க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே ப்ரதமாஷ்டகே த்ரு'தீயஃ ப்ரபாடகஃ - வாஜபேயப்ராஹ்மணம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹ॒ரிஃ॒ ஓம் ॥
அநுவாகம் 1 - புநராதேயஶேஷஃ ஆஜ்யபாகயோர்விஶேஷஃ
தே॒வா॒ஸு॒ரா-ஸ்ஸம்-யँ॑த்தா ஆஸந்ந் । தே தே॒வா வி॑ஜ॒ய-மு॑ப॒யந்தஃ॑ । அ॒க்நீஷோம॑யோ-ஸ்தேஜ॒ஸ்விநீ᳚ஸ்த॒நூ-ஸ்ஸ-ந்ந்ய॑ததத । இ॒தமு॑ நோ பவிஷ்யதி । யதி॑ நோ ஜே॒ஷ்யந்தீதி॑ । தேநா॒க்நீஷோமா॒-வபா᳚க்ராமதாம் । தே தே॒வா வி॒ஜித்ய॑ । அ॒க்நீஷோமா॒-வந்வை᳚ச்சந்ந் । தே᳚-ऽக்நி-மந்வ॑விந்த-ந்ந்ரு'॒துஷூ-த்ஸ॑ந்நம் । தஸ்ய॒ விப॑க்தீபி-ஸ்தேஜ॒ஸ்விநீ᳚ஸ்த॒நூ-ரவா॑ருந்தத ॥ 1 ॥
தே ஸோம॒-மந்வ॑விந்தந்ந் । தம॑க்நந்ந் । தஸ்ய॑ யதா-ऽபி॒ஜ்ஞாய॑-ந்த॒நூ-ர்வ்ய॑க்ரு'ஹ்ணத । தே க்ரஹா॑ அபவந்ந் । த-த்க்ரஹா॑ணா-ங்க்ரஹ॒த்வம் । யஸ்யை॒வம்-விँ॒துஷோ॒ க்ரஹா॑ க்ரு'॒ஹ்யந்தே᳚ । தஸ்ய॒ த்வே॑வ க்ரு'॑ஹீ॒தாஃ ॥ நாநா᳚க்நேய-ம்புநரா॒தேயே॑ குர்யாத் । யதநா᳚க்நேய-ம்புநரா॒தேயே॑ கு॒ர்யாத் । வ்ய்ரு'॑த்தமே॒வ தத் ॥ 2 ॥
அநா᳚க்நேயம்॒-வாँ ஏ॒த-த்க்ரி॑யதே । ய-த்ஸ॒மித॒-ஸ்தநூ॒நபா॑தமி॒டோ ப॒ர்॒ஹி-ர்ய॑ஜதி ॥ உ॒பாவா᳚க்நே॒யா-வாஜ்ய॑பாகௌ ஸ்யாதாம் ॥ அநா᳚ஜ்யபாகௌ-பவத॒ இத்யா॑ஹுஃ । யது॒பாவா᳚க்நே॒யாவ॒ந்வஞ்சா॒விதி॑ । அ॒க்நயே॒ பவ॑மாநா॒யோத்த॑ர-ஸ்ஸ்யாத் । ய-த்பவ॑மாநாய । தேநாஜ்ய॑ பாகஃ । தேந॑ ஸௌ॒ம்யஃ ॥ புத॑ந்வத்யாக்நே॒ய-ஸ்யாஜ்ய॑-பாகஸ்ய புரோ-ऽநுவா॒க்யா॑ பவதி ॥ 3 ॥
யதா॑ ஸு॒ப்த-ம்போ॒தய॑தி । தா॒த்ரு'கே॒வ தத் ॥ அ॒க்நிந்ய॑க்தாஃ பத்நீ ஸம்யாँ॒ஜாநா॒ம்ரு'சஃ॑ ஸ்யுஃ । தேநா᳚க்நே॒யக்ம் ஸர்வ॑-ம்பவதி ॥ ஏ॒க॒தா தே॑ஜ॒ஸ்விநீ᳚-ந்தே॒வதா॒-முபை॒தீத்யா॑ஹுஃ । ஸைந॑மீஶ்வ॒ரா ப்ர॒தஹ॒ இதி॑ ॥ நேதி॑ ப்ரூயாத் । ப்ர॒ஜந॑நம்॒-வாँ அ॒க்நிஃ । ப்ர॒ஜந॑ந-மே॒வோபை॒தீதி॑ ॥ க்ரு'॒தய॑ஜு॒-ஸ்ஸம்ப்ரு'॑த ஸம்பார॒ இத்யா॑ஹுஃ ॥ 4 ॥
ந ஸ॒ப்ரு'ந்த்யா᳚-ஸ்ஸம்பா॒ராஃ । ந யஜுஃ॑ கா॒ர்ய॑மிதி॑ ॥ அதோ॒ கலு॑ । ஸ॒ப்ரு'ந்த்யா॑ ஏ॒வ ஸ॑பாம்॒ராஃ । கா॒ர்யம்॑-யँஜுஃ॑ । பு॒ந॒ரா॒தேய॑ஸ்ய॒ ஸம்ரு'॑த்த்யை ॥ தேநோ॑பா॒க்ம்॒ஶு ப்ரச॑ரதி । ஏஷ்ய॑ இவ॒ வா ஏ॒ஷஃ । ய-த்பு॑ந-ரா॒தேயஃ॑ । யதோ॑பா॒க்ம்॒ஶு ந॒ஷ்டமி॒ச்சதி॑ ॥ 5 ॥
தா॒த்ரு'கே॒வ தத் ॥ உ॒ச்சை-ஸ்ஸ்வி॑ஷ்ட॒க்ரு'த॒மு-த்ஸ்ரு'॑ஜதி । யதா॑ ந॒ஷ்டம்-விँ॒த்வா ப்ராஹா॒யமிதி॑ । தா॒த்ரு'கே॒வ தத் ॥ ஏ॒க॒தா தே॑ஜ॒ஸ்விநீ᳚-ந்தே॒வதா॒முபை॒தீத்யா॑ஹுஃ । ஸைந॑மீஶ்வ॒ரா ப்ர॒தஹ॒ இதி॑ । தத்ததா॒ நோபை॑தி । ப்ர॒யா॒ஜா॒நூ॒யா॒ஜேஷ்வே॒வ விப॑க்தீஃ குர்யாத் । ய॒தா॒பூ॒ர்வ-மாஜ்ய॑பாகௌ॒ ஸ்யாதா᳚ம் । ஏ॒வ-ம்ப॑த்நீ ஸம்யாँ॒ஜாஃ ॥ 6 ॥
த-த்வை᳚ஶ்வாந॒ரவ॑த்-ப்ர॒ஜந॑நவத்தர॒-முபை॒தீதி॑ ॥ ததா॑ஹுஃ । வ்ய்ரு'॑த்தம்॒-வாँ ஏ॒தத் । அநா᳚க்நேயம்॒-வாँ ஏ॒த-த்க்ரி॑யத॒ இதி॑ ॥ நேதி॑ ப்ரூயாத் । அ॒க்நி-ம்ப்ர॑த॒மம்-விँப॑க்தீநாம்-யँஜதி । அ॒க்நிமு॑த்த॒ம-ம்ப॑த்நீ ஸம்யாँ॒ஜாநா᳚ம் । தேநா᳚க்நே॒யம் । தேந॒ ஸம்ரு'॑த்த-ங்க்ரியத॒ இதி॑ ॥ 7 ॥
(அ॒ரு॒ந்த॒ - தை॒வ த-த்- ப॑வதி॒ - ஸம்ப்ரு'॑தஸம்பார॒ இத்யா॑ஹு - ரி॒ச்சதி॑ - பத்நீஸம்யாँ॒ஜா - +நவ॑ ச) ( ஆ1)
அநுவாகம் 2 - வாஜபேயஸ்ய விதிஃ
தே॒வா வை யதா॒தர்ஶம்॑-யँ॒ஜ்ஞாநாஹ॑ரந்த । யோ᳚-ऽக்நிஷ்டோ॒மம் । ய உ॒க்த்ய᳚ம் । யோ॑-ऽதிரா॒த்ரம் । தே ஸ॒ஹைவ ஸர்வே॑ வாஜ॒பேய॑-மபஶ்யந்ந் । தே । அ॒ந்யோ᳚ந்யஸ்மை॒ நாதி॑ஷ்டந்த । அ॒ஹம॒நேந॑ யஜா॒ இதி॑ । தே᳚-ऽப்ருவந்ந் । ஆ॒ஜிம॒ஸ்ய தா॑வா॒மேதி॑ ॥ 8 ॥
தஸ்மி॑-ந்நா॒ஜிம॑தாவந்ந் । த-ம்ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॒-ருத॑ஜயத் । தேநா॑யஜத । ஸ ஸ்வாரா᳚ஜ்ய-மகச்சத் । தமிந்த்ரோ᳚-ऽப்ரவீத் । மாம॒நேந॑ யாஜ॒யேதி॑ । தேநேந்த்ர॑-மயாஜயத் । ஸோ-ऽக்ர॑-ந்தே॒வதா॑நா॒-ம்பர்யை᳚த் । அக॑ச்ச॒-த்ஸ்வாரா᳚ஜ்யம் । அதி॑ஷ்டந்தாஸ்மை॒ ஜ்யைஷ்ட்யா॑ய ॥ 9 ॥
ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந். வா॑ஜ॒பேயே॑ந॒ யஜ॑தே । கச்ச॑தி॒ ஸ்வாரா᳚ஜ்யம் । அக்ரக்ம்॑ ஸமா॒நாநா॒-ம்பர்யே॑தி । திஷ்ட॑ந்தே-ऽஸ்மை॒ ஜ்யைஷ்ட்யா॑ய ॥ ஸ வா ஏ॒ஷ ப்ரா᳚ஹ்ம॒ணஸ்ய॑ சை॒வ ரா॑ஜ॒ந்ய॑ஸ்ய ச ய॒ஜ்ஞஃ ॥ தம்-வாँ ஏ॒தம்-வாँ॑ஜ॒பேய॒ இத்யா॑ஹுஃ । வா॒ஜாப்யோ॒ வா ஏ॒ஷஃ । வாஜ॒க்க்॒ ஹ்யே॑தேந॑ தே॒வா ஐப்ஸந்ந்॑ ॥ ஸோமோ॒ வை வா॑ஜ॒பேயஃ॑ । யோ வை ஸோமம்॑-வாँஜ॒பேயம்॒-வேँத॑ ॥ 10 ॥
வா॒ஜ்யே॑வைந॑-ம்பீ॒த்வா ப॑வதி । ஆ-ऽஸ்ய॑ வா॒ஜீ ஜா॑யதே ॥ அந்நம்॒-வைँ வா॑ஜ॒பேயஃ॑ । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । அத்த்யந்ந᳚ம் । ஆ-ऽஸ்யா᳚ந்நா॒தோ ஜா॑யதே ॥ ப்ரஹ்ம॒ வை வா॑ஜ॒பேயஃ॑ । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । அத்தி॒ ப்ரஹ்ம॒ணா-ऽந்ந᳚ம் । ஆ-ऽஸ்ய॑ ப்ர॒ஹ்மா ஜா॑யதே ॥ 11 ॥
வாக்வை வாஜ॑ஸ்ய ப்ரஸ॒வஃ । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । க॒ரோதி॑ வா॒சா வீ॒ர்ய᳚ம் । ஐநம்॑-வாँ॒சா க॑ச்சதி । அபி॑வதீம்॒-வாँசம்॑-வँததி ॥ ப்ர॒ஜாப॑தி-ர்தே॒வேப்யோ॑ ய॒ஜ்ஞாந் வ்யாதி॑ஶத் । ஸ ஆ॒த்மந் வா॑ஜ॒பேய॑-மதத்த । த-ந்தே॒வா அ॑ப்ருவந்ந் । ஏ॒ஷ வாவ ய॒ஜ்ஞஃ । ய-த்வா॑ஜ॒பேயஃ॑ ॥ 12 ॥
அப்யே॒வ நோ-ऽத்ரா॒ஸ்த்விதி॑ । தேப்ய॑ ஏ॒தா உஜ்ஜி॑தீஃ॒ ப்ராய॑ச்சத் ॥ தா வா ஏ॒தா உஜ்ஜி॑தயோ॒ வ்யாக்யா॑யந்தே । ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ ஸர்வ॒த்வாய॑ । தே॒வதா॑நா॒-மநி॑ர்பாகாய ॥ தே॒வா வை ப்ரஹ்ம॑ண॒ஶ்சாந்ந॑ஸ்ய ச॒ ஶம॑ல॒மபா᳚க்நந்ந் । ய-த்ப்ரஹ்ம॑ண॒-ஶ்ஶம॑ல॒மாஸீ᳚த் । ஸா காதா॑ நாராஶ॒க்க்॒ஸ்ய॑ பவத் । யதந்ந॑ஸ்ய । ஸா ஸுரா᳚ ॥ 13 ॥
தஸ்மா॒-த்காய॑தஶ்ச ம॒த்தஸ்ய॑ ச॒ ந ப்ர॑தி॒க்ரு'ஹ்ய᳚ம் । ய-த்ப்ர॑திக்ரு'ஹ்ணீ॒யாத் । ஶம॑ல॒-ம்ப்ரதி॑க்ரு'ஹ்ணீயாத் ॥ ஸர்வா॒ வா ஏ॒தஸ்ய॒ வாசோ ऽவ॑ருத்தாஃ । யோ வா॑ஜபேயயா॒ஜீ । யா ப்ரு'॑தி॒வ்யாம்-யாँ-ऽக்நௌ யா ர॑தந்த॒ரே । யா-ऽந்தரி॑க்ஷே॒ யா வா॒யௌ யா வா॑மதே॒வ்யே । யா தி॒வி யா-ऽऽதி॒த்யே யா ப்ரு'॑ஹ॒தி । யா-ऽப்ஸு யௌஷ॑தீஷு॒ யா வந॒ஸ்பதி॑ஷு ॥ தஸ்மா᳚-த்வாஜபேயயா॒ஜ்யார்த்வி॑ஜீநஃ । ஸர்வா॒ ஹ்ய॑ஸ்ய॒ வாசோ ऽவ॑ருத்தாஃ ॥ 14 ॥
(தா॒வா॒மேதி॒ - ஜ்யைஷ்ட்யா॑ய॒ - வேத॑ - ப்ர॒ஹ்மா ஜா॑யதே-வாஜ॒பேயஃ॒-ஸுரா-ऽऽர்த்வி॑ஜீந॒ ஏகம்॑ ச ) (அ. 2)
அநுவாகம் 3 - தஸ்யக்ரஹவிஶேஷாஃ
தே॒வா வை யத॒ந்யை-ர்க்ரஹை᳚-ர்ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ நாவாரு॑ந்தத । தத॑திக்ரா॒ஹ்யை॑-ரதி॒க்ரு'ஹ்யா-வா॑ருந்தத । தத॑திக்ரா॒ஹ்யா॑ணா-மதிக்ராஹ்ய॒த்வம் ॥ யத॑திக்ரா॒ஹ்யா॑ க்ரு'॒ஹ்யந்தே᳚ । யதே॒வாந்யை-ர்க்ரஹை᳚-ர்ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ நாவ॑ரு॒ந்தே । ததே॒வ தைர॑தி॒க்ரு'ஹ்யா-வ॑ருந்தே ॥ பஞ்ச॑ க்ரு'ஹ்யந்தே । பாங்க்தோ॑ ய॒ஜ்ஞஃ । யாவா॑நே॒வ ய॒ஜ்ஞஃ । தமா॒ப்த்வா ऽவ॑ருந்தே ॥ 15 ॥
ஸர்வ॑ ஐ॒ந்த்ரா ப॑வந்தி । ஏ॒க॒தைவ யஜ॑மாந இந்த்ரி॒ய-ந்த॑ததி ॥ ஸ॒ப்தத॑ஶ ப்ராஜாப॒த்யா க்ரஹா॑ க்ரு'ஹ்யந்தே । ஸ॒ப்த॒த॒ஶஃ ப்ர॒ஜாப॑திஃ । ப்ர॒ஜாப॑தே॒-ராப்த்யை᳚ ॥ ஏக॑ய॒ர்சா க்ரு'॑ஹ்ணாதி । ஏ॒க॒தைவ யஜ॑மாநே வீ॒ர்ய॑-ந்ததாதி ॥ ஸோ॒ம॒க்ர॒ஹாக்ஶ்ச॑ ஸுராக்ர॒ஹாக்ஶ்ச॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । ஏ॒த-த்வை தே॒வாநா᳚-ம்பர॒மமந்ந᳚ம் । ய-த்ஸோமஃ॑ ॥ 16 ॥
ஏ॒த-ந்ம॑நு॒ஷ்யா॑ணாம் । ய-த்ஸுரா᳚ । ப॒ர॒மேணை॒வாஸ்மா॑ அ॒ந்நாத்யே॒நாவ॑ர-ம॒ந்நாத்ய॒-மவ॑ருந்தே ॥ ஸோ॒ம॒க்ர॒ஹா-ந்க்ரு'॑ஹ்ணாதி । ப்ரஹ்ம॑ணோ॒ வா ஏ॒த-த்தேஜஃ॑ । ய-த்ஸோமஃ॑ । ப்ரஹ்ம॑ண ஏ॒வ தேஜ॑ஸா॒ தேஜோ॒ யஜ॑மாநே ததாதி । ஸு॒ரா॒க்ர॒ஹா-ந்க்ரு'॑ஹ்ணாதி । அந்ந॑ஸ்ய॒ வா ஏ॒தச்சம॑லம் । ய-த்ஸுரா᳚ ॥ 17 ॥
அந்ந॑ஸ்யை॒வ ஶம॑லேந॒ ஶம॑லம்॒-யँஜ॑மாநா॒-தப॑ஹந்தி ॥ ஸோ॒ம॒க்ர॒ஹாக்ஶ்ச॑ ஸுராக்ர॒ஹாக்ஶ்ச॑ க்ரு'ஹ்ணாதி । புமா॒ந்॒. வை ஸோமஃ॑ । ஸ்த்ரீ ஸுரா᳚ । த-ந்மி॑து॒நம் । மி॒து॒நமே॒வாஸ்ய॒ த-த்ய॒ஜ்ஞே க॑ரோதி ப்ர॒ஜந॑நாய । ஆ॒த்மாந॑மே॒வ ஸோ॑மக்ர॒ஹை-ஸ்ஸ்ப்ரு'॑ணோதி । ஜா॒யாக்ம் ஸு॑ரா க்ர॒ஹைஃ । தஸ்மா᳚-த்வாஜபேயயா॒ஜ்ய॑முஷ்மி॑ँல்லோ॒கே ஸ்த்ரிய॒க்ம்॒ ஸம்ப॑வதி । வா॒ஜ॒பேயா॑-பிஜித॒க்க்॒ ஹ்ய॑ஸ்ய ॥ 18 ॥
பூர்வே॑ ஸோமக்ர॒ஹா க்ரு'॑ஹ்யந்தே । அப॑ரே ஸுராக்ர॒ஹாஃ । பு॒ரோ॒க்ஷக்ம் ஸோ॑மக்ர॒ஹாந்த்- ஸா॑தயதி । ப॒ஶ்சா॒த॒க்ஷக்ம் ஸு॑ராக்ர॒ஹாந் । பா॒ப॒வ॒ஸ்ய॒ஸஸ்ய॒ வித்ரு'॑த்யை ॥ ஏ॒ஷ வை யஜ॑மாநஃ । ய-த்ஸோமஃ॑ । அந்ந॒க்ம்॒ ஸுரா᳚ । ஸோ॒ம॒க்ர॒ஹாக்ஶ்ச॑ ஸுராக்ர॒ஹாக்ஶ்ச॒ வ்யதி॑ஷஜதி । அ॒ந்நாத்யே॑நை॒வைநம்॒-வ்யँதி॑ஷஜதி ॥ 19 ॥
ஸ॒ப்ரு'ஞ்சஃ॑ ஸ்த॒ ஸ-ம்மா॑ ப॒த்ரேண॑ ப்ரு'॒ங்க்தேத்யா॑ஹ । அந்நம்॒-வைँ ப॒த்ரம் । அ॒ந்நாத்யே॑நை॒வைந॒க்ம்॒ ஸக்ம்ஸ்ரு'॑ஜதி ॥ அந்ந॑ஸ்ய॒ வா ஏ॒தச்சம॑லம் । ய-த்ஸுரா᳚ । பா॒ப்மெவ॒ கலு॒ வை ஶம॑லம் । பா॒ப்மநா॒ வா ஏ॑நமே॒தச்சம॑லேந॒ வ்யதி॑ஷஜதி । ய-த்ஸோ॑மக்ர॒ஹாக்ஶ்ச॑ ஸுராக்ர॒ஹாக்ஶ்ச॑ வ்யதி॒ஷஜ॑தி ॥ வி॒ப்ரு'சஃ॑ ஸ்த॒ வி மா॑ பா॒ப்மநா॑ ப்ரு'॒ங்க்தேத்யா॑ஹ । பா॒ப்மநை॒வைந॒க்ம்॒ ஶம॑லேந॒ வ்யாவ॑ர்தயதி ॥ 20 ॥
தஸ்மா᳚-த்வாஜபேயயா॒ஜீ பூ॒தோ மேத்த்யோ॑ தக்ஷி॒ண்யஃ॑ ॥ ப்ராம்உ-த்த்ர॑வதி ஸோமக்ர॒ஹைஃ । அ॒முமே॒வ தை-ர்லோ॒க-ம॒பிஜ॑யதி । ப்ர॒த்யங்க்ஸு॑ரா க்ர॒ஹைஃ । இ॒மமே॒வ தை-ர்லோ॒க-ம॒பிஜ॑யதி ॥ ப்ரதி॑ஷ்டந்தி ஸோமக்ர॒ஹைஃ । யாவ॑தே॒வ ஸ॒த்யம் । தேந॑ ஸூயதே ॥ வா॒ஜ॒ஸ்ரு'த்ப்யஃ॑ ஸுராக்ர॒ஹாந். ஹ॑ரந்தி । அந்ரு'॑தேநை॒வ விஶ॒க்ம்॒ ஸக்ம்ஸ்ரு'॑ஜதி ॥ ஹி॒ர॒ண்ய॒பா॒த்ர-ம்மதோஃ᳚ பூ॒ர்ண-ந்த॑தாதி । ம॒த॒வ்யோ॑-ऽஸா॒நீதி॑ ॥ ஏ॒க॒தா ப்ர॒ஹ்மண॒ உப॑ ஹரதி । ஏ॒க॒தைவ யஜ॑மாந॒ ஆயு॒ஸ்தேஜோ॑ ததாதி ॥ 21 ॥
(ஆ॒ப்த்வா-ऽவ॑ருந்தே॒ - ஸோமஃ॒ - ஶம॑லம்॒-யँ-த்ஸுரா॒ - ஹ்ய॑-ஸ்யைநம்॒-வ்யँதி॑ஷஜதி॒ - வ்யாவ॑ர்தயதி - ஸ்ரு'ஜதி ச॒த்வாரி॑ ச ) (அ. 3)
அநுவாகம் 4 - பஶவ-ஸ்ஸப்ததஶ
ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி । நாக்நி॑ஷ்டோ॒மோ நோக்த்யஃ॑ । ந ஷோ॑ட॒ஶீ நாதி॑ரா॒த்ரஃ । அத॒ கஸ்மா᳚-த்வாஜ॒பேயே॒ ஸர்வே॑ யஜ்ஞக்ர॒தவோ-ऽவ॑ருத்த்யந்த॒ இதி॑ । ப॒ஶுபி॒ரிதி॑ ப்ரூயாத் ॥ ஆ॒க்நே॒ய-ம்ப॒ஶுமால॑பதே । அ॒க்நி॒ஷ்டோ॒மமே॒வ தேநாவ॑ருந்தே । ஐ॒ந்த்ரா॒க்நேநோ॒க்த்ய᳚ம் । ஐ॒ந்த்ரேண॑ ஷோட॒ஶிநஃ॑ ஸ்தோ॒த்ரம் । ஸா॒ர॒ஸ்வ॒த்யா-ऽதி॑ரா॒த்ரம் ॥ 22 ॥
மா॒ரு॒த்யா ப்ரு'॑ஹ॒த-ஸ்ஸ்தோ॒த்ரம் । ஏ॒தாவ॑ந்தோ॒ வை ய॑ஜ்ஞக்ர॒தவஃ॑ । தா-ந்ப॒ஶுபி॑ரே॒வா-வ॑ருந்தே ॥ ஆ॒த்மாந॑மே॒வ ஸ்ப்ரு'॑ணோ-த்யக்நிஷ்டோ॒மேந॑ । ப்ரா॒ணா॒பா॒நா-வு॒க்த்யே॑ந । வீ॒ர்யக்ம்॑ ஷோட॒ஶிநஃ॑ ஸ்தோ॒த்ரேண॑ । வாச॑-மதிரா॒த்ரேண॑ । ப்ர॒ஜா-ம்ப்ரு'॑ஹ॒த-ஸ்ஸ்தோ॒த்ரேண॑ । இ॒மமே॒வ லோ॒கம॒பி ஜ॑யத்யக்நிஷ்டோ॒மேந॑ । அ॒ந்தரி॑க்ஷ-மு॒க்த்யே॑ந ॥ 23 ॥
ஸு॒வ॒ர்கம்-லோँ॒கக்ம் ஷோ॑ட॒ஶிநஃ॑ ஸ்தோ॒த்ரேண॑ । தே॒வ॒யாநா॑நே॒வ ப॒த ஆரோ॑ஹ-த்யதிரா॒த்ரேண॑ । நாகக்ம்॑ ரோஹதி ப்ரு'ஹ॒த-ஸ்ஸ்தோ॒த்ரேண॑ । தேஜ॑ ஏ॒வாத்ம-ந்த॑த்த ஆக்நே॒யேந॑ ப॒ஶுநா᳚ । ஓஜோ॒ பல॑மைந்த்ரா॒க்நேந॑ । இ॒ந்த்ரி॒ய-மை॒ந்த்ரேண॑ । வாசக்ம்॑ ஸாரஸ்வ॒த்யா । உ॒பாவே॒வ தே॑வலோ॒க-ஞ்ச॑ மநுஷ்யலோ॒க-ஞ்சா॒பிஜ॑யதி மாரு॒த்யா வ॒ஶயா᳚ ॥ ஸ॒ப்தத॑ஶ ப்ராஜாப॒த்யா-ந்ப॒ஶூநால॑பதே । ஸ॒ப்த॒த॒ஶஃ ப்ர॒ஜாப॑திஃ ॥ 24 ॥
ப்ர॒ஜாப॑தே॒ராப்த்யை᳚ ॥ ஶ்யா॒மா ஏக॑ரூபா பவந்தி । ஏ॒வமி॑வ॒ ஹி ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ஸ்ஸம்ரு'॑த்த்யை ॥ தா-ந்பர்ய॑க்நிக்ரு'தா॒-நுத்ஸ்ரு'॑ஜதி ॥ ம॒ருதோ॑ ய॒ஜ்ஞம॑ஜிகாக்ம்ஸ-ந்ப்ர॒ஜாப॑தேஃ । தேப்ய॑ ஏ॒தா-ம்மா॑ரு॒தீம்-வँ॒ஶாமால॑பத । தயை॒வைநா॑-நஶமயத் ॥ மா॒ரு॒த்யா ப்ர॒சர்ய॑ । ஏ॒தாந்-த்ஸஞ்ஜ்ஞ॑பயேத் । ம॒ருத॑ ஏ॒வ ஶ॑மயி॒த்வா ॥ 25 ॥
ஏ॒தைஃ ப்ரச॑ரதி । ய॒ஜ்ஞஸ்யாகா॑தாய ॥ ஏ॒க॒தா வ॒பா ஜு॑ஹோதி । ஏ॒க॒தே॒வ॒த்யா॑ ஹி । ஏ॒தே । அதோ॑ ஏக॒தைவ யஜ॑மாநே வீ॒ர்ய॑-ந்ததாதி ॥ நை॒வா॒ரேண॑ ஸ॒ப்தத॑ஶஶராவே-ணை॒தர்ஹி॒ ப்ரச॑ரதி । ஏ॒த-த்பு॑ரோடாஶா॒ ஹ்யே॑தே । அதோ॑ பஶூ॒நாமே॒வ சி॒த்ரமபி॑ததாதி ॥ ஸா॒ர॒ஸ்வ॒த்யோத்த॒மயா॒ ப்ரச॑ரதி । வாக் வை ஸர॑ஸ்வதீ । தஸ்மா᳚-த்ப்ரா॒ணாநாம்॒-வாँகு॑த்த॒மா । அதோ᳚ ப்ர॒ஜாப॑தாவே॒வ ய॒ஜ்ஞ-ம்ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி । ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்॒ ஹி வாக் ॥ அப॑ந்நததீ பவதி । தஸ்மா᳚-ந்மநு॒ஷ்யா᳚-ஸ்ஸர்வாம்॒-வாँசம்॑-வँதந்தி ॥ 26 ॥
(அ॒தி॒ரா॒த்ர - ம॒ந்தரி॑க்ஷமு॒க்த்யே॑ந - ப்ர॒ஜாப॑திஃ - ஶமயி॒த்வோத் - த॒மயா॒ ப்ரச॑ரதி॒ ஷட் ச॑) (அ. 4)
அநுவாகம் 5 - ரதயாஜநம்
ஸா॒வி॒த்ர-ஞ்ஜு॑ஹோதி॒ கர்ம॑ணஃ கர்மணஃ பு॒ரஸ்தா᳚த் ॥ கஸ்த-த்வே॒தேத்யா॑ஹுஃ । ய-த்வா॑ஜ॒பேய॑ஸ்ய॒ பூர்வம்॒-யँதப॑ர॒மிதி॑ । ஸ॒வி॒த்ரு'ப்ர॑ஸூத ஏ॒வ ய॑தாபூ॒ர்வ-ங்கர்மா॑ணி கரோதி ॥ ஸவ॑நே ஸவநே ஜுஹோதி । ஆ॒க்ரம॑ணமே॒வ த-த்ஸேதும்॒-யँஜ॑மாநஃ குருதே । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥ வா॒சஸ்பதி॒-ர்வாச॑ம॒த்ய ஸ்வ॑தாதி ந॒ இத்யா॑ஹ । வாக்வை தே॒வாநா᳚-ம்பு॒ரா-ऽந்ந॑மாஸீத் । வாச॑மே॒வாஸ்மா॒ அந்நக்க்॑ ஸ்வதயதி ॥ 27 ॥
இந்த்ர॑ஸ்ய॒ வஜ்ரோ॑-ऽஸி॒ வார்த்ர॑க்ந॒ இதி॒ ரத॑மு॒பாவ॑ஹரதி॒ விஜி॑த்யை ॥ வாஜ॑ஸ்ய॒ நு ப்ர॑ஸ॒வே மா॒தர॑-ம்ம॒ஹீமித்யா॑ஹ । யச்சை॒வேயம் । யச்சா॒ஸ்யாமதி॑ । ததே॒வா-வ॑ருந்தே । அதோ॒ தஸ்மி॑ந்நே॒வோபயே॒-ऽபிஷி॑ச்யதே ॥ அ॒ப்ஸ்வ॑ந்தர॒-ம்ரு'த॑ம॒ப்ஸு பே॑ஷ॒ஜமித்யஶ்வா᳚-ந்பல்பூலயதி । அ॒ப்ஸு வா அஶ்வ॑ஸ்ய॒ த்ரு'தீ॑ய॒-ம்ப்ரவி॑ஷ்டம் । தத॑நு॒வேந॒ந்வவ॑ப்லவதே । யத॒ப்ஸு ப॑ல்பூ॒லய॑தி ॥ 28 ॥
யதே॒வாஸ்யா॒ப்ஸு ப்ரவி॑ஷ்டம் । ததே॒வாவ॑ருந்தே ॥ ப॒ஹு வா அஶ்வோ॑-ऽமே॒த்த்ய-முப॑கச்சதி । யத॒ப்ஸு ப॑ல்பூ॒லய॑தி । மேத்த்யா॑நே॒வைநா᳚ந் கரோதி ॥ வா॒யுர்வா᳚ த்வா॒ மநு॑ர்வா॒ த்வேத்யா॑ஹ । ஏ॒தா வா ஏ॒த-ந்தே॒வதா॒ அக்ரே॒ அஶ்வ॑மயுஞ்ஜந்ந் । தாபி॑ரே॒வைநாந்॑. யுநக்தி । ஸ॒வஸ்யோஜ்ஜி॑த்யை ॥ யஜு॑ஷா யுநக்தி॒ வ்யாவ்ரு'॑த்த்யை ॥ 29 ॥
அபா᳚-ந்ந பாதாஶுஹேம॒ந்நிதி॒ ஸம்மா᳚ர்ஷ்டி । மேத்த்யா॑நே॒வைநா᳚ந் கரோதி । அதோ॒ ஸ்தௌத்யே॒வைநா॑நா॒ஜிக்ம் ஸ॑ரிஷ்ய॒தஃ ॥ வி॒ஷ்ணு॒ க்ர॒மாந் க்ர॑மதே । விஷ்ணு॑ரே॒வ பூ॒த்வேமாँல்லோ॒கா-ந॒பிஜ॑யதி ॥ வை॒ஶ்வ॒தே॒வோ வை ரதஃ॑ । அ॒ங்கௌ ந்ய॒ங்காவ॒பிதோ॒ ரதம்॒-யாँவித்யா॑ஹ । யா ஏ॒வ தே॒வதா॒ ரதே॒ ப்ரவி॑ஷ்டாஃ । தாப்ய॑ ஏ॒வ நம॑ஸ்கரோதி । ஆ॒த்மநோ-ऽநா᳚ர்த்யை ॥ அஶ॑மரத-ம்பாவுகோ-ऽஸ்ய॒ ரதோ॑ பவதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ 30 ॥
(ஸ்வ॒த॒ய॒தி॒ - ப॒ல்பூ॒லய॑தி॒ - வ்யாவ்ரு'॑த்த்யா॒ - அநா᳚ர்த்யை॒ த்வே ச॑) (அ. 5)
அநுவாகம் 6 - ரததாவநம்
தே॒வஸ்யா॒ஹக்ம் ஸ॑வி॒துஃ ப்ர॑ஸ॒வே ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॑நா வாஜ॒ஜிதா॒ வாஜ॑-ஞ்ஜேஷ॒மித்யா॑ஹ । ஸ॒வி॒த்ரு'ப்ர॑ஸூத ஏ॒வ ப்ரஹ்ம॑ணா॒ வாஜ॒முஜ்ஜ॑யதி ॥ தே॒வஸ்யா॒ஹக்ம் ஸ॑வி॒துஃ ப்ர॑ஸ॒வே ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॑நா வாஜ॒ஜிதா॒ வர்ஷி॑ஷ்ட॒-ந்நாகக்ம்॑ ருஹேய॒மித்யா॑ஹ । ஸ॒வி॒த்ரு'ப்ர॑ஸூத ஏ॒வ ப்ரஹ்ம॑ணா॒ வர்ஷி॑ஷ்ட॒-ந்நாகக்ம்॑ ரோஹதி ॥ சாத்வா॑லே ரதச॒க்ர-ந்நிமி॑தக்ம் ரோஹதி । அதோ॒ வா அங்கி॑ரஸ உத்த॒மா-ஸ்ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமா॑யந்ந் । ஸா॒க்ஷாதே॒வ யஜ॑மாந-ஸ்ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி ॥ ஆவே᳚ஷ்டயதி । வஜ்ரோ॒ வை ரதஃ॑ । வஜ்ரே॑ணை॒வ திஶோ॒-ऽபிஜ॑யதி ॥ 31 ॥
வா॒ஜிநா॒க்ம்॒ ஸாம॑ காயதே । அந்நம்॒-வைँ வாஜஃ॑ । அந்ந॑மே॒-வாவ॑ருந்தே ॥ வா॒சோ வர்ஷ்ம॑ தே॒வேப்யோ-ऽபா᳚க்ராமத் । த-த்வந॒ஸ்பதீ॒-ந்ப்ராவி॑ஶத் । ஸைஷா வாக்-வந॒ஸ்பதி॑ஷு வததி । யா து॑ந்து॒பௌ । தஸ்மா᳚-த்துந்து॒பி-ஸ்ஸர்வா॒ வாசோதி॑ வததி ॥ து॒ந்து॒பீந்-த்ஸ॒மாக்ந॑ந்தி । ப॒ர॒மா வா ஏ॒ஷா வாக் ॥ 32 ॥
யா து॑ந்து॒பௌ । ப॒ர॒மயை॒வ வா॒சா-ऽவ॑ராம்॒-வாँச॒ம-வ॑ருந்தே । அதோ॑ வா॒ச ஏ॒வ வர்ஷ்ம॒ யஜ॑மா॒நோ ऽவ॑ருந்தே ॥ இந்த்ரா॑ய॒ வாசம்॑-வँத॒தேந்த்ரம்॒-வாँஜ॑-ஞ்ஜாபய॒தேந்த்ரோ॒ வாஜ॑மஜயி॒-தித்யா॑ஹ । ஏ॒ஷ வா ஏ॒தர்ஹீந்த்ரஃ॑ । யோ யஜ॑தே । யஜ॑மாந ஏ॒வ வாஜ॒முஜ்ஜ॑யதி ॥ ஸ॒ப்தத॑ஶ ப்ரவ்யா॒தாநா॒ஜி-ந்தா॑வந்தி । ஸ॒ப்த॒த॒ஶக்க் ஸ்தோ॒த்ர-ம்ப॑வதி । ஸ॒ப்தத॑ஶ ஸப்ததஶ தீயந்தே ॥ 33 ॥
ஸ॒ப்த॒த॒ஶஃ ப்ர॒ஜாப॑திஃ । ப்ர॒ஜாப॑தே॒-ராப்த்யை᳚ ॥ அர்வா॑-ऽஸி॒ ஸப்தி॑ரஸி வா॒ஜ்ய॑ஸீத்யா॑ஹ । அ॒க்நிர்வா அர்வா᳚ । வா॒யு-ஸ்ஸப்திஃ॑ । ஆ॒தி॒த்யோ வா॒ஜீ । ஏ॒தாபி॑ரே॒வாஸ்மை॑ தே॒வதா॑பி-ர்தேவர॒தம்-யுँ॑நக்தி ॥ ப்ர॒ஷ்டி॒வா॒ஹிநம்॑-யுँநக்தி । ப்ர॒ஷ்டி॒வா॒ஹீ வை தே॑வர॒தஃ । தே॒வ॒ர॒தமே॒வாஸ்மை॑ யுநக்தி ॥ 34 ॥
