā-nbha̭va॒tyeka̭-ñca) (a. 22)
(puṣpa̭ma॒gnirvā॒yura॒sau vai tapa̭ñca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi pa॒rjanyaḥ̭ saṃva~thsa॒ro yo᳚-'phsu nāva̭me॒taddha̭ sma॒ vai sa̭tri॒yagṃ saṃ̭va~thsa॒ragṃ sā̭vi॒trama॒mu-nnā̭cike॒ta-mprā॒ṇāgścā̭turhotri॒ya-mbrahma̭ vaiśvasṛ॒jagṃ śarī̭ramupānuvā॒kya̭mā॒śumi॒mān ~lo॒kāni॒mamā̭ruṇaketukaṃ॒-ya~ e॒vāsau)
anuvākaṃ 23
āpo॒ vā i॒damā̭san-thsali॒lame॒va |
sa pra॒jāpa̭ti॒rekaḥ̭ puṣkarapa॒rṇe sama̭bhavat |
tasyānta॒-rmana̭si kāma॒-ssama̭vartata | i॒dagṃ sṛ̭jeya॒miti̭ | tasmā॒dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti | tadvā॒cā va̭dati |
tatkarma̭ṇā karoti | tade॒ṣā 'bhyanū᳚ktā || kāma॒stadagre॒ sama̭varta॒tādhi̭ | mana̭so॒ retaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~dāsī᳚t || 90 ||
sa॒to bandhu॒masa̭ti॒ nira̭vindann | hṛ॒di pra॒tīṣyā̭ ka॒vayo̭ manī॒ṣeti̭ || upai̭na॒ntadupa̭namati | ya-tkā̭mo॒ bhava̭ti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || sa tapo̭-'tapyata |
sa tapa̭sta॒ptvā | śarī̭ramadhūnuta | tasya॒ ya-nmā॒gṃ॒samāsī᳚t | tato̭-'ru॒ṇāḥ ke॒tavo॒ vāta̭raśa॒nā ṛṣa̭ya॒ uda̭tiṣṭhann || 91 ||
ye nakhāḥ᳚ | te vai̭khāna॒sāḥ | ye vālāḥ᳚ | te vā̭lakhi॒lyāḥ | yo rasaḥ̭ | so̭-'pām || a॒nta॒ra॒taḥ kū॒rma-mbhū॒tagṃ sarpa̭ntam | tama̭bravīt | mama॒ vai tvaṃ-mā॒gṃ॒sā | sama̭bhūt || 92 ||
netya̭bravīt | pūrva̭me॒vāha-mi॒hāsa॒miti̭ | tatpurṷṣasya puruṣa॒tvam | sa sa॒hasra̭śīrṣā॒ purṷṣaḥ | sa॒ha॒srā॒kṣa-ssa॒hasra̭pāt | bhū॒tvoda̭tiṣṭhat | tama̭bravīt | tvaṃ-vai~ pūrvagṃ̭ sama̭bhūḥ |
tvami॒da-mpūrvaḥ̭ kuru॒ṣveti̭ || sa i॒ta ā॒dāyāpaḥ̭ || 93 ||
a॒ñja॒linā̭ pu॒rastā̭-du॒pāda̭dhāt | e॒vā hye॒veti̭ |
tata̭ ādi॒tya uda̭tiṣṭhat | sā prācī॒ dik ||
athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tu-rda̭kṣiṇa॒ta u॒pāda̭dhāt | e॒vā hyagna॒ iti̭ | tato॒ vā a॒gniruda̭tiṣṭhat | sā da̭kṣi॒ṇā dik | athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tuḥ pa॒ścādu॒pāda̭dhāt |
e॒vā hi vāyo॒ iti̭ || 94 ||
tato̭ vā॒yuruda̭tiṣṭhat | sā pra॒tīcī॒ dik |
athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tu-rṷttara॒ta u॒pāda̭dhāt | e॒vā hīndreti̭ |
tato॒ vā indra॒ uda̭tiṣṭhat | sodī̭cī॒ dik |
athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tu-rmaddhya̭ u॒pāda̭dhāt | e॒vā hi pūṣa॒nniti̭ | tato॒ vai pū॒ṣoda̭tiṣṭhat | seyandik || 95 ||
athā̭ru॒ṇaḥ ke॒turu॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhāt | e॒vā hi devā॒ iti̭ | tato̭ deva manu॒ṣyāḥ pi॒taraḥ̭ | ga॒ndha॒rvā॒-phsa॒rasa॒ ścoda̭-tiṣṭhann |
sordhvā dik || yā vi॒pruṣo̭ vi॒parā̭patann |
tābhyo-'sṷrā॒ rakṣāgṃ̭si piśā॒cāśco-da̭tiṣṭhann | tasmā॒tte parā̭bhavann | vi॒pruḍbhyo॒ hi te sama̭bhavann || tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || 96 ||
āpo̭ ha॒ ya-dbṛ̭ha॒tī-rgarbha॒māyanṋ | dakṣa॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntī-ssvaya॒mbhum | tata̭ i॒me-'ddhya-sṛ̭jyanta॒ sargāḥ᳚ | adbhyo॒ vā i॒dagṃ sama̭bhūt |
tasmā̭di॒dagṃ sarva॒-mbrahma̭ svaya॒bhvinti̭ ||
tasmā̭di॒dagṃ sarva॒gṃ॒ śithi̭la-mi॒vā dhruva̭-mivābhavat || pra॒jāpa̭ti॒-rvāva tat | ā॒tmanā॒-''tmānaṃ̭-vi~॒dhāya̭ |
tade॒vānu॒ prāvi̭śat || tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || 97 ||
vi॒dhāya̭ lo॒kān. vi॒dhāya̭ bhū॒tāni̭ | vi॒dhāya॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo॒ diśa̭śca | pra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | ā॒tmanā॒-''tmā-na̭ma॒bhi-saṃvi~̭ve॒śeti̭ ||
sarva̭me॒vedamā॒ptvā | sarva̭-mava॒ruddhya̭ | tade॒vānu॒ pravi̭śati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 98 ||
(āsī̭ - datiṣṭhan - nabhū॒ - dapo॒ - vāyo॒ iti - seya-ndiga॒ - bhyanū᳚ktā॒ - 'bhyanū᳚ktā॒ -+-'ṣṭau ca̭) (a. 23)
anuvākaṃ 24
catṷṣṭayya॒ āpo̭ gṛhṇāti | ca॒tvāri॒ vā a॒pāgṃ rū॒pāṇi̭ | megho̭ vi॒dyut | sta॒na॒yi॒tnu-rvṛ॒ṣṭiḥ | tānye॒vā va̭rundhe || ā॒tapa̭ti॒ varṣyā̭ gṛhṇāti |
tāḥ pu॒rastā॒-dupa̭dadhāti | e॒tā vai bra̭hmavarca॒syā āpaḥ̭ | mu॒kha॒ta e॒va bra̭hmavarca॒sa-mava̭rundhe |
tasmā᳚-nmukha॒to bra̭hmavarca॒sita̭raḥ || 99 ||
kūpyā̭ gṛhṇāti | tā da̭kṣiṇa॒ta upa̭dadhāti | e॒tā vai tḙja॒svinī॒rāpaḥ̭ | teja̭ e॒vāsya̭ dakṣiṇa॒to da̭dhāti | tasmā॒-ddakṣi॒ṇordha̭ 'steja॒svita̭raḥ ||
sthā॒va॒rā gṛ̭hṇāti | tāḥ pa॒ścādupa̭dadhāti | prati̭ṣṭhitā॒ vai sthā̭va॒rāḥ |
pa॒ścāde॒va prati̭tiṣṭhati || vaha̭ntī-rgṛhṇāti || 100 ||
tā ṷttara॒ta upa̭dadhāti | oja̭sā॒ vā e॒tā vaha̭ntīri॒vo-dga̭tīri॒va ākūja̭tīri॒va dhāva̭ntīḥ | oja̭ e॒vāsyo᳚ttara॒to da̭dhāti | tasmā॒dutta॒ro-'ddha̭ oja॒svita̭raḥ || sa॒bhāṃ॒ryā gṛ̭hṇāti |
tā maddhya॒ upa̭dadhāti | i॒yaṃ-vai~ sa̭bhāṃ॒ryāḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || pa॒lva॒lyā gṛ̭hṇāti | tā u॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhāti || 101 ||
a॒sau vai pa̭lva॒lyāḥ | a॒muṣyā̭me॒va prati̭tiṣṭhati || di॒kṣūpa̭dadhāti | di॒kṣu vā āpaḥ̭ | annaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒dbhyo vā anna̭ñjāyate | yade॒vādbhyo-'nna॒-ñjāya̭te | tadava̭rundhe || taṃ-vā~ e॒tama̭ru॒ṇāḥ ke॒tavo॒ vāta̭raśa॒nā ṛṣa̭yo-'cinvann | tasmā̭-dāruṇa ke॒tukaḥ̭ || tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca | ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ |
pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi | sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sa॒miti̭ || śa॒taśa̭ścai॒va 'sa॒hasra̭śaśca॒ prati̭tiṣṭhati | ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te |
ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 102 ||
(bra॒hma॒va॒rca॒sita̭ro॒ - vaha̭ntī-rgṛhṇāti॒ - tā u॒pari̭ṣṭādu॒pāda̭dhā - tyāruṇake॒tuko॒-'ṣṭau ca̭) (a. 24)
anuvākaṃ 25
jā॒nu॒da॒ghnī-mṷttarave॒dīṅkhā॒tvā | a॒pā-mpṷ̄rayati | a॒pāgṃ sa̭rva॒tvāya̭ | pu॒ṣka॒ra॒pa॒rṇagṃ ru॒kma-mpurṷṣa॒-mityupa̭dadhāti | tapo॒ vai pṷṣkarapa॒rṇam |
sa॒tyagṃ ru॒kmaḥ | a॒mṛta॒-mpurṷṣaḥ | e॒tāva॒dvā vā᳚sti | yāva̭de॒tat | yāva̭de॒vāsti̭ || 103 ||
tadava̭rundhe || kū॒rmamupa̭dadhāti | a॒pāme॒va medha॒mava̭rundhe | atho᳚ sva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || āpa̭māpāma॒pa-ssarvāḥ᳚ |
a॒smāda॒smā di॒to-'mutaḥ̭ | a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca |
sa॒ha sa̭ñcaska॒rardhi̭yā॒ iti̭ | vā॒yvaśvā̭ raśmi॒pata̭yaḥ | marī᳚cyātmāno॒ adrṷhaḥ | de॒vī-rbhṷvana॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒tvāya̭ me suta || lo॒ka-mpṛ̭ṇacchi॒dra-mpṛ̭ṇa || 104 ||
yāsti॒sraḥ pa̭rama॒jāḥ || ) (śort an-dlongfòraṃ are the samè i-nti̭ || pañca॒ cita̭ya॒ upa̭dadhāti | pāṅkta॒-'gniḥ | yāvā̭ne॒vāgniḥ | tañci̭nute ||
lo॒ka-mpṛ̭ṇayā dvi॒tīyā॒-mupa̭dadhāti |
pañca̭padā॒ vai vi॒rāṭ | tasyā॒ vā i॒ya-mpādaḥ̭ | a॒ntari̭kṣa॒-mpādaḥ̭ | dyauḥ pādaḥ̭ | diśaḥ॒ pādaḥ̭ | pa॒rora̭jāḥ॒ pādaḥ̭ || vi॒rājye॒va prati̭tiṣṭhati |
ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 105 ||
(asti̭ - pṛṇā॒ - ntari̭kṣa॒-mpāda॒-ṣṣaṭca̭) (a. 25)
anuvākaṃ 26
a॒gni-mpra॒ṇīyo̭pa-samā॒dhāya̭ | tama॒bhita̭ e॒tā a॒bhīṣṭa̭kā॒ upa̭dadhāti | a॒gni॒ho॒tre da̭rśapūrṇa-mā॒sayoḥ᳚ | pa॒śu॒ba॒ndhe cā̭turmā॒syeṣṷ |
atho̭ āhuḥ | sarvḙṣu yajñakra॒tuṣviti̭ ||
atha̭ hasmā hāru॒ṇa-ssvā̭ya॒mbhuvaḥ̭ |
sā॒vi॒tra-ssarvo॒-'gni-rityana̭nuṣaṅga-mmanyāmahe |
nānā॒ vā e॒teṣāṃ᳚-vī~॒ryā̭ṇi || kama॒gniñci̭nute || 106 ||
sa॒tri॒ya ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute |
sā॒vi॒tra ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | nā॒ci॒ke॒ta ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute |
cā॒tu॒r॒ ho॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute |
vai॒śva॒sṛ॒ja ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute || 107 ||
u॒pā॒nu॒vā॒kya̭-mā॒śu ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | i॒mamā̭ruṇa-ketuka ma॒gniñci̭nvā॒na iti̭ || vṛṣā॒ vā a॒gniḥ | vṛṣā̭ṇau॒ saggsphā̭layet | ha॒nyetā᳚sya ya॒jñaḥ | tasmā॒nnānu॒ṣajyaḥ̭ ||
sotta̭rave॒diṣṷ kra॒tuṣṷ cinvīta | u॒tta॒ra॒ve॒dyāg hya̭gniścī॒yate᳚ || pra॒jākā̭maścinvīta || 108 ||
prā॒jā॒pa॒tyo vā e॒ṣo᳚-'gniḥ | prā॒jā॒pa॒tyāḥ pra॒jāḥ | pra॒jāvā᳚-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || pa॒śukā̭maścinvīta | sa॒ñjñānaṃ॒-vā~ e॒ta-tpa̭śū॒nām | yadāpaḥ̭ |
pa॒śū॒nāme॒va sa॒jñānne॒ 'gniñci̭nute | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 109 ||
vṛṣṭi̭kāmaścinvīta | āpo॒ vai vṛṣṭiḥ̭ | pa॒rjanyo॒ varṣṷko bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || ā॒ma॒yā॒vī ci̭nvīta | āpo॒ vai bhḙṣa॒jam | bhe॒ṣa॒ja-me॒vāsmai̭ karoti | sarva॒māyṷreti || a॒bhi॒caragg̭ ścinvīta | vajro॒ vā āpaḥ̭ || 110 ||
vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ॒ praha̭rati | stṛ॒ṇu॒ta ḙnam || teja̭skāmo॒ yaśa̭skāmaḥ |
bra॒hma॒va॒rca॒sakā̭ma-ssva॒rgakā̭maścinvīta | e॒tā va॒dvā vā᳚sti | yāva̭de॒tat | yāva̭de॒vāsti̭ | tadava̭rundhe || tasyai॒ tadvra॒tam | varṣa̭ti॒ na dhā̭vet || 111 ||
a॒mṛtaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒mṛta॒syā-na̭ntarityai ||
nāphsu-mūtra̭purī॒ṣaṅkṷryāt | na niṣṭhī̭vet | na vi॒vasa̭na-ssnāyāt | guhyo॒ vā e॒ṣo᳚-'gniḥ |
e॒tasyā॒gne rana̭ti dāhāya || na pṷṣkarapa॒rṇāni॒ hira̭ṇyaṃ॒-vā~-'dhi॒tiṣṭhe᳚t | e॒tasyā॒gne-rana̭bhyārohāya || na kūrma॒syāśñī̭yāt |
noda॒kasyā॒-ghātṷkā॒nyena̭-moda॒kāni̭ bhavanti | a॒ghātṷkā॒ āpaḥ̭ | ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 112 ||
(ci॒nu॒te॒ - ci॒nu॒te॒ - pra॒jākā̭maścinvīta॒ - ya e॒vaṃ-ve~dā - po̭ - dhāve॒ - daśñī̭yācca॒tvāri̭ ca) (a. 26)
anuvākaṃ 27
i॒mā nṷka॒-mbhuva̭nā sīṣadhema | indra̭śca॒ viśvḙca de॒vāḥ || ya॒jñañca̭ nasta॒nvañca̭ pra॒jāñca̭ | ā॒di॒tyairindaḥ̭ sa॒ha sī̭ṣadhātu ||
ā॒di॒tyairindra॒-ssaga̭ṇo-ma॒rudbhiḥ̭ | a॒smāka̭-mbhūtvavi॒tā ta॒nūnā᳚m || āpla̭vasva॒ prapla̭vasva | ā॒ṇḍī bha̭va ja॒ mā mu॒huḥ | sukhādīnduḥ̭ khani॒dhanām | prati̭muñcasva॒ svā-mpu॒ram || 113 ||
marī̭caya-ssvāyambhu॒vāḥ | ye śa̭rī॒rāṇya̭ kalpayann |
te tḙ de॒haṅka̭lpayantu | mā ca̭ te॒ khyā sma̭ tīriṣat || utti̭ṣṭhata॒ mā sva̭pta | a॒gni-mi̭cchaddhva॒-mbhāra̭tāḥ | rājña॒-ssoma̭sya tṛ॒ptāsaḥ̭ | sūryḙṇa sa॒yujo̭ṣasaḥ || yuvā̭ su॒vāsāḥ॒ pari̭vīta॒ āgā᳚t | sa u॒ śreyā᳚-nbhavati॒ jāya̭mānaḥ | ta-ndhīrā̭saḥ ka॒vaya॒ unna̭yanti | svā॒dhiyo॒ mana̭sā deva॒yantaḥ̭ ||
a॒ṣṭāca̭krā॒ nava̭dvārā || 114 ||
de॒vānā॒-mpūra̭yo॒ddhyā | tasyāgṃ̭ hiraṇma̭yaḥ ko॒śaḥ | sva॒rgo lo॒ko jyoti॒ṣā ''vṛ̭taḥ || yo vai tā᳚-mbrahma̭ṇo ve॒da | a॒mṛtḙnāvṛ॒tā-mpṷrīm | tasmai᳚ brahma ca̭ brahmā॒ ca | ā॒yuḥ kīrti̭-mpra॒jānda̭duḥ || vi॒bhrāja̭mānā॒gṃ॒ hari̭ṇīm | ya॒śasā̭ sampa॒rīvṛ̭tām | puragṃ̭ hiraṇma̭yī-mbra॒hmā || 115 ||
vi॒veśā̭pa॒rāji̭tā || parāṅgetya̭ (parāṃatya̭) jyāma॒yī |
parāṅgetya̭ (parāṃatya̭) nāśa॒kī | i॒ha cā̭mutra̭ cānve॒ti | vi॒dvā-ndḙvāsu॒rānṷbha॒yān ||
yatkṷmā॒rī ma॒ndraya̭te | ya॒dyo॒ṣidya-tpa̭ti॒vratā᳚ | ari̭ṣṭaṃ॒-ya~tkiñca̭ kri॒yate᳚ |
a॒gni-stadanṷ vedhati || a॒śṛtā̭sa-śśṛ̭tāsa॒śca || 116 ||
ya॒jvāno॒ ye-'pya̭ya॒jvanaḥ̭ | sva̭ryanto॒ nāpe᳚kṣante |
indra̭-ma॒gniñca̭ ye vi॒duḥ || sika̭tā iva saṃ॒ya~nti̭ |
ra॒śmibhiḥ̭-samu॒dīri̭tāḥ | a॒smā-llo॒kāda̭-muṣmā॒cca | ṛ॒ṣibhi̭-radāt-pṛ॒śnibhiḥ̭ || apḙta॒ vīta॒ vi ca̭ sarpa॒tātaḥ̭ | ye-'tra॒ stha pṷrā॒ṇā ye ca॒ nūta̭nāḥ |
aho̭bhi-ra॒dbhi-ra॒ktubhi॒-rvya̭ktam || 117 ||
ya॒mo da̭dātva-va॒sāna̭masmai || nṛ mṷṇantu nṛ pā॒tvaryaḥ̭ | a॒kṛ॒ṣṭā ye ca॒ kṛṣṭa̭jāḥ | ku॒mārī̭ṣu ka॒nīnī̭ṣu | jā॒riṇī̭ṣu ca॒ ye hi॒tāḥ || retaḥ̭ pītā॒ āṇḍa̭pītāḥ | aṅgā̭reṣu ca॒ ye hu॒tāḥ | u॒bhayā᳚-nputra̭ pautra॒kān | yu॒ve॒-'haṃ-ya~॒marāja̭gān || śa॒taminnu śa॒rado॒ anti̭ devā॒ yatrā̭ naśca॒krā ja॒rasa̭-nta॒nūnā᳚m | pu॒trāso॒ yatra̭ pi॒taro॒ bhava̭nti॒ mā no̭ ma॒dhyā rī̭riṣa॒tāyu॒rgantoḥ᳚ ||
ado॒ yadbrahma̭ vila॒bam | pi॒tṛ॒ṇāñca̭ ya॒masya̭ ca |
varṷṇa॒-syāśvi̭no-ra॒gneḥ | ma॒rutā᳚ñca vi॒hāya̭sām ||
kā॒ma॒pra॒yava̭ṇa-mme astu | sa hyḙvāsmi̭ sa॒nāta̭naḥ | iti nāko brahmiśravo̭ rāyo॒ dhanam | pu॒trānāpo̭ de॒vīri॒hāhi̭tā || 118 ||
(pu॒raṃ - nava̭dvārā - bra॒hmā - ca - vya̭ktagṃ - śa॒rado॒-'ṣṭau ca̭) (a. 27)
anuvākaṃ 28
viśī᳚rṣṇī॒-ṅgṛddhra̭-śīrṣṇīñca | apeto̭ nir-ṛ॒tigṃ ha̭thaḥ | paribādhagg śvḙtaku॒kṣam | ni॒jaṅghagṃ̭ śaba॒loda̭ram || sa॒ tān. vā॒cyāya̭yā sa॒ha | agne॒ nāśa̭ya sa॒ndṛśaḥ̭ | ī॒rṣyā॒sū॒ye bṷbhu॒kṣām | ma॒nyu-ṅkṛ॒tyā-ñca̭ dīdhire | rathḙna kigṃśu॒kāva̭tā | agne॒ nāśa̭ya sa॒ndṛśaḥ̭ || 119 ||
(viśī᳚rṣṇī॒-ndaśa̭) (a. 28)
anuvākaṃ 29
pa॒rjanyā̭ya॒ pragā̭yata | di॒vaspu॒trāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ | sa no̭ ya॒vasa̭micchatu || i॒daṃ-va~caḥ̭ pa॒rjanyā̭ya sva॒rāje᳚ | hṛ॒do a॒stvanta̭ra॒nta-dyṷyota |
ma॒yo॒bhūrvāto̭ vi॒śvakṛ̭ṣṭaya-ssantva॒sme | su॒pi॒ppa॒lā oṣa̭dhī-rde॒vago̭pāḥ ||
yo garbha॒-moṣa̭dhīnām | gavā᳚ṅkṛ॒ṇotyarva̭tām | pa॒rjanyaḥ̭ puru॒ṣīṇā᳚m || 120 ||
(pa॒rjanyā̭ya॒ daśa̭) (a. 29)
anuvākaṃ 30
puna̭rmāmaitvindri॒yam | puna॒rāyuḥ॒ puna॒rbhagaḥ̭ | puna॒-rbrāhma̭ṇa-maitu mā | puna॒-rdravi̭ṇa maitu mā || yanme॒-'dya retaḥ̭ pṛthi॒vīmaskāṋ |
yadoṣa̭dhīra॒pyasa̭ra॒-dyadāpaḥ̭ | i॒danta-tpuna॒rāda̭de | dī॒rghā॒yu॒tvāya॒ varca̭se || yanme॒ retaḥ॒ prasi̭cyate | yanma॒ ājā̭yate॒ punaḥ̭( ) | tena̭ māma॒mṛta̭-ṅkuru | tena̭ supra॒jasa̭ṅkuru || 121 ||
(puna॒rdve ca̭) (a. 30)
anuvākaṃ 31
a॒dbhaya-stiro॒dhā jā̭yata | tava̭ vaiśrava॒ṇa-ssa̭dā | tiro̭ dhehi sapa॒tnānnaḥ̭ | ye apo॒-'śnanti̭ keca॒na || tvā॒ṣṭrī-mmā॒yāṃ-va~᳚śrava॒ṇaḥ |
rathagṃ̭ sahasra॒ vandhṷram | pu॒ru॒śca॒kragṃ saha̭srāśvam | āsthā॒ yāyā̭hi no ba॒lim || yasmai̭ bhū॒tāni̭ ba॒limāva̭hanti | dhana॒ṅgāvo॒ hasti॒ hira̭ṇya॒maśvāṋ || 122 ||
asā̭ma suma॒tau ya॒jñiya̭sya | śriya॒-mbibhra॒to 'nna̭mukhīṃ-vi~॒rāja᳚m || su॒da॒r॒śa॒ne ca̭ krau॒ñce ca̭ | mai॒nā॒ge ca̭ ma॒hāgi̭rau | śa॒tadvā॒ṭṭara̭gama॒ntā (sa॒tadvā॒ṭṭara̭gama॒ntā) |
sa॒gṃ॒hārya॒-nnaga̭ra॒-ntava̭ ||
iti mantrāḥ᳚ | kalpo̭-'ta ū॒rdhvam ||
yadi॒ bali॒gṃ॒ hare᳚t | hi॒ra॒ṇya॒nā॒bhayḙ vitu॒dayḙ kaube॒rāyā॒ya-mba̭liḥ || 123 ||
sarvabhūtādhipataye na̭ma i॒ti | atha baligṃ hṛtvopa̭tiṣṭhe॒ta || kṣa॒tra-ṅkṣa॒traṃ-vai~᳚śrava॒ṇaḥ | brāhmaṇā̭ vaya॒gg॒ smaḥ |
nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ | asmā-tpraviśyānna̭maddhī॒ti || atha tamagni-mā̭dadhī॒ta | yasminne tatkarma pra̭yuñjī॒ta ||
ti॒rodhā॒ bhūḥ | ti॒rodhā॒ bhuvaḥ̭ || 124 ||
ti॒rodhā॒-ssvaḥ̭ | ti॒rodhā॒ bhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |
sarveṣāṃ-lo~kānā-mādhipatyḙ sīde॒ti || atha tamagni̭-mindhī॒ta | yasminne tatkarma pra̭yuñjī॒ta || ti॒rodhā॒ bhū-ssvāhā᳚ | ti॒rodhā॒ bhuva॒-ssvāhā᳚ | ti॒rodhā॒-ssvaḥ̭ svāhā᳚ | ti॒rodhā॒ bhūrbhuva॒ssva̭ssvāhā᳚ ||
yasminnasya kāle sarvā āhutīr-hutā̭ bhave॒yuḥ || 125 ||
api brāhmaṇa̭mukhī॒nāḥ | tasminnahnaḥ kāle pra̭yuñjī॒ta |
paraḥ̭ su॒ptaja̭nādve॒pi || mā sma pramādyanta̭ māddhyā॒payet | sarvārthā᳚-ssiddhya॒nte | ya ḙvaṃ-ve~॒da | kṣuddhya-nnida̭majā॒natām |
sarvārthā na̭ siddhya॒nte || yastḙ vi॒ghātṷko bhrā॒tā |
mamāntar-hṛ̭daye॒ śritaḥ || 126 ||
tasmā̭ i॒mamagra॒ piṇḍa̭ñjuhomi | sa me᳚-'rthā॒-nmā viva̭dhīt | mayi॒ svāhā᳚ || rā॒jā॒dhi॒rā॒jāya̭ prasahya sā॒hine᳚ | namo̭ va॒yaṃ-vai~᳚śrava॒ṇāya̭ kurmahe |
sa me॒ kāmā॒n kāma॒ kāmā̭ya॒ mahya᳚m | kā॒me॒śva॒ro vai᳚śrava॒ṇo da̭dātu | ku॒be॒rāya̭ vaiśrava॒ṇāya̭ | ma॒hā॒rā॒jāya॒ namaḥ̭ | ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca |
ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ | pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi |
sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sam | śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ | su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | mā te॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 127 ||
(aśvā᳚n-bali॒-rbhuvo̭ - bhave॒yuḥ - śrita - śca̭ sa॒pta ca̭) (a. 31)
anuvākaṃ 32
