1.3 - Vajapeyabrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Devasurah Sam Yatta — Malayalam Script

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ തൃതീയഃ പ്രപാഠകഃ - വാജപേയബ്രാഹ്മണം

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

അനുവാകം 1 - പുനരാധേയശേഷഃ ആജ്യഭാഗയോര്വിശേഷഃ

ദേ॒വാ॒സു॒രാ-സ്സം-യഁ॑ത്താ ആസന്ന് । തേ ദേ॒വാ വി॑ജ॒യ-മു॑പ॒യന്തഃ॑ । അ॒ഗ്നീഷോമ॑യോ-സ്തേജ॒സ്വിനീ᳚സ്ത॒നൂ-സ്സ-ന്ന്യ॑ദധത । ഇ॒ദമു॑ നോ ഭവിഷ്യതി । യദി॑ നോ ജേ॒ഷ്യന്തീതി॑ । തേനാ॒ഗ്നീഷോമാ॒-വപാ᳚ക്രാമതാമ് । തേ ദേ॒വാ വി॒ജിത്യ॑ । അ॒ഗ്നീഷോമാ॒-വന്വൈ᳚ച്ഛന്ന് । തേ᳚-ഽഗ്നി-മന്വ॑വിന്ദ-ന്നൃ॒തുഷൂ-ഥ്സ॑ന്നമ് । തസ്യ॒ വിഭ॑ക്തീഭി-സ്തേജ॒സ്വിനീ᳚സ്ത॒നൂ-രവാ॑രുന്ധത ॥ 1 ॥

തേ സോമ॒-മന്വ॑വിന്ദന്ന് । തമ॑ഘ്നന്ന് । തസ്യ॑ യഥാ-ഽഭി॒ജ്ഞായ॑-ന്ത॒നൂ-ര്വ്യ॑ഗൃഹ്ണത । തേ ഗ്രഹാ॑ അഭവന്ന് । ത-ദ്ഗ്രഹാ॑ണാ-ങ്ഗ്രഹ॒ത്വമ് । യസ്യൈ॒വം-വിഁ॒ദുഷോ॒ ഗ്രഹാ॑ ഗൃ॒ഹ്യന്തേ᳚ । തസ്യ॒ ത്വേ॑വ ഗൃ॑ഹീ॒താഃ ॥ നാനാ᳚ഗ്നേയ-മ്പുനരാ॒ധേയേ॑ കുര്യാത് । യദനാ᳚ഗ്നേയ-മ്പുനരാ॒ധേയേ॑ കു॒ര്യാത് । വ്യൃ॑ദ്ധമേ॒വ തത് ॥ 2 ॥

അനാ᳚ഗ്നേയം॒-വാഁ ഏ॒ത-ത്ക്രി॑യതേ । യ-ഥ്സ॒മിധ॒-സ്തനൂ॒നപാ॑തമി॒ഡോ ബ॒ര്॒ഹി-ര്യ॑ജതി ॥ ഉ॒ഭാവാ᳚ഗ്നേ॒യാ-വാജ്യ॑ഭാഗൌ സ്യാതാമ് ॥ അനാ᳚ജ്യഭാഗൌ-ഭവത॒ ഇത്യാ॑ഹുഃ । യദു॒ഭാവാ᳚ഗ്നേ॒യാവ॒ന്വഞ്ചാ॒വിതി॑ । അ॒ഗ്നയേ॒ പവ॑മാനാ॒യോത്ത॑ര-സ്സ്യാത് । യ-ത്പവ॑മാനായ । തേനാജ്യ॑ ഭാഗഃ । തേന॑ സൌ॒മ്യഃ ॥ ബുധ॑ന്വത്യാഗ്നേ॒യ-സ്യാജ്യ॑-ഭാഗസ്യ പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യാ॑ ഭവതി ॥ 3 ॥

യഥാ॑ സു॒പ്ത-മ്ബോ॒ധയ॑തി । താ॒ദൃഗേ॒വ തത് ॥ അ॒ഗ്നിന്യ॑ക്താഃ പത്നീ സംയാഁ॒ജാനാ॒മൃചഃ॑ സ്യുഃ । തേനാ᳚ഗ്നേ॒യഗ്ം സര്വ॑-മ്ഭവതി ॥ ഏ॒ക॒ധാ തേ॑ജ॒സ്വിനീ᳚-ന്ദേ॒വതാ॒-മുപൈ॒തീത്യാ॑ഹുഃ । സൈന॑മീശ്വ॒രാ പ്ര॒ദഹ॒ ഇതി॑ ॥ നേതി॑ ബ്രൂയാത് । പ്ര॒ജന॑നം॒-വാഁ അ॒ഗ്നിഃ । പ്ര॒ജന॑ന-മേ॒വോപൈ॒തീതി॑ ॥ കൃ॒തയ॑ജു॒-സ്സമ്ഭൃ॑ത സമ്ഭാര॒ ഇത്യാ॑ഹുഃ ॥ 4 ॥

ന സ॒ഭൃന്ത്യാ᳚-സ്സമ്ഭാ॒രാഃ । ന യജുഃ॑ കാ॒ര്യ॑മിതി॑ ॥ അഥോ॒ ഖലു॑ । സ॒ഭൃന്ത്യാ॑ ഏ॒വ സ॑ഭാം॒രാഃ । കാ॒ര്യം॑-യഁജുഃ॑ । പു॒ന॒രാ॒ധേയ॑സ്യ॒ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ ॥ തേനോ॑പാ॒ഗ്ം॒ശു പ്രച॑രതി । ഏഷ്യ॑ ഇവ॒ വാ ഏ॒ഷഃ । യ-ത്പു॑ന-രാ॒ധേയഃ॑ । യഥോ॑പാ॒ഗ്ം॒ശു ന॒ഷ്ടമി॒ച്ഛതി॑ ॥ 5 ॥

താ॒ദൃഗേ॒വ തത് ॥ ഉ॒ച്ചൈ-സ്സ്വി॑ഷ്ട॒കൃത॒മു-ഥ്സൃ॑ജതി । യഥാ॑ ന॒ഷ്ടം-വിഁ॒ത്വാ പ്രാഹാ॒യമിതി॑ । താ॒ദൃഗേ॒വ തത് ॥ ഏ॒ക॒ധാ തേ॑ജ॒സ്വിനീ᳚-ന്ദേ॒വതാ॒മുപൈ॒തീത്യാ॑ഹുഃ । സൈന॑മീശ്വ॒രാ പ്ര॒ദഹ॒ ഇതി॑ । തത്തഥാ॒ നോപൈ॑തി । പ്ര॒യാ॒ജാ॒നൂ॒യാ॒ജേഷ്വേ॒വ വിഭ॑ക്തീഃ കുര്യാത് । യ॒ഥാ॒പൂ॒ര്വ-മാജ്യ॑ഭാഗൌ॒ സ്യാതാ᳚മ് । ഏ॒വ-മ്പ॑ത്നീ സംയാഁ॒ജാഃ ॥ 6 ॥

ത-ദ്വൈ᳚ശ്വാന॒രവ॑ത്-പ്ര॒ജന॑നവത്തര॒-മുപൈ॒തീതി॑ ॥ തദാ॑ഹുഃ । വ്യൃ॑ദ്ധം॒-വാഁ ഏ॒തത് । അനാ᳚ഗ്നേയം॒-വാഁ ഏ॒ത-ത്ക്രി॑യത॒ ഇതി॑ ॥ നേതി॑ ബ്രൂയാത് । അ॒ഗ്നി-മ്പ്ര॑ഥ॒മം-വിഁഭ॑ക്തീനാം-യഁജതി । അ॒ഗ്നിമു॑ത്ത॒മ-മ്പ॑ത്നീ സംയാഁ॒ജാനാ᳚മ് । തേനാ᳚ഗ്നേ॒യമ് । തേന॒ സമൃ॑ദ്ധ-ങ്ക്രിയത॒ ഇതി॑ ॥ 7 ॥

(അ॒രു॒ന്ധ॒ - തൈ॒വ ത-ദ്- ഭ॑വതി॒ - സമ്ഭൃ॑തസമ്ഭാര॒ ഇത്യാ॑ഹു - രി॒ച്ഛതി॑ - പത്നീസംയാഁ॒ജാ - +നവ॑ ച) ( ആ1)

അനുവാകം 2 - വാജപേയസ്യ വിധിഃ

ദേ॒വാ വൈ യഥാ॒ദര്ശം॑-യഁ॒ജ്ഞാനാഹ॑രന്ത । യോ᳚-ഽഗ്നിഷ്ടോ॒മമ് । യ ഉ॒ക്ഥ്യ᳚മ് । യോ॑-ഽതിരാ॒ത്രമ് । തേ സ॒ഹൈവ സര്വേ॑ വാജ॒പേയ॑-മപശ്യന്ന് । തേ । അ॒ന്യോ᳚ന്യസ്മൈ॒ നാതി॑ഷ്ഠന്ത । അ॒ഹമ॒നേന॑ യജാ॒ ഇതി॑ । തേ᳚-ഽബ്രുവന്ന് । ആ॒ജിമ॒സ്യ ധാ॑വാ॒മേതി॑ ॥ 8 ॥

തസ്മി॑-ന്നാ॒ജിമ॑ധാവന്ന് । ത-മ്ബൃഹ॒സ്പതി॒-രുദ॑ജയത് । തേനാ॑യജത । സ സ്വാരാ᳚ജ്യ-മഗച്ഛത് । തമിന്ദ്രോ᳚-ഽബ്രവീത് । മാമ॒നേന॑ യാജ॒യേതി॑ । തേനേന്ദ്ര॑-മയാജയത് । സോ-ഽഗ്ര॑-ന്ദേ॒വതാ॑നാ॒-മ്പര്യൈ᳚ത് । അഗ॑ച്ഛ॒-ഥ്സ്വാരാ᳚ജ്യമ് । അതി॑ഷ്ഠന്താസ്മൈ॒ ജ്യൈഷ്ഠ്യാ॑യ ॥ 9 ॥

യ ഏ॒വം-വിഁ॒ദ്വാന്. വാ॑ജ॒പേയേ॑ന॒ യജ॑തേ । ഗച്ഛ॑തി॒ സ്വാരാ᳚ജ്യമ് । അഗ്രഗ്ം॑ സമാ॒നാനാ॒-മ്പര്യേ॑തി । തിഷ്ഠ॑ന്തേ-ഽസ്മൈ॒ ജ്യൈഷ്ഠ്യാ॑യ ॥ സ വാ ഏ॒ഷ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണസ്യ॑ ചൈ॒വ രാ॑ജ॒ന്യ॑സ്യ ച യ॒ജ്ഞഃ ॥ തം-വാഁ ഏ॒തം-വാഁ॑ജ॒പേയ॒ ഇത്യാ॑ഹുഃ । വാ॒ജാപ്യോ॒ വാ ഏ॒ഷഃ । വാജ॒ഗ്ഗ്॒ ഹ്യേ॑തേന॑ ദേ॒വാ ഐഫ്സന്ന്॑ ॥ സോമോ॒ വൈ വാ॑ജ॒പേയഃ॑ । യോ വൈ സോമം॑-വാഁജ॒പേയം॒-വേഁദ॑ ॥ 10 ॥

വാ॒ജ്യേ॑വൈന॑-മ്പീ॒ത്വാ ഭ॑വതി । ആ-ഽസ്യ॑ വാ॒ജീ ജാ॑യതേ ॥ അന്നം॒-വൈഁ വാ॑ജ॒പേയഃ॑ । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । അത്ത്യന്ന᳚മ് । ആ-ഽസ്യാ᳚ന്നാ॒ദോ ജാ॑യതേ ॥ ബ്രഹ്മ॒ വൈ വാ॑ജ॒പേയഃ॑ । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । അത്തി॒ ബ്രഹ്മ॒ണാ-ഽന്ന᳚മ് । ആ-ഽസ്യ॑ ബ്ര॒ഹ്മാ ജാ॑യതേ ॥ 11 ॥

വാഗ്വൈ വാജ॑സ്യ പ്രസ॒വഃ । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । ക॒രോതി॑ വാ॒ചാ വീ॒ര്യ᳚മ് । ഐനം॑-വാഁ॒ചാ ഗ॑ച്ഛതി । അപി॑വതീം॒-വാഁചം॑-വഁദതി ॥ പ്ര॒ജാപ॑തി-ര്ദേ॒വേഭ്യോ॑ യ॒ജ്ഞാന് വ്യാദി॑ശത് । സ ആ॒ത്മന് വാ॑ജ॒പേയ॑-മധത്ത । ത-ന്ദേ॒വാ അ॑ബ്രുവന്ന് । ഏ॒ഷ വാവ യ॒ജ്ഞഃ । യ-ദ്വാ॑ജ॒പേയഃ॑ ॥ 12 ॥

അപ്യേ॒വ നോ-ഽത്രാ॒സ്ത്വിതി॑ । തേഭ്യ॑ ഏ॒താ ഉജ്ജി॑തീഃ॒ പ്രായ॑ച്ഛത് ॥ താ വാ ഏ॒താ ഉജ്ജി॑തയോ॒ വ്യാഖ്യാ॑യന്തേ । യ॒ജ്ഞസ്യ॑ സര്വ॒ത്വായ॑ । ദേ॒വതാ॑നാ॒-മനി॑ര്ഭാഗായ ॥ ദേ॒വാ വൈ ബ്രഹ്മ॑ണ॒ശ്ചാന്ന॑സ്യ ച॒ ശമ॑ല॒മപാ᳚ഘ്നന്ന് । യ-ദ്ബ്രഹ്മ॑ണ॒-ശ്ശമ॑ല॒മാസീ᳚ത് । സാ ഗാഥാ॑ നാരാശ॒ഗ്ഗ്॒സ്യ॑ ഭവത് । യദന്ന॑സ്യ । സാ സുരാ᳚ ॥ 13 ॥

തസ്മാ॒-ദ്ഗായ॑തശ്ച മ॒ത്തസ്യ॑ ച॒ ന പ്ര॑തി॒ഗൃഹ്യ᳚മ് । യ-ത്പ്ര॑തിഗൃഹ്ണീ॒യാത് । ശമ॑ല॒-മ്പ്രതി॑ഗൃഹ്ണീയാത് ॥ സര്വാ॒ വാ ഏ॒തസ്യ॒ വാചോ ഽവ॑രുദ്ധാഃ । യോ വാ॑ജപേയയാ॒ജീ । യാ പൃ॑ഥി॒വ്യാം-യാഁ-ഽഗ്നൌ യാ ര॑ഥന്ത॒രേ । യാ-ഽന്തരി॑ക്ഷേ॒ യാ വാ॒യൌ യാ വാ॑മദേ॒വ്യേ । യാ ദി॒വി യാ-ഽഽദി॒ത്യേ യാ ബൃ॑ഹ॒തി । യാ-ഽഫ്സു യൌഷ॑ധീഷു॒ യാ വന॒സ്പതി॑ഷു ॥ തസ്മാ᳚-ദ്വാജപേയയാ॒ജ്യാര്ത്വി॑ജീനഃ । സര്വാ॒ ഹ്യ॑സ്യ॒ വാചോ ഽവ॑രുദ്ധാഃ ॥ 14 ॥

(ധാ॒വാ॒മേതി॒ - ജ്യൈഷ്ഠ്യാ॑യ॒ - വേദ॑ - ബ്ര॒ഹ്മാ ജാ॑യതേ-വാജ॒പേയഃ॒-സുരാ-ഽഽര്ത്വി॑ജീന॒ ഏകം॑ ച ) (അ. 2)

അനുവാകം 3 - തസ്യഗ്രഹവിശേഷാഃ

ദേ॒വാ വൈ യദ॒ന്യൈ-ര്ഗ്രഹൈ᳚-ര്യ॒ജ്ഞസ്യ॒ നാവാരു॑ന്ധത । തദ॑തിഗ്രാ॒ഹ്യൈ॑-രതി॒ഗൃഹ്യാ-വാ॑രുന്ധത । തദ॑തിഗ്രാ॒ഹ്യാ॑ണാ-മതിഗ്രാഹ്യ॒ത്വമ് ॥ യദ॑തിഗ്രാ॒ഹ്യാ॑ ഗൃ॒ഹ്യന്തേ᳚ । യദേ॒വാന്യൈ-ര്ഗ്രഹൈ᳚-ര്യ॒ജ്ഞസ്യ॒ നാവ॑രു॒ന്ധേ । തദേ॒വ തൈര॑തി॒ഗൃഹ്യാ-വ॑രുന്ധേ ॥ പഞ്ച॑ ഗൃഹ്യന്തേ । പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞഃ । യാവാ॑നേ॒വ യ॒ജ്ഞഃ । തമാ॒പ്ത്വാ ഽവ॑രുന്ധേ ॥ 15 ॥

സര്വ॑ ഐ॒ന്ദ്രാ ഭ॑വന്തി । ഏ॒ക॒ധൈവ യജ॑മാന ഇന്ദ്രി॒യ-ന്ദ॑ധതി ॥ സ॒പ്തദ॑ശ പ്രാജാപ॒ത്യാ ഗ്രഹാ॑ ഗൃഹ്യന്തേ । സ॒പ്ത॒ദ॒ശഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । പ്ര॒ജാപ॑തേ॒-രാപ്ത്യൈ᳚ ॥ ഏക॑യ॒ര്ചാ ഗൃ॑ഹ്ണാതി । ഏ॒ക॒ധൈവ യജ॑മാനേ വീ॒ര്യ॑-ന്ദധാതി ॥ സോ॒മ॒ഗ്ര॒ഹാഗ്ശ്ച॑ സുരാഗ്ര॒ഹാഗ്ശ്ച॑ ഗൃഹ്ണാതി । ഏ॒ത-ദ്വൈ ദേ॒വാനാ᳚-മ്പര॒മമന്ന᳚മ് । യ-ഥ്സോമഃ॑ ॥ 16 ॥

ഏ॒ത-ന്മ॑നു॒ഷ്യാ॑ണാമ് । യ-ഥ്സുരാ᳚ । പ॒ര॒മേണൈ॒വാസ്മാ॑ അ॒ന്നാദ്യേ॒നാവ॑ര-മ॒ന്നാദ്യ॒-മവ॑രുന്ധേ ॥ സോ॒മ॒ഗ്ര॒ഹാ-ന്ഗൃ॑ഹ്ണാതി । ബ്രഹ്മ॑ണോ॒ വാ ഏ॒ത-ത്തേജഃ॑ । യ-ഥ്സോമഃ॑ । ബ്രഹ്മ॑ണ ഏ॒വ തേജ॑സാ॒ തേജോ॒ യജ॑മാനേ ദധാതി । സു॒രാ॒ഗ്ര॒ഹാ-ന്ഗൃ॑ഹ്ണാതി । അന്ന॑സ്യ॒ വാ ഏ॒തച്ഛമ॑ലമ് । യ-ഥ്സുരാ᳚ ॥ 17 ॥

അന്ന॑സ്യൈ॒വ ശമ॑ലേന॒ ശമ॑ലം॒-യഁജ॑മാനാ॒-ദപ॑ഹന്തി ॥ സോ॒മ॒ഗ്ര॒ഹാഗ്ശ്ച॑ സുരാഗ്ര॒ഹാഗ്ശ്ച॑ ഗൃഹ്ണാതി । പുമാ॒ന്॒. വൈ സോമഃ॑ । സ്ത്രീ സുരാ᳚ । ത-ന്മി॑ഥു॒നമ് । മി॒ഥു॒നമേ॒വാസ്യ॒ ത-ദ്യ॒ജ്ഞേ ക॑രോതി പ്ര॒ജന॑നായ । ആ॒ത്മാന॑മേ॒വ സോ॑മഗ്ര॒ഹൈ-സ്സ്പൃ॑ണോതി । ജാ॒യാഗ്ം സു॑രാ ഗ്ര॒ഹൈഃ । തസ്മാ᳚-ദ്വാജപേയയാ॒ജ്യ॑മുഷ്മി॑ഁല്ലോ॒കേ സ്ത്രിയ॒ഗ്ം॒ സമ്ഭ॑വതി । വാ॒ജ॒പേയാ॑-ഭിജിത॒ഗ്ഗ്॒ ഹ്യ॑സ്യ ॥ 18 ॥

പൂര്വേ॑ സോമഗ്ര॒ഹാ ഗൃ॑ഹ്യന്തേ । അപ॑രേ സുരാഗ്ര॒ഹാഃ । പു॒രോ॒ക്ഷഗ്ം സോ॑മഗ്ര॒ഹാന്ഥ്- സാ॑ദയതി । പ॒ശ്ചാ॒ദ॒ക്ഷഗ്ം സു॑രാഗ്ര॒ഹാന് । പാ॒പ॒വ॒സ്യ॒സസ്യ॒ വിധൃ॑ത്യൈ ॥ ഏ॒ഷ വൈ യജ॑മാനഃ । യ-ഥ്സോമഃ॑ । അന്ന॒ഗ്ം॒ സുരാ᳚ । സോ॒മ॒ഗ്ര॒ഹാഗ്ശ്ച॑ സുരാഗ്ര॒ഹാഗ്ശ്ച॒ വ്യതി॑ഷജതി । അ॒ന്നാദ്യേ॑നൈ॒വൈനം॒-വ്യഁതി॑ഷജതി ॥ 19 ॥

സ॒പൃഞ്ചഃ॑ സ്ഥ॒ സ-മ്മാ॑ ഭ॒ദ്രേണ॑ പൃ॒ങ്ക്തേത്യാ॑ഹ । അന്നം॒-വൈഁ ഭ॒ദ്രമ് । അ॒ന്നാദ്യേ॑നൈ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സഗ്ംസൃ॑ജതി ॥ അന്ന॑സ്യ॒ വാ ഏ॒തച്ഛമ॑ലമ് । യ-ഥ്സുരാ᳚ । പാ॒പ്മെവ॒ ഖലു॒ വൈ ശമ॑ലമ് । പാ॒പ്മനാ॒ വാ ഏ॑നമേ॒തച്ഛമ॑ലേന॒ വ്യതി॑ഷജതി । യ-ഥ്സോ॑മഗ്ര॒ഹാഗ്ശ്ച॑ സുരാഗ്ര॒ഹാഗ്ശ്ച॑ വ്യതി॒ഷജ॑തി ॥ വി॒പൃചഃ॑ സ്ഥ॒ വി മാ॑ പാ॒പ്മനാ॑ പൃ॒ങ്ക്തേത്യാ॑ഹ । പാ॒പ്മനൈ॒വൈന॒ഗ്ം॒ ശമ॑ലേന॒ വ്യാവ॑ര്തയതി ॥ 20 ॥

