1.3 - Vajapeyabrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Devasurah Sam Yatta — Bengali Script

কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণে প্রথমাষ্টকে তৃতীযঃ প্রপাঠকঃ - বাজপেযব্রাহ্মণং

ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,

শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥

অনুবাকং 1 - পুনরাধেযশেষঃ আজ্যভাগযোর্বিশেষঃ

দে॒বা॒সু॒রা-স্সং-যঁ॑ত্তা আসন্ন্ । তে দে॒বা বি॑জ॒য-মু॑প॒যন্তঃ॑ । অ॒গ্নীষোম॑যো-স্তেজ॒স্বিনী᳚স্ত॒নূ-স্স-ন্ন্য॑দধত । ই॒দমু॑ নো ভবিষ্যতি । যদি॑ নো জে॒ষ্যন্তীতি॑ । তেনা॒গ্নীষোমা॒-বপা᳚ক্রামতাম্ । তে দে॒বা বি॒জিত্য॑ । অ॒গ্নীষোমা॒-বন্বৈ᳚চ্ছন্ন্ । তে᳚-ঽগ্নি-মন্ব॑বিন্দ-ন্নৃ॒তুষূ-থ্স॑ন্নম্ । তস্য॒ বিভ॑ক্তীভি-স্তেজ॒স্বিনী᳚স্ত॒নূ-রবা॑রুন্ধত ॥ 1 ॥

তে সোম॒-মন্ব॑বিন্দন্ন্ । তম॑ঘ্নন্ন্ । তস্য॑ যথা-ঽভি॒জ্ঞায॑-ন্ত॒নূ-র্ব্য॑গৃহ্ণত । তে গ্রহা॑ অভবন্ন্ । ত-দ্গ্রহা॑ণা-ঙ্গ্রহ॒ত্বম্ । যস্যৈ॒বং-বিঁ॒দুষো॒ গ্রহা॑ গৃ॒হ্যন্তে᳚ । তস্য॒ ত্বে॑ব গৃ॑হী॒তাঃ ॥ নানা᳚গ্নেয-ম্পুনরা॒ধেযে॑ কুর্যাত্ । যদনা᳚গ্নেয-ম্পুনরা॒ধেযে॑ কু॒র্যাত্ । ব্যৃ॑দ্ধমে॒ব তত্ ॥ 2 ॥

অনা᳚গ্নেযং॒-বাঁ এ॒ত-ত্ক্রি॑যতে । য-থ্স॒মিধ॒-স্তনূ॒নপা॑তমি॒ডো ব॒র্॒হি-র্য॑জতি ॥ উ॒ভাবা᳚গ্নে॒যা-বাজ্য॑ভাগৌ স্যাতাম্ ॥ অনা᳚জ্যভাগৌ-ভবত॒ ইত্যা॑হুঃ । যদু॒ভাবা᳚গ্নে॒যাব॒ন্বঞ্চা॒বিতি॑ । অ॒গ্নযে॒ পব॑মানা॒যোত্ত॑র-স্স্যাত্ । য-ত্পব॑মানায । তেনাজ্য॑ ভাগঃ । তেন॑ সৌ॒ম্যঃ ॥ বুধ॑ন্বত্যাগ্নে॒য-স্যাজ্য॑-ভাগস্য পুরো-ঽনুবা॒ক্যা॑ ভবতি ॥ 3 ॥

যথা॑ সু॒প্ত-ম্বো॒ধয॑তি । তা॒দৃগে॒ব তত্ ॥ অ॒গ্নিন্য॑ক্তাঃ পত্নী সংযাঁ॒জানা॒মৃচঃ॑ স্যুঃ । তেনা᳚গ্নে॒যগ্ং সর্ব॑-ম্ভবতি ॥ এ॒ক॒ধা তে॑জ॒স্বিনী᳚-ন্দে॒বতা॒-মুপৈ॒তীত্যা॑হুঃ । সৈন॑মীশ্ব॒রা প্র॒দহ॒ ইতি॑ ॥ নেতি॑ ব্রূযাত্ । প্র॒জন॑নং॒-বাঁ অ॒গ্নিঃ । প্র॒জন॑ন-মে॒বোপৈ॒তীতি॑ ॥ কৃ॒তয॑জু॒-স্সম্ভৃ॑ত সম্ভার॒ ইত্যা॑হুঃ ॥ 4 ॥

ন স॒ভৃন্ত্যা᳚-স্সম্ভা॒রাঃ । ন যজুঃ॑ কা॒র্য॑মিতি॑ ॥ অথো॒ খলু॑ । স॒ভৃন্ত্যা॑ এ॒ব স॑ভাং॒রাঃ । কা॒র্যং॑-যঁজুঃ॑ । পু॒ন॒রা॒ধেয॑স্য॒ সমৃ॑দ্ধ্যৈ ॥ তেনো॑পা॒গ্ং॒শু প্রচ॑রতি । এষ্য॑ ইব॒ বা এ॒ষঃ । য-ত্পু॑ন-রা॒ধেযঃ॑ । যথো॑পা॒গ্ং॒শু ন॒ষ্টমি॒চ্ছতি॑ ॥ 5 ॥

তা॒দৃগে॒ব তত্ ॥ উ॒চ্চৈ-স্স্বি॑ষ্ট॒কৃত॒মু-থ্সৃ॑জতি । যথা॑ ন॒ষ্টং-বিঁ॒ত্বা প্রাহা॒যমিতি॑ । তা॒দৃগে॒ব তত্ ॥ এ॒ক॒ধা তে॑জ॒স্বিনী᳚-ন্দে॒বতা॒মুপৈ॒তীত্যা॑হুঃ । সৈন॑মীশ্ব॒রা প্র॒দহ॒ ইতি॑ । তত্তথা॒ নোপৈ॑তি । প্র॒যা॒জা॒নূ॒যা॒জেষ্বে॒ব বিভ॑ক্তীঃ কুর্যাত্ । য॒থা॒পূ॒র্ব-মাজ্য॑ভাগৌ॒ স্যাতা᳚ম্ । এ॒ব-ম্প॑ত্নী সংযাঁ॒জাঃ ॥ 6 ॥

ত-দ্বৈ᳚শ্বান॒রব॑ত্-প্র॒জন॑নবত্তর॒-মুপৈ॒তীতি॑ ॥ তদা॑হুঃ । ব্যৃ॑দ্ধং॒-বাঁ এ॒তত্ । অনা᳚গ্নেযং॒-বাঁ এ॒ত-ত্ক্রি॑যত॒ ইতি॑ ॥ নেতি॑ ব্রূযাত্ । অ॒গ্নি-ম্প্র॑থ॒মং-বিঁভ॑ক্তীনাং-যঁজতি । অ॒গ্নিমু॑ত্ত॒ম-ম্প॑ত্নী সংযাঁ॒জানা᳚ম্ । তেনা᳚গ্নে॒যম্ । তেন॒ সমৃ॑দ্ধ-ঙ্ক্রিযত॒ ইতি॑ ॥ 7 ॥

(অ॒রু॒ন্ধ॒ - তৈ॒ব ত-দ্- ভ॑বতি॒ - সম্ভৃ॑তসম্ভার॒ ইত্যা॑হু - রি॒চ্ছতি॑ - পত্নীসংযাঁ॒জা - +নব॑ চ) ( আ1)

অনুবাকং 2 - বাজপেযস্য বিধিঃ

দে॒বা বৈ যথা॒দর্শং॑-যঁ॒জ্ঞানাহ॑রন্ত । যো᳚-ঽগ্নিষ্টো॒মম্ । য উ॒ক্থ্য᳚ম্ । যো॑-ঽতিরা॒ত্রম্ । তে স॒হৈব সর্বে॑ বাজ॒পেয॑-মপশ্যন্ন্ । তে । অ॒ন্যো᳚ন্যস্মৈ॒ নাতি॑ষ্ঠন্ত । অ॒হম॒নেন॑ যজা॒ ইতি॑ । তে᳚-ঽব্রুবন্ন্ । আ॒জিম॒স্য ধা॑বা॒মেতি॑ ॥ 8 ॥

তস্মি॑-ন্না॒জিম॑ধাবন্ন্ । ত-ম্বৃহ॒স্পতি॒-রুদ॑জযত্ । তেনা॑যজত । স স্বারা᳚জ্য-মগচ্ছত্ । তমিন্দ্রো᳚-ঽব্রবীত্ । মাম॒নেন॑ যাজ॒যেতি॑ । তেনেন্দ্র॑-মযাজযত্ । সো-ঽগ্র॑-ন্দে॒বতা॑না॒-ম্পর্যৈ᳚ত্ । অগ॑চ্ছ॒-থ্স্বারা᳚জ্যম্ । অতি॑ষ্ঠন্তাস্মৈ॒ জ্যৈষ্ঠ্যা॑য ॥ 9 ॥

য এ॒বং-বিঁ॒দ্বান্. বা॑জ॒পেযে॑ন॒ যজ॑তে । গচ্ছ॑তি॒ স্বারা᳚জ্যম্ । অগ্রগ্ং॑ সমা॒নানা॒-ম্পর্যে॑তি । তিষ্ঠ॑ন্তে-ঽস্মৈ॒ জ্যৈষ্ঠ্যা॑য ॥ স বা এ॒ষ ব্রা᳚হ্ম॒ণস্য॑ চৈ॒ব রা॑জ॒ন্য॑স্য চ য॒জ্ঞঃ ॥ তং-বাঁ এ॒তং-বাঁ॑জ॒পেয॒ ইত্যা॑হুঃ । বা॒জাপ্যো॒ বা এ॒ষঃ । বাজ॒গ্গ্॒ হ্যে॑তেন॑ দে॒বা ঐফ্সন্ন্॑ ॥ সোমো॒ বৈ বা॑জ॒পেযঃ॑ । যো বৈ সোমং॑-বাঁজ॒পেযং॒-বেঁদ॑ ॥ 10 ॥

বা॒জ্যে॑বৈন॑-ম্পী॒ত্বা ভ॑বতি । আ-ঽস্য॑ বা॒জী জা॑যতে ॥ অন্নং॒-বৈঁ বা॑জ॒পেযঃ॑ । য এ॒বং-বেঁদ॑ । অত্ত্যন্ন᳚ম্ । আ-ঽস্যা᳚ন্না॒দো জা॑যতে ॥ ব্রহ্ম॒ বৈ বা॑জ॒পেযঃ॑ । য এ॒বং-বেঁদ॑ । অত্তি॒ ব্রহ্ম॒ণা-ঽন্ন᳚ম্ । আ-ঽস্য॑ ব্র॒হ্মা জা॑যতে ॥ 11 ॥

বাগ্বৈ বাজ॑স্য প্রস॒বঃ । য এ॒বং-বেঁদ॑ । ক॒রোতি॑ বা॒চা বী॒র্য᳚ম্ । ঐনং॑-বাঁ॒চা গ॑চ্ছতি । অপি॑বতীং॒-বাঁচং॑-বঁদতি ॥ প্র॒জাপ॑তি-র্দে॒বেভ্যো॑ য॒জ্ঞান্ ব্যাদি॑শত্ । স আ॒ত্মন্ বা॑জ॒পেয॑-মধত্ত । ত-ন্দে॒বা অ॑ব্রুবন্ন্ । এ॒ষ বাব য॒জ্ঞঃ । য-দ্বা॑জ॒পেযঃ॑ ॥ 12 ॥

অপ্যে॒ব নো-ঽত্রা॒স্ত্বিতি॑ । তেভ্য॑ এ॒তা উজ্জি॑তীঃ॒ প্রায॑চ্ছত্ ॥ তা বা এ॒তা উজ্জি॑তযো॒ ব্যাখ্যা॑যন্তে । য॒জ্ঞস্য॑ সর্ব॒ত্বায॑ । দে॒বতা॑না॒-মনি॑র্ভাগায ॥ দে॒বা বৈ ব্রহ্ম॑ণ॒শ্চান্ন॑স্য চ॒ শম॑ল॒মপা᳚ঘ্নন্ন্ । য-দ্ব্রহ্ম॑ণ॒-শ্শম॑ল॒মাসী᳚ত্ । সা গাথা॑ নারাশ॒গ্গ্॒স্য॑ ভবত্ । যদন্ন॑স্য । সা সুরা᳚ ॥ 13 ॥

তস্মা॒-দ্গায॑তশ্চ ম॒ত্তস্য॑ চ॒ ন প্র॑তি॒গৃহ্য᳚ম্ । য-ত্প্র॑তিগৃহ্ণী॒যাত্ । শম॑ল॒-ম্প্রতি॑গৃহ্ণীযাত্ ॥ সর্বা॒ বা এ॒তস্য॒ বাচো ঽব॑রুদ্ধাঃ । যো বা॑জপেযযা॒জী । যা পৃ॑থি॒ব্যাং-যাঁ-ঽগ্নৌ যা র॑থন্ত॒রে । যা-ঽন্তরি॑ক্ষে॒ যা বা॒যৌ যা বা॑মদে॒ব্যে । যা দি॒বি যা-ঽঽদি॒ত্যে যা বৃ॑হ॒তি । যা-ঽফ্সু যৌষ॑ধীষু॒ যা বন॒স্পতি॑ষু ॥ তস্মা᳚-দ্বাজপেযযা॒জ্যার্ত্বি॑জীনঃ । সর্বা॒ হ্য॑স্য॒ বাচো ঽব॑রুদ্ধাঃ ॥ 14 ॥

(ধা॒বা॒মেতি॒ - জ্যৈষ্ঠ্যা॑য॒ - বেদ॑ - ব্র॒হ্মা জা॑যতে-বাজ॒পেযঃ॒-সুরা-ঽঽর্ত্বি॑জীন॒ একং॑ চ ) (অ. 2)

অনুবাকং 3 - তস্যগ্রহবিশেষাঃ

দে॒বা বৈ যদ॒ন্যৈ-র্গ্রহৈ᳚-র্য॒জ্ঞস্য॒ নাবারু॑ন্ধত । তদ॑তিগ্রা॒হ্যৈ॑-রতি॒গৃহ্যা-বা॑রুন্ধত । তদ॑তিগ্রা॒হ্যা॑ণা-মতিগ্রাহ্য॒ত্বম্ ॥ যদ॑তিগ্রা॒হ্যা॑ গৃ॒হ্যন্তে᳚ । যদে॒বান্যৈ-র্গ্রহৈ᳚-র্য॒জ্ঞস্য॒ নাব॑রু॒ন্ধে । তদে॒ব তৈর॑তি॒গৃহ্যা-ব॑রুন্ধে ॥ পঞ্চ॑ গৃহ্যন্তে । পাঙ্ক্তো॑ য॒জ্ঞঃ । যাবা॑নে॒ব য॒জ্ঞঃ । তমা॒প্ত্বা ঽব॑রুন্ধে ॥ 15 ॥

সর্ব॑ ঐ॒ন্দ্রা ভ॑বন্তি । এ॒ক॒ধৈব যজ॑মান ইন্দ্রি॒য-ন্দ॑ধতি ॥ স॒প্তদ॑শ প্রাজাপ॒ত্যা গ্রহা॑ গৃহ্যন্তে । স॒প্ত॒দ॒শঃ প্র॒জাপ॑তিঃ । প্র॒জাপ॑তে॒-রাপ্ত্যৈ᳚ ॥ এক॑য॒র্চা গৃ॑হ্ণাতি । এ॒ক॒ধৈব যজ॑মানে বী॒র্য॑-ন্দধাতি ॥ সো॒ম॒গ্র॒হাগ্শ্চ॑ সুরাগ্র॒হাগ্শ্চ॑ গৃহ্ণাতি । এ॒ত-দ্বৈ দে॒বানা᳚-ম্পর॒মমন্ন᳚ম্ । য-থ্সোমঃ॑ ॥ 16 ॥

এ॒ত-ন্ম॑নু॒ষ্যা॑ণাম্ । য-থ্সুরা᳚ । প॒র॒মেণৈ॒বাস্মা॑ অ॒ন্নাদ্যে॒নাব॑র-ম॒ন্নাদ্য॒-মব॑রুন্ধে ॥ সো॒ম॒গ্র॒হা-ন্গৃ॑হ্ণাতি । ব্রহ্ম॑ণো॒ বা এ॒ত-ত্তেজঃ॑ । য-থ্সোমঃ॑ । ব্রহ্ম॑ণ এ॒ব তেজ॑সা॒ তেজো॒ যজ॑মানে দধাতি । সু॒রা॒গ্র॒হা-ন্গৃ॑হ্ণাতি । অন্ন॑স্য॒ বা এ॒তচ্ছম॑লম্ । য-থ্সুরা᳚ ॥ 17 ॥

অন্ন॑স্যৈ॒ব শম॑লেন॒ শম॑লং॒-যঁজ॑মানা॒-দপ॑হন্তি ॥ সো॒ম॒গ্র॒হাগ্শ্চ॑ সুরাগ্র॒হাগ্শ্চ॑ গৃহ্ণাতি । পুমা॒ন্॒. বৈ সোমঃ॑ । স্ত্রী সুরা᳚ । ত-ন্মি॑থু॒নম্ । মি॒থু॒নমে॒বাস্য॒ ত-দ্য॒জ্ঞে ক॑রোতি প্র॒জন॑নায । আ॒ত্মান॑মে॒ব সো॑মগ্র॒হৈ-স্স্পৃ॑ণোতি । জা॒যাগ্ং সু॑রা গ্র॒হৈঃ । তস্মা᳚-দ্বাজপেযযা॒জ্য॑মুষ্মি॑ঁল্লো॒কে স্ত্রিয॒গ্ং॒ সম্ভ॑বতি । বা॒জ॒পেযা॑-ভিজিত॒গ্গ্॒ হ্য॑স্য ॥ 18 ॥

পূর্বে॑ সোমগ্র॒হা গৃ॑হ্যন্তে । অপ॑রে সুরাগ্র॒হাঃ । পু॒রো॒ক্ষগ্ং সো॑মগ্র॒হান্থ্- সা॑দযতি । প॒শ্চা॒দ॒ক্ষগ্ং সু॑রাগ্র॒হান্ । পা॒প॒ব॒স্য॒সস্য॒ বিধৃ॑ত্যৈ ॥ এ॒ষ বৈ যজ॑মানঃ । য-থ্সোমঃ॑ । অন্ন॒গ্ং॒ সুরা᳚ । সো॒ম॒গ্র॒হাগ্শ্চ॑ সুরাগ্র॒হাগ্শ্চ॒ ব্যতি॑ষজতি । অ॒ন্নাদ্যে॑নৈ॒বৈনং॒-ব্যঁতি॑ষজতি ॥ 19 ॥

স॒পৃঞ্চঃ॑ স্থ॒ স-ম্মা॑ ভ॒দ্রেণ॑ পৃ॒ঙ্ক্তেত্যা॑হ । অন্নং॒-বৈঁ ভ॒দ্রম্ । অ॒ন্নাদ্যে॑নৈ॒বৈন॒গ্ং॒ সগ্ংসৃ॑জতি ॥ অন্ন॑স্য॒ বা এ॒তচ্ছম॑লম্ । য-থ্সুরা᳚ । পা॒প্মॆব॒ খলু॒ বৈ শম॑লম্ । পা॒প্মনা॒ বা এ॑নমে॒তচ্ছম॑লেন॒ ব্যতি॑ষজতি । য-থ্সো॑মগ্র॒হাগ্শ্চ॑ সুরাগ্র॒হাগ্শ্চ॑ ব্যতি॒ষজ॑তি ॥ বি॒পৃচঃ॑ স্থ॒ বি মা॑ পা॒প্মনা॑ পৃ॒ঙ্ক্তেত্যা॑হ । পা॒প্মনৈ॒বৈন॒গ্ং॒ শম॑লেন॒ ব্যাব॑র্তযতি ॥ 20 ॥

তস্মা᳚-দ্বাজপেযযা॒জী পূ॒তো মেদ্ধ্যো॑ দক্ষি॒ণ্যঃ॑ ॥ প্রাংউ-দ্দ্র॑বতি সোমগ্র॒হৈঃ । অ॒মুমে॒ব তৈ-র্লো॒ক-ম॒ভিজ॑যতি । প্র॒ত্যঙ্খ্সু॑রা গ্র॒হৈঃ । ই॒মমে॒ব তৈ-র্লো॒ক-ম॒ভিজ॑যতি ॥ প্রতি॑ষ্ঠন্তি সোমগ্র॒হৈঃ । যাব॑দে॒ব স॒ত্যম্ । তেন॑ সূযতে ॥ বা॒জ॒সৃদ্ভ্যঃ॑ সুরাগ্র॒হান্. হ॑রন্তি । অনৃ॑তেনৈ॒ব বিশ॒গ্ং॒ সগ্ংসৃ॑জতি ॥ হি॒র॒ণ্য॒পা॒ত্র-ম্মধোঃ᳚ পূ॒র্ণ-ন্দ॑দাতি । ম॒ধ॒ব্যো॑-ঽসা॒নীতি॑ ॥ এ॒ক॒ধা ব্র॒হ্মণ॒ উপ॑ হরতি । এ॒ক॒ধৈব যজ॑মান॒ আযু॒স্তেজো॑ দধাতি ॥ 21 ॥