saṃva~thsarameta̭-dvrata॒ñcaret | dvaṷ vā mā॒sau || niyama-ssa̭māse॒na || tasmi-nniyama̭ viśe॒ṣāḥ | triṣavaṇa-mudako̭paspa॒r॒śī | caturtha kālapāna̭bhakta॒-ssyāt | aharaharvā bhaikṣa̭maśna॒yāt |
audumbarībhi-ssamidbhi-ragni̭-mpari॒caret |
punarmā maitvindriya-mityetenā-'nṷvāke॒na |
uddhṛta paripūtābhiradbhiḥ kārya̭-ṅkurvī॒ta || 128 ||
a̭sañca॒yavān | agnaye vāyavḙ sūryā॒ya | brahmaṇe pra̭jāpa॒taye | candramase na̭kṣatre॒bhyaḥ | ṛtubhya-ssaṃva~̭thsarā॒ya | varuṇā-yāruṇāyeti vra̭taho॒māḥ | pra॒va॒rgyava̭dāde॒śaḥ | aruṇāḥ kā᳚ṇḍa ṛ॒ṣayaḥ || araṇyḙ-'dhīyī॒rann | bhadraṅkarṇebhiriti dvḙ japi॒tvā || 129 ||
mahānāmnībhi-rudakagṃ sagg̭spa॒rśya | tamācā᳚ryo da॒dyāt | śivāna-śśantame-tyoṣadhī̭rāla॒bhate | sumṛḍīkḙti bhū॒mim | evama̭pava॒rge |
dhḙnu-rda॒kṣiṇā | kagṃ saṃvā~sa̭śca kṣau॒mam | anya̭dvā śu॒klam | ya̭thā śa॒kti vā | evagg svāddhyāya̭ dharme॒ṇa | araṇyḙ-'dhīyī॒ta | tapasvī puṇyo bhavati tapasvī pṷṇyo bha॒vati || 130 ||
(ku॒rvī॒ta - ja̭pi॒tvā - svāddhyāya̭dharme॒ṇa dve ca̭) (a. 32)
(bha॒dragg - smṛtiḥ̭ - sāka॒jānnā॒ - makṣya- ti̭tā॒mrā - ṇya̭tyurdhvā॒kṣa - ārogaḥ - kveda - magniśca - sa̭hasra॒vṛt - pa॒vitra̭vanta॒ -āta̭nuṣvā॒ -ṣṭayo̭nīṃ॒ - ~yo-'sā॒ - vathāditya - syāroga-syātha vāyo- rathāgne॒--r dakṣiṇapūrvasyā - mi̭ndragho॒ṣā va॒-āpa̭māpāṃ॒yo~̭-'pā - māpo॒ vai - catṷṣṭayyo - jānuda॒ghnī - ma॒gni-mpra॒ṇīye॒ - mā nṷ kaṃ॒ - ~viśī᳚rṣṇīṃ - pa॒rjanyā̭ya॒ - puna̭ - ra॒dbhyaḥ -saṃva~thsara-ndvātrigṃ̭śat)
(bha॒draṃ - jyo॒tiṣā॒ - tasmi-nrājānaṃ - ka॒śyapā᳚-thsahasra॒vṛdi̭yaṃ॒- napugṃsa̭ka - ma॒ṣṭayo̭nī॒ - mavapatantānā - mā॒yata̭navā-nbhavati - sa॒to bandhuṃ॒ - tā ṷttara॒to - vajra̭me॒va - puna̭rmāmaitu
tri॒gṃ॒śadṷttaraśa॒tam)
(bhadraṃ - tapasvī puṇyo bhavati tapasvī pṷṇyo bha॒vati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake prathamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके प्रथमः प्रपाठकः - अरुणकेतुकचयनं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अनुवाकं 1
भ॒द्र-ङ्कर्णे॑भि-श्शृणु॒याम॑ देवाः ।
भ॒द्र-म्प॑श्येमा॒क्षभि॒-र्यज॑त्राः ।
स्थि॒रैरङ्गै᳚स्तुष्टु॒वाग्ं स॑स्त॒नूभिः॑ । व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒-यँदायुः॑ ॥
स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः ।
स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः ।
स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः ।
स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑-र्दधातु ॥
आप॑मापाम॒प-स्सर्वाः᳚ ।
अ॒स्मा-द॒स्मा-दि॒तो-ऽमुतः॑ ॥ 1 ॥
अ॒ग्निर्वा॒युश्च॒ सूर्य॑श्च । स॒ह स॑ञ्च-स्क॒रर्धि॑या ॥ वा॒य्वश्वा॑ रश्मि॒पत॑यः । मरी᳚च्यात्मानो॒ अद्रु॑हः । दे॒वी-र्भु॑वन॒ सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्त्वाय॑ मे सुत ॥ महानाम्नी-र्म॑हामा॒नाः । म॒ह॒सो म॑हस॒-स्स्वः॑ ।
दे॒वीः प॑र्जन्य॒ सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्त्वाय॑ मे सुत ॥ 2 ॥
अ॒पाश्न्यु॑ष्णि-म॒पा रक्षः॑ । अ॒पाश्न्यु॑ष्णि-म॒पा रघ᳚म् । अपा᳚घ्रा॒मप॑ चा॒वर्ति᳚म् । अप॑ दे॒वीरि॒तो हि॑त ॥ वज्र॑-न्दे॒वीरजी॑ताग्श्च ।
भुव॑न-न्देव॒सूव॑रीः । आ॒दि॒त्यानदि॑ति-न्दे॒वीम् । योनि॑नोर्ध्व-मु॒दीष॑त ॥ शि॒वा न॒-श्शन्त॑मा भवन्तु । दि॒व्या आप॒ ओष॑धयः( ) ।
सु॒मृ॒डी॒का सर॑स्वति । मा ते॒ व्यो॑म स॒न्दृशि॑ ॥ 3 ॥
(अ॒मुतः॑ - सु॒ - तौष॑धयो॒ द्वे च॑ ) (अ. 1)
अनुवाकं 2
स्मृतिः॑ प्र॒त्यक्ष॑-मैति॒ह्य᳚म् । अनु॑मान-श्चतुष्ट॒यम् । ए॒तैरादि॑त्य मण्डलम् ।
सर्वै॑रेव॒ विधा᳚स्यते ॥ सूर्यो॒ मरी॑चि॒माद॑त्ते । सर्वस्मा᳚-द्भुव॑नाद॒धि । तस्याः पाक वि॑शेषे॒ण । स्मृ॒त-ङ्का॑ल वि॒शेष॑णम् ॥
न॒दीव॒ प्रभ॑वा-त्का॒चित् । अ॒क्षय्या᳚-थ्स्यन्द॒ते य॑था ॥ 4 ॥
तान्नद्यो-ऽभि स॑माय॒न्ति । सो॒रु-स्सती॑ न नि॒वर्त॑ते ॥
ए॒वन्ना॒ना स॑मुत्था॒नाः । का॒ला-स्सं॑वँथ्स॒रग्ग् श्रि॑ताः । अणुशश्च म॑हश॒श्च । सर्वे॑ समव॒यन्त्रि॑ तम् ॥ स तै᳚-स्स॒र्वै-स्स॑मावि॒ष्टः । ऊ॒रु-स्स॑न्न नि॒वर्त॑ते । अधि संवँथ्स॑रं-विँ॒द्यात् ।
तदेव॑ लक्ष॒णे ॥ 5 ॥
अणुभिश्च म॑हद्भि॒श्च । स॒मारू॑ढः प्र॒दृश्य॑ते । संवँथ्सरः प्र॑त्यक्षे॒ण ।
ना॒धिस॑त्त्वः प्र॒दृश्य॑ते ॥ प॒टरो॑ विक्लि॑धः पि॒ङ्गः । ए॒त-द्व॑रुण॒ लक्ष॑णम् । यत्रैत॑-दुप॒दृश्य॑ते । स॒हस्र॑-न्तत्र॒ नीय॑ते ॥
एकग्ं हि शिरो ना॑ना मु॒खे । कृ॒थ्स्न-न्त॑दृत॒ लक्ष॑णम् ॥ 6 ॥
उभयत-स्सप्ते᳚न्द्रिया॒णि । ज॒ल्पित॑-न्त्वेव॒ दिह्य॑ते ॥
शुक्लकृष्णे संवँ॑थ्सर॒स्य । दक्षिण वाम॑योः पा॒र्श्वयोः । तस्यै॒षा भव॑ति ॥ शु॒क्र-न्ते॑ अ॒न्यद्य॑ज॒त-न्ते॑ अ॒न्यत् ।
विषु॑रूपे॒ अह॑नी॒ द्यौरि॑वासि । विश्वा॒ हि मा॒या अव॑सि स्वधावः । भ॒द्रा ते॑ पूषन्नि॒ह रा॒तिर॒स्त्विति॑ ॥
नात्र॒ भुव॑नम् । न पू॒षा । न प॒शवः॑ ।
नादित्य-स्संवँथ्सर एव प्रत्यक्षेण प्रियत॑मं-विँ॒द्यात् । एतद्वै संवँथ्सरस्य प्रियत॑मग्ं रू॒पम् । यो-ऽस्य महानर्थ उत्पथ्स्यमा॑नो भ॒वति । इद-म्पुण्य-ङ्कु॑रुष्वे॒ति । तमाहर॑ण-न्द॒द्यात् ॥ 7 ॥
(य॒था॒ - ल॒क्ष॒ण - ऋ॑तु॒लक्ष॑णं॒ - भुव॑नग्ं स॒प्त च॑) (अ. 2)
अनुवाकं 3
सा॒क॒ञ्जानाग्ं॑ स॒प्तथ॑माहु-रेक॒जम् । षडु॑द्य॒मा ऋष॑यो देव॒जा इति॑ ।
तेषा॑मि॒ष्टानि॒ विहि॑तानि धाम॒शः । स्था॒त्रे रे॑जन्ते॒ विकृ॑तानि रूप॒शः ॥ कोनु॑ मर्या॒ अमि॑थितः । सखा॒ सखा॑यमब्रवीत् । जहा॑को अ॒स्मदी॑षते ॥
यस्ति॒त्याज॑ सखि॒विद॒ग्ं॒ सखा॑यम् ।
न तस्य॑ वा॒च्यपि॑ भा॒गो अ॑स्ति ।
यदीग्ं॑ शृ॒णोत्य॒लकग्ं॑ शृणोति ॥ 8 ॥
न हि प्र॒वेद॑ सुकृ॒तस्य॒ पन्था॒मिति॑ ॥
ऋ॒तुर्-ऋ॑तुना नु॒द्यमा॑नः ।
विन॑नादा॒भिधा॑वः । षष्टिश्च त्रिग्ंश॑का व॒ल्गाः ।
शु॒क्लकृ॑ष्णौ च॒ षाष्टि॑कौ ॥
सा॒रा॒ग॒व॒स्त्रै-र्ज॒रद॑क्षः ।
व॒स॒न्तो वसु॑भि-स्स॒ह । सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॑ सवि॒तुः । प्रै॒ष॒कृ-त्प्र॑थ॒म-स्स्मृ॑तः ॥ अ॒मूना॒दय॑-तेत्य॒न्यान् ॥ 9 ॥
अ॒मूग्श्च॑ परि॒रक्ष॑तः । ए॒ता वा॒चः प्र॑युज्य॒न्ते । यत्रै त॑दुप॒दृश्य॑ते ॥ ए॒तदे॒व वि॑जानी॒यात् । प्र॒माण॑-ङ्काल॒पर्य॑ये । वि॒शे॒ष॒ण-न्तु॑ वक्ष्या॒मः । ऋ॒तूना᳚-न्तन्नि॒बोध॑त ॥ शुक्लवासा॑ रुद्र॒गणः । ग्री॒ष्मेणा॑वर्त॒ते स॑ह ।
नि॒जह॑-न्पृथि॑वीग्ं स॒र्वाम् ॥ 10 ॥
ज्यो॒तिषा᳚ ऽप्रति॒ख्येन॑ सः ॥ वि॒श्व॒रू॒पाणि॑ वासा॒ग्ं॒सि । आ॒दि॒त्याना᳚-न्नि॒बोध॑त । संवँथ्सरीण॑-ङ्कर्म॒फलम् । वर्षाभि-र्द॑दता॒ग्ं॒ सह ॥ अदुःखो॑ दुःख च॑क्षुरि॒व । तद्मा॑ पीत इव॒ दृश्य॑ते । शीतेना᳚ व्यथ॑यन्नि॒व । रु॒रुद॑क्ष इव॒ दृश्य॑ते ॥ ह्लादयते᳚ ज्वल॑तश्चै॒व ।
शा॒म्यत॑श्चास्य॒ चक्षु॑षी । यावै प्रजा भ्रग्ग्॑श्य॒न्ते । संवँथ्सरात्ता भ्रग्ग्॑श्य॒न्ते ॥ याः॒ प्रति॑तिष्ठ॒न्ति । संवँथ्सरे ताः प्रति॑तिष्ठ॒न्ति । व॒र्॒षाभ्य॑ इत्य॒र्थः ॥ 11 ॥
(शृ॒णो॒ - त्य॒न्यान्थ् - स॒र्वा - मे॒व षट्च॑) (अ. 3)
अनुवाकं 4
अक्षि॑दुः॒खोत्थि॑तस्यै॒व । वि॒प्रस॑न्ने क॒नीनि॑के । आङ्क्ते चाद्ग॑ण-न्ना॒स्ति । ऋ॒भूणा᳚-न्तन्नि॒बोध॑त ॥ क॒न॒का॒भानि॑ वासा॒ग्ं॒सि । अ॒हता॑नि नि॒बोध॑त ।
अन्नमश्र्नीत॑ मृज्मी॒त । अ॒हं-वोँ॑ जीव॒नप्र॑दः ॥ ए॒ता वा॒चः प्र॑युज्य॒न्ते ।
श॒रद्य॑त्रोप॒ दृश्य॑ते ॥ 12 ॥
अभिधून्वन्तो-ऽभिघ्न॑न्त इ॒व । वा॒तव॑न्तो म॒रुद्ग॑णाः ॥ अमुतो जेतुमिषुमु॑खमि॒व । सन्नद्धा-स्सह द॑दृशे॒ ह । अपद्ध्वस्तै-र्वस्तिव॑र्णैरि॒व । वि॒शि॒खासः॑ कप॒र्दिनः ॥ अक्रुद्धस्य योथ्स्य॑मान॒स्य । कृ॒द्धस्ये॑व॒ लोहि॑नी । हेमतश्चक्षु॑षी वि॒द्यात् । अ॒क्ष्णयोः᳚, क्षिप॒णोरि॑व ॥ 13 ॥
दुर्भिक्ष-न्देव॑लोके॒षु । म॒नूना॑मुद॒क-ङ्गृ॑हे । ए॒ता वा॒चः प्र॑वद॒न्तीः । वै॒द्युतो॑ यान्ति॒ शैशि॑रीः ॥ ता अ॒ग्निः पव॑माना॒ अन्वै᳚क्षत । इ॒ह जी॑वि॒काम-प॑रिपश्यन्न् । तस्यै॒षा भव॑ति ॥ इ॒हेह वः॑ स्वत॒पसः । मरु॑त॒-स्सूर्य॑त्वचः । शर्म॑ स॒प्रथा॒ आवृ॑णे ॥ 14 ॥
(दृश्य॑त - इ॒वा - वृ॑णे) (अ. 4)
अनुवाकं 5
अति॑ ता॒म्राणि॑ वासा॒ग्ं॒सि । अ॒ष्टिव॑ज्रि श॒तघ्नि॑ च ।
विश्वे देवा विप्र॑हर॒न्ति । अ॒ग्निजि॑ह्व अ॒सश्च॑त ॥ नैव देवो॑ न म॒र्त्यः । न राजा व॑रुणो॒ विभुः । नाग्नि-र्नेन्द्रो न प॑वमा॒नः । मा॒तृक्क॑च्च न॒ विद्य॑ते ॥ दि॒व्यस्यैका॒ धनु॑रार्त्निः ।
पृ॒थि॒व्यामप॑रा श्रि॒ता ॥ 15 ॥
तस्येन्द्रो वम्रि॑रूपे॒ण । ध॒नुर्ज्या॑-मछि॒नथ्स्व॑यम् ॥ तदि॑न्द्र॒धनु॑रित्य॒ज्यम् । अ॒भ्रव॑र्णेषु॒ चक्ष॑ते । एतदेव शंयोँ-र्बार्ह॑स्पत्य॒स्य । ए॒त-द्रु॑द्रस्य॒ धनुः ॥ रु॒द्रस्य॑ त्वेव॒ धनु॑रार्त्निः । शिर॒ उत्पि॑पेष ।
स प्र॑व॒र्ग्यो॑-ऽभवत् । तस्मा॒-द्य-स्सप्र॑व॒र्ग्येण॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑ते ।
रु॒द्रस्य॒ स शिरः॒ प्रति॑दधाति । नैनग्ं॑ रु॒द्र आरु॑को भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 16 ॥
(श्रि॒ता - यज॑ते॒ त्रीणि॑ च) (अ. 5)
अनुवाकं 6
अ॒त्यू॒र्ध्वा॒क्षो-ऽति॑रश्चात् । शिशि॑रः प्र॒दृश्य॑ते ।
नैव रूप-न्न॑ वासा॒ग्ं॒सि । न चक्षुः॑ प्रति॒दृश्य॑ते ॥ अ॒न्योन्य॒-न्तु न॑ हिग्ग्स्रा॒तः । स॒त स्त॑-द्देव॒लक्ष॑णम् । लोहितो-ऽक्ष्णि शा॑रशी॒र्ष्णिः ।
सू॒र्यस्यो॑दय॒न-म्प्र॑ति ॥ त्व-ङ्करोषि॑ न्यञ्ज॒लिकाम् । त्व॒-ङ्करो॑षि नि॒जानु॑काम् ॥ 17 ॥
निजानुकामे᳚ न्यञ्ज॒लिका । अमी वाच-मुपास॑तामि॒ति ॥
तस्मै सर्व ऋतवो॑ नम॒न्ते । मर्यादा करत्वा-त्प्र॑पुरो॒धाम् । ब्राह्मण॑ आप्नो॒ति । य ए॑वं-वेँ॒द ।
स खलु संवँथ्सर एतै-स्सेनानी॑भि-स्स॒ह ।
इन्द्राय सर्वान्-कामान॑भिव॒हति । स द्र॒फ्सः ।
तस्यै॒षा भव॑ति ॥ 18 ॥
अव॑ द्र॒फ्सो अग्ं॑श॒मती॑मतिष्ठत् । इ॒या॒नः कृ॒ष्णो द॒शभिः॑ स॒हस्रैः᳚ ।
आव॒र्त-मिन्द्र॒-श्शच्या॒ धम॑न्तम् । उपस्नुहि त-न्नृमणा-मथ॑द्रामि॒ति ॥ एतयै वेन्द्र-स्सला वृ॑क्या स॒ह । असुरा-न्प॑रिवृ॒श्चति । पृथि॑व्य॒ग्ं॒ शुम॑ती । ताम॒न्व-व॑स्थित-स्संवँथ्स॒रो दि॒वञ्च॑ ।
नैवं-विँदुषा-ऽऽचार्या᳚-न्तेवा॒सिनौ । अन्योन्यस्मै᳚ द्रुह्या॒ताम् । यो द्रु॒ह्यति । भ्रश्यते स्व॑र्गा-ल्लो॒कात् । इत्यतु म॑ण्डला॒नि । सूर्य मण्डला᳚ न्याख्या॒यिकाः । अत ऊर्ध्वग्ंस॑निर्व॒चनाः ॥ 19 ॥
(नि॒जानु॑कां॒ - भव॑ति - द्रुह्या॒ता-म्पञ्च॑ च) (अ. 6)
अनुवाकं 7
आरोगो भ्राजः पटरः॑ पत॒ङ्गः । स्वर्णरो ज्योतिषीमान्॑. विभा॒सः । ते अस्मै सर्वे दिवमा॑तप॒न्ति । ऊर्ज-न्दुहाना अनपस्फुर॑न्त इ॒ति ॥ कश्य॑पो-ऽष्ट॒मः । स महामेरु-न्न॑ जहा॒ति । तस्यै॒षा भव॑ति ॥ यत्ते॒ शिल्प॑-ङ्कश्यप रोच॒नाव॑त् । इ॒न्द्रि॒याव॑-त्पुष्क॒ल-ञ्चि॒त्रभा॑नु ।
यस्मि॒-न्थ्सूर्या॒ अर्पि॑ता-स्स॒प्त सा॒कम् ॥ 20 ॥
तस्मि-न्राजान-मधिविश्रये॑ममि॒ति ॥ ते अस्मै सर्वे कश्यपा-ज्ज्योति॑--र्लभ॒न्ते । तान्थ्सोमः कश्यपादधि॑ निर्ध॒मति । भ्रस्ता कर्म कृ॑दिवै॒वम् ॥
प्राणो जीवानीन्द्रिय॑ जीवा॒नि । सप्त शीर्ष॑ण्याः प्रा॒णाः ।
सूर्या इ॑त्याचा॒र्याः ॥ अपश्यमह मेतान्-थ्सप्त सू᳚र्यानि॒ति । पञ्चकर्णो॑ वाथ्स्या॒यनः । सप्तकर्ण॑श्च प्ला॒क्षिः ॥ 21 ॥
आनुश्रविक एव नौ कश्य॑प इ॒ति । उभौ॑ वेद॒यिते ।
न हि शेकुमिव महामे॑रु-ङ्ग॒न्तुम् ॥
अपश्यमहमेत-थ्सूर्यमण्डल-म्परिव॑र्तमा॒नम् ।
गा॒र्ग्यः प्रा॑णत्रा॒तः । गच्छन्त म॑हामे॒रुम् । एक॑ञ्चाज॒हतम् ॥ भ्राजपटर पत॑ङ्गा नि॒हने । तिष्ठन्ना॑तप॒न्ति । तस्मा॑दि॒ह तप्त्रि॑ तपाः ॥ 22 ॥
अ॒मुत्रे॒तरे । तस्मा॑दि॒हा तप्त्रि॑ तपाः ॥ तेषा॑मेषा॒ भव॑ति ॥ स॒प्त सूर्या॒ दिव॒-मनु॒ प्रवि॑ष्टाः । तान॒न्वेति॑ प॒थिभि॑-र्दक्षि॒णावान्॑ । ते अस्मै सर्वे घृतमा॑तप॒न्ति । ऊर्ज-न्दुहाना अनपस्फुर॑न्त इ॒ति ॥
सप्तर्त्विज-स्सूर्या इ॑त्याचा॒र्याः ॥ तेषा॑मेषा॒ भव॑ति ॥
स॒प्त दिशो॒ नाना॑ सूर्याः ॥ 23 ॥
स॒प्त होता॑र ऋ॒त्विजः॑ । देवा आदित्या॑ ये स॒प्त ।
तेभि-स्सोमाभी रक्ष॑ण इ॒ति ॥ तद॑प्याम्ना॒यः । दिग्भ्राज ऋतू᳚न् करो॒ति ॥ एत॑यैवा॒वृता ऽऽसहस्रसूर्यताया इति वै॑शम्पा॒यनः ॥ तस्यै॒षा भव॑ति ॥
यद्द्याव॑ इन्द्र ते श॒तग्ं श॒त-म्भूमीः᳚ । उ॒त स्युः ।
न त्वा॑ वज्रिन्-थ्स॒हस्र॒ग्ं॒ सूर्याः᳚ ॥ 24 ॥
अनु न जातमष्ट रोद॑सी इ॒ति ॥ नाना लिङ्गत्वा-दृतूना-न्नाना॑ सूर्य॒त्वम् ॥ अष्टौ तु व्यवसि॑ता इ॒ति ॥ सूर्यमण्डला-न्यष्टा॑त ऊ॒र्ध्वम् ॥
तेषा॑मेषा॒ भव॑ति ॥ चि॒त्र-न्दे॒वाना॒-मुद॑गा॒दनी॑कम् । चक्षु॑-र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः । आ-ऽप्रा॒ द्यावा॑ पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षम् ।
सूर्य आत्मा जगतस्तस्थु॑षश्चे॒ति ॥ 25 ॥
(सा॒कं - प्ला॒क्षि - स्तप्त्रि॑तपा॒ - नाना॑सूर्याः॒ - सूर्या॒ - +नव॑ च) (अ. 7)
अनुवाकं 8
क्वेदमभ्र॑-न्निवि॒शते । क्वायग्ं॑ संवँथ्स॒रो मि॑थः । क्वाहः क्वेय-न्दे॑व रा॒त्री । क्व मासा ऋ॑तव॒-श्श्रिताः ॥ अर्धमासा॑ मुहू॒र्ताः । निमेषास्तु॑टिभिः॒ (निमेषास्त्र॑टिभिः॒) सह । क्वेमा आपो नि॑विश॒न्ते । य॒दीतो॑ यान्ति॒ सम्प्र॑ति ॥ काला अफ्सु नि॑विश॒न्ते । आ॒प-स्सूर्ये॑ स॒माहि॑ताः ॥ 26 ॥
अभ्रा᳚ण्य॒पः प्र॑पद्य॒न्ते । वि॒द्युथ्सूर्ये॑ स॒माहि॑ता ॥ अनवर्णे इ॑मे भू॒मी । इ॒यञ्चा॑सौ च॒ रोद॑सी ॥ किग्ग् स्विदत्रान्त॑रा भू॒तम् । ये॒नेमे वि॑धृते॒ उभे ।
वि॒ष्णुना॑ विधृ॑ते भू॒मी । इ॒ति व॑थ्सस्य॒ वेद॑ना ॥
इरा॑वती धेनु॒मती॒ हि भू॒तम् । सू॒य॒व॒सिनी॒ मनु॑षे दश॒स्ये᳚ ॥ 27 ॥
व्य॑ष्टभ्ना॒-द्रोद॑सी॒ विष्ण॑वे॒ते । दा॒धर्थ॑ पृथि॒वी-म॒भितो॑ म॒यूखैः᳚ ॥
किन्त-द्विष्णो र्बल॑मा॒हुः । का॒ दीप्तिः॑ कि-म्प॒राय॑णम् ।
एको॑ य॒द्धा-र॑य द्दे॒वः । रे॒जती॑ रोद॒सी उ॑भे ॥ वाताद्विष्णो-र्ब॑ल मा॒हुः । अ॒क्षरा᳚-द्दीप्ति॒ रुच्य॑ते । त्रि॒पदा॒द्धार॑य-द्दे॒वः । यद्विष्णो॑रेक॒-मुत्त॑मम् ॥ 28 ॥
अ॒ग्नयो॑ वाय॑वश्चै॒व । ए॒तद॑स्य प॒राय॑णम् ॥ पृच्छामि त्वा प॑र-म्मृ॒त्युम् । अ॒वम॑-म्मद्ध्य॒मञ्च॑तुम् । लो॒कञ्च॒ पुण्य॑पापा॒नाम् ।
ए॒त-त्पृ॑च्छामि॒ सम्प्र॑ति ॥ अ॒मुमा॑हुः प॑र-म्मृ॒त्युम् । प॒वमा॑न-न्तु॒ मद्ध्य॑मम् । अ॒ग्निरे॒वाव॑मो मृ॒त्युः । च॒न्द्रमा᳚-श्चतु॒रुच्य॑ते ॥ 29 ॥
अ॒ना॒भो॒गाः प॑र-म्मृ॒त्युम् । पा॒पा-स्सं॑यँन्ति॒ सर्व॑दा । आभोगास्त्वेव॑ संयँ॒न्ति । य॒त्र पु॑ण्यकृ॒तो ज॑नाः ॥ ततो॑ म॒द्ध्यम॑माय॒न्ति । च॒तुम॑ग्निञ्च॒ सम्प्र॑ति ॥ पृच्छामि त्वा॑ पाप॒कृतः । य॒त्र या॑तय॒ते य॑मः । त्वन्नस्त--द्ब्रह्म॑-न्प्रब्रू॒हि । य॒दि वे᳚त्था-ऽस॒तो गृ॑हान् ॥ 30 ॥
क॒श्यपा॑ दुदि॑ता-स्सू॒र्याः । पा॒पान्नि॑र्घ्नन्ति॒ सर्व॑दा ।
रोदस्योरन्त॑-र्देशे॒षु । तत्र न्यस्यन्ते॑ वास॒वैः ॥
ते ऽशरीराः प्र॑पद्य॒न्ते ।
य॒था ऽपु॑ण्यस्य॒ कर्म॑णः । अपा᳚ण्य॒पाद॑ केशा॒सः । त॒त्र ते॑-ऽयोनि॒जा ज॑नाः ॥ मृत्वा पुनर्मृत्यु-मा॑पद्य॒न्ते । अ॒द्यमा॑ना-स्स्व॒कर्म॑भिः ॥ 31 ॥
आशातिकाः क्रिम॑य इ॒व । ततः पूयन्ते॑ वास॒वैः ॥
अपै॑त-म्मृ॒त्यु-ञ्ज॑यति । य ए॒वं-वेँद॑ । स खल्वैवं॑-विँद्ब्रा॒ह्मणः । दी॒र्घश्रु॑त्तमो॒ भव॑ति । कश्य॑प॒स्याति॑थि॒-स्सिद्धग॑मन॒-स्सिद्धाग॑मनः ॥
तस्यै॒षा भव॑ति ॥ आयस्मिन᳚-थ्स॒प्त वा॑स॒वाः ।
रोह॑न्ति पू॒र्व्या॑ रुहः॑ ॥ 32 ॥
ऋषि॑र्ह दीर्घ॒श्रुत्त॑मः । इन्द्रस्य घर्मो अति॑थिरि॒ति ॥
कश्यपः पश्य॑को भ॒वति । यथ्सर्व-म्परिपश्यती॑ति सौ॒क्ष्म्यात् ॥ अथाग्ने॑रष्टपु॑रुष॒स्य । तस्यै॒षा भव॑ति ॥ अग्ने॒ नय॑ सु॒पथा॑ रा॒ये अ॒स्मान् ।
विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान् । यु॒यो॒द्ध्य॑स्म-ज्जु॑हुरा॒णमेनः॑ । भूयिष्ठान्ते नम उक्तिं-विँ॑धेमे॒ति ॥ 33 ॥
स॒माहि॑ता - दश॒स्ये॑ - उत्त॑म॒-मुच्य॑ते-गृहान्-थ्स्व॒कर्म॑भिः-पू॒र्व्या॑ रुह॑-इ॒ति) (अ. 8)
अनुवाकं 9
अग्निश्च जात॑वेदा॒श्च । सहोजा अ॑जिरा॒प्रभुः । वैश्वानरो न॑र्यापा॒श्च । प॒ङ्क्तिरा॑धाश्च॒ सप्त॑मः ।
विसर्पे वाष्ट॑मो-ऽग्नी॒नाम् । एते-ऽष्टौ वसवः, क्षि॑ता इ॒ति ॥ यथर्त्वे-वाग्ने-रर्चिर्वर्ण॑ विशे॒षाः ।
नीलार्चिश्च पीतका᳚र्चिश्चे॒ति ॥ अथ वायो-रेकादश-पुरुषस्यैकादश॑स्त्रीक॒स्य ॥
प्रभ्राजमाना व्य॑वदा॒ताः ॥ 34 ॥
याश्च वासु॑कि वै॒द्युताः । रजताः परु॑षा-श्श्या॒माः ।
कपिला अ॑तिलो॒हिताः । ऊर्ध्वा अवप॑तन्ता॒श्च । वैद्युत इ॑त्येका॒दश ॥ नैनं-वैँद्युतो॑ हिन॒स्ति । य ए॑वं-वेँ॒द ॥ स होवाच व्यासः पा॑राश॒र्यः ।
विद्युद्वधमेवाह-म्मृत्युमै᳚च्छमि॒ति ॥
न त्वका॑मग्ं ह॒न्ति ॥ 35 ॥
य ए॑वं-वेँ॒द ॥ अथ ग॑न्धर्व॒गणाः । स्वान॒ भ्राट् । अङ्घा॑रि॒-र्बम्भा॑रिः । हस्त॒-स्सुह॑स्तः । कृशा॑नु-र्वि॒श्वाव॑सुः । मूर्धन्वान्-थ्सू᳚र्यव॒र्चाः ।
कृतिरित्येकादश ग॑न्धर्व॒गणाः ॥ देवाश्च म॑हादे॒वाः । रश्मयश्च देवा॑ गर॒गिरः ॥ 36 ॥
नैन-ङ्गरो॑ हिन॒स्ति । य ए॑वं-वेँ॒द ॥ गौ॒री मि॑माय सलि॒लानि॒ तक्ष॑ती । एक॑पदी द्वि॒पदी॒ सा चतु॑ष्पदी । अ॒ष्टाप॑दी॒ नव॑पदी बभू॒वुषी᳚ । सहस्राक्षरा परमे व्यो॑मन्नि॒ति ॥ वाचो॑ विशे॒षणम् ॥
अथ निगद॑व्याख्या॒ताः । ताननुक्र॑मिष्या॒मः ॥
व॒राहवः॑-स्वत॒पसः ॥ 37 ॥
वि॒द्यु-न्म॑हसो॒ धूप॑यः । श्वापयो गृहमेधा᳚श्चेत्ये॒ते । ये॒ चेमे-ऽशि॑मिवि॒द्विषः ॥ पर्जन्या-स्सप्त पृथिवीमभिव॑र्ष॒न्ति ।
वृष्टि॑भिरि॒ति । एतयैव विभक्ति वि॑परी॒ताः । स॒प्तभि॒र्वातै॑ रुदी॒रिताः । अमूं-लोँका-नभिव॑र्ष॒न्ति । तेषा॑मेषा॒ भव॑ति ॥ स॒मा॒न-मे॒तदुद॑कम् ॥ 38 ॥
उ॒च्चैत्य॑व॒ चाह॑भिः । भूमि॑-म्प॒र्जन्या॒ जिन्व॑न्ति ।
दिव-ञ्जिन्वन्-त्यग्न॑य इ॒ति ॥ यदक्ष॑र-म्भू॒तकृ॑तम् ।
विश्वे॑ देवा उ॒पास॑ते । म॒हर्षि॑मस्य गो॒प्तार᳚म् । ज॒मद॑ग्नि॒-मकु॑र्वत ॥ ज॒मद॑ग्नि॒-राप्या॑यते । छन्दो॑भि-श्चतुरुत्त॒रैः । राज्ञ॒-स्सोम॑स्य तृ॒प्तासः॑ ॥ 39 ॥
ब्रह्म॑णा वी॒र्या॑वता । शि॒वा नः॑ प्र॒दिशो॒ दिशः॑ ॥ तच्छं॒योँरा वृ॑णीमहे । गा॒तुं-यँ॒ज्ञाय॑ । गा॒तुं-यँ॒ज्ञप॑तये । दैवी᳚ स्व॒स्तिर॑स्तु नः ।
स्व॒स्ति-र्मानु॑षेभ्यः । ऊ॒र्ध्व-ञ्जि॑गातु भेष॒जम् ।
शन्नो॑ अस्तु द्वि॒पदे᳚ । शञ्चतु॑ष्पदे ॥
सोमपा(3) असोमपा(3) इति निगद॑व्याख्या॒ताः ॥ 40 ॥
(व्य॒व॒दा॒ता - ह॒न्ति - ग॑र॒गिर - स्त॒पस - उद॑कं - तृप्तास॒ - श्वतु॑ष्पद॒ एक॑-ञ्च) (अ. 9)
अनुवाकं 10