തസ്മാ᳚-ദ്വാജപേയയാ॒ജീ പൂ॒തോ മേദ്ധ്യോ॑ ദക്ഷി॒ണ്യഃ॑ ॥ പ്രാംഉ-ദ്ദ്ര॑വതി സോമഗ്ര॒ഹൈഃ । അ॒മുമേ॒വ തൈ-ര്ലോ॒ക-മ॒ഭിജ॑യതി । പ്ര॒ത്യങ്ഖ്സു॑രാ ഗ്ര॒ഹൈഃ । ഇ॒മമേ॒വ തൈ-ര്ലോ॒ക-മ॒ഭിജ॑യതി ॥ പ്രതി॑ഷ്ഠന്തി സോമഗ്ര॒ഹൈഃ । യാവ॑ദേ॒വ സ॒ത്യമ് । തേന॑ സൂയതേ ॥ വാ॒ജ॒സൃദ്ഭ്യഃ॑ സുരാഗ്ര॒ഹാന്. ഹ॑രന്തി । അനൃ॑തേനൈ॒വ വിശ॒ഗ്ം॒ സഗ്ംസൃ॑ജതി ॥ ഹി॒ര॒ണ്യ॒പാ॒ത്ര-മ്മധോഃ᳚ പൂ॒ര്ണ-ന്ദ॑ദാതി । മ॒ധ॒വ്യോ॑-ഽസാ॒നീതി॑ ॥ ഏ॒ക॒ധാ ബ്ര॒ഹ്മണ॒ ഉപ॑ ഹരതി । ഏ॒ക॒ധൈവ യജ॑മാന॒ ആയു॒സ്തേജോ॑ ദധാതി ॥ 21 ॥

(ആ॒പ്ത്വാ-ഽവ॑രുന്ധേ॒ - സോമഃ॒ - ശമ॑ലം॒-യഁ-ഥ്സുരാ॒ - ഹ്യ॑-സ്യൈനം॒-വ്യഁതി॑ഷജതി॒ - വ്യാവ॑ര്തയതി - സൃജതി ച॒ത്വാരി॑ ച ) (അ. 3)

അനുവാകം 4 - പശവ-സ്സപ്തദശ

ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി । നാഗ്നി॑ഷ്ടോ॒മോ നോക്ഥ്യഃ॑ । ന ഷോ॑ഡ॒ശീ നാതി॑രാ॒ത്രഃ । അഥ॒ കസ്മാ᳚-ദ്വാജ॒പേയേ॒ സര്വേ॑ യജ്ഞക്ര॒തവോ-ഽവ॑രുദ്ധ്യന്ത॒ ഇതി॑ । പ॒ശുഭി॒രിതി॑ ബ്രൂയാത് ॥ ആ॒ഗ്നേ॒യ-മ്പ॒ശുമാല॑ഭതേ । അ॒ഗ്നി॒ഷ്ടോ॒മമേ॒വ തേനാവ॑രുന്ധേ । ഐ॒ന്ദ്രാ॒ഗ്നേനോ॒ക്ഥ്യ᳚മ് । ഐ॒ന്ദ്രേണ॑ ഷോഡ॒ശിനഃ॑ സ്തോ॒ത്രമ് । സാ॒ര॒സ്വ॒ത്യാ-ഽതി॑രാ॒ത്രമ് ॥ 22 ॥

മാ॒രു॒ത്യാ ബൃ॑ഹ॒ത-സ്സ്തോ॒ത്രമ് । ഏ॒താവ॑ന്തോ॒ വൈ യ॑ജ്ഞക്ര॒തവഃ॑ । താ-ന്പ॒ശുഭി॑രേ॒വാ-വ॑രുന്ധേ ॥ ആ॒ത്മാന॑മേ॒വ സ്പൃ॑ണോ-ത്യഗ്നിഷ്ടോ॒മേന॑ । പ്രാ॒ണാ॒പാ॒നാ-വു॒ക്ഥ്യേ॑ന । വീ॒ര്യഗ്ം॑ ഷോഡ॒ശിനഃ॑ സ്തോ॒ത്രേണ॑ । വാച॑-മതിരാ॒ത്രേണ॑ । പ്ര॒ജാ-മ്ബൃ॑ഹ॒ത-സ്സ്തോ॒ത്രേണ॑ । ഇ॒മമേ॒വ ലോ॒കമ॒ഭി ജ॑യത്യഗ്നിഷ്ടോ॒മേന॑ । അ॒ന്തരി॑ക്ഷ-മു॒ക്ഥ്യേ॑ന ॥ 23 ॥

സു॒വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കഗ്ം ഷോ॑ഡ॒ശിനഃ॑ സ്തോ॒ത്രേണ॑ । ദേ॒വ॒യാനാ॑നേ॒വ പ॒ഥ ആരോ॑ഹ-ത്യതിരാ॒ത്രേണ॑ । നാകഗ്ം॑ രോഹതി ബൃഹ॒ത-സ്സ്തോ॒ത്രേണ॑ । തേജ॑ ഏ॒വാത്മ-ന്ധ॑ത്ത ആഗ്നേ॒യേന॑ പ॒ശുനാ᳚ । ഓജോ॒ ബല॑മൈന്ദ്രാ॒ഗ്നേന॑ । ഇ॒ന്ദ്രി॒യ-മൈ॒ന്ദ്രേണ॑ । വാചഗ്ം॑ സാരസ്വ॒ത്യാ । ഉ॒ഭാവേ॒വ ദേ॑വലോ॒ക-ഞ്ച॑ മനുഷ്യലോ॒ക-ഞ്ചാ॒ഭിജ॑യതി മാരു॒ത്യാ വ॒ശയാ᳚ ॥ സ॒പ്തദ॑ശ പ്രാജാപ॒ത്യാ-ന്പ॒ശൂനാല॑ഭതേ । സ॒പ്ത॒ദ॒ശഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ ॥ 24 ॥

പ്ര॒ജാപ॑തേ॒രാപ്ത്യൈ᳚ ॥ ശ്യാ॒മാ ഏക॑രൂപാ ഭവന്തി । ഏ॒വമി॑വ॒ ഹി പ്ര॒ജാപ॑തി॒-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ ॥ താ-ന്പര്യ॑ഗ്നികൃതാ॒-നുഥ്സൃ॑ജതി ॥ മ॒രുതോ॑ യ॒ജ്ഞമ॑ജിഘാഗ്ംസ-ന്പ്ര॒ജാപ॑തേഃ । തേഭ്യ॑ ഏ॒താ-മ്മാ॑രു॒തീം-വഁ॒ശാമാല॑ഭത । തയൈ॒വൈനാ॑-നശമയത് ॥ മാ॒രു॒ത്യാ പ്ര॒ചര്യ॑ । ഏ॒താന്-ഥ്സഞ്ജ്ഞ॑പയേത് । മ॒രുത॑ ഏ॒വ ശ॑മയി॒ത്വാ ॥ 25 ॥

ഏ॒തൈഃ പ്രച॑രതി । യ॒ജ്ഞസ്യാഘാ॑തായ ॥ ഏ॒ക॒ധാ വ॒പാ ജു॑ഹോതി । ഏ॒ക॒ദേ॒വ॒ത്യാ॑ ഹി । ഏ॒തേ । അഥോ॑ ഏക॒ധൈവ യജ॑മാനേ വീ॒ര്യ॑-ന്ദധാതി ॥ നൈ॒വാ॒രേണ॑ സ॒പ്തദ॑ശശരാവേ-ണൈ॒തര്ഹി॒ പ്രച॑രതി । ഏ॒ത-ത്പു॑രോഡാശാ॒ ഹ്യേ॑തേ । അഥോ॑ പശൂ॒നാമേ॒വ ഛി॒ദ്രമപി॑ദധാതി ॥ സാ॒ര॒സ്വ॒ത്യോത്ത॒മയാ॒ പ്രച॑രതി । വാഗ് വൈ സര॑സ്വതീ । തസ്മാ᳚-ത്പ്രാ॒ണാനാം॒-വാഁഗു॑ത്ത॒മാ । അഥോ᳚ പ്ര॒ജാപ॑താവേ॒വ യ॒ജ്ഞ-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി । പ്ര॒ജാപ॑തി॒ര്॒ ഹി വാക് ॥ അപ॑ന്നദതീ ഭവതി । തസ്മാ᳚-ന്മനു॒ഷ്യാ᳚-സ്സര്വാം॒-വാഁചം॑-വഁദന്തി ॥ 26 ॥

(അ॒തി॒രാ॒ത്ര - മ॒ന്തരി॑ക്ഷമു॒ക്ഥ്യേ॑ന - പ്ര॒ജാപ॑തിഃ - ശമയി॒ത്വോത് - ത॒മയാ॒ പ്രച॑രതി॒ ഷട് ച॑) (അ. 4)

അനുവാകം 5 - രഥയാജനമ്

സാ॒വി॒ത്ര-ഞ്ജു॑ഹോതി॒ കര്മ॑ണഃ കര്മണഃ പു॒രസ്താ᳚ത് ॥ കസ്ത-ദ്വേ॒ദേത്യാ॑ഹുഃ । യ-ദ്വാ॑ജ॒പേയ॑സ്യ॒ പൂര്വം॒-യഁദപ॑ര॒മിതി॑ । സ॒വി॒തൃപ്ര॑സൂത ഏ॒വ യ॑ഥാപൂ॒ര്വ-ങ്കര്മാ॑ണി കരോതി ॥ സവ॑നേ സവനേ ജുഹോതി । ആ॒ക്രമ॑ണമേ॒വ ത-ഥ്സേതും॒-യഁജ॑മാനഃ കുരുതേ । സു॒വ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ സമ॑ഷ്ട്യൈ ॥ വാ॒ചസ്പതി॒-ര്വാച॑മ॒ദ്യ സ്വ॑ദാതി ന॒ ഇത്യാ॑ഹ । വാഗ്വൈ ദേ॒വാനാ᳚-മ്പു॒രാ-ഽന്ന॑മാസീത് । വാച॑മേ॒വാസ്മാ॒ അന്നഗ്ഗ്॑ സ്വദയതി ॥ 27 ॥

ഇന്ദ്ര॑സ്യ॒ വജ്രോ॑-ഽസി॒ വാര്ത്ര॑ഘ്ന॒ ഇതി॒ രഥ॑മു॒പാവ॑ഹരതി॒ വിജി॑ത്യൈ ॥ വാജ॑സ്യ॒ നു പ്ര॑സ॒വേ മാ॒തര॑-മ്മ॒ഹീമിത്യാ॑ഹ । യച്ചൈ॒വേയമ് । യച്ചാ॒സ്യാമധി॑ । തദേ॒വാ-വ॑രുന്ധേ । അഥോ॒ തസ്മി॑ന്നേ॒വോഭയേ॒-ഽഭിഷി॑ച്യതേ ॥ അ॒ഫ്സ്വ॑ന്തര॒-മൃത॑മ॒ഫ്സു ഭേ॑ഷ॒ജമിത്യശ്വാ᳚-ന്പല്പൂലയതി । അ॒ഫ്സു വാ അശ്വ॑സ്യ॒ തൃതീ॑യ॒-മ്പ്രവി॑ഷ്ടമ് । തദ॑നു॒വേന॒ന്വവ॑പ്ലവതേ । യദ॒ഫ്സു പ॑ല്പൂ॒ലയ॑തി ॥ 28 ॥

യദേ॒വാസ്യാ॒ഫ്സു പ്രവി॑ഷ്ടമ് । തദേ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥ ബ॒ഹു വാ അശ്വോ॑-ഽമേ॒ദ്ധ്യ-മുപ॑ഗച്ഛതി । യദ॒ഫ്സു പ॑ല്പൂ॒ലയ॑തി । മേദ്ധ്യാ॑നേ॒വൈനാ᳚ന് കരോതി ॥ വാ॒യുര്വാ᳚ ത്വാ॒ മനു॑ര്വാ॒ ത്വേത്യാ॑ഹ । ഏ॒താ വാ ഏ॒ത-ന്ദേ॒വതാ॒ അഗ്രേ॒ അശ്വ॑മയുഞ്ജന്ന് । താഭി॑രേ॒വൈനാന്॑. യുനക്തി । സ॒വസ്യോജ്ജി॑ത്യൈ ॥ യജു॑ഷാ യുനക്തി॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ ॥ 29 ॥

അപാ᳚-ന്ന പാദാശുഹേമ॒ന്നിതി॒ സമ്മാ᳚ര്ഷ്ടി । മേദ്ധ്യാ॑നേ॒വൈനാ᳚ന് കരോതി । അഥോ॒ സ്തൌത്യേ॒വൈനാ॑നാ॒ജിഗ്ം സ॑രിഷ്യ॒തഃ ॥ വി॒ഷ്ണു॒ ക്ര॒മാന് ക്ര॑മതേ । വിഷ്ണു॑രേ॒വ ഭൂ॒ത്വേമാഁല്ലോ॒കാ-ന॒ഭിജ॑യതി ॥ വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വോ വൈ രഥഃ॑ । അ॒ങ്കൌ ന്യ॒ങ്കാവ॒ഭിതോ॒ രഥം॒-യാഁവിത്യാ॑ഹ । യാ ഏ॒വ ദേ॒വതാ॒ രഥേ॒ പ്രവി॑ഷ്ടാഃ । താഭ്യ॑ ഏ॒വ നമ॑സ്കരോതി । ആ॒ത്മനോ-ഽനാ᳚ര്ത്യൈ ॥ അശ॑മരഥ-മ്ഭാവുകോ-ഽസ്യ॒ രഥോ॑ ഭവതി । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ॥ 30 ॥

(സ്വ॒ദ॒യ॒തി॒ - പ॒ല്പൂ॒ലയ॑തി॒ - വ്യാവൃ॑ത്ത്യാ॒ - അനാ᳚ര്ത്യൈ॒ ദ്വേ ച॑) (അ. 5)

അനുവാകം 6 - രഥധാവനമ്

ദേ॒വസ്യാ॒ഹഗ്ം സ॑വി॒തുഃ പ്ര॑സ॒വേ ബൃഹ॒സ്പതി॑നാ വാജ॒ജിതാ॒ വാജ॑-ഞ്ജേഷ॒മിത്യാ॑ഹ । സ॒വി॒തൃപ്ര॑സൂത ഏ॒വ ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ വാജ॒മുജ്ജ॑യതി ॥ ദേ॒വസ്യാ॒ഹഗ്ം സ॑വി॒തുഃ പ്ര॑സ॒വേ ബൃഹ॒സ്പതി॑നാ വാജ॒ജിതാ॒ വര്ഷി॑ഷ്ഠ॒-ന്നാകഗ്ം॑ രുഹേയ॒മിത്യാ॑ഹ । സ॒വി॒തൃപ്ര॑സൂത ഏ॒വ ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ വര്ഷി॑ഷ്ഠ॒-ന്നാകഗ്ം॑ രോഹതി ॥ ചാത്വാ॑ലേ രഥച॒ക്ര-ന്നിമി॑തഗ്ം രോഹതി । അതോ॒ വാ അങ്ഗി॑രസ ഉത്ത॒മാ-സ്സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമാ॑യന്ന് । സാ॒ക്ഷാദേ॒വ യജ॑മാന-സ്സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമേ॑തി ॥ ആവേ᳚ഷ്ടയതി । വജ്രോ॒ വൈ രഥഃ॑ । വജ്രേ॑ണൈ॒വ ദിശോ॒-ഽഭിജ॑യതി ॥ 31 ॥

വാ॒ജിനാ॒ഗ്ം॒ സാമ॑ ഗായതേ । അന്നം॒-വൈഁ വാജഃ॑ । അന്ന॑മേ॒-വാവ॑രുന്ധേ ॥ വാ॒ചോ വര്ഷ്മ॑ ദേ॒വേഭ്യോ-ഽപാ᳚ക്രാമത് । ത-ദ്വന॒സ്പതീ॒-ന്പ്രാവി॑ശത് । സൈഷാ വാഗ്-വന॒സ്പതി॑ഷു വദതി । യാ ദു॑ന്ദു॒ഭൌ । തസ്മാ᳚-ദ്ദുന്ദു॒ഭി-സ്സര്വാ॒ വാചോതി॑ വദതി ॥ ദു॒ന്ദു॒ഭീന്-ഥ്സ॒മാഘ്ന॑ന്തി । പ॒ര॒മാ വാ ഏ॒ഷാ വാക് ॥ 32 ॥

യാ ദു॑ന്ദു॒ഭൌ । പ॒ര॒മയൈ॒വ വാ॒ചാ-ഽവ॑രാം॒-വാഁച॒മ-വ॑രുന്ധേ । അഥോ॑ വാ॒ച ഏ॒വ വര്ഷ്മ॒ യജ॑മാ॒നോ ഽവ॑രുന്ധേ ॥ ഇന്ദ്രാ॑യ॒ വാചം॑-വഁദ॒തേന്ദ്രം॒-വാഁജ॑-ഞ്ജാപയ॒തേന്ദ്രോ॒ വാജ॑മജയി॒-ദിത്യാ॑ഹ । ഏ॒ഷ വാ ഏ॒തര്ഹീന്ദ്രഃ॑ । യോ യജ॑തേ । യജ॑മാന ഏ॒വ വാജ॒മുജ്ജ॑യതി ॥ സ॒പ്തദ॑ശ പ്രവ്യാ॒ധാനാ॒ജി-ന്ധാ॑വന്തി । സ॒പ്ത॒ദ॒ശഗ്ഗ് സ്തോ॒ത്ര-മ്ഭ॑വതി । സ॒പ്തദ॑ശ സപ്തദശ ദീയന്തേ ॥ 33 ॥

സ॒പ്ത॒ദ॒ശഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । പ്ര॒ജാപ॑തേ॒-രാപ്ത്യൈ᳚ ॥ അര്വാ॑-ഽസി॒ സപ്തി॑രസി വാ॒ജ്യ॑സീത്യാ॑ഹ । അ॒ഗ്നിര്വാ അര്വാ᳚ । വാ॒യു-സ്സപ്തിഃ॑ । ആ॒ദി॒ത്യോ വാ॒ജീ । ഏ॒താഭി॑രേ॒വാസ്മൈ॑ ദേ॒വതാ॑ഭി-ര്ദേവര॒ഥം-യുഁ॑നക്തി ॥ പ്ര॒ഷ്ടി॒വാ॒ഹിനം॑-യുഁനക്തി । പ്ര॒ഷ്ടി॒വാ॒ഹീ വൈ ദേ॑വര॒ഥഃ । ദേ॒വ॒ര॒ഥമേ॒വാസ്മൈ॑ യുനക്തി ॥ 34 ॥

വാജി॑നോ॒ വാജ॑-ന്ധാവത॒ കാഷ്ഠാ᳚-ങ്ഗച്ഛ॒തേത്യാ॑ഹ । സു॒വ॒ര്ഗോ വൈ ലോ॒കഃ കാഷ്ഠാ᳚ । സു॒വ॒ര്ഗമേ॒വ ലോ॒കം-യഁ॑ന്തി ॥ സു॒വ॒ര്ഗം-വാഁ ഏ॒തേ ലോ॒കം-യഁ॑ന്തി । യ ആ॒ജി-ന്ധാവ॑ന്തി ॥ പ്രാഞ്ചോ॑ ധാവന്തി । പ്രാംഇ॑വ॒ ഹി സു॑വ॒ര്ഗോ ലോ॒കഃ ॥ ച॒ത॒സൃഭി॒രനു॑ മന്ത്രയതേ । ച॒ത്വാരി॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി । ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വൈനാ᳚ന്-ഥ്സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയതി ॥ 35 ॥

പ്ര വാ ഏ॒തേ᳚-ഽസ്മാല്-ലോ॒കാച്ച്യ॑വന്തേ । യ ആ॒ജി-ന്ധാവ॑ന്തി । ഉദ॑ഞ്ച॒ ആവ॑ര്തന്തേ । അ॒സ്മാദേ॒വ തേന॑ ലോ॒കാന്നയ॑ന്തി ॥ ര॒ഥ॒വി॒മോ॒ച॒നീയ॑-ഞ്ജുഹോതി॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ॥ ആ മാ॒ വാജ॑സ്യ പ്രസ॒വോ ജ॑ഗമ്യാ॒ദിത്യാ॑ഹ । അന്നം॒-വൈഁ വാജഃ॑ । അന്ന॑മേ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥ യ॒ഥാ॒ലോ॒കം-വാഁ ഏ॒ത ഉജ്ജ॑യന്തി । യ ആ॒ജി-ന്ധാവ॑ന്തി ॥ 36 ॥

കൃ॒ഷ്ണല॑-ങ്കൃഷ്ണലം-വാഁജ॒സൃദ്ഭ്യഃ॒ പ്രയ॑ച്ഛതി । യമേ॒വ തേ വാജം॑-ലോഁ॒കമു॒ജ്ജയ॑ന്തി । ത-മ്പ॑രി॒ക്രീയാ-വ॑രുന്ധേ ॥ ഏ॒ക॒ധാ ബ്ര॒ഹ്മണ॒ ഉപ॑ഹരതി । ഏ॒ക॒ധൈവ യജ॑മാനേ വീ॒ര്യ॑-ന്ദധാതി ॥ ദേ॒വാ വാ ഓഷ॑ധീഷ്വാ॒ജിമ॑യുഃ । താ ബൃഹ॒സ്പതി॒-രുദ॑ജയത് । സ നീ॒വാരാ॒ന്നിര॑വൃണീത । തന്നീ॒വാരാ॑ണാ-ന്നീവാര॒ത്വമ് ॥ നൈ॒വാ॒രശ്ച॒രു-ര്ഭ॑വതി ॥ 37 ॥