வாஜி॑நோ॒ வாஜ॑-ந்தாவத॒ காஷ்டா᳚-ங்கச்ச॒தேத்யா॑ஹ । ஸு॒வ॒ர்கோ வை லோ॒கஃ காஷ்டா᳚ । ஸு॒வ॒ர்கமே॒வ லோ॒கம்-யँ॑ந்தி ॥ ஸு॒வ॒ர்கம்-வாँ ஏ॒தே லோ॒கம்-யँ॑ந்தி । ய ஆ॒ஜி-ந்தாவ॑ந்தி ॥ ப்ராஞ்சோ॑ தாவந்தி । ப்ராம்இ॑வ॒ ஹி ஸு॑வ॒ர்கோ லோ॒கஃ ॥ ச॒த॒ஸ்ரு'பி॒ரநு॑ மந்த்ரயதே । ச॒த்வாரி॒ சந்தாக்ம்॑ஸி । சந்தோ॑பிரே॒வைநா᳚ந்-த்ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒க-ங்க॑மயதி ॥ 35 ॥
ப்ர வா ஏ॒தே᳚-ऽஸ்மால்-லோ॒காச்ச்ய॑வந்தே । ய ஆ॒ஜி-ந்தாவ॑ந்தி । உத॑ஞ்ச॒ ஆவ॑ர்தந்தே । அ॒ஸ்மாதே॒வ தேந॑ லோ॒காந்நய॑ந்தி ॥ ர॒த॒வி॒மோ॒ச॒நீய॑-ஞ்ஜுஹோதி॒ ப்ரதி॑ஷ்டித்யை ॥ ஆ மா॒ வாஜ॑ஸ்ய ப்ரஸ॒வோ ஜ॑கம்யா॒தித்யா॑ஹ । அந்நம்॒-வைँ வாஜஃ॑ । அந்ந॑மே॒வாவ॑ருந்தே ॥ ய॒தா॒லோ॒கம்-வாँ ஏ॒த உஜ்ஜ॑யந்தி । ய ஆ॒ஜி-ந்தாவ॑ந்தி ॥ 36 ॥
க்ரு'॒ஷ்ணல॑-ங்க்ரு'ஷ்ணலம்-வாँஜ॒ஸ்ரு'த்ப்யஃ॒ ப்ரய॑ச்சதி । யமே॒வ தே வாஜம்॑-லோँ॒கமு॒ஜ்ஜய॑ந்தி । த-ம்ப॑ரி॒க்ரீயா-வ॑ருந்தே ॥ ஏ॒க॒தா ப்ர॒ஹ்மண॒ உப॑ஹரதி । ஏ॒க॒தைவ யஜ॑மாநே வீ॒ர்ய॑-ந்ததாதி ॥ தே॒வா வா ஓஷ॑தீஷ்வா॒ஜிம॑யுஃ । தா ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதி॒-ருத॑ஜயத் । ஸ நீ॒வாரா॒ந்நிர॑வ்ரு'ணீத । தந்நீ॒வாரா॑ணா-ந்நீவார॒த்வம் ॥ நை॒வா॒ரஶ்ச॒ரு-ர்ப॑வதி ॥ 37 ॥
ஏ॒தத்வை தே॒வாநா᳚-ம்பர॒மமந்ந᳚ம் । யந்நீ॒வாராஃ᳚ । ப॒ர॒மேணை॒வாஸ்மா॑ அ॒ந்நாத்யே॒-நாவ॑ர-ம॒ந்நாத்ய॒மவ॑ருந்தே ॥ ஸ॒ப்தத॑ஶஶராவோ பவதி । ஸ॒ப்த॒த॒ஶஃ ப்ர॒ஜாப॑திஃ । ப்ர॒ஜாப॑தே॒-ராப்த்யை᳚ ॥ க்ஷீ॒ரே ப॑வதி । ருச॑மே॒வாஸ்மி॑ந்-ததாதி ॥ ஸ॒ர்பிஷ்வா᳚-ந்பவதி மேத்த்ய॒த்வாய॑ ॥ பா॒ர்॒ஹ॒ஸ்ப॒த்யோ வா ஏ॒ஷ தே॒வத॑யா ॥ 38 ॥
யோ வா॑ஜ॒பேயே॑ந॒ யஜ॑தே । பா॒ர்॒ஹ॒ஸ்ப॒த்ய ஏ॒ஷ ச॒ருஃ ॥ அஶ்வா᳚ந்-த்ஸரிஷ்ய॒த-ஸ்ஸ॒ஸ்ருஷ॒ஶ்சாவ॑-க்ராபயதி । யமே॒வ தே வாஜம்॑-லோँ॒கமு॒ஜ்ஜய॑ந்தி । தமே॒வாவ॑ருந்தே ॥ அஜீ॑ஜிபத வநஸ்பதய॒ இந்த்ரம்॒-வாँஜம்॒-விँமு॑ச்யத்த்வ॒மிதி॑ துந்து॒பீந். விமு॑ஞ்சதி । யமே॒வ தே வாஜம்॑-லோँ॒கமி॑ந்த்ரி॒ய-ந்து॑ந்து॒பய॑ உ॒ஜ்ஜய॑ந்தி । தமே॒வா-வ॑ருந்தே ॥ 39 ॥
(அ॒பிஜ॑யதி॒ - வா ஏ॒ஷா வாக் - தீ॑யந்தே - ऽஸ்மை யுநக்தி - கமயதி॒ - ய ஆ॒ஜி-ந்தாவ॑ந்தி - பவதி - தே॒வத॑யா॒ - +-ऽஷ்டௌ ச॑) (அ. 6)
அநுவாகம் 7 - யூபாரோஹணம்
தா॒ர்ப்யம்-யँஜ॑மாந॒-ம்பரி॑தாபயதி । ய॒ஜ்ஞோ வை தா॒ர்ப்யம் । ய॒ஜ்ஞேநை॒வைந॒க்ம்॒ ஸம॑ர்தயதி । த॒ர்ப॒மய॒-ம்பரி॑தாபயதி । ப॒வித்ரம்॒-வைँ த॒ர்பாஃ । பு॒நாத்யே॒வைந᳚ம் । வாஜம்॒-வாँ ஏ॒ஷோ-ऽவ॑ருருத்ஸதே । யோ வா॑ஜ॒பேயே॑ந॒ யஜ॑தே । ஓஷ॑தயஃ॒ கலு॒ வை வாஜஃ॑ । ய-த்த॑ர்ப॒மய॑-ம்பரிதா॒பய॑தி ॥ 40 ॥
வாஜ॒ஸ்யாவ॑-ருத்த்யை ॥ ஜாய॒ ஏஹி॒ ஸுவோ॒ ரோஹா॒வேத்யா॑ஹ । பத்நி॑யா ஏ॒வைஷ ய॒ஜ்ஞஸ்யா᳚ந்-வார॒ம்போ-ऽந॑வச்சித்யை ॥ ஸ॒ப்தத॑ஶா-ரத்நி॒ர்யூபோ॑ பவதி । ஸ॒ப்த॒த॒ஶஃ ப்ர॒ஜாப॑திஃ । ப்ர॒ஜாப॑தே॒ராப்த்யை᳚ ॥ தூ॒ப॒ர-ஶ்சது॑ரஶ்ரி-ர்பவதி ॥ கௌ॒தூ॒ம-ஞ்ச॒ஷால᳚ம் । ந வா ஏ॒தே வ்ரீ॒ஹயோ॒ ந யவாஃ᳚ । ய-த்கோ॒தூமாஃ᳚ ॥ 41 ॥
ஏ॒வமி॑வ॒ ஹி ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ஸ்ஸம்ரு'॑த்த்யை । அதோ॑ அ॒முமே॒வாஸ்மை॑ லோ॒கமந்ந॑வந்த-ங்கரோதி ॥ வாஸோ॑பி-ர்வேஷ்டயதி । ஏ॒ஷ வை யஜ॑மாநஃ । யத்யூபஃ॑ । ஸ॒ர்வ॒தே॒வ॒த்யம்॑-வாँஸஃ॑ । ஸர்வா॑பிரே॒வைந॑-ந்தே॒வதா॑பி॒-ஸ்ஸம॑ர்தயதி । அதோ॑ ஆ॒க்ரம॑ணமே॒வ தத்ஸேதும்॒-யँஜ॑மாநஃ குருதே । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥ த்வாத॑ஶ வாஜப்ரஸ॒வீயா॑நி ஜுஹோதி ॥ 42 ॥
த்வாத॑ஶ॒ மாஸா᳚-ஸ்ஸம்வँத்ஸ॒ரஃ । ஸம்॒வँ॒த்ஸ॒ரமே॒வ ப்ரீ॑ணாதி । அதோ॑ ஸம்வँத்ஸ॒ரமே॒வாஸ்மா॒ உப॑ ததாதி । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥ த॒ஶபிஃ॒ கல்பை॑ ரோஹதி । நவ॒ வை புரு॑ஷே ப்ரா॒ணாஃ । நாபி॑ர்தஶ॒மீ । ப்ரா॒ணாநே॒வ ய॑தாஸ்தா॒ந-ங்க॑ல்பயி॒த்வா । ஸு॒வ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி । ஏ॒தாவ॒த்வை புரு॑ஷஸ்ய॒ ஸ்வம் ॥ 43 ॥
யாவ॑த்-ப்ரா॒ணாஃ । யாவ॑தே॒வாஸ்யாஸ்தி॑ । தேந॑ ஸ॒ஹ ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி ॥ ஸுவ॑ர்தே॒வாக்ம் அ॑க॒ந்மேத்யா॑ஹ । ஸு॒வ॒ர்கமே॒வ லோ॒கமே॑தி । அ॒ம்ரு'தா॑ அபூ॒மேத்யா॑ஹ । அ॒ம்ரு'த॑மிவ॒ ஹி ஸு॑வ॒ர்கோ லோ॒கஃ । ப்ர॒ஜாப॑தேஃ ப்ர॒ஜா அ॑பூ॒மேத்யா॑ஹ । ப்ரா॒ஜா॒ப॒த்யோ வா அ॒யம்-லோँ॒கஃ । அ॒ஸ்மாதே॒வ தேந॑ லோ॒காந்நைதி॑ ॥ 44 ॥
ஸம॒ஹ-ம்ப்ர॒ஜயா॒ ஸ-ம்மயா᳚ ப்ர॒ஜேத்யா॑ஹ । ஆ॒ஶிஷ॑மே॒வைதா-மாஶா᳚ஸ்தே ॥ ஆ॒ஸ॒பு॒டை-ர்க்ந॑ந்தி । அந்நம்॒-வாँ இ॒யம் । அ॒ந்நாத்யே॑நை॒வைந॒க்ம்॒ ஸம॑ர்தயந்தி । ஊஷை᳚-ர்க்நந்தி । ஏ॒தே ஹி ஸா॒க்ஷாதந்ந᳚ம் । யதூஷாஃ᳚ । ஸா॒க்ஷாதே॒வைந॑-ம॒ந்நாத்யே॑ந॒ ஸம॑ர்தயந்தி ॥ பு॒ரஸ்தா᳚த்-ப்ர॒த்யஞ்ச᳚-ங்க்நந்தி ॥ 45 ॥
பு॒ரஸ்தா॒த்தி ப்ர॑தீ॒சீந॒-மந்ந॑ம॒த்யதே᳚ ॥ ஶீ॒ர்॒ஷ॒தோ க்ந॑ந்தி । ஶீ॒ர்॒ஷ॒தோ ஹ்யந்ந॑ம॒த்யதே᳚ ॥ தி॒க்ப்யோ க்ந॑ந்தி । தி॒க்ப்ய ஏ॒வாஸ்மா॑ அ॒ந்நாத்ய॒-மவ॑ருந்ததே ॥ ஈ॒ஶ்வ॒ரோ வா ஏ॒ஷ பராம்᳚-ப்ர॒தகஃ॑ । யோ யூப॒க்ம்॒ ரோஹ॑தி ॥ ஹிர॑ண்யம॒த்த்ய-வ॑ரோஹதி । அ॒ம்ரு'தம்॒-வைँ ஹிர॑ண்யம் । அ॒ம்ரு'தக்ம்॑ ஸுவ॒ர்கோ லோ॒கஃ ॥ 46 ॥
அ॒ம்ரு'த॑ ஏ॒வ ஸு॑வ॒ர்கே லோ॒கே ப்ரதி॑ திஷ்டதி ॥ ஶ॒தமா॑ந-ம்பவதி । ஶ॒தாயுஃ॒ புரு॑ஷ-ஶ்ஶ॒தேந்த்ரி॑யஃ । ஆயு॑ஷ்யே॒வேந்த்ரி॒யே ப்ரதி॑ திஷ்டதி ॥ புஷ்ட்யை॒ வா ஏ॒த-த்ரூ॒பம் । யத॒ஜா । த்ரி-ஸ்ஸம்॑வँத்ஸ॒ரஸ்யா॒ந்யாந்-ப॒ஶூ-ந்பரி॒ ப்ரஜா॑யதே ॥ ப॒ஸ்தா॒ஜி॒ந-ம॒த்த்யவ॑ ரோஹதி । புஷ்ட்யா॑மே॒வ ப்ர॒ஜந॑நே॒ ப்ரதி॑திஷ்டதி ॥ 47 ॥
(ப॒ரி॒தா॒பய॑தி - கோ॒தூமா॑ - ஜுஹோதி॒ - ஸ்வம் - நைதி॑ - ப்ர॒த்யஞ்ஜ॑-ங்க்நந்தி - லோ॒கோ - +நவ॑ ச (அ. 7)
அநுவாகம் 8 - அந்நஹோமாஃ, அபிஷேகஶ்ச
ஸ॒ப்தாந்ந॑-ஹோ॒மாஞ்ஜு॑ஹோதி । ஸ॒ப்த வா அந்நா॑நி । யாவ॑ந்த்யே॒வாந்நா॑நி । தாந்யே॒வாவ॑ருந்தே । ஸ॒ப்த க்ரா॒ம்யா ஓஷ॑தயஃ । ஸ॒ப்தார॒ண்யாஃ । உ॒பயீ॑ஷா॒-மவ॑ருத்த்யை ॥ அந்ந॑ஸ்யா-ந்நஸ்ய ஜுஹோதி । அந்ந॑ஸ்யாந்ந॒ஸ்யா-வ॑ருத்த்யை ॥ ய-த்வா॑ஜபேயயா॒ஜ்ய-ந॑வருத்தஸ்யாஶ்ஞீ॒யாத் ॥ 48 ॥
அவ॑ருத்தேந॒ வ்ய்ரு'॑த்த்யேத । ஸர்வ॑ஸ்ய ஸமவ॒தாய॑ ஜுஹோதி । அந॑வருத்த॒-ஸ்யாவ॑ருத்த்யை ॥ ஔது॑ம்பரேண ஸ்ரு॒வேண॑ ஜுஹோதி । ஊர்க்வா அந்ந॑-முது॒ம்பரஃ॑ । ஊ॒ர்ஜ ஏ॒வாந்நாத்ய॒ஸ்யாவ॑ருத்த்யை ॥ தே॒வஸ்ய॑ த்வா ஸவி॒துஃ ப்ர॑ஸ॒வ இத்யா॑ஹ । ஸ॒வி॒த்ரு' ப்ர॑ஸூத ஏ॒வைந॒-ம்ப்ரஹ்ம॑ணா தே॒வதா॑பி-ர॒பிஷி॑ஞ்சதி ॥ அந்ந॑ஸ்யாந்நஸ்யா॒பிஷி॑ஞ்சதி । அந்ந॑ஸ்யாந்ந॒ஸ்யாவ॑ருத்த்யை ॥ 49 ॥
பு॒ரஸ்தா᳚த்-ப்ர॒த்யஞ்ச॑-ம॒பிஷி॑ஞ்சதி । பு॒ரஸ்தா॒த்தி-ப்ர॑தீ॒சீந॒-மந்ந॑ம॒த்யதே᳚ । ஶீ॒ர்॒ஷ॒தோ॑-ऽபிஷி॑ஞ்சதி । ஶீ॒ர்॒ஷ॒தோ ஹ்யந்ந॑ம॒த்யதே᳚ ॥ ஆமுகா॑த॒ந்வவ॑ ஸ்ராவயதி । மு॒க॒த ஏ॒வாஸ்மா॑ அ॒ந்நாத்ய॑-ந்ததாதி ॥ அ॒க்நேஸ்த்வா॒ ஸாம்ரா᳚ஜ்யேநா॒பிஷி॑ஞ்சா॒மீத்யா॑ஹ । ஏ॒ஷ வா அ॒க்நே-ஸ்ஸ॒வஃ । தேநை॒வைந॑-ம॒பிஷி॑ஞ்சதி । இந்த்ர॑ஸ்ய த்வா॒ ஸாம்ரா᳚ஜ்யேநா॒பிஷி॑ஞ்சா॒மீத்யா॑ஹ ॥ 50 ॥
இ॒ந்த்ரி॒ய-மே॒வாஸ்மி॑-ந்நே॒தேந॑ ததாதி । ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதே᳚ஸ்த்வா॒ ஸாம்ரா᳚ஜ்யேநா॒பிஷி॑ஞ்சா॒-மீத்யா॑ஹ । ப்ரஹ்ம॒ வை தே॒வாநா॒-ம்ப்ரு'ஹ॒ஸ்பதிஃ॑ । ப்ரஹ்ம॑ணை॒வைந॑-ம॒பிஷி॑ஞ்சதி ॥ ஸோ॒ம॒க்ர॒ஹாக்ஶ்சா॑-வதாநீ॒யாநி॑ ச॒ர்த்விக்ப்ய॒ உப॑ ஹரந்தி । அ॒முமே॒வ தை-ர்லோ॒க-மந்ந॑வந்த-ங்கரோதி । ஸு॒ரா॒க்ர॒ஹாக்ஶ்சா॑-நவதாநீ॒யாநி॑ ச வாஜ॒ஸ்ரு'த்ப்யஃ॑ । இ॒மமே॒வ தை-ர்லோ॒க-மந்ந॑வந்த-ங்கரோதி । அதோ॑ உ॒பயீ᳚ஷ்வே॒வாபிஷி॑ச்யதே ॥ வி॒மா॒த-ங்கு॑ர்வதே வாஜ॒ஸ்ரு'தஃ॑ ॥ 51 ॥
இ॒ந்த்ரி॒யஸ்யாவ॑ருத்த்யை ॥ அநி॑ருக்தாபிஃ ப்ராதஸ்ஸவ॒நே ஸ்து॑வதே । அநி॑ருக்தஃ ப்ர॒ஜாப॑திஃ । ப்ர॒ஜாப॑தே॒ராப்த்யை᳚ । வாஜ॑வதீபி॒-ர்மாத்த்ய॑ந்திநே । அந்நம்॒-வைँ வாஜஃ॑ । அந்ந॑மே॒வா-வ॑ருந்தே । ஶி॒பி॒வி॒ஷ்டவ॑தீபி-ஸ்த்ரு'தீயஸவ॒நே । ய॒ஜ்ஞோ வை விஷ்ணுஃ॑ । ப॒ஶவ॒-ஶ்ஶிபிஃ॑ । ய॒ஜ்ஞ ஏ॒வ ப॒ஶுஷு॒ ப்ரதி॑ திஷ்டதி ॥ ப்ரு'॒ஹதந்த்ய॑-ம்பவதி । அந்த॑மே॒வைநக்க்॑ ஶ்ரி॒யை க॑மயதி ॥ 52 ॥
(அ॒ஶ்ஞீ॒யா - தந்ந॑ஸ்யாந்ந॒ஸ்யா வ॑ருத்த்யா॒ - இந்த்ர॑ஸ்ய த்வா॒ ஸாம்ரா᳚ஜ்யேநா॒பிஷி॑ஞ்சா॒ மீத்யா॑ஹ-வாஜ॒ஸ்ரு'தஃ॒ - ஶிபி॒ ஸ்த்ரீணி॑ ச) (அ. 8)
அநுவாகம் 9 - அதிக்ராஹ்யாஃ, பஞ்சைந்த்ராஃ
ந்ரு'॒ஷத॒-ந்த்வேத்யா॑ஹ । ப்ர॒ஜா வை ந்ரூ'ந் । ப்ர॒ஜாநா॑மே॒வைதேந॑ ஸூயதே । த்ரு॒ஷத॒மித்யா॑ஹ । வந॒ஸ்பத॑யோ॒ வை த்ரு । வந॒ஸ்பதீ॑நாமே॒வை தேந॑ ஸூயதே । பு॒வ॒ந॒ஸத॒-மித்யா॑ஹ । ய॒தா வை வஸீ॑யா॒-ந்பவ॑தி । புவ॑நமக॒ந்நிதி॒ வை தமா॑ஹுஃ । புவ॑நமே॒வைதேந॑ கச்சதி ॥ 53 ॥
அ॒ப்ஸு॒ஷத॑-ந்த்வா க்ரு'த॒ஸத॒-மித்யா॑ஹ । அ॒பாமே॒வைதேந॑ க்ரு'॒தஸ்ய॑ ஸூயதே । வ்யோ॒ம॒ஸத॒-மித்யா॑ஹ । ய॒தா வை வஸீ॑யா॒-ந்பவ॑தி । வ்யோ॑மாக॒ந்நிதி॒ வை தமா॑ஹுஃ । வ்யோ॑மை॒வைதேந॑ கச்சதி ॥ ப்ரு'॒தி॒வி॒ஷத॑-ந்த்வா-ऽந்தரிக்ஷ॒ஸத॒-மித்யா॑ஹ । ஏ॒ஷாமே॒வைதேந॑ லோ॒காநாக்ம்॑ ஸூயதே । தஸ்மா᳚-த்வாஜபே-யயா॒ஜீ ந க-ஞ்ச॒ந ப்ர॒த்யவ॑ரோஹதி । அபீ॑வ॒ ஹி தே॒வதா॑நாக்ம் ஸூ॒யதே᳚ ॥ 54 ॥
நா॒க॒ஸத॒-மித்யா॑ஹ । ய॒தாவை வஸீ॑யா॒-ந்பவ॑தி । நாக॑மக॒ந்நிதி॒ வை தமா॑ஹுஃ । நாக॑மே॒வைதேந॑ கச்சதி ॥ யே க்ரஹாஃ᳚ பஞ்சஜ॒நீநா॒ இத்யா॑ஹ । ப॒ஞ்ச॒ஜ॒நாநா॑-மே॒வைதேந॑ ஸூயதே ॥ அ॒பாக்ம் ரஸ॒முத்வ॑யஸ॒-மித்யா॑ஹ । அ॒பாமே॒வைதேந॒ ரஸ॑ஸ்ய ஸூயதே । ஸூர்ய॑ரஶ்மிக்ம் ஸ॒மாப்ரு'॑த॒-மித்யா॑ஹ ஸஶுக்ர॒த்வாய॑ ॥ 55 ॥
(க॒ச்ச॒தி॒ - ஸூ॒யதே॒ - +நவ॑ ச) (அ. 9)
அநுவாகம் 10 - பிண்டபித்ரு'யஜ்ஞஃ தர்ஶபூர்ணமாஸப்ராஹ்மணஶேஷஃ
இந்த்ரோ வ்ரு'॒த்ரக்ம் ஹ॒த்வா । அஸு॑ரா-ந்பரா॒பாவ்ய॑ । ஸோ॑-ऽமாவா॒ஸ்யா᳚-ம்ப்ரத்யாக॑ச்சத் । தே பி॒தரஃ॑ பூர்வே॒த்யு-ராக॑ச்சந்ந் । பி॒த்ரூ'ந். ய॒ஜ்ஞோ॑-ऽகச்சத் । த-ந்தே॒வாஃ புந॑ரயாசந்த । தமே᳚ப்யோ॒ ந புந॑ரததுஃ । தே᳚-ऽப்ருவ॒ந் வரம்॑-வ்ரு'ँணாமஹை । அத॑ வஃ॒ புந॑ர்தாஸ்யாமஃ । அ॒ஸ்மப்ய॑மே॒வ பூ᳚ர்வே॒த்யுஃ க்ரி॑யாதா॒ இதி॑ ॥ 56 ॥
தமே᳚ப்யஃ॒ புந॑ரததுஃ । தஸ்மா᳚த்-பி॒த்ரு'ப்யஃ॑ பூர்வே॒த்யுஃ க்ரி॑யதே । ய-த்பி॒த்ரு'ப்யஃ॑ பூர்வே॒த்யுஃ க॒ரோதி॑ । பி॒த்ரு'ப்ய॑ ஏ॒வ த-த்ய॒ஜ்ஞ-ந்நி॒ஷ்க்ரீய॒ யஜ॑மாநஃ॒ ப்ரத॑நுதே ॥ ஸோமா॑ய பி॒த்ரு'பீ॑தாய ஸ்வ॒தா நம॒ இத்யா॑ஹ । பி॒துரே॒வாதி॑ ஸோமபீ॒தமவ॑ ருந்தே । ந ஹி பி॒தா ப்ர॒மீய॑மாண॒ ஆஹை॒ஷ ஸோ॑மபீ॒த இதி॑ । இ॒ந்த்ரி॒யம்-வைँ ஸோ॑மபீ॒தஃ । இ॒ந்த்ரி॒யமே॒வ ஸோ॑மபீ॒தமவ॑-ருந்தே । தேந᳚ந்த்ரி॒யேண॑ த்வி॒தீயா᳚-ஞ்ஜா॒யாம॒ப்ய॑ஶ்ஞுதே ॥ 57 ॥
ஏ॒த-த்வை ப்ராஹ்ம॑ண-ம்பு॒ரா வா॑ஜஶ்ரவ॒ஸா வி॒தாம॑க்ரந்ந் । தஸ்மா॒-த்தே த்வேத்வே॑ ஜா॒யே அ॒ப்யா᳚க்ஷத । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । அ॒பி த்வி॒தீயா᳚-ஞ்ஜா॒யாம॑ஶ்ஞுதே ॥ அ॒க்நயே॑ கவ்ய॒வாஹ॑நாய ஸ்வ॒தா நம॒ இத்யா॑ஹ । ய ஏ॒வ பி॑த்ரு'॒ணாம॒க்நிஃ । த-ம்ப்ரீ॑ணாதி ॥ தி॒ஸ்ர ஆஹு॑தீ-ர்ஜுஹோதி ॥ த்ரிர்நித॑தாதி ॥ ஷட்-த்ஸம்ப॑த்யந்தே ॥ 58 ॥
ஷட்வா ரு'॒தவஃ॑ । ரு'॒தூநே॒வ ப்ரீ॑ணாதி ॥ தூ॒ஷ்ணீ-ம்மேக்ஷ॑ண॒-மாத॑தாதி । அஸ்தி॑ வா॒ ஹி ஷ॒ஷ்ட ரு'॒துர்ந வா᳚ ॥ தே॒வாந். வை பி॒த்ரூ'-ந்ப்ரீ॒தாந் । ம॒நு॒ஷ்யாஃ᳚ பி॒தரோ-ऽநு॒ ப்ரபி॑பதே । தி॒ஸ்ர ஆஹு॑தீ-ர்ஜுஹோதி । த்ரிர்நித॑தாதி । ஷட்-த்ஸம்ப॑த்யந்தே । ஷட்வா ரு'॒தவஃ॑ ॥ 59 ॥
ரு'॒தவஃ॒ கலு॒ வை தே॒வாஃ பி॒தரஃ॑ । ரு'॒தூநே॒வ தே॒வா-ந்பி॒த்ரூ'-ந்ப்ரீ॑ணாதி । தாந்ப்ரீ॒தாந் । ம॒நு॒ஷ்யாஃ᳚ பி॒தரோ-ऽநு॒ ப்ரபி॑பதே ॥ ஸ॒க்ரு'॒தா॒ச்சி॒ந்ந-ம்ப॒ர்॒ஹி-ர்ப॑வதி । ஸ॒க்ரு'தி॑வ॒ ஹி பி॒தரஃ॑ ॥ த்ரிர்நித॑தாதி । த்ரு'॒தீயே॒ வா இ॒தோ லோ॒கே பி॒தரஃ॑ । தாநே॒வ ப்ரீ॑ணாதி ॥ பராம்॒ஆவ॑ர்ததே ॥ 60 ॥
ஹ்லீகா॒ ஹி பி॒தரஃ॑ ॥ ஒஷ்மணோ᳚ வ்யா॒வ்ரு'த॒ உபா᳚ஸ்தே । ஊ॒ஷ்மபா॑கா॒ ஹி பி॒தரஃ॑ ॥ ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி । ப்ராஶ்யாம்(3)ந ப்ராஶ்யா(3)மிதி॑ । ய-த்ப்ரா᳚ஶ்ஞீ॒யாத் । ஜந்ய॒மந்ந॑மத்யாத் । ப்ர॒மாயு॑க-ஸ்ஸ்யாத் । யந்ந ப்ரா᳚ஶ்ஞீ॒யாத் । அஹ॑வி-ஸ்ஸ்யாத் ॥ 61 ॥
பி॒த்ரு'ப்ய॒ ஆவ்ரு'॑ஶ்ச்யேத । அ॒வ॒க்ரேய॑மே॒வ । தந்நேவ॒ ப்ராஶி॑த॒-ந்நேவாப்ரா॑ஶிதம் ॥ வீ॒ரம்-வாँ॒ வை பி॒தரஃ॑ ப்ர॒யந்தோ॒ ஹர॑ந்தி । வீ॒ரம்-வாँ॑ தததி । த॒ஶா-ஞ்சி॑நத்தி । ஹர॑ணபாகா॒ ஹி பி॒தரஃ॑ । பி॒த்ரூ'நே॒வ நி॒ரவ॑தயதே ॥ உத்த॑ர॒ ஆயு॑ஷி॒ லோம॑ சிந்தீத । பி॒த்ரு'॒ணாக் ஹ்யே॑தர்ஹி॒ நேதீ॑யஃ ॥ 62 ॥
நம॑ஸ்கரோதி । ந॒ம॒ஸ்கா॒ரோ ஹி பி॑த்ரு'॒ணாம் ॥ நமோ॑ வஃ பிதரோ॒ ரஸா॑ய । நமோ॑ வஃ பிதர॒-ஶ்ஶுஷ்மா॑ய । நமோ॑ வஃ பிதரோ ஜீ॒வாய॑ । நமோ॑ வஃ பிதர-ஸ்ஸ்வ॒தாயை᳚ । நமோ॑ வஃ பிதரோ ம॒ந்யவே᳚ । நமோ॑ வஃ பிதரோ கோ॒ராய॑ । பித॑ரோ॒ நமோ॑ வஃ । ய ஏ॒தஸ்மி॑ந் ँலோ॒கே ஸ்த ॥ 63 ॥
யு॒ஷ்மாக்ஸ்தே-ऽநு॑ । யே᳚-ऽஸ்மிँல்லோ॒கே । மா-ந்தே நு॑ । ய ஏ॒தஸ்மி॑ँல்லோ॒கே ஸ்த । யூ॒ய-ந்தேஷாம்॒-வँஸி॑ஷ்டா பூயாஸ்த । யே᳚-ऽஸ்மிँல்லோ॒கே । அ॒ஹ-ந்தேஷாம்॒-வँஸி॑ஷ்டோ பூயாஸ॒மித்யா॑ஹ । வஸி॑ஷ்ட-ஸ்ஸமா॒நாநா᳚-ம்பவதி । ய ஏ॒வம்-விँ॒த்வாந்-பி॒த்ரு'ப்யஃ॑ க॒ரோதி॑ ॥ ஏ॒ஷ வை ம॑நு॒ஷ்யா॑ணாம்-யँ॒ஜ்ஞஃ ॥ 64 ॥
தே॒வாநாம்॒-வாँ இத॑ரே ய॒ஜ்ஞாஃ । தேந॒ வா ஏ॒த-த்பி॑த்ரு'லோ॒கே ச॑ரதி ॥ ய-த்பி॒த்ரு'ப்யஃ॑ க॒ரோதி॑ । ஸ ஈ᳚ஶ்வ॒ரஃ ப்ரமே॑தோஃ । ப்ரா॒ஜா॒ப॒த்யய॒ர்சா புந॒ரைதி॑ । ய॒ஜ்ஞோ வை ப்ர॒ஜாப॑திஃ । ய॒ஜ்ஞேநை॒வ ஸ॒ஹ புந॒ரைதி॑ । ந ப்ர॒மாயு॑கோ பவதி ॥ பி॒த்ரு'॒லோ॒கே வா ஏ॒த-த்யஜ॑மாநஶ்சரதி । ய-த்பி॒த்ரு'ப்யஃ॑ க॒ரோதி॑ । ஸ ஈ᳚ஶ்வ॒ர ஆர்தி॒மார்தோஃ᳚ । ப்ர॒ஜாப॑தி॒-ஸ்த்வாவைந॒-ந்தத॒ உந்நே॑துமர்ஹ॒தீத்யா॑ஹுஃ । ய-த்ப்ரா॑ஜாப॒த்யய॒ர்சா புந॒ரைதி॑ । ப்ர॒ஜாப॑திரே॒வைந॒-ந்தத॒ உந்ந॑யதி । நார்தி॒மார்ச்ச॑தி॒ யஜ॑மாநஃ ॥ 65 ॥
(இத்ய॑ - ஶ்ஞுதே - பத்யந்தே - பத்யந்தே॒ ஷட்வா ரு'॒தவோ॑ - வர்த॒தே-ऽ - ஹ॑வி-ஸ்ஸ்யா॒ந் - நேதீ॑யஃ॒ - ஸ்த - ய॒ஜ்ஞோ - யஜ॑மாநஶ்சரதி॒ ய-த்பி॒த்ரு'ப்யஃ॑ க॒ரோதி॒ பஞ்ச॑ ச) (அ. 10)
(தே॒வா॒ஸு॒ரா அ॒க்நீஷோம॑யோ--ர் தே॒வா வை யதா॒ தர்ஶம்॑ - தே॒வா வை யத॒ந்யை-ர்க்ரஹை᳚--ர் ப்ரஹ்மவா॒திநோ॒ நாக்நி॑ஷ்டோ॒மோ ந - ஸா॑வி॒த்ரம் - தே॒வஸ்யா॒ஹம் - தா॒ர்ப்யக்ம் - ஸ॒ப்தாந்ந॑ஹோ॒மாந் - ந்ரு'॒ஷதம்॒ - த்வேந்த்ரோ॑ வ்ரு'॒த்ரக்ம் ஹ॒த்வா தஶ॑)
(தே॒வா॒ஸு॒ரா - வா॒ஜ்யே॑வைநம்॒ - தஸ்மா᳚-த்வாஜபேயயா॒ஜீ - தே॒வஸ்யா॒ஹம் - ँவாஜ॒ஸ்யாவ॑ருத்த்யா- இந்த்ரி॒யமே॒வாஸ்மி॒ந்॒. - ஹ்லீகா॒ ஹி பி॒தரஃ॒ பஞ்ச॑ஷஷ்டிஃ)
(தே॒வா॒ஸு॒ரா - யஜ॑மாநஃ)
॥ ஹரிஃ॑ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே ப்ரதமாஷ்டகே த்ரு'தீயஃ ப்ரபாடக-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - vājapeyabrāhmaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - punarādheyaśeṣaḥ ājyabhāgayorviśeṣaḥ
de॒vā॒su॒rā-ssaṃ-ya~̭ttā āsann | te de॒vā vi̭ja॒ya-mṷpa॒yantaḥ̭ | a॒gnīṣoma̭yo-steja॒svinī᳚sta॒nū-ssa-nnya̭dadhata | i॒damṷ no bhaviṣyati | yadi̭ no je॒ṣyantīti̭ | tenā॒gnīṣomā॒-vapā᳚krāmatām | te de॒vā vi॒jitya̭ | a॒gnīṣomā॒-vanvai᳚cchann | te᳚-'gni-manva̭vinda-nnṛ॒tuṣū-thsa̭nnam | tasya॒ vibha̭ktībhi-steja॒svinī᳚sta॒nū-ravā̭rundhata || 1 ||
te soma॒-manva̭vindann | tama̭ghnann | tasya̭ yathā-'bhi॒jñāya̭-nta॒nū-rvya̭gṛhṇata | te grahā̭ abhavann | ta-dgrahā̭ṇā-ṅgraha॒tvam | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒ grahā̭ gṛ॒hyante᳚ | tasya॒ tvḙva gṛ̭hī॒tāḥ || nānā᳚gneya-mpunarā॒dheyḙ kuryāt | yadanā᳚gneya-mpunarā॒dheyḙ ku॒ryāt | vyṛ̭ddhame॒va tat || 2 ||
anā᳚gneyaṃ॒-vā~ e॒ta-tkri̭yate | ya-thsa॒midha॒-stanū॒napā̭tami॒ḍo ba॒r॒hi-rya̭jati || u॒bhāvā᳚gne॒yā-vājya̭bhāgau syātām || anā᳚jyabhāgau-bhavata॒ ityā̭huḥ | yadu॒bhāvā᳚gne॒yāva॒nvañcā॒viti̭ | a॒gnaye॒ pava̭mānā॒yotta̭ra-ssyāt | ya-tpava̭mānāya | tenājya̭ bhāgaḥ | tena̭ sau॒myaḥ || budha̭nvatyāgne॒ya-syājya̭-bhāgasya puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati || 3 ||
yathā̭ su॒pta-mbo॒dhaya̭ti | tā॒dṛge॒va tat || a॒gninya̭ktāḥ patnī saṃyā~॒jānā॒mṛcaḥ̭ syuḥ | tenā᳚gne॒yagṃ sarva̭-mbhavati || e॒ka॒dhā tḙja॒svinī᳚-nde॒vatā॒-mupai॒tītyā̭huḥ | saina̭mīśva॒rā pra॒daha॒ iti̭ || neti̭ brūyāt | pra॒jana̭naṃ॒-vā~ a॒gniḥ | pra॒jana̭na-me॒vopai॒tīti̭ || kṛ॒taya̭ju॒-ssambhṛ̭ta sambhāra॒ ityā̭huḥ || 4 ||