(আ॒প্ত্বা-ঽব॑রুন্ধে॒ - সোমঃ॒ - শম॑লং॒-যঁ-থ্সুরা॒ - হ্য॑-স্যৈনং॒-ব্যঁতি॑ষজতি॒ - ব্যাব॑র্তযতি - সৃজতি চ॒ত্বারি॑ চ ) (অ. 3)

অনুবাকং 4 - পশব-স্সপ্তদশ

ব্র॒হ্ম॒বা॒দিনো॑ বদন্তি । নাগ্নি॑ষ্টো॒মো নোক্থ্যঃ॑ । ন ষো॑ড॒শী নাতি॑রা॒ত্রঃ । অথ॒ কস্মা᳚-দ্বাজ॒পেযে॒ সর্বে॑ যজ্ঞক্র॒তবো-ঽব॑রুদ্ধ্যন্ত॒ ইতি॑ । প॒শুভি॒রিতি॑ ব্রূযাত্ ॥ আ॒গ্নে॒য-ম্প॒শুমাল॑ভতে । অ॒গ্নি॒ষ্টো॒মমে॒ব তেনাব॑রুন্ধে । ঐ॒ন্দ্রা॒গ্নেনো॒ক্থ্য᳚ম্ । ঐ॒ন্দ্রেণ॑ ষোড॒শিনঃ॑ স্তো॒ত্রম্ । সা॒র॒স্ব॒ত্যা-ঽতি॑রা॒ত্রম্ ॥ 22 ॥

মা॒রু॒ত্যা বৃ॑হ॒ত-স্স্তো॒ত্রম্ । এ॒তাব॑ন্তো॒ বৈ য॑জ্ঞক্র॒তবঃ॑ । তা-ন্প॒শুভি॑রে॒বা-ব॑রুন্ধে ॥ আ॒ত্মান॑মে॒ব স্পৃ॑ণো-ত্যগ্নিষ্টো॒মেন॑ । প্রা॒ণা॒পা॒না-বু॒ক্থ্যে॑ন । বী॒র্যগ্ং॑ ষোড॒শিনঃ॑ স্তো॒ত্রেণ॑ । বাচ॑-মতিরা॒ত্রেণ॑ । প্র॒জা-ম্বৃ॑হ॒ত-স্স্তো॒ত্রেণ॑ । ই॒মমে॒ব লো॒কম॒ভি জ॑যত্যগ্নিষ্টো॒মেন॑ । অ॒ন্তরি॑ক্ষ-মু॒ক্থ্যে॑ন ॥ 23 ॥

সু॒ব॒র্গং-লোঁ॒কগ্ং ষো॑ড॒শিনঃ॑ স্তো॒ত্রেণ॑ । দে॒ব॒যানা॑নে॒ব প॒থ আরো॑হ-ত্যতিরা॒ত্রেণ॑ । নাকগ্ং॑ রোহতি বৃহ॒ত-স্স্তো॒ত্রেণ॑ । তেজ॑ এ॒বাত্ম-ন্ধ॑ত্ত আগ্নে॒যেন॑ প॒শুনা᳚ । ওজো॒ বল॑মৈন্দ্রা॒গ্নেন॑ । ই॒ন্দ্রি॒য-মৈ॒ন্দ্রেণ॑ । বাচগ্ং॑ সারস্ব॒ত্যা । উ॒ভাবে॒ব দে॑বলো॒ক-ঞ্চ॑ মনুষ্যলো॒ক-ঞ্চা॒ভিজ॑যতি মারু॒ত্যা ব॒শযা᳚ ॥ স॒প্তদ॑শ প্রাজাপ॒ত্যা-ন্প॒শূনাল॑ভতে । স॒প্ত॒দ॒শঃ প্র॒জাপ॑তিঃ ॥ 24 ॥

প্র॒জাপ॑তে॒রাপ্ত্যৈ᳚ ॥ শ্যা॒মা এক॑রূপা ভবন্তি । এ॒বমি॑ব॒ হি প্র॒জাপ॑তি॒-স্সমৃ॑দ্ধ্যৈ ॥ তা-ন্পর্য॑গ্নিকৃতা॒-নুথ্সৃ॑জতি ॥ ম॒রুতো॑ য॒জ্ঞম॑জিঘাগ্ংস-ন্প্র॒জাপ॑তেঃ । তেভ্য॑ এ॒তা-ম্মা॑রু॒তীং-বঁ॒শামাল॑ভত । তযৈ॒বৈনা॑-নশমযত্ ॥ মা॒রু॒ত্যা প্র॒চর্য॑ । এ॒তান্-থ্সঞ্জ্ঞ॑পযেত্ । ম॒রুত॑ এ॒ব শ॑মযি॒ত্বা ॥ 25 ॥

এ॒তৈঃ প্রচ॑রতি । য॒জ্ঞস্যাঘা॑তায ॥ এ॒ক॒ধা ব॒পা জু॑হোতি । এ॒ক॒দে॒ব॒ত্যা॑ হি । এ॒তে । অথো॑ এক॒ধৈব যজ॑মানে বী॒র্য॑-ন্দধাতি ॥ নৈ॒বা॒রেণ॑ স॒প্তদ॑শশরাবে-ণৈ॒তর্হি॒ প্রচ॑রতি । এ॒ত-ত্পু॑রোডাশা॒ হ্যে॑তে । অথো॑ পশূ॒নামে॒ব ছি॒দ্রমপি॑দধাতি ॥ সা॒র॒স্ব॒ত্যোত্ত॒মযা॒ প্রচ॑রতি । বাগ্ বৈ সর॑স্বতী । তস্মা᳚-ত্প্রা॒ণানাং॒-বাঁগু॑ত্ত॒মা । অথো᳚ প্র॒জাপ॑তাবে॒ব য॒জ্ঞ-ম্প্রতি॑ষ্ঠাপযতি । প্র॒জাপ॑তি॒র্॒ হি বাক্ ॥ অপ॑ন্নদতী ভবতি । তস্মা᳚-ন্মনু॒ষ্যা᳚-স্সর্বাং॒-বাঁচং॑-বঁদন্তি ॥ 26 ॥

(অ॒তি॒রা॒ত্র - ম॒ন্তরি॑ক্ষমু॒ক্থ্যে॑ন - প্র॒জাপ॑তিঃ - শমযি॒ত্বোত্ - ত॒মযা॒ প্রচ॑রতি॒ ষট্ চ॑) (অ. 4)

অনুবাকং 5 - রথযাজনম্

সা॒বি॒ত্র-ঞ্জু॑হোতি॒ কর্ম॑ণঃ কর্মণঃ পু॒রস্তা᳚ত্ ॥ কস্ত-দ্বে॒দেত্যা॑হুঃ । য-দ্বা॑জ॒পেয॑স্য॒ পূর্বং॒-যঁদপ॑র॒মিতি॑ । স॒বি॒তৃপ্র॑সূত এ॒ব য॑থাপূ॒র্ব-ঙ্কর্মা॑ণি করোতি ॥ সব॑নে সবনে জুহোতি । আ॒ক্রম॑ণমে॒ব ত-থ্সেতুং॒-যঁজ॑মানঃ কুরুতে । সু॒ব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ সম॑ষ্ট্যৈ ॥ বা॒চস্পতি॒-র্বাচ॑ম॒দ্য স্ব॑দাতি ন॒ ইত্যা॑হ । বাগ্বৈ দে॒বানা᳚-ম্পু॒রা-ঽন্ন॑মাসীত্ । বাচ॑মে॒বাস্মা॒ অন্নগ্গ্॑ স্বদযতি ॥ 27 ॥

ইন্দ্র॑স্য॒ বজ্রো॑-ঽসি॒ বার্ত্র॑ঘ্ন॒ ইতি॒ রথ॑মু॒পাব॑হরতি॒ বিজি॑ত্যৈ ॥ বাজ॑স্য॒ নু প্র॑স॒বে মা॒তর॑-ম্ম॒হীমিত্যা॑হ । যচ্চৈ॒বেযম্ । যচ্চা॒স্যামধি॑ । তদে॒বা-ব॑রুন্ধে । অথো॒ তস্মি॑ন্নে॒বোভযে॒-ঽভিষি॑চ্যতে ॥ অ॒ফ্স্ব॑ন্তর॒-মৃত॑ম॒ফ্সু ভে॑ষ॒জমিত্যশ্বা᳚-ন্পল্পূলযতি । অ॒ফ্সু বা অশ্ব॑স্য॒ তৃতী॑য॒-ম্প্রবি॑ষ্টম্ । তদ॑নু॒বেন॒ন্বব॑প্লবতে । যদ॒ফ্সু প॑ল্পূ॒লয॑তি ॥ 28 ॥

যদে॒বাস্যা॒ফ্সু প্রবি॑ষ্টম্ । তদে॒বাব॑রুন্ধে ॥ ব॒হু বা অশ্বো॑-ঽমে॒দ্ধ্য-মুপ॑গচ্ছতি । যদ॒ফ্সু প॑ল্পূ॒লয॑তি । মেদ্ধ্যা॑নে॒বৈনা᳚ন্ করোতি ॥ বা॒যুর্বা᳚ ত্বা॒ মনু॑র্বা॒ ত্বেত্যা॑হ । এ॒তা বা এ॒ত-ন্দে॒বতা॒ অগ্রে॒ অশ্ব॑মযুঞ্জন্ন্ । তাভি॑রে॒বৈনান্॑. যুনক্তি । স॒বস্যোজ্জি॑ত্যৈ ॥ যজু॑ষা যুনক্তি॒ ব্যাবৃ॑ত্ত্যৈ ॥ 29 ॥

অপা᳚-ন্ন পাদাশুহেম॒ন্নিতি॒ সম্মা᳚র্ষ্টি । মেদ্ধ্যা॑নে॒বৈনা᳚ন্ করোতি । অথো॒ স্তৌত্যে॒বৈনা॑না॒জিগ্ং স॑রিষ্য॒তঃ ॥ বি॒ষ্ণু॒ ক্র॒মান্ ক্র॑মতে । বিষ্ণু॑রে॒ব ভূ॒ত্বেমাঁল্লো॒কা-ন॒ভিজ॑যতি ॥ বৈ॒শ্ব॒দে॒বো বৈ রথঃ॑ । অ॒ঙ্কৌ ন্য॒ঙ্কাব॒ভিতো॒ রথং॒-যাঁবিত্যা॑হ । যা এ॒ব দে॒বতা॒ রথে॒ প্রবি॑ষ্টাঃ । তাভ্য॑ এ॒ব নম॑স্করোতি । আ॒ত্মনো-ঽনা᳚র্ত্যৈ ॥ অশ॑মরথ-ম্ভাবুকো-ঽস্য॒ রথো॑ ভবতি । য এ॒বং-বেঁদ॑ ॥ 30 ॥

(স্ব॒দ॒য॒তি॒ - প॒ল্পূ॒লয॑তি॒ - ব্যাবৃ॑ত্ত্যা॒ - অনা᳚র্ত্যৈ॒ দ্বে চ॑) (অ. 5)

অনুবাকং 6 - রথধাবনম্

দে॒বস্যা॒হগ্ং স॑বি॒তুঃ প্র॑স॒বে বৃহ॒স্পতি॑না বাজ॒জিতা॒ বাজ॑-ঞ্জেষ॒মিত্যা॑হ । স॒বি॒তৃপ্র॑সূত এ॒ব ব্রহ্ম॑ণা॒ বাজ॒মুজ্জ॑যতি ॥ দে॒বস্যা॒হগ্ং স॑বি॒তুঃ প্র॑স॒বে বৃহ॒স্পতি॑না বাজ॒জিতা॒ বর্ষি॑ষ্ঠ॒-ন্নাকগ্ং॑ রুহেয॒মিত্যা॑হ । স॒বি॒তৃপ্র॑সূত এ॒ব ব্রহ্ম॑ণা॒ বর্ষি॑ষ্ঠ॒-ন্নাকগ্ং॑ রোহতি ॥ চাত্বা॑লে রথচ॒ক্র-ন্নিমি॑তগ্ং রোহতি । অতো॒ বা অঙ্গি॑রস উত্ত॒মা-স্সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কমা॑যন্ন্ । সা॒ক্ষাদে॒ব যজ॑মান-স্সুব॒র্গং-লোঁ॒কমে॑তি ॥ আবে᳚ষ্টযতি । বজ্রো॒ বৈ রথঃ॑ । বজ্রে॑ণৈ॒ব দিশো॒-ঽভিজ॑যতি ॥ 31 ॥

বা॒জিনা॒গ্ং॒ সাম॑ গাযতে । অন্নং॒-বৈঁ বাজঃ॑ । অন্ন॑মে॒-বাব॑রুন্ধে ॥ বা॒চো বর্ষ্ম॑ দে॒বেভ্যো-ঽপা᳚ক্রামত্ । ত-দ্বন॒স্পতী॒-ন্প্রাবি॑শত্ । সৈষা বাগ্-বন॒স্পতি॑ষু বদতি । যা দু॑ন্দু॒ভৌ । তস্মা᳚-দ্দুন্দু॒ভি-স্সর্বা॒ বাচোতি॑ বদতি ॥ দু॒ন্দু॒ভীন্-থ্স॒মাঘ্ন॑ন্তি । প॒র॒মা বা এ॒ষা বাক্ ॥ 32 ॥

যা দু॑ন্দু॒ভৌ । প॒র॒মযৈ॒ব বা॒চা-ঽব॑রাং॒-বাঁচ॒ম-ব॑রুন্ধে । অথো॑ বা॒চ এ॒ব বর্ষ্ম॒ যজ॑মা॒নো ঽব॑রুন্ধে ॥ ইন্দ্রা॑য॒ বাচং॑-বঁদ॒তেন্দ্রং॒-বাঁজ॑-ঞ্জাপয॒তেন্দ্রো॒ বাজ॑মজযি॒-দিত্যা॑হ । এ॒ষ বা এ॒তর্হীন্দ্রঃ॑ । যো যজ॑তে । যজ॑মান এ॒ব বাজ॒মুজ্জ॑যতি ॥ স॒প্তদ॑শ প্রব্যা॒ধানা॒জি-ন্ধা॑বন্তি । স॒প্ত॒দ॒শগ্গ্ স্তো॒ত্র-ম্ভ॑বতি । স॒প্তদ॑শ সপ্তদশ দীযন্তে ॥ 33 ॥

স॒প্ত॒দ॒শঃ প্র॒জাপ॑তিঃ । প্র॒জাপ॑তে॒-রাপ্ত্যৈ᳚ ॥ অর্বা॑-ঽসি॒ সপ্তি॑রসি বা॒জ্য॑সীত্যা॑হ । অ॒গ্নির্বা অর্বা᳚ । বা॒যু-স্সপ্তিঃ॑ । আ॒দি॒ত্যো বা॒জী । এ॒তাভি॑রে॒বাস্মৈ॑ দে॒বতা॑ভি-র্দেবর॒থং-যুঁ॑নক্তি ॥ প্র॒ষ্টি॒বা॒হিনং॑-যুঁনক্তি । প্র॒ষ্টি॒বা॒হী বৈ দে॑বর॒থঃ । দে॒ব॒র॒থমে॒বাস্মৈ॑ যুনক্তি ॥ 34 ॥

বাজি॑নো॒ বাজ॑-ন্ধাবত॒ কাষ্ঠা᳚-ঙ্গচ্ছ॒তেত্যা॑হ । সু॒ব॒র্গো বৈ লো॒কঃ কাষ্ঠা᳚ । সু॒ব॒র্গমে॒ব লো॒কং-যঁ॑ন্তি ॥ সু॒ব॒র্গং-বাঁ এ॒তে লো॒কং-যঁ॑ন্তি । য আ॒জি-ন্ধাব॑ন্তি ॥ প্রাঞ্চো॑ ধাবন্তি । প্রাংই॑ব॒ হি সু॑ব॒র্গো লো॒কঃ ॥ চ॒ত॒সৃভি॒রনু॑ মন্ত্রযতে । চ॒ত্বারি॒ ছন্দাগ্ং॑সি । ছন্দো॑ভিরে॒বৈনা᳚ন্-থ্সুব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযতি ॥ 35 ॥

প্র বা এ॒তে᳚-ঽস্মাল্-লো॒কাচ্চ্য॑বন্তে । য আ॒জি-ন্ধাব॑ন্তি । উদ॑ঞ্চ॒ আব॑র্তন্তে । অ॒স্মাদে॒ব তেন॑ লো॒কান্নয॑ন্তি ॥ র॒থ॒বি॒মো॒চ॒নীয॑-ঞ্জুহোতি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ ॥ আ মা॒ বাজ॑স্য প্রস॒বো জ॑গম্যা॒দিত্যা॑হ । অন্নং॒-বৈঁ বাজঃ॑ । অন্ন॑মে॒বাব॑রুন্ধে ॥ য॒থা॒লো॒কং-বাঁ এ॒ত উজ্জ॑যন্তি । য আ॒জি-ন্ধাব॑ন্তি ॥ 36 ॥

কৃ॒ষ্ণল॑-ঙ্কৃষ্ণলং-বাঁজ॒সৃদ্ভ্যঃ॒ প্রয॑চ্ছতি । যমে॒ব তে বাজং॑-লোঁ॒কমু॒জ্জয॑ন্তি । ত-ম্প॑রি॒ক্রীযা-ব॑রুন্ধে ॥ এ॒ক॒ধা ব্র॒হ্মণ॒ উপ॑হরতি । এ॒ক॒ধৈব যজ॑মানে বী॒র্য॑-ন্দধাতি ॥ দে॒বা বা ওষ॑ধীষ্বা॒জিম॑যুঃ । তা বৃহ॒স্পতি॒-রুদ॑জযত্ । স নী॒বারা॒ন্নির॑বৃণীত । তন্নী॒বারা॑ণা-ন্নীবার॒ত্বম্ ॥ নৈ॒বা॒রশ্চ॒রু-র্ভ॑বতি ॥ 37 ॥

এ॒তদ্বৈ দে॒বানা᳚-ম্পর॒মমন্ন᳚ম্ । যন্নী॒বারাঃ᳚ । প॒র॒মেণৈ॒বাস্মা॑ অ॒ন্নাদ্যে॒-নাব॑র-ম॒ন্নাদ্য॒মব॑রুন্ধে ॥ স॒প্তদ॑শশরাবো ভবতি । স॒প্ত॒দ॒শঃ প্র॒জাপ॑তিঃ । প্র॒জাপ॑তে॒-রাপ্ত্যৈ᳚ ॥ ক্ষী॒রে ভ॑বতি । রুচ॑মে॒বাস্মি॑ন্-দধাতি ॥ স॒র্পিষ্বা᳚-ন্ভবতি মেদ্ধ্য॒ত্বায॑ ॥ বা॒র্॒হ॒স্প॒ত্যো বা এ॒ষ দে॒বত॑যা ॥ 38 ॥

যো বা॑জ॒পেযে॑ন॒ যজ॑তে । বা॒র্॒হ॒স্প॒ত্য এ॒ষ চ॒রুঃ ॥ অশ্বা᳚ন্-থ্সরিষ্য॒ত-স্স॒স্রুষ॒শ্চাব॑-ঘ্রাপযতি । যমে॒ব তে বাজং॑-লোঁ॒কমু॒জ্জয॑ন্তি । তমে॒বাব॑রুন্ধে ॥ অজী॑জিপত বনস্পতয॒ ইন্দ্রং॒-বাঁজং॒-বিঁমু॑চ্যদ্ধ্ব॒মিতি॑ দুন্দু॒ভীন্. বিমু॑ঞ্চতি । যমে॒ব তে বাজং॑-লোঁ॒কমি॑ন্দ্রি॒য-ন্দু॑ন্দু॒ভয॑ উ॒জ্জয॑ন্তি । তমে॒বা-ব॑রুন্ধে ॥ 39 ॥

(অ॒ভিজ॑যতি॒ - বা এ॒ষা বাগ্ - দী॑যন্তে - ঽস্মৈ যুনক্তি - গমযতি॒ - য আ॒জি-ন্ধাব॑ন্তি - ভবতি - দে॒বত॑যা॒ - +-ঽষ্টৌ চ॑) (অ. 6)

অনুবাকং 7 - যূপারোহণম্

তা॒র্প্যং-যঁজ॑মান॒-ম্পরি॑ধাপযতি । য॒জ্ঞো বৈ তা॒র্প্যম্ । য॒জ্ঞেনৈ॒বৈন॒গ্ং॒ সম॑র্ধযতি । দ॒র্ভ॒ময॒-ম্পরি॑ধাপযতি । প॒বিত্রং॒-বৈঁ দ॒র্ভাঃ । পু॒নাত্যে॒বৈন᳚ম্ । বাজং॒-বাঁ এ॒ষো-ঽব॑রুরুথ্সতে । যো বা॑জ॒পেযে॑ন॒ যজ॑তে । ওষ॑ধযঃ॒ খলু॒ বৈ বাজঃ॑ । য-দ্দ॑র্ভ॒ময॑-ম্পরিধা॒পয॑তি ॥ 40 ॥