स॒ह॒स्र॒वृदि॑य-म्भू॒मिः । प॒रं-व्योँ॑म स॒हस्र॑वृत् । अ॒श्विना॑ भुज्यू॑ नास॒त्या । वि॒श्वस्य॑ जग॒तस्प॑ती ॥ जाया भूमिः प॑तिर्व्यो॒म । मि॒थुन॑न्ता अ॒तुर्य॑थुः । पुत्रो बृहस्प॑ती रु॒द्रः । स॒रमा॑ इति॑ स्त्रीपु॒मम् ॥ शु॒क्रं-वाँ॑म॒न्यद्य॑ज॒तं-वाँ॑म॒न्यत् । विषु॑रूपे॒ अह॑नी॒ द्यौरि॑व स्थः ॥ 41 ॥
विश्वा॒ हि मा॒या अव॑थ-स्स्वधावन्तौ । भ॒द्रा वा᳚-म्पूषणावि॒ह रा॒तिर॑स्तु ॥ वासा᳚त्यौ चि॒त्रौ जग॑तो नि॒धानौ᳚ । द्यावा॑भूमी च॒रथः॑ स॒ग्ं॒ सखा॑यौ ।
ताव॒श्विना॑ रा॒सभा᳚श्वा॒ हव॑-म्मे । शु॒भ॒स्प॒ती॒ आ॒गतग्ं॑ सू॒र्यया॑ स॒ह ॥ त्युग्रो॑ ह भु॒ज्यु-म॑श्विनोद मे॒घे । र॒यिन्न कश्चि॑-न्ममृ॒वाँ(2) अवा॑हाः । तमू॑हथु-र्नौ॒भिरा᳚त्म॒न्-वती॑भिः ।
अ॒न्त॒रि॒क्ष॒ प्रुड्भि॒र-पो॑दकाभिः ॥ 42 ॥
ति॒स्रः, क्षप॒स्त्रिरहा॑ ऽति॒व्रज॑द्भिः । नास॑त्या भु॒ज्युमू॑हथुः पत॒ङ्गैः । स॒मु॒द्रस्य॒ धन्व॑न्ना॒र्द्रस्य॑ पा॒रे । त्रि॒भी रथै᳚-श्श॒तप॑द्भि॒-ष्षड॑श्वैः ॥ स॒वि॒तारं॒-विँत॑न्वन्तम् । अनु॑बद्ध्नाति शाम्ब॒रः । आपपूर्षं-ब॑रश्चै॒व ।
स॒विता॑ ऽरेप॒सो॑ ऽभवत् ॥ त्यग्ं सुतृप्तं-विँ॑दित्वै॒व । ब॒हुसो॑म गि॒रं-वँ॑शी ॥ 43 ॥
अन्वेति तुग्रो व॑क्रिया॒न्तम् । आयसूयान्-थ्सोम॑तृफ्सु॒षु ॥
स सङ्ग्राम-स्तमो᳚द्यो-ऽत्यो॒तः । वाचो गाः पि॑पाति॒ तत् ।
स तद्गोभि-स्स्तवा᳚ ऽत्येत्य॒न्ये । र॒क्षसा॑ ऽनन्वि॒ताश्च॑ ये ॥ अ॒न्वेति॒ परि॑वृत्त्या॒-ऽस्तः । ए॒वमे॒तौ स्थो॑ अश्विना । ते ए॒ते द्युः॑ पृथि॒व्योः । अह॑रह॒-र्गर्भ॑न्दधाथे ॥ 44 ॥
तयो॑ रे॒तौ व॒थ्सा व॑होरा॒त्रे । पृ॒थि॒व्या अहः॑ । दि॒वो रात्रिः॑ । ता अवि॑सृष्टौ । दम्प॑ती ए॒व भ॑वतः ॥ तयो॑ रे॒तौ व॒थ्सौ । अ॒ग्निश्चा॑-दि॒त्यश्च॑ । रा॒त्रेर्व॒थ्सः । श्वे॒त आ॑दि॒त्यः । अह्नो॒-ऽग्निः ॥ 45 ॥
ता॒म्रो अ॑रु॒णः । ता अवि॑सृष्टौ । दम्प॑ती ए॒व भ॑वतः ॥ तयो॑ रे॒तौ व॒थ्सौ । वृ॒त्रश्च॑ वैद्यु॒तश्च॑ । अ॒ग्नेर्वृ॒त्रः । वै॒द्युत॑ आदि॒त्यस्य॑ ।
ता अवि॑सृष्टौ । दम्प॑ती ए॒व भ॑वतः ॥ तयो॑ रे॒तौ व॒थ्सौ ॥ 46 ॥
उ॒ष्मा च॑ नीहा॒रश्च॑ । वृ॒त्रस्यो॒ष्मा । वै॒द्यु॒तस्य॑ नीहा॒रः । तौ तावे॒व प्रति॑पद्येते ॥ सेयग्ं रात्री॑ ग॒र्भिणी॑ पु॒त्रेण॒ संवँ॑सति ।
तस्या॒ वा ए॒तदु॒ल्बण᳚म् । यद्रात्रौ॑ र॒श्मयः॑ । यथा॒ गोर्ग॒र्भिण्या॑ उ॒ल्बण᳚म् । ए॒वमे॒तस्या॑ उ॒ल्बण᳚म् ॥ प्रजयिष्णुः प्रजया च पशुभि॑श्च भ॒वति ।
य ए॑वं-वेँ॒द । एतमुद्यन्त-मपिय॑न्तञ्चे॒ति । आदित्यः पुण्य॑स्य व॒थ्सः । अथ पवि॑त्राङ्गि॒रसः ॥ 47 ॥
(स्थो - ऽपो॑दकाभि--र् वशी - दधाथे - अ॒ग्नि - स्तयो॑ रे॒तौ व॒थ्सौ - भ॒वति च॒त्वारि॑ च) (अ. 10)
अनुवाकं 11
प॒वित्र॑वन्तः॒ परि॒वाज॒मास॑ते । पि॒तैषा᳚-म्प्र॒त्नो अ॒भिर॑क्षति व्र॒तम् । म॒हस्स॑मु॒द्रं-वँरु॑ण स्ति॒रोद॑धे । धीरा॑ इच्छेकु॒र्धरु॑णेष्वा॒रभ᳚म् ॥
प॒वित्र॑-न्ते॒ वित॑त॒-म्ब्रह्म॑ण॒स्पते᳚ । प्रभु॒र्गात्रा॑णि॒ पर्ये॑षि वि॒श्वतः॑ ।
अत॑प्ततनू॒-र्न तदा॒मो अ॑श्नुते । शृ॒तास॒ इद्वह॑न्-त॒स्त-थ्समा॑शत ॥ ब्र॒ह्मा दे॒वाना᳚-म्पद॒वीः क॑वी॒नामृषि॒र्विप्रा॑णा-म्महि॒षो मृ॒गाणा᳚म् । श्ये॒नो गृध्रा॑णा॒ग्॒ स्वधि॑ति॒-र्वना॑ना॒ग्ं॒ सोमः॑ प॒वित्र॒मत्ये॑ति॒ रेभन्न्॑ ॥ अस॑त-स्स॒द्ये तत॑क्षुः ॥ 48 ॥
ऋष॑य-स्स॒प्तात्रि॑श्च॒ यत् । सर्वे-ऽत्रयो अ॑गस्त्य॒श्च ।
नक्ष॑त्रै॒-श्शङ्कृ॑तो ऽवसन्न् ॥ अथ॑ सवितु॒-श्श्यावाश्व॒स्या ऽवर्ति॑कामस्य ॥ अ॒मी य ऋक्षा॒ निहि॑ता स उ॒च्चा । नक्त॒-न्ददृ॑श्रे॒ कुह॑चि॒द्दिवे॑युः ।
अद॑ब्धानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ । वि॒चा॒कश॑-च्च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्रमेति ॥
त-थ्स॑वि॒तु-र्वरे᳚ण्यम् । भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि ॥ 49 ॥
धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त् ॥ तथ्स॑वि॒तु-र्वृ॑णीमहे ।
व॒य-न्दे॒वस्य॒ भोज॑नम् । श्रेष्ठग्ं॑ सर्व॒धात॑मम् । तुर॒-म्भग॑स्य धीमहि ॥
अपा॑गूहत सविता॒ तृभीन्॑ । सर्वा᳚-न्दि॒वो अन्ध॑सः ।
नक्त॑006छ्;॒तान्य॑भव-न्दृ॒शे । अस्थ्य॒स्थ्ना सम्भ॑विष्यामः ॥ नाम॒ नामै॒व ना॒म मे᳚ ॥ 50 ॥
नपुग्ंस॑क॒-म्पुमा॒ग्॒स्त्र्य॑स्मि । स्थाव॑रो-ऽस्म्यथ॒ जङ्ग॑मः ।
य॒जे-ऽयक्षि॒ यष्टा॒हे च॑ ॥ मया॑ भू॒तान्य॑यक्षत । प॒शवो॑ मम॑ भूता॒नि । अनूबन्ध्यो ऽस्म्य॑हं-विँ॒भुः ॥ स्त्रियः॑ स॒तीः । ता उ॑ मे पु॒ग्ं॒स आ॑हुः ।
पश्य॑दक्ष॒ण्वान्न-विचे॑तद॒न्धः । क॒विर्यः पु॒त्र-स्स इ॒मा चि॑केत ॥ 51 ॥
यस्ता वि॑जा॒ना-थ्स॑वि॒तुः पि॒ता-ऽस॑त् ॥ अ॒न्धो मणिम॑विन्दत् । तम॑नङ्गुलि॒-राव॑यत् । अ॒ग्री॒वः प्रत्य॑मुञ्चत् । तमजि॑ह्व अ॒सश्च॑त ॥
ऊर्ध्वमूल-म॑वाक्छा॒खम् । वृ॒क्षं-याँ॑ वेद॒ सम्प्र॑ति । न स जातु जनः॑ श्रद्द॒द्ध्यात् । मृ॒त्युर्मा॑ मार॒यादि॑तिः ॥ हसितग्ं रुदि॑तङ्गी॒तम् ॥ 52 ॥
वीणा॑ पण व॒लासि॑तम् । मृ॒तञ्जी॒वञ्च॑ यत्कि॒ञ्चित् ।
अ॒ङ्गानि॑ स्नेव॒ विद्धि॑ तत् ॥ अतृ॑ष्य॒ग्ग्॒स्तृष्य॑ ध्यायत् । अ॒स्माज्जा॒ता मे॑ मिथू॒ चरन्न्॑ । पुत्रो निर्-ऋत्या॑ वैदे॒हः । अ॒चेता॑ यश्च॒ चेत॑नः ॥ स॒ त-म्मणिम॑विन्दत् । सो॑-ऽनङ्गुलि॒राव॑यत् ।
सो॒-ऽग्री॒वः प्रत्य॑मुन्चत् ॥ 53 ॥
सो-ऽजि॑ह्वो अ॒सश्च॑त ॥ नैतमृषिं-विँदित्वा नग॑र-म्प्र॒विशेत् । य॑दि प्र॒विशेत् । मि॒थौ चरि॑त्वा प्र॒विशेत् । तथ्सम्भव॑स्य व्र॒तम् ॥ आ॒ तम॑ग्ने र॒थन्ति॑ष्ठ । एका᳚श्वमेक॒ योज॑नम् । एकचक्र॑-मेक॒धुरम् ।
वा॒त ध्रा॑जि ग॒तिं-विँ॑भो ॥ न॒ रि॒ष्यति॑ न व्य॒थते ॥ 54 ॥
ना॒स्याक्षो॑ यातु॒ सज्ज॑ति । यच्छ्वेता᳚-न्रोहि॑ताग्श्चा॒ग्नेः । र॒थे यु॑क्त्वा-ऽधि॒तिष्ठ॑ति ॥ एकया च दशभिश्च॑ स्वभू॒ते । द्वाभ्या मिष्टये विग्ं॑शत्या॒ च । तिसृभिश्च वहसे त्रिग्ं॑शता॒ च ।
नियुद्भि-र्वायविह ता॑ विमु॒ञ्च ॥ 55 ॥
(तत॑क्षु--र् धीमहि - ना॒म मे॑ - चिकेत - गी॒तं - प्रत्य॑मुञ्च-द्- व्य॒थते - +स॒प्त च॑) (अ. 11)
अनुवाकं 12
आत॑नुष्व॒ प्रत॑नुष्व । उ॒द्धमाध॑म॒ सन्ध॑म । आदित्ये चन्द्र॑वर्णा॒नाम् । गर्भ॒ मा धे॑हि॒ यः पुमान्॑ ॥ इ॒त-स्सि॒क्तग्ं सूर्य॑गतम् ।
च॒न्द्रम॑से॒ रस॑ङ्कृधि ।
वाराद-ञ्जन॑या-ग्रे॒-ऽग्निम् । य एको॑ रुद्र॒ उच्य॑ते ॥
अ॒स॒-ङ्ख्या॒ता-स्स॑हस्रा॒णि ।
स्म॒र्यते॑ न च॒ दृश्य॑ते ॥ 56 ॥
ए॒वमे॒तन्नि॑बोधत ॥ आ म॒न्द्रै-रि॑न्द्र॒ हरि॑भिः । या॒ हि म॒यूर॑-रोमभिः । मात्वा केचिन्निये मुरि॑न्न पा॒शिनः । द॒ध॒न्वेव॒ ता इ॑हि ॥ मा म॒न्द्रै-रि॑न्द्र॒ हरि॑भिः । या॒मि म॒यूर॑ रोमभिः । मा मा केचिन्निये मुरि॑न्न पा॒शिनः । नि॒ध॒न्वेव॒ ताँ(2) इ॑मि ॥
अणुभिश्च म॑हद्भि॒श्च ॥ 57 ॥
नि॒घृष्वै॑ रस॒मायु॑तैः । कालैर्-हरित्व॑माप॒न्नैः । इन्द्राया॑हि स॒हस्र॑ युक् ॥ अ॒ग्नि-र्वि॒भ्राष्टि॑ वसनः । वा॒यु-श्श्वेत॑सिकद्रु॒कः । सं॒वँ॒थ्स॒रो वि॑षू॒ वर्णैः᳚ । नित्या॒स्ते ऽनुच॑रास्त॒व ॥
सुब्रह्मण्योग्ं सुब्रह्मण्योग्ं सु॑ब्रह्म॒ण्योम् ।
इन्द्रागच्छ हरिव आगच्छ मे॑धाति॒थेः । मेष वृषणश्व॑स्य मे॒ने ॥ 58 ॥
गौरावस्कन्दिन्न-हल्या॑यै जा॒र । कौशिक-ब्राह्मण गौतम॑ब्रुवा॒ण ॥ अ॒रु॒णाश्वा॑ इ॒हाग॑ताः । वस॑वः पृथिवि॒ क्षितः॑ । अ॒ष्टौ दि॒ग्वास॑सो॒ ऽग्नयः॑ । अग्निश्च जातवेदा᳚श्चेत्ये॒ते ॥ ताम्राश्वा᳚-स्ताम्र॒रथाः । ताम्रवर्णा᳚ स्तथा॒-ऽसिताः । दण्डहस्ताः᳚ खाद॒ग्दतः । इतो रुद्राः᳚ परा॒ङ्गताः ॥ 59 ॥
उक्तग्ग् स्थान-म्प्रमाणञ्च॑ पुर॒ इत ॥ बृह॒स्पति॑श्च सवि॒ता च॑ । वि॒श्वरू॑पै-रि॒हाग॑ताम् । रथे॑नोदक॒वर्त्म॑ना । अ॒फ्सुषा॑ इति॒ तद्द्व॑योः ॥
उक्तो वेषो॑ वासा॒ग्ं॒सि च । कालावयवाना-मितः॑ प्रती॒ज्या । वासात्या॑ इत्य॒श्विनोः । को-ऽन्तरिक्षे शब्दङ्क॑रोती॒ति । वासिष्ठो रौहिणो मीमाग्ं॑सा-ञ्च॒क्रे । तस्यै॒षा भव॑ति ॥
वा॒श्रेव॑ वि॒द्युन्मि॑माति व॒थ्स-न्न मा॒ता सि॑षक्ति । यदे॑षां-वृँ॒ष्टिरस॑र्जि ॥ दिति॑ ॥ ब्रह्म॑ण उ॒दर॑णमसि । ब्रह्म॑ण उदी॒रण॑मसि । ब्रह्म॑ण आ॒स्तर॑णमसि । ब्रह्म॑ण उप॒स्तर॑णमसि ॥ 60 ॥
(दृश्य॑ते॒ - च - मे॒ने - प॑रा॒-ङ्गता - श्च॒क्रे षट् च॑) (अ. 12)
अनुवाकं 13
अ॒ष्टयो॑नी-म॒ष्टपु॑त्राम् । अ॒ष्टप॑त्नी-मि॒मा-म्मही᳚म् । अ॒हं-वेँद॒ न मे॑ मृत्युः ।
न चामृ॑त्युर॒घाह॑रत् ॥ अ॒ष्टयो᳚न्य॒ष्ट पु॑त्रम् । अ॒ष्टप॑दि॒द-म॒न्तरि॑क्षम् । अ॒हं-वेँद॒ न मे॑ मृत्युः । न चामृ॑त्युर॒घाह॑रत् । अ॒ष्टयो॑नी-म॒ष्टपु॑त्राम् । अ॒ष्टप॑त्नी-म॒मून्दिव᳚म् ॥ 61 ॥
अ॒हं-वेँद॒ न मे॑ मृत्युः ।
न चामृ॑त्युर॒घाह॑रत् ॥ सु॒त्रामा॑ण-म्पृथि॒वी-न्द्याम॑ने॒हसग्ं॑ सु॒शर्मा॑ण॒ मदि॑तिग्ं सु॒प्रणी॑तिम् । दैवी॒-न्नावग्ग्॑ स्वरि॒त्रामना॑गस॒मस्र॑वन्ती॒मा रु॑हेमा स्व॒स्तये᳚ ॥ म॒हीमू॒षुम॒हीमू॒ षु मा॒तरग्ं॑ सुव्र॒ताना॑मृ॒तस्य॒ पत्नी॒मव॑से हुवेम । तु॒वि॒क्ष॒त्राम॒जर॑न्तीमुरू॒चीग्ं सु॒शर्मा॑ण॒मदि॑तिग्ं सु॒प्रणी॑तिम् ॥ अदि॑ति॒र्द्यौ-रदि॑ति-र॒न्तरि॑क्षम् ।
अदि॑ति र्मा॒ता स पि॒ता स पु॒त्रः । विश्वे॑ दे॒वा अदि॑तिः॒ पञ्च॒ जनाः᳚ । अदि॑ति-र्जा॒त-मदि॑ति॒-र्जनि॑त्वम् ॥ अ॒ष्टौ पु॒त्रासो॒ अदि॑तेः । ये जा॒ता स्त॒न्वः॑ परि॑ । दे॒वाँ (2) उप॑प्रै-थ्स॒प्तभिः॑ ॥ 62 ॥
प॒रा॒ मा॒र्ता॒ण्डमास्य॑त् ॥ स॒प्तभिः॑ पु॒त्रै-रदि॑तिः । उप॒ प्रै-त्पू॒र्व्यं॑-युँग᳚म् । प्र॒जायै॑ मृ॒त्यवे त॑त् । प॒रा॒ मा॒र्ता॒ण्ड-माभ॑र॒दिति॑ ॥ ताननुक्र॑मिष्या॒मः ॥ मि॒त्रश्च॒ वरु॑णश्च । धा॒ता चा᳚र्य॒मा च॑ । अग्ंश॑श्च॒ भग॑श्च । इन्द्रश्च विवस्वाग्॑श्चेत्ये॒ते ॥ हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भ-स्सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् । स दा॑धार पृथि॒वी-न्द्या मु॒तेमा-ङ्कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ ह॒ग्ं॒स-श्शु॑चि॒ष-द्वसु॑रन्तरिक्ष॒-सद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थि र्दुरोण॒सत् । नृ॒ष-द्व॑र॒सदृ॑त॒स-द्व्यो॑म॒सद॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒तं-बृ॒हत् ॥
ब्रह्म॑ जज्ञा॒न-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता॒द्वि सी॑म॒त-स्सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः । स बु॒ध्निया॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठा-स्स॒तश्च॒ योनि॒मस॑तश्च॒ विवः॑ ॥ तदित्प॒द-न्न विचि॑केत वि॒द्वान् । यन्मृ॒तः पुन॑र॒प्येति॑ जी॒वान् । त्रि॒वृद्य-द्भुव॑नस्य रथ॒वृत् । जी॒वो गर्भो॒ न मृ॒त-स्स जी॑वात् ॥ मिति॑ ॥
ग॒र्भः प्रा॑जाप॒त्यः । अथ॒ पुरु॑ष-स्स॒प्तपुरु॑षः ॥ 63 ॥
(अ॒मू-न्दिवग्ं॑ - स॒प्तभि॑ - रे॒ते च॒त्वारि॑ च) (अ. 13)
अनुवाकं 14
[ य॒था॒स्था॒न-ङ्ग॑र्भि॒ण्यः॑ ]
यो-ऽसौ॑ त॒पन्नु॒देति॑ । स सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णाना॒दायो॒देति॑ । मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णाना॒दायोद॑गाः ॥
अ॒सौ यो᳚ ऽस्त॒मेति॑ । स सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णाना॒दाया॒स्तमेति॑ । मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णाना॒दाया स्त॑ङ्गाः ॥
अ॒सौ य आ॒पूर्य॑ति । स सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णै रा॒पूर्य॑ति ॥ 64 ॥
मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णै-रा॒पूरि॑ष्ठाः ॥ अ॒सौ यो॑-ऽप॒क्षीय॑ति । स सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णै-रप॑क्षीयति । मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णै-रप॑क्षेष्ठाः ॥ अ॒मूनि॒ नक्ष॑त्राणि । सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णैरप॑ प्रसर्पन्ति॒ चोथ्स॑र्पन्ति च ।
मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् ।
मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृपत॒ मोथ्सृ॑पत ॥ 65 ॥
इ॒मे मासा᳚-श्चार्धमा॒साश्च॑ ।
सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णैरप॑ प्रसर्पन्ति॒ चोथ्स॑र्पन्ति च । मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् ।
मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृपत॒ मोथ्सृ॑पत । इ॒म ऋ॒तवः॑ । सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णैरप॑ प्रसर्पन्ति॒ चोथ्स॑र्पन्ति च ।
मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् ।
मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृपत॒ मोथ्सृ॑पत ॥ अ॒यग्ं सं॑वँथ्स॒रः ।
सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णैरप॑ प्रसर्पति॒ चोथ्स॑र्पति च ॥ 66 ॥
मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृप॒ मोथ्सृ॑प ॥
इ॒दमहः॑ । सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णै-रप॑ प्रसर्पति॒ चोथ्स॑र्पति च ।
मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृप॒ मोथ्सृ॑प ।
इ॒यग्ं रात्रिः॑ । सर्वे॑षा-म्भू॒ताना᳚-म्प्रा॒णै-रप॑ प्रसर्पति॒ चोथ्स॑र्पति च ।
मा मे᳚ प्र॒जाया॒ मा प॑शू॒नाम् । मा मम॑ प्रा॒णैरप॑ प्रसृप॒ मोथ्सृ॑प ॥
औ-म्भूर्भुव॒स्स्वः॑ ॥ एतद्वो मिथुन-म्मा नो मिथु॑नग्ं री॒ढ्वम् ॥ 67 ॥
(प्रा॒णैरा॒पूर्य॑ति॒-मोथ्सृ॑पत॒-चोथ्स॑र्पति च॒ - मोथ्सृ॑प॒ द्वे च॑) (अ. 14)
(योसौ॒ षोड॑शा॒मूनि॒ द्वाद॑शा॒य-ञ्चतु॑र्दश)
(उ॒देत्य॑स्त॒मेत्या॒पूर्य॑त्यप॒क्षीय॑त्य॒मूनि॒ नक्ष॑त्राणी॒ मे मासा॑ इ॒म ऋ॒तवो॒-ऽयग्ं सं॑वँथ्स॒र इ॒दमह॑रि॒यग्ं रात्रि॒र्दश॑)
अनुवाकं 15
अथादित्यस्याष्ट पु॑रुष॒स्य ॥
वसूना मादित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥
रुद्राणा-मादित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥
आदित्याना-मादित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥ सताग्ं॑सत्या॒नाम् । आदित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥ अभिधून्वता॑-मभि॒घ्नताम् । वातव॑ता-म्म॒रुताम् । आदित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥
ऋभूणा-मादित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥
विश्वेषा᳚-न्देवा॒नाम् । आदित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥ संवँथ्सर॑स्य स॒वितुः । आदित्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥ औ-म्भूर्भुव॒स्स्वः॑ ।
रश्मयो वो मिथुन-म्मा नो मिथु॑नग्ं री॒ढ्वम् ॥ 68 ॥
(ऋभूणामादित्यानाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि षट्च॑) (अ. 15)
अनुवाकं 16
आरोगस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । भ्राजस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । पटरस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । पतङ्गस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
स्वर्णरस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
ज्योतिषीमतस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
विभासस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
कश्यपस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि । औ-म्भूर्भुव॒स्स्वः॑ । आपो वो मिथुन-म्मा नो मिथु॑नग्ं री॒ढ्वम् ॥ 69 ॥
(आरोगस्य दश॑) (अ. 16)
अनुवाकं 17
अथ वायो-रेकादश-पुरुषस्यैकादश॑-स्त्रीक॒स्य ॥
प्रभ्राजमानानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
व्यवदातानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
वासुकिवैद्युतानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
रजतानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
परुषाणाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
श्यामानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
कपिलानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
अतिलोहितानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
ऊर्ध्वानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥ 70 ॥
अवपतन्तानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
वैद्युतानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
प्रभ्राजमानीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
व्यवदातीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
वासुकिवैद्युतीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
रजतानाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
परुषाणाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
श्यामानाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
कपिलानाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
अतिलोहितीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
ऊर्ध्वानाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
अवपतन्तीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
वैद्युतीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
औ-म्भूर्भुव॒स्स्वः॑ ।
रूपाणि वो मिथुन-म्मा नो मिथु॑नग्ं री॒ढ्वम् ॥ 71 ॥
(ऊर्ध्वानाग्ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒ - न्यतिलोहितीनाग्ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि पञ्च॑ च) (अ. 17)
अनुवाकं 18
अथाग्ने॑रष्ट पु॑रुष॒स्य ॥ अग्नेः पूर्व-दिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
जातवेदस उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
सहोजसो दक्षिण-दिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
अजिराप्रभव उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
वैश्वानरस्यापरदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
नर्यापस उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
पङ्क्तिराधस उदग्दिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
विसर्पिण उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।
औ-म्भूर्भुव॒स्स्वः॑( ) । दिशो वो मिथुन-म्मा नो मिथु॑नग्ं री॒ढ्वम् ॥ 72 ॥
(स्व॑रेक॑-ञ्च) (अ. 18)
(एत-द्रश्मय आपो रूपाणि दिशः पञ्च॑)
अनुवाकं 19
दक्षिणपूर्व-स्यान्दिशि विस॑र्पी न॒रकः । तस्मान्नः प॑रिपा॒हि ॥
दक्षिणा-परस्या-न्दिश्य विस॑र्पी न॒रकः ।
तस्मान्नः प॑रिपा॒हि ॥
उत्तर-पूर्वस्या-न्दिशि विषा॑दी न॒रकः ।
तस्मान्नः प॑रिपा॒हि ॥
उत्तरा-परस्या-न्दिश्य विषा॑दी न॒रकः ।
तस्मान्नः प॑रिपा॒हि ॥
आयस्मिन्᳚ थ्स॒प्तवा॑स॒वा स्तिष्ठ॑न्ति स्वा॒रुहो॑ यथा । ऋषि॑र्ह दीर्घ॒श्रुत्त॑म॒ इन्द्र॑स्य घ॒र्मो अति॑थिः ॥ इ॒न्द्रि॒याणि॑ शतक्रतो॒ या ते॒ जने॑षु प॒ञ्चसु॑ । इन्द्र॒ तानि॑ त॒ आ वृ॑णे ॥ वित्ये॒ते ॥ 73 ॥