na sa॒bhṛntyā᳚-ssambhā॒rāḥ | na yajuḥ̭ kā॒rya̭miti̭ || atho॒ khalṷ | sa॒bhṛntyā̭ e॒va sa̭bhāṃ॒rāḥ | kā॒ryaṃ̭-ya~juḥ̭ | pu॒na॒rā॒dheya̭sya॒ samṛ̭ddhyai || teno̭pā॒gṃ॒śu praca̭rati | eṣya̭ iva॒ vā e॒ṣaḥ | ya-tpṷna-rā॒dheyaḥ̭ | yatho̭pā॒gṃ॒śu na॒ṣṭami॒cchati̭ || 5 ||
tā॒dṛge॒va tat || u॒ccai-ssvi̭ṣṭa॒kṛta॒mu-thsṛ̭jati | yathā̭ na॒ṣṭaṃ-vi~॒tvā prāhā॒yamiti̭ | tā॒dṛge॒va tat || e॒ka॒dhā tḙja॒svinī᳚-nde॒vatā॒mupai॒tītyā̭huḥ | saina̭mīśva॒rā pra॒daha॒ iti̭ | tattathā॒ nopai̭ti | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jeṣve॒va vibha̭ktīḥ kuryāt | ya॒thā॒pū॒rva-mājya̭bhāgau॒ syātā᳚m | e॒va-mpa̭tnī saṃyā~॒jāḥ || 6 ||
ta-dvai᳚śvāna॒rava̭t-pra॒jana̭navattara॒-mupai॒tīti̭ || tadā̭huḥ | vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒tat | anā᳚gneyaṃ॒-vā~ e॒ta-tkri̭yata॒ iti̭ || neti̭ brūyāt | a॒gni-mpra̭tha॒maṃ-vi~bha̭ktīnāṃ-ya~jati | a॒gnimṷtta॒ma-mpa̭tnī saṃyā~॒jānā᳚m | tenā᳚gne॒yam | tena॒ samṛ̭ddha-ṅkriyata॒ iti̭ || 7 ||
(a॒ru॒ndha॒ - tai॒va ta-d- bha̭vati॒ - sambhṛ̭tasambhāra॒ ityā̭hu - ri॒cchati̭ - patnīsaṃyā~॒jā - +nava̭ ca) ( ā1)
anuvākaṃ 2 - vājapeyasya vidhiḥ
de॒vā vai yathā॒darśaṃ̭-ya~॒jñānāha̭ranta | yo᳚-'gniṣṭo॒mam | ya u॒kthya᳚m | yo̭-'tirā॒tram | te sa॒haiva sarvḙ vāja॒peya̭-mapaśyann | te | a॒nyo᳚nyasmai॒ nāti̭ṣṭhanta | a॒hama॒nena̭ yajā॒ iti̭ | te᳚-'bruvann | ā॒jima॒sya dhā̭vā॒meti̭ || 8 ||
tasmi̭-nnā॒jima̭dhāvann | ta-mbṛha॒spati॒-ruda̭jayat | tenā̭yajata | sa svārā᳚jya-magacchat | tamindro᳚-'bravīt | māma॒nena̭ yāja॒yeti̭ | tenendra̭-mayājayat | so-'gra̭-nde॒vatā̭nā॒-mparyai᳚t | aga̭ccha॒-thsvārā᳚jyam | ati̭ṣṭhantāsmai॒ jyaiṣṭhyā̭ya || 9 ||
ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | gaccha̭ti॒ svārā᳚jyam | agragṃ̭ samā॒nānā॒-mparyḙti | tiṣṭha̭nte-'smai॒ jyaiṣṭhyā̭ya || sa vā e॒ṣa brā᳚hma॒ṇasya̭ cai॒va rā̭ja॒nya̭sya ca ya॒jñaḥ || taṃ-vā~ e॒taṃ-vā~̭ja॒peya॒ ityā̭huḥ | vā॒jāpyo॒ vā e॒ṣaḥ | vāja॒gg॒ hyḙtena̭ de॒vā aiphsanṋ || somo॒ vai vā̭ja॒peyaḥ̭ | yo vai somaṃ̭-vā~ja॒peyaṃ॒-ve~da̭ || 10 ||
vā॒jyḙvaina̭-mpī॒tvā bha̭vati | ā-'sya̭ vā॒jī jā̭yate || annaṃ॒-vai~ vā̭ja॒peyaḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | attyanna᳚m | ā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate || brahma॒ vai vā̭ja॒peyaḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | atti॒ brahma॒ṇā-'nna᳚m | ā-'sya̭ bra॒hmā jā̭yate || 11 ||
vāgvai vāja̭sya prasa॒vaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ka॒roti̭ vā॒cā vī॒rya᳚m | ainaṃ̭-vā~॒cā ga̭cchati | api̭vatīṃ॒-vā~caṃ̭-va~dati || pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śat | sa ā॒tman vā̭ja॒peya̭-madhatta | ta-nde॒vā a̭bruvann | e॒ṣa vāva ya॒jñaḥ | ya-dvā̭ja॒peyaḥ̭ || 12 ||
apye॒va no-'trā॒stviti̭ | tebhya̭ e॒tā ujji̭tīḥ॒ prāya̭cchat || tā vā e॒tā ujji̭tayo॒ vyākhyā̭yante | ya॒jñasya̭ sarva॒tvāya̭ | de॒vatā̭nā॒-mani̭rbhāgāya || de॒vā vai brahma̭ṇa॒ścānna̭sya ca॒ śama̭la॒mapā᳚ghnann | ya-dbrahma̭ṇa॒-śśama̭la॒māsī᳚t | sā gāthā̭ nārāśa॒gg॒sya̭ bhavat | yadanna̭sya | sā surā᳚ || 13 ||
tasmā॒-dgāya̭taśca ma॒ttasya̭ ca॒ na pra̭ti॒gṛhya᳚m | ya-tpra̭tigṛhṇī॒yāt | śama̭la॒-mprati̭gṛhṇīyāt || sarvā॒ vā e॒tasya॒ vāco 'va̭ruddhāḥ | yo vā̭japeyayā॒jī | yā pṛ̭thi॒vyāṃ-yā~-'gnau yā ra̭thanta॒re | yā-'ntari̭kṣe॒ yā vā॒yau yā vā̭made॒vye | yā di॒vi yā-''di॒tye yā bṛ̭ha॒ti | yā-'phsu yauṣa̭dhīṣu॒ yā vana॒spati̭ṣu || tasmā᳚-dvājapeyayā॒jyārtvi̭jīnaḥ | sarvā॒ hya̭sya॒ vāco 'va̭ruddhāḥ || 14 ||
(dhā॒vā॒meti॒ - jyaiṣṭhyā̭ya॒ - veda̭ - bra॒hmā jā̭yate-vāja॒peyaḥ॒-surā-''rtvi̭jīna॒ ekaṃ̭ ca ) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - tasyagrahaviśeṣāḥ
de॒vā vai yada॒nyai-rgrahai᳚-rya॒jñasya॒ nāvārṷndhata | tada̭tigrā॒hyai̭-rati॒gṛhyā-vā̭rundhata | tada̭tigrā॒hyā̭ṇā-matigrāhya॒tvam || yada̭tigrā॒hyā̭ gṛ॒hyante᳚ | yade॒vānyai-rgrahai᳚-rya॒jñasya॒ nāva̭ru॒ndhe | tade॒va taira̭ti॒gṛhyā-va̭rundhe || pañca̭ gṛhyante | pāṅkto̭ ya॒jñaḥ | yāvā̭ne॒va ya॒jñaḥ | tamā॒ptvā 'va̭rundhe || 15 ||
sarva̭ ai॒ndrā bha̭vanti | e॒ka॒dhaiva yaja̭māna indri॒ya-nda̭dhati || sa॒ptada̭śa prājāpa॒tyā grahā̭ gṛhyante | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || eka̭ya॒rcā gṛ̭hṇāti | e॒ka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ gṛhṇāti | e॒ta-dvai de॒vānā᳚-mpara॒mamanna᳚m | ya-thsomaḥ̭ || 16 ||
e॒ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām | ya-thsurā᳚ | pa॒ra॒meṇai॒vāsmā̭ a॒nnādye॒nāva̭ra-ma॒nnādya॒-mava̭rundhe || so॒ma॒gra॒hā-ngṛ̭hṇāti | brahma̭ṇo॒ vā e॒ta-ttejaḥ̭ | ya-thsomaḥ̭ | brahma̭ṇa e॒va teja̭sā॒ tejo॒ yaja̭māne dadhāti | su॒rā॒gra॒hā-ngṛ̭hṇāti | anna̭sya॒ vā e॒tacchama̭lam | ya-thsurā᳚ || 17 ||
anna̭syai॒va śama̭lena॒ śama̭laṃ॒-ya~ja̭mānā॒-dapa̭hanti || so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ gṛhṇāti | pumā॒n॒. vai somaḥ̭ | strī surā᳚ | ta-nmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | ā॒tmāna̭me॒va so̭magra॒hai-sspṛ̭ṇoti | jā॒yāgṃ sṷrā gra॒haiḥ | tasmā᳚-dvājapeyayā॒jya̭muṣmi̭~llo॒ke striya॒gṃ॒ sambha̭vati | vā॒ja॒peyā̭-bhijita॒gg॒ hya̭sya || 18 ||
pūrvḙ somagra॒hā gṛ̭hyante | apa̭re surāgra॒hāḥ | pu॒ro॒kṣagṃ so̭magra॒hānth- sā̭dayati | pa॒ścā॒da॒kṣagṃ sṷrāgra॒hān | pā॒pa॒va॒sya॒sasya॒ vidhṛ̭tyai || e॒ṣa vai yaja̭mānaḥ | ya-thsomaḥ̭ | anna॒gṃ॒ surā᳚ | so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca॒ vyati̭ṣajati | a॒nnādyḙnai॒vainaṃ॒-vya~ti̭ṣajati || 19 ||
sa॒pṛñcaḥ̭ stha॒ sa-mmā̭ bha॒dreṇa̭ pṛ॒ṅktetyā̭ha | annaṃ॒-vai~ bha॒dram | a॒nnādyḙnai॒vaina॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati || anna̭sya॒ vā e॒tacchama̭lam | ya-thsurā᳚ | pā॒pmèva॒ khalu॒ vai śama̭lam | pā॒pmanā॒ vā ḙname॒tacchama̭lena॒ vyati̭ṣajati | ya-thso̭magra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ vyati॒ṣaja̭ti || vi॒pṛcaḥ̭ stha॒ vi mā̭ pā॒pmanā̭ pṛ॒ṅktetyā̭ha | pā॒pmanai॒vaina॒gṃ॒ śama̭lena॒ vyāva̭rtayati || 20 ||
tasmā᳚-dvājapeyayā॒jī pū॒to meddhyo̭ dakṣi॒ṇyaḥ̭ || prāṃu-ddra̭vati somagra॒haiḥ | a॒mume॒va tai-rlo॒ka-ma॒bhija̭yati | pra॒tyaṅkhsṷrā gra॒haiḥ | i॒mame॒va tai-rlo॒ka-ma॒bhija̭yati || prati̭ṣṭhanti somagra॒haiḥ | yāva̭de॒va sa॒tyam | tena̭ sūyate || vā॒ja॒sṛdbhyaḥ̭ surāgra॒hān. ha̭ranti | anṛ̭tenai॒va viśa॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati || hi॒ra॒ṇya॒pā॒tra-mmadhoḥ᳚ pū॒rṇa-nda̭dāti | ma॒dha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ || e॒ka॒dhā bra॒hmaṇa॒ upa̭ harati | e॒ka॒dhaiva yaja̭māna॒ āyu॒stejo̭ dadhāti || 21 ||
(ā॒ptvā-'va̭rundhe॒ - somaḥ॒ - śama̭laṃ॒-ya~-thsurā॒ - hya̭-syainaṃ॒-vya~ti̭ṣajati॒ - vyāva̭rtayati - sṛjati ca॒tvāri̭ ca ) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - paśava-ssaptadaśa
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | nāgni̭ṣṭo॒mo nokthyaḥ̭ | na ṣo̭ḍa॒śī nāti̭rā॒traḥ | atha॒ kasmā᳚-dvāja॒peye॒ sarvḙ yajñakra॒tavo-'va̭ruddhyanta॒ iti̭ | pa॒śubhi॒riti̭ brūyāt || ā॒gne॒ya-mpa॒śumāla̭bhate | a॒gni॒ṣṭo॒mame॒va tenāva̭rundhe | ai॒ndrā॒gneno॒kthya᳚m | ai॒ndreṇa̭ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒tram | sā॒ra॒sva॒tyā-'ti̭rā॒tram || 22 ||
mā॒ru॒tyā bṛ̭ha॒ta-ssto॒tram | e॒tāva̭nto॒ vai ya̭jñakra॒tavaḥ̭ | tā-npa॒śubhi̭re॒vā-va̭rundhe || ā॒tmāna̭me॒va spṛ̭ṇo-tyagniṣṭo॒mena̭ | prā॒ṇā॒pā॒nā-vu॒kthyḙna | vī॒ryagṃ̭ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒treṇa̭ | vāca̭-matirā॒treṇa̭ | pra॒jā-mbṛ̭ha॒ta-ssto॒treṇa̭ | i॒mame॒va lo॒kama॒bhi ja̭yatyagniṣṭo॒mena̭ | a॒ntari̭kṣa-mu॒kthyḙna || 23 ||
su॒va॒rgaṃ-lo~॒kagṃ ṣo̭ḍa॒śinaḥ̭ sto॒treṇa̭ | de॒va॒yānā̭ne॒va pa॒tha āro̭ha-tyatirā॒treṇa̭ | nākagṃ̭ rohati bṛha॒ta-ssto॒treṇa̭ | teja̭ e॒vātma-ndha̭tta āgne॒yena̭ pa॒śunā᳚ | ojo॒ bala̭maindrā॒gnena̭ | i॒ndri॒ya-mai॒ndreṇa̭ | vācagṃ̭ sārasva॒tyā | u॒bhāve॒va dḙvalo॒ka-ñca̭ manuṣyalo॒ka-ñcā॒bhija̭yati māru॒tyā va॒śayā᳚ || sa॒ptada̭śa prājāpa॒tyā-npa॒śūnāla̭bhate | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ || 24 ||
pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || śyā॒mā eka̭rūpā bhavanti | e॒vami̭va॒ hi pra॒jāpa̭ti॒-ssamṛ̭ddhyai || tā-nparya̭gnikṛtā॒-nuthsṛ̭jati || ma॒ruto̭ ya॒jñama̭jighāgṃsa-npra॒jāpa̭teḥ | tebhya̭ e॒tā-mmā̭ru॒tīṃ-va~॒śāmāla̭bhata | tayai॒vainā̭-naśamayat || mā॒ru॒tyā pra॒carya̭ | e॒tān-thsañjña̭payet | ma॒ruta̭ e॒va śa̭mayi॒tvā || 25 ||
e॒taiḥ praca̭rati | ya॒jñasyāghā̭tāya || e॒ka॒dhā va॒pā jṷhoti | e॒ka॒de॒va॒tyā̭ hi | e॒te | atho̭ eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || nai॒vā॒reṇa̭ sa॒ptada̭śaśarāve-ṇai॒tarhi॒ praca̭rati | e॒ta-tpṷroḍāśā॒ hyḙte | atho̭ paśū॒nāme॒va chi॒dramapi̭dadhāti || sā॒ra॒sva॒tyotta॒mayā॒ praca̭rati | vāg vai sara̭svatī | tasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mā | atho᳚ pra॒jāpa̭tāve॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati | pra॒jāpa̭ti॒r॒ hi vāk || apa̭nnadatī bhavati | tasmā᳚-nmanu॒ṣyā᳚-ssarvāṃ॒-vā~caṃ̭-va~danti || 26 ||
(a॒ti॒rā॒tra - ma॒ntari̭kṣamu॒kthyḙna - pra॒jāpa̭tiḥ - śamayi॒tvot - ta॒mayā॒ praca̭rati॒ ṣaṭ ca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - rathayājanam
sā॒vi॒tra-ñjṷhoti॒ karma̭ṇaḥ karmaṇaḥ pu॒rastā᳚t || kasta-dve॒detyā̭huḥ | ya-dvā̭ja॒peya̭sya॒ pūrvaṃ॒-ya~dapa̭ra॒miti̭ | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va ya̭thāpū॒rva-ṅkarmā̭ṇi karoti || sava̭ne savane juhoti | ā॒krama̭ṇame॒va ta-thsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || vā॒caspati॒-rvāca̭ma॒dya sva̭dāti na॒ ityā̭ha | vāgvai de॒vānā᳚-mpu॒rā-'nna̭māsīt | vāca̭me॒vāsmā॒ annagg̭ svadayati || 27 ||
indra̭sya॒ vajro̭-'si॒ vārtra̭ghna॒ iti॒ ratha̭mu॒pāva̭harati॒ viji̭tyai || vāja̭sya॒ nu pra̭sa॒ve mā॒tara̭-mma॒hīmityā̭ha | yaccai॒veyam | yaccā॒syāmadhi̭ | tade॒vā-va̭rundhe | atho॒ tasmi̭nne॒vobhaye॒-'bhiṣi̭cyate || a॒phsva̭ntara॒-mṛta̭ma॒phsu bhḙṣa॒jamityaśvā᳚-npalpūlayati | a॒phsu vā aśva̭sya॒ tṛtī̭ya॒-mpravi̭ṣṭam | tada̭nu॒vena॒nvava̭plavate | yada॒phsu pa̭lpū॒laya̭ti || 28 ||
yade॒vāsyā॒phsu pravi̭ṣṭam | tade॒vāva̭rundhe || ba॒hu vā aśvo̭-'me॒ddhya-mupa̭gacchati | yada॒phsu pa̭lpū॒laya̭ti | meddhyā̭ne॒vainā᳚n karoti || vā॒yurvā᳚ tvā॒ manṷrvā॒ tvetyā̭ha | e॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ aśva̭mayuñjann | tābhi̭re॒vaināṋ. yunakti | sa॒vasyojji̭tyai || yajṷṣā yunakti॒ vyāvṛ̭ttyai || 29 ||
apā᳚-nna pādāśuhema॒nniti॒ sammā᳚rṣṭi | meddhyā̭ne॒vainā᳚n karoti | atho॒ stautye॒vainā̭nā॒jigṃ sa̭riṣya॒taḥ || vi॒ṣṇu॒ kra॒mān kra̭mate | viṣṇṷre॒va bhū॒tvemā~llo॒kā-na॒bhija̭yati || vai॒śva॒de॒vo vai rathaḥ̭ | a॒ṅkau nya॒ṅkāva॒bhito॒ rathaṃ॒-yā~vityā̭ha | yā e॒va de॒vatā॒ rathe॒ pravi̭ṣṭāḥ | tābhya̭ e॒va nama̭skaroti | ā॒tmano-'nā᳚rtyai || aśa̭maratha-mbhāvuko-'sya॒ ratho̭ bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 30 ||
(sva॒da॒ya॒ti॒ - pa॒lpū॒laya̭ti॒ - vyāvṛ̭ttyā॒ - anā᳚rtyai॒ dve ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - rathadhāvanam
de॒vasyā॒hagṃ sa̭vi॒tuḥ pra̭sa॒ve bṛha॒spati̭nā vāja॒jitā॒ vāja̭-ñjeṣa॒mityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va brahma̭ṇā॒ vāja॒mujja̭yati || de॒vasyā॒hagṃ sa̭vi॒tuḥ pra̭sa॒ve bṛha॒spati̭nā vāja॒jitā॒ varṣi̭ṣṭha॒-nnākagṃ̭ ruheya॒mityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va brahma̭ṇā॒ varṣi̭ṣṭha॒-nnākagṃ̭ rohati || cātvā̭le rathaca॒kra-nnimi̭tagṃ rohati | ato॒ vā aṅgi̭rasa utta॒mā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || āve᳚ṣṭayati | vajro॒ vai rathaḥ̭ | vajrḙṇai॒va diśo॒-'bhija̭yati || 31 ||
vā॒jinā॒gṃ॒ sāma̭ gāyate | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒-vāva̭rundhe || vā॒co varṣma̭ de॒vebhyo-'pā᳚krāmat | ta-dvana॒spatī॒-nprāvi̭śat | saiṣā vāg-vana॒spati̭ṣu vadati | yā dṷndu॒bhau | tasmā᳚-ddundu॒bhi-ssarvā॒ vācoti̭ vadati || du॒ndu॒bhīn-thsa॒māghna̭nti | pa॒ra॒mā vā e॒ṣā vāk || 32 ||
yā dṷndu॒bhau | pa॒ra॒mayai॒va vā॒cā-'va̭rāṃ॒-vā~ca॒ma-va̭rundhe | atho̭ vā॒ca e॒va varṣma॒ yaja̭mā॒no 'va̭rundhe || indrā̭ya॒ vācaṃ̭-va~da॒tendraṃ॒-vā~ja̭-ñjāpaya॒tendro॒ vāja̭majayi॒-dityā̭ha | e॒ṣa vā e॒tarhīndraḥ̭ | yo yaja̭te | yaja̭māna e॒va vāja॒mujja̭yati || sa॒ptada̭śa pravyā॒dhānā॒ji-ndhā̭vanti | sa॒pta॒da॒śagg sto॒tra-mbha̭vati | sa॒ptada̭śa saptadaśa dīyante || 33 ||
sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || arvā̭-'si॒ sapti̭rasi vā॒jya̭sītyā̭ha | a॒gnirvā arvā᳚ | vā॒yu-ssaptiḥ̭ | ā॒di॒tyo vā॒jī | e॒tābhi̭re॒vāsmai̭ de॒vatā̭bhi-rdevara॒thaṃ-yu~̭nakti || pra॒ṣṭi॒vā॒hinaṃ̭-yu~nakti | pra॒ṣṭi॒vā॒hī vai dḙvara॒thaḥ | de॒va॒ra॒thame॒vāsmai̭ yunakti || 34 ||
vāji̭no॒ vāja̭-ndhāvata॒ kāṣṭhā᳚-ṅgaccha॒tetyā̭ha | su॒va॒rgo vai lo॒kaḥ kāṣṭhā᳚ | su॒va॒rgame॒va lo॒kaṃ-ya~̭nti || su॒va॒rgaṃ-vā~ e॒te lo॒kaṃ-ya~̭nti | ya ā॒ji-ndhāva̭nti || prāñco̭ dhāvanti | prāṃi̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ || ca॒ta॒sṛbhi॒ranṷ mantrayate | ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si | chando̭bhire॒vainā᳚n-thsuva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 35 ||
pra vā e॒te᳚-'smāl-lo॒kāccya̭vante | ya ā॒ji-ndhāva̭nti | uda̭ñca॒ āva̭rtante | a॒smāde॒va tena̭ lo॒kānnaya̭nti || ra॒tha॒vi॒mo॒ca॒nīya̭-ñjuhoti॒ prati̭ṣṭhityai || ā mā॒ vāja̭sya prasa॒vo ja̭gamyā॒dityā̭ha | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒vāva̭rundhe || ya॒thā॒lo॒kaṃ-vā~ e॒ta ujja̭yanti | ya ā॒ji-ndhāva̭nti || 36 ||