বাজ॒স্যাব॑-রুদ্ধ্যৈ ॥ জায॒ এহি॒ সুবো॒ রোহা॒বেত্যা॑হ । পত্নি॑যা এ॒বৈষ য॒জ্ঞস্যা᳚ন্-বার॒ম্ভো-ঽন॑বচ্ছিত্যৈ ॥ স॒প্তদ॑শা-রত্নি॒র্যূপো॑ ভবতি । স॒প্ত॒দ॒শঃ প্র॒জাপ॑তিঃ । প্র॒জাপ॑তে॒রাপ্ত্যৈ᳚ ॥ তূ॒প॒র-শ্চতু॑রশ্রি-র্ভবতি ॥ গৌ॒ধূ॒ম-ঞ্চ॒ষাল᳚ম্ । ন বা এ॒তে ব্রী॒হযো॒ ন যবাঃ᳚ । য-দ্গো॒ধূমাঃ᳚ ॥ 41 ॥

এ॒বমি॑ব॒ হি প্র॒জাপ॑তি॒-স্সমৃ॑দ্ধ্যৈ । অথো॑ অ॒মুমে॒বাস্মৈ॑ লো॒কমন্ন॑বন্ত-ঙ্করোতি ॥ বাসো॑ভি-র্বেষ্টযতি । এ॒ষ বৈ যজ॑মানঃ । যদ্যূপঃ॑ । স॒র্ব॒দে॒ব॒ত্যং॑-বাঁসঃ॑ । সর্বা॑ভিরে॒বৈন॑-ন্দে॒বতা॑ভি॒-স্সম॑র্ধযতি । অথো॑ আ॒ক্রম॑ণমে॒ব তথ্সেতুং॒-যঁজ॑মানঃ কুরুতে । সু॒ব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ সম॑ষ্ট্যৈ ॥ দ্বাদ॑শ বাজপ্রস॒বীযা॑নি জুহোতি ॥ 42 ॥

দ্বাদ॑শ॒ মাসা᳚-স্সংবঁথ্স॒রঃ । সং॒বঁ॒থ্স॒রমে॒ব প্রী॑ণাতি । অথো॑ সংবঁথ্স॒রমে॒বাস্মা॒ উপ॑ দধাতি । সু॒ব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ সম॑ষ্ট্যৈ ॥ দ॒শভিঃ॒ কল্পৈ॑ রোহতি । নব॒ বৈ পুরু॑ষে প্রা॒ণাঃ । নাভি॑র্দশ॒মী । প্রা॒ণানে॒ব য॑থাস্থা॒ন-ঙ্ক॑ল্পযি॒ত্বা । সু॒ব॒র্গং-লোঁ॒কমে॑তি । এ॒তাব॒দ্বৈ পুরু॑ষস্য॒ স্বম্ ॥ 43 ॥

যাব॑ত্-প্রা॒ণাঃ । যাব॑দে॒বাস্যাস্তি॑ । তেন॑ স॒হ সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কমে॑তি ॥ সুব॑র্দে॒বাগ্ং অ॑গ॒ন্মেত্যা॑হ । সু॒ব॒র্গমে॒ব লো॒কমে॑তি । অ॒মৃতা॑ অভূ॒মেত্যা॑হ । অ॒মৃত॑মিব॒ হি সু॑ব॒র্গো লো॒কঃ । প্র॒জাপ॑তেঃ প্র॒জা অ॑ভূ॒মেত্যা॑হ । প্রা॒জা॒প॒ত্যো বা অ॒যং-লোঁ॒কঃ । অ॒স্মাদে॒ব তেন॑ লো॒কান্নৈতি॑ ॥ 44 ॥

সম॒হ-ম্প্র॒জযা॒ স-ম্মযা᳚ প্র॒জেত্যা॑হ । আ॒শিষ॑মে॒বৈতা-মাশা᳚স্তে ॥ আ॒স॒পু॒টৈ-র্ঘ্ন॑ন্তি । অন্নং॒-বাঁ ই॒যম্ । অ॒ন্নাদ্যে॑নৈ॒বৈন॒গ্ং॒ সম॑র্ধযন্তি । ঊষৈ᳚-র্ঘ্নন্তি । এ॒তে হি সা॒ক্ষাদন্ন᳚ম্ । যদূষাঃ᳚ । সা॒ক্ষাদে॒বৈন॑-ম॒ন্নাদ্যে॑ন॒ সম॑র্ধযন্তি ॥ পু॒রস্তা᳚ত্-প্র॒ত্যঞ্চ᳚-ঙ্ঘ্নন্তি ॥ 45 ॥

পু॒রস্তা॒দ্ধি প্র॑তী॒চীন॒-মন্ন॑ম॒দ্যতে᳚ ॥ শী॒র্॒ষ॒তো ঘ্ন॑ন্তি । শী॒র্॒ষ॒তো হ্যন্ন॑ম॒দ্যতে᳚ ॥ দি॒গ্ভ্যো ঘ্ন॑ন্তি । দি॒গ্ভ্য এ॒বাস্মা॑ অ॒ন্নাদ্য॒-মব॑রুন্ধতে ॥ ঈ॒শ্ব॒রো বা এ॒ষ পরাং᳚-প্র॒দঘঃ॑ । যো যূপ॒গ্ং॒ রোহ॑তি ॥ হির॑ণ্যম॒দ্ধ্য-ব॑রোহতি । অ॒মৃতং॒-বৈঁ হির॑ণ্যম্ । অ॒মৃতগ্ং॑ সুব॒র্গো লো॒কঃ ॥ 46 ॥

অ॒মৃত॑ এ॒ব সু॑ব॒র্গে লো॒কে প্রতি॑ তিষ্ঠতি ॥ শ॒তমা॑ন-ম্ভবতি । শ॒তাযুঃ॒ পুরু॑ষ-শ্শ॒তেন্দ্রি॑যঃ । আযু॑ষ্যে॒বেন্দ্রি॒যে প্রতি॑ তিষ্ঠতি ॥ পুষ্ট্যৈ॒ বা এ॒ত-দ্রূ॒পম্ । যদ॒জা । ত্রি-স্সং॑বঁথ্স॒রস্যা॒ন্যান্-প॒শূ-ন্পরি॒ প্রজা॑যতে ॥ ব॒স্তা॒জি॒ন-ম॒দ্ধ্যব॑ রোহতি । পুষ্ট্যা॑মে॒ব প্র॒জন॑নে॒ প্রতি॑তিষ্ঠতি ॥ 47 ॥

(প॒রি॒ধা॒পয॑তি - গো॒ধূমা॑ - জুহোতি॒ - স্বং - নৈতি॑ - প্র॒ত্যঞ্জ॑-ঙ্ঘ্নন্তি - লো॒কো - +নব॑ চ (অ. 7)

অনুবাকং 8 - অন্নহোমাঃ, অভিষেকশ্চ

স॒প্তান্ন॑-হো॒মাঞ্জু॑হোতি । স॒প্ত বা অন্না॑নি । যাব॑ন্ত্যে॒বান্না॑নি । তান্যে॒বাব॑রুন্ধে । স॒প্ত গ্রা॒ম্যা ওষ॑ধযঃ । স॒প্তার॒ণ্যাঃ । উ॒ভযী॑ষা॒-মব॑রুদ্ধ্যৈ ॥ অন্ন॑স্যা-ন্নস্য জুহোতি । অন্ন॑স্যান্ন॒স্যা-ব॑রুদ্ধ্যৈ ॥ য-দ্বা॑জপেযযা॒জ্য-ন॑বরুদ্ধস্যাশ্ঞী॒যাত্ ॥ 48 ॥

অব॑রুদ্ধেন॒ ব্যৃ॑দ্ধ্যেত । সর্ব॑স্য সমব॒দায॑ জুহোতি । অন॑বরুদ্ধ॒-স্যাব॑রুদ্ধ্যৈ ॥ ঔদু॑ম্বরেণ স্রু॒বেণ॑ জুহোতি । ঊর্গ্বা অন্ন॑-মুদু॒ম্বরঃ॑ । ঊ॒র্জ এ॒বান্নাদ্য॒স্যাব॑রুদ্ধ্যৈ ॥ দে॒বস্য॑ ত্বা সবি॒তুঃ প্র॑স॒ব ইত্যা॑হ । স॒বি॒তৃ প্র॑সূত এ॒বৈন॒-ম্ব্রহ্ম॑ণা দে॒বতা॑ভি-র॒ভিষি॑ঞ্চতি ॥ অন্ন॑স্যান্নস্যা॒ভিষি॑ঞ্চতি । অন্ন॑স্যান্ন॒স্যাব॑রুদ্ধ্যৈ ॥ 49 ॥

পু॒রস্তা᳚ত্-প্র॒ত্যঞ্চ॑-ম॒ভিষি॑ঞ্চতি । পু॒রস্তা॒দ্ধি-প্র॑তী॒চীন॒-মন্ন॑ম॒দ্যতে᳚ । শী॒র্॒ষ॒তো॑-ঽভিষি॑ঞ্চতি । শী॒র্॒ষ॒তো হ্যন্ন॑ম॒দ্যতে᳚ ॥ আমুখা॑দ॒ন্বব॑ স্রাবযতি । মু॒খ॒ত এ॒বাস্মা॑ অ॒ন্নাদ্য॑-ন্দধাতি ॥ অ॒গ্নেস্ত্বা॒ সাম্রা᳚জ্যেনা॒ভিষি॑ঞ্চা॒মীত্যা॑হ । এ॒ষ বা অ॒গ্নে-স্স॒বঃ । তেনৈ॒বৈন॑-ম॒ভিষি॑ঞ্চতি । ইন্দ্র॑স্য ত্বা॒ সাম্রা᳚জ্যেনা॒ভিষি॑ঞ্চা॒মীত্যা॑হ ॥ 50 ॥

ই॒ন্দ্রি॒য-মে॒বাস্মি॑-ন্নে॒তেন॑ দধাতি । বৃহ॒স্পতে᳚স্ত্বা॒ সাম্রা᳚জ্যেনা॒ভিষি॑ঞ্চা॒-মীত্যা॑হ । ব্রহ্ম॒ বৈ দে॒বানা॒-ম্বৃহ॒স্পতিঃ॑ । ব্রহ্ম॑ণৈ॒বৈন॑-ম॒ভিষি॑ঞ্চতি ॥ সো॒ম॒গ্র॒হাগ্শ্চা॑-বদানী॒যানি॑ চ॒র্ত্বিগ্ভ্য॒ উপ॑ হরন্তি । অ॒মুমে॒ব তৈ-র্লো॒ক-মন্ন॑বন্ত-ঙ্করোতি । সু॒রা॒গ্র॒হাগ্শ্চা॑-নবদানী॒যানি॑ চ বাজ॒সৃদ্ভ্যঃ॑ । ই॒মমে॒ব তৈ-র্লো॒ক-মন্ন॑বন্ত-ঙ্করোতি । অথো॑ উ॒ভযী᳚ষ্বে॒বাভিষি॑চ্যতে ॥ বি॒মা॒থ-ঙ্কু॑র্বতে বাজ॒সৃতঃ॑ ॥ 51 ॥

ই॒ন্দ্রি॒যস্যাব॑রুদ্ধ্যৈ ॥ অনি॑রুক্তাভিঃ প্রাতস্সব॒নে স্তু॑বতে । অনি॑রুক্তঃ প্র॒জাপ॑তিঃ । প্র॒জাপ॑তে॒রাপ্ত্যৈ᳚ । বাজ॑বতীভি॒-র্মাদ্ধ্য॑ন্দিনে । অন্নং॒-বৈঁ বাজঃ॑ । অন্ন॑মে॒বা-ব॑রুন্ধে । শি॒পি॒বি॒ষ্টব॑তীভি-স্তৃতীযসব॒নে । য॒জ্ঞো বৈ বিষ্ণুঃ॑ । প॒শব॒-শ্শিপিঃ॑ । য॒জ্ঞ এ॒ব প॒শুষু॒ প্রতি॑ তিষ্ঠতি ॥ বৃ॒হদন্ত্য॑-ম্ভবতি । অন্ত॑মে॒বৈনগ্গ্॑ শ্রি॒যৈ গ॑মযতি ॥ 52 ॥

(অ॒শ্ঞী॒যা - দন্ন॑স্যান্ন॒স্যা ব॑রুদ্ধ্যা॒ - ইন্দ্র॑স্য ত্বা॒ সাম্রা᳚জ্যেনা॒ভিষি॑ঞ্চা॒ মীত্যা॑হ-বাজ॒সৃতঃ॒ - শিপি॒ স্ত্রীণি॑ চ) (অ. 8)

অনুবাকং 9 - অতিগ্রাহ্যাঃ, পঞ্চৈন্দ্রাঃ

নৃ॒ষদ॒-ন্ত্বেত্যা॑হ । প্র॒জা বৈ নৄন্ । প্র॒জানা॑মে॒বৈতেন॑ সূযতে । দ্রু॒ষদ॒মিত্যা॑হ । বন॒স্পত॑যো॒ বৈ দ্রু । বন॒স্পতী॑নামে॒বৈ তেন॑ সূযতে । ভু॒ব॒ন॒সদ॒-মিত্যা॑হ । য॒দা বৈ বসী॑যা॒-ন্ভব॑তি । ভুব॑নমগ॒ন্নিতি॒ বৈ তমা॑হুঃ । ভুব॑নমে॒বৈতেন॑ গচ্ছতি ॥ 53 ॥

অ॒ফ্সু॒ষদ॑-ন্ত্বা ঘৃত॒সদ॒-মিত্যা॑হ । অ॒পামে॒বৈতেন॑ ঘৃ॒তস্য॑ সূযতে । ব্যো॒ম॒সদ॒-মিত্যা॑হ । য॒দা বৈ বসী॑যা॒-ন্ভব॑তি । ব্যো॑মাগ॒ন্নিতি॒ বৈ তমা॑হুঃ । ব্যো॑মৈ॒বৈতেন॑ গচ্ছতি ॥ পৃ॒থি॒বি॒ষদ॑-ন্ত্বা-ঽন্তরিক্ষ॒সদ॒-মিত্যা॑হ । এ॒ষামে॒বৈতেন॑ লো॒কানাগ্ং॑ সূযতে । তস্মা᳚-দ্বাজপে-যযা॒জী ন ক-ঞ্চ॒ন প্র॒ত্যব॑রোহতি । অপী॑ব॒ হি দে॒বতা॑নাগ্ং সূ॒যতে᳚ ॥ 54 ॥

না॒ক॒সদ॒-মিত্যা॑হ । য॒দাবৈ বসী॑যা॒-ন্ভব॑তি । নাক॑মগ॒ন্নিতি॒ বৈ তমা॑হুঃ । নাক॑মে॒বৈতেন॑ গচ্ছতি ॥ যে গ্রহাঃ᳚ পঞ্চজ॒নীনা॒ ইত্যা॑হ । প॒ঞ্চ॒জ॒নানা॑-মে॒বৈতেন॑ সূযতে ॥ অ॒পাগ্ং রস॒মুদ্ব॑যস॒-মিত্যা॑হ । অ॒পামে॒বৈতেন॒ রস॑স্য সূযতে । সূর্য॑রশ্মিগ্ং স॒মাভৃ॑ত॒-মিত্যা॑হ সশুক্র॒ত্বায॑ ॥ 55 ॥

(গ॒চ্ছ॒তি॒ - সূ॒যতে॒ - +নব॑ চ) (অ. 9)

অনুবাকং 10 - পিণ্ডপিতৃযজ্ঞঃ দর্শপূর্ণমাসব্রাহ্মণশেষঃ

ইন্দ্রো বৃ॒ত্রগ্ং হ॒ত্বা । অসু॑রা-ন্পরা॒ভাব্য॑ । সো॑-ঽমাবা॒স্যা᳚-ম্প্রত্যাগ॑চ্ছত্ । তে পি॒তরঃ॑ পূর্বে॒দ্যু-রাগ॑চ্ছন্ন্ । পি॒তৄন্. য॒জ্ঞো॑-ঽগচ্ছত্ । ত-ন্দে॒বাঃ পুন॑রযাচন্ত । তমে᳚ভ্যো॒ ন পুন॑রদদুঃ । তে᳚-ঽব্রুব॒ন্ বরং॑-বৃঁণামহৈ । অথ॑ বঃ॒ পুন॑র্দাস্যামঃ । অ॒স্মভ্য॑মে॒ব পূ᳚র্বে॒দ্যুঃ ক্রি॑যাতা॒ ইতি॑ ॥ 56 ॥

তমে᳚ভ্যঃ॒ পুন॑রদদুঃ । তস্মা᳚ত্-পি॒তৃভ্যঃ॑ পূর্বে॒দ্যুঃ ক্রি॑যতে । য-ত্পি॒তৃভ্যঃ॑ পূর্বে॒দ্যুঃ ক॒রোতি॑ । পি॒তৃভ্য॑ এ॒ব ত-দ্য॒জ্ঞ-ন্নি॒ষ্ক্রীয॒ যজ॑মানঃ॒ প্রত॑নুতে ॥ সোমা॑য পি॒তৃপী॑তায স্ব॒ধা নম॒ ইত্যা॑হ । পি॒তুরে॒বাধি॑ সোমপী॒থমব॑ রুন্ধে । ন হি পি॒তা প্র॒মীয॑মাণ॒ আহৈ॒ষ সো॑মপী॒থ ইতি॑ । ই॒ন্দ্রি॒যং-বৈঁ সো॑মপী॒থঃ । ই॒ন্দ্রি॒যমে॒ব সো॑মপী॒থমব॑-রুন্ধে । তেন᳚ন্দ্রি॒যেণ॑ দ্বি॒তীযা᳚-ঞ্জা॒যাম॒ভ্য॑শ্ঞুতে ॥ 57 ॥

এ॒ত-দ্বৈ ব্রাহ্ম॑ণ-ম্পু॒রা বা॑জশ্রব॒সা বি॒দাম॑ক্রন্ন্ । তস্মা॒-ত্তে দ্বেদ্বে॑ জা॒যে অ॒ভ্যা᳚ক্ষত । য এ॒বং-বেঁদ॑ । অ॒ভি দ্বি॒তীযা᳚-ঞ্জা॒যাম॑শ্ঞুতে ॥ অ॒গ্নযে॑ কব্য॒বাহ॑নায স্ব॒ধা নম॒ ইত্যা॑হ । য এ॒ব পি॑তৃ॒ণাম॒গ্নিঃ । ত-ম্প্রী॑ণাতি ॥ তি॒স্র আহু॑তী-র্জুহোতি ॥ ত্রির্নিদ॑ধাতি ॥ ষট্-থ্সম্প॑দ্যন্তে ॥ 58 ॥

ষড্বা ঋ॒তবঃ॑ । ঋ॒তূনে॒ব প্রী॑ণাতি ॥ তূ॒ষ্ণী-ম্মেক্ষ॑ণ॒-মাদ॑ধাতি । অস্তি॑ বা॒ হি ষ॒ষ্ঠ ঋ॒তুর্ন বা᳚ ॥ দে॒বান্. বৈ পি॒তৄ-ন্প্রী॒তান্ । ম॒নু॒ষ্যাঃ᳚ পি॒তরো-ঽনু॒ প্রপি॑পতে । তি॒স্র আহু॑তী-র্জুহোতি । ত্রির্নিদ॑ধাতি । ষট্-থ্সম্প॑দ্যন্তে । ষড্বা ঋ॒তবঃ॑ ॥ 59 ॥

ঋ॒তবঃ॒ খলু॒ বৈ দে॒বাঃ পি॒তরঃ॑ । ঋ॒তূনে॒ব দে॒বা-ন্পি॒তৄ-ন্প্রী॑ণাতি । তান্প্রী॒তান্ । ম॒নু॒ষ্যাঃ᳚ পি॒তরো-ঽনু॒ প্রপি॑পতে ॥ স॒কৃ॒দা॒চ্ছি॒ন্ন-ম্ব॒র্॒হি-র্ভ॑বতি । স॒কৃদি॑ব॒ হি পি॒তরঃ॑ ॥ ত্রির্নিদ॑ধাতি । তৃ॒তীযে॒ বা ই॒তো লো॒কে পি॒তরঃ॑ । তানে॒ব প্রী॑ণাতি ॥ পরাং॒আব॑র্ততে ॥ 60 ॥

হ্লীকা॒ হি পি॒তরঃ॑ ॥ ऒষ্মণো᳚ ব্যা॒বৃত॒ উপা᳚স্তে । ঊ॒ষ্মভা॑গা॒ হি পি॒তরঃ॑ ॥ ব্র॒হ্ম॒বা॒দিনো॑ বদন্তি । প্রাশ্যাং(3)ন প্রাশ্যা(3)মিতি॑ । য-ত্প্রা᳚শ্ঞী॒যাত্ । জন্য॒মন্ন॑মদ্যাত্ । প্র॒মাযু॑ক-স্স্যাত্ । যন্ন প্রা᳚শ্ঞী॒যাত্ । অহ॑বি-স্স্যাত্ ॥ 61 ॥