ഏ॒തദ്വൈ ദേ॒വാനാ᳚-മ്പര॒മമന്ന᳚മ് । യന്നീ॒വാരാഃ᳚ । പ॒ര॒മേണൈ॒വാസ്മാ॑ അ॒ന്നാദ്യേ॒-നാവ॑ര-മ॒ന്നാദ്യ॒മവ॑രുന്ധേ ॥ സ॒പ്തദ॑ശശരാവോ ഭവതി । സ॒പ്ത॒ദ॒ശഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । പ്ര॒ജാപ॑തേ॒-രാപ്ത്യൈ᳚ ॥ ക്ഷീ॒രേ ഭ॑വതി । രുച॑മേ॒വാസ്മി॑ന്-ദധാതി ॥ സ॒ര്പിഷ്വാ᳚-ന്ഭവതി മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ ॥ ബാ॒ര്॒ഹ॒സ്പ॒ത്യോ വാ ഏ॒ഷ ദേ॒വത॑യാ ॥ 38 ॥

യോ വാ॑ജ॒പേയേ॑ന॒ യജ॑തേ । ബാ॒ര്॒ഹ॒സ്പ॒ത്യ ഏ॒ഷ ച॒രുഃ ॥ അശ്വാ᳚ന്-ഥ്സരിഷ്യ॒ത-സ്സ॒സ്രുഷ॒ശ്ചാവ॑-ഘ്രാപയതി । യമേ॒വ തേ വാജം॑-ലോഁ॒കമു॒ജ്ജയ॑ന്തി । തമേ॒വാവ॑രുന്ധേ ॥ അജീ॑ജിപത വനസ്പതയ॒ ഇന്ദ്രം॒-വാഁജം॒-വിഁമു॑ച്യദ്ധ്വ॒മിതി॑ ദുന്ദു॒ഭീന്. വിമു॑ഞ്ചതി । യമേ॒വ തേ വാജം॑-ലോഁ॒കമി॑ന്ദ്രി॒യ-ന്ദു॑ന്ദു॒ഭയ॑ ഉ॒ജ്ജയ॑ന്തി । തമേ॒വാ-വ॑രുന്ധേ ॥ 39 ॥

(അ॒ഭിജ॑യതി॒ - വാ ഏ॒ഷാ വാഗ് - ദീ॑യന്തേ - ഽസ്മൈ യുനക്തി - ഗമയതി॒ - യ ആ॒ജി-ന്ധാവ॑ന്തി - ഭവതി - ദേ॒വത॑യാ॒ - +-ഽഷ്ടൌ ച॑) (അ. 6)

അനുവാകം 7 - യൂപാരോഹണമ്

താ॒ര്പ്യം-യഁജ॑മാന॒-മ്പരി॑ധാപയതി । യ॒ജ്ഞോ വൈ താ॒ര്പ്യമ് । യ॒ജ്ഞേനൈ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമ॑ര്ധയതി । ദ॒ര്ഭ॒മയ॒-മ്പരി॑ധാപയതി । പ॒വിത്രം॒-വൈഁ ദ॒ര്ഭാഃ । പു॒നാത്യേ॒വൈന᳚മ് । വാജം॒-വാഁ ഏ॒ഷോ-ഽവ॑രുരുഥ്സതേ । യോ വാ॑ജ॒പേയേ॑ന॒ യജ॑തേ । ഓഷ॑ധയഃ॒ ഖലു॒ വൈ വാജഃ॑ । യ-ദ്ദ॑ര്ഭ॒മയ॑-മ്പരിധാ॒പയ॑തി ॥ 40 ॥

വാജ॒സ്യാവ॑-രുദ്ധ്യൈ ॥ ജായ॒ ഏഹി॒ സുവോ॒ രോഹാ॒വേത്യാ॑ഹ । പത്നി॑യാ ഏ॒വൈഷ യ॒ജ്ഞസ്യാ᳚ന്-വാര॒മ്ഭോ-ഽന॑വച്ഛിത്യൈ ॥ സ॒പ്തദ॑ശാ-രത്നി॒ര്യൂപോ॑ ഭവതി । സ॒പ്ത॒ദ॒ശഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । പ്ര॒ജാപ॑തേ॒രാപ്ത്യൈ᳚ ॥ തൂ॒പ॒ര-ശ്ചതു॑രശ്രി-ര്ഭവതി ॥ ഗൌ॒ധൂ॒മ-ഞ്ച॒ഷാല᳚മ് । ന വാ ഏ॒തേ വ്രീ॒ഹയോ॒ ന യവാഃ᳚ । യ-ദ്ഗോ॒ധൂമാഃ᳚ ॥ 41 ॥

ഏ॒വമി॑വ॒ ഹി പ്ര॒ജാപ॑തി॒-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । അഥോ॑ അ॒മുമേ॒വാസ്മൈ॑ ലോ॒കമന്ന॑വന്ത-ങ്കരോതി ॥ വാസോ॑ഭി-ര്വേഷ്ടയതി । ഏ॒ഷ വൈ യജ॑മാനഃ । യദ്യൂപഃ॑ । സ॒ര്വ॒ദേ॒വ॒ത്യം॑-വാഁസഃ॑ । സര്വാ॑ഭിരേ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വതാ॑ഭി॒-സ്സമ॑ര്ധയതി । അഥോ॑ ആ॒ക്രമ॑ണമേ॒വ തഥ്സേതും॒-യഁജ॑മാനഃ കുരുതേ । സു॒വ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ സമ॑ഷ്ട്യൈ ॥ ദ്വാദ॑ശ വാജപ്രസ॒വീയാ॑നി ജുഹോതി ॥ 42 ॥

ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാ᳚-സ്സംവഁഥ്സ॒രഃ । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രമേ॒വ പ്രീ॑ണാതി । അഥോ॑ സംവഁഥ്സ॒രമേ॒വാസ്മാ॒ ഉപ॑ ദധാതി । സു॒വ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ സമ॑ഷ്ട്യൈ ॥ ദ॒ശഭിഃ॒ കല്പൈ॑ രോഹതി । നവ॒ വൈ പുരു॑ഷേ പ്രാ॒ണാഃ । നാഭി॑ര്ദശ॒മീ । പ്രാ॒ണാനേ॒വ യ॑ഥാസ്ഥാ॒ന-ങ്ക॑ല്പയി॒ത്വാ । സു॒വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമേ॑തി । ഏ॒താവ॒ദ്വൈ പുരു॑ഷസ്യ॒ സ്വമ് ॥ 43 ॥

യാവ॑ത്-പ്രാ॒ണാഃ । യാവ॑ദേ॒വാസ്യാസ്തി॑ । തേന॑ സ॒ഹ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമേ॑തി ॥ സുവ॑ര്ദേ॒വാഗ്ം അ॑ഗ॒ന്മേത്യാ॑ഹ । സു॒വ॒ര്ഗമേ॒വ ലോ॒കമേ॑തി । അ॒മൃതാ॑ അഭൂ॒മേത്യാ॑ഹ । അ॒മൃത॑മിവ॒ ഹി സു॑വ॒ര്ഗോ ലോ॒കഃ । പ്ര॒ജാപ॑തേഃ പ്ര॒ജാ അ॑ഭൂ॒മേത്യാ॑ഹ । പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യോ വാ അ॒യം-ലോഁ॒കഃ । അ॒സ്മാദേ॒വ തേന॑ ലോ॒കാന്നൈതി॑ ॥ 44 ॥

സമ॒ഹ-മ്പ്ര॒ജയാ॒ സ-മ്മയാ᳚ പ്ര॒ജേത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാ-മാശാ᳚സ്തേ ॥ ആ॒സ॒പു॒ടൈ-ര്ഘ്ന॑ന്തി । അന്നം॒-വാഁ ഇ॒യമ് । അ॒ന്നാദ്യേ॑നൈ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമ॑ര്ധയന്തി । ഊഷൈ᳚-ര്ഘ്നന്തി । ഏ॒തേ ഹി സാ॒ക്ഷാദന്ന᳚മ് । യദൂഷാഃ᳚ । സാ॒ക്ഷാദേ॒വൈന॑-മ॒ന്നാദ്യേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയന്തി ॥ പു॒രസ്താ᳚ത്-പ്ര॒ത്യഞ്ച᳚-ങ്ഘ്നന്തി ॥ 45 ॥

പു॒രസ്താ॒ദ്ധി പ്ര॑തീ॒ചീന॒-മന്ന॑മ॒ദ്യതേ᳚ ॥ ശീ॒ര്॒ഷ॒തോ ഘ്ന॑ന്തി । ശീ॒ര്॒ഷ॒തോ ഹ്യന്ന॑മ॒ദ്യതേ᳚ ॥ ദി॒ഗ്ഭ്യോ ഘ്ന॑ന്തി । ദി॒ഗ്ഭ്യ ഏ॒വാസ്മാ॑ അ॒ന്നാദ്യ॒-മവ॑രുന്ധതേ ॥ ഈ॒ശ്വ॒രോ വാ ഏ॒ഷ പരാം᳚-പ്ര॒ദഘഃ॑ । യോ യൂപ॒ഗ്ം॒ രോഹ॑തി ॥ ഹിര॑ണ്യമ॒ദ്ധ്യ-വ॑രോഹതി । അ॒മൃതം॒-വൈഁ ഹിര॑ണ്യമ് । അ॒മൃതഗ്ം॑ സുവ॒ര്ഗോ ലോ॒കഃ ॥ 46 ॥

അ॒മൃത॑ ഏ॒വ സു॑വ॒ര്ഗേ ലോ॒കേ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി ॥ ശ॒തമാ॑ന-മ്ഭവതി । ശ॒തായുഃ॒ പുരു॑ഷ-ശ്ശ॒തേന്ദ്രി॑യഃ । ആയു॑ഷ്യേ॒വേന്ദ്രി॒യേ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി ॥ പുഷ്ട്യൈ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്രൂ॒പമ് । യദ॒ജാ । ത്രി-സ്സം॑വഁഥ്സ॒രസ്യാ॒ന്യാന്-പ॒ശൂ-ന്പരി॒ പ്രജാ॑യതേ ॥ ബ॒സ്താ॒ജി॒ന-മ॒ദ്ധ്യവ॑ രോഹതി । പുഷ്ട്യാ॑മേ॒വ പ്ര॒ജന॑നേ॒ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി ॥ 47 ॥

(പ॒രി॒ധാ॒പയ॑തി - ഗോ॒ധൂമാ॑ - ജുഹോതി॒ - സ്വം - നൈതി॑ - പ്ര॒ത്യഞ്ജ॑-ങ്ഘ്നന്തി - ലോ॒കോ - +നവ॑ ച (അ. 7)

അനുവാകം 8 - അന്നഹോമാഃ, അഭിഷേകശ്ച

സ॒പ്താന്ന॑-ഹോ॒മാഞ്ജു॑ഹോതി । സ॒പ്ത വാ അന്നാ॑നി । യാവ॑ന്ത്യേ॒വാന്നാ॑നി । താന്യേ॒വാവ॑രുന്ധേ । സ॒പ്ത ഗ്രാ॒മ്യാ ഓഷ॑ധയഃ । സ॒പ്താര॒ണ്യാഃ । ഉ॒ഭയീ॑ഷാ॒-മവ॑രുദ്ധ്യൈ ॥ അന്ന॑സ്യാ-ന്നസ്യ ജുഹോതി । അന്ന॑സ്യാന്ന॒സ്യാ-വ॑രുദ്ധ്യൈ ॥ യ-ദ്വാ॑ജപേയയാ॒ജ്യ-ന॑വരുദ്ധസ്യാശ്ഞീ॒യാത് ॥ 48 ॥

അവ॑രുദ്ധേന॒ വ്യൃ॑ദ്ധ്യേത । സര്വ॑സ്യ സമവ॒ദായ॑ ജുഹോതി । അന॑വരുദ്ധ॒-സ്യാവ॑രുദ്ധ്യൈ ॥ ഔദു॑മ്ബരേണ സ്രു॒വേണ॑ ജുഹോതി । ഊര്ഗ്വാ അന്ന॑-മുദു॒മ്ബരഃ॑ । ഊ॒ര്ജ ഏ॒വാന്നാദ്യ॒സ്യാവ॑രുദ്ധ്യൈ ॥ ദേ॒വസ്യ॑ ത്വാ സവി॒തുഃ പ്ര॑സ॒വ ഇത്യാ॑ഹ । സ॒വി॒തൃ പ്ര॑സൂത ഏ॒വൈന॒-മ്ബ്രഹ്മ॑ണാ ദേ॒വതാ॑ഭി-ര॒ഭിഷി॑ഞ്ചതി ॥ അന്ന॑സ്യാന്നസ്യാ॒ഭിഷി॑ഞ്ചതി । അന്ന॑സ്യാന്ന॒സ്യാവ॑രുദ്ധ്യൈ ॥ 49 ॥

പു॒രസ്താ᳚ത്-പ്ര॒ത്യഞ്ച॑-മ॒ഭിഷി॑ഞ്ചതി । പു॒രസ്താ॒ദ്ധി-പ്ര॑തീ॒ചീന॒-മന്ന॑മ॒ദ്യതേ᳚ । ശീ॒ര്॒ഷ॒തോ॑-ഽഭിഷി॑ഞ്ചതി । ശീ॒ര്॒ഷ॒തോ ഹ്യന്ന॑മ॒ദ്യതേ᳚ ॥ ആമുഖാ॑ദ॒ന്വവ॑ സ്രാവയതി । മു॒ഖ॒ത ഏ॒വാസ്മാ॑ അ॒ന്നാദ്യ॑-ന്ദധാതി ॥ അ॒ഗ്നേസ്ത്വാ॒ സാമ്രാ᳚ജ്യേനാ॒ഭിഷി॑ഞ്ചാ॒മീത്യാ॑ഹ । ഏ॒ഷ വാ അ॒ഗ്നേ-സ്സ॒വഃ । തേനൈ॒വൈന॑-മ॒ഭിഷി॑ഞ്ചതി । ഇന്ദ്ര॑സ്യ ത്വാ॒ സാമ്രാ᳚ജ്യേനാ॒ഭിഷി॑ഞ്ചാ॒മീത്യാ॑ഹ ॥ 50 ॥

ഇ॒ന്ദ്രി॒യ-മേ॒വാസ്മി॑-ന്നേ॒തേന॑ ദധാതി । ബൃഹ॒സ്പതേ᳚സ്ത്വാ॒ സാമ്രാ᳚ജ്യേനാ॒ഭിഷി॑ഞ്ചാ॒-മീത്യാ॑ഹ । ബ്രഹ്മ॒ വൈ ദേ॒വാനാ॒-മ്ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ । ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വൈന॑-മ॒ഭിഷി॑ഞ്ചതി ॥ സോ॒മ॒ഗ്ര॒ഹാഗ്ശ്ചാ॑-വദാനീ॒യാനി॑ ച॒ര്ത്വിഗ്ഭ്യ॒ ഉപ॑ ഹരന്തി । അ॒മുമേ॒വ തൈ-ര്ലോ॒ക-മന്ന॑വന്ത-ങ്കരോതി । സു॒രാ॒ഗ്ര॒ഹാഗ്ശ്ചാ॑-നവദാനീ॒യാനി॑ ച വാജ॒സൃദ്ഭ്യഃ॑ । ഇ॒മമേ॒വ തൈ-ര്ലോ॒ക-മന്ന॑വന്ത-ങ്കരോതി । അഥോ॑ ഉ॒ഭയീ᳚ഷ്വേ॒വാഭിഷി॑ച്യതേ ॥ വി॒മാ॒ഥ-ങ്കു॑ര്വതേ വാജ॒സൃതഃ॑ ॥ 51 ॥

ഇ॒ന്ദ്രി॒യസ്യാവ॑രുദ്ധ്യൈ ॥ അനി॑രുക്താഭിഃ പ്രാതസ്സവ॒നേ സ്തു॑വതേ । അനി॑രുക്തഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । പ്ര॒ജാപ॑തേ॒രാപ്ത്യൈ᳚ । വാജ॑വതീഭി॒-ര്മാദ്ധ്യ॑ന്ദിനേ । അന്നം॒-വൈഁ വാജഃ॑ । അന്ന॑മേ॒വാ-വ॑രുന്ധേ । ശി॒പി॒വി॒ഷ്ടവ॑തീഭി-സ്തൃതീയസവ॒നേ । യ॒ജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണുഃ॑ । പ॒ശവ॒-ശ്ശിപിഃ॑ । യ॒ജ്ഞ ഏ॒വ പ॒ശുഷു॒ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി ॥ ബൃ॒ഹദന്ത്യ॑-മ്ഭവതി । അന്ത॑മേ॒വൈനഗ്ഗ്॑ ശ്രി॒യൈ ഗ॑മയതി ॥ 52 ॥

(അ॒ശ്ഞീ॒യാ - ദന്ന॑സ്യാന്ന॒സ്യാ വ॑രുദ്ധ്യാ॒ - ഇന്ദ്ര॑സ്യ ത്വാ॒ സാമ്രാ᳚ജ്യേനാ॒ഭിഷി॑ഞ്ചാ॒ മീത്യാ॑ഹ-വാജ॒സൃതഃ॒ - ശിപി॒ സ്ത്രീണി॑ ച) (അ. 8)

അനുവാകം 9 - അതിഗ്രാഹ്യാഃ, പഞ്ചൈന്ദ്രാഃ

നൃ॒ഷദ॒-ന്ത്വേത്യാ॑ഹ । പ്ര॒ജാ വൈ നൄന് । പ്ര॒ജാനാ॑മേ॒വൈതേന॑ സൂയതേ । ദ്രു॒ഷദ॒മിത്യാ॑ഹ । വന॒സ്പത॑യോ॒ വൈ ദ്രു । വന॒സ്പതീ॑നാമേ॒വൈ തേന॑ സൂയതേ । ഭു॒വ॒ന॒സദ॒-മിത്യാ॑ഹ । യ॒ദാ വൈ വസീ॑യാ॒-ന്ഭവ॑തി । ഭുവ॑നമഗ॒ന്നിതി॒ വൈ തമാ॑ഹുഃ । ഭുവ॑നമേ॒വൈതേന॑ ഗച്ഛതി ॥ 53 ॥

അ॒ഫ്സു॒ഷദ॑-ന്ത്വാ ഘൃത॒സദ॒-മിത്യാ॑ഹ । അ॒പാമേ॒വൈതേന॑ ഘൃ॒തസ്യ॑ സൂയതേ । വ്യോ॒മ॒സദ॒-മിത്യാ॑ഹ । യ॒ദാ വൈ വസീ॑യാ॒-ന്ഭവ॑തി । വ്യോ॑മാഗ॒ന്നിതി॒ വൈ തമാ॑ഹുഃ । വ്യോ॑മൈ॒വൈതേന॑ ഗച്ഛതി ॥ പൃ॒ഥി॒വി॒ഷദ॑-ന്ത്വാ-ഽന്തരിക്ഷ॒സദ॒-മിത്യാ॑ഹ । ഏ॒ഷാമേ॒വൈതേന॑ ലോ॒കാനാഗ്ം॑ സൂയതേ । തസ്മാ᳚-ദ്വാജപേ-യയാ॒ജീ ന ക-ഞ്ച॒ന പ്ര॒ത്യവ॑രോഹതി । അപീ॑വ॒ ഹി ദേ॒വതാ॑നാഗ്ം സൂ॒യതേ᳚ ॥ 54 ॥

നാ॒ക॒സദ॒-മിത്യാ॑ഹ । യ॒ദാവൈ വസീ॑യാ॒-ന്ഭവ॑തി । നാക॑മഗ॒ന്നിതി॒ വൈ തമാ॑ഹുഃ । നാക॑മേ॒വൈതേന॑ ഗച്ഛതി ॥ യേ ഗ്രഹാഃ᳚ പഞ്ചജ॒നീനാ॒ ഇത്യാ॑ഹ । പ॒ഞ്ച॒ജ॒നാനാ॑-മേ॒വൈതേന॑ സൂയതേ ॥ അ॒പാഗ്ം രസ॒മുദ്വ॑യസ॒-മിത്യാ॑ഹ । അ॒പാമേ॒വൈതേന॒ രസ॑സ്യ സൂയതേ । സൂര്യ॑രശ്മിഗ്ം സ॒മാഭൃ॑ത॒-മിത്യാ॑ഹ സശുക്ര॒ത്വായ॑ ॥ 55 ॥

(ഗ॒ച്ഛ॒തി॒ - സൂ॒യതേ॒ - +നവ॑ ച) (അ. 9)

അനുവാകം 10 - പിണ്ഡപിതൃയജ്ഞഃ ദര്ശപൂര്ണമാസബ്രാഹ്മണശേഷഃ

ഇന്ദ്രോ വൃ॒ത്രഗ്ം ഹ॒ത്വാ । അസു॑രാ-ന്പരാ॒ഭാവ്യ॑ । സോ॑-ഽമാവാ॒സ്യാ᳚-മ്പ്രത്യാഗ॑ച്ഛത് । തേ പി॒തരഃ॑ പൂര്വേ॒ദ്യു-രാഗ॑ച്ഛന്ന് । പി॒തൄന്. യ॒ജ്ഞോ॑-ഽഗച്ഛത് । ത-ന്ദേ॒വാഃ പുന॑രയാചന്ത । തമേ᳚ഭ്യോ॒ ന പുന॑രദദുഃ । തേ᳚-ഽബ്രുവ॒ന് വരം॑-വൃഁണാമഹൈ । അഥ॑ വഃ॒ പുന॑ര്ദാസ്യാമഃ । അ॒സ്മഭ്യ॑മേ॒വ പൂ᳚ര്വേ॒ദ്യുഃ ക്രി॑യാതാ॒ ഇതി॑ ॥ 56 ॥