kṛ॒ṣṇala̭-ṅkṛṣṇalaṃ-vā~ja॒sṛdbhyaḥ॒ praya̭cchati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kamu॒jjaya̭nti | ta-mpa̭ri॒krīyā-va̭rundhe || e॒ka॒dhā bra॒hmaṇa॒ upa̭harati | e॒ka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || de॒vā vā oṣa̭dhīṣvā॒jima̭yuḥ | tā bṛha॒spati॒-ruda̭jayat | sa nī॒vārā॒nnira̭vṛṇīta | tannī॒vārā̭ṇā-nnīvāra॒tvam || nai॒vā॒raśca॒ru-rbha̭vati || 37 ||
e॒tadvai de॒vānā᳚-mpara॒mamanna᳚m | yannī॒vārāḥ᳚ | pa॒ra॒meṇai॒vāsmā̭ a॒nnādye॒-nāva̭ra-ma॒nnādya॒mava̭rundhe || sa॒ptada̭śaśarāvo bhavati | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || kṣī॒re bha̭vati | ruca̭me॒vāsmi̭n-dadhāti || sa॒rpiṣvā᳚-nbhavati meddhya॒tvāya̭ || bā॒r॒ha॒spa॒tyo vā e॒ṣa de॒vata̭yā || 38 ||
yo vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | bā॒r॒ha॒spa॒tya e॒ṣa ca॒ruḥ || aśvā᳚n-thsariṣya॒ta-ssa॒sruṣa॒ścāva̭-ghrāpayati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kamu॒jjaya̭nti | tame॒vāva̭rundhe || ajī̭jipata vanaspataya॒ indraṃ॒-vā~jaṃ॒-vi~mṷcyaddhva॒miti̭ dundu॒bhīn. vimṷñcati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kami̭ndri॒ya-ndṷndu॒bhaya̭ u॒jjaya̭nti | tame॒vā-va̭rundhe || 39 ||
(a॒bhija̭yati॒ - vā e॒ṣā vāg - dī̭yante - 'smai yunakti - gamayati॒ - ya ā॒ji-ndhāva̭nti - bhavati - de॒vata̭yā॒ - +-'ṣṭau ca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - yūpārohaṇam
tā॒rpyaṃ-ya~ja̭māna॒-mpari̭dhāpayati | ya॒jño vai tā॒rpyam | ya॒jñenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati | da॒rbha॒maya॒-mpari̭dhāpayati | pa॒vitraṃ॒-vai~ da॒rbhāḥ | pu॒nātye॒vaina᳚m | vājaṃ॒-vā~ e॒ṣo-'va̭ruruthsate | yo vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | oṣa̭dhayaḥ॒ khalu॒ vai vājaḥ̭ | ya-dda̭rbha॒maya̭-mparidhā॒paya̭ti || 40 ||
vāja॒syāva̭-ruddhyai || jāya॒ ehi॒ suvo॒ rohā॒vetyā̭ha | patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚n-vāra॒mbho-'na̭vacchityai || sa॒ptada̭śā-ratni॒ryūpo̭ bhavati | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || tū॒pa॒ra-ścatṷraśri-rbhavati || gau॒dhū॒ma-ñca॒ṣāla᳚m | na vā e॒te vrī॒hayo॒ na yavāḥ᳚ | ya-dgo॒dhūmāḥ᳚ || 41 ||
e॒vami̭va॒ hi pra॒jāpa̭ti॒-ssamṛ̭ddhyai | atho̭ a॒mume॒vāsmai̭ lo॒kamanna̭vanta-ṅkaroti || vāso̭bhi-rveṣṭayati | e॒ṣa vai yaja̭mānaḥ | yadyūpaḥ̭ | sa॒rva॒de॒va॒tyaṃ̭-vā~saḥ̭ | sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssama̭rdhayati | atho̭ ā॒krama̭ṇame॒va tathsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || dvāda̭śa vājaprasa॒vīyā̭ni juhoti || 42 ||
dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va prī̭ṇāti | atho̭ saṃva~thsa॒rame॒vāsmā॒ upa̭ dadhāti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || da॒śabhiḥ॒ kalpai̭ rohati | nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ | nābhi̭rdaśa॒mī | prā॒ṇāne॒va ya̭thāsthā॒na-ṅka̭lpayi॒tvā | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | e॒tāva॒dvai purṷṣasya॒ svam || 43 ||
yāva̭t-prā॒ṇāḥ | yāva̭de॒vāsyāsti̭ | tena̭ sa॒ha sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || suva̭rde॒vāgṃ a̭ga॒nmetyā̭ha | su॒va॒rgame॒va lo॒kamḙti | a॒mṛtā̭ abhū॒metyā̭ha | a॒mṛta̭miva॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ | pra॒jāpa̭teḥ pra॒jā a̭bhū॒metyā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | a॒smāde॒va tena̭ lo॒kānnaiti̭ || 44 ||
sama॒ha-mpra॒jayā॒ sa-mmayā᳚ pra॒jetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitā-māśā᳚ste || ā॒sa॒pu॒ṭai-rghna̭nti | annaṃ॒-vā~ i॒yam | a॒nnādyḙnai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayanti | ūṣai᳚-rghnanti | e॒te hi sā॒kṣādanna᳚m | yadūṣāḥ᳚ | sā॒kṣāde॒vaina̭-ma॒nnādyḙna॒ sama̭rdhayanti || pu॒rastā᳚t-pra॒tyañca᳚-ṅghnanti || 45 ||
pu॒rastā॒ddhi pra̭tī॒cīna॒-manna̭ma॒dyate᳚ || śī॒r॒ṣa॒to ghna̭nti | śī॒r॒ṣa॒to hyanna̭ma॒dyate᳚ || di॒gbhyo ghna̭nti | di॒gbhya e॒vāsmā̭ a॒nnādya॒-mava̭rundhate || ī॒śva॒ro vā e॒ṣa parāṃ᳚-pra॒daghaḥ̭ | yo yūpa॒gṃ॒ roha̭ti || hira̭ṇyama॒ddhya-va̭rohati | a॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyam | a॒mṛtagṃ̭ suva॒rgo lo॒kaḥ || 46 ||
a॒mṛta̭ e॒va sṷva॒rge lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || śa॒tamā̭na-mbhavati | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ | āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati || puṣṭyai॒ vā e॒ta-drū॒pam | yada॒jā | tri-ssaṃ̭va~thsa॒rasyā॒nyān-pa॒śū-npari॒ prajā̭yate || ba॒stā॒ji॒na-ma॒ddhyava̭ rohati | puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒ prati̭tiṣṭhati || 47 ||
(pa॒ri॒dhā॒paya̭ti - go॒dhūmā̭ - juhoti॒ - svaṃ - naiti̭ - pra॒tyañja̭-ṅghnanti - lo॒ko - +nava̭ ca (a. 7)
anuvākaṃ 8 - annahomāḥ, abhiṣekaśca
sa॒ptānna̭-ho॒māñjṷhoti | sa॒pta vā annā̭ni | yāva̭ntye॒vānnā̭ni | tānye॒vāva̭rundhe | sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhayaḥ | sa॒ptāra॒ṇyāḥ | u॒bhayī̭ṣā॒-mava̭ruddhyai || anna̭syā-nnasya juhoti | anna̭syānna॒syā-va̭ruddhyai || ya-dvā̭japeyayā॒jya-na̭varuddhasyāśñī॒yāt || 48 ||
ava̭ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta | sarva̭sya samava॒dāya̭ juhoti | ana̭varuddha॒-syāva̭ruddhyai || audṷmbareṇa sru॒veṇa̭ juhoti | ūrgvā anna̭-mudu॒mbaraḥ̭ | ū॒rja e॒vānnādya॒syāva̭ruddhyai || de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha | sa॒vi॒tṛ pra̭sūta e॒vaina॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi-ra॒bhiṣi̭ñcati || anna̭syānnasyā॒bhiṣi̭ñcati | anna̭syānna॒syāva̭ruddhyai || 49 ||
pu॒rastā᳚t-pra॒tyañca̭-ma॒bhiṣi̭ñcati | pu॒rastā॒ddhi-pra̭tī॒cīna॒-manna̭ma॒dyate᳚ | śī॒r॒ṣa॒to̭-'bhiṣi̭ñcati | śī॒r॒ṣa॒to hyanna̭ma॒dyate᳚ || āmukhā̭da॒nvava̭ srāvayati | mu॒kha॒ta e॒vāsmā̭ a॒nnādya̭-ndadhāti || a॒gnestvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha | e॒ṣa vā a॒gne-ssa॒vaḥ | tenai॒vaina̭-ma॒bhiṣi̭ñcati | indra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha || 50 ||
i॒ndri॒ya-me॒vāsmi̭-nne॒tena̭ dadhāti | bṛha॒spate᳚stvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒-mītyā̭ha | brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ̭ | brahma̭ṇai॒vaina̭-ma॒bhiṣi̭ñcati || so॒ma॒gra॒hāgścā̭-vadānī॒yāni̭ ca॒rtvigbhya॒ upa̭ haranti | a॒mume॒va tai-rlo॒ka-manna̭vanta-ṅkaroti | su॒rā॒gra॒hāgścā̭-navadānī॒yāni̭ ca vāja॒sṛdbhyaḥ̭ | i॒mame॒va tai-rlo॒ka-manna̭vanta-ṅkaroti | atho̭ u॒bhayī᳚ṣve॒vābhiṣi̭cyate || vi॒mā॒tha-ṅkṷrvate vāja॒sṛtaḥ̭ || 51 ||
i॒ndri॒yasyāva̭ruddhyai || ani̭ruktābhiḥ prātassava॒ne stṷvate | ani̭ruktaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ | vāja̭vatībhi॒-rmāddhya̭ndine | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒vā-va̭rundhe | śi॒pi॒vi॒ṣṭava̭tībhi-stṛtīyasava॒ne | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | pa॒śava॒-śśipiḥ̭ | ya॒jña e॒va pa॒śuṣu॒ prati̭ tiṣṭhati || bṛ॒hadantya̭-mbhavati | anta̭me॒vainagg̭ śri॒yai ga̭mayati || 52 ||
(a॒śñī॒yā - danna̭syānna॒syā va̭ruddhyā॒ - indra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒ mītyā̭ha-vāja॒sṛtaḥ॒ - śipi॒ strīṇi̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - atigrāhyāḥ, pañcaindrāḥ
nṛ॒ṣada॒-ntvetyā̭ha | pra॒jā vai nṝn | pra॒jānā̭me॒vaitena̭ sūyate | dru॒ṣada॒mityā̭ha | vana॒spata̭yo॒ vai dru | vana॒spatī̭nāme॒vai tena̭ sūyate | bhu॒va॒na॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dā vai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | bhuva̭namaga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | bhuva̭name॒vaitena̭ gacchati || 53 ||
a॒phsu॒ṣada̭-ntvā ghṛta॒sada॒-mityā̭ha | a॒pāme॒vaitena̭ ghṛ॒tasya̭ sūyate | vyo॒ma॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dā vai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | vyo̭māga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | vyo̭mai॒vaitena̭ gacchati || pṛ॒thi॒vi॒ṣada̭-ntvā-'ntarikṣa॒sada॒-mityā̭ha | e॒ṣāme॒vaitena̭ lo॒kānāgṃ̭ sūyate | tasmā᳚-dvājape-yayā॒jī na ka-ñca॒na pra॒tyava̭rohati | apī̭va॒ hi de॒vatā̭nāgṃ sū॒yate᳚ || 54 ||
nā॒ka॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dāvai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | nāka̭maga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | nāka̭me॒vaitena̭ gacchati || ye grahāḥ᳚ pañcaja॒nīnā॒ ityā̭ha | pa॒ñca॒ja॒nānā̭-me॒vaitena̭ sūyate || a॒pāgṃ rasa॒mudva̭yasa॒-mityā̭ha | a॒pāme॒vaitena॒ rasa̭sya sūyate | sūrya̭raśmigṃ sa॒mābhṛ̭ta॒-mityā̭ha saśukra॒tvāya̭ || 55 ||
(ga॒ccha॒ti॒ - sū॒yate॒ - +nava̭ ca) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - piṇḍapitṛyajñaḥ darśapūrṇamāsabrāhmaṇaśeṣaḥ
indro vṛ॒tragṃ ha॒tvā | asṷrā-nparā॒bhāvya̭ | so̭-'māvā॒syā᳚-mpratyāga̭cchat | te pi॒taraḥ̭ pūrve॒dyu-rāga̭cchann | pi॒tṝn. ya॒jño̭-'gacchat | ta-nde॒vāḥ puna̭rayācanta | tame᳚bhyo॒ na puna̭radaduḥ | te᳚-'bruva॒n varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai | atha̭ vaḥ॒ puna̭rdāsyāmaḥ | a॒smabhya̭me॒va pū᳚rve॒dyuḥ kri̭yātā॒ iti̭ || 56 ||
tame᳚bhyaḥ॒ puna̭radaduḥ | tasmā᳚t-pi॒tṛbhyaḥ̭ pūrve॒dyuḥ kri̭yate | ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ pūrve॒dyuḥ ka॒roti̭ | pi॒tṛbhya̭ e॒va ta-dya॒jña-nni॒ṣkrīya॒ yaja̭mānaḥ॒ prata̭nute || somā̭ya pi॒tṛpī̭tāya sva॒dhā nama॒ ityā̭ha | pi॒ture॒vādhi̭ somapī॒thamava̭ rundhe | na hi pi॒tā pra॒mīya̭māṇa॒ āhai॒ṣa so̭mapī॒tha iti̭ | i॒ndri॒yaṃ-vai~ so̭mapī॒thaḥ | i॒ndri॒yame॒va so̭mapī॒thamava̭-rundhe | tena᳚ndri॒yeṇa̭ dvi॒tīyā᳚-ñjā॒yāma॒bhya̭śñute || 57 ||
e॒ta-dvai brāhma̭ṇa-mpu॒rā vā̭jaśrava॒sā vi॒dāma̭krann | tasmā॒-tte dvedvḙ jā॒ye a॒bhyā᳚kṣata | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | a॒bhi dvi॒tīyā᳚-ñjā॒yāma̭śñute || a॒gnayḙ kavya॒vāha̭nāya sva॒dhā nama॒ ityā̭ha | ya e॒va pi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ | ta-mprī̭ṇāti || ti॒sra āhṷtī-rjuhoti || trirnida̭dhāti || ṣaṭ-thsampa̭dyante || 58 ||
ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti || tū॒ṣṇī-mmekṣa̭ṇa॒-māda̭dhāti | asti̭ vā॒ hi ṣa॒ṣṭha ṛ॒turna vā᳚ || de॒vān. vai pi॒tṝ-nprī॒tān | ma॒nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'nu॒ prapi̭pate | ti॒sra āhṷtī-rjuhoti | trirnida̭dhāti | ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ || 59 ||
ṛ॒tavaḥ॒ khalu॒ vai de॒vāḥ pi॒taraḥ̭ | ṛ॒tūne॒va de॒vā-npi॒tṝ-nprī̭ṇāti | tānprī॒tān | ma॒nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'nu॒ prapi̭pate || sa॒kṛ॒dā॒cchi॒nna-mba॒r॒hi-rbha̭vati | sa॒kṛdi̭va॒ hi pi॒taraḥ̭ || trirnida̭dhāti | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | tāne॒va prī̭ṇāti || parāṃ॒āva̭rtate || 60 ||
hlīkā॒ hi pi॒taraḥ̭ || òṣmaṇo᳚ vyā॒vṛta॒ upā᳚ste | ū॒ṣmabhā̭gā॒ hi pi॒taraḥ̭ || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | prāśyāṃ(3)na prāśyā(3)miti̭ | ya-tprā᳚śñī॒yāt | janya॒manna̭madyāt | pra॒māyṷka-ssyāt | yanna prā᳚śñī॒yāt | aha̭vi-ssyāt || 61 ||
pi॒tṛbhya॒ āvṛ̭ścyeta | a॒va॒ghreya̭me॒va | tanneva॒ prāśi̭ta॒-nnevāprā̭śitam || vī॒raṃ-vā~॒ vai pi॒taraḥ̭ pra॒yanto॒ hara̭nti | vī॒raṃ-vā~̭ dadati | da॒śā-ñchi̭natti | hara̭ṇabhāgā॒ hi pi॒taraḥ̭ | pi॒tṝne॒va ni॒rava̭dayate || utta̭ra॒ āyṷṣi॒ loma̭ chindīta | pi॒tṛ॒ṇāg hyḙtarhi॒ nedī̭yaḥ || 62 ||
nama̭skaroti | na॒ma॒skā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām || namo̭ vaḥ pitaro॒ rasā̭ya | namo̭ vaḥ pitara॒-śśuṣmā̭ya | namo̭ vaḥ pitaro jī॒vāya̭ | namo̭ vaḥ pitara-ssva॒dhāyai᳚ | namo̭ vaḥ pitaro ma॒nyave᳚ | namo̭ vaḥ pitaro gho॒rāya̭ | pita̭ro॒ namo̭ vaḥ | ya e॒tasmi̭n ~lo॒ke stha || 63 ||
yu॒ṣmāgste-'nṷ | ye᳚-'smi~llo॒ke | mā-nte nṷ | ya e॒tasmi̭~llo॒ke stha | yū॒ya-nteṣāṃ॒-va~si̭ṣṭhā bhūyāsta | ye᳚-'smi~llo॒ke | a॒ha-nteṣāṃ॒-va~si̭ṣṭho bhūyāsa॒mityā̭ha | vasi̭ṣṭha-ssamā॒nānā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-pi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ || e॒ṣa vai ma̭nu॒ṣyā̭ṇāṃ-ya~॒jñaḥ || 64 ||
de॒vānāṃ॒-vā~ ita̭re ya॒jñāḥ | tena॒ vā e॒ta-tpi̭tṛlo॒ke ca̭rati || ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ | sa ī᳚śva॒raḥ pramḙtoḥ | prā॒jā॒pa॒tyaya॒rcā puna॒raiti̭ | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñenai॒va sa॒ha puna॒raiti̭ | na pra॒māyṷko bhavati || pi॒tṛ॒lo॒ke vā e॒ta-dyaja̭mānaścarati | ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ | sa ī᳚śva॒ra ārti॒mārtoḥ᳚ | pra॒jāpa̭ti॒-stvāvaina॒-ntata॒ unnḙtumarha॒tītyā̭huḥ | ya-tprā̭jāpa॒tyaya॒rcā puna॒raiti̭ | pra॒jāpa̭tire॒vaina॒-ntata॒ unna̭yati | nārti॒mārccha̭ti॒ yaja̭mānaḥ || 65 ||
(itya̭ - śñute - padyante - padyante॒ ṣaḍvā ṛ॒tavo̭ - varta॒te-' - ha̭vi-ssyā॒n - nedī̭yaḥ॒ - stha - ya॒jño - yaja̭mānaścarati॒ ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti॒ pañca̭ ca) (a. 10)
(de॒vā॒su॒rā a॒gnīṣoma̭yo--r de॒vā vai yathā॒ darśaṃ̭ - de॒vā vai yada॒nyai-rgrahai᳚--r brahmavā॒dino॒ nāgni̭ṣṭo॒mo na - sā̭vi॒traṃ - de॒vasyā॒haṃ - tā॒rpyagṃ - sa॒ptānna̭ho॒mān - nṛ॒ṣadaṃ॒ - tvendro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā daśa̭)
(de॒vā॒su॒rā - vā॒jyḙvainaṃ॒ - tasmā᳚-dvājapeyayā॒jī - de॒vasyā॒haṃ - ~vāja॒syāva̭ruddhyā- indri॒yame॒vāsmi॒n॒. - hlīkā॒ hi pi॒taraḥ॒ pañca̭ṣaṣṭiḥ)
(de॒vā॒su॒rā - yaja̭mānaḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके तृतीयः प्रपाठकः - वाजपेयब्राह्मणं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अनुवाकं 1 - पुनराधेयशेषः आज्यभागयोर्विशेषः
दे॒वा॒सु॒रा-स्सं-यँ॑त्ता आसन्न् । ते दे॒वा वि॑ज॒य-मु॑प॒यन्तः॑ । अ॒ग्नीषोम॑यो-स्तेज॒स्विनी᳚स्त॒नू-स्स-न्न्य॑दधत । इ॒दमु॑ नो भविष्यति । यदि॑ नो जे॒ष्यन्तीति॑ । तेना॒ग्नीषोमा॒-वपा᳚क्रामताम् । ते दे॒वा वि॒जित्य॑ । अ॒ग्नीषोमा॒-वन्वै᳚च्छन्न् । ते᳚-ऽग्नि-मन्व॑विन्द-न्नृ॒तुषू-थ्स॑न्नम् । तस्य॒ विभ॑क्तीभि-स्तेज॒स्विनी᳚स्त॒नू-रवा॑रुन्धत ॥ 1 ॥