পি॒তৃভ্য॒ আবৃ॑শ্চ্যেত । অ॒ব॒ঘ্রেয॑মে॒ব । তন্নেব॒ প্রাশি॑ত॒-ন্নেবাপ্রা॑শিতম্ ॥ বী॒রং-বাঁ॒ বৈ পি॒তরঃ॑ প্র॒যন্তো॒ হর॑ন্তি । বী॒রং-বাঁ॑ দদতি । দ॒শা-ঞ্ছি॑নত্তি । হর॑ণভাগা॒ হি পি॒তরঃ॑ । পি॒তৄনে॒ব নি॒রব॑দযতে ॥ উত্ত॑র॒ আযু॑ষি॒ লোম॑ ছিন্দীত । পি॒তৃ॒ণাগ্ হ্যে॑তর্হি॒ নেদী॑যঃ ॥ 62 ॥

নম॑স্করোতি । ন॒ম॒স্কা॒রো হি পি॑তৃ॒ণাম্ ॥ নমো॑ বঃ পিতরো॒ রসা॑য । নমো॑ বঃ পিতর॒-শ্শুষ্মা॑য । নমো॑ বঃ পিতরো জী॒বায॑ । নমো॑ বঃ পিতর-স্স্ব॒ধাযৈ᳚ । নমো॑ বঃ পিতরো ম॒ন্যবে᳚ । নমো॑ বঃ পিতরো ঘো॒রায॑ । পিত॑রো॒ নমো॑ বঃ । য এ॒তস্মি॑ন্ ঁলো॒কে স্থ ॥ 63 ॥

যু॒ষ্মাগ্স্তে-ঽনু॑ । যে᳚-ঽস্মিঁল্লো॒কে । মা-ন্তে নু॑ । য এ॒তস্মি॑ঁল্লো॒কে স্থ । যূ॒য-ন্তেষাং॒-বঁসি॑ষ্ঠা ভূযাস্ত । যে᳚-ঽস্মিঁল্লো॒কে । অ॒হ-ন্তেষাং॒-বঁসি॑ষ্ঠো ভূযাস॒মিত্যা॑হ । বসি॑ষ্ঠ-স্সমা॒নানা᳚-ম্ভবতি । য এ॒বং-বিঁ॒দ্বান্-পি॒তৃভ্যঃ॑ ক॒রোতি॑ ॥ এ॒ষ বৈ ম॑নু॒ষ্যা॑ণাং-যঁ॒জ্ঞঃ ॥ 64 ॥

দে॒বানাং॒-বাঁ ইত॑রে য॒জ্ঞাঃ । তেন॒ বা এ॒ত-ত্পি॑তৃলো॒কে চ॑রতি ॥ য-ত্পি॒তৃভ্যঃ॑ ক॒রোতি॑ । স ঈ᳚শ্ব॒রঃ প্রমে॑তোঃ । প্রা॒জা॒প॒ত্যয॒র্চা পুন॒রৈতি॑ । য॒জ্ঞো বৈ প্র॒জাপ॑তিঃ । য॒জ্ঞেনৈ॒ব স॒হ পুন॒রৈতি॑ । ন প্র॒মাযু॑কো ভবতি ॥ পি॒তৃ॒লো॒কে বা এ॒ত-দ্যজ॑মানশ্চরতি । য-ত্পি॒তৃভ্যঃ॑ ক॒রোতি॑ । স ঈ᳚শ্ব॒র আর্তি॒মার্তোঃ᳚ । প্র॒জাপ॑তি॒-স্ত্বাবৈন॒-ন্তত॒ উন্নে॑তুমর্হ॒তীত্যা॑হুঃ । য-ত্প্রা॑জাপ॒ত্যয॒র্চা পুন॒রৈতি॑ । প্র॒জাপ॑তিরে॒বৈন॒-ন্তত॒ উন্ন॑যতি । নার্তি॒মার্চ্ছ॑তি॒ যজ॑মানঃ ॥ 65 ॥

(ইত্য॑ - শ্ঞুতে - পদ্যন্তে - পদ্যন্তে॒ ষড্বা ঋ॒তবো॑ - বর্ত॒তে-ঽ - হ॑বি-স্স্যা॒ন্ - নেদী॑যঃ॒ - স্থ - য॒জ্ঞো - যজ॑মানশ্চরতি॒ য-ত্পি॒তৃভ্যঃ॑ ক॒রোতি॒ পঞ্চ॑ চ) (অ. 10)

(দে॒বা॒সু॒রা অ॒গ্নীষোম॑যো--র্ দে॒বা বৈ যথা॒ দর্শং॑ - দে॒বা বৈ যদ॒ন্যৈ-র্গ্রহৈ᳚--র্ ব্রহ্মবা॒দিনো॒ নাগ্নি॑ষ্টো॒মো ন - সা॑বি॒ত্রং - দে॒বস্যা॒হং - তা॒র্প্যগ্ং - স॒প্তান্ন॑হো॒মান্ - নৃ॒ষদং॒ - ত্বেন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রগ্ং হ॒ত্বা দশ॑)

(দে॒বা॒সু॒রা - বা॒জ্যে॑বৈনং॒ - তস্মা᳚-দ্বাজপেযযা॒জী - দে॒বস্যা॒হং - ঁবাজ॒স্যাব॑রুদ্ধ্যা- ইন্দ্রি॒যমে॒বাস্মি॒ন্॒. - হ্লীকা॒ হি পি॒তরঃ॒ পঞ্চ॑ষষ্টিঃ)

(দে॒বা॒সু॒রা - যজ॑মানঃ)

॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥

॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণে প্রথমাষ্টকে তৃতীযঃ প্রপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - vājapeyabrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - punarādheyaśeṣaḥ ājyabhāgayorviśeṣaḥ

de॒vā॒su॒rā-ssaṃ-ya~̭ttā āsann | te de॒vā vi̭ja॒ya-mṷpa॒yantaḥ̭ | a॒gnīṣoma̭yo-steja॒svinī᳚sta॒nū-ssa-nnya̭dadhata | i॒damṷ no bhaviṣyati | yadi̭ no je॒ṣyantīti̭ | tenā॒gnīṣomā॒-vapā᳚krāmatām | te de॒vā vi॒jitya̭ | a॒gnīṣomā॒-vanvai᳚cchann | te᳚-'gni-manva̭vinda-nnṛ॒tuṣū-thsa̭nnam | tasya॒ vibha̭ktībhi-steja॒svinī᳚sta॒nū-ravā̭rundhata || 1 ||

te soma॒-manva̭vindann | tama̭ghnann | tasya̭ yathā-'bhi॒jñāya̭-nta॒nū-rvya̭gṛhṇata | te grahā̭ abhavann | ta-dgrahā̭ṇā-ṅgraha॒tvam | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒ grahā̭ gṛ॒hyante᳚ | tasya॒ tvḙva gṛ̭hī॒tāḥ || nānā᳚gneya-mpunarā॒dheyḙ kuryāt | yadanā᳚gneya-mpunarā॒dheyḙ ku॒ryāt | vyṛ̭ddhame॒va tat || 2 ||

anā᳚gneyaṃ॒-vā~ e॒ta-tkri̭yate | ya-thsa॒midha॒-stanū॒napā̭tami॒ḍo ba॒r॒hi-rya̭jati || u॒bhāvā᳚gne॒yā-vājya̭bhāgau syātām || anā᳚jyabhāgau-bhavata॒ ityā̭huḥ | yadu॒bhāvā᳚gne॒yāva॒nvañcā॒viti̭ | a॒gnaye॒ pava̭mānā॒yotta̭ra-ssyāt | ya-tpava̭mānāya | tenājya̭ bhāgaḥ | tena̭ sau॒myaḥ || budha̭nvatyāgne॒ya-syājya̭-bhāgasya puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati || 3 ||

yathā̭ su॒pta-mbo॒dhaya̭ti | tā॒dṛge॒va tat || a॒gninya̭ktāḥ patnī saṃyā~॒jānā॒mṛcaḥ̭ syuḥ | tenā᳚gne॒yagṃ sarva̭-mbhavati || e॒ka॒dhā tḙja॒svinī᳚-nde॒vatā॒-mupai॒tītyā̭huḥ | saina̭mīśva॒rā pra॒daha॒ iti̭ || neti̭ brūyāt | pra॒jana̭naṃ॒-vā~ a॒gniḥ | pra॒jana̭na-me॒vopai॒tīti̭ || kṛ॒taya̭ju॒-ssambhṛ̭ta sambhāra॒ ityā̭huḥ || 4 ||

na sa॒bhṛntyā᳚-ssambhā॒rāḥ | na yajuḥ̭ kā॒rya̭miti̭ || atho॒ khalṷ | sa॒bhṛntyā̭ e॒va sa̭bhāṃ॒rāḥ | kā॒ryaṃ̭-ya~juḥ̭ | pu॒na॒rā॒dheya̭sya॒ samṛ̭ddhyai || teno̭pā॒gṃ॒śu praca̭rati | eṣya̭ iva॒ vā e॒ṣaḥ | ya-tpṷna-rā॒dheyaḥ̭ | yatho̭pā॒gṃ॒śu na॒ṣṭami॒cchati̭ || 5 ||

tā॒dṛge॒va tat || u॒ccai-ssvi̭ṣṭa॒kṛta॒mu-thsṛ̭jati | yathā̭ na॒ṣṭaṃ-vi~॒tvā prāhā॒yamiti̭ | tā॒dṛge॒va tat || e॒ka॒dhā tḙja॒svinī᳚-nde॒vatā॒mupai॒tītyā̭huḥ | saina̭mīśva॒rā pra॒daha॒ iti̭ | tattathā॒ nopai̭ti | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jeṣve॒va vibha̭ktīḥ kuryāt | ya॒thā॒pū॒rva-mājya̭bhāgau॒ syātā᳚m | e॒va-mpa̭tnī saṃyā~॒jāḥ || 6 ||

ta-dvai᳚śvāna॒rava̭t-pra॒jana̭navattara॒-mupai॒tīti̭ || tadā̭huḥ | vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒tat | anā᳚gneyaṃ॒-vā~ e॒ta-tkri̭yata॒ iti̭ || neti̭ brūyāt | a॒gni-mpra̭tha॒maṃ-vi~bha̭ktīnāṃ-ya~jati | a॒gnimṷtta॒ma-mpa̭tnī saṃyā~॒jānā᳚m | tenā᳚gne॒yam | tena॒ samṛ̭ddha-ṅkriyata॒ iti̭ || 7 ||

(a॒ru॒ndha॒ - tai॒va ta-d- bha̭vati॒ - sambhṛ̭tasambhāra॒ ityā̭hu - ri॒cchati̭ - patnīsaṃyā~॒jā - +nava̭ ca) ( ā1)

anuvākaṃ 2 - vājapeyasya vidhiḥ

de॒vā vai yathā॒darśaṃ̭-ya~॒jñānāha̭ranta | yo᳚-'gniṣṭo॒mam | ya u॒kthya᳚m | yo̭-'tirā॒tram | te sa॒haiva sarvḙ vāja॒peya̭-mapaśyann | te | a॒nyo᳚nyasmai॒ nāti̭ṣṭhanta | a॒hama॒nena̭ yajā॒ iti̭ | te᳚-'bruvann | ā॒jima॒sya dhā̭vā॒meti̭ || 8 ||

tasmi̭-nnā॒jima̭dhāvann | ta-mbṛha॒spati॒-ruda̭jayat | tenā̭yajata | sa svārā᳚jya-magacchat | tamindro᳚-'bravīt | māma॒nena̭ yāja॒yeti̭ | tenendra̭-mayājayat | so-'gra̭-nde॒vatā̭nā॒-mparyai᳚t | aga̭ccha॒-thsvārā᳚jyam | ati̭ṣṭhantāsmai॒ jyaiṣṭhyā̭ya || 9 ||

ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | gaccha̭ti॒ svārā᳚jyam | agragṃ̭ samā॒nānā॒-mparyḙti | tiṣṭha̭nte-'smai॒ jyaiṣṭhyā̭ya || sa vā e॒ṣa brā᳚hma॒ṇasya̭ cai॒va rā̭ja॒nya̭sya ca ya॒jñaḥ || taṃ-vā~ e॒taṃ-vā~̭ja॒peya॒ ityā̭huḥ | vā॒jāpyo॒ vā e॒ṣaḥ | vāja॒gg॒ hyḙtena̭ de॒vā aiphsanṋ || somo॒ vai vā̭ja॒peyaḥ̭ | yo vai somaṃ̭-vā~ja॒peyaṃ॒-ve~da̭ || 10 ||

vā॒jyḙvaina̭-mpī॒tvā bha̭vati | ā-'sya̭ vā॒jī jā̭yate || annaṃ॒-vai~ vā̭ja॒peyaḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | attyanna᳚m | ā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate || brahma॒ vai vā̭ja॒peyaḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | atti॒ brahma॒ṇā-'nna᳚m | ā-'sya̭ bra॒hmā jā̭yate || 11 ||

vāgvai vāja̭sya prasa॒vaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ka॒roti̭ vā॒cā vī॒rya᳚m | ainaṃ̭-vā~॒cā ga̭cchati | api̭vatīṃ॒-vā~caṃ̭-va~dati || pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śat | sa ā॒tman vā̭ja॒peya̭-madhatta | ta-nde॒vā a̭bruvann | e॒ṣa vāva ya॒jñaḥ | ya-dvā̭ja॒peyaḥ̭ || 12 ||

apye॒va no-'trā॒stviti̭ | tebhya̭ e॒tā ujji̭tīḥ॒ prāya̭cchat || tā vā e॒tā ujji̭tayo॒ vyākhyā̭yante | ya॒jñasya̭ sarva॒tvāya̭ | de॒vatā̭nā॒-mani̭rbhāgāya || de॒vā vai brahma̭ṇa॒ścānna̭sya ca॒ śama̭la॒mapā᳚ghnann | ya-dbrahma̭ṇa॒-śśama̭la॒māsī᳚t | sā gāthā̭ nārāśa॒gg॒sya̭ bhavat | yadanna̭sya | sā surā᳚ || 13 ||

tasmā॒-dgāya̭taśca ma॒ttasya̭ ca॒ na pra̭ti॒gṛhya᳚m | ya-tpra̭tigṛhṇī॒yāt | śama̭la॒-mprati̭gṛhṇīyāt || sarvā॒ vā e॒tasya॒ vāco 'va̭ruddhāḥ | yo vā̭japeyayā॒jī | yā pṛ̭thi॒vyāṃ-yā~-'gnau yā ra̭thanta॒re | yā-'ntari̭kṣe॒ yā vā॒yau yā vā̭made॒vye | yā di॒vi yā-''di॒tye yā bṛ̭ha॒ti | yā-'phsu yauṣa̭dhīṣu॒ yā vana॒spati̭ṣu || tasmā᳚-dvājapeyayā॒jyārtvi̭jīnaḥ | sarvā॒ hya̭sya॒ vāco 'va̭ruddhāḥ || 14 ||

(dhā॒vā॒meti॒ - jyaiṣṭhyā̭ya॒ - veda̭ - bra॒hmā jā̭yate-vāja॒peyaḥ॒-surā-''rtvi̭jīna॒ ekaṃ̭ ca ) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - tasyagrahaviśeṣāḥ

de॒vā vai yada॒nyai-rgrahai᳚-rya॒jñasya॒ nāvārṷndhata | tada̭tigrā॒hyai̭-rati॒gṛhyā-vā̭rundhata | tada̭tigrā॒hyā̭ṇā-matigrāhya॒tvam || yada̭tigrā॒hyā̭ gṛ॒hyante᳚ | yade॒vānyai-rgrahai᳚-rya॒jñasya॒ nāva̭ru॒ndhe | tade॒va taira̭ti॒gṛhyā-va̭rundhe || pañca̭ gṛhyante | pāṅkto̭ ya॒jñaḥ | yāvā̭ne॒va ya॒jñaḥ | tamā॒ptvā 'va̭rundhe || 15 ||

sarva̭ ai॒ndrā bha̭vanti | e॒ka॒dhaiva yaja̭māna indri॒ya-nda̭dhati || sa॒ptada̭śa prājāpa॒tyā grahā̭ gṛhyante | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || eka̭ya॒rcā gṛ̭hṇāti | e॒ka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ gṛhṇāti | e॒ta-dvai de॒vānā᳚-mpara॒mamanna᳚m | ya-thsomaḥ̭ || 16 ||

e॒ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām | ya-thsurā᳚ | pa॒ra॒meṇai॒vāsmā̭ a॒nnādye॒nāva̭ra-ma॒nnādya॒-mava̭rundhe || so॒ma॒gra॒hā-ngṛ̭hṇāti | brahma̭ṇo॒ vā e॒ta-ttejaḥ̭ | ya-thsomaḥ̭ | brahma̭ṇa e॒va teja̭sā॒ tejo॒ yaja̭māne dadhāti | su॒rā॒gra॒hā-ngṛ̭hṇāti | anna̭sya॒ vā e॒tacchama̭lam | ya-thsurā᳚ || 17 ||

anna̭syai॒va śama̭lena॒ śama̭laṃ॒-ya~ja̭mānā॒-dapa̭hanti || so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ gṛhṇāti | pumā॒n॒. vai somaḥ̭ | strī surā᳚ | ta-nmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | ā॒tmāna̭me॒va so̭magra॒hai-sspṛ̭ṇoti | jā॒yāgṃ sṷrā gra॒haiḥ | tasmā᳚-dvājapeyayā॒jya̭muṣmi̭~llo॒ke striya॒gṃ॒ sambha̭vati | vā॒ja॒peyā̭-bhijita॒gg॒ hya̭sya || 18 ||

pūrvḙ somagra॒hā gṛ̭hyante | apa̭re surāgra॒hāḥ | pu॒ro॒kṣagṃ so̭magra॒hānth- sā̭dayati | pa॒ścā॒da॒kṣagṃ sṷrāgra॒hān | pā॒pa॒va॒sya॒sasya॒ vidhṛ̭tyai || e॒ṣa vai yaja̭mānaḥ | ya-thsomaḥ̭ | anna॒gṃ॒ surā᳚ | so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca॒ vyati̭ṣajati | a॒nnādyḙnai॒vainaṃ॒-vya~ti̭ṣajati || 19 ||

sa॒pṛñcaḥ̭ stha॒ sa-mmā̭ bha॒dreṇa̭ pṛ॒ṅktetyā̭ha | annaṃ॒-vai~ bha॒dram | a॒nnādyḙnai॒vaina॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati || anna̭sya॒ vā e॒tacchama̭lam | ya-thsurā᳚ | pā॒pmèva॒ khalu॒ vai śama̭lam | pā॒pmanā॒ vā ḙname॒tacchama̭lena॒ vyati̭ṣajati | ya-thso̭magra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ vyati॒ṣaja̭ti || vi॒pṛcaḥ̭ stha॒ vi mā̭ pā॒pmanā̭ pṛ॒ṅktetyā̭ha | pā॒pmanai॒vaina॒gṃ॒ śama̭lena॒ vyāva̭rtayati || 20 ||

tasmā᳚-dvājapeyayā॒jī pū॒to meddhyo̭ dakṣi॒ṇyaḥ̭ || prāṃu-ddra̭vati somagra॒haiḥ | a॒mume॒va tai-rlo॒ka-ma॒bhija̭yati | pra॒tyaṅkhsṷrā gra॒haiḥ | i॒mame॒va tai-rlo॒ka-ma॒bhija̭yati || prati̭ṣṭhanti somagra॒haiḥ | yāva̭de॒va sa॒tyam | tena̭ sūyate || vā॒ja॒sṛdbhyaḥ̭ surāgra॒hān. ha̭ranti | anṛ̭tenai॒va viśa॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati || hi॒ra॒ṇya॒pā॒tra-mmadhoḥ᳚ pū॒rṇa-nda̭dāti | ma॒dha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ || e॒ka॒dhā bra॒hmaṇa॒ upa̭ harati | e॒ka॒dhaiva yaja̭māna॒ āyu॒stejo̭ dadhāti || 21 ||

(ā॒ptvā-'va̭rundhe॒ - somaḥ॒ - śama̭laṃ॒-ya~-thsurā॒ - hya̭-syainaṃ॒-vya~ti̭ṣajati॒ - vyāva̭rtayati - sṛjati ca॒tvāri̭ ca ) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - paśava-ssaptadaśa