(दक्षिणपूर्वस्या-न्नव॑) (अ. 19)
अनुवाकं 20
इ॒न्द्र॒ घो॒षा वो॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता॒-दुप॑दधताम् ।
मनो॑जवसो वः पि॒तृभि॑-र्दक्षिण॒त उप॑दधताम् ।
प्रचे॑ता वो रु॒द्रैः प॒श्चा-दुप॑दधताम् ।
वि॒श्वक॑र्मा व आदि॒त्यै-रु॑त्तर॒त उप॑दधताम् ।
त्वष्टा॑ वो रू॒पै-रु॒परि॑ष्टा॒-दुप॑दधताम् । सञ्ज्ञानं-वः ँप॑श्चादि॒ति ॥ आ॒दि॒त्य-स्सर्वो॒-ऽग्निः पृ॑थि॒व्याम् । वा॒युर॒न्तरि॑क्षे । सूर्यो॑ दि॒वि ।
च॒न्द्रमा॑ दि॒क्षु । नक्ष॑त्राणि॒ स्वलो॒के ॥ ए॒वा ह्ये॑व । ए॒वा ह्य॑ग्ने । ए॒वा हि वा॑यो । ए॒वा ही᳚न्द्र । ए॒वा हि पू॑षन्न् । ए॒वा हि दे॑वाः ॥ 74 ॥
दि॒क्षु स॒प्त च॑) (अ. 20)
अनुवाकं 21
आप॑मापाम॒प-स्सर्वाः᳚ । अ॒स्मा-द॒स्मादि॒तो-ऽमुतः॑ ।
अ॒ग्निर्वा॒युश्च॒ सूर्य॑श्च । स॒ह स॑ञ्चस्क॒रर्धि॑या ॥
वा॒य्वश्वा॑ रश्मि॒ पत॑यः । मरी᳚च्यात्मानो॒ अद्रु॑हः ।
दे॒वी र्भु॑वन॒ सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्त्वाय॑ मे सुत ॥
महानाम्नी-र्म॑हामा॒नाः । म॒ह॒सो म॑हस॒स्स्वः॑ ॥ 75 ॥
दे॒वीः प॑र्जन्य॒ सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्त्वाय॑ मे सुत ॥
अ॒पाश्न्यु॑ष्णि-म॒पा रक्षः॑ । अ॒पाश्न्यु॑ष्णि-म॒पा रघ᳚म् । अपा᳚घ्रा॒मप॑ चा॒वर्ति᳚म् । अप॑ दे॒वीरि॒तो हि॑त ॥
वज्र॑-न्दे॒वीरजी॑ताग्श्च । भुव॑न-न्देव॒ सूव॑रीः । आ॒दि॒त्यानदि॑ति-न्दे॒वीम् । योनि॑नोर्ध्व-मु॒दीष॑त ॥ 76 ॥
भ॒द्र-ङ्कर्णे॑भि-श्शृणु॒याम॑ देवाः ।
भ॒द्र-म्प॑श्येमा॒क्षभि॒-र्यज॑त्राः ।
स्थि॒रैरङ्गै᳚ स्तुष्टु॒वाग्ं स॑स्त॒नूभिः॑ ।
व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒-यँदायुः॑ ॥
स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः । स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः । स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः । स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑-र्दधातु ॥ के॒तवो॒ अरु॑णासश्च । ऋ॒ष॒यो वात॑रश॒नाः( ) । प्र॒ति॒ष्ठाग्ं श॒तधा॑ हि । स॒माहि॑तासो सहस्र॒धाय॑सम् ॥ शि॒वा न॒-श्शन्त॑मा भवन्तु । दि॒व्या आप॒ ओष॑धयः ॥ सु॒मृ॒डी॒का सर॑स्वति । माते॒ व्यो॑म स॒न्दृशि॑ ॥ 77 ॥
(स्व॑ - रु॒दीष॑त॒ - वात॑रश॒ना-ष्षट्च॑) (अ. 21)
अनुवाकं 22
यो॑-ऽपा-म्पुष्पं॒-वेँद॑ । पुष्प॑वा-न्प्र॒जावा᳚-न्पशु॒मा-न्भ॑वति । च॒न्द्रमा॒ वा अ॒पा-म्पुष्प᳚म् । पुष्प॑वा-न्प्र॒जावा᳚-न्पशु॒मा-न्भ॑वति ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । अ॒ग्निर्वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । यो᳚-ऽग्नेरा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ॥ 78 ॥
आ॒यत॑नवा-न्भवति । आपो॒ वा अ॒ग्नेरा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति ।
वा॒युर्वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति ।
यो वा॒योरा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति ॥ 79 ॥
आपो॒ वै वा॒योरा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । अ॒सौ वै तप॑न्न॒पा-मा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । यो॑-ऽमुष्य॒-तप॑त आ॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । आपो॒वा अ॒मुष्य॒-तप॑त आ॒यत॑नम् ॥ 80 ॥
आ॒यत॑नवा-न्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । च॒न्द्रमा॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति ।
यश्च॒न्द्रम॑स आ॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । आपो॒ वै च॒न्द्रम॑स आ॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति ॥ 81 ॥
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । नक्ष॑त्राणि॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । यो नक्ष॑त्राणा-मा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । आपो॒ वै नक्ष॑त्राणा-मा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 82 ॥
यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ । आ॒यत॑नवा-न्भवति । प॒र्जन्यो॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति ।
यः प॒र्जन्य॑-स्या॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवा-न्भवति । आपो॒ वै प॒र्जन्य॑-स्या॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवा-न्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यो॑-ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ॥ 83 ॥
आ॒यत॑नवा-न्भवति । सं॒वँ॒थ्स॒रो वा अ॒पामा॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । य-स्सं॑वँथ्स॒र-स्या॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवा-न्भवति । आपो॒ वै सं॑वँथ्स॒र-स्या॒यत॑नम् । आ॒यत॑नवा-न्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥
यो᳚-ऽफ्सु नाव॒-म्प्रति॑ष्ठितां॒-वेँद॑ । प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति ॥ 84 ॥
इ॒मे वै लो॒का अ॒फ्सु प्रति॑ष्ठिताः । तदे॒षा-ऽभ्यनू᳚क्ता ॥
अ॒पाग्ं रस॒मुद॑यग्ंसन्न् । सूर्ये॑ शु॒क्रग्ं स॒माभृ॑तम् । अ॒पाग्ं रस॑स्य॒ यो रसः॑ । तं-वोँ॑ गृह्णा-म्युत्त॒ममिति॑ ॥ इ॒मे वै लो॒का अ॒पाग्ं रसः॑ । ते॑-ऽमुष्मि॑-न्नादि॒त्ये स॒माभ॑ताः ॥
जा॒नु॒द॒घ्नी-मु॑त्तर-वे॒दीङ्खा॒त्वा । अ॒पा-म्पू॑रयि॒त्वा गु॑ल्फद॒घ्नम् ॥ 85 ॥
पुष्करपर्णैः पुष्करदण्डैः पुष्करैश्च॑ सग्ग्स्ती॒र्य । तस्मि॑न् विहा॒यसे । अ॒ग्नि-म्प्र॒णीयो॑प-समा॒धाय॑ ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति ।
कस्मा᳚-त्प्रणी॒ते-ऽय-म॒ग्निश्ची॒यते᳚ । साः प्र॑णी॒ते-ऽयम॒फ्सु ह्यय॑ञ्ची॒यते᳚ ।
अ॒सौ भुव॑ने॒-ऽप्य-ना॑हिताग्नि-रे॒ताः ।
तम॒भित॑ ए॒ता अ॒भीष्ट॑का॒ उप॑दधाति ॥
अ॒ग्नि॒हो॒त्रे द॑र्शपूर्ण-मा॒सयोः᳚ ।
प॒शु॒ब॒न्धे चा॑तुर्मा॒स्येषु॑ ॥ 86 ॥
अथो॑ आहुः । सर्वे॑षु यज्ञक्र॒तुष्विति॑ ॥
ए॒तद्ध॑ स्म॒ वा आ॑हु-श्शण्डि॒लाः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते ॥ स॒त्रि॒य-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ।
सं॒वँ॒थ्स॒र-म्प्र॒त्यक्षे॑ण ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते । सा॒वि॒त्र-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । अ॒मुमा॑दि॒त्य-म्प्र॒त्यक्षे॑ण ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते ॥ 87 ॥
ना॒चि॒के॒त-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । प्रा॒णा-न्प्र॒त्यक्षे॑ण ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते । चा॒तु॒र्॒हो॒त्रि॒य-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । ब्रह्म॑ प्र॒त्यक्षे॑ण ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।
वै॒श्व॒सृ॒ज-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । शरी॑र-म्प्र॒त्यक्षे॑ण ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।
उ॒पा॒नु॒वा॒क्य॑मा॒शु-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ॥ 88 ॥
इ॒मान् ँलो॒का-न्प्र॒त्यक्षे॑ण ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।
इ॒ममा॑रुण-केतुक-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒न इति॑ । य ए॒वासौ ।
इ॒तश्चा॒-मुत॑श्चा-व्यतीपा॒ती । तमिति॑ ॥ यो᳚-ऽग्नेर्मि॑थू॒या वेद॑ । मि॒थु॒न॒वा-न्भ॑वति । आपो॒ वा अ॒ग्नेर्मि॑थू॒याः ।
मि॒थु॒न॒वा-न्भ॑वति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 89 ॥
(वेद॑ - भव - त्या॒यत॑नं - भवति॒ - वेद॒ - वेद॑ - तिष्ठति - गुल्फद॒घ्नं - चा॑तुर्मा॒स्ये - ष्व॒मुमा॑दि॒त्य-म्प्र॒त्यक्षे॑ण॒ कम॒ग्नि-ञ्चि॑नुत - उपानुवा॒क्य॑मा॒शुम॒ग्नि-ञ्चि॑न्वा॒नो - मि॑थू॒या मि॑थुन॒वा-न्भ॑व॒त्येक॑-ञ्च) (अ. 22)
(पुष्प॑म॒ग्निर्वा॒युर॒सौ वै तप॑ञ्च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्राणि प॒र्जन्यः॑ संवँथ्स॒रो यो᳚-ऽफ्सु नाव॑मे॒तद्ध॑ स्म॒ वै स॑त्रि॒यग्ं सं॑वँथ्स॒रग्ं सा॑वि॒त्रम॒मु-न्ना॑चिके॒त-म्प्रा॒णाग्श्चा॑तुर्होत्रि॒य-म्ब्रह्म॑ वैश्वसृ॒जग्ं शरी॑रमुपानुवा॒क्य॑मा॒शुमि॒मान् ँलो॒कानि॒ममा॑रुणकेतुकं॒-यँ ए॒वासौ)
अनुवाकं 23
आपो॒ वा इ॒दमा॑सन्-थ्सलि॒लमे॒व ।
स प्र॒जाप॑ति॒रेकः॑ पुष्करप॒र्णे सम॑भवत् ।
तस्यान्त॒-र्मन॑सि काम॒-स्सम॑वर्तत । इ॒दग्ं सृ॑जेय॒मिति॑ । तस्मा॒द्य-त्पुरु॑षो॒ मन॑सा-ऽभि॒गच्छ॑ति । तद्वा॒चा व॑दति ।
तत्कर्म॑णा करोति । तदे॒षा ऽभ्यनू᳚क्ता ॥ काम॒स्तदग्रे॒ सम॑वर्त॒ताधि॑ । मन॑सो॒ रेतः॑ प्रथ॒मं-यँदासी᳚त् ॥ 90 ॥
स॒तो बन्धु॒मस॑ति॒ निर॑विन्दन्न् । हृ॒दि प्र॒तीष्या॑ क॒वयो॑ मनी॒षेति॑ ॥ उपै॑न॒न्तदुप॑नमति । य-त्का॑मो॒ भव॑ति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ स तपो॑-ऽतप्यत ।
स तप॑स्त॒प्त्वा । शरी॑रमधूनुत । तस्य॒ य-न्मा॒ग्ं॒समासी᳚त् । ततो॑-ऽरु॒णाः के॒तवो॒ वात॑रश॒ना ऋष॑य॒ उद॑तिष्ठन्न् ॥ 91 ॥
ये नखाः᳚ । ते वै॑खान॒साः । ये वालाः᳚ । ते वा॑लखि॒ल्याः । यो रसः॑ । सो॑-ऽपाम् ॥ अ॒न्त॒र॒तः कू॒र्म-म्भू॒तग्ं सर्प॑न्तम् । तम॑ब्रवीत् । मम॒ वै त्वं-मा॒ग्ं॒सा । सम॑भूत् ॥ 92 ॥
नेत्य॑ब्रवीत् । पूर्व॑मे॒वाह-मि॒हास॒मिति॑ । तत्पुरु॑षस्य पुरुष॒त्वम् । स स॒हस्र॑शीर्षा॒ पुरु॑षः । स॒ह॒स्रा॒क्ष-स्स॒हस्र॑पात् । भू॒त्वोद॑तिष्ठत् । तम॑ब्रवीत् । त्वं-वैँ पूर्वग्ं॑ सम॑भूः ।
त्वमि॒द-म्पूर्वः॑ कुरु॒ष्वेति॑ ॥ स इ॒त आ॒दायापः॑ ॥ 93 ॥
अ॒ञ्ज॒लिना॑ पु॒रस्ता॑-दु॒पाद॑धात् । ए॒वा ह्ये॒वेति॑ ।
तत॑ आदि॒त्य उद॑तिष्ठत् । सा प्राची॒ दिक् ॥
अथा॑रु॒णः के॒तु-र्द॑क्षिण॒त उ॒पाद॑धात् । ए॒वा ह्यग्न॒ इति॑ । ततो॒ वा अ॒ग्निरुद॑तिष्ठत् । सा द॑क्षि॒णा दिक् । अथा॑रु॒णः के॒तुः प॒श्चादु॒पाद॑धात् ।
ए॒वा हि वायो॒ इति॑ ॥ 94 ॥
ततो॑ वा॒युरुद॑तिष्ठत् । सा प्र॒तीची॒ दिक् ।
अथा॑रु॒णः के॒तु-रु॑त्तर॒त उ॒पाद॑धात् । ए॒वा हीन्द्रेति॑ ।
ततो॒ वा इन्द्र॒ उद॑तिष्ठत् । सोदी॑ची॒ दिक् ।
अथा॑रु॒णः के॒तु-र्मद्ध्य॑ उ॒पाद॑धात् । ए॒वा हि पूष॒न्निति॑ । ततो॒ वै पू॒षोद॑तिष्ठत् । सेयन्दिक् ॥ 95 ॥
अथा॑रु॒णः के॒तुरु॒परि॑ष्टा-दु॒पाद॑धात् । ए॒वा हि देवा॒ इति॑ । ततो॑ देव मनु॒ष्याः पि॒तरः॑ । ग॒न्ध॒र्वा॒-फ्स॒रस॒ श्चोद॑-तिष्ठन्न् ।
सोर्ध्वा दिक् ॥ या वि॒प्रुषो॑ वि॒परा॑पतन्न् ।
ताभ्यो-ऽसु॑रा॒ रक्षाग्ं॑सि पिशा॒चाश्चो-द॑तिष्ठन्न् । तस्मा॒त्ते परा॑भवन्न् । वि॒प्रुड्भ्यो॒ हि ते सम॑भवन्न् ॥ तदे॒षा-ऽभ्यनू᳚क्ता ॥ 96 ॥
आपो॑ ह॒ य-द्बृ॑ह॒ती-र्गर्भ॒मायन्न्॑ । दक्ष॒-न्दधा॑ना ज॒नय॑न्ती-स्स्वय॒म्भुम् । तत॑ इ॒मे-ऽद्ध्य-सृ॑ज्यन्त॒ सर्गाः᳚ । अद्भ्यो॒ वा इ॒दग्ं सम॑भूत् ।
तस्मा॑दि॒दग्ं सर्व॒-म्ब्रह्म॑ स्वय॒भ्विन्ति॑ ॥
तस्मा॑दि॒दग्ं सर्व॒ग्ं॒ शिथि॑ल-मि॒वा ध्रुव॑-मिवाभवत् ॥ प्र॒जाप॑ति॒-र्वाव तत् । आ॒त्मना॒-ऽऽत्मानं॑-विँ॒धाय॑ ।
तदे॒वानु॒ प्रावि॑शत् ॥ तदे॒षा-ऽभ्यनू᳚क्ता ॥ 97 ॥
वि॒धाय॑ लो॒कान्. वि॒धाय॑ भू॒तानि॑ । वि॒धाय॒ सर्वाः᳚ प्र॒दिशो॒ दिश॑श्च । प्र॒जाप॑तिः प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑ । आ॒त्मना॒-ऽऽत्मा-न॑म॒भि-संविँ॑वे॒शेति॑ ॥
सर्व॑मे॒वेदमा॒प्त्वा । सर्व॑-मव॒रुद्ध्य॑ । तदे॒वानु॒ प्रवि॑शति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 98 ॥
(आसी॑ - दतिष्ठन् - नभू॒ - दपो॒ - वायो॒ इति - सेय-न्दिग॒ - भ्यनू᳚क्ता॒ - ऽभ्यनू᳚क्ता॒ -+-ऽष्टौ च॑) (अ. 23)
अनुवाकं 24
चतु॑ष्टय्य॒ आपो॑ गृह्णाति । च॒त्वारि॒ वा अ॒पाग्ं रू॒पाणि॑ । मेघो॑ वि॒द्युत् । स्त॒न॒यि॒त्नु-र्वृ॒ष्टिः । तान्ये॒वा व॑रुन्धे ॥ आ॒तप॑ति॒ वर्ष्या॑ गृह्णाति ।
ताः पु॒रस्ता॒-दुप॑दधाति । ए॒ता वै ब्र॑ह्मवर्च॒स्या आपः॑ । मु॒ख॒त ए॒व ब्र॑ह्मवर्च॒स-मव॑रुन्धे ।
तस्मा᳚-न्मुख॒तो ब्र॑ह्मवर्च॒सित॑रः ॥ 99 ॥
कूप्या॑ गृह्णाति । ता द॑क्षिण॒त उप॑दधाति । ए॒ता वै ते॑ज॒स्विनी॒रापः॑ । तेज॑ ए॒वास्य॑ दक्षिण॒तो द॑धाति । तस्मा॒-द्दक्षि॒णोर्ध॑ ऽस्तेज॒स्वित॑रः ॥
स्था॒व॒रा गृ॑ह्णाति । ताः प॒श्चादुप॑दधाति । प्रति॑ष्ठिता॒ वै स्था॑व॒राः ।
प॒श्चादे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ वह॑न्ती-र्गृह्णाति ॥ 100 ॥
ता उ॑त्तर॒त उप॑दधाति । ओज॑सा॒ वा ए॒ता वह॑न्तीरि॒वो-द्ग॑तीरि॒व आकूज॑तीरि॒व धाव॑न्तीः । ओज॑ ए॒वास्यो᳚त्तर॒तो द॑धाति । तस्मा॒दुत्त॒रो-ऽद्ध॑ ओज॒स्वित॑रः ॥ स॒भां॒र्या गृ॑ह्णाति ।
ता मद्ध्य॒ उप॑दधाति । इ॒यं-वैँ स॑भां॒र्याः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ प॒ल्व॒ल्या गृ॑ह्णाति । ता उ॒परि॑ष्टा-दु॒पाद॑धाति ॥ 101 ॥
अ॒सौ वै प॑ल्व॒ल्याः । अ॒मुष्या॑मे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ दि॒क्षूप॑दधाति । दि॒क्षु वा आपः॑ । अन्नं॒-वाँ आपः॑ । अ॒द्भ्यो वा अन्न॑ञ्जायते । यदे॒वाद्भ्यो-ऽन्न॒-ञ्जाय॑ते । तदव॑रुन्धे ॥ तं-वाँ ए॒तम॑रु॒णाः के॒तवो॒ वात॑रश॒ना ऋष॑यो-ऽचिन्वन्न् । तस्मा॑-दारुण के॒तुकः॑ ॥ तदे॒षा-ऽभ्यनू᳚क्ता ॥ के॒तवो॒ अरु॑णासश्च । ऋ॒ष॒यो वात॑रश॒नाः ।
प्र॒ति॒ष्ठाग्ं श॒तधा॑ हि । स॒माहि॑तासो सहस्र॒धाय॑स॒मिति॑ ॥ श॒तश॑श्चै॒व ऽस॒हस्र॑शश्च॒ प्रति॑तिष्ठति । य ए॒तम॒ग्निञ्चि॑नु॒ते ।
य उ॑चैनमे॒वं-वेँद॑ ॥ 102 ॥
(ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सित॑रो॒ - वह॑न्ती-र्गृह्णाति॒ - ता उ॒परि॑ष्टादु॒पाद॑धा - त्यारुणके॒तुको॒-ऽष्टौ च॑) (अ. 24)
अनुवाकं 25
जा॒नु॒द॒घ्नी-मु॑त्तरवे॒दीङ्खा॒त्वा । अ॒पा-म्पू॑रयति । अ॒पाग्ं स॑र्व॒त्वाय॑ । पु॒ष्क॒र॒प॒र्णग्ं रु॒क्म-म्पुरु॑ष॒-मित्युप॑दधाति । तपो॒ वै पु॑ष्करप॒र्णम् ।
स॒त्यग्ं रु॒क्मः । अ॒मृत॒-म्पुरु॑षः । ए॒ताव॒द्वा वा᳚स्ति । याव॑दे॒तत् । याव॑दे॒वास्ति॑ ॥ 103 ॥
तदव॑रुन्धे ॥ कू॒र्ममुप॑दधाति । अ॒पामे॒व मेध॒मव॑रुन्धे । अथो᳚ स्व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ आप॑मापाम॒प-स्सर्वाः᳚ ।
अ॒स्माद॒स्मा दि॒तो-ऽमुतः॑ । अ॒ग्निर्वा॒युश्च॒ सूर्य॑श्च ।
स॒ह स॑ञ्चस्क॒रर्धि॑या॒ इति॑ । वा॒य्वश्वा॑ रश्मि॒पत॑यः । मरी᳚च्यात्मानो॒ अद्रु॑हः । दे॒वी-र्भु॑वन॒ सूव॑रीः । पु॒त्र॒व॒त्वाय॑ मे सुत ॥ लो॒क-म्पृ॑णच्छि॒द्र-म्पृ॑ण ॥ 104 ॥
यास्ति॒स्रः प॑रम॒जाः ॥ ) (शोर्त् अन्-द्लोन्ग्fऒरं अरे थे समॆ इ-न्ति॑ ॥ पञ्च॒ चित॑य॒ उप॑दधाति । पाङ्क्त॒-ऽग्निः । यावा॑ने॒वाग्निः । तञ्चि॑नुते ॥
लो॒क-म्पृ॑णया द्वि॒तीया॒-मुप॑दधाति ।
पञ्च॑पदा॒ वै वि॒राट् । तस्या॒ वा इ॒य-म्पादः॑ । अ॒न्तरि॑क्ष॒-म्पादः॑ । द्यौः पादः॑ । दिशः॒ पादः॑ । प॒रोर॑जाः॒ पादः॑ ॥ वि॒राज्ये॒व प्रति॑तिष्ठति ।
य ए॒तम॒ग्निञ्चि॑नु॒ते । य उ॑चैनमे॒वं-वेँद॑ ॥ 105 ॥
(अस्ति॑ - पृणा॒ - न्तरि॑क्ष॒-म्पाद॒-ष्षट्च॑) (अ. 25)
अनुवाकं 26
अ॒ग्नि-म्प्र॒णीयो॑प-समा॒धाय॑ । तम॒भित॑ ए॒ता अ॒भीष्ट॑का॒ उप॑दधाति । अ॒ग्नि॒हो॒त्रे द॑र्शपूर्ण-मा॒सयोः᳚ । प॒शु॒ब॒न्धे चा॑तुर्मा॒स्येषु॑ ।
अथो॑ आहुः । सर्वे॑षु यज्ञक्र॒तुष्विति॑ ॥
अथ॑ हस्मा हारु॒ण-स्स्वा॑य॒म्भुवः॑ ।
सा॒वि॒त्र-स्सर्वो॒-ऽग्नि-रित्यन॑नुषङ्ग-म्मन्यामहे ।
नाना॒ वा ए॒तेषां᳚-वीँ॒र्या॑णि ॥ कम॒ग्निञ्चि॑नुते ॥ 106 ॥
स॒त्रि॒य म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।
सा॒वि॒त्र म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । ना॒चि॒के॒त म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।
चा॒तु॒र्॒ हो॒त्रि॒य-म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।
वै॒श्व॒सृ॒ज म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते ॥ 107 ॥
उ॒पा॒नु॒वा॒क्य॑-मा॒शु म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः । कम॒ग्निञ्चि॑नुते । इ॒ममा॑रुण-केतुक म॒ग्निञ्चि॑न्वा॒न इति॑ ॥ वृषा॒ वा अ॒ग्निः । वृषा॑णौ॒ सग्ग्स्फा॑लयेत् । ह॒न्येता᳚स्य य॒ज्ञः । तस्मा॒न्नानु॒षज्यः॑ ॥
सोत्त॑रवे॒दिषु॑ क्र॒तुषु॑ चिन्वीत । उ॒त्त॒र॒वे॒द्याग् ह्य॑ग्निश्ची॒यते᳚ ॥ प्र॒जाका॑मश्चिन्वीत ॥ 108 ॥
प्रा॒जा॒प॒त्यो वा ए॒षो᳚-ऽग्निः । प्रा॒जा॒प॒त्याः प्र॒जाः । प्र॒जावा᳚-न्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ प॒शुका॑मश्चिन्वीत । स॒ञ्ज्ञानं॒-वाँ ए॒त-त्प॑शू॒नाम् । यदापः॑ ।
प॒शू॒नामे॒व स॒ज्ञान्ने॒ ऽग्निञ्चि॑नुते । प॒शु॒मा-न्भ॑वति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 109 ॥
वृष्टि॑कामश्चिन्वीत । आपो॒ वै वृष्टिः॑ । प॒र्जन्यो॒ वर्षु॑को भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ आ॒म॒या॒वी चि॑न्वीत । आपो॒ वै भे॑ष॒जम् । भे॒ष॒ज-मे॒वास्मै॑ करोति । सर्व॒मायु॑रेति ॥ अ॒भि॒चरग्ग्॑ श्चिन्वीत । वज्रो॒ वा आपः॑ ॥ 110 ॥
वज्र॑मे॒व भ्रातृ॑व्येभ्यः॒ प्रह॑रति । स्तृ॒णु॒त ए॑नम् ॥ तेज॑स्कामो॒ यश॑स्कामः ।
ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सका॑म-स्स्व॒र्गका॑मश्चिन्वीत । ए॒ता व॒द्वा वा᳚स्ति । याव॑दे॒तत् । याव॑दे॒वास्ति॑ । तदव॑रुन्धे ॥ तस्यै॒ तद्व्र॒तम् । वर्ष॑ति॒ न धा॑वेत् ॥ 111 ॥
अ॒मृतं॒-वाँ आपः॑ । अ॒मृत॒स्या-न॑न्तरित्यै ॥
नाफ्सु-मूत्र॑पुरी॒षङ्कु॑र्यात् । न निष्ठी॑वेत् । न वि॒वस॑न-स्स्नायात् । गुह्यो॒ वा ए॒षो᳚-ऽग्निः ।
ए॒तस्या॒ग्ने रन॑ति दाहाय ॥ न पु॑ष्करप॒र्णानि॒ हिर॑ण्यं॒-वाँ-ऽधि॒तिष्ठे᳚त् । ए॒तस्या॒ग्ने-रन॑भ्यारोहाय ॥ न कूर्म॒स्याश्ञी॑यात् ।
नोद॒कस्या॒-घातु॑का॒न्येन॑-मोद॒कानि॑ भवन्ति । अ॒घातु॑का॒ आपः॑ । य ए॒तम॒ग्निञ्चि॑नु॒ते । य उ॑चैनमे॒वं-वेँद॑ ॥ 112 ॥
(चि॒नु॒ते॒ - चि॒नु॒ते॒ - प्र॒जाका॑मश्चिन्वीत॒ - य ए॒वं-वेँदा - पो॑ - धावे॒ - दश्ञी॑याच्च॒त्वारि॑ च) (अ. 26)
अनुवाकं 27
इ॒मा नु॑क॒-म्भुव॑ना सीषधेम । इन्द्र॑श्च॒ विश्वे॑च दे॒वाः ॥ य॒ज्ञञ्च॑ नस्त॒न्वञ्च॑ प्र॒जाञ्च॑ । आ॒दि॒त्यैरिन्दः॑ स॒ह सी॑षधातु ॥
आ॒दि॒त्यैरिन्द्र॒-स्सग॑णो-म॒रुद्भिः॑ । अ॒स्माक॑-म्भूत्ववि॒ता त॒नूना᳚म् ॥ आप्ल॑वस्व॒ प्रप्ल॑वस्व । आ॒ण्डी भ॑व ज॒ मा मु॒हुः । सुखादीन्दुः॑ खनि॒धनाम् । प्रति॑मुञ्चस्व॒ स्वा-म्पु॒रम् ॥ 113 ॥
मरी॑चय-स्स्वायम्भु॒वाः । ये श॑री॒राण्य॑ कल्पयन्न् ।
ते ते॑ दे॒हङ्क॑ल्पयन्तु । मा च॑ ते॒ ख्या स्म॑ तीरिषत् ॥ उत्ति॑ष्ठत॒ मा स्व॑प्त । अ॒ग्नि-मि॑च्छद्ध्व॒-म्भार॑ताः । राज्ञ॒-स्सोम॑स्य तृ॒प्तासः॑ । सूर्ये॑ण स॒युजो॑षसः ॥ युवा॑ सु॒वासाः॒ परि॑वीत॒ आगा᳚त् । स उ॒ श्रेया᳚-न्भवति॒ जाय॑मानः । त-न्धीरा॑सः क॒वय॒ उन्न॑यन्ति । स्वा॒धियो॒ मन॑सा देव॒यन्तः॑ ॥