തമേ᳚ഭ്യഃ॒ പുന॑രദദുഃ । തസ്മാ᳚ത്-പി॒തൃഭ്യഃ॑ പൂര്വേ॒ദ്യുഃ ക്രി॑യതേ । യ-ത്പി॒തൃഭ്യഃ॑ പൂര്വേ॒ദ്യുഃ ക॒രോതി॑ । പി॒തൃഭ്യ॑ ഏ॒വ ത-ദ്യ॒ജ്ഞ-ന്നി॒ഷ്ക്രീയ॒ യജ॑മാനഃ॒ പ്രത॑നുതേ ॥ സോമാ॑യ പി॒തൃപീ॑തായ സ്വ॒ധാ നമ॒ ഇത്യാ॑ഹ । പി॒തുരേ॒വാധി॑ സോമപീ॒ഥമവ॑ രുന്ധേ । ന ഹി പി॒താ പ്ര॒മീയ॑മാണ॒ ആഹൈ॒ഷ സോ॑മപീ॒ഥ ഇതി॑ । ഇ॒ന്ദ്രി॒യം-വൈഁ സോ॑മപീ॒ഥഃ । ഇ॒ന്ദ്രി॒യമേ॒വ സോ॑മപീ॒ഥമവ॑-രുന്ധേ । തേന᳚ന്ദ്രി॒യേണ॑ ദ്വി॒തീയാ᳚-ഞ്ജാ॒യാമ॒ഭ്യ॑ശ്ഞുതേ ॥ 57 ॥

ഏ॒ത-ദ്വൈ ബ്രാഹ്മ॑ണ-മ്പു॒രാ വാ॑ജശ്രവ॒സാ വി॒ദാമ॑ക്രന്ന് । തസ്മാ॒-ത്തേ ദ്വേദ്വേ॑ ജാ॒യേ അ॒ഭ്യാ᳚ക്ഷത । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । അ॒ഭി ദ്വി॒തീയാ᳚-ഞ്ജാ॒യാമ॑ശ്ഞുതേ ॥ അ॒ഗ്നയേ॑ കവ്യ॒വാഹ॑നായ സ്വ॒ധാ നമ॒ ഇത്യാ॑ഹ । യ ഏ॒വ പി॑തൃ॒ണാമ॒ഗ്നിഃ । ത-മ്പ്രീ॑ണാതി ॥ തി॒സ്ര ആഹു॑തീ-ര്ജുഹോതി ॥ ത്രിര്നിദ॑ധാതി ॥ ഷട്-ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ ॥ 58 ॥

ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ । ഋ॒തൂനേ॒വ പ്രീ॑ണാതി ॥ തൂ॒ഷ്ണീ-മ്മേക്ഷ॑ണ॒-മാദ॑ധാതി । അസ്തി॑ വാ॒ ഹി ഷ॒ഷ്ഠ ഋ॒തുര്ന വാ᳚ ॥ ദേ॒വാന്. വൈ പി॒തൄ-ന്പ്രീ॒താന് । മ॒നു॒ഷ്യാഃ᳚ പി॒തരോ-ഽനു॒ പ്രപി॑പതേ । തി॒സ്ര ആഹു॑തീ-ര്ജുഹോതി । ത്രിര്നിദ॑ധാതി । ഷട്-ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ ॥ 59 ॥

ഋ॒തവഃ॒ ഖലു॒ വൈ ദേ॒വാഃ പി॒തരഃ॑ । ഋ॒തൂനേ॒വ ദേ॒വാ-ന്പി॒തൄ-ന്പ്രീ॑ണാതി । താന്പ്രീ॒താന് । മ॒നു॒ഷ്യാഃ᳚ പി॒തരോ-ഽനു॒ പ്രപി॑പതേ ॥ സ॒കൃ॒ദാ॒ച്ഛി॒ന്ന-മ്ബ॒ര്॒ഹി-ര്ഭ॑വതി । സ॒കൃദി॑വ॒ ഹി പി॒തരഃ॑ ॥ ത്രിര്നിദ॑ധാതി । തൃ॒തീയേ॒ വാ ഇ॒തോ ലോ॒കേ പി॒തരഃ॑ । താനേ॒വ പ്രീ॑ണാതി ॥ പരാം॒ആവ॑ര്തതേ ॥ 60 ॥

ഹ്ലീകാ॒ ഹി പി॒തരഃ॑ ॥ ഒഷ്മണോ᳚ വ്യാ॒വൃത॒ ഉപാ᳚സ്തേ । ഊ॒ഷ്മഭാ॑ഗാ॒ ഹി പി॒തരഃ॑ ॥ ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി । പ്രാശ്യാം(3)ന പ്രാശ്യാ(3)മിതി॑ । യ-ത്പ്രാ᳚ശ്ഞീ॒യാത് । ജന്യ॒മന്ന॑മദ്യാത് । പ്ര॒മായു॑ക-സ്സ്യാത് । യന്ന പ്രാ᳚ശ്ഞീ॒യാത് । അഹ॑വി-സ്സ്യാത് ॥ 61 ॥

പി॒തൃഭ്യ॒ ആവൃ॑ശ്ച്യേത । അ॒വ॒ഘ്രേയ॑മേ॒വ । തന്നേവ॒ പ്രാശി॑ത॒-ന്നേവാപ്രാ॑ശിതമ് ॥ വീ॒രം-വാഁ॒ വൈ പി॒തരഃ॑ പ്ര॒യന്തോ॒ ഹര॑ന്തി । വീ॒രം-വാഁ॑ ദദതി । ദ॒ശാ-ഞ്ഛി॑നത്തി । ഹര॑ണഭാഗാ॒ ഹി പി॒തരഃ॑ । പി॒തൄനേ॒വ നി॒രവ॑ദയതേ ॥ ഉത്ത॑ര॒ ആയു॑ഷി॒ ലോമ॑ ഛിന്ദീത । പി॒തൃ॒ണാഗ് ഹ്യേ॑തര്ഹി॒ നേദീ॑യഃ ॥ 62 ॥

നമ॑സ്കരോതി । ന॒മ॒സ്കാ॒രോ ഹി പി॑തൃ॒ണാമ് ॥ നമോ॑ വഃ പിതരോ॒ രസാ॑യ । നമോ॑ വഃ പിതര॒-ശ്ശുഷ്മാ॑യ । നമോ॑ വഃ പിതരോ ജീ॒വായ॑ । നമോ॑ വഃ പിതര-സ്സ്വ॒ധായൈ᳚ । നമോ॑ വഃ പിതരോ മ॒ന്യവേ᳚ । നമോ॑ വഃ പിതരോ ഘോ॒രായ॑ । പിത॑രോ॒ നമോ॑ വഃ । യ ഏ॒തസ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ സ്ഥ ॥ 63 ॥

യു॒ഷ്മാഗ്സ്തേ-ഽനു॑ । യേ᳚-ഽസ്മിഁല്ലോ॒കേ । മാ-ന്തേ നു॑ । യ ഏ॒തസ്മി॑ഁല്ലോ॒കേ സ്ഥ । യൂ॒യ-ന്തേഷാം॒-വഁസി॑ഷ്ഠാ ഭൂയാസ്ത । യേ᳚-ഽസ്മിഁല്ലോ॒കേ । അ॒ഹ-ന്തേഷാം॒-വഁസി॑ഷ്ഠോ ഭൂയാസ॒മിത്യാ॑ഹ । വസി॑ഷ്ഠ-സ്സമാ॒നാനാ᳚-മ്ഭവതി । യ ഏ॒വം-വിഁ॒ദ്വാന്-പി॒തൃഭ്യഃ॑ ക॒രോതി॑ ॥ ഏ॒ഷ വൈ മ॑നു॒ഷ്യാ॑ണാം-യഁ॒ജ്ഞഃ ॥ 64 ॥

ദേ॒വാനാം॒-വാഁ ഇത॑രേ യ॒ജ്ഞാഃ । തേന॒ വാ ഏ॒ത-ത്പി॑തൃലോ॒കേ ച॑രതി ॥ യ-ത്പി॒തൃഭ്യഃ॑ ക॒രോതി॑ । സ ഈ᳚ശ്വ॒രഃ പ്രമേ॑തോഃ । പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യയ॒ര്ചാ പുന॒രൈതി॑ । യ॒ജ്ഞോ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । യ॒ജ്ഞേനൈ॒വ സ॒ഹ പുന॒രൈതി॑ । ന പ്ര॒മായു॑കോ ഭവതി ॥ പി॒തൃ॒ലോ॒കേ വാ ഏ॒ത-ദ്യജ॑മാനശ്ചരതി । യ-ത്പി॒തൃഭ്യഃ॑ ക॒രോതി॑ । സ ഈ᳚ശ്വ॒ര ആര്തി॒മാര്തോഃ᳚ । പ്ര॒ജാപ॑തി॒-സ്ത്വാവൈന॒-ന്തത॒ ഉന്നേ॑തുമര്ഹ॒തീത്യാ॑ഹുഃ । യ-ത്പ്രാ॑ജാപ॒ത്യയ॒ര്ചാ പുന॒രൈതി॑ । പ്ര॒ജാപ॑തിരേ॒വൈന॒-ന്തത॒ ഉന്ന॑യതി । നാര്തി॒മാര്ച്ഛ॑തി॒ യജ॑മാനഃ ॥ 65 ॥

(ഇത്യ॑ - ശ്ഞുതേ - പദ്യന്തേ - പദ്യന്തേ॒ ഷഡ്വാ ഋ॒തവോ॑ - വര്ത॒തേ-ഽ - ഹ॑വി-സ്സ്യാ॒ന് - നേദീ॑യഃ॒ - സ്ഥ - യ॒ജ്ഞോ - യജ॑മാനശ്ചരതി॒ യ-ത്പി॒തൃഭ്യഃ॑ ക॒രോതി॒ പഞ്ച॑ ച) (അ. 10)

(ദേ॒വാ॒സു॒രാ അ॒ഗ്നീഷോമ॑യോ--ര് ദേ॒വാ വൈ യഥാ॒ ദര്ശം॑ - ദേ॒വാ വൈ യദ॒ന്യൈ-ര്ഗ്രഹൈ᳚--ര് ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॒ നാഗ്നി॑ഷ്ടോ॒മോ ന - സാ॑വി॒ത്രം - ദേ॒വസ്യാ॒ഹം - താ॒ര്പ്യഗ്ം - സ॒പ്താന്ന॑ഹോ॒മാന് - നൃ॒ഷദം॒ - ത്വേന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രഗ്ം ഹ॒ത്വാ ദശ॑)

(ദേ॒വാ॒സു॒രാ - വാ॒ജ്യേ॑വൈനം॒ - തസ്മാ᳚-ദ്വാജപേയയാ॒ജീ - ദേ॒വസ്യാ॒ഹം - ഁവാജ॒സ്യാവ॑രുദ്ധ്യാ- ഇന്ദ്രി॒യമേ॒വാസ്മി॒ന്॒. - ഹ്ലീകാ॒ ഹി പി॒തരഃ॒ പഞ്ച॑ഷഷ്ടിഃ)

(ദേ॒വാ॒സു॒രാ - യജ॑മാനഃ)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ തൃതീയഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - vājapeyabrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - punarādheyaśeṣaḥ ājyabhāgayorviśeṣaḥ

de॒vā॒su॒rā-ssaṃ-ya~̭ttā āsann | te de॒vā vi̭ja॒ya-mṷpa॒yantaḥ̭ | a॒gnīṣoma̭yo-steja॒svinī᳚sta॒nū-ssa-nnya̭dadhata | i॒damṷ no bhaviṣyati | yadi̭ no je॒ṣyantīti̭ | tenā॒gnīṣomā॒-vapā᳚krāmatām | te de॒vā vi॒jitya̭ | a॒gnīṣomā॒-vanvai᳚cchann | te᳚-'gni-manva̭vinda-nnṛ॒tuṣū-thsa̭nnam | tasya॒ vibha̭ktībhi-steja॒svinī᳚sta॒nū-ravā̭rundhata || 1 ||

te soma॒-manva̭vindann | tama̭ghnann | tasya̭ yathā-'bhi॒jñāya̭-nta॒nū-rvya̭gṛhṇata | te grahā̭ abhavann | ta-dgrahā̭ṇā-ṅgraha॒tvam | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒ grahā̭ gṛ॒hyante᳚ | tasya॒ tvḙva gṛ̭hī॒tāḥ || nānā᳚gneya-mpunarā॒dheyḙ kuryāt | yadanā᳚gneya-mpunarā॒dheyḙ ku॒ryāt | vyṛ̭ddhame॒va tat || 2 ||

anā᳚gneyaṃ॒-vā~ e॒ta-tkri̭yate | ya-thsa॒midha॒-stanū॒napā̭tami॒ḍo ba॒r॒hi-rya̭jati || u॒bhāvā᳚gne॒yā-vājya̭bhāgau syātām || anā᳚jyabhāgau-bhavata॒ ityā̭huḥ | yadu॒bhāvā᳚gne॒yāva॒nvañcā॒viti̭ | a॒gnaye॒ pava̭mānā॒yotta̭ra-ssyāt | ya-tpava̭mānāya | tenājya̭ bhāgaḥ | tena̭ sau॒myaḥ || budha̭nvatyāgne॒ya-syājya̭-bhāgasya puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati || 3 ||

yathā̭ su॒pta-mbo॒dhaya̭ti | tā॒dṛge॒va tat || a॒gninya̭ktāḥ patnī saṃyā~॒jānā॒mṛcaḥ̭ syuḥ | tenā᳚gne॒yagṃ sarva̭-mbhavati || e॒ka॒dhā tḙja॒svinī᳚-nde॒vatā॒-mupai॒tītyā̭huḥ | saina̭mīśva॒rā pra॒daha॒ iti̭ || neti̭ brūyāt | pra॒jana̭naṃ॒-vā~ a॒gniḥ | pra॒jana̭na-me॒vopai॒tīti̭ || kṛ॒taya̭ju॒-ssambhṛ̭ta sambhāra॒ ityā̭huḥ || 4 ||

na sa॒bhṛntyā᳚-ssambhā॒rāḥ | na yajuḥ̭ kā॒rya̭miti̭ || atho॒ khalṷ | sa॒bhṛntyā̭ e॒va sa̭bhāṃ॒rāḥ | kā॒ryaṃ̭-ya~juḥ̭ | pu॒na॒rā॒dheya̭sya॒ samṛ̭ddhyai || teno̭pā॒gṃ॒śu praca̭rati | eṣya̭ iva॒ vā e॒ṣaḥ | ya-tpṷna-rā॒dheyaḥ̭ | yatho̭pā॒gṃ॒śu na॒ṣṭami॒cchati̭ || 5 ||

tā॒dṛge॒va tat || u॒ccai-ssvi̭ṣṭa॒kṛta॒mu-thsṛ̭jati | yathā̭ na॒ṣṭaṃ-vi~॒tvā prāhā॒yamiti̭ | tā॒dṛge॒va tat || e॒ka॒dhā tḙja॒svinī᳚-nde॒vatā॒mupai॒tītyā̭huḥ | saina̭mīśva॒rā pra॒daha॒ iti̭ | tattathā॒ nopai̭ti | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jeṣve॒va vibha̭ktīḥ kuryāt | ya॒thā॒pū॒rva-mājya̭bhāgau॒ syātā᳚m | e॒va-mpa̭tnī saṃyā~॒jāḥ || 6 ||

ta-dvai᳚śvāna॒rava̭t-pra॒jana̭navattara॒-mupai॒tīti̭ || tadā̭huḥ | vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒tat | anā᳚gneyaṃ॒-vā~ e॒ta-tkri̭yata॒ iti̭ || neti̭ brūyāt | a॒gni-mpra̭tha॒maṃ-vi~bha̭ktīnāṃ-ya~jati | a॒gnimṷtta॒ma-mpa̭tnī saṃyā~॒jānā᳚m | tenā᳚gne॒yam | tena॒ samṛ̭ddha-ṅkriyata॒ iti̭ || 7 ||

(a॒ru॒ndha॒ - tai॒va ta-d- bha̭vati॒ - sambhṛ̭tasambhāra॒ ityā̭hu - ri॒cchati̭ - patnīsaṃyā~॒jā - +nava̭ ca) ( ā1)

anuvākaṃ 2 - vājapeyasya vidhiḥ

de॒vā vai yathā॒darśaṃ̭-ya~॒jñānāha̭ranta | yo᳚-'gniṣṭo॒mam | ya u॒kthya᳚m | yo̭-'tirā॒tram | te sa॒haiva sarvḙ vāja॒peya̭-mapaśyann | te | a॒nyo᳚nyasmai॒ nāti̭ṣṭhanta | a॒hama॒nena̭ yajā॒ iti̭ | te᳚-'bruvann | ā॒jima॒sya dhā̭vā॒meti̭ || 8 ||

tasmi̭-nnā॒jima̭dhāvann | ta-mbṛha॒spati॒-ruda̭jayat | tenā̭yajata | sa svārā᳚jya-magacchat | tamindro᳚-'bravīt | māma॒nena̭ yāja॒yeti̭ | tenendra̭-mayājayat | so-'gra̭-nde॒vatā̭nā॒-mparyai᳚t | aga̭ccha॒-thsvārā᳚jyam | ati̭ṣṭhantāsmai॒ jyaiṣṭhyā̭ya || 9 ||

ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | gaccha̭ti॒ svārā᳚jyam | agragṃ̭ samā॒nānā॒-mparyḙti | tiṣṭha̭nte-'smai॒ jyaiṣṭhyā̭ya || sa vā e॒ṣa brā᳚hma॒ṇasya̭ cai॒va rā̭ja॒nya̭sya ca ya॒jñaḥ || taṃ-vā~ e॒taṃ-vā~̭ja॒peya॒ ityā̭huḥ | vā॒jāpyo॒ vā e॒ṣaḥ | vāja॒gg॒ hyḙtena̭ de॒vā aiphsanṋ || somo॒ vai vā̭ja॒peyaḥ̭ | yo vai somaṃ̭-vā~ja॒peyaṃ॒-ve~da̭ || 10 ||

vā॒jyḙvaina̭-mpī॒tvā bha̭vati | ā-'sya̭ vā॒jī jā̭yate || annaṃ॒-vai~ vā̭ja॒peyaḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | attyanna᳚m | ā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate || brahma॒ vai vā̭ja॒peyaḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | atti॒ brahma॒ṇā-'nna᳚m | ā-'sya̭ bra॒hmā jā̭yate || 11 ||

vāgvai vāja̭sya prasa॒vaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ka॒roti̭ vā॒cā vī॒rya᳚m | ainaṃ̭-vā~॒cā ga̭cchati | api̭vatīṃ॒-vā~caṃ̭-va~dati || pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śat | sa ā॒tman vā̭ja॒peya̭-madhatta | ta-nde॒vā a̭bruvann | e॒ṣa vāva ya॒jñaḥ | ya-dvā̭ja॒peyaḥ̭ || 12 ||

apye॒va no-'trā॒stviti̭ | tebhya̭ e॒tā ujji̭tīḥ॒ prāya̭cchat || tā vā e॒tā ujji̭tayo॒ vyākhyā̭yante | ya॒jñasya̭ sarva॒tvāya̭ | de॒vatā̭nā॒-mani̭rbhāgāya || de॒vā vai brahma̭ṇa॒ścānna̭sya ca॒ śama̭la॒mapā᳚ghnann | ya-dbrahma̭ṇa॒-śśama̭la॒māsī᳚t | sā gāthā̭ nārāśa॒gg॒sya̭ bhavat | yadanna̭sya | sā surā᳚ || 13 ||

tasmā॒-dgāya̭taśca ma॒ttasya̭ ca॒ na pra̭ti॒gṛhya᳚m | ya-tpra̭tigṛhṇī॒yāt | śama̭la॒-mprati̭gṛhṇīyāt || sarvā॒ vā e॒tasya॒ vāco 'va̭ruddhāḥ | yo vā̭japeyayā॒jī | yā pṛ̭thi॒vyāṃ-yā~-'gnau yā ra̭thanta॒re | yā-'ntari̭kṣe॒ yā vā॒yau yā vā̭made॒vye | yā di॒vi yā-''di॒tye yā bṛ̭ha॒ti | yā-'phsu yauṣa̭dhīṣu॒ yā vana॒spati̭ṣu || tasmā᳚-dvājapeyayā॒jyārtvi̭jīnaḥ | sarvā॒ hya̭sya॒ vāco 'va̭ruddhāḥ || 14 ||