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | nāgni̭ṣṭo॒mo nokthyaḥ̭ | na ṣo̭ḍa॒śī nāti̭rā॒traḥ | atha॒ kasmā᳚-dvāja॒peye॒ sarvḙ yajñakra॒tavo-'va̭ruddhyanta॒ iti̭ | pa॒śubhi॒riti̭ brūyāt || ā॒gne॒ya-mpa॒śumāla̭bhate | a॒gni॒ṣṭo॒mame॒va tenāva̭rundhe | ai॒ndrā॒gneno॒kthya᳚m | ai॒ndreṇa̭ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒tram | sā॒ra॒sva॒tyā-'ti̭rā॒tram || 22 ||

mā॒ru॒tyā bṛ̭ha॒ta-ssto॒tram | e॒tāva̭nto॒ vai ya̭jñakra॒tavaḥ̭ | tā-npa॒śubhi̭re॒vā-va̭rundhe || ā॒tmāna̭me॒va spṛ̭ṇo-tyagniṣṭo॒mena̭ | prā॒ṇā॒pā॒nā-vu॒kthyḙna | vī॒ryagṃ̭ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒treṇa̭ | vāca̭-matirā॒treṇa̭ | pra॒jā-mbṛ̭ha॒ta-ssto॒treṇa̭ | i॒mame॒va lo॒kama॒bhi ja̭yatyagniṣṭo॒mena̭ | a॒ntari̭kṣa-mu॒kthyḙna || 23 ||

su॒va॒rgaṃ-lo~॒kagṃ ṣo̭ḍa॒śinaḥ̭ sto॒treṇa̭ | de॒va॒yānā̭ne॒va pa॒tha āro̭ha-tyatirā॒treṇa̭ | nākagṃ̭ rohati bṛha॒ta-ssto॒treṇa̭ | teja̭ e॒vātma-ndha̭tta āgne॒yena̭ pa॒śunā᳚ | ojo॒ bala̭maindrā॒gnena̭ | i॒ndri॒ya-mai॒ndreṇa̭ | vācagṃ̭ sārasva॒tyā | u॒bhāve॒va dḙvalo॒ka-ñca̭ manuṣyalo॒ka-ñcā॒bhija̭yati māru॒tyā va॒śayā᳚ || sa॒ptada̭śa prājāpa॒tyā-npa॒śūnāla̭bhate | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ || 24 ||

pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || śyā॒mā eka̭rūpā bhavanti | e॒vami̭va॒ hi pra॒jāpa̭ti॒-ssamṛ̭ddhyai || tā-nparya̭gnikṛtā॒-nuthsṛ̭jati || ma॒ruto̭ ya॒jñama̭jighāgṃsa-npra॒jāpa̭teḥ | tebhya̭ e॒tā-mmā̭ru॒tīṃ-va~॒śāmāla̭bhata | tayai॒vainā̭-naśamayat || mā॒ru॒tyā pra॒carya̭ | e॒tān-thsañjña̭payet | ma॒ruta̭ e॒va śa̭mayi॒tvā || 25 ||

e॒taiḥ praca̭rati | ya॒jñasyāghā̭tāya || e॒ka॒dhā va॒pā jṷhoti | e॒ka॒de॒va॒tyā̭ hi | e॒te | atho̭ eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || nai॒vā॒reṇa̭ sa॒ptada̭śaśarāve-ṇai॒tarhi॒ praca̭rati | e॒ta-tpṷroḍāśā॒ hyḙte | atho̭ paśū॒nāme॒va chi॒dramapi̭dadhāti || sā॒ra॒sva॒tyotta॒mayā॒ praca̭rati | vāg vai sara̭svatī | tasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mā | atho᳚ pra॒jāpa̭tāve॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati | pra॒jāpa̭ti॒r॒ hi vāk || apa̭nnadatī bhavati | tasmā᳚-nmanu॒ṣyā᳚-ssarvāṃ॒-vā~caṃ̭-va~danti || 26 ||

(a॒ti॒rā॒tra - ma॒ntari̭kṣamu॒kthyḙna - pra॒jāpa̭tiḥ - śamayi॒tvot - ta॒mayā॒ praca̭rati॒ ṣaṭ ca̭) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - rathayājanam

sā॒vi॒tra-ñjṷhoti॒ karma̭ṇaḥ karmaṇaḥ pu॒rastā᳚t || kasta-dve॒detyā̭huḥ | ya-dvā̭ja॒peya̭sya॒ pūrvaṃ॒-ya~dapa̭ra॒miti̭ | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va ya̭thāpū॒rva-ṅkarmā̭ṇi karoti || sava̭ne savane juhoti | ā॒krama̭ṇame॒va ta-thsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || vā॒caspati॒-rvāca̭ma॒dya sva̭dāti na॒ ityā̭ha | vāgvai de॒vānā᳚-mpu॒rā-'nna̭māsīt | vāca̭me॒vāsmā॒ annagg̭ svadayati || 27 ||

indra̭sya॒ vajro̭-'si॒ vārtra̭ghna॒ iti॒ ratha̭mu॒pāva̭harati॒ viji̭tyai || vāja̭sya॒ nu pra̭sa॒ve mā॒tara̭-mma॒hīmityā̭ha | yaccai॒veyam | yaccā॒syāmadhi̭ | tade॒vā-va̭rundhe | atho॒ tasmi̭nne॒vobhaye॒-'bhiṣi̭cyate || a॒phsva̭ntara॒-mṛta̭ma॒phsu bhḙṣa॒jamityaśvā᳚-npalpūlayati | a॒phsu vā aśva̭sya॒ tṛtī̭ya॒-mpravi̭ṣṭam | tada̭nu॒vena॒nvava̭plavate | yada॒phsu pa̭lpū॒laya̭ti || 28 ||

yade॒vāsyā॒phsu pravi̭ṣṭam | tade॒vāva̭rundhe || ba॒hu vā aśvo̭-'me॒ddhya-mupa̭gacchati | yada॒phsu pa̭lpū॒laya̭ti | meddhyā̭ne॒vainā᳚n karoti || vā॒yurvā᳚ tvā॒ manṷrvā॒ tvetyā̭ha | e॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ aśva̭mayuñjann | tābhi̭re॒vaināṋ. yunakti | sa॒vasyojji̭tyai || yajṷṣā yunakti॒ vyāvṛ̭ttyai || 29 ||

apā᳚-nna pādāśuhema॒nniti॒ sammā᳚rṣṭi | meddhyā̭ne॒vainā᳚n karoti | atho॒ stautye॒vainā̭nā॒jigṃ sa̭riṣya॒taḥ || vi॒ṣṇu॒ kra॒mān kra̭mate | viṣṇṷre॒va bhū॒tvemā~llo॒kā-na॒bhija̭yati || vai॒śva॒de॒vo vai rathaḥ̭ | a॒ṅkau nya॒ṅkāva॒bhito॒ rathaṃ॒-yā~vityā̭ha | yā e॒va de॒vatā॒ rathe॒ pravi̭ṣṭāḥ | tābhya̭ e॒va nama̭skaroti | ā॒tmano-'nā᳚rtyai || aśa̭maratha-mbhāvuko-'sya॒ ratho̭ bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 30 ||

(sva॒da॒ya॒ti॒ - pa॒lpū॒laya̭ti॒ - vyāvṛ̭ttyā॒ - anā᳚rtyai॒ dve ca̭) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - rathadhāvanam

de॒vasyā॒hagṃ sa̭vi॒tuḥ pra̭sa॒ve bṛha॒spati̭nā vāja॒jitā॒ vāja̭-ñjeṣa॒mityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va brahma̭ṇā॒ vāja॒mujja̭yati || de॒vasyā॒hagṃ sa̭vi॒tuḥ pra̭sa॒ve bṛha॒spati̭nā vāja॒jitā॒ varṣi̭ṣṭha॒-nnākagṃ̭ ruheya॒mityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va brahma̭ṇā॒ varṣi̭ṣṭha॒-nnākagṃ̭ rohati || cātvā̭le rathaca॒kra-nnimi̭tagṃ rohati | ato॒ vā aṅgi̭rasa utta॒mā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || āve᳚ṣṭayati | vajro॒ vai rathaḥ̭ | vajrḙṇai॒va diśo॒-'bhija̭yati || 31 ||

vā॒jinā॒gṃ॒ sāma̭ gāyate | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒-vāva̭rundhe || vā॒co varṣma̭ de॒vebhyo-'pā᳚krāmat | ta-dvana॒spatī॒-nprāvi̭śat | saiṣā vāg-vana॒spati̭ṣu vadati | yā dṷndu॒bhau | tasmā᳚-ddundu॒bhi-ssarvā॒ vācoti̭ vadati || du॒ndu॒bhīn-thsa॒māghna̭nti | pa॒ra॒mā vā e॒ṣā vāk || 32 ||

yā dṷndu॒bhau | pa॒ra॒mayai॒va vā॒cā-'va̭rāṃ॒-vā~ca॒ma-va̭rundhe | atho̭ vā॒ca e॒va varṣma॒ yaja̭mā॒no 'va̭rundhe || indrā̭ya॒ vācaṃ̭-va~da॒tendraṃ॒-vā~ja̭-ñjāpaya॒tendro॒ vāja̭majayi॒-dityā̭ha | e॒ṣa vā e॒tarhīndraḥ̭ | yo yaja̭te | yaja̭māna e॒va vāja॒mujja̭yati || sa॒ptada̭śa pravyā॒dhānā॒ji-ndhā̭vanti | sa॒pta॒da॒śagg sto॒tra-mbha̭vati | sa॒ptada̭śa saptadaśa dīyante || 33 ||

sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || arvā̭-'si॒ sapti̭rasi vā॒jya̭sītyā̭ha | a॒gnirvā arvā᳚ | vā॒yu-ssaptiḥ̭ | ā॒di॒tyo vā॒jī | e॒tābhi̭re॒vāsmai̭ de॒vatā̭bhi-rdevara॒thaṃ-yu~̭nakti || pra॒ṣṭi॒vā॒hinaṃ̭-yu~nakti | pra॒ṣṭi॒vā॒hī vai dḙvara॒thaḥ | de॒va॒ra॒thame॒vāsmai̭ yunakti || 34 ||

vāji̭no॒ vāja̭-ndhāvata॒ kāṣṭhā᳚-ṅgaccha॒tetyā̭ha | su॒va॒rgo vai lo॒kaḥ kāṣṭhā᳚ | su॒va॒rgame॒va lo॒kaṃ-ya~̭nti || su॒va॒rgaṃ-vā~ e॒te lo॒kaṃ-ya~̭nti | ya ā॒ji-ndhāva̭nti || prāñco̭ dhāvanti | prāṃi̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ || ca॒ta॒sṛbhi॒ranṷ mantrayate | ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si | chando̭bhire॒vainā᳚n-thsuva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 35 ||

pra vā e॒te᳚-'smāl-lo॒kāccya̭vante | ya ā॒ji-ndhāva̭nti | uda̭ñca॒ āva̭rtante | a॒smāde॒va tena̭ lo॒kānnaya̭nti || ra॒tha॒vi॒mo॒ca॒nīya̭-ñjuhoti॒ prati̭ṣṭhityai || ā mā॒ vāja̭sya prasa॒vo ja̭gamyā॒dityā̭ha | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒vāva̭rundhe || ya॒thā॒lo॒kaṃ-vā~ e॒ta ujja̭yanti | ya ā॒ji-ndhāva̭nti || 36 ||

kṛ॒ṣṇala̭-ṅkṛṣṇalaṃ-vā~ja॒sṛdbhyaḥ॒ praya̭cchati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kamu॒jjaya̭nti | ta-mpa̭ri॒krīyā-va̭rundhe || e॒ka॒dhā bra॒hmaṇa॒ upa̭harati | e॒ka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || de॒vā vā oṣa̭dhīṣvā॒jima̭yuḥ | tā bṛha॒spati॒-ruda̭jayat | sa nī॒vārā॒nnira̭vṛṇīta | tannī॒vārā̭ṇā-nnīvāra॒tvam || nai॒vā॒raśca॒ru-rbha̭vati || 37 ||

e॒tadvai de॒vānā᳚-mpara॒mamanna᳚m | yannī॒vārāḥ᳚ | pa॒ra॒meṇai॒vāsmā̭ a॒nnādye॒-nāva̭ra-ma॒nnādya॒mava̭rundhe || sa॒ptada̭śaśarāvo bhavati | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || kṣī॒re bha̭vati | ruca̭me॒vāsmi̭n-dadhāti || sa॒rpiṣvā᳚-nbhavati meddhya॒tvāya̭ || bā॒r॒ha॒spa॒tyo vā e॒ṣa de॒vata̭yā || 38 ||

yo vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | bā॒r॒ha॒spa॒tya e॒ṣa ca॒ruḥ || aśvā᳚n-thsariṣya॒ta-ssa॒sruṣa॒ścāva̭-ghrāpayati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kamu॒jjaya̭nti | tame॒vāva̭rundhe || ajī̭jipata vanaspataya॒ indraṃ॒-vā~jaṃ॒-vi~mṷcyaddhva॒miti̭ dundu॒bhīn. vimṷñcati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kami̭ndri॒ya-ndṷndu॒bhaya̭ u॒jjaya̭nti | tame॒vā-va̭rundhe || 39 ||

(a॒bhija̭yati॒ - vā e॒ṣā vāg - dī̭yante - 'smai yunakti - gamayati॒ - ya ā॒ji-ndhāva̭nti - bhavati - de॒vata̭yā॒ - +-'ṣṭau ca̭) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - yūpārohaṇam

tā॒rpyaṃ-ya~ja̭māna॒-mpari̭dhāpayati | ya॒jño vai tā॒rpyam | ya॒jñenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati | da॒rbha॒maya॒-mpari̭dhāpayati | pa॒vitraṃ॒-vai~ da॒rbhāḥ | pu॒nātye॒vaina᳚m | vājaṃ॒-vā~ e॒ṣo-'va̭ruruthsate | yo vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | oṣa̭dhayaḥ॒ khalu॒ vai vājaḥ̭ | ya-dda̭rbha॒maya̭-mparidhā॒paya̭ti || 40 ||

vāja॒syāva̭-ruddhyai || jāya॒ ehi॒ suvo॒ rohā॒vetyā̭ha | patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚n-vāra॒mbho-'na̭vacchityai || sa॒ptada̭śā-ratni॒ryūpo̭ bhavati | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || tū॒pa॒ra-ścatṷraśri-rbhavati || gau॒dhū॒ma-ñca॒ṣāla᳚m | na vā e॒te vrī॒hayo॒ na yavāḥ᳚ | ya-dgo॒dhūmāḥ᳚ || 41 ||

e॒vami̭va॒ hi pra॒jāpa̭ti॒-ssamṛ̭ddhyai | atho̭ a॒mume॒vāsmai̭ lo॒kamanna̭vanta-ṅkaroti || vāso̭bhi-rveṣṭayati | e॒ṣa vai yaja̭mānaḥ | yadyūpaḥ̭ | sa॒rva॒de॒va॒tyaṃ̭-vā~saḥ̭ | sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssama̭rdhayati | atho̭ ā॒krama̭ṇame॒va tathsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || dvāda̭śa vājaprasa॒vīyā̭ni juhoti || 42 ||

dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va prī̭ṇāti | atho̭ saṃva~thsa॒rame॒vāsmā॒ upa̭ dadhāti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || da॒śabhiḥ॒ kalpai̭ rohati | nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ | nābhi̭rdaśa॒mī | prā॒ṇāne॒va ya̭thāsthā॒na-ṅka̭lpayi॒tvā | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | e॒tāva॒dvai purṷṣasya॒ svam || 43 ||

yāva̭t-prā॒ṇāḥ | yāva̭de॒vāsyāsti̭ | tena̭ sa॒ha sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || suva̭rde॒vāgṃ a̭ga॒nmetyā̭ha | su॒va॒rgame॒va lo॒kamḙti | a॒mṛtā̭ abhū॒metyā̭ha | a॒mṛta̭miva॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ | pra॒jāpa̭teḥ pra॒jā a̭bhū॒metyā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | a॒smāde॒va tena̭ lo॒kānnaiti̭ || 44 ||

sama॒ha-mpra॒jayā॒ sa-mmayā᳚ pra॒jetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitā-māśā᳚ste || ā॒sa॒pu॒ṭai-rghna̭nti | annaṃ॒-vā~ i॒yam | a॒nnādyḙnai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayanti | ūṣai᳚-rghnanti | e॒te hi sā॒kṣādanna᳚m | yadūṣāḥ᳚ | sā॒kṣāde॒vaina̭-ma॒nnādyḙna॒ sama̭rdhayanti || pu॒rastā᳚t-pra॒tyañca᳚-ṅghnanti || 45 ||

pu॒rastā॒ddhi pra̭tī॒cīna॒-manna̭ma॒dyate᳚ || śī॒r॒ṣa॒to ghna̭nti | śī॒r॒ṣa॒to hyanna̭ma॒dyate᳚ || di॒gbhyo ghna̭nti | di॒gbhya e॒vāsmā̭ a॒nnādya॒-mava̭rundhate || ī॒śva॒ro vā e॒ṣa parāṃ᳚-pra॒daghaḥ̭ | yo yūpa॒gṃ॒ roha̭ti || hira̭ṇyama॒ddhya-va̭rohati | a॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyam | a॒mṛtagṃ̭ suva॒rgo lo॒kaḥ || 46 ||

a॒mṛta̭ e॒va sṷva॒rge lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || śa॒tamā̭na-mbhavati | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ | āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati || puṣṭyai॒ vā e॒ta-drū॒pam | yada॒jā | tri-ssaṃ̭va~thsa॒rasyā॒nyān-pa॒śū-npari॒ prajā̭yate || ba॒stā॒ji॒na-ma॒ddhyava̭ rohati | puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒ prati̭tiṣṭhati || 47 ||

(pa॒ri॒dhā॒paya̭ti - go॒dhūmā̭ - juhoti॒ - svaṃ - naiti̭ - pra॒tyañja̭-ṅghnanti - lo॒ko - +nava̭ ca (a. 7)

anuvākaṃ 8 - annahomāḥ, abhiṣekaśca

sa॒ptānna̭-ho॒māñjṷhoti | sa॒pta vā annā̭ni | yāva̭ntye॒vānnā̭ni | tānye॒vāva̭rundhe | sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhayaḥ | sa॒ptāra॒ṇyāḥ | u॒bhayī̭ṣā॒-mava̭ruddhyai || anna̭syā-nnasya juhoti | anna̭syānna॒syā-va̭ruddhyai || ya-dvā̭japeyayā॒jya-na̭varuddhasyāśñī॒yāt || 48 ||

ava̭ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta | sarva̭sya samava॒dāya̭ juhoti | ana̭varuddha॒-syāva̭ruddhyai || audṷmbareṇa sru॒veṇa̭ juhoti | ūrgvā anna̭-mudu॒mbaraḥ̭ | ū॒rja e॒vānnādya॒syāva̭ruddhyai || de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha | sa॒vi॒tṛ pra̭sūta e॒vaina॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi-ra॒bhiṣi̭ñcati || anna̭syānnasyā॒bhiṣi̭ñcati | anna̭syānna॒syāva̭ruddhyai || 49 ||

pu॒rastā᳚t-pra॒tyañca̭-ma॒bhiṣi̭ñcati | pu॒rastā॒ddhi-pra̭tī॒cīna॒-manna̭ma॒dyate᳚ | śī॒r॒ṣa॒to̭-'bhiṣi̭ñcati | śī॒r॒ṣa॒to hyanna̭ma॒dyate᳚ || āmukhā̭da॒nvava̭ srāvayati | mu॒kha॒ta e॒vāsmā̭ a॒nnādya̭-ndadhāti || a॒gnestvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha | e॒ṣa vā a॒gne-ssa॒vaḥ | tenai॒vaina̭-ma॒bhiṣi̭ñcati | indra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha || 50 ||

i॒ndri॒ya-me॒vāsmi̭-nne॒tena̭ dadhāti | bṛha॒spate᳚stvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒-mītyā̭ha | brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ̭ | brahma̭ṇai॒vaina̭-ma॒bhiṣi̭ñcati || so॒ma॒gra॒hāgścā̭-vadānī॒yāni̭ ca॒rtvigbhya॒ upa̭ haranti | a॒mume॒va tai-rlo॒ka-manna̭vanta-ṅkaroti | su॒rā॒gra॒hāgścā̭-navadānī॒yāni̭ ca vāja॒sṛdbhyaḥ̭ | i॒mame॒va tai-rlo॒ka-manna̭vanta-ṅkaroti | atho̭ u॒bhayī᳚ṣve॒vābhiṣi̭cyate || vi॒mā॒tha-ṅkṷrvate vāja॒sṛtaḥ̭ || 51 ||

i॒ndri॒yasyāva̭ruddhyai || ani̭ruktābhiḥ prātassava॒ne stṷvate | ani̭ruktaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ | vāja̭vatībhi॒-rmāddhya̭ndine | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒vā-va̭rundhe | śi॒pi॒vi॒ṣṭava̭tībhi-stṛtīyasava॒ne | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | pa॒śava॒-śśipiḥ̭ | ya॒jña e॒va pa॒śuṣu॒ prati̭ tiṣṭhati || bṛ॒hadantya̭-mbhavati | anta̭me॒vainagg̭ śri॒yai ga̭mayati || 52 ||