अ॒ष्टाच॑क्रा॒ नव॑द्वारा ॥ 114 ॥
दे॒वाना॒-म्पूर॑यो॒द्ध्या । तस्याग्ं॑ हिरण्म॑यः को॒शः । स्व॒र्गो लो॒को ज्योति॒षा ऽऽवृ॑तः ॥ यो वै ता᳚-म्ब्रह्म॑णो वे॒द । अ॒मृते॑नावृ॒ता-म्पु॑रीम् । तस्मै᳚ ब्रह्म च॑ ब्रह्मा॒ च । आ॒युः कीर्ति॑-म्प्र॒जान्द॑दुः ॥ वि॒भ्राज॑माना॒ग्ं॒ हरि॑णीम् । य॒शसा॑ सम्प॒रीवृ॑ताम् । पुरग्ं॑ हिरण्म॑यी-म्ब्र॒ह्मा ॥ 115 ॥
वि॒वेशा॑प॒राजि॑ता ॥ पराङ्गेत्य॑ (परांअत्य॑) ज्याम॒यी ।
पराङ्गेत्य॑ (परांअत्य॑) नाश॒की । इ॒ह चा॑मुत्र॑ चान्वे॒ति । वि॒द्वा-न्दे॑वासु॒रानु॑भ॒यान् ॥
यत्कु॑मा॒री म॒न्द्रय॑ते । य॒द्यो॒षिद्य-त्प॑ति॒व्रता᳚ । अरि॑ष्टं॒-यँत्किञ्च॑ क्रि॒यते᳚ ।
अ॒ग्नि-स्तदनु॑ वेधति ॥ अ॒शृता॑स-श्शृ॑तास॒श्च ॥ 116 ॥
य॒ज्वानो॒ ये-ऽप्य॑य॒ज्वनः॑ । स्व॑र्यन्तो॒ नापे᳚क्षन्ते ।
इन्द्र॑-म॒ग्निञ्च॑ ये वि॒दुः ॥ सिक॑ता इव सं॒यँन्ति॑ ।
र॒श्मिभिः॑-समु॒दीरि॑ताः । अ॒स्मा-ल्लो॒काद॑-मुष्मा॒च्च । ऋ॒षिभि॑-रदात्-पृ॒श्निभिः॑ ॥ अपे॑त॒ वीत॒ वि च॑ सर्प॒तातः॑ । ये-ऽत्र॒ स्थ पु॑रा॒णा ये च॒ नूत॑नाः ।
अहो॑भि-र॒द्भि-र॒क्तुभि॒-र्व्य॑क्तम् ॥ 117 ॥
य॒मो द॑दात्व-व॒सान॑मस्मै ॥ नृ मु॑णन्तु नृ पा॒त्वर्यः॑ । अ॒कृ॒ष्टा ये च॒ कृष्ट॑जाः । कु॒मारी॑षु क॒नीनी॑षु । जा॒रिणी॑षु च॒ ये हि॒ताः ॥ रेतः॑ पीता॒ आण्ड॑पीताः । अङ्गा॑रेषु च॒ ये हु॒ताः । उ॒भया᳚-न्पुत्र॑ पौत्र॒कान् । यु॒वे॒-ऽहं-यँ॒मराज॑गान् ॥ श॒तमिन्नु श॒रदो॒ अन्ति॑ देवा॒ यत्रा॑ नश्च॒क्रा ज॒रस॑-न्त॒नूना᳚म् । पु॒त्रासो॒ यत्र॑ पि॒तरो॒ भव॑न्ति॒ मा नो॑ म॒ध्या री॑रिष॒तायु॒र्गन्तोः᳚ ॥
अदो॒ यद्ब्रह्म॑ विल॒बम् । पि॒तृ॒णाञ्च॑ य॒मस्य॑ च ।
वरु॑ण॒-स्याश्वि॑नो-र॒ग्नेः । म॒रुता᳚ञ्च वि॒हाय॑साम् ॥
का॒म॒प्र॒यव॑ण-म्मे अस्तु । स ह्ये॑वास्मि॑ स॒नात॑नः । इति नाको ब्रह्मिश्रवो॑ रायो॒ धनम् । पु॒त्रानापो॑ दे॒वीरि॒हाहि॑ता ॥ 118 ॥
(पु॒रं - नव॑द्वारा - ब्र॒ह्मा - च - व्य॑क्तग्ं - श॒रदो॒-ऽष्टौ च॑) (अ. 27)
अनुवाकं 28
विशी᳚र्ष्णी॒-ङ्गृद्ध्र॑-शीर्ष्णीञ्च । अपेतो॑ निर्-ऋ॒तिग्ं ह॑थः । परिबाधग्ग् श्वे॑तकु॒क्षम् । नि॒जङ्घग्ं॑ शब॒लोद॑रम् ॥ स॒ तान्. वा॒च्याय॑या स॒ह । अग्ने॒ नाश॑य स॒न्दृशः॑ । ई॒र्ष्या॒सू॒ये बु॑भु॒क्षाम् । म॒न्यु-ङ्कृ॒त्या-ञ्च॑ दीधिरे । रथे॑न किग्ंशु॒काव॑ता । अग्ने॒ नाश॑य स॒न्दृशः॑ ॥ 119 ॥
(विशी᳚र्ष्णी॒-न्दश॑) (अ. 28)
अनुवाकं 29
प॒र्जन्या॑य॒ प्रगा॑यत । दि॒वस्पु॒त्राय॑ मी॒ढुषे᳚ । स नो॑ य॒वस॑मिच्छतु ॥ इ॒दं-वँचः॑ प॒र्जन्या॑य स्व॒राजे᳚ । हृ॒दो अ॒स्त्वन्त॑र॒न्त-द्यु॑योत ।
म॒यो॒भूर्वातो॑ वि॒श्वकृ॑ष्टय-स्सन्त्व॒स्मे । सु॒पि॒प्प॒ला ओष॑धी-र्दे॒वगो॑पाः ॥
यो गर्भ॒-मोष॑धीनाम् । गवा᳚ङ्कृ॒णोत्यर्व॑ताम् । प॒र्जन्यः॑ पुरु॒षीणा᳚म् ॥ 120 ॥
(प॒र्जन्या॑य॒ दश॑) (अ. 29)
अनुवाकं 30
पुन॑र्मामैत्विन्द्रि॒यम् । पुन॒रायुः॒ पुन॒र्भगः॑ । पुन॒-र्ब्राह्म॑ण-मैतु मा । पुन॒-र्द्रवि॑ण मैतु मा ॥ यन्मे॒-ऽद्य रेतः॑ पृथि॒वीमस्कान्॑ ।
यदोष॑धीर॒प्यस॑र॒-द्यदापः॑ । इ॒दन्त-त्पुन॒राद॑दे । दी॒र्घा॒यु॒त्वाय॒ वर्च॑से ॥ यन्मे॒ रेतः॒ प्रसि॑च्यते । यन्म॒ आजा॑यते॒ पुनः॑( ) । तेन॑ माम॒मृत॑-ङ्कुरु । तेन॑ सुप्र॒जस॑ङ्कुरु ॥ 121 ॥
(पुन॒र्द्वे च॑) (अ. 30)
अनुवाकं 31
अ॒द्भय-स्तिरो॒धा जा॑यत । तव॑ वैश्रव॒ण-स्स॑दा । तिरो॑ धेहि सप॒त्नान्नः॑ । ये अपो॒-ऽश्नन्ति॑ केच॒न ॥ त्वा॒ष्ट्री-म्मा॒यां-वँ᳚श्रव॒णः ।
रथग्ं॑ सहस्र॒ वन्धु॑रम् । पु॒रु॒श्च॒क्रग्ं सह॑स्राश्वम् । आस्था॒ याया॑हि नो ब॒लिम् ॥ यस्मै॑ भू॒तानि॑ ब॒लिमाव॑हन्ति । धन॒ङ्गावो॒ हस्ति॒ हिर॑ण्य॒मश्वान्॑ ॥ 122 ॥
असा॑म सुम॒तौ य॒ज्ञिय॑स्य । श्रिय॒-म्बिभ्र॒तो ऽन्न॑मुखीं-विँ॒राज᳚म् ॥ सु॒द॒र्॒श॒ने च॑ क्रौ॒ञ्चे च॑ । मै॒ना॒गे च॑ म॒हागि॑रौ । श॒तद्वा॒ट्टर॑गम॒न्ता (स॒तद्वा॒ट्टर॑गम॒न्ता) ।
स॒ग्ं॒हार्य॒-न्नग॑र॒-न्तव॑ ॥
इति मन्त्राः᳚ । कल्पो॑-ऽत ऊ॒र्ध्वम् ॥
यदि॒ बलि॒ग्ं॒ हरे᳚त् । हि॒र॒ण्य॒ना॒भये॑ वितु॒दये॑ कौबे॒राया॒य-म्ब॑लिः ॥ 123 ॥
सर्वभूताधिपतये न॑म इ॒ति । अथ बलिग्ं हृत्वोप॑तिष्ठे॒त ॥ क्ष॒त्र-ङ्क्ष॒त्रं-वैँ᳚श्रव॒णः । ब्राह्मणा॑ वय॒ग्ग्॒ स्मः ।
नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिग्ंसीः । अस्मा-त्प्रविश्यान्न॑मद्धी॒ति ॥ अथ तमग्नि-मा॑दधी॒त । यस्मिन्ने तत्कर्म प्र॑युञ्जी॒त ॥
ति॒रोधा॒ भूः । ति॒रोधा॒ भुवः॑ ॥ 124 ॥
ति॒रोधा॒-स्स्वः॑ । ति॒रोधा॒ भूर्भुव॒स्स्वः॑ ।
सर्वेषां-लोँकाना-माधिपत्ये॑ सीदे॒ति ॥ अथ तमग्नि॑-मिन्धी॒त । यस्मिन्ने तत्कर्म प्र॑युञ्जी॒त ॥ ति॒रोधा॒ भू-स्स्वाहा᳚ । ति॒रोधा॒ भुव॒-स्स्वाहा᳚ । ति॒रोधा॒-स्स्वः॑ स्वाहा᳚ । ति॒रोधा॒ भूर्भुव॒स्स्व॑स्स्वाहा᳚ ॥
यस्मिन्नस्य काले सर्वा आहुतीर्-हुता॑ भवे॒युः ॥ 125 ॥
अपि ब्राह्मण॑मुखी॒नाः । तस्मिन्नह्नः काले प्र॑युञ्जी॒त ।
परः॑ सु॒प्तज॑नाद्वे॒पि ॥ मा स्म प्रमाद्यन्त॑ माद्ध्या॒पयेत् । सर्वार्था᳚-स्सिद्ध्य॒न्ते । य ए॑वं-वेँ॒द । क्षुद्ध्य-न्निद॑मजा॒नताम् ।
सर्वार्था न॑ सिद्ध्य॒न्ते ॥ यस्ते॑ वि॒घातु॑को भ्रा॒ता ।
ममान्तर्-हृ॑दये॒ श्रितः ॥ 126 ॥
तस्मा॑ इ॒ममग्र॒ पिण्ड॑ञ्जुहोमि । स मे᳚-ऽर्था॒-न्मा विव॑धीत् । मयि॒ स्वाहा᳚ ॥ रा॒जा॒धि॒रा॒जाय॑ प्रसह्य सा॒हिने᳚ । नमो॑ व॒यं-वैँ᳚श्रव॒णाय॑ कुर्महे ।
स मे॒ कामा॒न् काम॒ कामा॑य॒ मह्य᳚म् । का॒मे॒श्व॒रो वै᳚श्रव॒णो द॑दातु । कु॒बे॒राय॑ वैश्रव॒णाय॑ । म॒हा॒रा॒जाय॒ नमः॑ । के॒तवो॒ अरु॑णासश्च ।
ऋ॒ष॒यो वात॑रश॒नाः । प्र॒ति॒ष्ठाग्ं श॒तधा॑ हि ।
स॒माहि॑तासो सहस्र॒धाय॑सम् । शि॒वा न॒-श्शन्त॑मा भवन्तु । दि॒व्या आप॒ ओष॑धयः । सु॒मृ॒डी॒का सर॑स्वति । मा ते॒ व्यो॑म स॒न्दृशि॑ ॥ 127 ॥
(अश्वा᳚न्-बलि॒-र्भुवो॑ - भवे॒युः - श्रित - श्च॑ स॒प्त च॑) (अ. 31)
अनुवाकं 32
संवँथ्सरमेत॑-द्व्रत॒ञ्चरेत् । द्वौ॑ वा मा॒सौ ॥ नियम-स्स॑मासे॒न ॥ तस्मि-न्नियम॑ विशे॒षाः । त्रिषवण-मुदको॑पस्प॒र्॒शी । चतुर्थ कालपान॑भक्त॒-स्स्यात् । अहरहर्वा भैक्ष॑मश्न॒यात् ।
औदुम्बरीभि-स्समिद्भि-रग्नि॑-म्परि॒चरेत् ।
पुनर्मा मैत्विन्द्रिय-मित्येतेना-ऽनु॑वाके॒न ।
उद्धृत परिपूताभिरद्भिः कार्य॑-ङ्कुर्वी॒त ॥ 128 ॥
अ॑सञ्च॒यवान् । अग्नये वायवे॑ सूर्या॒य । ब्रह्मणे प्र॑जाप॒तये । चन्द्रमसे न॑क्षत्रे॒भ्यः । ऋतुभ्य-स्संवँ॑थ्सरा॒य । वरुणा-यारुणायेति व्र॑तहो॒माः । प्र॒व॒र्ग्यव॑दादे॒शः । अरुणाः का᳚ण्ड ऋ॒षयः ॥ अरण्ये॑-ऽधीयी॒रन्न् । भद्रङ्कर्णेभिरिति द्वे॑ जपि॒त्वा ॥ 129 ॥
महानाम्नीभि-रुदकग्ं सग्ग्॑स्प॒र्श्य । तमाचा᳚र्यो द॒द्यात् । शिवान-श्शन्तमे-त्योषधी॑राल॒भते । सुमृडीके॑ति भू॒मिम् । एवम॑पव॒र्गे ।
धे॑नु-र्द॒क्षिणा । कग्ं संवाँस॑श्च क्षौ॒मम् । अन्य॑द्वा शु॒क्लम् । य॑था श॒क्ति वा । एवग्ग् स्वाद्ध्याय॑ धर्मे॒ण । अरण्ये॑-ऽधीयी॒त । तपस्वी पुण्यो भवति तपस्वी पु॑ण्यो भ॒वति ॥ 130 ॥
(कु॒र्वी॒त - ज॑पि॒त्वा - स्वाद्ध्याय॑धर्मे॒ण द्वे च॑) (अ. 32)
(भ॒द्रग्ग् - स्मृतिः॑ - साक॒जान्ना॒ - मक्ष्य- ति॑ता॒म्रा - ण्य॑त्युर्ध्वा॒क्ष - आरोगः - क्वेद - मग्निश्च - स॑हस्र॒वृत् - प॒वित्र॑वन्त॒ -आत॑नुष्वा॒ -ष्टयो॑नीं॒ - ँयो-ऽसा॒ - वथादित्य - स्यारोग-स्याथ वायो- रथाग्ने॒--र् दक्षिणपूर्वस्या - मि॑न्द्रघो॒षा व॒-आप॑मापां॒योँ॑-ऽपा - मापो॒ वै - चतु॑ष्टय्यो - जानुद॒घ्नी - म॒ग्नि-म्प्र॒णीये॒ - मा नु॑ कं॒ - ँविशी᳚र्ष्णीं - प॒र्जन्या॑य॒ - पुन॑ - र॒द्भ्यः -संवँथ्सर-न्द्वात्रिग्ं॑शत्)
(भ॒द्रं - ज्यो॒तिषा॒ - तस्मि-न्राजानं - क॒श्यपा᳚-थ्सहस्र॒वृदि॑यं॒- नपुग्ंस॑क - म॒ष्टयो॑नी॒ - मवपतन्ताना - मा॒यत॑नवा-न्भवति - स॒तो बन्धुं॒ - ता उ॑त्तर॒तो - वज्र॑मे॒व - पुन॑र्मामैतु
त्रि॒ग्ं॒शदु॑त्तरश॒तम्)
(भद्रं - तपस्वी पुण्यो भवति तपस्वी पु॑ण्यो भ॒वति)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके प्रथमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake prathamaḥ prapāṭhakaḥ - aruṇaketukacayanaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1
bha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ |
bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ |
sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ ||
sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ |
sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ |
sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ |
sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||
āpa̭māpāma॒pa-ssarvāḥ᳚ |
a॒smā-da॒smā-di॒to-'mutaḥ̭ || 1 ||
a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca | sa॒ha sa̭ñca-ska॒rardhi̭yā || vā॒yvaśvā̭ raśmi॒pata̭yaḥ | marī᳚cyātmāno॒ adrṷhaḥ | de॒vī-rbhṷvana॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒ttvāya̭ me suta || mahānāmnī-rma̭hāmā॒nāḥ | ma॒ha॒so ma̭hasa॒-ssvaḥ̭ |
de॒vīḥ pa̭rjanya॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒ttvāya̭ me suta || 2 ||
a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā rakṣaḥ̭ | a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā ragha᳚m | apā᳚ghrā॒mapa̭ cā॒varti᳚m | apa̭ de॒vīri॒to hi̭ta || vajra̭-nde॒vīrajī̭tāgśca |
bhuva̭na-ndeva॒sūva̭rīḥ | ā॒di॒tyānadi̭ti-nde॒vīm | yoni̭nordhva-mu॒dīṣa̭ta || śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ( ) |
su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | mā te॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 3 ||
(a॒mutaḥ̭ - su॒ - tauṣa̭dhayo॒ dve ca̭ ) (a. 1)
anuvākaṃ 2
smṛtiḥ̭ pra॒tyakṣa̭-maiti॒hya᳚m | anṷmāna-ścatuṣṭa॒yam | e॒tairādi̭tya maṇḍalam |
sarvai̭reva॒ vidhā᳚syate || sūryo॒ marī̭ci॒māda̭tte | sarvasmā᳚-dbhuva̭nāda॒dhi | tasyāḥ pāka vi̭śeṣe॒ṇa | smṛ॒ta-ṅkā̭la vi॒śeṣa̭ṇam ||
na॒dīva॒ prabha̭vā-tkā॒cit | a॒kṣayyā᳚-thsyanda॒te ya̭thā || 4 ||
tānnadyo-'bhi sa̭māya॒nti | so॒ru-ssatī̭ na ni॒varta̭te ||
e॒vannā॒nā sa̭mutthā॒nāḥ | kā॒lā-ssaṃ̭va~thsa॒ragg śri̭tāḥ | aṇuśaśca ma̭haśa॒śca | sarvḙ samava॒yantri̭ tam || sa tai᳚-ssa॒rvai-ssa̭māvi॒ṣṭaḥ | ū॒ru-ssa̭nna ni॒varta̭te | adhi saṃva~thsa̭raṃ-vi~॒dyāt |
tadeva̭ lakṣa॒ṇe || 5 ||
aṇubhiśca ma̭hadbhi॒śca | sa॒mārṷ̄ḍhaḥ pra॒dṛśya̭te | saṃva~thsaraḥ pra̭tyakṣe॒ṇa |
nā॒dhisa̭ttvaḥ pra॒dṛśya̭te || pa॒ṭaro̭ vikli̭dhaḥ pi॒ṅgaḥ | e॒ta-dva̭ruṇa॒ lakṣa̭ṇam | yatraita̭-dupa॒dṛśya̭te | sa॒hasra̭-ntatra॒ nīya̭te ||
ekagṃ hi śiro nā̭nā mu॒khe | kṛ॒thsna-nta̭dṛta॒ lakṣa̭ṇam || 6 ||
ubhayata-ssapte᳚ndriyā॒ṇi | ja॒lpita̭-ntveva॒ dihya̭te ||
śuklakṛṣṇe saṃva~̭thsara॒sya | dakṣiṇa vāma̭yoḥ pā॒rśvayoḥ | tasyai॒ṣā bhava̭ti || śu॒kra-ntḙ a॒nyadya̭ja॒ta-ntḙ a॒nyat |
viṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭vāsi | viśvā॒ hi mā॒yā ava̭si svadhāvaḥ | bha॒drā tḙ pūṣanni॒ha rā॒tira॒stviti̭ ||
nātra॒ bhuva̭nam | na pū॒ṣā | na pa॒śavaḥ̭ |
nāditya-ssaṃva~thsara eva pratyakṣeṇa priyata̭maṃ-vi~॒dyāt | etadvai saṃva~thsarasya priyata̭magṃ rū॒pam | yo-'sya mahānartha utpathsyamā̭no bha॒vati | ida-mpuṇya-ṅkṷruṣve॒ti | tamāhara̭ṇa-nda॒dyāt || 7 ||
(ya॒thā॒ - la॒kṣa॒ṇa - ṛ̭tu॒lakṣa̭ṇaṃ॒ - bhuva̭nagṃ sa॒pta ca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3
sā॒ka॒ñjānāgṃ̭ sa॒ptatha̭māhu-reka॒jam | ṣaḍṷdya॒mā ṛṣa̭yo deva॒jā iti̭ |
teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ vihi̭tāni dhāma॒śaḥ | sthā॒tre rḙjante॒ vikṛ̭tāni rūpa॒śaḥ || konṷ maryā॒ ami̭thitaḥ | sakhā॒ sakhā̭yamabravīt | jahā̭ko a॒smadī̭ṣate ||
yasti॒tyāja̭ sakhi॒vida॒gṃ॒ sakhā̭yam |
na tasya̭ vā॒cyapi̭ bhā॒go a̭sti |
yadīgṃ̭ śṛ॒ṇotya॒lakagṃ̭ śṛṇoti || 8 ||
na hi pra॒veda̭ sukṛ॒tasya॒ panthā॒miti̭ ||
ṛ॒tur-ṛ̭tunā nu॒dyamā̭naḥ |
vina̭nādā॒bhidhā̭vaḥ | ṣaṣṭiśca trigṃśa̭kā va॒lgāḥ |
śu॒klakṛ̭ṣṇau ca॒ ṣāṣṭi̭kau ||
sā॒rā॒ga॒va॒strai-rja॒rada̭kṣaḥ |
va॒sa॒nto vasṷbhi-ssa॒ha | saṃ॒va~॒thsa॒rasya̭ savi॒tuḥ | prai॒ṣa॒kṛ-tpra̭tha॒ma-ssmṛ̭taḥ || a॒mūnā॒daya̭-tetya॒nyān || 9 ||
a॒mūgśca̭ pari॒rakṣa̭taḥ | e॒tā vā॒caḥ pra̭yujya॒nte | yatrai ta̭dupa॒dṛśya̭te || e॒tade॒va vi̭jānī॒yāt | pra॒māṇa̭-ṅkāla॒parya̭ye | vi॒śe॒ṣa॒ṇa-ntṷ vakṣyā॒maḥ | ṛ॒tūnā᳚-ntanni॒bodha̭ta || śuklavāsā̭ rudra॒gaṇaḥ | grī॒ṣmeṇā̭varta॒te sa̭ha |
ni॒jaha̭-npṛthi̭vīgṃ sa॒rvām || 10 ||
jyo॒tiṣā᳚ 'prati॒khyena̭ saḥ || vi॒śva॒rū॒pāṇi̭ vāsā॒gṃ॒si | ā॒di॒tyānā᳚-nni॒bodha̭ta | saṃva~thsarīṇa̭-ṅkarma॒phalam | varṣābhi-rda̭datā॒gṃ॒ saha || aduḥkho̭ duḥkha ca̭kṣuri॒va | tadmā̭ pīta iva॒ dṛśya̭te | śītenā᳚ vyatha̭yanni॒va | ru॒ruda̭kṣa iva॒ dṛśya̭te || hlādayate᳚ jvala̭taścai॒va |
śā॒myata̭ścāsya॒ cakṣṷṣī | yāvai prajā bhragg̭śya॒nte | saṃva~thsarāttā bhragg̭śya॒nte || yāḥ॒ prati̭tiṣṭha॒nti | saṃva~thsare tāḥ prati̭tiṣṭha॒nti | va॒r॒ṣābhya̭ itya॒rthaḥ || 11 ||
(śṛ॒ṇo॒ - tya॒nyānth - sa॒rvā - me॒va ṣaṭca̭) (a. 3)
anuvākaṃ 4
akṣi̭duḥ॒khotthi̭tasyai॒va | vi॒prasa̭nne ka॒nīni̭ke | āṅkte cādga̭ṇa-nnā॒sti | ṛ॒bhūṇā᳚-ntanni॒bodha̭ta || ka॒na॒kā॒bhāni̭ vāsā॒gṃ॒si | a॒hatā̭ni ni॒bodha̭ta |
annamaśrnīta̭ mṛjmī॒ta | a॒haṃ-vo~̭ jīva॒napra̭daḥ || e॒tā vā॒caḥ pra̭yujya॒nte |
śa॒radya̭tropa॒ dṛśya̭te || 12 ||
abhidhūnvanto-'bhighna̭nta i॒va | vā॒tava̭nto ma॒rudga̭ṇāḥ || amuto jetumiṣumṷkhami॒va | sannaddhā-ssaha da̭dṛśe॒ ha | apaddhvastai-rvastiva̭rṇairi॒va | vi॒śi॒khāsaḥ̭ kapa॒rdinaḥ || akruddhasya yothsya̭māna॒sya | kṛ॒ddhasyḙva॒ lohi̭nī | hemataścakṣṷṣī vi॒dyāt | a॒kṣṇayoḥ᳚, kṣipa॒ṇori̭va || 13 ||
durbhikṣa-ndeva̭loke॒ṣu | ma॒nūnā̭muda॒ka-ṅgṛ̭he | e॒tā vā॒caḥ pra̭vada॒ntīḥ | vai॒dyuto̭ yānti॒ śaiśi̭rīḥ || tā a॒gniḥ pava̭mānā॒ anvai᳚kṣata | i॒ha jī̭vi॒kāma-pa̭ripaśyann | tasyai॒ṣā bhava̭ti || i॒heha vaḥ̭ svata॒pasaḥ | marṷta॒-ssūrya̭tvacaḥ | śarma̭ sa॒prathā॒ āvṛ̭ṇe || 14 ||
(dṛśya̭ta - i॒vā - vṛ̭ṇe) (a. 4)
anuvākaṃ 5
ati̭ tā॒mrāṇi̭ vāsā॒gṃ॒si | a॒ṣṭiva̭jri śa॒taghni̭ ca |
viśve devā vipra̭hara॒nti | a॒gniji̭hva a॒saśca̭ta || naiva devo̭ na ma॒rtyaḥ | na rājā va̭ruṇo॒ vibhuḥ | nāgni-rnendro na pa̭vamā॒naḥ | mā॒tṛkka̭cca na॒ vidya̭te || di॒vyasyaikā॒ dhanṷrārtniḥ |
pṛ॒thi॒vyāmapa̭rā śri॒tā || 15 ||
tasyendro vamri̭rūpe॒ṇa | dha॒nurjyā̭-machi॒nathsva̭yam || tadi̭ndra॒dhanṷritya॒jyam | a॒bhrava̭rṇeṣu॒ cakṣa̭te | etadeva śaṃyo~-rbārha̭spatya॒sya | e॒ta-drṷdrasya॒ dhanuḥ || ru॒drasya̭ tveva॒ dhanṷrārtniḥ | śira॒ utpi̭peṣa |
sa pra̭va॒rgyo̭-'bhavat | tasmā॒-dya-ssapra̭va॒rgyeṇa̭ ya॒jñena॒ yaja̭te |
ru॒drasya॒ sa śiraḥ॒ prati̭dadhāti | nainagṃ̭ ru॒dra ārṷko bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 16 ||
(śri॒tā - yaja̭te॒ trīṇi̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6
a॒tyū॒rdhvā॒kṣo-'ti̭raścāt | śiśi̭raḥ pra॒dṛśya̭te |
naiva rūpa-nna̭ vāsā॒gṃ॒si | na cakṣuḥ̭ prati॒dṛśya̭te || a॒nyonya॒-ntu na̭ higgsrā॒taḥ | sa॒ta sta̭-ddeva॒lakṣa̭ṇam | lohito-'kṣṇi śā̭raśī॒rṣṇiḥ |
sū॒ryasyo̭daya॒na-mpra̭ti || tva-ṅkaroṣi̭ nyañja॒likām | tva॒-ṅkaro̭ṣi ni॒jānṷkām || 17 ||
nijānukāme᳚ nyañja॒likā | amī vāca-mupāsa̭tāmi॒ti ||
tasmai sarva ṛtavo̭ nama॒nte | maryādā karatvā-tpra̭puro॒dhām | brāhmaṇa̭ āpno॒ti | ya ḙvaṃ-ve~॒da |
sa khalu saṃva~thsara etai-ssenānī̭bhi-ssa॒ha |
indrāya sarvān-kāmāna̭bhiva॒hati | sa dra॒phsaḥ |
tasyai॒ṣā bhava̭ti || 18 ||
ava̭ dra॒phso agṃ̭śa॒matī̭matiṣṭhat | i॒yā॒naḥ kṛ॒ṣṇo da॒śabhiḥ̭ sa॒hasraiḥ᳚ |
āva॒rta-mindra॒-śśacyā॒ dhama̭ntam | upasnuhi ta-nnṛmaṇā-matha̭drāmi॒ti || etayai vendra-ssalā vṛ̭kyā sa॒ha | asurā-npa̭rivṛ॒ścati | pṛthi̭vya॒gṃ॒ śuma̭tī | tāma॒nva-va̭sthita-ssaṃva~thsa॒ro di॒vañca̭ |
naivaṃ-vi~duṣā-''cāryā᳚-ntevā॒sinau | anyonyasmai᳚ druhyā॒tām | yo dru॒hyati | bhraśyate sva̭rgā-llo॒kāt | ityatu ma̭ṇḍalā॒ni | sūrya maṇḍalā᳚ nyākhyā॒yikāḥ | ata ūrdhvagṃsa̭nirva॒canāḥ || 19 ||
(ni॒jānṷkāṃ॒ - bhava̭ti - druhyā॒tā-mpañca̭ ca) (a. 6)
anuvākaṃ 7
ārogo bhrājaḥ paṭaraḥ̭ pata॒ṅgaḥ | svarṇaro jyotiṣīmāṋ. vibhā॒saḥ | te asmai sarve divamā̭tapa॒nti | ūrja-nduhānā anapasphura̭nta i॒ti || kaśya̭po-'ṣṭa॒maḥ | sa mahāmeru-nna̭ jahā॒ti | tasyai॒ṣā bhava̭ti || yatte॒ śilpa̭-ṅkaśyapa roca॒nāva̭t | i॒ndri॒yāva̭-tpuṣka॒la-ñci॒trabhā̭nu |
yasmi॒-nthsūryā॒ arpi̭tā-ssa॒pta sā॒kam || 20 ||
tasmi-nrājāna-madhiviśrayḙmami॒ti || te asmai sarve kaśyapā-jjyoti̭--rlabha॒nte | tānthsomaḥ kaśyapādadhi̭ nirdha॒mati | bhrastā karma kṛ̭divai॒vam ||
prāṇo jīvānīndriya̭ jīvā॒ni | sapta śīrṣa̭ṇyāḥ prā॒ṇāḥ |
sūryā i̭tyācā॒ryāḥ || apaśyamaha metān-thsapta sū᳚ryāni॒ti | pañcakarṇo̭ vāthsyā॒yanaḥ | saptakarṇa̭śca plā॒kṣiḥ || 21 ||
ānuśravika eva nau kaśya̭pa i॒ti | ubhaṷ veda॒yite |
na hi śekumiva mahāmḙru-ṅga॒ntum ||
apaśyamahameta-thsūryamaṇḍala-mpariva̭rtamā॒nam |
gā॒rgyaḥ prā̭ṇatrā॒taḥ | gacchanta ma̭hāme॒rum | eka̭ñcāja॒hatam || bhrājapaṭara pata̭ṅgā ni॒hane | tiṣṭhannā̭tapa॒nti | tasmā̭di॒ha taptri̭ tapāḥ || 22 ||
a॒mutre॒tare | tasmā̭di॒hā taptri̭ tapāḥ || teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti || sa॒pta sūryā॒ diva॒-manu॒ pravi̭ṣṭāḥ | tāna॒nveti̭ pa॒thibhi̭-rdakṣi॒ṇāvāṋ | te asmai sarve ghṛtamā̭tapa॒nti | ūrja-nduhānā anapasphura̭nta i॒ti ||