(dhā॒vā॒meti॒ - jyaiṣṭhyā̭ya॒ - veda̭ - bra॒hmā jā̭yate-vāja॒peyaḥ॒-surā-''rtvi̭jīna॒ ekaṃ̭ ca ) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - tasyagrahaviśeṣāḥ

de॒vā vai yada॒nyai-rgrahai᳚-rya॒jñasya॒ nāvārṷndhata | tada̭tigrā॒hyai̭-rati॒gṛhyā-vā̭rundhata | tada̭tigrā॒hyā̭ṇā-matigrāhya॒tvam || yada̭tigrā॒hyā̭ gṛ॒hyante᳚ | yade॒vānyai-rgrahai᳚-rya॒jñasya॒ nāva̭ru॒ndhe | tade॒va taira̭ti॒gṛhyā-va̭rundhe || pañca̭ gṛhyante | pāṅkto̭ ya॒jñaḥ | yāvā̭ne॒va ya॒jñaḥ | tamā॒ptvā 'va̭rundhe || 15 ||

sarva̭ ai॒ndrā bha̭vanti | e॒ka॒dhaiva yaja̭māna indri॒ya-nda̭dhati || sa॒ptada̭śa prājāpa॒tyā grahā̭ gṛhyante | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || eka̭ya॒rcā gṛ̭hṇāti | e॒ka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ gṛhṇāti | e॒ta-dvai de॒vānā᳚-mpara॒mamanna᳚m | ya-thsomaḥ̭ || 16 ||

e॒ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām | ya-thsurā᳚ | pa॒ra॒meṇai॒vāsmā̭ a॒nnādye॒nāva̭ra-ma॒nnādya॒-mava̭rundhe || so॒ma॒gra॒hā-ngṛ̭hṇāti | brahma̭ṇo॒ vā e॒ta-ttejaḥ̭ | ya-thsomaḥ̭ | brahma̭ṇa e॒va teja̭sā॒ tejo॒ yaja̭māne dadhāti | su॒rā॒gra॒hā-ngṛ̭hṇāti | anna̭sya॒ vā e॒tacchama̭lam | ya-thsurā᳚ || 17 ||

anna̭syai॒va śama̭lena॒ śama̭laṃ॒-ya~ja̭mānā॒-dapa̭hanti || so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ gṛhṇāti | pumā॒n॒. vai somaḥ̭ | strī surā᳚ | ta-nmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | ā॒tmāna̭me॒va so̭magra॒hai-sspṛ̭ṇoti | jā॒yāgṃ sṷrā gra॒haiḥ | tasmā᳚-dvājapeyayā॒jya̭muṣmi̭~llo॒ke striya॒gṃ॒ sambha̭vati | vā॒ja॒peyā̭-bhijita॒gg॒ hya̭sya || 18 ||

pūrvḙ somagra॒hā gṛ̭hyante | apa̭re surāgra॒hāḥ | pu॒ro॒kṣagṃ so̭magra॒hānth- sā̭dayati | pa॒ścā॒da॒kṣagṃ sṷrāgra॒hān | pā॒pa॒va॒sya॒sasya॒ vidhṛ̭tyai || e॒ṣa vai yaja̭mānaḥ | ya-thsomaḥ̭ | anna॒gṃ॒ surā᳚ | so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca॒ vyati̭ṣajati | a॒nnādyḙnai॒vainaṃ॒-vya~ti̭ṣajati || 19 ||

sa॒pṛñcaḥ̭ stha॒ sa-mmā̭ bha॒dreṇa̭ pṛ॒ṅktetyā̭ha | annaṃ॒-vai~ bha॒dram | a॒nnādyḙnai॒vaina॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati || anna̭sya॒ vā e॒tacchama̭lam | ya-thsurā᳚ | pā॒pmèva॒ khalu॒ vai śama̭lam | pā॒pmanā॒ vā ḙname॒tacchama̭lena॒ vyati̭ṣajati | ya-thso̭magra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ vyati॒ṣaja̭ti || vi॒pṛcaḥ̭ stha॒ vi mā̭ pā॒pmanā̭ pṛ॒ṅktetyā̭ha | pā॒pmanai॒vaina॒gṃ॒ śama̭lena॒ vyāva̭rtayati || 20 ||

tasmā᳚-dvājapeyayā॒jī pū॒to meddhyo̭ dakṣi॒ṇyaḥ̭ || prāṃu-ddra̭vati somagra॒haiḥ | a॒mume॒va tai-rlo॒ka-ma॒bhija̭yati | pra॒tyaṅkhsṷrā gra॒haiḥ | i॒mame॒va tai-rlo॒ka-ma॒bhija̭yati || prati̭ṣṭhanti somagra॒haiḥ | yāva̭de॒va sa॒tyam | tena̭ sūyate || vā॒ja॒sṛdbhyaḥ̭ surāgra॒hān. ha̭ranti | anṛ̭tenai॒va viśa॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati || hi॒ra॒ṇya॒pā॒tra-mmadhoḥ᳚ pū॒rṇa-nda̭dāti | ma॒dha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ || e॒ka॒dhā bra॒hmaṇa॒ upa̭ harati | e॒ka॒dhaiva yaja̭māna॒ āyu॒stejo̭ dadhāti || 21 ||

(ā॒ptvā-'va̭rundhe॒ - somaḥ॒ - śama̭laṃ॒-ya~-thsurā॒ - hya̭-syainaṃ॒-vya~ti̭ṣajati॒ - vyāva̭rtayati - sṛjati ca॒tvāri̭ ca ) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - paśava-ssaptadaśa

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | nāgni̭ṣṭo॒mo nokthyaḥ̭ | na ṣo̭ḍa॒śī nāti̭rā॒traḥ | atha॒ kasmā᳚-dvāja॒peye॒ sarvḙ yajñakra॒tavo-'va̭ruddhyanta॒ iti̭ | pa॒śubhi॒riti̭ brūyāt || ā॒gne॒ya-mpa॒śumāla̭bhate | a॒gni॒ṣṭo॒mame॒va tenāva̭rundhe | ai॒ndrā॒gneno॒kthya᳚m | ai॒ndreṇa̭ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒tram | sā॒ra॒sva॒tyā-'ti̭rā॒tram || 22 ||

mā॒ru॒tyā bṛ̭ha॒ta-ssto॒tram | e॒tāva̭nto॒ vai ya̭jñakra॒tavaḥ̭ | tā-npa॒śubhi̭re॒vā-va̭rundhe || ā॒tmāna̭me॒va spṛ̭ṇo-tyagniṣṭo॒mena̭ | prā॒ṇā॒pā॒nā-vu॒kthyḙna | vī॒ryagṃ̭ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒treṇa̭ | vāca̭-matirā॒treṇa̭ | pra॒jā-mbṛ̭ha॒ta-ssto॒treṇa̭ | i॒mame॒va lo॒kama॒bhi ja̭yatyagniṣṭo॒mena̭ | a॒ntari̭kṣa-mu॒kthyḙna || 23 ||

su॒va॒rgaṃ-lo~॒kagṃ ṣo̭ḍa॒śinaḥ̭ sto॒treṇa̭ | de॒va॒yānā̭ne॒va pa॒tha āro̭ha-tyatirā॒treṇa̭ | nākagṃ̭ rohati bṛha॒ta-ssto॒treṇa̭ | teja̭ e॒vātma-ndha̭tta āgne॒yena̭ pa॒śunā᳚ | ojo॒ bala̭maindrā॒gnena̭ | i॒ndri॒ya-mai॒ndreṇa̭ | vācagṃ̭ sārasva॒tyā | u॒bhāve॒va dḙvalo॒ka-ñca̭ manuṣyalo॒ka-ñcā॒bhija̭yati māru॒tyā va॒śayā᳚ || sa॒ptada̭śa prājāpa॒tyā-npa॒śūnāla̭bhate | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ || 24 ||

pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || śyā॒mā eka̭rūpā bhavanti | e॒vami̭va॒ hi pra॒jāpa̭ti॒-ssamṛ̭ddhyai || tā-nparya̭gnikṛtā॒-nuthsṛ̭jati || ma॒ruto̭ ya॒jñama̭jighāgṃsa-npra॒jāpa̭teḥ | tebhya̭ e॒tā-mmā̭ru॒tīṃ-va~॒śāmāla̭bhata | tayai॒vainā̭-naśamayat || mā॒ru॒tyā pra॒carya̭ | e॒tān-thsañjña̭payet | ma॒ruta̭ e॒va śa̭mayi॒tvā || 25 ||

e॒taiḥ praca̭rati | ya॒jñasyāghā̭tāya || e॒ka॒dhā va॒pā jṷhoti | e॒ka॒de॒va॒tyā̭ hi | e॒te | atho̭ eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || nai॒vā॒reṇa̭ sa॒ptada̭śaśarāve-ṇai॒tarhi॒ praca̭rati | e॒ta-tpṷroḍāśā॒ hyḙte | atho̭ paśū॒nāme॒va chi॒dramapi̭dadhāti || sā॒ra॒sva॒tyotta॒mayā॒ praca̭rati | vāg vai sara̭svatī | tasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mā | atho᳚ pra॒jāpa̭tāve॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati | pra॒jāpa̭ti॒r॒ hi vāk || apa̭nnadatī bhavati | tasmā᳚-nmanu॒ṣyā᳚-ssarvāṃ॒-vā~caṃ̭-va~danti || 26 ||

(a॒ti॒rā॒tra - ma॒ntari̭kṣamu॒kthyḙna - pra॒jāpa̭tiḥ - śamayi॒tvot - ta॒mayā॒ praca̭rati॒ ṣaṭ ca̭) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - rathayājanam

sā॒vi॒tra-ñjṷhoti॒ karma̭ṇaḥ karmaṇaḥ pu॒rastā᳚t || kasta-dve॒detyā̭huḥ | ya-dvā̭ja॒peya̭sya॒ pūrvaṃ॒-ya~dapa̭ra॒miti̭ | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va ya̭thāpū॒rva-ṅkarmā̭ṇi karoti || sava̭ne savane juhoti | ā॒krama̭ṇame॒va ta-thsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || vā॒caspati॒-rvāca̭ma॒dya sva̭dāti na॒ ityā̭ha | vāgvai de॒vānā᳚-mpu॒rā-'nna̭māsīt | vāca̭me॒vāsmā॒ annagg̭ svadayati || 27 ||

indra̭sya॒ vajro̭-'si॒ vārtra̭ghna॒ iti॒ ratha̭mu॒pāva̭harati॒ viji̭tyai || vāja̭sya॒ nu pra̭sa॒ve mā॒tara̭-mma॒hīmityā̭ha | yaccai॒veyam | yaccā॒syāmadhi̭ | tade॒vā-va̭rundhe | atho॒ tasmi̭nne॒vobhaye॒-'bhiṣi̭cyate || a॒phsva̭ntara॒-mṛta̭ma॒phsu bhḙṣa॒jamityaśvā᳚-npalpūlayati | a॒phsu vā aśva̭sya॒ tṛtī̭ya॒-mpravi̭ṣṭam | tada̭nu॒vena॒nvava̭plavate | yada॒phsu pa̭lpū॒laya̭ti || 28 ||

yade॒vāsyā॒phsu pravi̭ṣṭam | tade॒vāva̭rundhe || ba॒hu vā aśvo̭-'me॒ddhya-mupa̭gacchati | yada॒phsu pa̭lpū॒laya̭ti | meddhyā̭ne॒vainā᳚n karoti || vā॒yurvā᳚ tvā॒ manṷrvā॒ tvetyā̭ha | e॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ aśva̭mayuñjann | tābhi̭re॒vaināṋ. yunakti | sa॒vasyojji̭tyai || yajṷṣā yunakti॒ vyāvṛ̭ttyai || 29 ||

apā᳚-nna pādāśuhema॒nniti॒ sammā᳚rṣṭi | meddhyā̭ne॒vainā᳚n karoti | atho॒ stautye॒vainā̭nā॒jigṃ sa̭riṣya॒taḥ || vi॒ṣṇu॒ kra॒mān kra̭mate | viṣṇṷre॒va bhū॒tvemā~llo॒kā-na॒bhija̭yati || vai॒śva॒de॒vo vai rathaḥ̭ | a॒ṅkau nya॒ṅkāva॒bhito॒ rathaṃ॒-yā~vityā̭ha | yā e॒va de॒vatā॒ rathe॒ pravi̭ṣṭāḥ | tābhya̭ e॒va nama̭skaroti | ā॒tmano-'nā᳚rtyai || aśa̭maratha-mbhāvuko-'sya॒ ratho̭ bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 30 ||

(sva॒da॒ya॒ti॒ - pa॒lpū॒laya̭ti॒ - vyāvṛ̭ttyā॒ - anā᳚rtyai॒ dve ca̭) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - rathadhāvanam

de॒vasyā॒hagṃ sa̭vi॒tuḥ pra̭sa॒ve bṛha॒spati̭nā vāja॒jitā॒ vāja̭-ñjeṣa॒mityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va brahma̭ṇā॒ vāja॒mujja̭yati || de॒vasyā॒hagṃ sa̭vi॒tuḥ pra̭sa॒ve bṛha॒spati̭nā vāja॒jitā॒ varṣi̭ṣṭha॒-nnākagṃ̭ ruheya॒mityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va brahma̭ṇā॒ varṣi̭ṣṭha॒-nnākagṃ̭ rohati || cātvā̭le rathaca॒kra-nnimi̭tagṃ rohati | ato॒ vā aṅgi̭rasa utta॒mā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || āve᳚ṣṭayati | vajro॒ vai rathaḥ̭ | vajrḙṇai॒va diśo॒-'bhija̭yati || 31 ||

vā॒jinā॒gṃ॒ sāma̭ gāyate | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒-vāva̭rundhe || vā॒co varṣma̭ de॒vebhyo-'pā᳚krāmat | ta-dvana॒spatī॒-nprāvi̭śat | saiṣā vāg-vana॒spati̭ṣu vadati | yā dṷndu॒bhau | tasmā᳚-ddundu॒bhi-ssarvā॒ vācoti̭ vadati || du॒ndu॒bhīn-thsa॒māghna̭nti | pa॒ra॒mā vā e॒ṣā vāk || 32 ||

yā dṷndu॒bhau | pa॒ra॒mayai॒va vā॒cā-'va̭rāṃ॒-vā~ca॒ma-va̭rundhe | atho̭ vā॒ca e॒va varṣma॒ yaja̭mā॒no 'va̭rundhe || indrā̭ya॒ vācaṃ̭-va~da॒tendraṃ॒-vā~ja̭-ñjāpaya॒tendro॒ vāja̭majayi॒-dityā̭ha | e॒ṣa vā e॒tarhīndraḥ̭ | yo yaja̭te | yaja̭māna e॒va vāja॒mujja̭yati || sa॒ptada̭śa pravyā॒dhānā॒ji-ndhā̭vanti | sa॒pta॒da॒śagg sto॒tra-mbha̭vati | sa॒ptada̭śa saptadaśa dīyante || 33 ||

sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || arvā̭-'si॒ sapti̭rasi vā॒jya̭sītyā̭ha | a॒gnirvā arvā᳚ | vā॒yu-ssaptiḥ̭ | ā॒di॒tyo vā॒jī | e॒tābhi̭re॒vāsmai̭ de॒vatā̭bhi-rdevara॒thaṃ-yu~̭nakti || pra॒ṣṭi॒vā॒hinaṃ̭-yu~nakti | pra॒ṣṭi॒vā॒hī vai dḙvara॒thaḥ | de॒va॒ra॒thame॒vāsmai̭ yunakti || 34 ||

vāji̭no॒ vāja̭-ndhāvata॒ kāṣṭhā᳚-ṅgaccha॒tetyā̭ha | su॒va॒rgo vai lo॒kaḥ kāṣṭhā᳚ | su॒va॒rgame॒va lo॒kaṃ-ya~̭nti || su॒va॒rgaṃ-vā~ e॒te lo॒kaṃ-ya~̭nti | ya ā॒ji-ndhāva̭nti || prāñco̭ dhāvanti | prāṃi̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ || ca॒ta॒sṛbhi॒ranṷ mantrayate | ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si | chando̭bhire॒vainā᳚n-thsuva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 35 ||

pra vā e॒te᳚-'smāl-lo॒kāccya̭vante | ya ā॒ji-ndhāva̭nti | uda̭ñca॒ āva̭rtante | a॒smāde॒va tena̭ lo॒kānnaya̭nti || ra॒tha॒vi॒mo॒ca॒nīya̭-ñjuhoti॒ prati̭ṣṭhityai || ā mā॒ vāja̭sya prasa॒vo ja̭gamyā॒dityā̭ha | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒vāva̭rundhe || ya॒thā॒lo॒kaṃ-vā~ e॒ta ujja̭yanti | ya ā॒ji-ndhāva̭nti || 36 ||

kṛ॒ṣṇala̭-ṅkṛṣṇalaṃ-vā~ja॒sṛdbhyaḥ॒ praya̭cchati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kamu॒jjaya̭nti | ta-mpa̭ri॒krīyā-va̭rundhe || e॒ka॒dhā bra॒hmaṇa॒ upa̭harati | e॒ka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || de॒vā vā oṣa̭dhīṣvā॒jima̭yuḥ | tā bṛha॒spati॒-ruda̭jayat | sa nī॒vārā॒nnira̭vṛṇīta | tannī॒vārā̭ṇā-nnīvāra॒tvam || nai॒vā॒raśca॒ru-rbha̭vati || 37 ||

e॒tadvai de॒vānā᳚-mpara॒mamanna᳚m | yannī॒vārāḥ᳚ | pa॒ra॒meṇai॒vāsmā̭ a॒nnādye॒-nāva̭ra-ma॒nnādya॒mava̭rundhe || sa॒ptada̭śaśarāvo bhavati | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || kṣī॒re bha̭vati | ruca̭me॒vāsmi̭n-dadhāti || sa॒rpiṣvā᳚-nbhavati meddhya॒tvāya̭ || bā॒r॒ha॒spa॒tyo vā e॒ṣa de॒vata̭yā || 38 ||

yo vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | bā॒r॒ha॒spa॒tya e॒ṣa ca॒ruḥ || aśvā᳚n-thsariṣya॒ta-ssa॒sruṣa॒ścāva̭-ghrāpayati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kamu॒jjaya̭nti | tame॒vāva̭rundhe || ajī̭jipata vanaspataya॒ indraṃ॒-vā~jaṃ॒-vi~mṷcyaddhva॒miti̭ dundu॒bhīn. vimṷñcati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kami̭ndri॒ya-ndṷndu॒bhaya̭ u॒jjaya̭nti | tame॒vā-va̭rundhe || 39 ||

(a॒bhija̭yati॒ - vā e॒ṣā vāg - dī̭yante - 'smai yunakti - gamayati॒ - ya ā॒ji-ndhāva̭nti - bhavati - de॒vata̭yā॒ - +-'ṣṭau ca̭) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - yūpārohaṇam

tā॒rpyaṃ-ya~ja̭māna॒-mpari̭dhāpayati | ya॒jño vai tā॒rpyam | ya॒jñenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati | da॒rbha॒maya॒-mpari̭dhāpayati | pa॒vitraṃ॒-vai~ da॒rbhāḥ | pu॒nātye॒vaina᳚m | vājaṃ॒-vā~ e॒ṣo-'va̭ruruthsate | yo vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | oṣa̭dhayaḥ॒ khalu॒ vai vājaḥ̭ | ya-dda̭rbha॒maya̭-mparidhā॒paya̭ti || 40 ||

vāja॒syāva̭-ruddhyai || jāya॒ ehi॒ suvo॒ rohā॒vetyā̭ha | patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚n-vāra॒mbho-'na̭vacchityai || sa॒ptada̭śā-ratni॒ryūpo̭ bhavati | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || tū॒pa॒ra-ścatṷraśri-rbhavati || gau॒dhū॒ma-ñca॒ṣāla᳚m | na vā e॒te vrī॒hayo॒ na yavāḥ᳚ | ya-dgo॒dhūmāḥ᳚ || 41 ||

e॒vami̭va॒ hi pra॒jāpa̭ti॒-ssamṛ̭ddhyai | atho̭ a॒mume॒vāsmai̭ lo॒kamanna̭vanta-ṅkaroti || vāso̭bhi-rveṣṭayati | e॒ṣa vai yaja̭mānaḥ | yadyūpaḥ̭ | sa॒rva॒de॒va॒tyaṃ̭-vā~saḥ̭ | sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssama̭rdhayati | atho̭ ā॒krama̭ṇame॒va tathsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || dvāda̭śa vājaprasa॒vīyā̭ni juhoti || 42 ||

dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va prī̭ṇāti | atho̭ saṃva~thsa॒rame॒vāsmā॒ upa̭ dadhāti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || da॒śabhiḥ॒ kalpai̭ rohati | nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ | nābhi̭rdaśa॒mī | prā॒ṇāne॒va ya̭thāsthā॒na-ṅka̭lpayi॒tvā | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | e॒tāva॒dvai purṷṣasya॒ svam || 43 ||

yāva̭t-prā॒ṇāḥ | yāva̭de॒vāsyāsti̭ | tena̭ sa॒ha sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || suva̭rde॒vāgṃ a̭ga॒nmetyā̭ha | su॒va॒rgame॒va lo॒kamḙti | a॒mṛtā̭ abhū॒metyā̭ha | a॒mṛta̭miva॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ | pra॒jāpa̭teḥ pra॒jā a̭bhū॒metyā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | a॒smāde॒va tena̭ lo॒kānnaiti̭ || 44 ||

sama॒ha-mpra॒jayā॒ sa-mmayā᳚ pra॒jetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitā-māśā᳚ste || ā॒sa॒pu॒ṭai-rghna̭nti | annaṃ॒-vā~ i॒yam | a॒nnādyḙnai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayanti | ūṣai᳚-rghnanti | e॒te hi sā॒kṣādanna᳚m | yadūṣāḥ᳚ | sā॒kṣāde॒vaina̭-ma॒nnādyḙna॒ sama̭rdhayanti || pu॒rastā᳚t-pra॒tyañca᳚-ṅghnanti || 45 ||

pu॒rastā॒ddhi pra̭tī॒cīna॒-manna̭ma॒dyate᳚ || śī॒r॒ṣa॒to ghna̭nti | śī॒r॒ṣa॒to hyanna̭ma॒dyate᳚ || di॒gbhyo ghna̭nti | di॒gbhya e॒vāsmā̭ a॒nnādya॒-mava̭rundhate || ī॒śva॒ro vā e॒ṣa parāṃ᳚-pra॒daghaḥ̭ | yo yūpa॒gṃ॒ roha̭ti || hira̭ṇyama॒ddhya-va̭rohati | a॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyam | a॒mṛtagṃ̭ suva॒rgo lo॒kaḥ || 46 ||

a॒mṛta̭ e॒va sṷva॒rge lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || śa॒tamā̭na-mbhavati | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ | āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati || puṣṭyai॒ vā e॒ta-drū॒pam | yada॒jā | tri-ssaṃ̭va~thsa॒rasyā॒nyān-pa॒śū-npari॒ prajā̭yate || ba॒stā॒ji॒na-ma॒ddhyava̭ rohati | puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒ prati̭tiṣṭhati || 47 ||