(a॒śñī॒yā - danna̭syānna॒syā va̭ruddhyā॒ - indra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒ mītyā̭ha-vāja॒sṛtaḥ॒ - śipi॒ strīṇi̭ ca) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - atigrāhyāḥ, pañcaindrāḥ

nṛ॒ṣada॒-ntvetyā̭ha | pra॒jā vai nṝn | pra॒jānā̭me॒vaitena̭ sūyate | dru॒ṣada॒mityā̭ha | vana॒spata̭yo॒ vai dru | vana॒spatī̭nāme॒vai tena̭ sūyate | bhu॒va॒na॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dā vai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | bhuva̭namaga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | bhuva̭name॒vaitena̭ gacchati || 53 ||

a॒phsu॒ṣada̭-ntvā ghṛta॒sada॒-mityā̭ha | a॒pāme॒vaitena̭ ghṛ॒tasya̭ sūyate | vyo॒ma॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dā vai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | vyo̭māga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | vyo̭mai॒vaitena̭ gacchati || pṛ॒thi॒vi॒ṣada̭-ntvā-'ntarikṣa॒sada॒-mityā̭ha | e॒ṣāme॒vaitena̭ lo॒kānāgṃ̭ sūyate | tasmā᳚-dvājape-yayā॒jī na ka-ñca॒na pra॒tyava̭rohati | apī̭va॒ hi de॒vatā̭nāgṃ sū॒yate᳚ || 54 ||

nā॒ka॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dāvai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | nāka̭maga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | nāka̭me॒vaitena̭ gacchati || ye grahāḥ᳚ pañcaja॒nīnā॒ ityā̭ha | pa॒ñca॒ja॒nānā̭-me॒vaitena̭ sūyate || a॒pāgṃ rasa॒mudva̭yasa॒-mityā̭ha | a॒pāme॒vaitena॒ rasa̭sya sūyate | sūrya̭raśmigṃ sa॒mābhṛ̭ta॒-mityā̭ha saśukra॒tvāya̭ || 55 ||

(ga॒ccha॒ti॒ - sū॒yate॒ - +nava̭ ca) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - piṇḍapitṛyajñaḥ darśapūrṇamāsabrāhmaṇaśeṣaḥ

indro vṛ॒tragṃ ha॒tvā | asṷrā-nparā॒bhāvya̭ | so̭-'māvā॒syā᳚-mpratyāga̭cchat | te pi॒taraḥ̭ pūrve॒dyu-rāga̭cchann | pi॒tṝn. ya॒jño̭-'gacchat | ta-nde॒vāḥ puna̭rayācanta | tame᳚bhyo॒ na puna̭radaduḥ | te᳚-'bruva॒n varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai | atha̭ vaḥ॒ puna̭rdāsyāmaḥ | a॒smabhya̭me॒va pū᳚rve॒dyuḥ kri̭yātā॒ iti̭ || 56 ||

tame᳚bhyaḥ॒ puna̭radaduḥ | tasmā᳚t-pi॒tṛbhyaḥ̭ pūrve॒dyuḥ kri̭yate | ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ pūrve॒dyuḥ ka॒roti̭ | pi॒tṛbhya̭ e॒va ta-dya॒jña-nni॒ṣkrīya॒ yaja̭mānaḥ॒ prata̭nute || somā̭ya pi॒tṛpī̭tāya sva॒dhā nama॒ ityā̭ha | pi॒ture॒vādhi̭ somapī॒thamava̭ rundhe | na hi pi॒tā pra॒mīya̭māṇa॒ āhai॒ṣa so̭mapī॒tha iti̭ | i॒ndri॒yaṃ-vai~ so̭mapī॒thaḥ | i॒ndri॒yame॒va so̭mapī॒thamava̭-rundhe | tena᳚ndri॒yeṇa̭ dvi॒tīyā᳚-ñjā॒yāma॒bhya̭śñute || 57 ||

e॒ta-dvai brāhma̭ṇa-mpu॒rā vā̭jaśrava॒sā vi॒dāma̭krann | tasmā॒-tte dvedvḙ jā॒ye a॒bhyā᳚kṣata | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | a॒bhi dvi॒tīyā᳚-ñjā॒yāma̭śñute || a॒gnayḙ kavya॒vāha̭nāya sva॒dhā nama॒ ityā̭ha | ya e॒va pi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ | ta-mprī̭ṇāti || ti॒sra āhṷtī-rjuhoti || trirnida̭dhāti || ṣaṭ-thsampa̭dyante || 58 ||

ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti || tū॒ṣṇī-mmekṣa̭ṇa॒-māda̭dhāti | asti̭ vā॒ hi ṣa॒ṣṭha ṛ॒turna vā᳚ || de॒vān. vai pi॒tṝ-nprī॒tān | ma॒nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'nu॒ prapi̭pate | ti॒sra āhṷtī-rjuhoti | trirnida̭dhāti | ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ || 59 ||

ṛ॒tavaḥ॒ khalu॒ vai de॒vāḥ pi॒taraḥ̭ | ṛ॒tūne॒va de॒vā-npi॒tṝ-nprī̭ṇāti | tānprī॒tān | ma॒nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'nu॒ prapi̭pate || sa॒kṛ॒dā॒cchi॒nna-mba॒r॒hi-rbha̭vati | sa॒kṛdi̭va॒ hi pi॒taraḥ̭ || trirnida̭dhāti | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | tāne॒va prī̭ṇāti || parāṃ॒āva̭rtate || 60 ||

hlīkā॒ hi pi॒taraḥ̭ || òṣmaṇo᳚ vyā॒vṛta॒ upā᳚ste | ū॒ṣmabhā̭gā॒ hi pi॒taraḥ̭ || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | prāśyāṃ(3)na prāśyā(3)miti̭ | ya-tprā᳚śñī॒yāt | janya॒manna̭madyāt | pra॒māyṷka-ssyāt | yanna prā᳚śñī॒yāt | aha̭vi-ssyāt || 61 ||

pi॒tṛbhya॒ āvṛ̭ścyeta | a॒va॒ghreya̭me॒va | tanneva॒ prāśi̭ta॒-nnevāprā̭śitam || vī॒raṃ-vā~॒ vai pi॒taraḥ̭ pra॒yanto॒ hara̭nti | vī॒raṃ-vā~̭ dadati | da॒śā-ñchi̭natti | hara̭ṇabhāgā॒ hi pi॒taraḥ̭ | pi॒tṝne॒va ni॒rava̭dayate || utta̭ra॒ āyṷṣi॒ loma̭ chindīta | pi॒tṛ॒ṇāg hyḙtarhi॒ nedī̭yaḥ || 62 ||

nama̭skaroti | na॒ma॒skā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām || namo̭ vaḥ pitaro॒ rasā̭ya | namo̭ vaḥ pitara॒-śśuṣmā̭ya | namo̭ vaḥ pitaro jī॒vāya̭ | namo̭ vaḥ pitara-ssva॒dhāyai᳚ | namo̭ vaḥ pitaro ma॒nyave᳚ | namo̭ vaḥ pitaro gho॒rāya̭ | pita̭ro॒ namo̭ vaḥ | ya e॒tasmi̭n ~lo॒ke stha || 63 ||

yu॒ṣmāgste-'nṷ | ye᳚-'smi~llo॒ke | mā-nte nṷ | ya e॒tasmi̭~llo॒ke stha | yū॒ya-nteṣāṃ॒-va~si̭ṣṭhā bhūyāsta | ye᳚-'smi~llo॒ke | a॒ha-nteṣāṃ॒-va~si̭ṣṭho bhūyāsa॒mityā̭ha | vasi̭ṣṭha-ssamā॒nānā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-pi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ || e॒ṣa vai ma̭nu॒ṣyā̭ṇāṃ-ya~॒jñaḥ || 64 ||

de॒vānāṃ॒-vā~ ita̭re ya॒jñāḥ | tena॒ vā e॒ta-tpi̭tṛlo॒ke ca̭rati || ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ | sa ī᳚śva॒raḥ pramḙtoḥ | prā॒jā॒pa॒tyaya॒rcā puna॒raiti̭ | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñenai॒va sa॒ha puna॒raiti̭ | na pra॒māyṷko bhavati || pi॒tṛ॒lo॒ke vā e॒ta-dyaja̭mānaścarati | ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ | sa ī᳚śva॒ra ārti॒mārtoḥ᳚ | pra॒jāpa̭ti॒-stvāvaina॒-ntata॒ unnḙtumarha॒tītyā̭huḥ | ya-tprā̭jāpa॒tyaya॒rcā puna॒raiti̭ | pra॒jāpa̭tire॒vaina॒-ntata॒ unna̭yati | nārti॒mārccha̭ti॒ yaja̭mānaḥ || 65 ||

(itya̭ - śñute - padyante - padyante॒ ṣaḍvā ṛ॒tavo̭ - varta॒te-' - ha̭vi-ssyā॒n - nedī̭yaḥ॒ - stha - ya॒jño - yaja̭mānaścarati॒ ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti॒ pañca̭ ca) (a. 10)

(de॒vā॒su॒rā a॒gnīṣoma̭yo--r de॒vā vai yathā॒ darśaṃ̭ - de॒vā vai yada॒nyai-rgrahai᳚--r brahmavā॒dino॒ nāgni̭ṣṭo॒mo na - sā̭vi॒traṃ - de॒vasyā॒haṃ - tā॒rpyagṃ - sa॒ptānna̭ho॒mān - nṛ॒ṣadaṃ॒ - tvendro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā daśa̭)

(de॒vā॒su॒rā - vā॒jyḙvainaṃ॒ - tasmā᳚-dvājapeyayā॒jī - de॒vasyā॒haṃ - ~vāja॒syāva̭ruddhyā- indri॒yame॒vāsmi॒n॒. - hlīkā॒ hi pi॒taraḥ॒ pañca̭ṣaṣṭiḥ)

(de॒vā॒su॒rā - yaja̭mānaḥ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके तृतीयः प्रपाठकः - वाजपेयब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1 - पुनराधेयशेषः आज्यभागयोर्विशेषः

दे॒वा॒सु॒रा-स्सं-यँ॑त्ता आसन्न् । ते दे॒वा वि॑ज॒य-मु॑प॒यन्तः॑ । अ॒ग्नीषोम॑यो-स्तेज॒स्विनी᳚स्त॒नू-स्स-न्न्य॑दधत । इ॒दमु॑ नो भविष्यति । यदि॑ नो जे॒ष्यन्तीति॑ । तेना॒ग्नीषोमा॒-वपा᳚क्रामताम् । ते दे॒वा वि॒जित्य॑ । अ॒ग्नीषोमा॒-वन्वै᳚च्छन्न् । ते᳚-ऽग्नि-मन्व॑विन्द-न्नृ॒तुषू-थ्स॑न्नम् । तस्य॒ विभ॑क्तीभि-स्तेज॒स्विनी᳚स्त॒नू-रवा॑रुन्धत ॥ 1 ॥

ते सोम॒-मन्व॑विन्दन्न् । तम॑घ्नन्न् । तस्य॑ यथा-ऽभि॒ज्ञाय॑-न्त॒नू-र्व्य॑गृह्णत । ते ग्रहा॑ अभवन्न् । त-द्ग्रहा॑णा-ङ्ग्रह॒त्वम् । यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॒ ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ । तस्य॒ त्वे॑व गृ॑ही॒ताः ॥ नाना᳚ग्नेय-म्पुनरा॒धेये॑ कुर्यात् । यदना᳚ग्नेय-म्पुनरा॒धेये॑ कु॒र्यात् । व्यृ॑द्धमे॒व तत् ॥ 2 ॥

अना᳚ग्नेयं॒-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते । य-थ्स॒मिध॒-स्तनू॒नपा॑तमि॒डो ब॒र्॒हि-र्य॑जति ॥ उ॒भावा᳚ग्ने॒या-वाज्य॑भागौ स्याताम् ॥ अना᳚ज्यभागौ-भवत॒ इत्या॑हुः । यदु॒भावा᳚ग्ने॒याव॒न्वञ्चा॒विति॑ । अ॒ग्नये॒ पव॑माना॒योत्त॑र-स्स्यात् । य-त्पव॑मानाय । तेनाज्य॑ भागः । तेन॑ सौ॒म्यः ॥ बुध॑न्वत्याग्ने॒य-स्याज्य॑-भागस्य पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति ॥ 3 ॥

यथा॑ सु॒प्त-म्बो॒धय॑ति । ता॒दृगे॒व तत् ॥ अ॒ग्निन्य॑क्ताः पत्नी संयाँ॒जाना॒मृचः॑ स्युः । तेना᳚ग्ने॒यग्ं सर्व॑-म्भवति ॥ ए॒क॒धा ते॑ज॒स्विनी᳚-न्दे॒वता॒-मुपै॒तीत्या॑हुः । सैन॑मीश्व॒रा प्र॒दह॒ इति॑ ॥ नेति॑ ब्रूयात् । प्र॒जन॑नं॒-वाँ अ॒ग्निः । प्र॒जन॑न-मे॒वोपै॒तीति॑ ॥ कृ॒तय॑जु॒-स्सम्भृ॑त सम्भार॒ इत्या॑हुः ॥ 4 ॥

न स॒भृन्त्या᳚-स्सम्भा॒राः । न यजुः॑ का॒र्य॑मिति॑ ॥ अथो॒ खलु॑ । स॒भृन्त्या॑ ए॒व स॑भां॒राः । का॒र्यं॑-यँजुः॑ । पु॒न॒रा॒धेय॑स्य॒ समृ॑द्ध्यै ॥ तेनो॑पा॒ग्ं॒शु प्रच॑रति । एष्य॑ इव॒ वा ए॒षः । य-त्पु॑न-रा॒धेयः॑ । यथो॑पा॒ग्ं॒शु न॒ष्टमि॒च्छति॑ ॥ 5 ॥

ता॒दृगे॒व तत् ॥ उ॒च्चै-स्स्वि॑ष्ट॒कृत॒मु-थ्सृ॑जति । यथा॑ न॒ष्टं-विँ॒त्वा प्राहा॒यमिति॑ । ता॒दृगे॒व तत् ॥ ए॒क॒धा ते॑ज॒स्विनी᳚-न्दे॒वता॒मुपै॒तीत्या॑हुः । सैन॑मीश्व॒रा प्र॒दह॒ इति॑ । तत्तथा॒ नोपै॑ति । प्र॒या॒जा॒नू॒या॒जेष्वे॒व विभ॑क्तीः कुर्यात् । य॒था॒पू॒र्व-माज्य॑भागौ॒ स्याता᳚म् । ए॒व-म्प॑त्नी संयाँ॒जाः ॥ 6 ॥

त-द्वै᳚श्वान॒रव॑त्-प्र॒जन॑नवत्तर॒-मुपै॒तीति॑ ॥ तदा॑हुः । व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒तत् । अना᳚ग्नेयं॒-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यत॒ इति॑ ॥ नेति॑ ब्रूयात् । अ॒ग्नि-म्प्र॑थ॒मं-विँभ॑क्तीनां-यँजति । अ॒ग्निमु॑त्त॒म-म्प॑त्नी संयाँ॒जाना᳚म् । तेना᳚ग्ने॒यम् । तेन॒ समृ॑द्ध-ङ्क्रियत॒ इति॑ ॥ 7 ॥

(अ॒रु॒न्ध॒ - तै॒व त-द्- भ॑वति॒ - सम्भृ॑तसम्भार॒ इत्या॑हु - रि॒च्छति॑ - पत्नीसंयाँ॒जा - +नव॑ च) ( आ1)

अनुवाकं 2 - वाजपेयस्य विधिः

दे॒वा वै यथा॒दर्शं॑-यँ॒ज्ञानाह॑रन्त । यो᳚-ऽग्निष्टो॒मम् । य उ॒क्थ्य᳚म् । यो॑-ऽतिरा॒त्रम् । ते स॒हैव सर्वे॑ वाज॒पेय॑-मपश्यन्न् । ते । अ॒न्यो᳚न्यस्मै॒ नाति॑ष्ठन्त । अ॒हम॒नेन॑ यजा॒ इति॑ । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । आ॒जिम॒स्य धा॑वा॒मेति॑ ॥ 8 ॥

तस्मि॑-न्ना॒जिम॑धावन्न् । त-म्बृह॒स्पति॒-रुद॑जयत् । तेना॑यजत । स स्वारा᳚ज्य-मगच्छत् । तमिन्द्रो᳚-ऽब्रवीत् । माम॒नेन॑ याज॒येति॑ । तेनेन्द्र॑-मयाजयत् । सो-ऽग्र॑-न्दे॒वता॑ना॒-म्पर्यै᳚त् । अग॑च्छ॒-थ्स्वारा᳚ज्यम् । अति॑ष्ठन्तास्मै॒ ज्यैष्ठ्या॑य ॥ 9 ॥

य ए॒वं-विँ॒द्वान्. वा॑ज॒पेये॑न॒ यज॑ते । गच्छ॑ति॒ स्वारा᳚ज्यम् । अग्रग्ं॑ समा॒नाना॒-म्पर्ये॑ति । तिष्ठ॑न्ते-ऽस्मै॒ ज्यैष्ठ्या॑य ॥ स वा ए॒ष ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ चै॒व रा॑ज॒न्य॑स्य च य॒ज्ञः ॥ तं-वाँ ए॒तं-वाँ॑ज॒पेय॒ इत्या॑हुः । वा॒जाप्यो॒ वा ए॒षः । वाज॒ग्ग्॒ ह्ये॑तेन॑ दे॒वा ऐफ्सन्न्॑ ॥ सोमो॒ वै वा॑ज॒पेयः॑ । यो वै सोमं॑-वाँज॒पेयं॒-वेँद॑ ॥ 10 ॥

वा॒ज्ये॑वैन॑-म्पी॒त्वा भ॑वति । आ-ऽस्य॑ वा॒जी जा॑यते ॥ अन्नं॒-वैँ वा॑ज॒पेयः॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । अत्त्यन्न᳚म् । आ-ऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते ॥ ब्रह्म॒ वै वा॑ज॒पेयः॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । अत्ति॒ ब्रह्म॒णा-ऽन्न᳚म् । आ-ऽस्य॑ ब्र॒ह्मा जा॑यते ॥ 11 ॥

वाग्वै वाज॑स्य प्रस॒वः । य ए॒वं-वेँद॑ । क॒रोति॑ वा॒चा वी॒र्य᳚म् । ऐनं॑-वाँ॒चा ग॑च्छति । अपि॑वतीं॒-वाँचं॑-वँदति ॥ प्र॒जाप॑ति-र्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञान् व्यादि॑शत् । स आ॒त्मन् वा॑ज॒पेय॑-मधत्त । त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । ए॒ष वाव य॒ज्ञः । य-द्वा॑ज॒पेयः॑ ॥ 12 ॥

अप्ये॒व नो-ऽत्रा॒स्त्विति॑ । तेभ्य॑ ए॒ता उज्जि॑तीः॒ प्राय॑च्छत् ॥ ता वा ए॒ता उज्जि॑तयो॒ व्याख्या॑यन्ते । य॒ज्ञस्य॑ सर्व॒त्वाय॑ । दे॒वता॑ना॒-मनि॑र्भागाय ॥ दे॒वा वै ब्रह्म॑ण॒श्चान्न॑स्य च॒ शम॑ल॒मपा᳚घ्नन्न् । य-द्ब्रह्म॑ण॒-श्शम॑ल॒मासी᳚त् । सा गाथा॑ नाराश॒ग्ग्॒स्य॑ भवत् । यदन्न॑स्य । सा सुरा᳚ ॥ 13 ॥

तस्मा॒-द्गाय॑तश्च म॒त्तस्य॑ च॒ न प्र॑ति॒गृह्य᳚म् । य-त्प्र॑तिगृह्णी॒यात् । शम॑ल॒-म्प्रति॑गृह्णीयात् ॥ सर्वा॒ वा ए॒तस्य॒ वाचो ऽव॑रुद्धाः । यो वा॑जपेयया॒जी । या पृ॑थि॒व्यां-याँ-ऽग्नौ या र॑थन्त॒रे । या-ऽन्तरि॑क्षे॒ या वा॒यौ या वा॑मदे॒व्ये । या दि॒वि या-ऽऽदि॒त्ये या बृ॑ह॒ति । या-ऽफ्सु यौष॑धीषु॒ या वन॒स्पति॑षु ॥ तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒ज्यार्त्वि॑जीनः । सर्वा॒ ह्य॑स्य॒ वाचो ऽव॑रुद्धाः ॥ 14 ॥

(धा॒वा॒मेति॒ - ज्यैष्ठ्या॑य॒ - वेद॑ - ब्र॒ह्मा जा॑यते-वाज॒पेयः॒-सुरा-ऽऽर्त्वि॑जीन॒ एकं॑ च ) (अ. 2)

अनुवाकं 3 - तस्यग्रहविशेषाः

दे॒वा वै यद॒न्यै-र्ग्रहै᳚-र्य॒ज्ञस्य॒ नावारु॑न्धत । तद॑तिग्रा॒ह्यै॑-रति॒गृह्या-वा॑रुन्धत । तद॑तिग्रा॒ह्या॑णा-मतिग्राह्य॒त्वम् ॥ यद॑तिग्रा॒ह्या॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ । यदे॒वान्यै-र्ग्रहै᳚-र्य॒ज्ञस्य॒ नाव॑रु॒न्धे । तदे॒व तैर॑ति॒गृह्या-व॑रुन्धे ॥ पञ्च॑ गृह्यन्ते । पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः । यावा॑ने॒व य॒ज्ञः । तमा॒प्त्वा ऽव॑रुन्धे ॥ 15 ॥