saptartvija-ssūryā i̭tyācā॒ryāḥ || teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti ||
sa॒pta diśo॒ nānā̭ sūryāḥ || 23 ||
sa॒pta hotā̭ra ṛ॒tvijaḥ̭ | devā ādityā̭ ye sa॒pta |
tebhi-ssomābhī rakṣa̭ṇa i॒ti || tada̭pyāmnā॒yaḥ | digbhrāja ṛtū᳚n karo॒ti || eta̭yaivā॒vṛtā ''sahasrasūryatāyā iti vai̭śampā॒yanaḥ || tasyai॒ṣā bhava̭ti ||
yaddyāva̭ indra te śa॒tagṃ śa॒ta-mbhūmīḥ᳚ | u॒ta syuḥ |
na tvā̭ vajrin-thsa॒hasra॒gṃ॒ sūryāḥ᳚ || 24 ||
anu na jātamaṣṭa roda̭sī i॒ti || nānā liṅgatvā-dṛtūnā-nnānā̭ sūrya॒tvam || aṣṭau tu vyavasi̭tā i॒ti || sūryamaṇḍalā-nyaṣṭā̭ta ū॒rdhvam ||
teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti || ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭kam | cakṣṷ-rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ | ā-'prā॒ dyāvā̭ pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣam |
sūrya ātmā jagatastasthṷṣaśce॒ti || 25 ||
(sā॒kaṃ - plā॒kṣi - staptri̭tapā॒ - nānā̭sūryāḥ॒ - sūryā॒ - +nava̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8
kvedamabhra̭-nnivi॒śate | kvāyagṃ̭ saṃva~thsa॒ro mi̭thaḥ | kvāhaḥ kveya-ndḙva rā॒trī | kva māsā ṛ̭tava॒-śśritāḥ || ardhamāsā̭ muhū॒rtāḥ | nimeṣāstṷṭibhiḥ॒ (nimeṣāstra̭ṭibhiḥ॒) saha | kvemā āpo ni̭viśa॒nte | ya॒dīto̭ yānti॒ sampra̭ti || kālā aphsu ni̭viśa॒nte | ā॒pa-ssūryḙ sa॒māhi̭tāḥ || 26 ||
abhrā᳚ṇya॒paḥ pra̭padya॒nte | vi॒dyuthsūryḙ sa॒māhi̭tā || anavarṇe i̭me bhū॒mī | i॒yañcā̭sau ca॒ roda̭sī || kigg svidatrānta̭rā bhū॒tam | ye॒neme vi̭dhṛte॒ ubhe |
vi॒ṣṇunā̭ vidhṛ̭te bhū॒mī | i॒ti va̭thsasya॒ veda̭nā ||
irā̭vatī dhenu॒matī॒ hi bhū॒tam | sū॒ya॒va॒sinī॒ manṷṣe daśa॒sye᳚ || 27 ||
vya̭ṣṭabhnā॒-droda̭sī॒ viṣṇa̭ve॒te | dā॒dhartha̭ pṛthi॒vī-ma॒bhito̭ ma॒yūkhaiḥ᳚ ||
kinta-dviṣṇo rbala̭mā॒huḥ | kā॒ dīptiḥ̭ ki-mpa॒rāya̭ṇam |
eko̭ ya॒ddhā-ra̭ya dde॒vaḥ | re॒jatī̭ roda॒sī ṷbhe || vātādviṣṇo-rba̭la mā॒huḥ | a॒kṣarā᳚-ddīpti॒ rucya̭te | tri॒padā॒ddhāra̭ya-dde॒vaḥ | yadviṣṇo̭reka॒-mutta̭mam || 28 ||
a॒gnayo̭ vāya̭vaścai॒va | e॒tada̭sya pa॒rāya̭ṇam || pṛcchāmi tvā pa̭ra-mmṛ॒tyum | a॒vama̭-mmaddhya॒mañca̭tum | lo॒kañca॒ puṇya̭pāpā॒nām |
e॒ta-tpṛ̭cchāmi॒ sampra̭ti || a॒mumā̭huḥ pa̭ra-mmṛ॒tyum | pa॒vamā̭na-ntu॒ maddhya̭mam | a॒gnire॒vāva̭mo mṛ॒tyuḥ | ca॒ndramā᳚-ścatu॒rucya̭te || 29 ||
a॒nā॒bho॒gāḥ pa̭ra-mmṛ॒tyum | pā॒pā-ssaṃ̭ya~nti॒ sarva̭dā | ābhogāstveva̭ saṃya~॒nti | ya॒tra pṷṇyakṛ॒to ja̭nāḥ || tato̭ ma॒ddhyama̭māya॒nti | ca॒tuma̭gniñca॒ sampra̭ti || pṛcchāmi tvā̭ pāpa॒kṛtaḥ | ya॒tra yā̭taya॒te ya̭maḥ | tvannasta--dbrahma̭-nprabrū॒hi | ya॒di ve᳚tthā-'sa॒to gṛ̭hān || 30 ||
ka॒śyapā̭ dudi̭tā-ssū॒ryāḥ | pā॒pānni̭rghnanti॒ sarva̭dā |
rodasyoranta̭-rdeśe॒ṣu | tatra nyasyantḙ vāsa॒vaiḥ ||
te 'śarīrāḥ pra̭padya॒nte |
ya॒thā 'pṷṇyasya॒ karma̭ṇaḥ | apā᳚ṇya॒pāda̭ keśā॒saḥ | ta॒tra tḙ-'yoni॒jā ja̭nāḥ || mṛtvā punarmṛtyu-mā̭padya॒nte | a॒dyamā̭nā-ssva॒karma̭bhiḥ || 31 ||
āśātikāḥ krima̭ya i॒va | tataḥ pūyantḙ vāsa॒vaiḥ ||
apai̭ta-mmṛ॒tyu-ñja̭yati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa khalvaivaṃ̭-vi~dbrā॒hmaṇaḥ | dī॒rghaśrṷttamo॒ bhava̭ti | kaśya̭pa॒syāti̭thi॒-ssiddhaga̭mana॒-ssiddhāga̭manaḥ ||
tasyai॒ṣā bhava̭ti || āyasmina᳚-thsa॒pta vā̭sa॒vāḥ |
roha̭nti pū॒rvyā̭ ruhaḥ̭ || 32 ||
ṛṣi̭rha dīrgha॒śrutta̭maḥ | indrasya gharmo ati̭thiri॒ti ||
kaśyapaḥ paśya̭ko bha॒vati | yathsarva-mparipaśyatī̭ti sau॒kṣmyāt || athāgnḙraṣṭapṷruṣa॒sya | tasyai॒ṣā bhava̭ti || agne॒ naya̭ su॒pathā̭ rā॒ye a॒smān |
viśvā̭ni deva va॒yunā̭ni vi॒dvān | yu॒yo॒ddhya̭sma-jjṷhurā॒ṇamenaḥ̭ | bhūyiṣṭhānte nama uktiṃ-vi~̭dheme॒ti || 33 ||
sa॒māhi̭tā - daśa॒syḙ - utta̭ma॒-mucya̭te-gṛhān-thsva॒karma̭bhiḥ-pū॒rvyā̭ ruha̭-i॒ti) (a. 8)
anuvākaṃ 9
agniśca jāta̭vedā॒śca | sahojā a̭jirā॒prabhuḥ | vaiśvānaro na̭ryāpā॒śca | pa॒ṅktirā̭dhāśca॒ sapta̭maḥ |
visarpe vāṣṭa̭mo-'gnī॒nām | ete-'ṣṭau vasavaḥ, kṣi̭tā i॒ti || yathartve-vāgne-rarcirvarṇa̭ viśe॒ṣāḥ |
nīlārciśca pītakā᳚rciśce॒ti || atha vāyo-rekādaśa-puruṣasyaikādaśa̭strīka॒sya ||
prabhrājamānā vya̭vadā॒tāḥ || 34 ||
yāśca vāsṷki vai॒dyutāḥ | rajatāḥ parṷṣā-śśyā॒māḥ |
kapilā a̭tilo॒hitāḥ | ūrdhvā avapa̭tantā॒śca | vaidyuta i̭tyekā॒daśa || nainaṃ-vai~dyuto̭ hina॒sti | ya ḙvaṃ-ve~॒da || sa hovāca vyāsaḥ pā̭rāśa॒ryaḥ |
vidyudvadhamevāha-mmṛtyumai᳚cchami॒ti ||
na tvakā̭magṃ ha॒nti || 35 ||
ya ḙvaṃ-ve~॒da || atha ga̭ndharva॒gaṇāḥ | svāna॒ bhrāṭ | aṅghā̭ri॒-rbambhā̭riḥ | hasta॒-ssuha̭staḥ | kṛśā̭nu-rvi॒śvāva̭suḥ | mūrdhanvān-thsū᳚ryava॒rcāḥ |
kṛtirityekādaśa ga̭ndharva॒gaṇāḥ || devāśca ma̭hāde॒vāḥ | raśmayaśca devā̭ gara॒giraḥ || 36 ||
naina-ṅgaro̭ hina॒sti | ya ḙvaṃ-ve~॒da || gau॒rī mi̭māya sali॒lāni॒ takṣa̭tī | eka̭padī dvi॒padī॒ sā catṷṣpadī | a॒ṣṭāpa̭dī॒ nava̭padī babhū॒vuṣī᳚ | sahasrākṣarā parame vyo̭manni॒ti || vāco̭ viśe॒ṣaṇam ||
atha nigada̭vyākhyā॒tāḥ | tānanukra̭miṣyā॒maḥ ||
va॒rāhavaḥ̭-svata॒pasaḥ || 37 ||
vi॒dyu-nma̭haso॒ dhūpa̭yaḥ | śvāpayo gṛhamedhā᳚ścetye॒te | ye॒ ceme-'śi̭mivi॒dviṣaḥ || parjanyā-ssapta pṛthivīmabhiva̭rṣa॒nti |
vṛṣṭi̭bhiri॒ti | etayaiva vibhakti vi̭parī॒tāḥ | sa॒ptabhi॒rvātai̭ rudī॒ritāḥ | amūṃ-lo~kā-nabhiva̭rṣa॒nti | teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti || sa॒mā॒na-me॒taduda̭kam || 38 ||
u॒ccaitya̭va॒ cāha̭bhiḥ | bhūmi̭-mpa॒rjanyā॒ jinva̭nti |
diva-ñjinvan-tyagna̭ya i॒ti || yadakṣa̭ra-mbhū॒takṛ̭tam |
viśvḙ devā u॒pāsa̭te | ma॒harṣi̭masya go॒ptāra᳚m | ja॒mada̭gni॒-makṷrvata || ja॒mada̭gni॒-rāpyā̭yate | chando̭bhi-ścaturutta॒raiḥ | rājña॒-ssoma̭sya tṛ॒ptāsaḥ̭ || 39 ||
brahma̭ṇā vī॒ryā̭vatā | śi॒vā naḥ̭ pra॒diśo॒ diśaḥ̭ || tacchaṃ॒yo~rā vṛ̭ṇīmahe | gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ | gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taye | daivī᳚ sva॒stira̭stu naḥ |
sva॒sti-rmānṷṣebhyaḥ | ū॒rdhva-ñji̭gātu bheṣa॒jam |
śanno̭ astu dvi॒pade᳚ | śañcatṷṣpade ||
somapā(3) asomapā(3) iti nigada̭vyākhyā॒tāḥ || 40 ||
(vya॒va॒dā॒tā - ha॒nti - ga̭ra॒gira - sta॒pasa - uda̭kaṃ - tṛptāsa॒ - śvatṷṣpada॒ eka̭-ñca) (a. 9)
anuvākaṃ 10
sa॒ha॒sra॒vṛdi̭ya-mbhū॒miḥ | pa॒raṃ-vyo~̭ma sa॒hasra̭vṛt | a॒śvinā̭ bhujyṷ̄ nāsa॒tyā | vi॒śvasya̭ jaga॒taspa̭tī || jāyā bhūmiḥ pa̭tirvyo॒ma | mi॒thuna̭ntā a॒turya̭thuḥ | putro bṛhaspa̭tī ru॒draḥ | sa॒ramā̭ iti̭ strīpu॒mam || śu॒kraṃ-vā~̭ma॒nyadya̭ja॒taṃ-vā~̭ma॒nyat | viṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭va sthaḥ || 41 ||
viśvā॒ hi mā॒yā ava̭tha-ssvadhāvantau | bha॒drā vā᳚-mpūṣaṇāvi॒ha rā॒tira̭stu || vāsā᳚tyau ci॒trau jaga̭to ni॒dhānau᳚ | dyāvā̭bhūmī ca॒rathaḥ̭ sa॒gṃ॒ sakhā̭yau |
tāva॒śvinā̭ rā॒sabhā᳚śvā॒ hava̭-mme | śu॒bha॒spa॒tī॒ ā॒gatagṃ̭ sū॒ryayā̭ sa॒ha || tyugro̭ ha bhu॒jyu-ma̭śvinoda me॒ghe | ra॒yinna kaści̭-nmamṛ॒vā~(2) avā̭hāḥ | tamṷ̄hathu-rnau॒bhirā᳚tma॒n-vatī̭bhiḥ |
a॒nta॒ri॒kṣa॒ pruḍbhi॒ra-po̭dakābhiḥ || 42 ||
ti॒sraḥ, kṣapa॒strirahā̭ 'ti॒vraja̭dbhiḥ | nāsa̭tyā bhu॒jyumṷ̄hathuḥ pata॒ṅgaiḥ | sa॒mu॒drasya॒ dhanva̭nnā॒rdrasya̭ pā॒re | tri॒bhī rathai᳚-śśa॒tapa̭dbhi॒-ṣṣaḍa̭śvaiḥ || sa॒vi॒tāraṃ॒-vi~ta̭nvantam | anṷbaddhnāti śāmba॒raḥ | āpapūrṣaṃ-ba̭raścai॒va |
sa॒vitā̭ 'repa॒so̭ 'bhavat || tyagṃ sutṛptaṃ-vi~̭ditvai॒va | ba॒huso̭ma gi॒raṃ-va~̭śī || 43 ||
anveti tugro va̭kriyā॒ntam | āyasūyān-thsoma̭tṛphsu॒ṣu ||
sa saṅgrāma-stamo᳚dyo-'tyo॒taḥ | vāco gāḥ pi̭pāti॒ tat |
sa tadgobhi-sstavā᳚ 'tyetya॒nye | ra॒kṣasā̭ 'nanvi॒tāśca̭ ye || a॒nveti॒ pari̭vṛttyā॒-'staḥ | e॒vame॒tau stho̭ aśvinā | te e॒te dyuḥ̭ pṛthi॒vyoḥ | aha̭raha॒-rgarbha̭ndadhāthe || 44 ||
tayo̭ re॒tau va॒thsā va̭horā॒tre | pṛ॒thi॒vyā ahaḥ̭ | di॒vo rātriḥ̭ | tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau | a॒gniścā̭-di॒tyaśca̭ | rā॒trerva॒thsaḥ | śve॒ta ā̭di॒tyaḥ | ahno॒-'gniḥ || 45 ||
tā॒mro a̭ru॒ṇaḥ | tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau | vṛ॒traśca̭ vaidyu॒taśca̭ | a॒gnervṛ॒traḥ | vai॒dyuta̭ ādi॒tyasya̭ |
tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau || 46 ||
u॒ṣmā ca̭ nīhā॒raśca̭ | vṛ॒trasyo॒ṣmā | vai॒dyu॒tasya̭ nīhā॒raḥ | tau tāve॒va prati̭padyete || seyagṃ rātrī̭ ga॒rbhiṇī̭ pu॒treṇa॒ saṃva~̭sati |
tasyā॒ vā e॒tadu॒lbaṇa᳚m | yadrātraṷ ra॒śmayaḥ̭ | yathā॒ gorga॒rbhiṇyā̭ u॒lbaṇa᳚m | e॒vame॒tasyā̭ u॒lbaṇa᳚m || prajayiṣṇuḥ prajayā ca paśubhi̭śca bha॒vati |
ya ḙvaṃ-ve~॒da | etamudyanta-mapiya̭ntañce॒ti | ādityaḥ puṇya̭sya va॒thsaḥ | atha pavi̭trāṅgi॒rasaḥ || 47 ||
(stho - 'po̭dakābhi--r vaśī - dadhāthe - a॒gni - stayo̭ re॒tau va॒thsau - bha॒vati ca॒tvāri̭ ca) (a. 10)
anuvākaṃ 11
pa॒vitra̭vantaḥ॒ pari॒vāja॒māsa̭te | pi॒taiṣā᳚-mpra॒tno a॒bhira̭kṣati vra॒tam | ma॒hassa̭mu॒draṃ-va~rṷṇa sti॒roda̭dhe | dhīrā̭ iccheku॒rdharṷṇeṣvā॒rabha᳚m ||
pa॒vitra̭-nte॒ vita̭ta॒-mbrahma̭ṇa॒spate᳚ | prabhu॒rgātrā̭ṇi॒ paryḙṣi vi॒śvataḥ̭ |
ata̭ptatanū॒-rna tadā॒mo a̭śnute | śṛ॒tāsa॒ idvaha̭n-ta॒sta-thsamā̭śata || bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nāmṛṣi॒rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m | śye॒no gṛdhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒-rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ pa॒vitra॒matyḙti॒ rebhanṋ || asa̭ta-ssa॒dye tata̭kṣuḥ || 48 ||
ṛṣa̭ya-ssa॒ptātri̭śca॒ yat | sarve-'trayo a̭gastya॒śca |
nakṣa̭trai॒-śśaṅkṛ̭to 'vasann || atha̭ savitu॒-śśyāvāśva॒syā 'varti̭kāmasya || a॒mī ya ṛkṣā॒ nihi̭tā sa u॒ccā | nakta॒-ndadṛ̭śre॒ kuha̭ci॒ddivḙyuḥ |
ada̭bdhāni॒ varṷṇasya vra॒tāni̭ | vi॒cā॒kaśa̭-cca॒ndramā॒ nakṣa̭trameti ||
ta-thsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyam | bhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi || 49 ||
dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t || tathsa̭vi॒tu-rvṛ̭ṇīmahe |
va॒ya-nde॒vasya॒ bhoja̭nam | śreṣṭhagṃ̭ sarva॒dhāta̭mam | tura॒-mbhaga̭sya dhīmahi ||
apā̭gūhata savitā॒ tṛbhīṋ | sarvā᳚-ndi॒vo andha̭saḥ |
nakta̭006ch;॒tānya̭bhava-ndṛ॒śe | asthya॒sthnā sambha̭viṣyāmaḥ || nāma॒ nāmai॒va nā॒ma me᳚ || 50 ||
napugṃsa̭ka॒-mpumā॒g॒strya̭smi | sthāva̭ro-'smyatha॒ jaṅga̭maḥ |
ya॒je-'yakṣi॒ yaṣṭā॒he ca̭ || mayā̭ bhū॒tānya̭yakṣata | pa॒śavo̭ mama̭ bhūtā॒ni | anūbandhyo 'smya̭haṃ-vi~॒bhuḥ || striyaḥ̭ sa॒tīḥ | tā ṷ me pu॒gṃ॒sa ā̭huḥ |
paśya̭dakṣa॒ṇvānna-vicḙtada॒ndhaḥ | ka॒viryaḥ pu॒tra-ssa i॒mā ci̭keta || 51 ||
yastā vi̭jā॒nā-thsa̭vi॒tuḥ pi॒tā-'sa̭t || a॒ndho maṇima̭vindat | tama̭naṅguli॒-rāva̭yat | a॒grī॒vaḥ pratya̭muñcat | tamaji̭hva a॒saśca̭ta ||
ūrdhvamūla-ma̭vākchā॒kham | vṛ॒kṣaṃ-yā~̭ veda॒ sampra̭ti | na sa jātu janaḥ̭ śradda॒ddhyāt | mṛ॒tyurmā̭ māra॒yādi̭tiḥ || hasitagṃ rudi̭taṅgī॒tam || 52 ||
vīṇā̭ paṇa va॒lāsi̭tam | mṛ॒tañjī॒vañca̭ yatki॒ñcit |
a॒ṅgāni̭ sneva॒ viddhi̭ tat || atṛ̭ṣya॒gg॒stṛṣya̭ dhyāyat | a॒smājjā॒tā mḙ mithū॒ caranṋ | putro nir-ṛtyā̭ vaide॒haḥ | a॒cetā̭ yaśca॒ ceta̭naḥ || sa॒ ta-mmaṇima̭vindat | so̭-'naṅguli॒rāva̭yat |
so॒-'grī॒vaḥ pratya̭muncat || 53 ||
so-'ji̭hvo a॒saśca̭ta || naitamṛṣiṃ-vi~ditvā naga̭ra-mpra॒viśet | ya̭di pra॒viśet | mi॒thau cari̭tvā pra॒viśet | tathsambhava̭sya vra॒tam || ā॒ tama̭gne ra॒thanti̭ṣṭha | ekā᳚śvameka॒ yoja̭nam | ekacakra̭-meka॒dhuram |
vā॒ta dhrā̭ji ga॒tiṃ-vi~̭bho || na॒ ri॒ṣyati̭ na vya॒thate || 54 ||
nā॒syākṣo̭ yātu॒ sajja̭ti | yacchvetā᳚-nrohi̭tāgścā॒gneḥ | ra॒the yṷktvā-'dhi॒tiṣṭha̭ti || ekayā ca daśabhiśca̭ svabhū॒te | dvābhyā miṣṭaye vigṃ̭śatyā॒ ca | tisṛbhiśca vahase trigṃ̭śatā॒ ca |
niyudbhi-rvāyaviha tā̭ vimu॒ñca || 55 ||
(tata̭kṣu--r dhīmahi - nā॒ma mḙ - ciketa - gī॒taṃ - pratya̭muñca-d- vya॒thate - +sa॒pta ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12
āta̭nuṣva॒ prata̭nuṣva | u॒ddhamādha̭ma॒ sandha̭ma | āditye candra̭varṇā॒nām | garbha॒ mā dhḙhi॒ yaḥ pumāṋ || i॒ta-ssi॒ktagṃ sūrya̭gatam |
ca॒ndrama̭se॒ rasa̭ṅkṛdhi |
vārāda-ñjana̭yā-gre॒-'gnim | ya eko̭ rudra॒ ucya̭te ||
a॒sa॒-ṅkhyā॒tā-ssa̭hasrā॒ṇi |
sma॒ryatḙ na ca॒ dṛśya̭te || 56 ||
e॒vame॒tanni̭bodhata || ā ma॒ndrai-ri̭ndra॒ hari̭bhiḥ | yā॒ hi ma॒yūra̭-romabhiḥ | mātvā kecinniye muri̭nna pā॒śinaḥ | da॒dha॒nveva॒ tā i̭hi || mā ma॒ndrai-ri̭ndra॒ hari̭bhiḥ | yā॒mi ma॒yūra̭ romabhiḥ | mā mā kecinniye muri̭nna pā॒śinaḥ | ni॒dha॒nveva॒ tā~(2) i̭mi ||
aṇubhiśca ma̭hadbhi॒śca || 57 ||
ni॒ghṛṣvai̭ rasa॒māyṷtaiḥ | kālair-haritva̭māpa॒nnaiḥ | indrāyā̭hi sa॒hasra̭ yuk || a॒gni-rvi॒bhrāṣṭi̭ vasanaḥ | vā॒yu-śśveta̭sikadru॒kaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ro vi̭ṣū॒ varṇaiḥ᳚ | nityā॒ste 'nuca̭rāsta॒va ||
subrahmaṇyogṃ subrahmaṇyogṃ sṷbrahma॒ṇyom |
indrāgaccha hariva āgaccha mḙdhāti॒theḥ | meṣa vṛṣaṇaśva̭sya me॒ne || 58 ||
gaurāvaskandinna-halyā̭yai jā॒ra | kauśika-brāhmaṇa gautama̭bruvā॒ṇa || a॒ru॒ṇāśvā̭ i॒hāga̭tāḥ | vasa̭vaḥ pṛthivi॒ kṣitaḥ̭ | a॒ṣṭau di॒gvāsa̭so॒ 'gnayaḥ̭ | agniśca jātavedā᳚ścetye॒te || tāmrāśvā᳚-stāmra॒rathāḥ | tāmravarṇā᳚ stathā॒-'sitāḥ | daṇḍahastāḥ᳚ khāda॒gdataḥ | ito rudrāḥ᳚ parā॒ṅgatāḥ || 59 ||
uktagg sthāna-mpramāṇañca̭ pura॒ ita || bṛha॒spati̭śca savi॒tā ca̭ | vi॒śvarṷ̄pai-ri॒hāga̭tām | rathḙnodaka॒vartma̭nā | a॒phsuṣā̭ iti॒ taddva̭yoḥ ||
ukto veṣo̭ vāsā॒gṃ॒si ca | kālāvayavānā-mitaḥ̭ pratī॒jyā | vāsātyā̭ itya॒śvinoḥ | ko-'ntarikṣe śabdaṅka̭rotī॒ti | vāsiṣṭho rauhiṇo mīmāgṃ̭sā-ñca॒kre | tasyai॒ṣā bhava̭ti ||
vā॒śreva̭ vi॒dyunmi̭māti va॒thsa-nna mā॒tā si̭ṣakti | yadḙṣāṃ-vṛ~॒ṣṭirasa̭rji || diti̭ || brahma̭ṇa u॒dara̭ṇamasi | brahma̭ṇa udī॒raṇa̭masi | brahma̭ṇa ā॒stara̭ṇamasi | brahma̭ṇa upa॒stara̭ṇamasi || 60 ||
(dṛśya̭te॒ - ca - me॒ne - pa̭rā॒-ṅgatā - śca॒kre ṣaṭ ca̭) (a. 12)
anuvākaṃ 13
a॒ṣṭayo̭nī-ma॒ṣṭapṷtrām | a॒ṣṭapa̭tnī-mi॒mā-mmahī᳚m | a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ |
na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat || a॒ṣṭayo᳚nya॒ṣṭa pṷtram | a॒ṣṭapa̭di॒da-ma॒ntari̭kṣam | a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ | na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat | a॒ṣṭayo̭nī-ma॒ṣṭapṷtrām | a॒ṣṭapa̭tnī-ma॒mūndiva᳚m || 61 ||
a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ |
na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat || su॒trāmā̭ṇa-mpṛthi॒vī-ndyāma̭ne॒hasagṃ̭ su॒śarmā̭ṇa॒ madi̭tigṃ su॒praṇī̭tim | daivī॒-nnāvagg̭ svari॒trāmanā̭gasa॒masra̭vantī॒mā rṷhemā sva॒staye᳚ || ma॒hīmū॒ṣuma॒hīmū॒ ṣu mā॒taragṃ̭ suvra॒tānā̭mṛ॒tasya॒ patnī॒mava̭se huvema | tu॒vi॒kṣa॒trāma॒jara̭ntīmurū॒cīgṃ su॒śarmā̭ṇa॒madi̭tigṃ su॒praṇī̭tim || adi̭ti॒rdyau-radi̭ti-ra॒ntari̭kṣam |
adi̭ti rmā॒tā sa pi॒tā sa pu॒traḥ | viśvḙ de॒vā adi̭tiḥ॒ pañca॒ janāḥ᳚ | adi̭ti-rjā॒ta-madi̭ti॒-rjani̭tvam || a॒ṣṭau pu॒trāso॒ adi̭teḥ | ye jā॒tā sta॒nvaḥ̭ pari̭ | de॒vā~ (2) upa̭prai-thsa॒ptabhiḥ̭ || 62 ||
pa॒rā॒ mā॒rtā॒ṇḍamāsya̭t || sa॒ptabhiḥ̭ pu॒trai-radi̭tiḥ | upa॒ prai-tpū॒rvyaṃ̭-yu~ga᳚m | pra॒jāyai̭ mṛ॒tyave ta̭t | pa॒rā॒ mā॒rtā॒ṇḍa-mābha̭ra॒diti̭ || tānanukra̭miṣyā॒maḥ || mi॒traśca॒ varṷṇaśca | dhā॒tā cā᳚rya॒mā ca̭ | agṃśa̭śca॒ bhaga̭śca | indraśca vivasvāg̭ścetye॒te || hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-ssama̭varta॒tāgrḙ bhū॒tasya̭ jā॒taḥ pati॒reka̭ āsīt | sa dā̭dhāra pṛthi॒vī-ndyā mu॒temā-ṅkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || ha॒gṃ॒sa-śśṷci॒ṣa-dvasṷrantarikṣa॒-saddhotā̭ vedi॒ṣadati̭thi rduroṇa॒sat | nṛ॒ṣa-dva̭ra॒sadṛ̭ta॒sa-dvyo̭ma॒sada॒bjā go॒jā ṛ̭ta॒jā a̭dri॒jā ṛ॒taṃ-bṛ॒hat ||
brahma̭ jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒dvi sī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ | sa bu॒dhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒masa̭taśca॒ vivaḥ̭ || taditpa॒da-nna vici̭keta vi॒dvān | yanmṛ॒taḥ puna̭ra॒pyeti̭ jī॒vān | tri॒vṛdya-dbhuva̭nasya ratha॒vṛt | jī॒vo garbho॒ na mṛ॒ta-ssa jī̭vāt || miti̭ ||