(pa॒ri॒dhā॒paya̭ti - go॒dhūmā̭ - juhoti॒ - svaṃ - naiti̭ - pra॒tyañja̭-ṅghnanti - lo॒ko - +nava̭ ca (a. 7)

anuvākaṃ 8 - annahomāḥ, abhiṣekaśca

sa॒ptānna̭-ho॒māñjṷhoti | sa॒pta vā annā̭ni | yāva̭ntye॒vānnā̭ni | tānye॒vāva̭rundhe | sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhayaḥ | sa॒ptāra॒ṇyāḥ | u॒bhayī̭ṣā॒-mava̭ruddhyai || anna̭syā-nnasya juhoti | anna̭syānna॒syā-va̭ruddhyai || ya-dvā̭japeyayā॒jya-na̭varuddhasyāśñī॒yāt || 48 ||

ava̭ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta | sarva̭sya samava॒dāya̭ juhoti | ana̭varuddha॒-syāva̭ruddhyai || audṷmbareṇa sru॒veṇa̭ juhoti | ūrgvā anna̭-mudu॒mbaraḥ̭ | ū॒rja e॒vānnādya॒syāva̭ruddhyai || de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha | sa॒vi॒tṛ pra̭sūta e॒vaina॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi-ra॒bhiṣi̭ñcati || anna̭syānnasyā॒bhiṣi̭ñcati | anna̭syānna॒syāva̭ruddhyai || 49 ||

pu॒rastā᳚t-pra॒tyañca̭-ma॒bhiṣi̭ñcati | pu॒rastā॒ddhi-pra̭tī॒cīna॒-manna̭ma॒dyate᳚ | śī॒r॒ṣa॒to̭-'bhiṣi̭ñcati | śī॒r॒ṣa॒to hyanna̭ma॒dyate᳚ || āmukhā̭da॒nvava̭ srāvayati | mu॒kha॒ta e॒vāsmā̭ a॒nnādya̭-ndadhāti || a॒gnestvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha | e॒ṣa vā a॒gne-ssa॒vaḥ | tenai॒vaina̭-ma॒bhiṣi̭ñcati | indra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha || 50 ||

i॒ndri॒ya-me॒vāsmi̭-nne॒tena̭ dadhāti | bṛha॒spate᳚stvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒-mītyā̭ha | brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ̭ | brahma̭ṇai॒vaina̭-ma॒bhiṣi̭ñcati || so॒ma॒gra॒hāgścā̭-vadānī॒yāni̭ ca॒rtvigbhya॒ upa̭ haranti | a॒mume॒va tai-rlo॒ka-manna̭vanta-ṅkaroti | su॒rā॒gra॒hāgścā̭-navadānī॒yāni̭ ca vāja॒sṛdbhyaḥ̭ | i॒mame॒va tai-rlo॒ka-manna̭vanta-ṅkaroti | atho̭ u॒bhayī᳚ṣve॒vābhiṣi̭cyate || vi॒mā॒tha-ṅkṷrvate vāja॒sṛtaḥ̭ || 51 ||

i॒ndri॒yasyāva̭ruddhyai || ani̭ruktābhiḥ prātassava॒ne stṷvate | ani̭ruktaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ | vāja̭vatībhi॒-rmāddhya̭ndine | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒vā-va̭rundhe | śi॒pi॒vi॒ṣṭava̭tībhi-stṛtīyasava॒ne | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | pa॒śava॒-śśipiḥ̭ | ya॒jña e॒va pa॒śuṣu॒ prati̭ tiṣṭhati || bṛ॒hadantya̭-mbhavati | anta̭me॒vainagg̭ śri॒yai ga̭mayati || 52 ||

(a॒śñī॒yā - danna̭syānna॒syā va̭ruddhyā॒ - indra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒ mītyā̭ha-vāja॒sṛtaḥ॒ - śipi॒ strīṇi̭ ca) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - atigrāhyāḥ, pañcaindrāḥ

nṛ॒ṣada॒-ntvetyā̭ha | pra॒jā vai nṝn | pra॒jānā̭me॒vaitena̭ sūyate | dru॒ṣada॒mityā̭ha | vana॒spata̭yo॒ vai dru | vana॒spatī̭nāme॒vai tena̭ sūyate | bhu॒va॒na॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dā vai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | bhuva̭namaga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | bhuva̭name॒vaitena̭ gacchati || 53 ||

a॒phsu॒ṣada̭-ntvā ghṛta॒sada॒-mityā̭ha | a॒pāme॒vaitena̭ ghṛ॒tasya̭ sūyate | vyo॒ma॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dā vai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | vyo̭māga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | vyo̭mai॒vaitena̭ gacchati || pṛ॒thi॒vi॒ṣada̭-ntvā-'ntarikṣa॒sada॒-mityā̭ha | e॒ṣāme॒vaitena̭ lo॒kānāgṃ̭ sūyate | tasmā᳚-dvājape-yayā॒jī na ka-ñca॒na pra॒tyava̭rohati | apī̭va॒ hi de॒vatā̭nāgṃ sū॒yate᳚ || 54 ||

nā॒ka॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dāvai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | nāka̭maga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | nāka̭me॒vaitena̭ gacchati || ye grahāḥ᳚ pañcaja॒nīnā॒ ityā̭ha | pa॒ñca॒ja॒nānā̭-me॒vaitena̭ sūyate || a॒pāgṃ rasa॒mudva̭yasa॒-mityā̭ha | a॒pāme॒vaitena॒ rasa̭sya sūyate | sūrya̭raśmigṃ sa॒mābhṛ̭ta॒-mityā̭ha saśukra॒tvāya̭ || 55 ||

(ga॒ccha॒ti॒ - sū॒yate॒ - +nava̭ ca) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - piṇḍapitṛyajñaḥ darśapūrṇamāsabrāhmaṇaśeṣaḥ

indro vṛ॒tragṃ ha॒tvā | asṷrā-nparā॒bhāvya̭ | so̭-'māvā॒syā᳚-mpratyāga̭cchat | te pi॒taraḥ̭ pūrve॒dyu-rāga̭cchann | pi॒tṝn. ya॒jño̭-'gacchat | ta-nde॒vāḥ puna̭rayācanta | tame᳚bhyo॒ na puna̭radaduḥ | te᳚-'bruva॒n varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai | atha̭ vaḥ॒ puna̭rdāsyāmaḥ | a॒smabhya̭me॒va pū᳚rve॒dyuḥ kri̭yātā॒ iti̭ || 56 ||

tame᳚bhyaḥ॒ puna̭radaduḥ | tasmā᳚t-pi॒tṛbhyaḥ̭ pūrve॒dyuḥ kri̭yate | ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ pūrve॒dyuḥ ka॒roti̭ | pi॒tṛbhya̭ e॒va ta-dya॒jña-nni॒ṣkrīya॒ yaja̭mānaḥ॒ prata̭nute || somā̭ya pi॒tṛpī̭tāya sva॒dhā nama॒ ityā̭ha | pi॒ture॒vādhi̭ somapī॒thamava̭ rundhe | na hi pi॒tā pra॒mīya̭māṇa॒ āhai॒ṣa so̭mapī॒tha iti̭ | i॒ndri॒yaṃ-vai~ so̭mapī॒thaḥ | i॒ndri॒yame॒va so̭mapī॒thamava̭-rundhe | tena᳚ndri॒yeṇa̭ dvi॒tīyā᳚-ñjā॒yāma॒bhya̭śñute || 57 ||

e॒ta-dvai brāhma̭ṇa-mpu॒rā vā̭jaśrava॒sā vi॒dāma̭krann | tasmā॒-tte dvedvḙ jā॒ye a॒bhyā᳚kṣata | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | a॒bhi dvi॒tīyā᳚-ñjā॒yāma̭śñute || a॒gnayḙ kavya॒vāha̭nāya sva॒dhā nama॒ ityā̭ha | ya e॒va pi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ | ta-mprī̭ṇāti || ti॒sra āhṷtī-rjuhoti || trirnida̭dhāti || ṣaṭ-thsampa̭dyante || 58 ||

ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti || tū॒ṣṇī-mmekṣa̭ṇa॒-māda̭dhāti | asti̭ vā॒ hi ṣa॒ṣṭha ṛ॒turna vā᳚ || de॒vān. vai pi॒tṝ-nprī॒tān | ma॒nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'nu॒ prapi̭pate | ti॒sra āhṷtī-rjuhoti | trirnida̭dhāti | ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ || 59 ||

ṛ॒tavaḥ॒ khalu॒ vai de॒vāḥ pi॒taraḥ̭ | ṛ॒tūne॒va de॒vā-npi॒tṝ-nprī̭ṇāti | tānprī॒tān | ma॒nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'nu॒ prapi̭pate || sa॒kṛ॒dā॒cchi॒nna-mba॒r॒hi-rbha̭vati | sa॒kṛdi̭va॒ hi pi॒taraḥ̭ || trirnida̭dhāti | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | tāne॒va prī̭ṇāti || parāṃ॒āva̭rtate || 60 ||

hlīkā॒ hi pi॒taraḥ̭ || òṣmaṇo᳚ vyā॒vṛta॒ upā᳚ste | ū॒ṣmabhā̭gā॒ hi pi॒taraḥ̭ || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | prāśyāṃ(3)na prāśyā(3)miti̭ | ya-tprā᳚śñī॒yāt | janya॒manna̭madyāt | pra॒māyṷka-ssyāt | yanna prā᳚śñī॒yāt | aha̭vi-ssyāt || 61 ||

pi॒tṛbhya॒ āvṛ̭ścyeta | a॒va॒ghreya̭me॒va | tanneva॒ prāśi̭ta॒-nnevāprā̭śitam || vī॒raṃ-vā~॒ vai pi॒taraḥ̭ pra॒yanto॒ hara̭nti | vī॒raṃ-vā~̭ dadati | da॒śā-ñchi̭natti | hara̭ṇabhāgā॒ hi pi॒taraḥ̭ | pi॒tṝne॒va ni॒rava̭dayate || utta̭ra॒ āyṷṣi॒ loma̭ chindīta | pi॒tṛ॒ṇāg hyḙtarhi॒ nedī̭yaḥ || 62 ||

nama̭skaroti | na॒ma॒skā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām || namo̭ vaḥ pitaro॒ rasā̭ya | namo̭ vaḥ pitara॒-śśuṣmā̭ya | namo̭ vaḥ pitaro jī॒vāya̭ | namo̭ vaḥ pitara-ssva॒dhāyai᳚ | namo̭ vaḥ pitaro ma॒nyave᳚ | namo̭ vaḥ pitaro gho॒rāya̭ | pita̭ro॒ namo̭ vaḥ | ya e॒tasmi̭n ~lo॒ke stha || 63 ||

yu॒ṣmāgste-'nṷ | ye᳚-'smi~llo॒ke | mā-nte nṷ | ya e॒tasmi̭~llo॒ke stha | yū॒ya-nteṣāṃ॒-va~si̭ṣṭhā bhūyāsta | ye᳚-'smi~llo॒ke | a॒ha-nteṣāṃ॒-va~si̭ṣṭho bhūyāsa॒mityā̭ha | vasi̭ṣṭha-ssamā॒nānā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-pi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ || e॒ṣa vai ma̭nu॒ṣyā̭ṇāṃ-ya~॒jñaḥ || 64 ||

de॒vānāṃ॒-vā~ ita̭re ya॒jñāḥ | tena॒ vā e॒ta-tpi̭tṛlo॒ke ca̭rati || ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ | sa ī᳚śva॒raḥ pramḙtoḥ | prā॒jā॒pa॒tyaya॒rcā puna॒raiti̭ | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñenai॒va sa॒ha puna॒raiti̭ | na pra॒māyṷko bhavati || pi॒tṛ॒lo॒ke vā e॒ta-dyaja̭mānaścarati | ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ | sa ī᳚śva॒ra ārti॒mārtoḥ᳚ | pra॒jāpa̭ti॒-stvāvaina॒-ntata॒ unnḙtumarha॒tītyā̭huḥ | ya-tprā̭jāpa॒tyaya॒rcā puna॒raiti̭ | pra॒jāpa̭tire॒vaina॒-ntata॒ unna̭yati | nārti॒mārccha̭ti॒ yaja̭mānaḥ || 65 ||

(itya̭ - śñute - padyante - padyante॒ ṣaḍvā ṛ॒tavo̭ - varta॒te-' - ha̭vi-ssyā॒n - nedī̭yaḥ॒ - stha - ya॒jño - yaja̭mānaścarati॒ ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti॒ pañca̭ ca) (a. 10)

(de॒vā॒su॒rā a॒gnīṣoma̭yo--r de॒vā vai yathā॒ darśaṃ̭ - de॒vā vai yada॒nyai-rgrahai᳚--r brahmavā॒dino॒ nāgni̭ṣṭo॒mo na - sā̭vi॒traṃ - de॒vasyā॒haṃ - tā॒rpyagṃ - sa॒ptānna̭ho॒mān - nṛ॒ṣadaṃ॒ - tvendro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā daśa̭)

(de॒vā॒su॒rā - vā॒jyḙvainaṃ॒ - tasmā᳚-dvājapeyayā॒jī - de॒vasyā॒haṃ - ~vāja॒syāva̭ruddhyā- indri॒yame॒vāsmi॒n॒. - hlīkā॒ hi pi॒taraḥ॒ pañca̭ṣaṣṭiḥ)

(de॒vā॒su॒rā - yaja̭mānaḥ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके तृतीयः प्रपाठकः - वाजपेयब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1 - पुनराधेयशेषः आज्यभागयोर्विशेषः

दे॒वा॒सु॒रा-स्सं-यँ॑त्ता आसन्न् । ते दे॒वा वि॑ज॒य-मु॑प॒यन्तः॑ । अ॒ग्नीषोम॑यो-स्तेज॒स्विनी᳚स्त॒नू-स्स-न्न्य॑दधत । इ॒दमु॑ नो भविष्यति । यदि॑ नो जे॒ष्यन्तीति॑ । तेना॒ग्नीषोमा॒-वपा᳚क्रामताम् । ते दे॒वा वि॒जित्य॑ । अ॒ग्नीषोमा॒-वन्वै᳚च्छन्न् । ते᳚-ऽग्नि-मन्व॑विन्द-न्नृ॒तुषू-थ्स॑न्नम् । तस्य॒ विभ॑क्तीभि-स्तेज॒स्विनी᳚स्त॒नू-रवा॑रुन्धत ॥ 1 ॥

ते सोम॒-मन्व॑विन्दन्न् । तम॑घ्नन्न् । तस्य॑ यथा-ऽभि॒ज्ञाय॑-न्त॒नू-र्व्य॑गृह्णत । ते ग्रहा॑ अभवन्न् । त-द्ग्रहा॑णा-ङ्ग्रह॒त्वम् । यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॒ ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ । तस्य॒ त्वे॑व गृ॑ही॒ताः ॥ नाना᳚ग्नेय-म्पुनरा॒धेये॑ कुर्यात् । यदना᳚ग्नेय-म्पुनरा॒धेये॑ कु॒र्यात् । व्यृ॑द्धमे॒व तत् ॥ 2 ॥

अना᳚ग्नेयं॒-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते । य-थ्स॒मिध॒-स्तनू॒नपा॑तमि॒डो ब॒र्॒हि-र्य॑जति ॥ उ॒भावा᳚ग्ने॒या-वाज्य॑भागौ स्याताम् ॥ अना᳚ज्यभागौ-भवत॒ इत्या॑हुः । यदु॒भावा᳚ग्ने॒याव॒न्वञ्चा॒विति॑ । अ॒ग्नये॒ पव॑माना॒योत्त॑र-स्स्यात् । य-त्पव॑मानाय । तेनाज्य॑ भागः । तेन॑ सौ॒म्यः ॥ बुध॑न्वत्याग्ने॒य-स्याज्य॑-भागस्य पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति ॥ 3 ॥

यथा॑ सु॒प्त-म्बो॒धय॑ति । ता॒दृगे॒व तत् ॥ अ॒ग्निन्य॑क्ताः पत्नी संयाँ॒जाना॒मृचः॑ स्युः । तेना᳚ग्ने॒यग्ं सर्व॑-म्भवति ॥ ए॒क॒धा ते॑ज॒स्विनी᳚-न्दे॒वता॒-मुपै॒तीत्या॑हुः । सैन॑मीश्व॒रा प्र॒दह॒ इति॑ ॥ नेति॑ ब्रूयात् । प्र॒जन॑नं॒-वाँ अ॒ग्निः । प्र॒जन॑न-मे॒वोपै॒तीति॑ ॥ कृ॒तय॑जु॒-स्सम्भृ॑त सम्भार॒ इत्या॑हुः ॥ 4 ॥

न स॒भृन्त्या᳚-स्सम्भा॒राः । न यजुः॑ का॒र्य॑मिति॑ ॥ अथो॒ खलु॑ । स॒भृन्त्या॑ ए॒व स॑भां॒राः । का॒र्यं॑-यँजुः॑ । पु॒न॒रा॒धेय॑स्य॒ समृ॑द्ध्यै ॥ तेनो॑पा॒ग्ं॒शु प्रच॑रति । एष्य॑ इव॒ वा ए॒षः । य-त्पु॑न-रा॒धेयः॑ । यथो॑पा॒ग्ं॒शु न॒ष्टमि॒च्छति॑ ॥ 5 ॥

ता॒दृगे॒व तत् ॥ उ॒च्चै-स्स्वि॑ष्ट॒कृत॒मु-थ्सृ॑जति । यथा॑ न॒ष्टं-विँ॒त्वा प्राहा॒यमिति॑ । ता॒दृगे॒व तत् ॥ ए॒क॒धा ते॑ज॒स्विनी᳚-न्दे॒वता॒मुपै॒तीत्या॑हुः । सैन॑मीश्व॒रा प्र॒दह॒ इति॑ । तत्तथा॒ नोपै॑ति । प्र॒या॒जा॒नू॒या॒जेष्वे॒व विभ॑क्तीः कुर्यात् । य॒था॒पू॒र्व-माज्य॑भागौ॒ स्याता᳚म् । ए॒व-म्प॑त्नी संयाँ॒जाः ॥ 6 ॥

त-द्वै᳚श्वान॒रव॑त्-प्र॒जन॑नवत्तर॒-मुपै॒तीति॑ ॥ तदा॑हुः । व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒तत् । अना᳚ग्नेयं॒-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यत॒ इति॑ ॥ नेति॑ ब्रूयात् । अ॒ग्नि-म्प्र॑थ॒मं-विँभ॑क्तीनां-यँजति । अ॒ग्निमु॑त्त॒म-म्प॑त्नी संयाँ॒जाना᳚म् । तेना᳚ग्ने॒यम् । तेन॒ समृ॑द्ध-ङ्क्रियत॒ इति॑ ॥ 7 ॥

(अ॒रु॒न्ध॒ - तै॒व त-द्- भ॑वति॒ - सम्भृ॑तसम्भार॒ इत्या॑हु - रि॒च्छति॑ - पत्नीसंयाँ॒जा - +नव॑ च) ( आ1)

अनुवाकं 2 - वाजपेयस्य विधिः

दे॒वा वै यथा॒दर्शं॑-यँ॒ज्ञानाह॑रन्त । यो᳚-ऽग्निष्टो॒मम् । य उ॒क्थ्य᳚म् । यो॑-ऽतिरा॒त्रम् । ते स॒हैव सर्वे॑ वाज॒पेय॑-मपश्यन्न् । ते । अ॒न्यो᳚न्यस्मै॒ नाति॑ष्ठन्त । अ॒हम॒नेन॑ यजा॒ इति॑ । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । आ॒जिम॒स्य धा॑वा॒मेति॑ ॥ 8 ॥

तस्मि॑-न्ना॒जिम॑धावन्न् । त-म्बृह॒स्पति॒-रुद॑जयत् । तेना॑यजत । स स्वारा᳚ज्य-मगच्छत् । तमिन्द्रो᳚-ऽब्रवीत् । माम॒नेन॑ याज॒येति॑ । तेनेन्द्र॑-मयाजयत् । सो-ऽग्र॑-न्दे॒वता॑ना॒-म्पर्यै᳚त् । अग॑च्छ॒-थ्स्वारा᳚ज्यम् । अति॑ष्ठन्तास्मै॒ ज्यैष्ठ्या॑य ॥ 9 ॥

य ए॒वं-विँ॒द्वान्. वा॑ज॒पेये॑न॒ यज॑ते । गच्छ॑ति॒ स्वारा᳚ज्यम् । अग्रग्ं॑ समा॒नाना॒-म्पर्ये॑ति । तिष्ठ॑न्ते-ऽस्मै॒ ज्यैष्ठ्या॑य ॥ स वा ए॒ष ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ चै॒व रा॑ज॒न्य॑स्य च य॒ज्ञः ॥ तं-वाँ ए॒तं-वाँ॑ज॒पेय॒ इत्या॑हुः । वा॒जाप्यो॒ वा ए॒षः । वाज॒ग्ग्॒ ह्ये॑तेन॑ दे॒वा ऐफ्सन्न्॑ ॥ सोमो॒ वै वा॑ज॒पेयः॑ । यो वै सोमं॑-वाँज॒पेयं॒-वेँद॑ ॥ 10 ॥

वा॒ज्ये॑वैन॑-म्पी॒त्वा भ॑वति । आ-ऽस्य॑ वा॒जी जा॑यते ॥ अन्नं॒-वैँ वा॑ज॒पेयः॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । अत्त्यन्न᳚म् । आ-ऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते ॥ ब्रह्म॒ वै वा॑ज॒पेयः॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । अत्ति॒ ब्रह्म॒णा-ऽन्न᳚म् । आ-ऽस्य॑ ब्र॒ह्मा जा॑यते ॥ 11 ॥

वाग्वै वाज॑स्य प्रस॒वः । य ए॒वं-वेँद॑ । क॒रोति॑ वा॒चा वी॒र्य᳚म् । ऐनं॑-वाँ॒चा ग॑च्छति । अपि॑वतीं॒-वाँचं॑-वँदति ॥ प्र॒जाप॑ति-र्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञान् व्यादि॑शत् । स आ॒त्मन् वा॑ज॒पेय॑-मधत्त । त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । ए॒ष वाव य॒ज्ञः । य-द्वा॑ज॒पेयः॑ ॥ 12 ॥

अप्ये॒व नो-ऽत्रा॒स्त्विति॑ । तेभ्य॑ ए॒ता उज्जि॑तीः॒ प्राय॑च्छत् ॥ ता वा ए॒ता उज्जि॑तयो॒ व्याख्या॑यन्ते । य॒ज्ञस्य॑ सर्व॒त्वाय॑ । दे॒वता॑ना॒-मनि॑र्भागाय ॥ दे॒वा वै ब्रह्म॑ण॒श्चान्न॑स्य च॒ शम॑ल॒मपा᳚घ्नन्न् । य-द्ब्रह्म॑ण॒-श्शम॑ल॒मासी᳚त् । सा गाथा॑ नाराश॒ग्ग्॒स्य॑ भवत् । यदन्न॑स्य । सा सुरा᳚ ॥ 13 ॥