ते सोम॒-मन्व॑विन्दन्न् । तम॑घ्नन्न् । तस्य॑ यथा-ऽभि॒ज्ञाय॑-न्त॒नू-र्व्य॑गृह्णत । ते ग्रहा॑ अभवन्न् । त-द्ग्रहा॑णा-ङ्ग्रह॒त्वम् । यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॒ ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ । तस्य॒ त्वे॑व गृ॑ही॒ताः ॥ नाना᳚ग्नेय-म्पुनरा॒धेये॑ कुर्यात् । यदना᳚ग्नेय-म्पुनरा॒धेये॑ कु॒र्यात् । व्यृ॑द्धमे॒व तत् ॥ 2 ॥
अना᳚ग्नेयं॒-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते । य-थ्स॒मिध॒-स्तनू॒नपा॑तमि॒डो ब॒र्॒हि-र्य॑जति ॥ उ॒भावा᳚ग्ने॒या-वाज्य॑भागौ स्याताम् ॥ अना᳚ज्यभागौ-भवत॒ इत्या॑हुः । यदु॒भावा᳚ग्ने॒याव॒न्वञ्चा॒विति॑ । अ॒ग्नये॒ पव॑माना॒योत्त॑र-स्स्यात् । य-त्पव॑मानाय । तेनाज्य॑ भागः । तेन॑ सौ॒म्यः ॥ बुध॑न्वत्याग्ने॒य-स्याज्य॑-भागस्य पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति ॥ 3 ॥
यथा॑ सु॒प्त-म्बो॒धय॑ति । ता॒दृगे॒व तत् ॥ अ॒ग्निन्य॑क्ताः पत्नी संयाँ॒जाना॒मृचः॑ स्युः । तेना᳚ग्ने॒यग्ं सर्व॑-म्भवति ॥ ए॒क॒धा ते॑ज॒स्विनी᳚-न्दे॒वता॒-मुपै॒तीत्या॑हुः । सैन॑मीश्व॒रा प्र॒दह॒ इति॑ ॥ नेति॑ ब्रूयात् । प्र॒जन॑नं॒-वाँ अ॒ग्निः । प्र॒जन॑न-मे॒वोपै॒तीति॑ ॥ कृ॒तय॑जु॒-स्सम्भृ॑त सम्भार॒ इत्या॑हुः ॥ 4 ॥
न स॒भृन्त्या᳚-स्सम्भा॒राः । न यजुः॑ का॒र्य॑मिति॑ ॥ अथो॒ खलु॑ । स॒भृन्त्या॑ ए॒व स॑भां॒राः । का॒र्यं॑-यँजुः॑ । पु॒न॒रा॒धेय॑स्य॒ समृ॑द्ध्यै ॥ तेनो॑पा॒ग्ं॒शु प्रच॑रति । एष्य॑ इव॒ वा ए॒षः । य-त्पु॑न-रा॒धेयः॑ । यथो॑पा॒ग्ं॒शु न॒ष्टमि॒च्छति॑ ॥ 5 ॥
ता॒दृगे॒व तत् ॥ उ॒च्चै-स्स्वि॑ष्ट॒कृत॒मु-थ्सृ॑जति । यथा॑ न॒ष्टं-विँ॒त्वा प्राहा॒यमिति॑ । ता॒दृगे॒व तत् ॥ ए॒क॒धा ते॑ज॒स्विनी᳚-न्दे॒वता॒मुपै॒तीत्या॑हुः । सैन॑मीश्व॒रा प्र॒दह॒ इति॑ । तत्तथा॒ नोपै॑ति । प्र॒या॒जा॒नू॒या॒जेष्वे॒व विभ॑क्तीः कुर्यात् । य॒था॒पू॒र्व-माज्य॑भागौ॒ स्याता᳚म् । ए॒व-म्प॑त्नी संयाँ॒जाः ॥ 6 ॥
त-द्वै᳚श्वान॒रव॑त्-प्र॒जन॑नवत्तर॒-मुपै॒तीति॑ ॥ तदा॑हुः । व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒तत् । अना᳚ग्नेयं॒-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यत॒ इति॑ ॥ नेति॑ ब्रूयात् । अ॒ग्नि-म्प्र॑थ॒मं-विँभ॑क्तीनां-यँजति । अ॒ग्निमु॑त्त॒म-म्प॑त्नी संयाँ॒जाना᳚म् । तेना᳚ग्ने॒यम् । तेन॒ समृ॑द्ध-ङ्क्रियत॒ इति॑ ॥ 7 ॥
(अ॒रु॒न्ध॒ - तै॒व त-द्- भ॑वति॒ - सम्भृ॑तसम्भार॒ इत्या॑हु - रि॒च्छति॑ - पत्नीसंयाँ॒जा - +नव॑ च) ( आ1)
अनुवाकं 2 - वाजपेयस्य विधिः
दे॒वा वै यथा॒दर्शं॑-यँ॒ज्ञानाह॑रन्त । यो᳚-ऽग्निष्टो॒मम् । य उ॒क्थ्य᳚म् । यो॑-ऽतिरा॒त्रम् । ते स॒हैव सर्वे॑ वाज॒पेय॑-मपश्यन्न् । ते । अ॒न्यो᳚न्यस्मै॒ नाति॑ष्ठन्त । अ॒हम॒नेन॑ यजा॒ इति॑ । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । आ॒जिम॒स्य धा॑वा॒मेति॑ ॥ 8 ॥
तस्मि॑-न्ना॒जिम॑धावन्न् । त-म्बृह॒स्पति॒-रुद॑जयत् । तेना॑यजत । स स्वारा᳚ज्य-मगच्छत् । तमिन्द्रो᳚-ऽब्रवीत् । माम॒नेन॑ याज॒येति॑ । तेनेन्द्र॑-मयाजयत् । सो-ऽग्र॑-न्दे॒वता॑ना॒-म्पर्यै᳚त् । अग॑च्छ॒-थ्स्वारा᳚ज्यम् । अति॑ष्ठन्तास्मै॒ ज्यैष्ठ्या॑य ॥ 9 ॥
य ए॒वं-विँ॒द्वान्. वा॑ज॒पेये॑न॒ यज॑ते । गच्छ॑ति॒ स्वारा᳚ज्यम् । अग्रग्ं॑ समा॒नाना॒-म्पर्ये॑ति । तिष्ठ॑न्ते-ऽस्मै॒ ज्यैष्ठ्या॑य ॥ स वा ए॒ष ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ चै॒व रा॑ज॒न्य॑स्य च य॒ज्ञः ॥ तं-वाँ ए॒तं-वाँ॑ज॒पेय॒ इत्या॑हुः । वा॒जाप्यो॒ वा ए॒षः । वाज॒ग्ग्॒ ह्ये॑तेन॑ दे॒वा ऐफ्सन्न्॑ ॥ सोमो॒ वै वा॑ज॒पेयः॑ । यो वै सोमं॑-वाँज॒पेयं॒-वेँद॑ ॥ 10 ॥
वा॒ज्ये॑वैन॑-म्पी॒त्वा भ॑वति । आ-ऽस्य॑ वा॒जी जा॑यते ॥ अन्नं॒-वैँ वा॑ज॒पेयः॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । अत्त्यन्न᳚म् । आ-ऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते ॥ ब्रह्म॒ वै वा॑ज॒पेयः॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । अत्ति॒ ब्रह्म॒णा-ऽन्न᳚म् । आ-ऽस्य॑ ब्र॒ह्मा जा॑यते ॥ 11 ॥
वाग्वै वाज॑स्य प्रस॒वः । य ए॒वं-वेँद॑ । क॒रोति॑ वा॒चा वी॒र्य᳚म् । ऐनं॑-वाँ॒चा ग॑च्छति । अपि॑वतीं॒-वाँचं॑-वँदति ॥ प्र॒जाप॑ति-र्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञान् व्यादि॑शत् । स आ॒त्मन् वा॑ज॒पेय॑-मधत्त । त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । ए॒ष वाव य॒ज्ञः । य-द्वा॑ज॒पेयः॑ ॥ 12 ॥
अप्ये॒व नो-ऽत्रा॒स्त्विति॑ । तेभ्य॑ ए॒ता उज्जि॑तीः॒ प्राय॑च्छत् ॥ ता वा ए॒ता उज्जि॑तयो॒ व्याख्या॑यन्ते । य॒ज्ञस्य॑ सर्व॒त्वाय॑ । दे॒वता॑ना॒-मनि॑र्भागाय ॥ दे॒वा वै ब्रह्म॑ण॒श्चान्न॑स्य च॒ शम॑ल॒मपा᳚घ्नन्न् । य-द्ब्रह्म॑ण॒-श्शम॑ल॒मासी᳚त् । सा गाथा॑ नाराश॒ग्ग्॒स्य॑ भवत् । यदन्न॑स्य । सा सुरा᳚ ॥ 13 ॥
तस्मा॒-द्गाय॑तश्च म॒त्तस्य॑ च॒ न प्र॑ति॒गृह्य᳚म् । य-त्प्र॑तिगृह्णी॒यात् । शम॑ल॒-म्प्रति॑गृह्णीयात् ॥ सर्वा॒ वा ए॒तस्य॒ वाचो ऽव॑रुद्धाः । यो वा॑जपेयया॒जी । या पृ॑थि॒व्यां-याँ-ऽग्नौ या र॑थन्त॒रे । या-ऽन्तरि॑क्षे॒ या वा॒यौ या वा॑मदे॒व्ये । या दि॒वि या-ऽऽदि॒त्ये या बृ॑ह॒ति । या-ऽफ्सु यौष॑धीषु॒ या वन॒स्पति॑षु ॥ तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒ज्यार्त्वि॑जीनः । सर्वा॒ ह्य॑स्य॒ वाचो ऽव॑रुद्धाः ॥ 14 ॥
(धा॒वा॒मेति॒ - ज्यैष्ठ्या॑य॒ - वेद॑ - ब्र॒ह्मा जा॑यते-वाज॒पेयः॒-सुरा-ऽऽर्त्वि॑जीन॒ एकं॑ च ) (अ. 2)
अनुवाकं 3 - तस्यग्रहविशेषाः
दे॒वा वै यद॒न्यै-र्ग्रहै᳚-र्य॒ज्ञस्य॒ नावारु॑न्धत । तद॑तिग्रा॒ह्यै॑-रति॒गृह्या-वा॑रुन्धत । तद॑तिग्रा॒ह्या॑णा-मतिग्राह्य॒त्वम् ॥ यद॑तिग्रा॒ह्या॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ । यदे॒वान्यै-र्ग्रहै᳚-र्य॒ज्ञस्य॒ नाव॑रु॒न्धे । तदे॒व तैर॑ति॒गृह्या-व॑रुन्धे ॥ पञ्च॑ गृह्यन्ते । पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः । यावा॑ने॒व य॒ज्ञः । तमा॒प्त्वा ऽव॑रुन्धे ॥ 15 ॥
सर्व॑ ऐ॒न्द्रा भ॑वन्ति । ए॒क॒धैव यज॑मान इन्द्रि॒य-न्द॑धति ॥ स॒प्तद॑श प्राजाप॒त्या ग्रहा॑ गृह्यन्ते । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒-राप्त्यै᳚ ॥ एक॑य॒र्चा गृ॑ह्णाति । ए॒क॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति ॥ सो॒म॒ग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॑ गृह्णाति । ए॒त-द्वै दे॒वाना᳚-म्पर॒ममन्न᳚म् । य-थ्सोमः॑ ॥ 16 ॥
ए॒त-न्म॑नु॒ष्या॑णाम् । य-थ्सुरा᳚ । प॒र॒मेणै॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्ये॒नाव॑र-म॒न्नाद्य॒-मव॑रुन्धे ॥ सो॒म॒ग्र॒हा-न्गृ॑ह्णाति । ब्रह्म॑णो॒ वा ए॒त-त्तेजः॑ । य-थ्सोमः॑ । ब्रह्म॑ण ए॒व तेज॑सा॒ तेजो॒ यज॑माने दधाति । सु॒रा॒ग्र॒हा-न्गृ॑ह्णाति । अन्न॑स्य॒ वा ए॒तच्छम॑लम् । य-थ्सुरा᳚ ॥ 17 ॥
अन्न॑स्यै॒व शम॑लेन॒ शम॑लं॒-यँज॑माना॒-दप॑हन्ति ॥ सो॒म॒ग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॑ गृह्णाति । पुमा॒न्॒. वै सोमः॑ । स्त्री सुरा᳚ । त-न्मि॑थु॒नम् । मि॒थु॒नमे॒वास्य॒ त-द्य॒ज्ञे क॑रोति प्र॒जन॑नाय । आ॒त्मान॑मे॒व सो॑मग्र॒है-स्स्पृ॑णोति । जा॒याग्ं सु॑रा ग्र॒हैः । तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒ज्य॑मुष्मि॑ँल्लो॒के स्त्रिय॒ग्ं॒ सम्भ॑वति । वा॒ज॒पेया॑-भिजित॒ग्ग्॒ ह्य॑स्य ॥ 18 ॥
पूर्वे॑ सोमग्र॒हा गृ॑ह्यन्ते । अप॑रे सुराग्र॒हाः । पु॒रो॒क्षग्ं सो॑मग्र॒हान्थ्- सा॑दयति । प॒श्चा॒द॒क्षग्ं सु॑राग्र॒हान् । पा॒प॒व॒स्य॒सस्य॒ विधृ॑त्यै ॥ ए॒ष वै यज॑मानः । य-थ्सोमः॑ । अन्न॒ग्ं॒ सुरा᳚ । सो॒म॒ग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॒ व्यति॑षजति । अ॒न्नाद्ये॑नै॒वैनं॒-व्यँति॑षजति ॥ 19 ॥
स॒पृञ्चः॑ स्थ॒ स-म्मा॑ भ॒द्रेण॑ पृ॒ङ्क्तेत्या॑ह । अन्नं॒-वैँ भ॒द्रम् । अ॒न्नाद्ये॑नै॒वैन॒ग्ं॒ सग्ंसृ॑जति ॥ अन्न॑स्य॒ वा ए॒तच्छम॑लम् । य-थ्सुरा᳚ । पा॒प्मॆव॒ खलु॒ वै शम॑लम् । पा॒प्मना॒ वा ए॑नमे॒तच्छम॑लेन॒ व्यति॑षजति । य-थ्सो॑मग्र॒हाग्श्च॑ सुराग्र॒हाग्श्च॑ व्यति॒षज॑ति ॥ वि॒पृचः॑ स्थ॒ वि मा॑ पा॒प्मना॑ पृ॒ङ्क्तेत्या॑ह । पा॒प्मनै॒वैन॒ग्ं॒ शम॑लेन॒ व्याव॑र्तयति ॥ 20 ॥
तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒जी पू॒तो मेद्ध्यो॑ दक्षि॒ण्यः॑ ॥ प्रांउ-द्द्र॑वति सोमग्र॒हैः । अ॒मुमे॒व तै-र्लो॒क-म॒भिज॑यति । प्र॒त्यङ्ख्सु॑रा ग्र॒हैः । इ॒ममे॒व तै-र्लो॒क-म॒भिज॑यति ॥ प्रति॑ष्ठन्ति सोमग्र॒हैः । याव॑दे॒व स॒त्यम् । तेन॑ सूयते ॥ वा॒ज॒सृद्भ्यः॑ सुराग्र॒हान्. ह॑रन्ति । अनृ॑तेनै॒व विश॒ग्ं॒ सग्ंसृ॑जति ॥ हि॒र॒ण्य॒पा॒त्र-म्मधोः᳚ पू॒र्ण-न्द॑दाति । म॒ध॒व्यो॑-ऽसा॒नीति॑ ॥ ए॒क॒धा ब्र॒ह्मण॒ उप॑ हरति । ए॒क॒धैव यज॑मान॒ आयु॒स्तेजो॑ दधाति ॥ 21 ॥
(आ॒प्त्वा-ऽव॑रुन्धे॒ - सोमः॒ - शम॑लं॒-यँ-थ्सुरा॒ - ह्य॑-स्यैनं॒-व्यँति॑षजति॒ - व्याव॑र्तयति - सृजति च॒त्वारि॑ च ) (अ. 3)
अनुवाकं 4 - पशव-स्सप्तदश
ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । नाग्नि॑ष्टो॒मो नोक्थ्यः॑ । न षो॑ड॒शी नाति॑रा॒त्रः । अथ॒ कस्मा᳚-द्वाज॒पेये॒ सर्वे॑ यज्ञक्र॒तवो-ऽव॑रुद्ध्यन्त॒ इति॑ । प॒शुभि॒रिति॑ ब्रूयात् ॥ आ॒ग्ने॒य-म्प॒शुमाल॑भते । अ॒ग्नि॒ष्टो॒ममे॒व तेनाव॑रुन्धे । ऐ॒न्द्रा॒ग्नेनो॒क्थ्य᳚म् । ऐ॒न्द्रेण॑ षोड॒शिनः॑ स्तो॒त्रम् । सा॒र॒स्व॒त्या-ऽति॑रा॒त्रम् ॥ 22 ॥
मा॒रु॒त्या बृ॑ह॒त-स्स्तो॒त्रम् । ए॒ताव॑न्तो॒ वै य॑ज्ञक्र॒तवः॑ । ता-न्प॒शुभि॑रे॒वा-व॑रुन्धे ॥ आ॒त्मान॑मे॒व स्पृ॑णो-त्यग्निष्टो॒मेन॑ । प्रा॒णा॒पा॒ना-वु॒क्थ्ये॑न । वी॒र्यग्ं॑ षोड॒शिनः॑ स्तो॒त्रेण॑ । वाच॑-मतिरा॒त्रेण॑ । प्र॒जा-म्बृ॑ह॒त-स्स्तो॒त्रेण॑ । इ॒ममे॒व लो॒कम॒भि ज॑यत्यग्निष्टो॒मेन॑ । अ॒न्तरि॑क्ष-मु॒क्थ्ये॑न ॥ 23 ॥
सु॒व॒र्गं-लोँ॒कग्ं षो॑ड॒शिनः॑ स्तो॒त्रेण॑ । दे॒व॒याना॑ने॒व प॒थ आरो॑ह-त्यतिरा॒त्रेण॑ । नाकग्ं॑ रोहति बृह॒त-स्स्तो॒त्रेण॑ । तेज॑ ए॒वात्म-न्ध॑त्त आग्ने॒येन॑ प॒शुना᳚ । ओजो॒ बल॑मैन्द्रा॒ग्नेन॑ । इ॒न्द्रि॒य-मै॒न्द्रेण॑ । वाचग्ं॑ सारस्व॒त्या । उ॒भावे॒व दे॑वलो॒क-ञ्च॑ मनुष्यलो॒क-ञ्चा॒भिज॑यति मारु॒त्या व॒शया᳚ ॥ स॒प्तद॑श प्राजाप॒त्या-न्प॒शूनाल॑भते । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः ॥ 24 ॥
प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ श्या॒मा एक॑रूपा भवन्ति । ए॒वमि॑व॒ हि प्र॒जाप॑ति॒-स्समृ॑द्ध्यै ॥ ता-न्पर्य॑ग्निकृता॒-नुथ्सृ॑जति ॥ म॒रुतो॑ य॒ज्ञम॑जिघाग्ंस-न्प्र॒जाप॑तेः । तेभ्य॑ ए॒ता-म्मा॑रु॒तीं-वँ॒शामाल॑भत । तयै॒वैना॑-नशमयत् ॥ मा॒रु॒त्या प्र॒चर्य॑ । ए॒तान्-थ्सञ्ज्ञ॑पयेत् । म॒रुत॑ ए॒व श॑मयि॒त्वा ॥ 25 ॥
ए॒तैः प्रच॑रति । य॒ज्ञस्याघा॑ताय ॥ ए॒क॒धा व॒पा जु॑होति । ए॒क॒दे॒व॒त्या॑ हि । ए॒ते । अथो॑ एक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति ॥ नै॒वा॒रेण॑ स॒प्तद॑शशरावे-णै॒तर्हि॒ प्रच॑रति । ए॒त-त्पु॑रोडाशा॒ ह्ये॑ते । अथो॑ पशू॒नामे॒व छि॒द्रमपि॑दधाति ॥ सा॒र॒स्व॒त्योत्त॒मया॒ प्रच॑रति । वाग् वै सर॑स्वती । तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँगु॑त्त॒मा । अथो᳚ प्र॒जाप॑तावे॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति । प्र॒जाप॑ति॒र्॒ हि वाक् ॥ अप॑न्नदती भवति । तस्मा᳚-न्मनु॒ष्या᳚-स्सर्वां॒-वाँचं॑-वँदन्ति ॥ 26 ॥
(अ॒ति॒रा॒त्र - म॒न्तरि॑क्षमु॒क्थ्ये॑न - प्र॒जाप॑तिः - शमयि॒त्वोत् - त॒मया॒ प्रच॑रति॒ षट् च॑) (अ. 4)
अनुवाकं 5 - रथयाजनम्
सा॒वि॒त्र-ञ्जु॑होति॒ कर्म॑णः कर्मणः पु॒रस्ता᳚त् ॥ कस्त-द्वे॒देत्या॑हुः । य-द्वा॑ज॒पेय॑स्य॒ पूर्वं॒-यँदप॑र॒मिति॑ । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒व य॑थापू॒र्व-ङ्कर्मा॑णि करोति ॥ सव॑ने सवने जुहोति । आ॒क्रम॑णमे॒व त-थ्सेतुं॒-यँज॑मानः कुरुते । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ वा॒चस्पति॒-र्वाच॑म॒द्य स्व॑दाति न॒ इत्या॑ह । वाग्वै दे॒वाना᳚-म्पु॒रा-ऽन्न॑मासीत् । वाच॑मे॒वास्मा॒ अन्नग्ग्॑ स्वदयति ॥ 27 ॥
इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑-ऽसि॒ वार्त्र॑घ्न॒ इति॒ रथ॑मु॒पाव॑हरति॒ विजि॑त्यै ॥ वाज॑स्य॒ नु प्र॑स॒वे मा॒तर॑-म्म॒हीमित्या॑ह । यच्चै॒वेयम् । यच्चा॒स्यामधि॑ । तदे॒वा-व॑रुन्धे । अथो॒ तस्मि॑न्ने॒वोभये॒-ऽभिषि॑च्यते ॥ अ॒फ्स्व॑न्तर॒-मृत॑म॒फ्सु भे॑ष॒जमित्यश्वा᳚-न्पल्पूलयति । अ॒फ्सु वा अश्व॑स्य॒ तृती॑य॒-म्प्रवि॑ष्टम् । तद॑नु॒वेन॒न्वव॑प्लवते । यद॒फ्सु प॑ल्पू॒लय॑ति ॥ 28 ॥
यदे॒वास्या॒फ्सु प्रवि॑ष्टम् । तदे॒वाव॑रुन्धे ॥ ब॒हु वा अश्वो॑-ऽमे॒द्ध्य-मुप॑गच्छति । यद॒फ्सु प॑ल्पू॒लय॑ति । मेद्ध्या॑ने॒वैना᳚न् करोति ॥ वा॒युर्वा᳚ त्वा॒ मनु॑र्वा॒ त्वेत्या॑ह । ए॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ अश्व॑मयुञ्जन्न् । ताभि॑रे॒वैनान्॑. युनक्ति । स॒वस्योज्जि॑त्यै ॥ यजु॑षा युनक्ति॒ व्यावृ॑त्त्यै ॥ 29 ॥
अपा᳚-न्न पादाशुहेम॒न्निति॒ सम्मा᳚र्ष्टि । मेद्ध्या॑ने॒वैना᳚न् करोति । अथो॒ स्तौत्ये॒वैना॑ना॒जिग्ं स॑रिष्य॒तः ॥ वि॒ष्णु॒ क्र॒मान् क्र॑मते । विष्णु॑रे॒व भू॒त्वेमाँल्लो॒का-न॒भिज॑यति ॥ वै॒श्व॒दे॒वो वै रथः॑ । अ॒ङ्कौ न्य॒ङ्काव॒भितो॒ रथं॒-याँवित्या॑ह । या ए॒व दे॒वता॒ रथे॒ प्रवि॑ष्टाः । ताभ्य॑ ए॒व नम॑स्करोति । आ॒त्मनो-ऽना᳚र्त्यै ॥ अश॑मरथ-म्भावुको-ऽस्य॒ रथो॑ भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 30 ॥
(स्व॒द॒य॒ति॒ - प॒ल्पू॒लय॑ति॒ - व्यावृ॑त्त्या॒ - अना᳚र्त्यै॒ द्वे च॑) (अ. 5)
अनुवाकं 6 - रथधावनम्
दे॒वस्या॒हग्ं स॑वि॒तुः प्र॑स॒वे बृह॒स्पति॑ना वाज॒जिता॒ वाज॑-ञ्जेष॒मित्या॑ह । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒व ब्रह्म॑णा॒ वाज॒मुज्ज॑यति ॥ दे॒वस्या॒हग्ं स॑वि॒तुः प्र॑स॒वे बृह॒स्पति॑ना वाज॒जिता॒ वर्षि॑ष्ठ॒-न्नाकग्ं॑ रुहेय॒मित्या॑ह । स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒व ब्रह्म॑णा॒ वर्षि॑ष्ठ॒-न्नाकग्ं॑ रोहति ॥ चात्वा॑ले रथच॒क्र-न्निमि॑तग्ं रोहति । अतो॒ वा अङ्गि॑रस उत्त॒मा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । सा॒क्षादे॒व यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ आवे᳚ष्टयति । वज्रो॒ वै रथः॑ । वज्रे॑णै॒व दिशो॒-ऽभिज॑यति ॥ 31 ॥
वा॒जिना॒ग्ं॒ साम॑ गायते । अन्नं॒-वैँ वाजः॑ । अन्न॑मे॒-वाव॑रुन्धे ॥ वा॒चो वर्ष्म॑ दे॒वेभ्यो-ऽपा᳚क्रामत् । त-द्वन॒स्पती॒-न्प्रावि॑शत् । सैषा वाग्-वन॒स्पति॑षु वदति । या दु॑न्दु॒भौ । तस्मा᳚-द्दुन्दु॒भि-स्सर्वा॒ वाचोति॑ वदति ॥ दु॒न्दु॒भीन्-थ्स॒माघ्न॑न्ति । प॒र॒मा वा ए॒षा वाक् ॥ 32 ॥
या दु॑न्दु॒भौ । प॒र॒मयै॒व वा॒चा-ऽव॑रां॒-वाँच॒म-व॑रुन्धे । अथो॑ वा॒च ए॒व वर्ष्म॒ यज॑मा॒नो ऽव॑रुन्धे ॥ इन्द्रा॑य॒ वाचं॑-वँद॒तेन्द्रं॒-वाँज॑-ञ्जापय॒तेन्द्रो॒ वाज॑मजयि॒-दित्या॑ह । ए॒ष वा ए॒तर्हीन्द्रः॑ । यो यज॑ते । यज॑मान ए॒व वाज॒मुज्ज॑यति ॥ स॒प्तद॑श प्रव्या॒धाना॒जि-न्धा॑वन्ति । स॒प्त॒द॒शग्ग् स्तो॒त्र-म्भ॑वति । स॒प्तद॑श सप्तदश दीयन्ते ॥ 33 ॥
स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒-राप्त्यै᳚ ॥ अर्वा॑-ऽसि॒ सप्ति॑रसि वा॒ज्य॑सीत्या॑ह । अ॒ग्निर्वा अर्वा᳚ । वा॒यु-स्सप्तिः॑ । आ॒दि॒त्यो वा॒जी । ए॒ताभि॑रे॒वास्मै॑ दे॒वता॑भि-र्देवर॒थं-युँ॑नक्ति ॥ प्र॒ष्टि॒वा॒हिनं॑-युँनक्ति । प्र॒ष्टि॒वा॒ही वै दे॑वर॒थः । दे॒व॒र॒थमे॒वास्मै॑ युनक्ति ॥ 34 ॥