ga॒rbhaḥ prā̭jāpa॒tyaḥ | atha॒ purṷṣa-ssa॒ptapurṷṣaḥ || 63 ||
(a॒mū-ndivagṃ̭ - sa॒ptabhi̭ - re॒te ca॒tvāri̭ ca) (a. 13)
anuvākaṃ 14
[ ya॒thā॒sthā॒na-ṅga̭rbhi॒ṇyaḥ̭ ]
yo-'saṷ ta॒pannu॒deti̭ | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇānā॒dāyo॒deti̭ | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇānā॒dāyoda̭gāḥ ||
a॒sau yo᳚ 'sta॒meti̭ | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇānā॒dāyā॒stameti̭ | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇānā॒dāyā sta̭ṅgāḥ ||
a॒sau ya ā॒pūrya̭ti | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai rā॒pūrya̭ti || 64 ||
mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇai-rā॒pūri̭ṣṭhāḥ || a॒sau yo̭-'pa॒kṣīya̭ti | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭kṣīyati | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇai-rapa̭kṣeṣṭhāḥ || a॒mūni॒ nakṣa̭trāṇi | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca |
mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām |
mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata || 65 ||
i॒me māsā᳚-ścārdhamā॒sāśca̭ |
sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām |
mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata | i॒ma ṛ॒tavaḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca |
mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām |
mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata || a॒yagṃ saṃ̭va~thsa॒raḥ |
sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca || 66 ||
mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa ||
i॒damahaḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca |
mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa |
i॒yagṃ rātriḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca |
mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa ||
au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ || etadvo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 67 ||
(prā॒ṇairā॒pūrya̭ti॒-mothsṛ̭pata॒-cothsa̭rpati ca॒ - mothsṛ̭pa॒ dve ca̭) (a. 14)
(yosau॒ ṣoḍa̭śā॒mūni॒ dvāda̭śā॒ya-ñcatṷrdaśa)
(u॒detya̭sta॒metyā॒pūrya̭tyapa॒kṣīya̭tya॒mūni॒ nakṣa̭trāṇī॒ me māsā̭ i॒ma ṛ॒tavo॒-'yagṃ saṃ̭va~thsa॒ra i॒damaha̭ri॒yagṃ rātri॒rdaśa̭)
anuvākaṃ 15
athādityasyāṣṭa pṷruṣa॒sya ||
vasūnā mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ||
rudrāṇā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ||
ādityānā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || satāgṃ̭satyā॒nām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || abhidhūnvatā̭-mabhi॒ghnatām | vātava̭tā-mma॒rutām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ||
ṛbhūṇā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ||
viśveṣā᳚-ndevā॒nām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || saṃva~thsara̭sya sa॒vituḥ | ādityasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni || au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |
raśmayo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 68 ||
(ṛbhūṇāmādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ṣaṭca̭) (a. 15)
anuvākaṃ 16
ārogasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | bhrājasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | paṭarasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | pataṅgasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
svarṇarasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
jyotiṣīmatasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vibhāsasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
kaśyapasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | āpo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 69 ||
(ārogasya daśa̭) (a. 16)
anuvākaṃ 17
atha vāyo-rekādaśa-puruṣasyaikādaśa̭-strīka॒sya ||
prabhrājamānānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vyavadātānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vāsukivaidyutānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
rajatānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
paruṣāṇāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
śyāmānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
kapilānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
atilohitānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
ūrdhvānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || 70 ||
avapatantānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vaidyutānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
prabhrājamānīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vyavadātīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vāsukivaidyutīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
rajatānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
paruṣāṇāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
śyāmānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
kapilānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
atilohitīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
ūrdhvānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
avapatantīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vaidyutīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |
rūpāṇi vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 71 ||
(ūrdhvānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ - nyatilohitīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni pañca̭ ca) (a. 17)
anuvākaṃ 18
athāgnḙraṣṭa pṷruṣa॒sya || agneḥ pūrva-diśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
jātavedasa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
sahojaso dakṣiṇa-diśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
ajirāprabhava upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
vaiśvānarasyāparadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
naryāpasa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
paṅktirādhasa udagdiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
visarpiṇa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |
au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭( ) | diśo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 72 ||
(sva̭reka̭-ñca) (a. 18)
(eta-draśmaya āpo rūpāṇi diśaḥ pañca̭)
anuvākaṃ 19
dakṣiṇapūrva-syāndiśi visa̭rpī na॒rakaḥ | tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi ||
dakṣiṇā-parasyā-ndiśya visa̭rpī na॒rakaḥ |
tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi ||
uttara-pūrvasyā-ndiśi viṣā̭dī na॒rakaḥ |
tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi ||
uttarā-parasyā-ndiśya viṣā̭dī na॒rakaḥ |
tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi ||
āyasmin᳚ thsa॒ptavā̭sa॒vā stiṣṭha̭nti svā॒ruho̭ yathā | ṛṣi̭rha dīrgha॒śrutta̭ma॒ indra̭sya gha॒rmo ati̭thiḥ || i॒ndri॒yāṇi̭ śatakrato॒ yā te॒ janḙṣu pa॒ñcasṷ | indra॒ tāni̭ ta॒ ā vṛ̭ṇe || vitye॒te || 73 ||
(dakṣiṇapūrvasyā-nnava̭) (a. 19)
anuvākaṃ 20
i॒ndra॒ gho॒ṣā vo॒ vasṷbhiḥ pu॒rastā॒-dupa̭dadhatām |
mano̭javaso vaḥ pi॒tṛbhi̭-rdakṣiṇa॒ta upa̭dadhatām |
pracḙtā vo ru॒draiḥ pa॒ścā-dupa̭dadhatām |
vi॒śvaka̭rmā va ādi॒tyai-rṷttara॒ta upa̭dadhatām |
tvaṣṭā̭ vo rū॒pai-ru॒pari̭ṣṭā॒-dupa̭dadhatām | sañjñānaṃ-vaḥ ~pa̭ścādi॒ti || ā॒di॒tya-ssarvo॒-'gniḥ pṛ̭thi॒vyām | vā॒yura॒ntari̭kṣe | sūryo̭ di॒vi |
ca॒ndramā̭ di॒kṣu | nakṣa̭trāṇi॒ svalo॒ke || e॒vā hyḙva | e॒vā hya̭gne | e॒vā hi vā̭yo | e॒vā hī᳚ndra | e॒vā hi pṷ̄ṣann | e॒vā hi dḙvāḥ || 74 ||
di॒kṣu sa॒pta ca̭) (a. 20)
anuvākaṃ 21
āpa̭māpāma॒pa-ssarvāḥ᳚ | a॒smā-da॒smādi॒to-'mutaḥ̭ |
a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca | sa॒ha sa̭ñcaska॒rardhi̭yā ||
vā॒yvaśvā̭ raśmi॒ pata̭yaḥ | marī᳚cyātmāno॒ adrṷhaḥ |
de॒vī rbhṷvana॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒ttvāya̭ me suta ||
mahānāmnī-rma̭hāmā॒nāḥ | ma॒ha॒so ma̭hasa॒ssvaḥ̭ || 75 ||
de॒vīḥ pa̭rjanya॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒ttvāya̭ me suta ||
a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā rakṣaḥ̭ | a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā ragha᳚m | apā᳚ghrā॒mapa̭ cā॒varti᳚m | apa̭ de॒vīri॒to hi̭ta ||
vajra̭-nde॒vīrajī̭tāgśca | bhuva̭na-ndeva॒ sūva̭rīḥ | ā॒di॒tyānadi̭ti-nde॒vīm | yoni̭nordhva-mu॒dīṣa̭ta || 76 ||
bha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ |
bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ |
sthi॒rairaṅgai᳚ stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ |
vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ ||
sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu || ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca | ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ( ) | pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi | sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sam || śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ || su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | māte॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 77 ||
(sva̭ - ru॒dīṣa̭ta॒ - vāta̭raśa॒nā-ṣṣaṭca̭) (a. 21)
anuvākaṃ 22
yo̭-'pā-mpuṣpaṃ॒-ve~da̭ | puṣpa̭vā-npra॒jāvā᳚-npaśu॒mā-nbha̭vati | ca॒ndramā॒ vā a॒pā-mpuṣpa᳚m | puṣpa̭vā-npra॒jāvā᳚-npaśu॒mā-nbha̭vati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | a॒gnirvā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo᳚-'gnerā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ || 78 ||
ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vā a॒gnerā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati |
vā॒yurvā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati |
yo vā॒yorā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati || 79 ||
āpo॒ vai vā॒yorā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | a॒sau vai tapa̭nna॒pā-mā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo̭-'muṣya॒-tapa̭ta ā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒vā a॒muṣya॒-tapa̭ta ā॒yata̭nam || 80 ||
ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | ca॒ndramā॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati |
yaśca॒ndrama̭sa ā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai ca॒ndrama̭sa ā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati || 81 ||
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | nakṣa̭trāṇi॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo nakṣa̭trāṇā-mā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai nakṣa̭trāṇā-mā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 82 ||
yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | pa॒rjanyo॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati |
yaḥ pa॒rjanya̭-syā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ |
ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai pa॒rjanya̭-syā॒yata̭nam |
ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ || 83 ||
ā॒yata̭navā-nbhavati | saṃ॒va~॒thsa॒ro vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya-ssaṃ̭va~thsa॒ra-syā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ |
ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai saṃ̭va~thsa॒ra-syā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ ||
yo᳚-'phsu nāva॒-mprati̭ṣṭhitāṃ॒-ve~da̭ | pratye॒va ti̭ṣṭhati || 84 ||
i॒me vai lo॒kā a॒phsu prati̭ṣṭhitāḥ | tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā ||
a॒pāgṃ rasa॒muda̭yagṃsann | sūryḙ śu॒kragṃ sa॒mābhṛ̭tam | a॒pāgṃ rasa̭sya॒ yo rasaḥ̭ | taṃ-vo~̭ gṛhṇā-myutta॒mamiti̭ || i॒me vai lo॒kā a॒pāgṃ rasaḥ̭ | tḙ-'muṣmi̭-nnādi॒tye sa॒mābha̭tāḥ ||
jā॒nu॒da॒ghnī-mṷttara-ve॒dīṅkhā॒tvā | a॒pā-mpṷ̄rayi॒tvā gṷlphada॒ghnam || 85 ||
puṣkaraparṇaiḥ puṣkaradaṇḍaiḥ puṣkaraiśca̭ saggstī॒rya | tasmi̭n vihā॒yase | a॒gni-mpra॒ṇīyo̭pa-samā॒dhāya̭ || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
kasmā᳚-tpraṇī॒te-'ya-ma॒gniścī॒yate᳚ | sāḥ pra̭ṇī॒te-'yama॒phsu hyaya̭ñcī॒yate᳚ |
a॒sau bhuva̭ne॒-'pya-nā̭hitāgni-re॒tāḥ |
tama॒bhita̭ e॒tā a॒bhīṣṭa̭kā॒ upa̭dadhāti ||
a॒gni॒ho॒tre da̭rśapūrṇa-mā॒sayoḥ᳚ |
pa॒śu॒ba॒ndhe cā̭turmā॒syeṣṷ || 86 ||
atho̭ āhuḥ | sarvḙṣu yajñakra॒tuṣviti̭ ||
e॒taddha̭ sma॒ vā ā̭hu-śśaṇḍi॒lāḥ | kama॒gniñci̭nute || sa॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ |
saṃ॒va~॒thsa॒ra-mpra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute | sā॒vi॒tra-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | a॒mumā̭di॒tya-mpra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute || 87 ||
nā॒ci॒ke॒ta-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | prā॒ṇā-npra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute | cā॒tu॒r॒ho॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | brahma̭ pra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute |
vai॒śva॒sṛ॒ja-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | śarī̭ra-mpra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute |
u॒pā॒nu॒vā॒kya̭mā॒śu-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ || 88 ||
i॒mān ~lo॒kā-npra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute |
i॒mamā̭ruṇa-ketuka-ma॒gniñci̭nvā॒na iti̭ | ya e॒vāsau |
i॒taścā॒-muta̭ścā-vyatīpā॒tī | tamiti̭ || yo᳚-'gnermi̭thū॒yā veda̭ | mi॒thu॒na॒vā-nbha̭vati | āpo॒ vā a॒gnermi̭thū॒yāḥ |
mi॒thu॒na॒vā-nbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 89 ||
(veda̭ - bhava - tyā॒yata̭naṃ - bhavati॒ - veda॒ - veda̭ - tiṣṭhati - gulphada॒ghnaṃ - cā̭turmā॒sye - ṣva॒mumā̭di॒tya-mpra॒tyakṣḙṇa॒ kama॒gni-ñci̭nuta - upānuvā॒kya̭mā॒śuma॒gni-ñci̭nvā॒no - mi̭thū॒yā mi̭thuna॒vā-nbha̭va॒tyeka̭-ñca) (a. 22)
(puṣpa̭ma॒gnirvā॒yura॒sau vai tapa̭ñca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi pa॒rjanyaḥ̭ saṃva~thsa॒ro yo᳚-'phsu nāva̭me॒taddha̭ sma॒ vai sa̭tri॒yagṃ saṃ̭va~thsa॒ragṃ sā̭vi॒trama॒mu-nnā̭cike॒ta-mprā॒ṇāgścā̭turhotri॒ya-mbrahma̭ vaiśvasṛ॒jagṃ śarī̭ramupānuvā॒kya̭mā॒śumi॒mān ~lo॒kāni॒mamā̭ruṇaketukaṃ॒-ya~ e॒vāsau)
anuvākaṃ 23
āpo॒ vā i॒damā̭san-thsali॒lame॒va |
sa pra॒jāpa̭ti॒rekaḥ̭ puṣkarapa॒rṇe sama̭bhavat |
tasyānta॒-rmana̭si kāma॒-ssama̭vartata | i॒dagṃ sṛ̭jeya॒miti̭ | tasmā॒dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti | tadvā॒cā va̭dati |
tatkarma̭ṇā karoti | tade॒ṣā 'bhyanū᳚ktā || kāma॒stadagre॒ sama̭varta॒tādhi̭ | mana̭so॒ retaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~dāsī᳚t || 90 ||
sa॒to bandhu॒masa̭ti॒ nira̭vindann | hṛ॒di pra॒tīṣyā̭ ka॒vayo̭ manī॒ṣeti̭ || upai̭na॒ntadupa̭namati | ya-tkā̭mo॒ bhava̭ti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || sa tapo̭-'tapyata |
sa tapa̭sta॒ptvā | śarī̭ramadhūnuta | tasya॒ ya-nmā॒gṃ॒samāsī᳚t | tato̭-'ru॒ṇāḥ ke॒tavo॒ vāta̭raśa॒nā ṛṣa̭ya॒ uda̭tiṣṭhann || 91 ||
ye nakhāḥ᳚ | te vai̭khāna॒sāḥ | ye vālāḥ᳚ | te vā̭lakhi॒lyāḥ | yo rasaḥ̭ | so̭-'pām || a॒nta॒ra॒taḥ kū॒rma-mbhū॒tagṃ sarpa̭ntam | tama̭bravīt | mama॒ vai tvaṃ-mā॒gṃ॒sā | sama̭bhūt || 92 ||
netya̭bravīt | pūrva̭me॒vāha-mi॒hāsa॒miti̭ | tatpurṷṣasya puruṣa॒tvam | sa sa॒hasra̭śīrṣā॒ purṷṣaḥ | sa॒ha॒srā॒kṣa-ssa॒hasra̭pāt | bhū॒tvoda̭tiṣṭhat | tama̭bravīt | tvaṃ-vai~ pūrvagṃ̭ sama̭bhūḥ |
tvami॒da-mpūrvaḥ̭ kuru॒ṣveti̭ || sa i॒ta ā॒dāyāpaḥ̭ || 93 ||
a॒ñja॒linā̭ pu॒rastā̭-du॒pāda̭dhāt | e॒vā hye॒veti̭ |
tata̭ ādi॒tya uda̭tiṣṭhat | sā prācī॒ dik ||
athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tu-rda̭kṣiṇa॒ta u॒pāda̭dhāt | e॒vā hyagna॒ iti̭ | tato॒ vā a॒gniruda̭tiṣṭhat | sā da̭kṣi॒ṇā dik | athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tuḥ pa॒ścādu॒pāda̭dhāt |