तस्मा॒-द्गाय॑तश्च म॒त्तस्य॑ च॒ न प्र॑ति॒गृह्य᳚म् । य-त्प्र॑तिगृह्णी॒यात् । शम॑ल॒-म्प्रति॑गृह्णीयात् ॥ सर्वा॒ वा ए॒तस्य॒ वाचो ऽव॑रुद्धाः । यो वा॑जपेयया॒जी । या पृ॑थि॒व्यां-याँ-ऽग्नौ या र॑थन्त॒रे । या-ऽन्तरि॑क्षे॒ या वा॒यौ या वा॑मदे॒व्ये । या दि॒वि या-ऽऽदि॒त्ये या बृ॑ह॒ति । या-ऽफ्सु यौष॑धीषु॒ या वन॒स्पति॑षु ॥ तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒ज्यार्त्वि॑जीनः । सर्वा॒ ह्य॑स्य॒ वाचो ऽव॑रुद्धाः ॥ 14 ॥

(धा॒वा॒मेति॒ - ज्यैष्ठ्या॑य॒ - वेद॑ - ब्र॒ह्मा जा॑यते-वाज॒पेयः॒-सुरा-ऽऽर्त्वि॑जीन॒ एकं॑ च ) (अ. 2)

अनुवाकं 3 - तस्यग्रहविशेषाः

दे॒वा वै यद॒न्यै-र्ग्रहै᳚-र्य॒ज्ञस्य॒ नावारु॑न्धत । तद॑तिग्रा॒ह्यै॑-रति॒गृह्या-वा॑रुन्धत । तद॑तिग्रा॒ह्या॑णा-मतिग्राह्य॒त्वम् ॥ यद॑तिग्रा॒ह्या॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ । यदे॒वान्यै-र्ग्रहै᳚-र्य॒ज्ञस्य॒ नाव॑रु॒न्धे । तदे॒व तैर॑ति॒गृह्या-व॑रुन्धे ॥ पञ्च॑ गृह्यन्ते । पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः । यावा॑ने॒व य॒ज्ञः । तमा॒प्त्वा ऽव॑रुन्धे ॥ 15 ॥

सर्व॑ ऐ॒न्द्रा भ॑वन्ति । ए॒क॒धैव यज॑मान इन्द्रि॒य-न्द॑धति ॥ स॒प्तद॑श प्राजाप॒त्या ग्रहा॑ गृह्यन्ते । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒-राप्त्यै᳚ ॥ एक॑य॒र्चा गृ॑ह्णाति । ए॒क॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति ॥ सो॒म॒ग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॑ गृह्णाति । ए॒त-द्वै दे॒वाना᳚-म्पर॒ममन्न᳚म् । य-थ्सोमः॑ ॥ 16 ॥

ए॒त-न्म॑नु॒ष्या॑णाम् । य-थ्सुरा᳚ । प॒र॒मेणै॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्ये॒नाव॑र-म॒न्नाद्य॒-मव॑रुन्धे ॥ सो॒म॒ग्र॒हा-न्गृ॑ह्णाति । ब्रह्म॑णो॒ वा ए॒त-त्तेजः॑ । य-थ्सोमः॑ । ब्रह्म॑ण ए॒व तेज॑सा॒ तेजो॒ यज॑माने दधाति । सु॒रा॒ग्र॒हा-न्गृ॑ह्णाति । अन्न॑स्य॒ वा ए॒तच्छम॑लम् । य-थ्सुरा᳚ ॥ 17 ॥

अन्न॑स्यै॒व शम॑लेन॒ शम॑लं॒-यँज॑माना॒-दप॑हन्ति ॥ सो॒म॒ग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॑ गृह्णाति । पुमा॒न्॒. वै सोमः॑ । स्त्री सुरा᳚ । त-न्मि॑थु॒नम् । मि॒थु॒नमे॒वास्य॒ त-द्य॒ज्ञे क॑रोति प्र॒जन॑नाय । आ॒त्मान॑मे॒व सो॑मग्र॒है-स्स्पृ॑णोति । जा॒याग्ं सु॑रा ग्र॒हैः । तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒ज्य॑मुष्मि॑ँल्लो॒के स्त्रिय॒ग्ं॒ सम्भ॑वति । वा॒ज॒पेया॑-भिजित॒ग्ग्॒ ह्य॑स्य ॥ 18 ॥

पूर्वे॑ सोमग्र॒हा गृ॑ह्यन्ते । अप॑रे सुराग्र॒हाः । पु॒रो॒क्षग्ं सो॑मग्र॒हान्थ्- सा॑दयति । प॒श्चा॒द॒क्षग्ं सु॑राग्र॒हान् । पा॒प॒व॒स्य॒सस्य॒ विधृ॑त्यै ॥ ए॒ष वै यज॑मानः । य-थ्सोमः॑ । अन्न॒ग्ं॒ सुरा᳚ । सो॒म॒ग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॒ व्यति॑षजति । अ॒न्नाद्ये॑नै॒वैनं॒-व्यँति॑षजति ॥ 19 ॥

स॒पृञ्चः॑ स्थ॒ स-म्मा॑ भ॒द्रेण॑ पृ॒ङ्क्तेत्या॑ह । अन्नं॒-वैँ भ॒द्रम् । अ॒न्नाद्ये॑नै॒वैन॒ग्ं॒ सग्ंसृ॑जति ॥ अन्न॑स्य॒ वा ए॒तच्छम॑लम् । य-थ्सुरा᳚ । पा॒प्मॆव॒ खलु॒ वै शम॑लम् । पा॒प्मना॒ वा ए॑नमे॒तच्छम॑लेन॒ व्यति॑षजति । य-थ्सो॑मग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॑ व्यति॒षज॑ति ॥ वि॒पृचः॑ स्थ॒ वि मा॑ पा॒प्मना॑ पृ॒ङ्क्तेत्या॑ह । पा॒प्मनै॒वैन॒ग्ं॒ शम॑लेन॒ व्याव॑र्तयति ॥ 20 ॥

तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒जी पू॒तो मेद्ध्यो॑ दक्षि॒ण्यः॑ ॥ प्रांउ-द्द्र॑वति सोमग्र॒हैः । अ॒मुमे॒व तै-र्लो॒क-म॒भिज॑यति । प्र॒त्यङ्ख्सु॑रा ग्र॒हैः । इ॒ममे॒व तै-र्लो॒क-म॒भिज॑यति ॥ प्रति॑ष्ठन्ति सोमग्र॒हैः । याव॑दे॒व स॒त्यम् । तेन॑ सूयते ॥ वा॒ज॒सृद्भ्यः॑ सुराग्र॒हान्. ह॑रन्ति । अनृ॑तेनै॒व विश॒ग्ं॒ सग्ंसृ॑जति ॥ हि॒र॒ण्य॒पा॒त्र-म्मधोः᳚ पू॒र्ण-न्द॑दाति । म॒ध॒व्यो॑-ऽसा॒नीति॑ ॥ ए॒क॒धा ब्र॒ह्मण॒ उप॑ हरति । ए॒क॒धैव यज॑मान॒ आयु॒स्तेजो॑ दधाति ॥ 21 ॥

(आ॒प्त्वा-ऽव॑रुन्धे॒ - सोमः॒ - शम॑लं॒-यँ-थ्सुरा॒ - ह्य॑-स्यैनं॒-व्यँति॑षजति॒ - व्याव॑र्तयति - सृजति च॒त्वारि॑ च ) (अ. 3)

अनुवाकं 4 - पशव-स्सप्तदश

ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । नाग्नि॑ष्टो॒मो नोक्थ्यः॑ । न षो॑ड॒शी नाति॑रा॒त्रः । अथ॒ कस्मा᳚-द्वाज॒पेये॒ सर्वे॑ यज्ञक्र॒तवो-ऽव॑रुद्ध्यन्त॒ इति॑ । प॒शुभि॒रिति॑ ब्रूयात् ॥ आ॒ग्ने॒य-म्प॒शुमाल॑भते । अ॒ग्नि॒ष्टो॒ममे॒व तेनाव॑रुन्धे । ऐ॒न्द्रा॒ग्नेनो॒क्थ्य᳚म् । ऐ॒न्द्रेण॑ षोड॒शिनः॑ स्तो॒त्रम् । सा॒र॒स्व॒त्या-ऽति॑रा॒त्रम् ॥ 22 ॥

मा॒रु॒त्या बृ॑ह॒त-स्स्तो॒त्रम् । ए॒ताव॑न्तो॒ वै य॑ज्ञक्र॒तवः॑ । ता-न्प॒शुभि॑रे॒वा-व॑रुन्धे ॥ आ॒त्मान॑मे॒व स्पृ॑णो-त्यग्निष्टो॒मेन॑ । प्रा॒णा॒पा॒ना-वु॒क्थ्ये॑न । वी॒र्यग्ं॑ षोड॒शिनः॑ स्तो॒त्रेण॑ । वाच॑-मतिरा॒त्रेण॑ । प्र॒जा-म्बृ॑ह॒त-स्स्तो॒त्रेण॑ । इ॒ममे॒व लो॒कम॒भि ज॑यत्यग्निष्टो॒मेन॑ । अ॒न्तरि॑क्ष-मु॒क्थ्ये॑न ॥ 23 ॥

सु॒व॒र्गं-लोँ॒कग्ं षो॑ड॒शिनः॑ स्तो॒त्रेण॑ । दे॒व॒याना॑ने॒व प॒थ आरो॑ह-त्यतिरा॒त्रेण॑ । नाकग्ं॑ रोहति बृह॒त-स्स्तो॒त्रेण॑ । तेज॑ ए॒वात्म-न्ध॑त्त आग्ने॒येन॑ प॒शुना᳚ । ओजो॒ बल॑मैन्द्रा॒ग्नेन॑ । इ॒न्द्रि॒य-मै॒न्द्रेण॑ । वाचग्ं॑ सारस्व॒त्या । उ॒भावे॒व दे॑वलो॒क-ञ्च॑ मनुष्यलो॒क-ञ्चा॒भिज॑यति मारु॒त्या व॒शया᳚ ॥ स॒प्तद॑श प्राजाप॒त्या-न्प॒शूनाल॑भते । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः ॥ 24 ॥

प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ श्या॒मा एक॑रूपा भवन्ति । ए॒वमि॑व॒ हि प्र॒जाप॑ति॒-स्समृ॑द्ध्यै ॥ ता-न्पर्य॑ग्निकृता॒-नुथ्सृ॑जति ॥ म॒रुतो॑ य॒ज्ञम॑जिघाग्ंस-न्प्र॒जाप॑तेः । तेभ्य॑ ए॒ता-म्मा॑रु॒तीं-वँ॒शामाल॑भत । तयै॒वैना॑-नशमयत् ॥ मा॒रु॒त्या प्र॒चर्य॑ । ए॒तान्-थ्सञ्ज्ञ॑पयेत् । म॒रुत॑ ए॒व श॑मयि॒त्वा ॥ 25 ॥

ए॒तैः प्रच॑रति । य॒ज्ञस्याघा॑ताय ॥ ए॒क॒धा व॒पा जु॑होति । ए॒क॒दे॒व॒त्या॑ हि । ए॒ते । अथो॑ एक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति ॥ नै॒वा॒रेण॑ स॒प्तद॑शशरावे-णै॒तर्हि॒ प्रच॑रति । ए॒त-त्पु॑रोडाशा॒ ह्ये॑ते । अथो॑ पशू॒नामे॒व छि॒द्रमपि॑दधाति ॥ सा॒र॒स्व॒त्योत्त॒मया॒ प्रच॑रति । वाग् वै सर॑स्वती । तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँगु॑त्त॒मा । अथो᳚ प्र॒जाप॑तावे॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति । प्र॒जाप॑ति॒र्॒ हि वाक् ॥ अप॑न्नदती भवति । तस्मा᳚-न्मनु॒ष्या᳚-स्सर्वां॒-वाँचं॑-वँदन्ति ॥ 26 ॥

(अ॒ति॒रा॒त्र - म॒न्तरि॑क्षमु॒क्थ्ये॑न - प्र॒जाप॑तिः - शमयि॒त्वोत् - त॒मया॒ प्रच॑रति॒ षट् च॑) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - रथयाजनम्

सा॒वि॒त्र-ञ्जु॑होति॒ कर्म॑णः कर्मणः पु॒रस्ता᳚त् ॥ कस्त-द्वे॒देत्या॑हुः । य-द्वा॑ज॒पेय॑स्य॒ पूर्वं॒-यँदप॑र॒मिति॑ । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒व य॑थापू॒र्व-ङ्कर्मा॑णि करोति ॥ सव॑ने सवने जुहोति । आ॒क्रम॑णमे॒व त-थ्सेतुं॒-यँज॑मानः कुरुते । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ वा॒चस्पति॒-र्वाच॑म॒द्य स्व॑दाति न॒ इत्या॑ह । वाग्वै दे॒वाना᳚-म्पु॒रा-ऽन्न॑मासीत् । वाच॑मे॒वास्मा॒ अन्नग्ग्॑ स्वदयति ॥ 27 ॥

इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑-ऽसि॒ वार्त्र॑घ्न॒ इति॒ रथ॑मु॒पाव॑हरति॒ विजि॑त्यै ॥ वाज॑स्य॒ नु प्र॑स॒वे मा॒तर॑-म्म॒हीमित्या॑ह । यच्चै॒वेयम् । यच्चा॒स्यामधि॑ । तदे॒वा-व॑रुन्धे । अथो॒ तस्मि॑न्ने॒वोभये॒-ऽभिषि॑च्यते ॥ अ॒फ्स्व॑न्तर॒-मृत॑म॒फ्सु भे॑ष॒जमित्यश्वा᳚-न्पल्पूलयति । अ॒फ्सु वा अश्व॑स्य॒ तृती॑य॒-म्प्रवि॑ष्टम् । तद॑नु॒वेन॒न्वव॑प्लवते । यद॒फ्सु प॑ल्पू॒लय॑ति ॥ 28 ॥

यदे॒वास्या॒फ्सु प्रवि॑ष्टम् । तदे॒वाव॑रुन्धे ॥ ब॒हु वा अश्वो॑-ऽमे॒द्ध्य-मुप॑गच्छति । यद॒फ्सु प॑ल्पू॒लय॑ति । मेद्ध्या॑ने॒वैना᳚न् करोति ॥ वा॒युर्वा᳚ त्वा॒ मनु॑र्वा॒ त्वेत्या॑ह । ए॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ अश्व॑मयुञ्जन्न् । ताभि॑रे॒वैनान्॑. युनक्ति । स॒वस्योज्जि॑त्यै ॥ यजु॑षा युनक्ति॒ व्यावृ॑त्त्यै ॥ 29 ॥

अपा᳚-न्न पादाशुहेम॒न्निति॒ सम्मा᳚र्ष्टि । मेद्ध्या॑ने॒वैना᳚न् करोति । अथो॒ स्तौत्ये॒वैना॑ना॒जिग्ं स॑रिष्य॒तः ॥ वि॒ष्णु॒ क्र॒मान् क्र॑मते । विष्णु॑रे॒व भू॒त्वेमाँल्लो॒का-न॒भिज॑यति ॥ वै॒श्व॒दे॒वो वै रथः॑ । अ॒ङ्कौ न्य॒ङ्काव॒भितो॒ रथं॒-याँवित्या॑ह । या ए॒व दे॒वता॒ रथे॒ प्रवि॑ष्टाः । ताभ्य॑ ए॒व नम॑स्करोति । आ॒त्मनो-ऽना᳚र्त्यै ॥ अश॑मरथ-म्भावुको-ऽस्य॒ रथो॑ भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 30 ॥

(स्व॒द॒य॒ति॒ - प॒ल्पू॒लय॑ति॒ - व्यावृ॑त्त्या॒ - अना᳚र्त्यै॒ द्वे च॑) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - रथधावनम्

दे॒वस्या॒हग्ं स॑वि॒तुः प्र॑स॒वे बृह॒स्पति॑ना वाज॒जिता॒ वाज॑-ञ्जेष॒मित्या॑ह । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒व ब्रह्म॑णा॒ वाज॒मुज्ज॑यति ॥ दे॒वस्या॒हग्ं स॑वि॒तुः प्र॑स॒वे बृह॒स्पति॑ना वाज॒जिता॒ वर्षि॑ष्ठ॒-न्नाकग्ं॑ रुहेय॒मित्या॑ह । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒व ब्रह्म॑णा॒ वर्षि॑ष्ठ॒-न्नाकग्ं॑ रोहति ॥ चात्वा॑ले रथच॒क्र-न्निमि॑तग्ं रोहति । अतो॒ वा अङ्गि॑रस उत्त॒मा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । सा॒क्षादे॒व यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ आवे᳚ष्टयति । वज्रो॒ वै रथः॑ । वज्रे॑णै॒व दिशो॒-ऽभिज॑यति ॥ 31 ॥

वा॒जिना॒ग्ं॒ साम॑ गायते । अन्नं॒-वैँ वाजः॑ । अन्न॑मे॒-वाव॑रुन्धे ॥ वा॒चो वर्ष्म॑ दे॒वेभ्यो-ऽपा᳚क्रामत् । त-द्वन॒स्पती॒-न्प्रावि॑शत् । सैषा वाग्-वन॒स्पति॑षु वदति । या दु॑न्दु॒भौ । तस्मा᳚-द्दुन्दु॒भि-स्सर्वा॒ वाचोति॑ वदति ॥ दु॒न्दु॒भीन्-थ्स॒माघ्न॑न्ति । प॒र॒मा वा ए॒षा वाक् ॥ 32 ॥

या दु॑न्दु॒भौ । प॒र॒मयै॒व वा॒चा-ऽव॑रां॒-वाँच॒म-व॑रुन्धे । अथो॑ वा॒च ए॒व वर्ष्म॒ यज॑मा॒नो ऽव॑रुन्धे ॥ इन्द्रा॑य॒ वाचं॑-वँद॒तेन्द्रं॒-वाँज॑-ञ्जापय॒तेन्द्रो॒ वाज॑मजयि॒-दित्या॑ह । ए॒ष वा ए॒तर्हीन्द्रः॑ । यो यज॑ते । यज॑मान ए॒व वाज॒मुज्ज॑यति ॥ स॒प्तद॑श प्रव्या॒धाना॒जि-न्धा॑वन्ति । स॒प्त॒द॒शग्ग् स्तो॒त्र-म्भ॑वति । स॒प्तद॑श सप्तदश दीयन्ते ॥ 33 ॥

स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒-राप्त्यै᳚ ॥ अर्वा॑-ऽसि॒ सप्ति॑रसि वा॒ज्य॑सीत्या॑ह । अ॒ग्निर्वा अर्वा᳚ । वा॒यु-स्सप्तिः॑ । आ॒दि॒त्यो वा॒जी । ए॒ताभि॑रे॒वास्मै॑ दे॒वता॑भि-र्देवर॒थं-युँ॑नक्ति ॥ प्र॒ष्टि॒वा॒हिनं॑-युँनक्ति । प्र॒ष्टि॒वा॒ही वै दे॑वर॒थः । दे॒व॒र॒थमे॒वास्मै॑ युनक्ति ॥ 34 ॥

वाजि॑नो॒ वाज॑-न्धावत॒ काष्ठा᳚-ङ्गच्छ॒तेत्या॑ह । सु॒व॒र्गो वै लो॒कः काष्ठा᳚ । सु॒व॒र्गमे॒व लो॒कं-यँ॑न्ति ॥ सु॒व॒र्गं-वाँ ए॒ते लो॒कं-यँ॑न्ति । य आ॒जि-न्धाव॑न्ति ॥ प्राञ्चो॑ धावन्ति । प्रांइ॑व॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः ॥ च॒त॒सृभि॒रनु॑ मन्त्रयते । च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि । छन्दो॑भिरे॒वैना᳚न्-थ्सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ 35 ॥

प्र वा ए॒ते᳚-ऽस्माल्-लो॒काच्च्य॑वन्ते । य आ॒जि-न्धाव॑न्ति । उद॑ञ्च॒ आव॑र्तन्ते । अ॒स्मादे॒व तेन॑ लो॒कान्नय॑न्ति ॥ र॒थ॒वि॒मो॒च॒नीय॑-ञ्जुहोति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ आ मा॒ वाज॑स्य प्रस॒वो ज॑गम्या॒दित्या॑ह । अन्नं॒-वैँ वाजः॑ । अन्न॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥ य॒था॒लो॒कं-वाँ ए॒त उज्ज॑यन्ति । य आ॒जि-न्धाव॑न्ति ॥ 36 ॥

कृ॒ष्णल॑-ङ्कृष्णलं-वाँज॒सृद्भ्यः॒ प्रय॑च्छति । यमे॒व ते वाजं॑-लोँ॒कमु॒ज्जय॑न्ति । त-म्प॑रि॒क्रीया-व॑रुन्धे ॥ ए॒क॒धा ब्र॒ह्मण॒ उप॑हरति । ए॒क॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति ॥ दे॒वा वा ओष॑धीष्वा॒जिम॑युः । ता बृह॒स्पति॒-रुद॑जयत् । स नी॒वारा॒न्निर॑वृणीत । तन्नी॒वारा॑णा-न्नीवार॒त्वम् ॥ नै॒वा॒रश्च॒रु-र्भ॑वति ॥ 37 ॥

ए॒तद्वै दे॒वाना᳚-म्पर॒ममन्न᳚म् । यन्नी॒वाराः᳚ । प॒र॒मेणै॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्ये॒-नाव॑र-म॒न्नाद्य॒मव॑रुन्धे ॥ स॒प्तद॑शशरावो भवति । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒-राप्त्यै᳚ ॥ क्षी॒रे भ॑वति । रुच॑मे॒वास्मि॑न्-दधाति ॥ स॒र्पिष्वा᳚-न्भवति मेद्ध्य॒त्वाय॑ ॥ बा॒र्॒ह॒स्प॒त्यो वा ए॒ष दे॒वत॑या ॥ 38 ॥