वाजि॑नो॒ वाज॑-न्धावत॒ काष्ठा᳚-ङ्गच्छ॒तेत्या॑ह । सु॒व॒र्गो वै लो॒कः काष्ठा᳚ । सु॒व॒र्गमे॒व लो॒कं-यँ॑न्ति ॥ सु॒व॒र्गं-वाँ ए॒ते लो॒कं-यँ॑न्ति । य आ॒जि-न्धाव॑न्ति ॥ प्राञ्चो॑ धावन्ति । प्रांइ॑व॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः ॥ च॒त॒सृभि॒रनु॑ मन्त्रयते । च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि । छन्दो॑भिरे॒वैना᳚न्-थ्सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ 35 ॥
प्र वा ए॒ते᳚-ऽस्माल्-लो॒काच्च्य॑वन्ते । य आ॒जि-न्धाव॑न्ति । उद॑ञ्च॒ आव॑र्तन्ते । अ॒स्मादे॒व तेन॑ लो॒कान्नय॑न्ति ॥ र॒थ॒वि॒मो॒च॒नीय॑-ञ्जुहोति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ आ मा॒ वाज॑स्य प्रस॒वो ज॑गम्या॒दित्या॑ह । अन्नं॒-वैँ वाजः॑ । अन्न॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥ य॒था॒लो॒कं-वाँ ए॒त उज्ज॑यन्ति । य आ॒जि-न्धाव॑न्ति ॥ 36 ॥
कृ॒ष्णल॑-ङ्कृष्णलं-वाँज॒सृद्भ्यः॒ प्रय॑च्छति । यमे॒व ते वाजं॑-लोँ॒कमु॒ज्जय॑न्ति । त-म्प॑रि॒क्रीया-व॑रुन्धे ॥ ए॒क॒धा ब्र॒ह्मण॒ उप॑हरति । ए॒क॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति ॥ दे॒वा वा ओष॑धीष्वा॒जिम॑युः । ता बृह॒स्पति॒-रुद॑जयत् । स नी॒वारा॒न्निर॑वृणीत । तन्नी॒वारा॑णा-न्नीवार॒त्वम् ॥ नै॒वा॒रश्च॒रु-र्भ॑वति ॥ 37 ॥
ए॒तद्वै दे॒वाना᳚-म्पर॒ममन्न᳚म् । यन्नी॒वाराः᳚ । प॒र॒मेणै॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्ये॒-नाव॑र-म॒न्नाद्य॒मव॑रुन्धे ॥ स॒प्तद॑शशरावो भवति । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒-राप्त्यै᳚ ॥ क्षी॒रे भ॑वति । रुच॑मे॒वास्मि॑न्-दधाति ॥ स॒र्पिष्वा᳚-न्भवति मेद्ध्य॒त्वाय॑ ॥ बा॒र्॒ह॒स्प॒त्यो वा ए॒ष दे॒वत॑या ॥ 38 ॥
यो वा॑ज॒पेये॑न॒ यज॑ते । बा॒र्॒ह॒स्प॒त्य ए॒ष च॒रुः ॥ अश्वा᳚न्-थ्सरिष्य॒त-स्स॒स्रुष॒श्चाव॑-घ्रापयति । यमे॒व ते वाजं॑-लोँ॒कमु॒ज्जय॑न्ति । तमे॒वाव॑रुन्धे ॥ अजी॑जिपत वनस्पतय॒ इन्द्रं॒-वाँजं॒-विँमु॑च्यद्ध्व॒मिति॑ दुन्दु॒भीन्. विमु॑ञ्चति । यमे॒व ते वाजं॑-लोँ॒कमि॑न्द्रि॒य-न्दु॑न्दु॒भय॑ उ॒ज्जय॑न्ति । तमे॒वा-व॑रुन्धे ॥ 39 ॥
(अ॒भिज॑यति॒ - वा ए॒षा वाग् - दी॑यन्ते - ऽस्मै युनक्ति - गमयति॒ - य आ॒जि-न्धाव॑न्ति - भवति - दे॒वत॑या॒ - +-ऽष्टौ च॑) (अ. 6)
अनुवाकं 7 - यूपारोहणम्
ता॒र्प्यं-यँज॑मान॒-म्परि॑धापयति । य॒ज्ञो वै ता॒र्प्यम् । य॒ज्ञेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति । द॒र्भ॒मय॒-म्परि॑धापयति । प॒वित्रं॒-वैँ द॒र्भाः । पु॒नात्ये॒वैन᳚म् । वाजं॒-वाँ ए॒षो-ऽव॑रुरुथ्सते । यो वा॑ज॒पेये॑न॒ यज॑ते । ओष॑धयः॒ खलु॒ वै वाजः॑ । य-द्द॑र्भ॒मय॑-म्परिधा॒पय॑ति ॥ 40 ॥
वाज॒स्याव॑-रुद्ध्यै ॥ जाय॒ एहि॒ सुवो॒ रोहा॒वेत्या॑ह । पत्नि॑या ए॒वैष य॒ज्ञस्या᳚न्-वार॒म्भो-ऽन॑वच्छित्यै ॥ स॒प्तद॑शा-रत्नि॒र्यूपो॑ भवति । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ तू॒प॒र-श्चतु॑रश्रि-र्भवति ॥ गौ॒धू॒म-ञ्च॒षाल᳚म् । न वा ए॒ते व्री॒हयो॒ न यवाः᳚ । य-द्गो॒धूमाः᳚ ॥ 41 ॥
ए॒वमि॑व॒ हि प्र॒जाप॑ति॒-स्समृ॑द्ध्यै । अथो॑ अ॒मुमे॒वास्मै॑ लो॒कमन्न॑वन्त-ङ्करोति ॥ वासो॑भि-र्वेष्टयति । ए॒ष वै यज॑मानः । यद्यूपः॑ । स॒र्व॒दे॒व॒त्यं॑-वाँसः॑ । सर्वा॑भिरे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्सम॑र्धयति । अथो॑ आ॒क्रम॑णमे॒व तथ्सेतुं॒-यँज॑मानः कुरुते । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ द्वाद॑श वाजप्रस॒वीया॑नि जुहोति ॥ 42 ॥
द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व प्री॑णाति । अथो॑ संवँथ्स॒रमे॒वास्मा॒ उप॑ दधाति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ द॒शभिः॒ कल्पै॑ रोहति । नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः । नाभि॑र्दश॒मी । प्रा॒णाने॒व य॑थास्था॒न-ङ्क॑ल्पयि॒त्वा । सु॒व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति । ए॒ताव॒द्वै पुरु॑षस्य॒ स्वम् ॥ 43 ॥
याव॑त्-प्रा॒णाः । याव॑दे॒वास्यास्ति॑ । तेन॑ स॒ह सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ सुव॑र्दे॒वाग्ं अ॑ग॒न्मेत्या॑ह । सु॒व॒र्गमे॒व लो॒कमे॑ति । अ॒मृता॑ अभू॒मेत्या॑ह । अ॒मृत॑मिव॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः । प्र॒जाप॑तेः प्र॒जा अ॑भू॒मेत्या॑ह । प्रा॒जा॒प॒त्यो वा अ॒यं-लोँ॒कः । अ॒स्मादे॒व तेन॑ लो॒कान्नैति॑ ॥ 44 ॥
सम॒ह-म्प्र॒जया॒ स-म्मया᳚ प्र॒जेत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैता-माशा᳚स्ते ॥ आ॒स॒पु॒टै-र्घ्न॑न्ति । अन्नं॒-वाँ इ॒यम् । अ॒न्नाद्ये॑नै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयन्ति । ऊषै᳚-र्घ्नन्ति । ए॒ते हि सा॒क्षादन्न᳚म् । यदूषाः᳚ । सा॒क्षादे॒वैन॑-म॒न्नाद्ये॑न॒ सम॑र्धयन्ति ॥ पु॒रस्ता᳚त्-प्र॒त्यञ्च᳚-ङ्घ्नन्ति ॥ 45 ॥
पु॒रस्ता॒द्धि प्र॑ती॒चीन॒-मन्न॑म॒द्यते᳚ ॥ शी॒र्॒ष॒तो घ्न॑न्ति । शी॒र्॒ष॒तो ह्यन्न॑म॒द्यते᳚ ॥ दि॒ग्भ्यो घ्न॑न्ति । दि॒ग्भ्य ए॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्य॒-मव॑रुन्धते ॥ ई॒श्व॒रो वा ए॒ष परां᳚-प्र॒दघः॑ । यो यूप॒ग्ं॒ रोह॑ति ॥ हिर॑ण्यम॒द्ध्य-व॑रोहति । अ॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्यम् । अ॒मृतग्ं॑ सुव॒र्गो लो॒कः ॥ 46 ॥
अ॒मृत॑ ए॒व सु॑व॒र्गे लो॒के प्रति॑ तिष्ठति ॥ श॒तमा॑न-म्भवति । श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑यः । आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठति ॥ पुष्ट्यै॒ वा ए॒त-द्रू॒पम् । यद॒जा । त्रि-स्सं॑वँथ्स॒रस्या॒न्यान्-प॒शू-न्परि॒ प्रजा॑यते ॥ ब॒स्ता॒जि॒न-म॒द्ध्यव॑ रोहति । पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒ प्रति॑तिष्ठति ॥ 47 ॥
(प॒रि॒धा॒पय॑ति - गो॒धूमा॑ - जुहोति॒ - स्वं - नैति॑ - प्र॒त्यञ्ज॑-ङ्घ्नन्ति - लो॒को - +नव॑ च (अ. 7)
अनुवाकं 8 - अन्नहोमाः, अभिषेकश्च
स॒प्तान्न॑-हो॒माञ्जु॑होति । स॒प्त वा अन्ना॑नि । याव॑न्त्ये॒वान्ना॑नि । तान्ये॒वाव॑रुन्धे । स॒प्त ग्रा॒म्या ओष॑धयः । स॒प्तार॒ण्याः । उ॒भयी॑षा॒-मव॑रुद्ध्यै ॥ अन्न॑स्या-न्नस्य जुहोति । अन्न॑स्यान्न॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ य-द्वा॑जपेयया॒ज्य-न॑वरुद्धस्याश्ञी॒यात् ॥ 48 ॥
अव॑रुद्धेन॒ व्यृ॑द्ध्येत । सर्व॑स्य समव॒दाय॑ जुहोति । अन॑वरुद्ध॒-स्याव॑रुद्ध्यै ॥ औदु॑म्बरेण स्रु॒वेण॑ जुहोति । ऊर्ग्वा अन्न॑-मुदु॒म्बरः॑ । ऊ॒र्ज ए॒वान्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्यै ॥ दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्या॑ह । स॒वि॒तृ प्र॑सूत ए॒वैन॒-म्ब्रह्म॑णा दे॒वता॑भि-र॒भिषि॑ञ्चति ॥ अन्न॑स्यान्नस्या॒भिषि॑ञ्चति । अन्न॑स्यान्न॒स्याव॑रुद्ध्यै ॥ 49 ॥
पु॒रस्ता᳚त्-प्र॒त्यञ्च॑-म॒भिषि॑ञ्चति । पु॒रस्ता॒द्धि-प्र॑ती॒चीन॒-मन्न॑म॒द्यते᳚ । शी॒र्॒ष॒तो॑-ऽभिषि॑ञ्चति । शी॒र्॒ष॒तो ह्यन्न॑म॒द्यते᳚ ॥ आमुखा॑द॒न्वव॑ स्रावयति । मु॒ख॒त ए॒वास्मा॑ अ॒न्नाद्य॑-न्दधाति ॥ अ॒ग्नेस्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒मीत्या॑ह । ए॒ष वा अ॒ग्ने-स्स॒वः । तेनै॒वैन॑-म॒भिषि॑ञ्चति । इन्द्र॑स्य त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒मीत्या॑ह ॥ 50 ॥
इ॒न्द्रि॒य-मे॒वास्मि॑-न्ने॒तेन॑ दधाति । बृह॒स्पते᳚स्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒-मीत्या॑ह । ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पतिः॑ । ब्रह्म॑णै॒वैन॑-म॒भिषि॑ञ्चति ॥ सो॒म॒ग्र॒हाग्श्चा॑-वदानी॒यानि॑ च॒र्त्विग्भ्य॒ उप॑ हरन्ति । अ॒मुमे॒व तै-र्लो॒क-मन्न॑वन्त-ङ्करोति । सु॒रा॒ग्र॒हाग्श्चा॑-नवदानी॒यानि॑ च वाज॒सृद्भ्यः॑ । इ॒ममे॒व तै-र्लो॒क-मन्न॑वन्त-ङ्करोति । अथो॑ उ॒भयी᳚ष्वे॒वाभिषि॑च्यते ॥ वि॒मा॒थ-ङ्कु॑र्वते वाज॒सृतः॑ ॥ 51 ॥
इ॒न्द्रि॒यस्याव॑रुद्ध्यै ॥ अनि॑रुक्ताभिः प्रातस्सव॒ने स्तु॑वते । अनि॑रुक्तः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ । वाज॑वतीभि॒-र्माद्ध्य॑न्दिने । अन्नं॒-वैँ वाजः॑ । अन्न॑मे॒वा-व॑रुन्धे । शि॒पि॒वि॒ष्टव॑तीभि-स्तृतीयसव॒ने । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । प॒शव॒-श्शिपिः॑ । य॒ज्ञ ए॒व प॒शुषु॒ प्रति॑ तिष्ठति ॥ बृ॒हदन्त्य॑-म्भवति । अन्त॑मे॒वैनग्ग्॑ श्रि॒यै ग॑मयति ॥ 52 ॥
(अ॒श्ञी॒या - दन्न॑स्यान्न॒स्या व॑रुद्ध्या॒ - इन्द्र॑स्य त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒ मीत्या॑ह-वाज॒सृतः॒ - शिपि॒ स्त्रीणि॑ च) (अ. 8)
अनुवाकं 9 - अतिग्राह्याः, पञ्चैन्द्राः
नृ॒षद॒-न्त्वेत्या॑ह । प्र॒जा वै नॄन् । प्र॒जाना॑मे॒वैतेन॑ सूयते । द्रु॒षद॒मित्या॑ह । वन॒स्पत॑यो॒ वै द्रु । वन॒स्पती॑नामे॒वै तेन॑ सूयते । भु॒व॒न॒सद॒-मित्या॑ह । य॒दा वै वसी॑या॒-न्भव॑ति । भुव॑नमग॒न्निति॒ वै तमा॑हुः । भुव॑नमे॒वैतेन॑ गच्छति ॥ 53 ॥
अ॒फ्सु॒षद॑-न्त्वा घृत॒सद॒-मित्या॑ह । अ॒पामे॒वैतेन॑ घृ॒तस्य॑ सूयते । व्यो॒म॒सद॒-मित्या॑ह । य॒दा वै वसी॑या॒-न्भव॑ति । व्यो॑माग॒न्निति॒ वै तमा॑हुः । व्यो॑मै॒वैतेन॑ गच्छति ॥ पृ॒थि॒वि॒षद॑-न्त्वा-ऽन्तरिक्ष॒सद॒-मित्या॑ह । ए॒षामे॒वैतेन॑ लो॒कानाग्ं॑ सूयते । तस्मा᳚-द्वाजपे-यया॒जी न क-ञ्च॒न प्र॒त्यव॑रोहति । अपी॑व॒ हि दे॒वता॑नाग्ं सू॒यते᳚ ॥ 54 ॥
ना॒क॒सद॒-मित्या॑ह । य॒दावै वसी॑या॒-न्भव॑ति । नाक॑मग॒न्निति॒ वै तमा॑हुः । नाक॑मे॒वैतेन॑ गच्छति ॥ ये ग्रहाः᳚ पञ्चज॒नीना॒ इत्या॑ह । प॒ञ्च॒ज॒नाना॑-मे॒वैतेन॑ सूयते ॥ अ॒पाग्ं रस॒मुद्व॑यस॒-मित्या॑ह । अ॒पामे॒वैतेन॒ रस॑स्य सूयते । सूर्य॑रश्मिग्ं स॒माभृ॑त॒-मित्या॑ह सशुक्र॒त्वाय॑ ॥ 55 ॥
(ग॒च्छ॒ति॒ - सू॒यते॒ - +नव॑ च) (अ. 9)
अनुवाकं 10 - पिण्डपितृयज्ञः दर्शपूर्णमासब्राह्मणशेषः
इन्द्रो वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । असु॑रा-न्परा॒भाव्य॑ । सो॑-ऽमावा॒स्या᳚-म्प्रत्याग॑च्छत् । ते पि॒तरः॑ पूर्वे॒द्यु-राग॑च्छन्न् । पि॒तॄन्. य॒ज्ञो॑-ऽगच्छत् । त-न्दे॒वाः पुन॑रयाचन्त । तमे᳚भ्यो॒ न पुन॑रददुः । ते᳚-ऽब्रुव॒न् वरं॑-वृँणामहै । अथ॑ वः॒ पुन॑र्दास्यामः । अ॒स्मभ्य॑मे॒व पू᳚र्वे॒द्युः क्रि॑याता॒ इति॑ ॥ 56 ॥
तमे᳚भ्यः॒ पुन॑रददुः । तस्मा᳚त्-पि॒तृभ्यः॑ पूर्वे॒द्युः क्रि॑यते । य-त्पि॒तृभ्यः॑ पूर्वे॒द्युः क॒रोति॑ । पि॒तृभ्य॑ ए॒व त-द्य॒ज्ञ-न्नि॒ष्क्रीय॒ यज॑मानः॒ प्रत॑नुते ॥ सोमा॑य पि॒तृपी॑ताय स्व॒धा नम॒ इत्या॑ह । पि॒तुरे॒वाधि॑ सोमपी॒थमव॑ रुन्धे । न हि पि॒ता प्र॒मीय॑माण॒ आहै॒ष सो॑मपी॒थ इति॑ । इ॒न्द्रि॒यं-वैँ सो॑मपी॒थः । इ॒न्द्रि॒यमे॒व सो॑मपी॒थमव॑-रुन्धे । तेन᳚न्द्रि॒येण॑ द्वि॒तीया᳚-ञ्जा॒याम॒भ्य॑श्ञुते ॥ 57 ॥
ए॒त-द्वै ब्राह्म॑ण-म्पु॒रा वा॑जश्रव॒सा वि॒दाम॑क्रन्न् । तस्मा॒-त्ते द्वेद्वे॑ जा॒ये अ॒भ्या᳚क्षत । य ए॒वं-वेँद॑ । अ॒भि द्वि॒तीया᳚-ञ्जा॒याम॑श्ञुते ॥ अ॒ग्नये॑ कव्य॒वाह॑नाय स्व॒धा नम॒ इत्या॑ह । य ए॒व पि॑तृ॒णाम॒ग्निः । त-म्प्री॑णाति ॥ ति॒स्र आहु॑ती-र्जुहोति ॥ त्रिर्निद॑धाति ॥ षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते ॥ 58 ॥
षड्वा ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति ॥ तू॒ष्णी-म्मेक्ष॑ण॒-माद॑धाति । अस्ति॑ वा॒ हि ष॒ष्ठ ऋ॒तुर्न वा᳚ ॥ दे॒वान्. वै पि॒तॄ-न्प्री॒तान् । म॒नु॒ष्याः᳚ पि॒तरो-ऽनु॒ प्रपि॑पते । ति॒स्र आहु॑ती-र्जुहोति । त्रिर्निद॑धाति । षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ ॥ 59 ॥
ऋ॒तवः॒ खलु॒ वै दे॒वाः पि॒तरः॑ । ऋ॒तूने॒व दे॒वा-न्पि॒तॄ-न्प्री॑णाति । तान्प्री॒तान् । म॒नु॒ष्याः᳚ पि॒तरो-ऽनु॒ प्रपि॑पते ॥ स॒कृ॒दा॒च्छि॒न्न-म्ब॒र्॒हि-र्भ॑वति । स॒कृदि॑व॒ हि पि॒तरः॑ ॥ त्रिर्निद॑धाति । तृ॒तीये॒ वा इ॒तो लो॒के पि॒तरः॑ । ताने॒व प्री॑णाति ॥ परां॒आव॑र्तते ॥ 60 ॥
ह्लीका॒ हि पि॒तरः॑ ॥ ऒष्मणो᳚ व्या॒वृत॒ उपा᳚स्ते । ऊ॒ष्मभा॑गा॒ हि पि॒तरः॑ ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । प्राश्यां(3)न प्राश्या(3)मिति॑ । य-त्प्रा᳚श्ञी॒यात् । जन्य॒मन्न॑मद्यात् । प्र॒मायु॑क-स्स्यात् । यन्न प्रा᳚श्ञी॒यात् । अह॑वि-स्स्यात् ॥ 61 ॥
पि॒तृभ्य॒ आवृ॑श्च्येत । अ॒व॒घ्रेय॑मे॒व । तन्नेव॒ प्राशि॑त॒-न्नेवाप्रा॑शितम् ॥ वी॒रं-वाँ॒ वै पि॒तरः॑ प्र॒यन्तो॒ हर॑न्ति । वी॒रं-वाँ॑ ददति । द॒शा-ञ्छि॑नत्ति । हर॑णभागा॒ हि पि॒तरः॑ । पि॒तॄने॒व नि॒रव॑दयते ॥ उत्त॑र॒ आयु॑षि॒ लोम॑ छिन्दीत । पि॒तृ॒णाग् ह्ये॑तर्हि॒ नेदी॑यः ॥ 62 ॥
नम॑स्करोति । न॒म॒स्का॒रो हि पि॑तृ॒णाम् ॥ नमो॑ वः पितरो॒ रसा॑य । नमो॑ वः पितर॒-श्शुष्मा॑य । नमो॑ वः पितरो जी॒वाय॑ । नमो॑ वः पितर-स्स्व॒धायै᳚ । नमो॑ वः पितरो म॒न्यवे᳚ । नमो॑ वः पितरो घो॒राय॑ । पित॑रो॒ नमो॑ वः । य ए॒तस्मि॑न् ँलो॒के स्थ ॥ 63 ॥
यु॒ष्माग्स्ते-ऽनु॑ । ये᳚-ऽस्मिँल्लो॒के । मा-न्ते नु॑ । य ए॒तस्मि॑ँल्लो॒के स्थ । यू॒य-न्तेषां॒-वँसि॑ष्ठा भूयास्त । ये᳚-ऽस्मिँल्लो॒के । अ॒ह-न्तेषां॒-वँसि॑ष्ठो भूयास॒मित्या॑ह । वसि॑ष्ठ-स्समा॒नाना᳚-म्भवति । य ए॒वं-विँ॒द्वान्-पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॑ ॥ ए॒ष वै म॑नु॒ष्या॑णां-यँ॒ज्ञः ॥ 64 ॥
दे॒वानां॒-वाँ इत॑रे य॒ज्ञाः । तेन॒ वा ए॒त-त्पि॑तृलो॒के च॑रति ॥ य-त्पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॑ । स ई᳚श्व॒रः प्रमे॑तोः । प्रा॒जा॒प॒त्यय॒र्चा पुन॒रैति॑ । य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिः । य॒ज्ञेनै॒व स॒ह पुन॒रैति॑ । न प्र॒मायु॑को भवति ॥ पि॒तृ॒लो॒के वा ए॒त-द्यज॑मानश्चरति । य-त्पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॑ । स ई᳚श्व॒र आर्ति॒मार्तोः᳚ । प्र॒जाप॑ति॒-स्त्वावैन॒-न्तत॒ उन्ने॑तुमर्ह॒तीत्या॑हुः । य-त्प्रा॑जाप॒त्यय॒र्चा पुन॒रैति॑ । प्र॒जाप॑तिरे॒वैन॒-न्तत॒ उन्न॑यति । नार्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानः ॥ 65 ॥
(इत्य॑ - श्ञुते - पद्यन्ते - पद्यन्ते॒ षड्वा ऋ॒तवो॑ - वर्त॒ते-ऽ - ह॑वि-स्स्या॒न् - नेदी॑यः॒ - स्थ - य॒ज्ञो - यज॑मानश्चरति॒ य-त्पि॒तृभ्यः॑ क॒रोति॒ पञ्च॑ च) (अ. 10)
(दे॒वा॒सु॒रा अ॒ग्नीषोम॑यो--र् दे॒वा वै यथा॒ दर्शं॑ - दे॒वा वै यद॒न्यै-र्ग्रहै᳚--र् ब्रह्मवा॒दिनो॒ नाग्नि॑ष्टो॒मो न - सा॑वि॒त्रं - दे॒वस्या॒हं - ता॒र्प्यग्ं - स॒प्तान्न॑हो॒मान् - नृ॒षदं॒ - त्वेन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा दश॑)
(दे॒वा॒सु॒रा - वा॒ज्ये॑वैनं॒ - तस्मा᳚-द्वाजपेयया॒जी - दे॒वस्या॒हं - ँवाज॒स्याव॑रुद्ध्या- इन्द्रि॒यमे॒वास्मि॒न्॒. - ह्लीका॒ हि पि॒तरः॒ पञ्च॑षष्टिः)
(दे॒वा॒सु॒रा - यज॑मानः)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके तृतीयः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - vājapeyabrāhmaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - punarādheyaśeṣaḥ ājyabhāgayorviśeṣaḥ
de॒vā॒su॒rā-ssaṃ-ya~̭ttā āsann | te de॒vā vi̭ja॒ya-mṷpa॒yantaḥ̭ | a॒gnīṣoma̭yo-steja॒svinī᳚sta॒nū-ssa-nnya̭dadhata | i॒damṷ no bhaviṣyati | yadi̭ no je॒ṣyantīti̭ | tenā॒gnīṣomā॒-vapā᳚krāmatām | te de॒vā vi॒jitya̭ | a॒gnīṣomā॒-vanvai᳚cchann | te᳚-'gni-manva̭vinda-nnṛ॒tuṣū-thsa̭nnam | tasya॒ vibha̭ktībhi-steja॒svinī᳚sta॒nū-ravā̭rundhata || 1 ||
te soma॒-manva̭vindann | tama̭ghnann | tasya̭ yathā-'bhi॒jñāya̭-nta॒nū-rvya̭gṛhṇata | te grahā̭ abhavann | ta-dgrahā̭ṇā-ṅgraha॒tvam | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo॒ grahā̭ gṛ॒hyante᳚ | tasya॒ tvḙva gṛ̭hī॒tāḥ || nānā᳚gneya-mpunarā॒dheyḙ kuryāt | yadanā᳚gneya-mpunarā॒dheyḙ ku॒ryāt | vyṛ̭ddhame॒va tat || 2 ||