सर्व॑ ऐ॒न्द्रा भ॑वन्ति । ए॒क॒धैव यज॑मान इन्द्रि॒य-न्द॑धति ॥ स॒प्तद॑श प्राजाप॒त्या ग्रहा॑ गृह्यन्ते । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒-राप्त्यै᳚ ॥ एक॑य॒र्चा गृ॑ह्णाति । ए॒क॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति ॥ सो॒म॒ग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॑ गृह्णाति । ए॒त-द्वै दे॒वाना᳚-म्पर॒ममन्न᳚म् । य-थ्सोमः॑ ॥ 16 ॥

ए॒त-न्म॑नु॒ष्या॑णाम् । य-थ्सुरा᳚ । प॒र॒मेणै॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्ये॒नाव॑र-म॒न्नाद्य॒-मव॑रुन्धे ॥ सो॒म॒ग्र॒हा-न्गृ॑ह्णाति । ब्रह्म॑णो॒ वा ए॒त-त्तेजः॑ । य-थ्सोमः॑ । ब्रह्म॑ण ए॒व तेज॑सा॒ तेजो॒ यज॑माने दधाति । सु॒रा॒ग्र॒हा-न्गृ॑ह्णाति । अन्न॑स्य॒ वा ए॒तच्छम॑लम् । य-थ्सुरा᳚ ॥ 17 ॥

अन्न॑स्यै॒व शम॑लेन॒ शम॑लं॒-यँज॑माना॒-दप॑हन्ति ॥ सो॒म॒ग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॑ गृह्णाति । पुमा॒न्॒. वै सोमः॑ । स्त्री सुरा᳚ । त-न्मि॑थु॒नम् । मि॒थु॒नमे॒वास्य॒ त-द्य॒ज्ञे क॑रोति प्र॒जन॑नाय । आ॒त्मान॑मे॒व सो॑मग्र॒है-स्स्पृ॑णोति । जा॒याग्ं सु॑रा ग्र॒हैः । तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒ज्य॑मुष्मि॑ँल्लो॒के स्त्रिय॒ग्ं॒ सम्भ॑वति । वा॒ज॒पेया॑-भिजित॒ग्ग्॒ ह्य॑स्य ॥ 18 ॥

पूर्वे॑ सोमग्र॒हा गृ॑ह्यन्ते । अप॑रे सुराग्र॒हाः । पु॒रो॒क्षग्ं सो॑मग्र॒हान्थ्- सा॑दयति । प॒श्चा॒द॒क्षग्ं सु॑राग्र॒हान् । पा॒प॒व॒स्य॒सस्य॒ विधृ॑त्यै ॥ ए॒ष वै यज॑मानः । य-थ्सोमः॑ । अन्न॒ग्ं॒ सुरा᳚ । सो॒म॒ग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॒ व्यति॑षजति । अ॒न्नाद्ये॑नै॒वैनं॒-व्यँति॑षजति ॥ 19 ॥

स॒पृञ्चः॑ स्थ॒ स-म्मा॑ भ॒द्रेण॑ पृ॒ङ्क्तेत्या॑ह । अन्नं॒-वैँ भ॒द्रम् । अ॒न्नाद्ये॑नै॒वैन॒ग्ं॒ सग्ंसृ॑जति ॥ अन्न॑स्य॒ वा ए॒तच्छम॑लम् । य-थ्सुरा᳚ । पा॒प्मॆव॒ खलु॒ वै शम॑लम् । पा॒प्मना॒ वा ए॑नमे॒तच्छम॑लेन॒ व्यति॑षजति । य-थ्सो॑मग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॑ व्यति॒षज॑ति ॥ वि॒पृचः॑ स्थ॒ वि मा॑ पा॒प्मना॑ पृ॒ङ्क्तेत्या॑ह । पा॒प्मनै॒वैन॒ग्ं॒ शम॑लेन॒ व्याव॑र्तयति ॥ 20 ॥

तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒जी पू॒तो मेद्ध्यो॑ दक्षि॒ण्यः॑ ॥ प्रांउ-द्द्र॑वति सोमग्र॒हैः । अ॒मुमे॒व तै-र्लो॒क-म॒भिज॑यति । प्र॒त्यङ्ख्सु॑रा ग्र॒हैः । इ॒ममे॒व तै-र्लो॒क-म॒भिज॑यति ॥ प्रति॑ष्ठन्ति सोमग्र॒हैः । याव॑दे॒व स॒त्यम् । तेन॑ सूयते ॥ वा॒ज॒सृद्भ्यः॑ सुराग्र॒हान्. ह॑रन्ति । अनृ॑तेनै॒व विश॒ग्ं॒ सग्ंसृ॑जति ॥ हि॒र॒ण्य॒पा॒त्र-म्मधोः᳚ पू॒र्ण-न्द॑दाति । म॒ध॒व्यो॑-ऽसा॒नीति॑ ॥ ए॒क॒धा ब्र॒ह्मण॒ उप॑ हरति । ए॒क॒धैव यज॑मान॒ आयु॒स्तेजो॑ दधाति ॥ 21 ॥

(आ॒प्त्वा-ऽव॑रुन्धे॒ - सोमः॒ - शम॑लं॒-यँ-थ्सुरा॒ - ह्य॑-स्यैनं॒-व्यँति॑षजति॒ - व्याव॑र्तयति - सृजति च॒त्वारि॑ च ) (अ. 3)

अनुवाकं 4 - पशव-स्सप्तदश

ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । नाग्नि॑ष्टो॒मो नोक्थ्यः॑ । न षो॑ड॒शी नाति॑रा॒त्रः । अथ॒ कस्मा᳚-द्वाज॒पेये॒ सर्वे॑ यज्ञक्र॒तवो-ऽव॑रुद्ध्यन्त॒ इति॑ । प॒शुभि॒रिति॑ ब्रूयात् ॥ आ॒ग्ने॒य-म्प॒शुमाल॑भते । अ॒ग्नि॒ष्टो॒ममे॒व तेनाव॑रुन्धे । ऐ॒न्द्रा॒ग्नेनो॒क्थ्य᳚म् । ऐ॒न्द्रेण॑ षोड॒शिनः॑ स्तो॒त्रम् । सा॒र॒स्व॒त्या-ऽति॑रा॒त्रम् ॥ 22 ॥

मा॒रु॒त्या बृ॑ह॒त-स्स्तो॒त्रम् । ए॒ताव॑न्तो॒ वै य॑ज्ञक्र॒तवः॑ । ता-न्प॒शुभि॑रे॒वा-व॑रुन्धे ॥ आ॒त्मान॑मे॒व स्पृ॑णो-त्यग्निष्टो॒मेन॑ । प्रा॒णा॒पा॒ना-वु॒क्थ्ये॑न । वी॒र्यग्ं॑ षोड॒शिनः॑ स्तो॒त्रेण॑ । वाच॑-मतिरा॒त्रेण॑ । प्र॒जा-म्बृ॑ह॒त-स्स्तो॒त्रेण॑ । इ॒ममे॒व लो॒कम॒भि ज॑यत्यग्निष्टो॒मेन॑ । अ॒न्तरि॑क्ष-मु॒क्थ्ये॑न ॥ 23 ॥

सु॒व॒र्गं-लोँ॒कग्ं षो॑ड॒शिनः॑ स्तो॒त्रेण॑ । दे॒व॒याना॑ने॒व प॒थ आरो॑ह-त्यतिरा॒त्रेण॑ । नाकग्ं॑ रोहति बृह॒त-स्स्तो॒त्रेण॑ । तेज॑ ए॒वात्म-न्ध॑त्त आग्ने॒येन॑ प॒शुना᳚ । ओजो॒ बल॑मैन्द्रा॒ग्नेन॑ । इ॒न्द्रि॒य-मै॒न्द्रेण॑ । वाचग्ं॑ सारस्व॒त्या । उ॒भावे॒व दे॑वलो॒क-ञ्च॑ मनुष्यलो॒क-ञ्चा॒भिज॑यति मारु॒त्या व॒शया᳚ ॥ स॒प्तद॑श प्राजाप॒त्या-न्प॒शूनाल॑भते । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः ॥ 24 ॥

प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ श्या॒मा एक॑रूपा भवन्ति । ए॒वमि॑व॒ हि प्र॒जाप॑ति॒-स्समृ॑द्ध्यै ॥ ता-न्पर्य॑ग्निकृता॒-नुथ्सृ॑जति ॥ म॒रुतो॑ य॒ज्ञम॑जिघाग्ंस-न्प्र॒जाप॑तेः । तेभ्य॑ ए॒ता-म्मा॑रु॒तीं-वँ॒शामाल॑भत । तयै॒वैना॑-नशमयत् ॥ मा॒रु॒त्या प्र॒चर्य॑ । ए॒तान्-थ्सञ्ज्ञ॑पयेत् । म॒रुत॑ ए॒व श॑मयि॒त्वा ॥ 25 ॥

ए॒तैः प्रच॑रति । य॒ज्ञस्याघा॑ताय ॥ ए॒क॒धा व॒पा जु॑होति । ए॒क॒दे॒व॒त्या॑ हि । ए॒ते । अथो॑ एक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति ॥ नै॒वा॒रेण॑ स॒प्तद॑शशरावे-णै॒तर्हि॒ प्रच॑रति । ए॒त-त्पु॑रोडाशा॒ ह्ये॑ते । अथो॑ पशू॒नामे॒व छि॒द्रमपि॑दधाति ॥ सा॒र॒स्व॒त्योत्त॒मया॒ प्रच॑रति । वाग् वै सर॑स्वती । तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँगु॑त्त॒मा । अथो᳚ प्र॒जाप॑तावे॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति । प्र॒जाप॑ति॒र्॒ हि वाक् ॥ अप॑न्नदती भवति । तस्मा᳚-न्मनु॒ष्या᳚-स्सर्वां॒-वाँचं॑-वँदन्ति ॥ 26 ॥

(अ॒ति॒रा॒त्र - म॒न्तरि॑क्षमु॒क्थ्ये॑न - प्र॒जाप॑तिः - शमयि॒त्वोत् - त॒मया॒ प्रच॑रति॒ षट् च॑) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - रथयाजनम्

सा॒वि॒त्र-ञ्जु॑होति॒ कर्म॑णः कर्मणः पु॒रस्ता᳚त् ॥ कस्त-द्वे॒देत्या॑हुः । य-द्वा॑ज॒पेय॑स्य॒ पूर्वं॒-यँदप॑र॒मिति॑ । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒व य॑थापू॒र्व-ङ्कर्मा॑णि करोति ॥ सव॑ने सवने जुहोति । आ॒क्रम॑णमे॒व त-थ्सेतुं॒-यँज॑मानः कुरुते । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ वा॒चस्पति॒-र्वाच॑म॒द्य स्व॑दाति न॒ इत्या॑ह । वाग्वै दे॒वाना᳚-म्पु॒रा-ऽन्न॑मासीत् । वाच॑मे॒वास्मा॒ अन्नग्ग्॑ स्वदयति ॥ 27 ॥

इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑-ऽसि॒ वार्त्र॑घ्न॒ इति॒ रथ॑मु॒पाव॑हरति॒ विजि॑त्यै ॥ वाज॑स्य॒ नु प्र॑स॒वे मा॒तर॑-म्म॒हीमित्या॑ह । यच्चै॒वेयम् । यच्चा॒स्यामधि॑ । तदे॒वा-व॑रुन्धे । अथो॒ तस्मि॑न्ने॒वोभये॒-ऽभिषि॑च्यते ॥ अ॒फ्स्व॑न्तर॒-मृत॑म॒फ्सु भे॑ष॒जमित्यश्वा᳚-न्पल्पूलयति । अ॒फ्सु वा अश्व॑स्य॒ तृती॑य॒-म्प्रवि॑ष्टम् । तद॑नु॒वेन॒न्वव॑प्लवते । यद॒फ्सु प॑ल्पू॒लय॑ति ॥ 28 ॥

यदे॒वास्या॒फ्सु प्रवि॑ष्टम् । तदे॒वाव॑रुन्धे ॥ ब॒हु वा अश्वो॑-ऽमे॒द्ध्य-मुप॑गच्छति । यद॒फ्सु प॑ल्पू॒लय॑ति । मेद्ध्या॑ने॒वैना᳚न् करोति ॥ वा॒युर्वा᳚ त्वा॒ मनु॑र्वा॒ त्वेत्या॑ह । ए॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ अश्व॑मयुञ्जन्न् । ताभि॑रे॒वैनान्॑. युनक्ति । स॒वस्योज्जि॑त्यै ॥ यजु॑षा युनक्ति॒ व्यावृ॑त्त्यै ॥ 29 ॥

अपा᳚-न्न पादाशुहेम॒न्निति॒ सम्मा᳚र्ष्टि । मेद्ध्या॑ने॒वैना᳚न् करोति । अथो॒ स्तौत्ये॒वैना॑ना॒जिग्ं स॑रिष्य॒तः ॥ वि॒ष्णु॒ क्र॒मान् क्र॑मते । विष्णु॑रे॒व भू॒त्वेमाँल्लो॒का-न॒भिज॑यति ॥ वै॒श्व॒दे॒वो वै रथः॑ । अ॒ङ्कौ न्य॒ङ्काव॒भितो॒ रथं॒-याँवित्या॑ह । या ए॒व दे॒वता॒ रथे॒ प्रवि॑ष्टाः । ताभ्य॑ ए॒व नम॑स्करोति । आ॒त्मनो-ऽना᳚र्त्यै ॥ अश॑मरथ-म्भावुको-ऽस्य॒ रथो॑ भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 30 ॥

(स्व॒द॒य॒ति॒ - प॒ल्पू॒लय॑ति॒ - व्यावृ॑त्त्या॒ - अना᳚र्त्यै॒ द्वे च॑) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - रथधावनम्

दे॒वस्या॒हग्ं स॑वि॒तुः प्र॑स॒वे बृह॒स्पति॑ना वाज॒जिता॒ वाज॑-ञ्जेष॒मित्या॑ह । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒व ब्रह्म॑णा॒ वाज॒मुज्ज॑यति ॥ दे॒वस्या॒हग्ं स॑वि॒तुः प्र॑स॒वे बृह॒स्पति॑ना वाज॒जिता॒ वर्षि॑ष्ठ॒-न्नाकग्ं॑ रुहेय॒मित्या॑ह । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒व ब्रह्म॑णा॒ वर्षि॑ष्ठ॒-न्नाकग्ं॑ रोहति ॥ चात्वा॑ले रथच॒क्र-न्निमि॑तग्ं रोहति । अतो॒ वा अङ्गि॑रस उत्त॒मा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । सा॒क्षादे॒व यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ आवे᳚ष्टयति । वज्रो॒ वै रथः॑ । वज्रे॑णै॒व दिशो॒-ऽभिज॑यति ॥ 31 ॥

वा॒जिना॒ग्ं॒ साम॑ गायते । अन्नं॒-वैँ वाजः॑ । अन्न॑मे॒-वाव॑रुन्धे ॥ वा॒चो वर्ष्म॑ दे॒वेभ्यो-ऽपा᳚क्रामत् । त-द्वन॒स्पती॒-न्प्रावि॑शत् । सैषा वाग्-वन॒स्पति॑षु वदति । या दु॑न्दु॒भौ । तस्मा᳚-द्दुन्दु॒भि-स्सर्वा॒ वाचोति॑ वदति ॥ दु॒न्दु॒भीन्-थ्स॒माघ्न॑न्ति । प॒र॒मा वा ए॒षा वाक् ॥ 32 ॥

या दु॑न्दु॒भौ । प॒र॒मयै॒व वा॒चा-ऽव॑रां॒-वाँच॒म-व॑रुन्धे । अथो॑ वा॒च ए॒व वर्ष्म॒ यज॑मा॒नो ऽव॑रुन्धे ॥ इन्द्रा॑य॒ वाचं॑-वँद॒तेन्द्रं॒-वाँज॑-ञ्जापय॒तेन्द्रो॒ वाज॑मजयि॒-दित्या॑ह । ए॒ष वा ए॒तर्हीन्द्रः॑ । यो यज॑ते । यज॑मान ए॒व वाज॒मुज्ज॑यति ॥ स॒प्तद॑श प्रव्या॒धाना॒जि-न्धा॑वन्ति । स॒प्त॒द॒शग्ग् स्तो॒त्र-म्भ॑वति । स॒प्तद॑श सप्तदश दीयन्ते ॥ 33 ॥

स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒-राप्त्यै᳚ ॥ अर्वा॑-ऽसि॒ सप्ति॑रसि वा॒ज्य॑सीत्या॑ह । अ॒ग्निर्वा अर्वा᳚ । वा॒यु-स्सप्तिः॑ । आ॒दि॒त्यो वा॒जी । ए॒ताभि॑रे॒वास्मै॑ दे॒वता॑भि-र्देवर॒थं-युँ॑नक्ति ॥ प्र॒ष्टि॒वा॒हिनं॑-युँनक्ति । प्र॒ष्टि॒वा॒ही वै दे॑वर॒थः । दे॒व॒र॒थमे॒वास्मै॑ युनक्ति ॥ 34 ॥

वाजि॑नो॒ वाज॑-न्धावत॒ काष्ठा᳚-ङ्गच्छ॒तेत्या॑ह । सु॒व॒र्गो वै लो॒कः काष्ठा᳚ । सु॒व॒र्गमे॒व लो॒कं-यँ॑न्ति ॥ सु॒व॒र्गं-वाँ ए॒ते लो॒कं-यँ॑न्ति । य आ॒जि-न्धाव॑न्ति ॥ प्राञ्चो॑ धावन्ति । प्रांइ॑व॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः ॥ च॒त॒सृभि॒रनु॑ मन्त्रयते । च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि । छन्दो॑भिरे॒वैना᳚न्-थ्सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ 35 ॥

प्र वा ए॒ते᳚-ऽस्माल्-लो॒काच्च्य॑वन्ते । य आ॒जि-न्धाव॑न्ति । उद॑ञ्च॒ आव॑र्तन्ते । अ॒स्मादे॒व तेन॑ लो॒कान्नय॑न्ति ॥ र॒थ॒वि॒मो॒च॒नीय॑-ञ्जुहोति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ आ मा॒ वाज॑स्य प्रस॒वो ज॑गम्या॒दित्या॑ह । अन्नं॒-वैँ वाजः॑ । अन्न॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥ य॒था॒लो॒कं-वाँ ए॒त उज्ज॑यन्ति । य आ॒जि-न्धाव॑न्ति ॥ 36 ॥

कृ॒ष्णल॑-ङ्कृष्णलं-वाँज॒सृद्भ्यः॒ प्रय॑च्छति । यमे॒व ते वाजं॑-लोँ॒कमु॒ज्जय॑न्ति । त-म्प॑रि॒क्रीया-व॑रुन्धे ॥ ए॒क॒धा ब्र॒ह्मण॒ उप॑हरति । ए॒क॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति ॥ दे॒वा वा ओष॑धीष्वा॒जिम॑युः । ता बृह॒स्पति॒-रुद॑जयत् । स नी॒वारा॒न्निर॑वृणीत । तन्नी॒वारा॑णा-न्नीवार॒त्वम् ॥ नै॒वा॒रश्च॒रु-र्भ॑वति ॥ 37 ॥

ए॒तद्वै दे॒वाना᳚-म्पर॒ममन्न᳚म् । यन्नी॒वाराः᳚ । प॒र॒मेणै॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्ये॒-नाव॑र-म॒न्नाद्य॒मव॑रुन्धे ॥ स॒प्तद॑शशरावो भवति । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒-राप्त्यै᳚ ॥ क्षी॒रे भ॑वति । रुच॑मे॒वास्मि॑न्-दधाति ॥ स॒र्पिष्वा᳚-न्भवति मेद्ध्य॒त्वाय॑ ॥ बा॒र्॒ह॒स्प॒त्यो वा ए॒ष दे॒वत॑या ॥ 38 ॥

यो वा॑ज॒पेये॑न॒ यज॑ते । बा॒र्॒ह॒स्प॒त्य ए॒ष च॒रुः ॥ अश्वा᳚न्-थ्सरिष्य॒त-स्स॒स्रुष॒श्चाव॑-घ्रापयति । यमे॒व ते वाजं॑-लोँ॒कमु॒ज्जय॑न्ति । तमे॒वाव॑रुन्धे ॥ अजी॑जिपत वनस्पतय॒ इन्द्रं॒-वाँजं॒-विँमु॑च्यद्ध्व॒मिति॑ दुन्दु॒भीन्. विमु॑ञ्चति । यमे॒व ते वाजं॑-लोँ॒कमि॑न्द्रि॒य-न्दु॑न्दु॒भय॑ उ॒ज्जय॑न्ति । तमे॒वा-व॑रुन्धे ॥ 39 ॥

(अ॒भिज॑यति॒ - वा ए॒षा वाग् - दी॑यन्ते - ऽस्मै युनक्ति - गमयति॒ - य आ॒जि-न्धाव॑न्ति - भवति - दे॒वत॑या॒ - +-ऽष्टौ च॑) (अ. 6)