यो वा॑ज॒पेये॑न॒ यज॑ते । बा॒र्॒ह॒स्प॒त्य ए॒ष च॒रुः ॥ अश्वा᳚न्-थ्सरिष्य॒त-स्स॒स्रुष॒श्चाव॑-घ्रापयति । यमे॒व ते वाजं॑-लोँ॒कमु॒ज्जय॑न्ति । तमे॒वाव॑रुन्धे ॥ अजी॑जिपत वनस्पतय॒ इन्द्रं॒-वाँजं॒-विँमु॑च्यद्ध्व॒मिति॑ दुन्दु॒भीन्. विमु॑ञ्चति । यमे॒व ते वाजं॑-लोँ॒कमि॑न्द्रि॒य-न्दु॑न्दु॒भय॑ उ॒ज्जय॑न्ति । तमे॒वा-व॑रुन्धे ॥ 39 ॥

(अ॒भिज॑यति॒ - वा ए॒षा वाग् - दी॑यन्ते - ऽस्मै युनक्ति - गमयति॒ - य आ॒जि-न्धाव॑न्ति - भवति - दे॒वत॑या॒ - +-ऽष्टौ च॑) (अ. 6)

अनुवाकं 7 - यूपारोहणम्

ता॒र्प्यं-यँज॑मान॒-म्परि॑धापयति । य॒ज्ञो वै ता॒र्प्यम् । य॒ज्ञेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति । द॒र्भ॒मय॒-म्परि॑धापयति । प॒वित्रं॒-वैँ द॒र्भाः । पु॒नात्ये॒वैन᳚म् । वाजं॒-वाँ ए॒षो-ऽव॑रुरुथ्सते । यो वा॑ज॒पेये॑न॒ यज॑ते । ओष॑धयः॒ खलु॒ वै वाजः॑ । य-द्द॑र्भ॒मय॑-म्परिधा॒पय॑ति ॥ 40 ॥

वाज॒स्याव॑-रुद्ध्यै ॥ जाय॒ एहि॒ सुवो॒ रोहा॒वेत्या॑ह । पत्नि॑या ए॒वैष य॒ज्ञस्या᳚न्-वार॒म्भो-ऽन॑वच्छित्यै ॥ स॒प्तद॑शा-रत्नि॒र्यूपो॑ भवति । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ तू॒प॒र-श्चतु॑रश्रि-र्भवति ॥ गौ॒धू॒म-ञ्च॒षाल᳚म् । न वा ए॒ते व्री॒हयो॒ न यवाः᳚ । य-द्गो॒धूमाः᳚ ॥ 41 ॥

ए॒वमि॑व॒ हि प्र॒जाप॑ति॒-स्समृ॑द्ध्यै । अथो॑ अ॒मुमे॒वास्मै॑ लो॒कमन्न॑वन्त-ङ्करोति ॥ वासो॑भि-र्वेष्टयति । ए॒ष वै यज॑मानः । यद्यूपः॑ । स॒र्व॒दे॒व॒त्यं॑-वाँसः॑ । सर्वा॑भिरे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्सम॑र्धयति । अथो॑ आ॒क्रम॑णमे॒व तथ्सेतुं॒-यँज॑मानः कुरुते । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ द्वाद॑श वाजप्रस॒वीया॑नि जुहोति ॥ 42 ॥

द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व प्री॑णाति । अथो॑ संवँथ्स॒रमे॒वास्मा॒ उप॑ दधाति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ द॒शभिः॒ कल्पै॑ रोहति । नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः । नाभि॑र्दश॒मी । प्रा॒णाने॒व य॑थास्था॒न-ङ्क॑ल्पयि॒त्वा । सु॒व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति । ए॒ताव॒द्वै पुरु॑षस्य॒ स्वम् ॥ 43 ॥

याव॑त्-प्रा॒णाः । याव॑दे॒वास्यास्ति॑ । तेन॑ स॒ह सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ सुव॑र्दे॒वाग्ं अ॑ग॒न्मेत्या॑ह । सु॒व॒र्गमे॒व लो॒कमे॑ति । अ॒मृता॑ अभू॒मेत्या॑ह । अ॒मृत॑मिव॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः । प्र॒जाप॑तेः प्र॒जा अ॑भू॒मेत्या॑ह । प्रा॒जा॒प॒त्यो वा अ॒यं-लोँ॒कः । अ॒स्मादे॒व तेन॑ लो॒कान्नैति॑ ॥ 44 ॥

सम॒ह-म्प्र॒जया॒ स-म्मया᳚ प्र॒जेत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैता-माशा᳚स्ते ॥ आ॒स॒पु॒टै-र्घ्न॑न्ति । अन्नं॒-वाँ इ॒यम् । अ॒न्नाद्ये॑नै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयन्ति । ऊषै᳚-र्घ्नन्ति । ए॒ते हि सा॒क्षादन्न᳚म् । यदूषाः᳚ । सा॒क्षादे॒वैन॑-म॒न्नाद्ये॑न॒ सम॑र्धयन्ति ॥ पु॒रस्ता᳚त्-प्र॒त्यञ्च᳚-ङ्घ्नन्ति ॥ 45 ॥

पु॒रस्ता॒द्धि प्र॑ती॒चीन॒-मन्न॑म॒द्यते᳚ ॥ शी॒र्॒ष॒तो घ्न॑न्ति । शी॒र्॒ष॒तो ह्यन्न॑म॒द्यते᳚ ॥ दि॒ग्भ्यो घ्न॑न्ति । दि॒ग्भ्य ए॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्य॒-मव॑रुन्धते ॥ ई॒श्व॒रो वा ए॒ष परां᳚-प्र॒दघः॑ । यो यूप॒ग्ं॒ रोह॑ति ॥ हिर॑ण्यम॒द्ध्य-व॑रोहति । अ॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्यम् । अ॒मृतग्ं॑ सुव॒र्गो लो॒कः ॥ 46 ॥

अ॒मृत॑ ए॒व सु॑व॒र्गे लो॒के प्रति॑ तिष्ठति ॥ श॒तमा॑न-म्भवति । श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑यः । आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठति ॥ पुष्ट्यै॒ वा ए॒त-द्रू॒पम् । यद॒जा । त्रि-स्सं॑वँथ्स॒रस्या॒न्यान्-प॒शू-न्परि॒ प्रजा॑यते ॥ ब॒स्ता॒जि॒न-म॒द्ध्यव॑ रोहति । पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒ प्रति॑तिष्ठति ॥ 47 ॥

(प॒रि॒धा॒पय॑ति - गो॒धूमा॑ - जुहोति॒ - स्वं - नैति॑ - प्र॒त्यञ्ज॑-ङ्घ्नन्ति - लो॒को - +नव॑ च (अ. 7)

अनुवाकं 8 - अन्नहोमाः, अभिषेकश्च

स॒प्तान्न॑-हो॒माञ्जु॑होति । स॒प्त वा अन्ना॑नि । याव॑न्त्ये॒वान्ना॑नि । तान्ये॒वाव॑रुन्धे । स॒प्त ग्रा॒म्या ओष॑धयः । स॒प्तार॒ण्याः । उ॒भयी॑षा॒-मव॑रुद्ध्यै ॥ अन्न॑स्या-न्नस्य जुहोति । अन्न॑स्यान्न॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ य-द्वा॑जपेयया॒ज्य-न॑वरुद्धस्याश्ञी॒यात् ॥ 48 ॥

अव॑रुद्धेन॒ व्यृ॑द्ध्येत । सर्व॑स्य समव॒दाय॑ जुहोति । अन॑वरुद्ध॒-स्याव॑रुद्ध्यै ॥ औदु॑म्बरेण स्रु॒वेण॑ जुहोति । ऊर्ग्वा अन्न॑-मुदु॒म्बरः॑ । ऊ॒र्ज ए॒वान्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्यै ॥ दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्या॑ह । स॒वि॒तृ प्र॑सूत ए॒वैन॒-म्ब्रह्म॑णा दे॒वता॑भि-र॒भिषि॑ञ्चति ॥ अन्न॑स्यान्नस्या॒भिषि॑ञ्चति । अन्न॑स्यान्न॒स्याव॑रुद्ध्यै ॥ 49 ॥

पु॒रस्ता᳚त्-प्र॒त्यञ्च॑-म॒भिषि॑ञ्चति । पु॒रस्ता॒द्धि-प्र॑ती॒चीन॒-मन्न॑म॒द्यते᳚ । शी॒र्॒ष॒तो॑-ऽभिषि॑ञ्चति । शी॒र्॒ष॒तो ह्यन्न॑म॒द्यते᳚ ॥ आमुखा॑द॒न्वव॑ स्रावयति । मु॒ख॒त ए॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्य॑-न्दधाति ॥ अ॒ग्नेस्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒मीत्या॑ह । ए॒ष वा अ॒ग्ने-स्स॒वः । तेनै॒वैन॑-म॒भिषि॑ञ्चति । इन्द्र॑स्य त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒मीत्या॑ह ॥ 50 ॥

इ॒न्द्रि॒य-मे॒वास्मि॑-न्ने॒तेन॑ दधाति । बृह॒स्पते᳚स्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒-मीत्या॑ह । ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पतिः॑ । ब्रह्म॑णै॒वैन॑-म॒भिषि॑ञ्चति ॥ सो॒म॒ग्र॒हाग्श्चा॑-वदानी॒यानि॑ च॒र्त्विग्भ्य॒ उप॑ हरन्ति । अ॒मुमे॒व तै-र्लो॒क-मन्न॑वन्त-ङ्करोति । सु॒रा॒ग्र॒हाग्श्चा॑-नवदानी॒यानि॑ च वाज॒सृद्भ्यः॑ । इ॒ममे॒व तै-र्लो॒क-मन्न॑वन्त-ङ्करोति । अथो॑ उ॒भयी᳚ष्वे॒वाभिषि॑च्यते ॥ वि॒मा॒थ-ङ्कु॑र्वते वाज॒सृतः॑ ॥ 51 ॥

इ॒न्द्रि॒यस्याव॑रुद्ध्यै ॥ अनि॑रुक्ताभिः प्रातस्सव॒ने स्तु॑वते । अनि॑रुक्तः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ । वाज॑वतीभि॒-र्माद्ध्य॑न्दिने । अन्नं॒-वैँ वाजः॑ । अन्न॑मे॒वा-व॑रुन्धे । शि॒पि॒वि॒ष्टव॑तीभि-स्तृतीयसव॒ने । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । प॒शव॒-श्शिपिः॑ । य॒ज्ञ ए॒व प॒शुषु॒ प्रति॑ तिष्ठति ॥ बृ॒हदन्त्य॑-म्भवति । अन्त॑मे॒वैनग्ग्॑ श्रि॒यै ग॑मयति ॥ 52 ॥

(अ॒श्ञी॒या - दन्न॑स्यान्न॒स्या व॑रुद्ध्या॒ - इन्द्र॑स्य त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒ मीत्या॑ह-वाज॒सृतः॒ - शिपि॒ स्त्रीणि॑ च) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - अतिग्राह्याः, पञ्चैन्द्राः

नृ॒षद॒-न्त्वेत्या॑ह । प्र॒जा वै नॄन् । प्र॒जाना॑मे॒वैतेन॑ सूयते । द्रु॒षद॒मित्या॑ह । वन॒स्पत॑यो॒ वै द्रु । वन॒स्पती॑नामे॒वै तेन॑ सूयते । भु॒व॒न॒सद॒-मित्या॑ह । य॒दा वै वसी॑या॒-न्भव॑ति । भुव॑नमग॒न्निति॒ वै तमा॑हुः । भुव॑नमे॒वैतेन॑ गच्छति ॥ 53 ॥

अ॒फ्सु॒षद॑-न्त्वा घृत॒सद॒-मित्या॑ह । अ॒पामे॒वैतेन॑ घृ॒तस्य॑ सूयते । व्यो॒म॒सद॒-मित्या॑ह । य॒दा वै वसी॑या॒-न्भव॑ति । व्यो॑माग॒न्निति॒ वै तमा॑हुः । व्यो॑मै॒वैतेन॑ गच्छति ॥ पृ॒थि॒वि॒षद॑-न्त्वा-ऽन्तरिक्ष॒सद॒-मित्या॑ह । ए॒षामे॒वैतेन॑ लो॒कानाग्ं॑ सूयते । तस्मा᳚-द्वाजपे-यया॒जी न क-ञ्च॒न प्र॒त्यव॑रोहति । अपी॑व॒ हि दे॒वता॑नाग्ं सू॒यते᳚ ॥ 54 ॥

ना॒क॒सद॒-मित्या॑ह । य॒दावै वसी॑या॒-न्भव॑ति । नाक॑मग॒न्निति॒ वै तमा॑हुः । नाक॑मे॒वैतेन॑ गच्छति ॥ ये ग्रहाः᳚ पञ्चज॒नीना॒ इत्या॑ह । प॒ञ्च॒ज॒नाना॑-मे॒वैतेन॑ सूयते ॥ अ॒पाग्ं रस॒मुद्व॑यस॒-मित्या॑ह । अ॒पामे॒वैतेन॒ रस॑स्य सूयते । सूर्य॑रश्मिग्ं स॒माभृ॑त॒-मित्या॑ह सशुक्र॒त्वाय॑ ॥ 55 ॥

(ग॒च्छ॒ति॒ - सू॒यते॒ - +नव॑ च) (अ. 9)

अनुवाकं 10 - पिण्डपितृयज्ञः दर्शपूर्णमासब्राह्मणशेषः

इन्द्रो वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । असु॑रा-न्परा॒भाव्य॑ । सो॑-ऽमावा॒स्या᳚-म्प्रत्याग॑च्छत् । ते पि॒तरः॑ पूर्वे॒द्यु-राग॑च्छन्न् । पि॒तॄन्. य॒ज्ञो॑-ऽगच्छत् । त-न्दे॒वाः पुन॑रयाचन्त । तमे᳚भ्यो॒ न पुन॑रददुः । ते᳚-ऽब्रुव॒न् वरं॑-वृँणामहै । अथ॑ वः॒ पुन॑र्दास्यामः । अ॒स्मभ्य॑मे॒व पू᳚र्वे॒द्युः क्रि॑याता॒ इति॑ ॥ 56 ॥

तमे᳚भ्यः॒ पुन॑रददुः । तस्मा᳚त्-पि॒तृभ्यः॑ पूर्वे॒द्युः क्रि॑यते । य-त्पि॒तृभ्यः॑ पूर्वे॒द्युः क॒रोति॑ । पि॒तृभ्य॑ ए॒व त-द्य॒ज्ञ-न्नि॒ष्क्रीय॒ यज॑मानः॒ प्रत॑नुते ॥ सोमा॑य पि॒तृपी॑ताय स्व॒धा नम॒ इत्या॑ह । पि॒तुरे॒वाधि॑ सोमपी॒थमव॑ रुन्धे । न हि पि॒ता प्र॒मीय॑माण॒ आहै॒ष सो॑मपी॒थ इति॑ । इ॒न्द्रि॒यं-वैँ सो॑मपी॒थः । इ॒न्द्रि॒यमे॒व सो॑मपी॒थमव॑-रुन्धे । तेन᳚न्द्रि॒येण॑ द्वि॒तीया᳚-ञ्जा॒याम॒भ्य॑श्ञुते ॥ 57 ॥

ए॒त-द्वै ब्राह्म॑ण-म्पु॒रा वा॑जश्रव॒सा वि॒दाम॑क्रन्न् । तस्मा॒-त्ते द्वेद्वे॑ जा॒ये अ॒भ्या᳚क्षत । य ए॒वं-वेँद॑ । अ॒भि द्वि॒तीया᳚-ञ्जा॒याम॑श्ञुते ॥ अ॒ग्नये॑ कव्य॒वाह॑नाय स्व॒धा नम॒ इत्या॑ह । य ए॒व पि॑तृ॒णाम॒ग्निः । त-म्प्री॑णाति ॥ ति॒स्र आहु॑ती-र्जुहोति ॥ त्रिर्निद॑धाति ॥ षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते ॥ 58 ॥

षड्वा ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति ॥ तू॒ष्णी-म्मेक्ष॑ण॒-माद॑धाति । अस्ति॑ वा॒ हि ष॒ष्ठ ऋ॒तुर्न वा᳚ ॥ दे॒वान्. वै पि॒तॄ-न्प्री॒तान् । म॒नु॒ष्याः᳚ पि॒तरो-ऽनु॒ प्रपि॑पते । ति॒स्र आहु॑ती-र्जुहोति । त्रिर्निद॑धाति । षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ ॥ 59 ॥

ऋ॒तवः॒ खलु॒ वै दे॒वाः पि॒तरः॑ । ऋ॒तूने॒व दे॒वा-न्पि॒तॄ-न्प्री॑णाति । तान्प्री॒तान् । म॒नु॒ष्याः᳚ पि॒तरो-ऽनु॒ प्रपि॑पते ॥ स॒कृ॒दा॒च्छि॒न्न-म्ब॒र्॒हि-र्भ॑वति । स॒कृदि॑व॒ हि पि॒तरः॑ ॥ त्रिर्निद॑धाति । तृ॒तीये॒ वा इ॒तो लो॒के पि॒तरः॑ । ताने॒व प्री॑णाति ॥ परां॒आव॑र्तते ॥ 60 ॥

ह्लीका॒ हि पि॒तरः॑ ॥ ऒष्मणो᳚ व्या॒वृत॒ उपा᳚स्ते । ऊ॒ष्मभा॑गा॒ हि पि॒तरः॑ ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । प्राश्यां(3)न प्राश्या(3)मिति॑ । य-त्प्रा᳚श्ञी॒यात् । जन्य॒मन्न॑मद्यात् । प्र॒मायु॑क-स्स्यात् । यन्न प्रा᳚श्ञी॒यात् । अह॑वि-स्स्यात् ॥ 61 ॥

पि॒तृभ्य॒ आवृ॑श्च्येत । अ॒व॒घ्रेय॑मे॒व । तन्नेव॒ प्राशि॑त॒-न्नेवाप्रा॑शितम् ॥ वी॒रं-वाँ॒ वै पि॒तरः॑ प्र॒यन्तो॒ हर॑न्ति । वी॒रं-वाँ॑ ददति । द॒शा-ञ्छि॑नत्ति । हर॑णभागा॒ हि पि॒तरः॑ । पि॒तॄने॒व नि॒रव॑दयते ॥ उत्त॑र॒ आयु॑षि॒ लोम॑ छिन्दीत । पि॒तृ॒णाग् ह्ये॑तर्हि॒ नेदी॑यः ॥ 62 ॥

नम॑स्करोति । न॒म॒स्का॒रो हि पि॑तृ॒णाम् ॥ नमो॑ वः पितरो॒ रसा॑य । नमो॑ वः पितर॒-श्शुष्मा॑य । नमो॑ वः पितरो जी॒वाय॑ । नमो॑ वः पितर-स्स्व॒धायै᳚ । नमो॑ वः पितरो म॒न्यवे᳚ । नमो॑ वः पितरो घो॒राय॑ । पित॑रो॒ नमो॑ वः । य ए॒तस्मि॑न् ँलो॒के स्थ ॥ 63 ॥

यु॒ष्माग्स्ते-ऽनु॑ । ये᳚-ऽस्मिँल्लो॒के । मा-न्ते नु॑ । य ए॒तस्मि॑ँल्लो॒के स्थ । यू॒य-न्तेषां॒-वँसि॑ष्ठा भूयास्त । ये᳚-ऽस्मिँल्लो॒के । अ॒ह-न्तेषां॒-वँसि॑ष्ठो भूयास॒मित्या॑ह । वसि॑ष्ठ-स्समा॒नाना᳚-म्भवति । य ए॒वं-विँ॒द्वान्-पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॑ ॥ ए॒ष वै म॑नु॒ष्या॑णां-यँ॒ज्ञः ॥ 64 ॥

दे॒वानां॒-वाँ इत॑रे य॒ज्ञाः । तेन॒ वा ए॒त-त्पि॑तृलो॒के च॑रति ॥ य-त्पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॑ । स ई᳚श्व॒रः प्रमे॑तोः । प्रा॒जा॒प॒त्यय॒र्चा पुन॒रैति॑ । य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिः । य॒ज्ञेनै॒व स॒ह पुन॒रैति॑ । न प्र॒मायु॑को भवति ॥ पि॒तृ॒लो॒के वा ए॒त-द्यज॑मानश्चरति । य-त्पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॑ । स ई᳚श्व॒र आर्ति॒मार्तोः᳚ । प्र॒जाप॑ति॒-स्त्वावैन॒-न्तत॒ उन्ने॑तुमर्ह॒तीत्या॑हुः । य-त्प्रा॑जाप॒त्यय॒र्चा पुन॒रैति॑ । प्र॒जाप॑तिरे॒वैन॒-न्तत॒ उन्न॑यति । नार्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानः ॥ 65 ॥

(इत्य॑ - श्ञुते - पद्यन्ते - पद्यन्ते॒ षड्वा ऋ॒तवो॑ - वर्त॒ते-ऽ - ह॑वि-स्स्या॒न् - नेदी॑यः॒ - स्थ - य॒ज्ञो - यज॑मानश्चरति॒ य-त्पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॒ पञ्च॑ च) (अ. 10)

(दे॒वा॒सु॒रा अ॒ग्नीषोम॑यो--र् दे॒वा वै यथा॒ दर्शं॑ - दे॒वा वै यद॒न्यै-र्ग्रहै᳚--र् ब्रह्मवा॒दिनो॒ नाग्नि॑ष्टो॒मो न - सा॑वि॒त्रं - दे॒वस्या॒हं - ता॒र्प्यग्ं - स॒प्तान्न॑हो॒मान् - नृ॒षदं॒ - त्वेन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा दश॑)

(दे॒वा॒सु॒रा - वा॒ज्ये॑वैनं॒ - तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒जी - दे॒वस्या॒हं - ँवाज॒स्याव॑रुद्ध्या- इन्द्रि॒यमे॒वास्मि॒न्॒. - ह्लीका॒ हि पि॒तरः॒ पञ्च॑षष्टिः)

(दे॒वा॒सु॒रा - यज॑मानः)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके तृतीयः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