anā᳚gneyaṃ॒-vā~ e॒ta-tkri̭yate | ya-thsa॒midha॒-stanū॒napā̭tami॒ḍo ba॒r॒hi-rya̭jati || u॒bhāvā᳚gne॒yā-vājya̭bhāgau syātām || anā᳚jyabhāgau-bhavata॒ ityā̭huḥ | yadu॒bhāvā᳚gne॒yāva॒nvañcā॒viti̭ | a॒gnaye॒ pava̭mānā॒yotta̭ra-ssyāt | ya-tpava̭mānāya | tenājya̭ bhāgaḥ | tena̭ sau॒myaḥ || budha̭nvatyāgne॒ya-syājya̭-bhāgasya puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati || 3 ||
yathā̭ su॒pta-mbo॒dhaya̭ti | tā॒dṛge॒va tat || a॒gninya̭ktāḥ patnī saṃyā~॒jānā॒mṛcaḥ̭ syuḥ | tenā᳚gne॒yagṃ sarva̭-mbhavati || e॒ka॒dhā tḙja॒svinī᳚-nde॒vatā॒-mupai॒tītyā̭huḥ | saina̭mīśva॒rā pra॒daha॒ iti̭ || neti̭ brūyāt | pra॒jana̭naṃ॒-vā~ a॒gniḥ | pra॒jana̭na-me॒vopai॒tīti̭ || kṛ॒taya̭ju॒-ssambhṛ̭ta sambhāra॒ ityā̭huḥ || 4 ||
na sa॒bhṛntyā᳚-ssambhā॒rāḥ | na yajuḥ̭ kā॒rya̭miti̭ || atho॒ khalṷ | sa॒bhṛntyā̭ e॒va sa̭bhāṃ॒rāḥ | kā॒ryaṃ̭-ya~juḥ̭ | pu॒na॒rā॒dheya̭sya॒ samṛ̭ddhyai || teno̭pā॒gṃ॒śu praca̭rati | eṣya̭ iva॒ vā e॒ṣaḥ | ya-tpṷna-rā॒dheyaḥ̭ | yatho̭pā॒gṃ॒śu na॒ṣṭami॒cchati̭ || 5 ||
tā॒dṛge॒va tat || u॒ccai-ssvi̭ṣṭa॒kṛta॒mu-thsṛ̭jati | yathā̭ na॒ṣṭaṃ-vi~॒tvā prāhā॒yamiti̭ | tā॒dṛge॒va tat || e॒ka॒dhā tḙja॒svinī᳚-nde॒vatā॒mupai॒tītyā̭huḥ | saina̭mīśva॒rā pra॒daha॒ iti̭ | tattathā॒ nopai̭ti | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jeṣve॒va vibha̭ktīḥ kuryāt | ya॒thā॒pū॒rva-mājya̭bhāgau॒ syātā᳚m | e॒va-mpa̭tnī saṃyā~॒jāḥ || 6 ||
ta-dvai᳚śvāna॒rava̭t-pra॒jana̭navattara॒-mupai॒tīti̭ || tadā̭huḥ | vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒tat | anā᳚gneyaṃ॒-vā~ e॒ta-tkri̭yata॒ iti̭ || neti̭ brūyāt | a॒gni-mpra̭tha॒maṃ-vi~bha̭ktīnāṃ-ya~jati | a॒gnimṷtta॒ma-mpa̭tnī saṃyā~॒jānā᳚m | tenā᳚gne॒yam | tena॒ samṛ̭ddha-ṅkriyata॒ iti̭ || 7 ||
(a॒ru॒ndha॒ - tai॒va ta-d- bha̭vati॒ - sambhṛ̭tasambhāra॒ ityā̭hu - ri॒cchati̭ - patnīsaṃyā~॒jā - +nava̭ ca) ( ā1)
anuvākaṃ 2 - vājapeyasya vidhiḥ
de॒vā vai yathā॒darśaṃ̭-ya~॒jñānāha̭ranta | yo᳚-'gniṣṭo॒mam | ya u॒kthya᳚m | yo̭-'tirā॒tram | te sa॒haiva sarvḙ vāja॒peya̭-mapaśyann | te | a॒nyo᳚nyasmai॒ nāti̭ṣṭhanta | a॒hama॒nena̭ yajā॒ iti̭ | te᳚-'bruvann | ā॒jima॒sya dhā̭vā॒meti̭ || 8 ||
tasmi̭-nnā॒jima̭dhāvann | ta-mbṛha॒spati॒-ruda̭jayat | tenā̭yajata | sa svārā᳚jya-magacchat | tamindro᳚-'bravīt | māma॒nena̭ yāja॒yeti̭ | tenendra̭-mayājayat | so-'gra̭-nde॒vatā̭nā॒-mparyai᳚t | aga̭ccha॒-thsvārā᳚jyam | ati̭ṣṭhantāsmai॒ jyaiṣṭhyā̭ya || 9 ||
ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | gaccha̭ti॒ svārā᳚jyam | agragṃ̭ samā॒nānā॒-mparyḙti | tiṣṭha̭nte-'smai॒ jyaiṣṭhyā̭ya || sa vā e॒ṣa brā᳚hma॒ṇasya̭ cai॒va rā̭ja॒nya̭sya ca ya॒jñaḥ || taṃ-vā~ e॒taṃ-vā~̭ja॒peya॒ ityā̭huḥ | vā॒jāpyo॒ vā e॒ṣaḥ | vāja॒gg॒ hyḙtena̭ de॒vā aiphsanṋ || somo॒ vai vā̭ja॒peyaḥ̭ | yo vai somaṃ̭-vā~ja॒peyaṃ॒-ve~da̭ || 10 ||
vā॒jyḙvaina̭-mpī॒tvā bha̭vati | ā-'sya̭ vā॒jī jā̭yate || annaṃ॒-vai~ vā̭ja॒peyaḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | attyanna᳚m | ā-'syā᳚nnā॒do jā̭yate || brahma॒ vai vā̭ja॒peyaḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | atti॒ brahma॒ṇā-'nna᳚m | ā-'sya̭ bra॒hmā jā̭yate || 11 ||
vāgvai vāja̭sya prasa॒vaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ka॒roti̭ vā॒cā vī॒rya᳚m | ainaṃ̭-vā~॒cā ga̭cchati | api̭vatīṃ॒-vā~caṃ̭-va~dati || pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śat | sa ā॒tman vā̭ja॒peya̭-madhatta | ta-nde॒vā a̭bruvann | e॒ṣa vāva ya॒jñaḥ | ya-dvā̭ja॒peyaḥ̭ || 12 ||
apye॒va no-'trā॒stviti̭ | tebhya̭ e॒tā ujji̭tīḥ॒ prāya̭cchat || tā vā e॒tā ujji̭tayo॒ vyākhyā̭yante | ya॒jñasya̭ sarva॒tvāya̭ | de॒vatā̭nā॒-mani̭rbhāgāya || de॒vā vai brahma̭ṇa॒ścānna̭sya ca॒ śama̭la॒mapā᳚ghnann | ya-dbrahma̭ṇa॒-śśama̭la॒māsī᳚t | sā gāthā̭ nārāśa॒gg॒sya̭ bhavat | yadanna̭sya | sā surā᳚ || 13 ||
tasmā॒-dgāya̭taśca ma॒ttasya̭ ca॒ na pra̭ti॒gṛhya᳚m | ya-tpra̭tigṛhṇī॒yāt | śama̭la॒-mprati̭gṛhṇīyāt || sarvā॒ vā e॒tasya॒ vāco 'va̭ruddhāḥ | yo vā̭japeyayā॒jī | yā pṛ̭thi॒vyāṃ-yā~-'gnau yā ra̭thanta॒re | yā-'ntari̭kṣe॒ yā vā॒yau yā vā̭made॒vye | yā di॒vi yā-''di॒tye yā bṛ̭ha॒ti | yā-'phsu yauṣa̭dhīṣu॒ yā vana॒spati̭ṣu || tasmā᳚-dvājapeyayā॒jyārtvi̭jīnaḥ | sarvā॒ hya̭sya॒ vāco 'va̭ruddhāḥ || 14 ||
(dhā॒vā॒meti॒ - jyaiṣṭhyā̭ya॒ - veda̭ - bra॒hmā jā̭yate-vāja॒peyaḥ॒-surā-''rtvi̭jīna॒ ekaṃ̭ ca ) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - tasyagrahaviśeṣāḥ
de॒vā vai yada॒nyai-rgrahai᳚-rya॒jñasya॒ nāvārṷndhata | tada̭tigrā॒hyai̭-rati॒gṛhyā-vā̭rundhata | tada̭tigrā॒hyā̭ṇā-matigrāhya॒tvam || yada̭tigrā॒hyā̭ gṛ॒hyante᳚ | yade॒vānyai-rgrahai᳚-rya॒jñasya॒ nāva̭ru॒ndhe | tade॒va taira̭ti॒gṛhyā-va̭rundhe || pañca̭ gṛhyante | pāṅkto̭ ya॒jñaḥ | yāvā̭ne॒va ya॒jñaḥ | tamā॒ptvā 'va̭rundhe || 15 ||
sarva̭ ai॒ndrā bha̭vanti | e॒ka॒dhaiva yaja̭māna indri॒ya-nda̭dhati || sa॒ptada̭śa prājāpa॒tyā grahā̭ gṛhyante | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || eka̭ya॒rcā gṛ̭hṇāti | e॒ka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ gṛhṇāti | e॒ta-dvai de॒vānā᳚-mpara॒mamanna᳚m | ya-thsomaḥ̭ || 16 ||
e॒ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām | ya-thsurā᳚ | pa॒ra॒meṇai॒vāsmā̭ a॒nnādye॒nāva̭ra-ma॒nnādya॒-mava̭rundhe || so॒ma॒gra॒hā-ngṛ̭hṇāti | brahma̭ṇo॒ vā e॒ta-ttejaḥ̭ | ya-thsomaḥ̭ | brahma̭ṇa e॒va teja̭sā॒ tejo॒ yaja̭māne dadhāti | su॒rā॒gra॒hā-ngṛ̭hṇāti | anna̭sya॒ vā e॒tacchama̭lam | ya-thsurā᳚ || 17 ||
anna̭syai॒va śama̭lena॒ śama̭laṃ॒-ya~ja̭mānā॒-dapa̭hanti || so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ gṛhṇāti | pumā॒n॒. vai somaḥ̭ | strī surā᳚ | ta-nmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | ā॒tmāna̭me॒va so̭magra॒hai-sspṛ̭ṇoti | jā॒yāgṃ sṷrā gra॒haiḥ | tasmā᳚-dvājapeyayā॒jya̭muṣmi̭~llo॒ke striya॒gṃ॒ sambha̭vati | vā॒ja॒peyā̭-bhijita॒gg॒ hya̭sya || 18 ||
pūrvḙ somagra॒hā gṛ̭hyante | apa̭re surāgra॒hāḥ | pu॒ro॒kṣagṃ so̭magra॒hānth- sā̭dayati | pa॒ścā॒da॒kṣagṃ sṷrāgra॒hān | pā॒pa॒va॒sya॒sasya॒ vidhṛ̭tyai || e॒ṣa vai yaja̭mānaḥ | ya-thsomaḥ̭ | anna॒gṃ॒ surā᳚ | so॒ma॒gra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca॒ vyati̭ṣajati | a॒nnādyḙnai॒vainaṃ॒-vya~ti̭ṣajati || 19 ||
sa॒pṛñcaḥ̭ stha॒ sa-mmā̭ bha॒dreṇa̭ pṛ॒ṅktetyā̭ha | annaṃ॒-vai~ bha॒dram | a॒nnādyḙnai॒vaina॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati || anna̭sya॒ vā e॒tacchama̭lam | ya-thsurā᳚ | pā॒pmèva॒ khalu॒ vai śama̭lam | pā॒pmanā॒ vā ḙname॒tacchama̭lena॒ vyati̭ṣajati | ya-thso̭magra॒hāgśca̭ surāgra॒hāgśca̭ vyati॒ṣaja̭ti || vi॒pṛcaḥ̭ stha॒ vi mā̭ pā॒pmanā̭ pṛ॒ṅktetyā̭ha | pā॒pmanai॒vaina॒gṃ॒ śama̭lena॒ vyāva̭rtayati || 20 ||
tasmā᳚-dvājapeyayā॒jī pū॒to meddhyo̭ dakṣi॒ṇyaḥ̭ || prāṃu-ddra̭vati somagra॒haiḥ | a॒mume॒va tai-rlo॒ka-ma॒bhija̭yati | pra॒tyaṅkhsṷrā gra॒haiḥ | i॒mame॒va tai-rlo॒ka-ma॒bhija̭yati || prati̭ṣṭhanti somagra॒haiḥ | yāva̭de॒va sa॒tyam | tena̭ sūyate || vā॒ja॒sṛdbhyaḥ̭ surāgra॒hān. ha̭ranti | anṛ̭tenai॒va viśa॒gṃ॒ sagṃsṛ̭jati || hi॒ra॒ṇya॒pā॒tra-mmadhoḥ᳚ pū॒rṇa-nda̭dāti | ma॒dha॒vyo̭-'sā॒nīti̭ || e॒ka॒dhā bra॒hmaṇa॒ upa̭ harati | e॒ka॒dhaiva yaja̭māna॒ āyu॒stejo̭ dadhāti || 21 ||
(ā॒ptvā-'va̭rundhe॒ - somaḥ॒ - śama̭laṃ॒-ya~-thsurā॒ - hya̭-syainaṃ॒-vya~ti̭ṣajati॒ - vyāva̭rtayati - sṛjati ca॒tvāri̭ ca ) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - paśava-ssaptadaśa
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | nāgni̭ṣṭo॒mo nokthyaḥ̭ | na ṣo̭ḍa॒śī nāti̭rā॒traḥ | atha॒ kasmā᳚-dvāja॒peye॒ sarvḙ yajñakra॒tavo-'va̭ruddhyanta॒ iti̭ | pa॒śubhi॒riti̭ brūyāt || ā॒gne॒ya-mpa॒śumāla̭bhate | a॒gni॒ṣṭo॒mame॒va tenāva̭rundhe | ai॒ndrā॒gneno॒kthya᳚m | ai॒ndreṇa̭ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒tram | sā॒ra॒sva॒tyā-'ti̭rā॒tram || 22 ||
mā॒ru॒tyā bṛ̭ha॒ta-ssto॒tram | e॒tāva̭nto॒ vai ya̭jñakra॒tavaḥ̭ | tā-npa॒śubhi̭re॒vā-va̭rundhe || ā॒tmāna̭me॒va spṛ̭ṇo-tyagniṣṭo॒mena̭ | prā॒ṇā॒pā॒nā-vu॒kthyḙna | vī॒ryagṃ̭ ṣoḍa॒śinaḥ̭ sto॒treṇa̭ | vāca̭-matirā॒treṇa̭ | pra॒jā-mbṛ̭ha॒ta-ssto॒treṇa̭ | i॒mame॒va lo॒kama॒bhi ja̭yatyagniṣṭo॒mena̭ | a॒ntari̭kṣa-mu॒kthyḙna || 23 ||
su॒va॒rgaṃ-lo~॒kagṃ ṣo̭ḍa॒śinaḥ̭ sto॒treṇa̭ | de॒va॒yānā̭ne॒va pa॒tha āro̭ha-tyatirā॒treṇa̭ | nākagṃ̭ rohati bṛha॒ta-ssto॒treṇa̭ | teja̭ e॒vātma-ndha̭tta āgne॒yena̭ pa॒śunā᳚ | ojo॒ bala̭maindrā॒gnena̭ | i॒ndri॒ya-mai॒ndreṇa̭ | vācagṃ̭ sārasva॒tyā | u॒bhāve॒va dḙvalo॒ka-ñca̭ manuṣyalo॒ka-ñcā॒bhija̭yati māru॒tyā va॒śayā᳚ || sa॒ptada̭śa prājāpa॒tyā-npa॒śūnāla̭bhate | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ || 24 ||
pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || śyā॒mā eka̭rūpā bhavanti | e॒vami̭va॒ hi pra॒jāpa̭ti॒-ssamṛ̭ddhyai || tā-nparya̭gnikṛtā॒-nuthsṛ̭jati || ma॒ruto̭ ya॒jñama̭jighāgṃsa-npra॒jāpa̭teḥ | tebhya̭ e॒tā-mmā̭ru॒tīṃ-va~॒śāmāla̭bhata | tayai॒vainā̭-naśamayat || mā॒ru॒tyā pra॒carya̭ | e॒tān-thsañjña̭payet | ma॒ruta̭ e॒va śa̭mayi॒tvā || 25 ||
e॒taiḥ praca̭rati | ya॒jñasyāghā̭tāya || e॒ka॒dhā va॒pā jṷhoti | e॒ka॒de॒va॒tyā̭ hi | e॒te | atho̭ eka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || nai॒vā॒reṇa̭ sa॒ptada̭śaśarāve-ṇai॒tarhi॒ praca̭rati | e॒ta-tpṷroḍāśā॒ hyḙte | atho̭ paśū॒nāme॒va chi॒dramapi̭dadhāti || sā॒ra॒sva॒tyotta॒mayā॒ praca̭rati | vāg vai sara̭svatī | tasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mā | atho᳚ pra॒jāpa̭tāve॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati | pra॒jāpa̭ti॒r॒ hi vāk || apa̭nnadatī bhavati | tasmā᳚-nmanu॒ṣyā᳚-ssarvāṃ॒-vā~caṃ̭-va~danti || 26 ||
(a॒ti॒rā॒tra - ma॒ntari̭kṣamu॒kthyḙna - pra॒jāpa̭tiḥ - śamayi॒tvot - ta॒mayā॒ praca̭rati॒ ṣaṭ ca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - rathayājanam
sā॒vi॒tra-ñjṷhoti॒ karma̭ṇaḥ karmaṇaḥ pu॒rastā᳚t || kasta-dve॒detyā̭huḥ | ya-dvā̭ja॒peya̭sya॒ pūrvaṃ॒-ya~dapa̭ra॒miti̭ | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va ya̭thāpū॒rva-ṅkarmā̭ṇi karoti || sava̭ne savane juhoti | ā॒krama̭ṇame॒va ta-thsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || vā॒caspati॒-rvāca̭ma॒dya sva̭dāti na॒ ityā̭ha | vāgvai de॒vānā᳚-mpu॒rā-'nna̭māsīt | vāca̭me॒vāsmā॒ annagg̭ svadayati || 27 ||
indra̭sya॒ vajro̭-'si॒ vārtra̭ghna॒ iti॒ ratha̭mu॒pāva̭harati॒ viji̭tyai || vāja̭sya॒ nu pra̭sa॒ve mā॒tara̭-mma॒hīmityā̭ha | yaccai॒veyam | yaccā॒syāmadhi̭ | tade॒vā-va̭rundhe | atho॒ tasmi̭nne॒vobhaye॒-'bhiṣi̭cyate || a॒phsva̭ntara॒-mṛta̭ma॒phsu bhḙṣa॒jamityaśvā᳚-npalpūlayati | a॒phsu vā aśva̭sya॒ tṛtī̭ya॒-mpravi̭ṣṭam | tada̭nu॒vena॒nvava̭plavate | yada॒phsu pa̭lpū॒laya̭ti || 28 ||
yade॒vāsyā॒phsu pravi̭ṣṭam | tade॒vāva̭rundhe || ba॒hu vā aśvo̭-'me॒ddhya-mupa̭gacchati | yada॒phsu pa̭lpū॒laya̭ti | meddhyā̭ne॒vainā᳚n karoti || vā॒yurvā᳚ tvā॒ manṷrvā॒ tvetyā̭ha | e॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ aśva̭mayuñjann | tābhi̭re॒vaināṋ. yunakti | sa॒vasyojji̭tyai || yajṷṣā yunakti॒ vyāvṛ̭ttyai || 29 ||
apā᳚-nna pādāśuhema॒nniti॒ sammā᳚rṣṭi | meddhyā̭ne॒vainā᳚n karoti | atho॒ stautye॒vainā̭nā॒jigṃ sa̭riṣya॒taḥ || vi॒ṣṇu॒ kra॒mān kra̭mate | viṣṇṷre॒va bhū॒tvemā~llo॒kā-na॒bhija̭yati || vai॒śva॒de॒vo vai rathaḥ̭ | a॒ṅkau nya॒ṅkāva॒bhito॒ rathaṃ॒-yā~vityā̭ha | yā e॒va de॒vatā॒ rathe॒ pravi̭ṣṭāḥ | tābhya̭ e॒va nama̭skaroti | ā॒tmano-'nā᳚rtyai || aśa̭maratha-mbhāvuko-'sya॒ ratho̭ bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 30 ||
(sva॒da॒ya॒ti॒ - pa॒lpū॒laya̭ti॒ - vyāvṛ̭ttyā॒ - anā᳚rtyai॒ dve ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - rathadhāvanam
de॒vasyā॒hagṃ sa̭vi॒tuḥ pra̭sa॒ve bṛha॒spati̭nā vāja॒jitā॒ vāja̭-ñjeṣa॒mityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va brahma̭ṇā॒ vāja॒mujja̭yati || de॒vasyā॒hagṃ sa̭vi॒tuḥ pra̭sa॒ve bṛha॒spati̭nā vāja॒jitā॒ varṣi̭ṣṭha॒-nnākagṃ̭ ruheya॒mityā̭ha | sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒va brahma̭ṇā॒ varṣi̭ṣṭha॒-nnākagṃ̭ rohati || cātvā̭le rathaca॒kra-nnimi̭tagṃ rohati | ato॒ vā aṅgi̭rasa utta॒mā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || āve᳚ṣṭayati | vajro॒ vai rathaḥ̭ | vajrḙṇai॒va diśo॒-'bhija̭yati || 31 ||
vā॒jinā॒gṃ॒ sāma̭ gāyate | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒-vāva̭rundhe || vā॒co varṣma̭ de॒vebhyo-'pā᳚krāmat | ta-dvana॒spatī॒-nprāvi̭śat | saiṣā vāg-vana॒spati̭ṣu vadati | yā dṷndu॒bhau | tasmā᳚-ddundu॒bhi-ssarvā॒ vācoti̭ vadati || du॒ndu॒bhīn-thsa॒māghna̭nti | pa॒ra॒mā vā e॒ṣā vāk || 32 ||
yā dṷndu॒bhau | pa॒ra॒mayai॒va vā॒cā-'va̭rāṃ॒-vā~ca॒ma-va̭rundhe | atho̭ vā॒ca e॒va varṣma॒ yaja̭mā॒no 'va̭rundhe || indrā̭ya॒ vācaṃ̭-va~da॒tendraṃ॒-vā~ja̭-ñjāpaya॒tendro॒ vāja̭majayi॒-dityā̭ha | e॒ṣa vā e॒tarhīndraḥ̭ | yo yaja̭te | yaja̭māna e॒va vāja॒mujja̭yati || sa॒ptada̭śa pravyā॒dhānā॒ji-ndhā̭vanti | sa॒pta॒da॒śagg sto॒tra-mbha̭vati | sa॒ptada̭śa saptadaśa dīyante || 33 ||
sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || arvā̭-'si॒ sapti̭rasi vā॒jya̭sītyā̭ha | a॒gnirvā arvā᳚ | vā॒yu-ssaptiḥ̭ | ā॒di॒tyo vā॒jī | e॒tābhi̭re॒vāsmai̭ de॒vatā̭bhi-rdevara॒thaṃ-yu~̭nakti || pra॒ṣṭi॒vā॒hinaṃ̭-yu~nakti | pra॒ṣṭi॒vā॒hī vai dḙvara॒thaḥ | de॒va॒ra॒thame॒vāsmai̭ yunakti || 34 ||
vāji̭no॒ vāja̭-ndhāvata॒ kāṣṭhā᳚-ṅgaccha॒tetyā̭ha | su॒va॒rgo vai lo॒kaḥ kāṣṭhā᳚ | su॒va॒rgame॒va lo॒kaṃ-ya~̭nti || su॒va॒rgaṃ-vā~ e॒te lo॒kaṃ-ya~̭nti | ya ā॒ji-ndhāva̭nti || prāñco̭ dhāvanti | prāṃi̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ || ca॒ta॒sṛbhi॒ranṷ mantrayate | ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si | chando̭bhire॒vainā᳚n-thsuva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 35 ||