अनुवाकं 7 - यूपारोहणम्

ता॒र्प्यं-यँज॑मान॒-म्परि॑धापयति । य॒ज्ञो वै ता॒र्प्यम् । य॒ज्ञेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति । द॒र्भ॒मय॒-म्परि॑धापयति । प॒वित्रं॒-वैँ द॒र्भाः । पु॒नात्ये॒वैन᳚म् । वाजं॒-वाँ ए॒षो-ऽव॑रुरुथ्सते । यो वा॑ज॒पेये॑न॒ यज॑ते । ओष॑धयः॒ खलु॒ वै वाजः॑ । य-द्द॑र्भ॒मय॑-म्परिधा॒पय॑ति ॥ 40 ॥

वाज॒स्याव॑-रुद्ध्यै ॥ जाय॒ एहि॒ सुवो॒ रोहा॒वेत्या॑ह । पत्नि॑या ए॒वैष य॒ज्ञस्या᳚न्-वार॒म्भो-ऽन॑वच्छित्यै ॥ स॒प्तद॑शा-रत्नि॒र्यूपो॑ भवति । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ तू॒प॒र-श्चतु॑रश्रि-र्भवति ॥ गौ॒धू॒म-ञ्च॒षाल᳚म् । न वा ए॒ते व्री॒हयो॒ न यवाः᳚ । य-द्गो॒धूमाः᳚ ॥ 41 ॥

ए॒वमि॑व॒ हि प्र॒जाप॑ति॒-स्समृ॑द्ध्यै । अथो॑ अ॒मुमे॒वास्मै॑ लो॒कमन्न॑वन्त-ङ्करोति ॥ वासो॑भि-र्वेष्टयति । ए॒ष वै यज॑मानः । यद्यूपः॑ । स॒र्व॒दे॒व॒त्यं॑-वाँसः॑ । सर्वा॑भिरे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्सम॑र्धयति । अथो॑ आ॒क्रम॑णमे॒व तथ्सेतुं॒-यँज॑मानः कुरुते । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ द्वाद॑श वाजप्रस॒वीया॑नि जुहोति ॥ 42 ॥

द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व प्री॑णाति । अथो॑ संवँथ्स॒रमे॒वास्मा॒ उप॑ दधाति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ द॒शभिः॒ कल्पै॑ रोहति । नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः । नाभि॑र्दश॒मी । प्रा॒णाने॒व य॑थास्था॒न-ङ्क॑ल्पयि॒त्वा । सु॒व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति । ए॒ताव॒द्वै पुरु॑षस्य॒ स्वम् ॥ 43 ॥

याव॑त्-प्रा॒णाः । याव॑दे॒वास्यास्ति॑ । तेन॑ स॒ह सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ सुव॑र्दे॒वाग्ं अ॑ग॒न्मेत्या॑ह । सु॒व॒र्गमे॒व लो॒कमे॑ति । अ॒मृता॑ अभू॒मेत्या॑ह । अ॒मृत॑मिव॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः । प्र॒जाप॑तेः प्र॒जा अ॑भू॒मेत्या॑ह । प्रा॒जा॒प॒त्यो वा अ॒यं-लोँ॒कः । अ॒स्मादे॒व तेन॑ लो॒कान्नैति॑ ॥ 44 ॥

सम॒ह-म्प्र॒जया॒ स-म्मया᳚ प्र॒जेत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैता-माशा᳚स्ते ॥ आ॒स॒पु॒टै-र्घ्न॑न्ति । अन्नं॒-वाँ इ॒यम् । अ॒न्नाद्ये॑नै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयन्ति । ऊषै᳚-र्घ्नन्ति । ए॒ते हि सा॒क्षादन्न᳚म् । यदूषाः᳚ । सा॒क्षादे॒वैन॑-म॒न्नाद्ये॑न॒ सम॑र्धयन्ति ॥ पु॒रस्ता᳚त्-प्र॒त्यञ्च᳚-ङ्घ्नन्ति ॥ 45 ॥

पु॒रस्ता॒द्धि प्र॑ती॒चीन॒-मन्न॑म॒द्यते᳚ ॥ शी॒र्॒ष॒तो घ्न॑न्ति । शी॒र्॒ष॒तो ह्यन्न॑म॒द्यते᳚ ॥ दि॒ग्भ्यो घ्न॑न्ति । दि॒ग्भ्य ए॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्य॒-मव॑रुन्धते ॥ ई॒श्व॒रो वा ए॒ष परां᳚-प्र॒दघः॑ । यो यूप॒ग्ं॒ रोह॑ति ॥ हिर॑ण्यम॒द्ध्य-व॑रोहति । अ॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्यम् । अ॒मृतग्ं॑ सुव॒र्गो लो॒कः ॥ 46 ॥

अ॒मृत॑ ए॒व सु॑व॒र्गे लो॒के प्रति॑ तिष्ठति ॥ श॒तमा॑न-म्भवति । श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑यः । आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठति ॥ पुष्ट्यै॒ वा ए॒त-द्रू॒पम् । यद॒जा । त्रि-स्सं॑वँथ्स॒रस्या॒न्यान्-प॒शू-न्परि॒ प्रजा॑यते ॥ ब॒स्ता॒जि॒न-म॒द्ध्यव॑ रोहति । पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒ प्रति॑तिष्ठति ॥ 47 ॥

(प॒रि॒धा॒पय॑ति - गो॒धूमा॑ - जुहोति॒ - स्वं - नैति॑ - प्र॒त्यञ्ज॑-ङ्घ्नन्ति - लो॒को - +नव॑ च (अ. 7)

अनुवाकं 8 - अन्नहोमाः, अभिषेकश्च

स॒प्तान्न॑-हो॒माञ्जु॑होति । स॒प्त वा अन्ना॑नि । याव॑न्त्ये॒वान्ना॑नि । तान्ये॒वाव॑रुन्धे । स॒प्त ग्रा॒म्या ओष॑धयः । स॒प्तार॒ण्याः । उ॒भयी॑षा॒-मव॑रुद्ध्यै ॥ अन्न॑स्या-न्नस्य जुहोति । अन्न॑स्यान्न॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ य-द्वा॑जपेयया॒ज्य-न॑वरुद्धस्याश्ञी॒यात् ॥ 48 ॥

अव॑रुद्धेन॒ व्यृ॑द्ध्येत । सर्व॑स्य समव॒दाय॑ जुहोति । अन॑वरुद्ध॒-स्याव॑रुद्ध्यै ॥ औदु॑म्बरेण स्रु॒वेण॑ जुहोति । ऊर्ग्वा अन्न॑-मुदु॒म्बरः॑ । ऊ॒र्ज ए॒वान्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्यै ॥ दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्या॑ह । स॒वि॒तृ प्र॑सूत ए॒वैन॒-म्ब्रह्म॑णा दे॒वता॑भि-र॒भिषि॑ञ्चति ॥ अन्न॑स्यान्नस्या॒भिषि॑ञ्चति । अन्न॑स्यान्न॒स्याव॑रुद्ध्यै ॥ 49 ॥

पु॒रस्ता᳚त्-प्र॒त्यञ्च॑-म॒भिषि॑ञ्चति । पु॒रस्ता॒द्धि-प्र॑ती॒चीन॒-मन्न॑म॒द्यते᳚ । शी॒र्॒ष॒तो॑-ऽभिषि॑ञ्चति । शी॒र्॒ष॒तो ह्यन्न॑म॒द्यते᳚ ॥ आमुखा॑द॒न्वव॑ स्रावयति । मु॒ख॒त ए॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्य॑-न्दधाति ॥ अ॒ग्नेस्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒मीत्या॑ह । ए॒ष वा अ॒ग्ने-स्स॒वः । तेनै॒वैन॑-म॒भिषि॑ञ्चति । इन्द्र॑स्य त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒मीत्या॑ह ॥ 50 ॥

इ॒न्द्रि॒य-मे॒वास्मि॑-न्ने॒तेन॑ दधाति । बृह॒स्पते᳚स्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒-मीत्या॑ह । ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पतिः॑ । ब्रह्म॑णै॒वैन॑-म॒भिषि॑ञ्चति ॥ सो॒म॒ग्र॒हाग्श्चा॑-वदानी॒यानि॑ च॒र्त्विग्भ्य॒ उप॑ हरन्ति । अ॒मुमे॒व तै-र्लो॒क-मन्न॑वन्त-ङ्करोति । सु॒रा॒ग्र॒हाग्श्चा॑-नवदानी॒यानि॑ च वाज॒सृद्भ्यः॑ । इ॒ममे॒व तै-र्लो॒क-मन्न॑वन्त-ङ्करोति । अथो॑ उ॒भयी᳚ष्वे॒वाभिषि॑च्यते ॥ वि॒मा॒थ-ङ्कु॑र्वते वाज॒सृतः॑ ॥ 51 ॥

इ॒न्द्रि॒यस्याव॑रुद्ध्यै ॥ अनि॑रुक्ताभिः प्रातस्सव॒ने स्तु॑वते । अनि॑रुक्तः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ । वाज॑वतीभि॒-र्माद्ध्य॑न्दिने । अन्नं॒-वैँ वाजः॑ । अन्न॑मे॒वा-व॑रुन्धे । शि॒पि॒वि॒ष्टव॑तीभि-स्तृतीयसव॒ने । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । प॒शव॒-श्शिपिः॑ । य॒ज्ञ ए॒व प॒शुषु॒ प्रति॑ तिष्ठति ॥ बृ॒हदन्त्य॑-म्भवति । अन्त॑मे॒वैनग्ग्॑ श्रि॒यै ग॑मयति ॥ 52 ॥

(अ॒श्ञी॒या - दन्न॑स्यान्न॒स्या व॑रुद्ध्या॒ - इन्द्र॑स्य त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒ मीत्या॑ह-वाज॒सृतः॒ - शिपि॒ स्त्रीणि॑ च) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - अतिग्राह्याः, पञ्चैन्द्राः

नृ॒षद॒-न्त्वेत्या॑ह । प्र॒जा वै नॄन् । प्र॒जाना॑मे॒वैतेन॑ सूयते । द्रु॒षद॒मित्या॑ह । वन॒स्पत॑यो॒ वै द्रु । वन॒स्पती॑नामे॒वै तेन॑ सूयते । भु॒व॒न॒सद॒-मित्या॑ह । य॒दा वै वसी॑या॒-न्भव॑ति । भुव॑नमग॒न्निति॒ वै तमा॑हुः । भुव॑नमे॒वैतेन॑ गच्छति ॥ 53 ॥

अ॒फ्सु॒षद॑-न्त्वा घृत॒सद॒-मित्या॑ह । अ॒पामे॒वैतेन॑ घृ॒तस्य॑ सूयते । व्यो॒म॒सद॒-मित्या॑ह । य॒दा वै वसी॑या॒-न्भव॑ति । व्यो॑माग॒न्निति॒ वै तमा॑हुः । व्यो॑मै॒वैतेन॑ गच्छति ॥ पृ॒थि॒वि॒षद॑-न्त्वा-ऽन्तरिक्ष॒सद॒-मित्या॑ह । ए॒षामे॒वैतेन॑ लो॒कानाग्ं॑ सूयते । तस्मा᳚-द्वाजपे-यया॒जी न क-ञ्च॒न प्र॒त्यव॑रोहति । अपी॑व॒ हि दे॒वता॑नाग्ं सू॒यते᳚ ॥ 54 ॥

ना॒क॒सद॒-मित्या॑ह । य॒दावै वसी॑या॒-न्भव॑ति । नाक॑मग॒न्निति॒ वै तमा॑हुः । नाक॑मे॒वैतेन॑ गच्छति ॥ ये ग्रहाः᳚ पञ्चज॒नीना॒ इत्या॑ह । प॒ञ्च॒ज॒नाना॑-मे॒वैतेन॑ सूयते ॥ अ॒पाग्ं रस॒मुद्व॑यस॒-मित्या॑ह । अ॒पामे॒वैतेन॒ रस॑स्य सूयते । सूर्य॑रश्मिग्ं स॒माभृ॑त॒-मित्या॑ह सशुक्र॒त्वाय॑ ॥ 55 ॥

(ग॒च्छ॒ति॒ - सू॒यते॒ - +नव॑ च) (अ. 9)

अनुवाकं 10 - पिण्डपितृयज्ञः दर्शपूर्णमासब्राह्मणशेषः

इन्द्रो वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । असु॑रा-न्परा॒भाव्य॑ । सो॑-ऽमावा॒स्या᳚-म्प्रत्याग॑च्छत् । ते पि॒तरः॑ पूर्वे॒द्यु-राग॑च्छन्न् । पि॒तॄन्. य॒ज्ञो॑-ऽगच्छत् । त-न्दे॒वाः पुन॑रयाचन्त । तमे᳚भ्यो॒ न पुन॑रददुः । ते᳚-ऽब्रुव॒न् वरं॑-वृँणामहै । अथ॑ वः॒ पुन॑र्दास्यामः । अ॒स्मभ्य॑मे॒व पू᳚र्वे॒द्युः क्रि॑याता॒ इति॑ ॥ 56 ॥

तमे᳚भ्यः॒ पुन॑रददुः । तस्मा᳚त्-पि॒तृभ्यः॑ पूर्वे॒द्युः क्रि॑यते । य-त्पि॒तृभ्यः॑ पूर्वे॒द्युः क॒रोति॑ । पि॒तृभ्य॑ ए॒व त-द्य॒ज्ञ-न्नि॒ष्क्रीय॒ यज॑मानः॒ प्रत॑नुते ॥ सोमा॑य पि॒तृपी॑ताय स्व॒धा नम॒ इत्या॑ह । पि॒तुरे॒वाधि॑ सोमपी॒थमव॑ रुन्धे । न हि पि॒ता प्र॒मीय॑माण॒ आहै॒ष सो॑मपी॒थ इति॑ । इ॒न्द्रि॒यं-वैँ सो॑मपी॒थः । इ॒न्द्रि॒यमे॒व सो॑मपी॒थमव॑-रुन्धे । तेन᳚न्द्रि॒येण॑ द्वि॒तीया᳚-ञ्जा॒याम॒भ्य॑श्ञुते ॥ 57 ॥

ए॒त-द्वै ब्राह्म॑ण-म्पु॒रा वा॑जश्रव॒सा वि॒दाम॑क्रन्न् । तस्मा॒-त्ते द्वेद्वे॑ जा॒ये अ॒भ्या᳚क्षत । य ए॒वं-वेँद॑ । अ॒भि द्वि॒तीया᳚-ञ्जा॒याम॑श्ञुते ॥ अ॒ग्नये॑ कव्य॒वाह॑नाय स्व॒धा नम॒ इत्या॑ह । य ए॒व पि॑तृ॒णाम॒ग्निः । त-म्प्री॑णाति ॥ ति॒स्र आहु॑ती-र्जुहोति ॥ त्रिर्निद॑धाति ॥ षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते ॥ 58 ॥

षड्वा ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति ॥ तू॒ष्णी-म्मेक्ष॑ण॒-माद॑धाति । अस्ति॑ वा॒ हि ष॒ष्ठ ऋ॒तुर्न वा᳚ ॥ दे॒वान्. वै पि॒तॄ-न्प्री॒तान् । म॒नु॒ष्याः᳚ पि॒तरो-ऽनु॒ प्रपि॑पते । ति॒स्र आहु॑ती-र्जुहोति । त्रिर्निद॑धाति । षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ ॥ 59 ॥

ऋ॒तवः॒ खलु॒ वै दे॒वाः पि॒तरः॑ । ऋ॒तूने॒व दे॒वा-न्पि॒तॄ-न्प्री॑णाति । तान्प्री॒तान् । म॒नु॒ष्याः᳚ पि॒तरो-ऽनु॒ प्रपि॑पते ॥ स॒कृ॒दा॒च्छि॒न्न-म्ब॒र्॒हि-र्भ॑वति । स॒कृदि॑व॒ हि पि॒तरः॑ ॥ त्रिर्निद॑धाति । तृ॒तीये॒ वा इ॒तो लो॒के पि॒तरः॑ । ताने॒व प्री॑णाति ॥ परां॒आव॑र्तते ॥ 60 ॥

ह्लीका॒ हि पि॒तरः॑ ॥ ऒष्मणो᳚ व्या॒वृत॒ उपा᳚स्ते । ऊ॒ष्मभा॑गा॒ हि पि॒तरः॑ ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । प्राश्यां(3)न प्राश्या(3)मिति॑ । य-त्प्रा᳚श्ञी॒यात् । जन्य॒मन्न॑मद्यात् । प्र॒मायु॑क-स्स्यात् । यन्न प्रा᳚श्ञी॒यात् । अह॑वि-स्स्यात् ॥ 61 ॥

पि॒तृभ्य॒ आवृ॑श्च्येत । अ॒व॒घ्रेय॑मे॒व । तन्नेव॒ प्राशि॑त॒-न्नेवाप्रा॑शितम् ॥ वी॒रं-वाँ॒ वै पि॒तरः॑ प्र॒यन्तो॒ हर॑न्ति । वी॒रं-वाँ॑ ददति । द॒शा-ञ्छि॑नत्ति । हर॑णभागा॒ हि पि॒तरः॑ । पि॒तॄने॒व नि॒रव॑दयते ॥ उत्त॑र॒ आयु॑षि॒ लोम॑ छिन्दीत । पि॒तृ॒णाग् ह्ये॑तर्हि॒ नेदी॑यः ॥ 62 ॥

नम॑स्करोति । न॒म॒स्का॒रो हि पि॑तृ॒णाम् ॥ नमो॑ वः पितरो॒ रसा॑य । नमो॑ वः पितर॒-श्शुष्मा॑य । नमो॑ वः पितरो जी॒वाय॑ । नमो॑ वः पितर-स्स्व॒धायै᳚ । नमो॑ वः पितरो म॒न्यवे᳚ । नमो॑ वः पितरो घो॒राय॑ । पित॑रो॒ नमो॑ वः । य ए॒तस्मि॑न् ँलो॒के स्थ ॥ 63 ॥

यु॒ष्माग्स्ते-ऽनु॑ । ये᳚-ऽस्मिँल्लो॒के । मा-न्ते नु॑ । य ए॒तस्मि॑ँल्लो॒के स्थ । यू॒य-न्तेषां॒-वँसि॑ष्ठा भूयास्त । ये᳚-ऽस्मिँल्लो॒के । अ॒ह-न्तेषां॒-वँसि॑ष्ठो भूयास॒मित्या॑ह । वसि॑ष्ठ-स्समा॒नाना᳚-म्भवति । य ए॒वं-विँ॒द्वान्-पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॑ ॥ ए॒ष वै म॑नु॒ष्या॑णां-यँ॒ज्ञः ॥ 64 ॥

दे॒वानां॒-वाँ इत॑रे य॒ज्ञाः । तेन॒ वा ए॒त-त्पि॑तृलो॒के च॑रति ॥ य-त्पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॑ । स ई᳚श्व॒रः प्रमे॑तोः । प्रा॒जा॒प॒त्यय॒र्चा पुन॒रैति॑ । य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिः । य॒ज्ञेनै॒व स॒ह पुन॒रैति॑ । न प्र॒मायु॑को भवति ॥ पि॒तृ॒लो॒के वा ए॒त-द्यज॑मानश्चरति । य-त्पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॑ । स ई᳚श्व॒र आर्ति॒मार्तोः᳚ । प्र॒जाप॑ति॒-स्त्वावैन॒-न्तत॒ उन्ने॑तुमर्ह॒तीत्या॑हुः । य-त्प्रा॑जाप॒त्यय॒र्चा पुन॒रैति॑ । प्र॒जाप॑तिरे॒वैन॒-न्तत॒ उन्न॑यति । नार्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानः ॥ 65 ॥

(इत्य॑ - श्ञुते - पद्यन्ते - पद्यन्ते॒ षड्वा ऋ॒तवो॑ - वर्त॒ते-ऽ - ह॑वि-स्स्या॒न् - नेदी॑यः॒ - स्थ - य॒ज्ञो - यज॑मानश्चरति॒ य-त्पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॒ पञ्च॑ च) (अ. 10)

(दे॒वा॒सु॒रा अ॒ग्नीषोम॑यो--र् दे॒वा वै यथा॒ दर्शं॑ - दे॒वा वै यद॒न्यै-र्ग्रहै᳚--र् ब्रह्मवा॒दिनो॒ नाग्नि॑ष्टो॒मो न - सा॑वि॒त्रं - दे॒वस्या॒हं - ता॒र्प्यग्ं - स॒प्तान्न॑हो॒मान् - नृ॒षदं॒ - त्वेन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा दश॑)

(दे॒वा॒सु॒रा - वा॒ज्ये॑वैनं॒ - तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒जी - दे॒वस्या॒हं - ँवाज॒स्याव॑रुद्ध्या- इन्द्रि॒यमे॒वास्मि॒न्॒. - ह्लीका॒ हि पि॒तरः॒ पञ्च॑षष्टिः)

(दे॒वा॒सु॒रा - यज॑मानः)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके तृतीयः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