e॒vā hi vāyo॒ iti̭ || 94 ||
tato̭ vā॒yuruda̭tiṣṭhat | sā pra॒tīcī॒ dik |
athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tu-rṷttara॒ta u॒pāda̭dhāt | e॒vā hīndreti̭ |
tato॒ vā indra॒ uda̭tiṣṭhat | sodī̭cī॒ dik |
athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tu-rmaddhya̭ u॒pāda̭dhāt | e॒vā hi pūṣa॒nniti̭ | tato॒ vai pū॒ṣoda̭tiṣṭhat | seyandik || 95 ||
athā̭ru॒ṇaḥ ke॒turu॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhāt | e॒vā hi devā॒ iti̭ | tato̭ deva manu॒ṣyāḥ pi॒taraḥ̭ | ga॒ndha॒rvā॒-phsa॒rasa॒ ścoda̭-tiṣṭhann |
sordhvā dik || yā vi॒pruṣo̭ vi॒parā̭patann |
tābhyo-'sṷrā॒ rakṣāgṃ̭si piśā॒cāśco-da̭tiṣṭhann | tasmā॒tte parā̭bhavann | vi॒pruḍbhyo॒ hi te sama̭bhavann || tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || 96 ||
āpo̭ ha॒ ya-dbṛ̭ha॒tī-rgarbha॒māyanṋ | dakṣa॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntī-ssvaya॒mbhum | tata̭ i॒me-'ddhya-sṛ̭jyanta॒ sargāḥ᳚ | adbhyo॒ vā i॒dagṃ sama̭bhūt |
tasmā̭di॒dagṃ sarva॒-mbrahma̭ svaya॒bhvinti̭ ||
tasmā̭di॒dagṃ sarva॒gṃ॒ śithi̭la-mi॒vā dhruva̭-mivābhavat || pra॒jāpa̭ti॒-rvāva tat | ā॒tmanā॒-''tmānaṃ̭-vi~॒dhāya̭ |
tade॒vānu॒ prāvi̭śat || tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || 97 ||
vi॒dhāya̭ lo॒kān. vi॒dhāya̭ bhū॒tāni̭ | vi॒dhāya॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo॒ diśa̭śca | pra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | ā॒tmanā॒-''tmā-na̭ma॒bhi-saṃvi~̭ve॒śeti̭ ||
sarva̭me॒vedamā॒ptvā | sarva̭-mava॒ruddhya̭ | tade॒vānu॒ pravi̭śati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 98 ||
(āsī̭ - datiṣṭhan - nabhū॒ - dapo॒ - vāyo॒ iti - seya-ndiga॒ - bhyanū᳚ktā॒ - 'bhyanū᳚ktā॒ -+-'ṣṭau ca̭) (a. 23)
anuvākaṃ 24
catṷṣṭayya॒ āpo̭ gṛhṇāti | ca॒tvāri॒ vā a॒pāgṃ rū॒pāṇi̭ | megho̭ vi॒dyut | sta॒na॒yi॒tnu-rvṛ॒ṣṭiḥ | tānye॒vā va̭rundhe || ā॒tapa̭ti॒ varṣyā̭ gṛhṇāti |
tāḥ pu॒rastā॒-dupa̭dadhāti | e॒tā vai bra̭hmavarca॒syā āpaḥ̭ | mu॒kha॒ta e॒va bra̭hmavarca॒sa-mava̭rundhe |
tasmā᳚-nmukha॒to bra̭hmavarca॒sita̭raḥ || 99 ||
kūpyā̭ gṛhṇāti | tā da̭kṣiṇa॒ta upa̭dadhāti | e॒tā vai tḙja॒svinī॒rāpaḥ̭ | teja̭ e॒vāsya̭ dakṣiṇa॒to da̭dhāti | tasmā॒-ddakṣi॒ṇordha̭ 'steja॒svita̭raḥ ||
sthā॒va॒rā gṛ̭hṇāti | tāḥ pa॒ścādupa̭dadhāti | prati̭ṣṭhitā॒ vai sthā̭va॒rāḥ |
pa॒ścāde॒va prati̭tiṣṭhati || vaha̭ntī-rgṛhṇāti || 100 ||
tā ṷttara॒ta upa̭dadhāti | oja̭sā॒ vā e॒tā vaha̭ntīri॒vo-dga̭tīri॒va ākūja̭tīri॒va dhāva̭ntīḥ | oja̭ e॒vāsyo᳚ttara॒to da̭dhāti | tasmā॒dutta॒ro-'ddha̭ oja॒svita̭raḥ || sa॒bhāṃ॒ryā gṛ̭hṇāti |
tā maddhya॒ upa̭dadhāti | i॒yaṃ-vai~ sa̭bhāṃ॒ryāḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || pa॒lva॒lyā gṛ̭hṇāti | tā u॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhāti || 101 ||
a॒sau vai pa̭lva॒lyāḥ | a॒muṣyā̭me॒va prati̭tiṣṭhati || di॒kṣūpa̭dadhāti | di॒kṣu vā āpaḥ̭ | annaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒dbhyo vā anna̭ñjāyate | yade॒vādbhyo-'nna॒-ñjāya̭te | tadava̭rundhe || taṃ-vā~ e॒tama̭ru॒ṇāḥ ke॒tavo॒ vāta̭raśa॒nā ṛṣa̭yo-'cinvann | tasmā̭-dāruṇa ke॒tukaḥ̭ || tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca | ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ |
pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi | sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sa॒miti̭ || śa॒taśa̭ścai॒va 'sa॒hasra̭śaśca॒ prati̭tiṣṭhati | ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te |
ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 102 ||
(bra॒hma॒va॒rca॒sita̭ro॒ - vaha̭ntī-rgṛhṇāti॒ - tā u॒pari̭ṣṭādu॒pāda̭dhā - tyāruṇake॒tuko॒-'ṣṭau ca̭) (a. 24)
anuvākaṃ 25
jā॒nu॒da॒ghnī-mṷttarave॒dīṅkhā॒tvā | a॒pā-mpṷ̄rayati | a॒pāgṃ sa̭rva॒tvāya̭ | pu॒ṣka॒ra॒pa॒rṇagṃ ru॒kma-mpurṷṣa॒-mityupa̭dadhāti | tapo॒ vai pṷṣkarapa॒rṇam |
sa॒tyagṃ ru॒kmaḥ | a॒mṛta॒-mpurṷṣaḥ | e॒tāva॒dvā vā᳚sti | yāva̭de॒tat | yāva̭de॒vāsti̭ || 103 ||
tadava̭rundhe || kū॒rmamupa̭dadhāti | a॒pāme॒va medha॒mava̭rundhe | atho᳚ sva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || āpa̭māpāma॒pa-ssarvāḥ᳚ |
a॒smāda॒smā di॒to-'mutaḥ̭ | a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca |
sa॒ha sa̭ñcaska॒rardhi̭yā॒ iti̭ | vā॒yvaśvā̭ raśmi॒pata̭yaḥ | marī᳚cyātmāno॒ adrṷhaḥ | de॒vī-rbhṷvana॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒tvāya̭ me suta || lo॒ka-mpṛ̭ṇacchi॒dra-mpṛ̭ṇa || 104 ||
yāsti॒sraḥ pa̭rama॒jāḥ || ) (śort an-dlongfòraṃ are the samè i-nti̭ || pañca॒ cita̭ya॒ upa̭dadhāti | pāṅkta॒-'gniḥ | yāvā̭ne॒vāgniḥ | tañci̭nute ||
lo॒ka-mpṛ̭ṇayā dvi॒tīyā॒-mupa̭dadhāti |
pañca̭padā॒ vai vi॒rāṭ | tasyā॒ vā i॒ya-mpādaḥ̭ | a॒ntari̭kṣa॒-mpādaḥ̭ | dyauḥ pādaḥ̭ | diśaḥ॒ pādaḥ̭ | pa॒rora̭jāḥ॒ pādaḥ̭ || vi॒rājye॒va prati̭tiṣṭhati |
ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 105 ||
(asti̭ - pṛṇā॒ - ntari̭kṣa॒-mpāda॒-ṣṣaṭca̭) (a. 25)
anuvākaṃ 26
a॒gni-mpra॒ṇīyo̭pa-samā॒dhāya̭ | tama॒bhita̭ e॒tā a॒bhīṣṭa̭kā॒ upa̭dadhāti | a॒gni॒ho॒tre da̭rśapūrṇa-mā॒sayoḥ᳚ | pa॒śu॒ba॒ndhe cā̭turmā॒syeṣṷ |
atho̭ āhuḥ | sarvḙṣu yajñakra॒tuṣviti̭ ||
atha̭ hasmā hāru॒ṇa-ssvā̭ya॒mbhuvaḥ̭ |
sā॒vi॒tra-ssarvo॒-'gni-rityana̭nuṣaṅga-mmanyāmahe |
nānā॒ vā e॒teṣāṃ᳚-vī~॒ryā̭ṇi || kama॒gniñci̭nute || 106 ||
sa॒tri॒ya ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute |
sā॒vi॒tra ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | nā॒ci॒ke॒ta ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute |
cā॒tu॒r॒ ho॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute |
vai॒śva॒sṛ॒ja ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute || 107 ||
u॒pā॒nu॒vā॒kya̭-mā॒śu ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | i॒mamā̭ruṇa-ketuka ma॒gniñci̭nvā॒na iti̭ || vṛṣā॒ vā a॒gniḥ | vṛṣā̭ṇau॒ saggsphā̭layet | ha॒nyetā᳚sya ya॒jñaḥ | tasmā॒nnānu॒ṣajyaḥ̭ ||
sotta̭rave॒diṣṷ kra॒tuṣṷ cinvīta | u॒tta॒ra॒ve॒dyāg hya̭gniścī॒yate᳚ || pra॒jākā̭maścinvīta || 108 ||
prā॒jā॒pa॒tyo vā e॒ṣo᳚-'gniḥ | prā॒jā॒pa॒tyāḥ pra॒jāḥ | pra॒jāvā᳚-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || pa॒śukā̭maścinvīta | sa॒ñjñānaṃ॒-vā~ e॒ta-tpa̭śū॒nām | yadāpaḥ̭ |
pa॒śū॒nāme॒va sa॒jñānne॒ 'gniñci̭nute | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 109 ||
vṛṣṭi̭kāmaścinvīta | āpo॒ vai vṛṣṭiḥ̭ | pa॒rjanyo॒ varṣṷko bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || ā॒ma॒yā॒vī ci̭nvīta | āpo॒ vai bhḙṣa॒jam | bhe॒ṣa॒ja-me॒vāsmai̭ karoti | sarva॒māyṷreti || a॒bhi॒caragg̭ ścinvīta | vajro॒ vā āpaḥ̭ || 110 ||
vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ॒ praha̭rati | stṛ॒ṇu॒ta ḙnam || teja̭skāmo॒ yaśa̭skāmaḥ |
bra॒hma॒va॒rca॒sakā̭ma-ssva॒rgakā̭maścinvīta | e॒tā va॒dvā vā᳚sti | yāva̭de॒tat | yāva̭de॒vāsti̭ | tadava̭rundhe || tasyai॒ tadvra॒tam | varṣa̭ti॒ na dhā̭vet || 111 ||
a॒mṛtaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒mṛta॒syā-na̭ntarityai ||
nāphsu-mūtra̭purī॒ṣaṅkṷryāt | na niṣṭhī̭vet | na vi॒vasa̭na-ssnāyāt | guhyo॒ vā e॒ṣo᳚-'gniḥ |
e॒tasyā॒gne rana̭ti dāhāya || na pṷṣkarapa॒rṇāni॒ hira̭ṇyaṃ॒-vā~-'dhi॒tiṣṭhe᳚t | e॒tasyā॒gne-rana̭bhyārohāya || na kūrma॒syāśñī̭yāt |
noda॒kasyā॒-ghātṷkā॒nyena̭-moda॒kāni̭ bhavanti | a॒ghātṷkā॒ āpaḥ̭ | ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 112 ||
(ci॒nu॒te॒ - ci॒nu॒te॒ - pra॒jākā̭maścinvīta॒ - ya e॒vaṃ-ve~dā - po̭ - dhāve॒ - daśñī̭yācca॒tvāri̭ ca) (a. 26)
anuvākaṃ 27
i॒mā nṷka॒-mbhuva̭nā sīṣadhema | indra̭śca॒ viśvḙca de॒vāḥ || ya॒jñañca̭ nasta॒nvañca̭ pra॒jāñca̭ | ā॒di॒tyairindaḥ̭ sa॒ha sī̭ṣadhātu ||
ā॒di॒tyairindra॒-ssaga̭ṇo-ma॒rudbhiḥ̭ | a॒smāka̭-mbhūtvavi॒tā ta॒nūnā᳚m || āpla̭vasva॒ prapla̭vasva | ā॒ṇḍī bha̭va ja॒ mā mu॒huḥ | sukhādīnduḥ̭ khani॒dhanām | prati̭muñcasva॒ svā-mpu॒ram || 113 ||
marī̭caya-ssvāyambhu॒vāḥ | ye śa̭rī॒rāṇya̭ kalpayann |
te tḙ de॒haṅka̭lpayantu | mā ca̭ te॒ khyā sma̭ tīriṣat || utti̭ṣṭhata॒ mā sva̭pta | a॒gni-mi̭cchaddhva॒-mbhāra̭tāḥ | rājña॒-ssoma̭sya tṛ॒ptāsaḥ̭ | sūryḙṇa sa॒yujo̭ṣasaḥ || yuvā̭ su॒vāsāḥ॒ pari̭vīta॒ āgā᳚t | sa u॒ śreyā᳚-nbhavati॒ jāya̭mānaḥ | ta-ndhīrā̭saḥ ka॒vaya॒ unna̭yanti | svā॒dhiyo॒ mana̭sā deva॒yantaḥ̭ ||
a॒ṣṭāca̭krā॒ nava̭dvārā || 114 ||
de॒vānā॒-mpūra̭yo॒ddhyā | tasyāgṃ̭ hiraṇma̭yaḥ ko॒śaḥ | sva॒rgo lo॒ko jyoti॒ṣā ''vṛ̭taḥ || yo vai tā᳚-mbrahma̭ṇo ve॒da | a॒mṛtḙnāvṛ॒tā-mpṷrīm | tasmai᳚ brahma ca̭ brahmā॒ ca | ā॒yuḥ kīrti̭-mpra॒jānda̭duḥ || vi॒bhrāja̭mānā॒gṃ॒ hari̭ṇīm | ya॒śasā̭ sampa॒rīvṛ̭tām | puragṃ̭ hiraṇma̭yī-mbra॒hmā || 115 ||
vi॒veśā̭pa॒rāji̭tā || parāṅgetya̭ (parāṃatya̭) jyāma॒yī |
parāṅgetya̭ (parāṃatya̭) nāśa॒kī | i॒ha cā̭mutra̭ cānve॒ti | vi॒dvā-ndḙvāsu॒rānṷbha॒yān ||
yatkṷmā॒rī ma॒ndraya̭te | ya॒dyo॒ṣidya-tpa̭ti॒vratā᳚ | ari̭ṣṭaṃ॒-ya~tkiñca̭ kri॒yate᳚ |
a॒gni-stadanṷ vedhati || a॒śṛtā̭sa-śśṛ̭tāsa॒śca || 116 ||
ya॒jvāno॒ ye-'pya̭ya॒jvanaḥ̭ | sva̭ryanto॒ nāpe᳚kṣante |
indra̭-ma॒gniñca̭ ye vi॒duḥ || sika̭tā iva saṃ॒ya~nti̭ |
ra॒śmibhiḥ̭-samu॒dīri̭tāḥ | a॒smā-llo॒kāda̭-muṣmā॒cca | ṛ॒ṣibhi̭-radāt-pṛ॒śnibhiḥ̭ || apḙta॒ vīta॒ vi ca̭ sarpa॒tātaḥ̭ | ye-'tra॒ stha pṷrā॒ṇā ye ca॒ nūta̭nāḥ |
aho̭bhi-ra॒dbhi-ra॒ktubhi॒-rvya̭ktam || 117 ||
ya॒mo da̭dātva-va॒sāna̭masmai || nṛ mṷṇantu nṛ pā॒tvaryaḥ̭ | a॒kṛ॒ṣṭā ye ca॒ kṛṣṭa̭jāḥ | ku॒mārī̭ṣu ka॒nīnī̭ṣu | jā॒riṇī̭ṣu ca॒ ye hi॒tāḥ || retaḥ̭ pītā॒ āṇḍa̭pītāḥ | aṅgā̭reṣu ca॒ ye hu॒tāḥ | u॒bhayā᳚-nputra̭ pautra॒kān | yu॒ve॒-'haṃ-ya~॒marāja̭gān || śa॒taminnu śa॒rado॒ anti̭ devā॒ yatrā̭ naśca॒krā ja॒rasa̭-nta॒nūnā᳚m | pu॒trāso॒ yatra̭ pi॒taro॒ bhava̭nti॒ mā no̭ ma॒dhyā rī̭riṣa॒tāyu॒rgantoḥ᳚ ||
ado॒ yadbrahma̭ vila॒bam | pi॒tṛ॒ṇāñca̭ ya॒masya̭ ca |
varṷṇa॒-syāśvi̭no-ra॒gneḥ | ma॒rutā᳚ñca vi॒hāya̭sām ||
kā॒ma॒pra॒yava̭ṇa-mme astu | sa hyḙvāsmi̭ sa॒nāta̭naḥ | iti nāko brahmiśravo̭ rāyo॒ dhanam | pu॒trānāpo̭ de॒vīri॒hāhi̭tā || 118 ||
(pu॒raṃ - nava̭dvārā - bra॒hmā - ca - vya̭ktagṃ - śa॒rado॒-'ṣṭau ca̭) (a. 27)
anuvākaṃ 28
viśī᳚rṣṇī॒-ṅgṛddhra̭-śīrṣṇīñca | apeto̭ nir-ṛ॒tigṃ ha̭thaḥ | paribādhagg śvḙtaku॒kṣam | ni॒jaṅghagṃ̭ śaba॒loda̭ram || sa॒ tān. vā॒cyāya̭yā sa॒ha | agne॒ nāśa̭ya sa॒ndṛśaḥ̭ | ī॒rṣyā॒sū॒ye bṷbhu॒kṣām | ma॒nyu-ṅkṛ॒tyā-ñca̭ dīdhire | rathḙna kigṃśu॒kāva̭tā | agne॒ nāśa̭ya sa॒ndṛśaḥ̭ || 119 ||
(viśī᳚rṣṇī॒-ndaśa̭) (a. 28)
anuvākaṃ 29
pa॒rjanyā̭ya॒ pragā̭yata | di॒vaspu॒trāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ | sa no̭ ya॒vasa̭micchatu || i॒daṃ-va~caḥ̭ pa॒rjanyā̭ya sva॒rāje᳚ | hṛ॒do a॒stvanta̭ra॒nta-dyṷyota |
ma॒yo॒bhūrvāto̭ vi॒śvakṛ̭ṣṭaya-ssantva॒sme | su॒pi॒ppa॒lā oṣa̭dhī-rde॒vago̭pāḥ ||
yo garbha॒-moṣa̭dhīnām | gavā᳚ṅkṛ॒ṇotyarva̭tām | pa॒rjanyaḥ̭ puru॒ṣīṇā᳚m || 120 ||
(pa॒rjanyā̭ya॒ daśa̭) (a. 29)
anuvākaṃ 30
puna̭rmāmaitvindri॒yam | puna॒rāyuḥ॒ puna॒rbhagaḥ̭ | puna॒-rbrāhma̭ṇa-maitu mā | puna॒-rdravi̭ṇa maitu mā || yanme॒-'dya retaḥ̭ pṛthi॒vīmaskāṋ |
yadoṣa̭dhīra॒pyasa̭ra॒-dyadāpaḥ̭ | i॒danta-tpuna॒rāda̭de | dī॒rghā॒yu॒tvāya॒ varca̭se || yanme॒ retaḥ॒ prasi̭cyate | yanma॒ ājā̭yate॒ punaḥ̭( ) | tena̭ māma॒mṛta̭-ṅkuru | tena̭ supra॒jasa̭ṅkuru || 121 ||
(puna॒rdve ca̭) (a. 30)
anuvākaṃ 31
a॒dbhaya-stiro॒dhā jā̭yata | tava̭ vaiśrava॒ṇa-ssa̭dā | tiro̭ dhehi sapa॒tnānnaḥ̭ | ye apo॒-'śnanti̭ keca॒na || tvā॒ṣṭrī-mmā॒yāṃ-va~᳚śrava॒ṇaḥ |
rathagṃ̭ sahasra॒ vandhṷram | pu॒ru॒śca॒kragṃ saha̭srāśvam | āsthā॒ yāyā̭hi no ba॒lim || yasmai̭ bhū॒tāni̭ ba॒limāva̭hanti | dhana॒ṅgāvo॒ hasti॒ hira̭ṇya॒maśvāṋ || 122 ||
asā̭ma suma॒tau ya॒jñiya̭sya | śriya॒-mbibhra॒to 'nna̭mukhīṃ-vi~॒rāja᳚m || su॒da॒r॒śa॒ne ca̭ krau॒ñce ca̭ | mai॒nā॒ge ca̭ ma॒hāgi̭rau | śa॒tadvā॒ṭṭara̭gama॒ntā (sa॒tadvā॒ṭṭara̭gama॒ntā) |
sa॒gṃ॒hārya॒-nnaga̭ra॒-ntava̭ ||
iti mantrāḥ᳚ | kalpo̭-'ta ū॒rdhvam ||
yadi॒ bali॒gṃ॒ hare᳚t | hi॒ra॒ṇya॒nā॒bhayḙ vitu॒dayḙ kaube॒rāyā॒ya-mba̭liḥ || 123 ||
sarvabhūtādhipataye na̭ma i॒ti | atha baligṃ hṛtvopa̭tiṣṭhe॒ta || kṣa॒tra-ṅkṣa॒traṃ-vai~᳚śrava॒ṇaḥ | brāhmaṇā̭ vaya॒gg॒ smaḥ |
nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ | asmā-tpraviśyānna̭maddhī॒ti || atha tamagni-mā̭dadhī॒ta | yasminne tatkarma pra̭yuñjī॒ta ||
ti॒rodhā॒ bhūḥ | ti॒rodhā॒ bhuvaḥ̭ || 124 ||
ti॒rodhā॒-ssvaḥ̭ | ti॒rodhā॒ bhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |
sarveṣāṃ-lo~kānā-mādhipatyḙ sīde॒ti || atha tamagni̭-mindhī॒ta | yasminne tatkarma pra̭yuñjī॒ta || ti॒rodhā॒ bhū-ssvāhā᳚ | ti॒rodhā॒ bhuva॒-ssvāhā᳚ | ti॒rodhā॒-ssvaḥ̭ svāhā᳚ | ti॒rodhā॒ bhūrbhuva॒ssva̭ssvāhā᳚ ||
yasminnasya kāle sarvā āhutīr-hutā̭ bhave॒yuḥ || 125 ||
api brāhmaṇa̭mukhī॒nāḥ | tasminnahnaḥ kāle pra̭yuñjī॒ta |
paraḥ̭ su॒ptaja̭nādve॒pi || mā sma pramādyanta̭ māddhyā॒payet | sarvārthā᳚-ssiddhya॒nte | ya ḙvaṃ-ve~॒da | kṣuddhya-nnida̭majā॒natām |
sarvārthā na̭ siddhya॒nte || yastḙ vi॒ghātṷko bhrā॒tā |
mamāntar-hṛ̭daye॒ śritaḥ || 126 ||
tasmā̭ i॒mamagra॒ piṇḍa̭ñjuhomi | sa me᳚-'rthā॒-nmā viva̭dhīt | mayi॒ svāhā᳚ || rā॒jā॒dhi॒rā॒jāya̭ prasahya sā॒hine᳚ | namo̭ va॒yaṃ-vai~᳚śrava॒ṇāya̭ kurmahe |
sa me॒ kāmā॒n kāma॒ kāmā̭ya॒ mahya᳚m | kā॒me॒śva॒ro vai᳚śrava॒ṇo da̭dātu | ku॒be॒rāya̭ vaiśrava॒ṇāya̭ | ma॒hā॒rā॒jāya॒ namaḥ̭ | ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca |
ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ | pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi |
sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sam | śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ | su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | mā te॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 127 ||
(aśvā᳚n-bali॒-rbhuvo̭ - bhave॒yuḥ - śrita - śca̭ sa॒pta ca̭) (a. 31)
anuvākaṃ 32
saṃva~thsarameta̭-dvrata॒ñcaret | dvaṷ vā mā॒sau || niyama-ssa̭māse॒na || tasmi-nniyama̭ viśe॒ṣāḥ | triṣavaṇa-mudako̭paspa॒r॒śī | caturtha kālapāna̭bhakta॒-ssyāt | aharaharvā bhaikṣa̭maśna॒yāt |
audumbarībhi-ssamidbhi-ragni̭-mpari॒caret |
punarmā maitvindriya-mityetenā-'nṷvāke॒na |
uddhṛta paripūtābhiradbhiḥ kārya̭-ṅkurvī॒ta || 128 ||
a̭sañca॒yavān | agnaye vāyavḙ sūryā॒ya | brahmaṇe pra̭jāpa॒taye | candramase na̭kṣatre॒bhyaḥ | ṛtubhya-ssaṃva~̭thsarā॒ya | varuṇā-yāruṇāyeti vra̭taho॒māḥ | pra॒va॒rgyava̭dāde॒śaḥ | aruṇāḥ kā᳚ṇḍa ṛ॒ṣayaḥ || araṇyḙ-'dhīyī॒rann | bhadraṅkarṇebhiriti dvḙ japi॒tvā || 129 ||
mahānāmnībhi-rudakagṃ sagg̭spa॒rśya | tamācā᳚ryo da॒dyāt | śivāna-śśantame-tyoṣadhī̭rāla॒bhate | sumṛḍīkḙti bhū॒mim | evama̭pava॒rge |
dhḙnu-rda॒kṣiṇā | kagṃ saṃvā~sa̭śca kṣau॒mam | anya̭dvā śu॒klam | ya̭thā śa॒kti vā | evagg svāddhyāya̭ dharme॒ṇa | araṇyḙ-'dhīyī॒ta | tapasvī puṇyo bhavati tapasvī pṷṇyo bha॒vati || 130 ||
(ku॒rvī॒ta - ja̭pi॒tvā - svāddhyāya̭dharme॒ṇa dve ca̭) (a. 32)
(bha॒dragg - smṛtiḥ̭ - sāka॒jānnā॒ - makṣya- ti̭tā॒mrā - ṇya̭tyurdhvā॒kṣa - ārogaḥ - kveda - magniśca - sa̭hasra॒vṛt - pa॒vitra̭vanta॒ -āta̭nuṣvā॒ -ṣṭayo̭nīṃ॒ - ~yo-'sā॒ - vathāditya - syāroga-syātha vāyo- rathāgne॒--r dakṣiṇapūrvasyā - mi̭ndragho॒ṣā va॒-āpa̭māpāṃ॒yo~̭-'pā - māpo॒ vai - catṷṣṭayyo - jānuda॒ghnī - ma॒gni-mpra॒ṇīye॒ - mā nṷ kaṃ॒ - ~viśī᳚rṣṇīṃ - pa॒rjanyā̭ya॒ - puna̭ - ra॒dbhyaḥ -saṃva~thsara-ndvātrigṃ̭śat)
(bha॒draṃ - jyo॒tiṣā॒ - tasmi-nrājānaṃ - ka॒śyapā᳚-thsahasra॒vṛdi̭yaṃ॒- napugṃsa̭ka - ma॒ṣṭayo̭nī॒ - mavapatantānā - mā॒yata̭navā-nbhavati - sa॒to bandhuṃ॒ - tā ṷttara॒to - vajra̭me॒va - puna̭rmāmaitu
tri॒gṃ॒śadṷttaraśa॒tam)
(bhadraṃ - tapasvī puṇyo bhavati tapasvī pṷṇyo bha॒vati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake prathamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.