pra vā e॒te᳚-'smāl-lo॒kāccya̭vante | ya ā॒ji-ndhāva̭nti | uda̭ñca॒ āva̭rtante | a॒smāde॒va tena̭ lo॒kānnaya̭nti || ra॒tha॒vi॒mo॒ca॒nīya̭-ñjuhoti॒ prati̭ṣṭhityai || ā mā॒ vāja̭sya prasa॒vo ja̭gamyā॒dityā̭ha | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒vāva̭rundhe || ya॒thā॒lo॒kaṃ-vā~ e॒ta ujja̭yanti | ya ā॒ji-ndhāva̭nti || 36 ||
kṛ॒ṣṇala̭-ṅkṛṣṇalaṃ-vā~ja॒sṛdbhyaḥ॒ praya̭cchati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kamu॒jjaya̭nti | ta-mpa̭ri॒krīyā-va̭rundhe || e॒ka॒dhā bra॒hmaṇa॒ upa̭harati | e॒ka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti || de॒vā vā oṣa̭dhīṣvā॒jima̭yuḥ | tā bṛha॒spati॒-ruda̭jayat | sa nī॒vārā॒nnira̭vṛṇīta | tannī॒vārā̭ṇā-nnīvāra॒tvam || nai॒vā॒raśca॒ru-rbha̭vati || 37 ||
e॒tadvai de॒vānā᳚-mpara॒mamanna᳚m | yannī॒vārāḥ᳚ | pa॒ra॒meṇai॒vāsmā̭ a॒nnādye॒-nāva̭ra-ma॒nnādya॒mava̭rundhe || sa॒ptada̭śaśarāvo bhavati | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || kṣī॒re bha̭vati | ruca̭me॒vāsmi̭n-dadhāti || sa॒rpiṣvā᳚-nbhavati meddhya॒tvāya̭ || bā॒r॒ha॒spa॒tyo vā e॒ṣa de॒vata̭yā || 38 ||
yo vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | bā॒r॒ha॒spa॒tya e॒ṣa ca॒ruḥ || aśvā᳚n-thsariṣya॒ta-ssa॒sruṣa॒ścāva̭-ghrāpayati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kamu॒jjaya̭nti | tame॒vāva̭rundhe || ajī̭jipata vanaspataya॒ indraṃ॒-vā~jaṃ॒-vi~mṷcyaddhva॒miti̭ dundu॒bhīn. vimṷñcati | yame॒va te vājaṃ̭-lo~॒kami̭ndri॒ya-ndṷndu॒bhaya̭ u॒jjaya̭nti | tame॒vā-va̭rundhe || 39 ||
(a॒bhija̭yati॒ - vā e॒ṣā vāg - dī̭yante - 'smai yunakti - gamayati॒ - ya ā॒ji-ndhāva̭nti - bhavati - de॒vata̭yā॒ - +-'ṣṭau ca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - yūpārohaṇam
tā॒rpyaṃ-ya~ja̭māna॒-mpari̭dhāpayati | ya॒jño vai tā॒rpyam | ya॒jñenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati | da॒rbha॒maya॒-mpari̭dhāpayati | pa॒vitraṃ॒-vai~ da॒rbhāḥ | pu॒nātye॒vaina᳚m | vājaṃ॒-vā~ e॒ṣo-'va̭ruruthsate | yo vā̭ja॒peyḙna॒ yaja̭te | oṣa̭dhayaḥ॒ khalu॒ vai vājaḥ̭ | ya-dda̭rbha॒maya̭-mparidhā॒paya̭ti || 40 ||
vāja॒syāva̭-ruddhyai || jāya॒ ehi॒ suvo॒ rohā॒vetyā̭ha | patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚n-vāra॒mbho-'na̭vacchityai || sa॒ptada̭śā-ratni॒ryūpo̭ bhavati | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || tū॒pa॒ra-ścatṷraśri-rbhavati || gau॒dhū॒ma-ñca॒ṣāla᳚m | na vā e॒te vrī॒hayo॒ na yavāḥ᳚ | ya-dgo॒dhūmāḥ᳚ || 41 ||
e॒vami̭va॒ hi pra॒jāpa̭ti॒-ssamṛ̭ddhyai | atho̭ a॒mume॒vāsmai̭ lo॒kamanna̭vanta-ṅkaroti || vāso̭bhi-rveṣṭayati | e॒ṣa vai yaja̭mānaḥ | yadyūpaḥ̭ | sa॒rva॒de॒va॒tyaṃ̭-vā~saḥ̭ | sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssama̭rdhayati | atho̭ ā॒krama̭ṇame॒va tathsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || dvāda̭śa vājaprasa॒vīyā̭ni juhoti || 42 ||
dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va prī̭ṇāti | atho̭ saṃva~thsa॒rame॒vāsmā॒ upa̭ dadhāti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || da॒śabhiḥ॒ kalpai̭ rohati | nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ | nābhi̭rdaśa॒mī | prā॒ṇāne॒va ya̭thāsthā॒na-ṅka̭lpayi॒tvā | su॒va॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | e॒tāva॒dvai purṷṣasya॒ svam || 43 ||
yāva̭t-prā॒ṇāḥ | yāva̭de॒vāsyāsti̭ | tena̭ sa॒ha sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || suva̭rde॒vāgṃ a̭ga॒nmetyā̭ha | su॒va॒rgame॒va lo॒kamḙti | a॒mṛtā̭ abhū॒metyā̭ha | a॒mṛta̭miva॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ | pra॒jāpa̭teḥ pra॒jā a̭bhū॒metyā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | a॒smāde॒va tena̭ lo॒kānnaiti̭ || 44 ||
sama॒ha-mpra॒jayā॒ sa-mmayā᳚ pra॒jetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitā-māśā᳚ste || ā॒sa॒pu॒ṭai-rghna̭nti | annaṃ॒-vā~ i॒yam | a॒nnādyḙnai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayanti | ūṣai᳚-rghnanti | e॒te hi sā॒kṣādanna᳚m | yadūṣāḥ᳚ | sā॒kṣāde॒vaina̭-ma॒nnādyḙna॒ sama̭rdhayanti || pu॒rastā᳚t-pra॒tyañca᳚-ṅghnanti || 45 ||
pu॒rastā॒ddhi pra̭tī॒cīna॒-manna̭ma॒dyate᳚ || śī॒r॒ṣa॒to ghna̭nti | śī॒r॒ṣa॒to hyanna̭ma॒dyate᳚ || di॒gbhyo ghna̭nti | di॒gbhya e॒vāsmā̭ a॒nnādya॒-mava̭rundhate || ī॒śva॒ro vā e॒ṣa parāṃ᳚-pra॒daghaḥ̭ | yo yūpa॒gṃ॒ roha̭ti || hira̭ṇyama॒ddhya-va̭rohati | a॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇyam | a॒mṛtagṃ̭ suva॒rgo lo॒kaḥ || 46 ||
a॒mṛta̭ e॒va sṷva॒rge lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || śa॒tamā̭na-mbhavati | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ | āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati || puṣṭyai॒ vā e॒ta-drū॒pam | yada॒jā | tri-ssaṃ̭va~thsa॒rasyā॒nyān-pa॒śū-npari॒ prajā̭yate || ba॒stā॒ji॒na-ma॒ddhyava̭ rohati | puṣṭyā̭me॒va pra॒jana̭ne॒ prati̭tiṣṭhati || 47 ||
(pa॒ri॒dhā॒paya̭ti - go॒dhūmā̭ - juhoti॒ - svaṃ - naiti̭ - pra॒tyañja̭-ṅghnanti - lo॒ko - +nava̭ ca (a. 7)
anuvākaṃ 8 - annahomāḥ, abhiṣekaśca
sa॒ptānna̭-ho॒māñjṷhoti | sa॒pta vā annā̭ni | yāva̭ntye॒vānnā̭ni | tānye॒vāva̭rundhe | sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhayaḥ | sa॒ptāra॒ṇyāḥ | u॒bhayī̭ṣā॒-mava̭ruddhyai || anna̭syā-nnasya juhoti | anna̭syānna॒syā-va̭ruddhyai || ya-dvā̭japeyayā॒jya-na̭varuddhasyāśñī॒yāt || 48 ||
ava̭ruddhena॒ vyṛ̭ddhyeta | sarva̭sya samava॒dāya̭ juhoti | ana̭varuddha॒-syāva̭ruddhyai || audṷmbareṇa sru॒veṇa̭ juhoti | ūrgvā anna̭-mudu॒mbaraḥ̭ | ū॒rja e॒vānnādya॒syāva̭ruddhyai || de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha | sa॒vi॒tṛ pra̭sūta e॒vaina॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi-ra॒bhiṣi̭ñcati || anna̭syānnasyā॒bhiṣi̭ñcati | anna̭syānna॒syāva̭ruddhyai || 49 ||
pu॒rastā᳚t-pra॒tyañca̭-ma॒bhiṣi̭ñcati | pu॒rastā॒ddhi-pra̭tī॒cīna॒-manna̭ma॒dyate᳚ | śī॒r॒ṣa॒to̭-'bhiṣi̭ñcati | śī॒r॒ṣa॒to hyanna̭ma॒dyate᳚ || āmukhā̭da॒nvava̭ srāvayati | mu॒kha॒ta e॒vāsmā̭ a॒nnādya̭-ndadhāti || a॒gnestvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha | e॒ṣa vā a॒gne-ssa॒vaḥ | tenai॒vaina̭-ma॒bhiṣi̭ñcati | indra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha || 50 ||
i॒ndri॒ya-me॒vāsmi̭-nne॒tena̭ dadhāti | bṛha॒spate᳚stvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒-mītyā̭ha | brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ̭ | brahma̭ṇai॒vaina̭-ma॒bhiṣi̭ñcati || so॒ma॒gra॒hāgścā̭-vadānī॒yāni̭ ca॒rtvigbhya॒ upa̭ haranti | a॒mume॒va tai-rlo॒ka-manna̭vanta-ṅkaroti | su॒rā॒gra॒hāgścā̭-navadānī॒yāni̭ ca vāja॒sṛdbhyaḥ̭ | i॒mame॒va tai-rlo॒ka-manna̭vanta-ṅkaroti | atho̭ u॒bhayī᳚ṣve॒vābhiṣi̭cyate || vi॒mā॒tha-ṅkṷrvate vāja॒sṛtaḥ̭ || 51 ||
i॒ndri॒yasyāva̭ruddhyai || ani̭ruktābhiḥ prātassava॒ne stṷvate | ani̭ruktaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ | vāja̭vatībhi॒-rmāddhya̭ndine | annaṃ॒-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me॒vā-va̭rundhe | śi॒pi॒vi॒ṣṭava̭tībhi-stṛtīyasava॒ne | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | pa॒śava॒-śśipiḥ̭ | ya॒jña e॒va pa॒śuṣu॒ prati̭ tiṣṭhati || bṛ॒hadantya̭-mbhavati | anta̭me॒vainagg̭ śri॒yai ga̭mayati || 52 ||
(a॒śñī॒yā - danna̭syānna॒syā va̭ruddhyā॒ - indra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒ mītyā̭ha-vāja॒sṛtaḥ॒ - śipi॒ strīṇi̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - atigrāhyāḥ, pañcaindrāḥ
nṛ॒ṣada॒-ntvetyā̭ha | pra॒jā vai nṝn | pra॒jānā̭me॒vaitena̭ sūyate | dru॒ṣada॒mityā̭ha | vana॒spata̭yo॒ vai dru | vana॒spatī̭nāme॒vai tena̭ sūyate | bhu॒va॒na॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dā vai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | bhuva̭namaga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | bhuva̭name॒vaitena̭ gacchati || 53 ||
a॒phsu॒ṣada̭-ntvā ghṛta॒sada॒-mityā̭ha | a॒pāme॒vaitena̭ ghṛ॒tasya̭ sūyate | vyo॒ma॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dā vai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | vyo̭māga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | vyo̭mai॒vaitena̭ gacchati || pṛ॒thi॒vi॒ṣada̭-ntvā-'ntarikṣa॒sada॒-mityā̭ha | e॒ṣāme॒vaitena̭ lo॒kānāgṃ̭ sūyate | tasmā᳚-dvājape-yayā॒jī na ka-ñca॒na pra॒tyava̭rohati | apī̭va॒ hi de॒vatā̭nāgṃ sū॒yate᳚ || 54 ||
nā॒ka॒sada॒-mityā̭ha | ya॒dāvai vasī̭yā॒-nbhava̭ti | nāka̭maga॒nniti॒ vai tamā̭huḥ | nāka̭me॒vaitena̭ gacchati || ye grahāḥ᳚ pañcaja॒nīnā॒ ityā̭ha | pa॒ñca॒ja॒nānā̭-me॒vaitena̭ sūyate || a॒pāgṃ rasa॒mudva̭yasa॒-mityā̭ha | a॒pāme॒vaitena॒ rasa̭sya sūyate | sūrya̭raśmigṃ sa॒mābhṛ̭ta॒-mityā̭ha saśukra॒tvāya̭ || 55 ||
(ga॒ccha॒ti॒ - sū॒yate॒ - +nava̭ ca) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - piṇḍapitṛyajñaḥ darśapūrṇamāsabrāhmaṇaśeṣaḥ
indro vṛ॒tragṃ ha॒tvā | asṷrā-nparā॒bhāvya̭ | so̭-'māvā॒syā᳚-mpratyāga̭cchat | te pi॒taraḥ̭ pūrve॒dyu-rāga̭cchann | pi॒tṝn. ya॒jño̭-'gacchat | ta-nde॒vāḥ puna̭rayācanta | tame᳚bhyo॒ na puna̭radaduḥ | te᳚-'bruva॒n varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai | atha̭ vaḥ॒ puna̭rdāsyāmaḥ | a॒smabhya̭me॒va pū᳚rve॒dyuḥ kri̭yātā॒ iti̭ || 56 ||
tame᳚bhyaḥ॒ puna̭radaduḥ | tasmā᳚t-pi॒tṛbhyaḥ̭ pūrve॒dyuḥ kri̭yate | ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ pūrve॒dyuḥ ka॒roti̭ | pi॒tṛbhya̭ e॒va ta-dya॒jña-nni॒ṣkrīya॒ yaja̭mānaḥ॒ prata̭nute || somā̭ya pi॒tṛpī̭tāya sva॒dhā nama॒ ityā̭ha | pi॒ture॒vādhi̭ somapī॒thamava̭ rundhe | na hi pi॒tā pra॒mīya̭māṇa॒ āhai॒ṣa so̭mapī॒tha iti̭ | i॒ndri॒yaṃ-vai~ so̭mapī॒thaḥ | i॒ndri॒yame॒va so̭mapī॒thamava̭-rundhe | tena᳚ndri॒yeṇa̭ dvi॒tīyā᳚-ñjā॒yāma॒bhya̭śñute || 57 ||
e॒ta-dvai brāhma̭ṇa-mpu॒rā vā̭jaśrava॒sā vi॒dāma̭krann | tasmā॒-tte dvedvḙ jā॒ye a॒bhyā᳚kṣata | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | a॒bhi dvi॒tīyā᳚-ñjā॒yāma̭śñute || a॒gnayḙ kavya॒vāha̭nāya sva॒dhā nama॒ ityā̭ha | ya e॒va pi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ | ta-mprī̭ṇāti || ti॒sra āhṷtī-rjuhoti || trirnida̭dhāti || ṣaṭ-thsampa̭dyante || 58 ||
ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti || tū॒ṣṇī-mmekṣa̭ṇa॒-māda̭dhāti | asti̭ vā॒ hi ṣa॒ṣṭha ṛ॒turna vā᳚ || de॒vān. vai pi॒tṝ-nprī॒tān | ma॒nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'nu॒ prapi̭pate | ti॒sra āhṷtī-rjuhoti | trirnida̭dhāti | ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ || 59 ||
ṛ॒tavaḥ॒ khalu॒ vai de॒vāḥ pi॒taraḥ̭ | ṛ॒tūne॒va de॒vā-npi॒tṝ-nprī̭ṇāti | tānprī॒tān | ma॒nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'nu॒ prapi̭pate || sa॒kṛ॒dā॒cchi॒nna-mba॒r॒hi-rbha̭vati | sa॒kṛdi̭va॒ hi pi॒taraḥ̭ || trirnida̭dhāti | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | tāne॒va prī̭ṇāti || parāṃ॒āva̭rtate || 60 ||
hlīkā॒ hi pi॒taraḥ̭ || òṣmaṇo᳚ vyā॒vṛta॒ upā᳚ste | ū॒ṣmabhā̭gā॒ hi pi॒taraḥ̭ || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | prāśyāṃ(3)na prāśyā(3)miti̭ | ya-tprā᳚śñī॒yāt | janya॒manna̭madyāt | pra॒māyṷka-ssyāt | yanna prā᳚śñī॒yāt | aha̭vi-ssyāt || 61 ||
pi॒tṛbhya॒ āvṛ̭ścyeta | a॒va॒ghreya̭me॒va | tanneva॒ prāśi̭ta॒-nnevāprā̭śitam || vī॒raṃ-vā~॒ vai pi॒taraḥ̭ pra॒yanto॒ hara̭nti | vī॒raṃ-vā~̭ dadati | da॒śā-ñchi̭natti | hara̭ṇabhāgā॒ hi pi॒taraḥ̭ | pi॒tṝne॒va ni॒rava̭dayate || utta̭ra॒ āyṷṣi॒ loma̭ chindīta | pi॒tṛ॒ṇāg hyḙtarhi॒ nedī̭yaḥ || 62 ||
nama̭skaroti | na॒ma॒skā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām || namo̭ vaḥ pitaro॒ rasā̭ya | namo̭ vaḥ pitara॒-śśuṣmā̭ya | namo̭ vaḥ pitaro jī॒vāya̭ | namo̭ vaḥ pitara-ssva॒dhāyai᳚ | namo̭ vaḥ pitaro ma॒nyave᳚ | namo̭ vaḥ pitaro gho॒rāya̭ | pita̭ro॒ namo̭ vaḥ | ya e॒tasmi̭n ~lo॒ke stha || 63 ||
yu॒ṣmāgste-'nṷ | ye᳚-'smi~llo॒ke | mā-nte nṷ | ya e॒tasmi̭~llo॒ke stha | yū॒ya-nteṣāṃ॒-va~si̭ṣṭhā bhūyāsta | ye᳚-'smi~llo॒ke | a॒ha-nteṣāṃ॒-va~si̭ṣṭho bhūyāsa॒mityā̭ha | vasi̭ṣṭha-ssamā॒nānā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-pi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ || e॒ṣa vai ma̭nu॒ṣyā̭ṇāṃ-ya~॒jñaḥ || 64 ||
de॒vānāṃ॒-vā~ ita̭re ya॒jñāḥ | tena॒ vā e॒ta-tpi̭tṛlo॒ke ca̭rati || ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ | sa ī᳚śva॒raḥ pramḙtoḥ | prā॒jā॒pa॒tyaya॒rcā puna॒raiti̭ | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñenai॒va sa॒ha puna॒raiti̭ | na pra॒māyṷko bhavati || pi॒tṛ॒lo॒ke vā e॒ta-dyaja̭mānaścarati | ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ | sa ī᳚śva॒ra ārti॒mārtoḥ᳚ | pra॒jāpa̭ti॒-stvāvaina॒-ntata॒ unnḙtumarha॒tītyā̭huḥ | ya-tprā̭jāpa॒tyaya॒rcā puna॒raiti̭ | pra॒jāpa̭tire॒vaina॒-ntata॒ unna̭yati | nārti॒mārccha̭ti॒ yaja̭mānaḥ || 65 ||
(itya̭ - śñute - padyante - padyante॒ ṣaḍvā ṛ॒tavo̭ - varta॒te-' - ha̭vi-ssyā॒n - nedī̭yaḥ॒ - stha - ya॒jño - yaja̭mānaścarati॒ ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti॒ pañca̭ ca) (a. 10)
(de॒vā॒su॒rā a॒gnīṣoma̭yo--r de॒vā vai yathā॒ darśaṃ̭ - de॒vā vai yada॒nyai-rgrahai᳚--r brahmavā॒dino॒ nāgni̭ṣṭo॒mo na - sā̭vi॒traṃ - de॒vasyā॒haṃ - tā॒rpyagṃ - sa॒ptānna̭ho॒mān - nṛ॒ṣadaṃ॒ - tvendro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā daśa̭)
(de॒vā॒su॒rā - vā॒jyḙvainaṃ॒ - tasmā᳚-dvājapeyayā॒jī - de॒vasyā॒haṃ - ~vāja॒syāva̭ruddhyā- indri॒yame॒vāsmi॒n॒. - hlīkā॒ hi pi॒taraḥ॒ pañca̭ṣaṣṭiḥ)
(de॒vā॒su॒rā - yaja̭mānaḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.