1.2 - Gavamayanabrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Uddhanyamana-masya — Malayalam Script

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ ദ്വിതീയഃ പ്രപാഠകഃ - ഗവാമയനബ്രാഹ്മണം

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

അനുവാകം 1 - ആധാനമന്ത്രാഃ പൂര്വപ്രപാഠകശേഷഭൂതാഃ

ഉ॒ദ്ധ॒ന്യമാ॑ന-മ॒സ്യാ അ॑മേ॒ദ്ധ്യമ് । അപ॑ പാ॒പ്മാനം॒-യഁജ॑മാനസ്യ ഹന്തു । ശി॒വാ നഃ॑ സന്തു പ്ര॒ദിശ॒ശ്ചത॑സ്രഃ । ശ-ന്നോ॑ മാ॒താ പൃ॑ഥി॒വീ തോക॑സാതാ ॥ ശ-ന്നോ॑ ദേ॒വീര॒ഭിഷ്ട॑യേ । ആപോ॑ ഭവന്തു പീ॒തയേ᳚ । ശം-യോഁര॒ഭി സ്ര॑വന്തു നഃ ॥ വൈ॒ശ്വാ॒ന॒രസ്യ॑ രൂ॒പമ് । പൃ॒ഥി॒വ്യാ-മ്പ॑രി॒സ്രസാ᳚ । സ്യോ॒ന-മാവി॑ശന്തു നഃ ॥ 1 ॥

യദി॒ദ-ന്ദി॒വോ യദ॒ദഃ പൃ॑ഥി॒വ്യാഃ । സ॒ജ॒ഞ്ജ്ഞാ॒നേ രോദ॑സീ സമ്ബഭൂ॒വതുഃ॑ । ഊഷാ᳚ന് കൃ॒ഷ്ണമ॑വതു കൃ॒ഷ്ണമൂഷാഃ᳚ । ഇ॒ഹോഭയോ᳚-ര്യ॒ജ്ഞിയ॒-മാഗ॑മിഷ്ഠാഃ ॥ ഊ॒തീഃ കു॑ര്വാ॒ണോ യ-ത്പൃ॑ഥി॒വീമച॑രഃ । ഗു॒ഹാ॒കാര॑-മാഖുരൂ॒പ-മ്പ്ര॒തീത്യ॑ । ത-ത്തേ॒ ന്യ॑ക്തമി॒ഹ സ॒ഭംര॑ന്തഃ । ശ॒ത-ഞ്ജീ॑വേമ ശ॒രദ॒-സ്സവീ॑രാഃ ॥ ഊര്ജ॑-മ്പൃഥി॒വ്യാ രസ॑-മാ॒ഭര॑ന്തഃ । ശ॒ത-ഞ്ജീ॑വേമ ശ॒രദഃ॑ പുരൂ॒ചീഃ ॥ 2 ॥

വ॒മ്രീഭി॒-രനു॑വിത്ത॒-ങ്ഗുഹാ॑സു । ശ്രോത്ര॑-ന്ത ഉ॒ര്വ്യബ॑ധിരാ ഭവാമഃ ॥ പ്ര॒ജാപ॑തി സൃഷ്ടാനാ-മ്പ്ര॒ജാനാ᳚മ് । ക്ഷു॒ധോപ॑ഹത്യൈ സുവി॒ത-ന്നോ॑ അസ്തു । ഉപ॒പ്രഭി॑ന്ന॒മിഷ॒-മൂര്ജ॑-മ്പ്ര॒ജാഭ്യഃ॑ । സൂദ॑-ങ്ഗൃ॒ഹേഭ്യോ॒ രസ॒മാഭ॑രാമി ॥ യസ്യ॑ രൂ॒പ-മ്ബിഭ്ര॑ദി॒മാ-മവി॑ന്ദത് । ഗുഹാ॒ പ്രവി॑ഷ്ടാഗ്ം സരി॒രസ്യ॒ മദ്ധ്യേ᳚ । തസ്യേ॒ദം-വിഁഹ॑ത-മാ॒ഭര॑ന്തഃ । അഛ॑മ്ബട്കാരമ॒സ്യാം-വിഁ॑ധേമ ॥ 3 ॥

യ-ത്പ॒ര്യപ॑ശ്യ-ഥ്സരി॒രസ്യ॒ മദ്ധ്യേ᳚ । ഉ॒ര്വീമപ॑ശ്യ॒-ജ്ജഗ॑തഃ പ്രതി॒ഷ്ഠാമ് । ത-ത്പുഷ്ക॑രസ്യാ॒യത॑നാ॒ദ്ധി ജാ॒തമ് । പ॒ര്ണ-മ്പൃ॑ഥി॒വ്യാഃ പ്രഥ॑നഗ്ം ഹരാമി ॥ യാഭി॒രദൃഗ്ം॑ഹ॒ജ്ജഗ॑തഃ പ്രതി॒ഷ്ഠാമ് । ഉ॒ര്വീമി॒മാം-വിഁ॑ശ്വജ॒നസ്യ॑ ഭ॒ര്ത്രീമ് । താ നഃ॑ ശി॒വാ-ശ്ശര്ക॑രാ-സ്സന്തു॒ സര്വാഃ᳚ ॥ അ॒ഗ്നേ രേത॑ശ്ച॒ന്ദ്രഗ്ം ഹിര॑ണ്യമ് । അ॒ദ്ഭ്യ-സ്സമ്ഭൂ॑ത-മ॒മൃത॑-മ്പ്ര॒ജാസു॑ । ത-ഥ്സ॒ഭംര॑ന്നുത്തര॒തോ നി॒ധായ॑ ॥ 4 ॥

അ॒തി॒ പ്ര॒യച്ഛ॒-ന്ദുരി॑തി-ന്തരേയമ് ॥ അശ്വോ॑ രൂ॒പ-ങ്കൃ॒ത്വാ യദ॑ശ്വ॒ത്ഥേ ഽതി॑ഷ്ഠഃ । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒ര-ന്ദേ॒വേഭ്യോ॑ നി॒ലായ॑ । തത്തേ॒ ന്യ॑ക്തമി॒ഹ സ॒ഭംര॑ന്തഃ । ശ॒ത-ഞ്ജീ॑വേമ ശ॒രദ॒-സ്സവീ॑രാഃ ॥ ഊ॒ര്ജഃ പൃ॑ഥി॒വ്യാ അദ്ധ്യുത്ഥി॑തോ-ഽസി । വന॑സ്പതേ ശ॒തവ॑ല്ശോ॒ വിരോ॑ഹ । ത്വയാ॑ വ॒യമിഷ॒മൂര്ജ॒-മ്മദ॑ന്തഃ । രാ॒യസ്പോഷേ॑ണ॒ സമി॒ഷാ മ॑ദേമ ॥ ഗാ॒യ॒ത്രി॒യാ ഹ്രി॒യമാ॑ണസ്യ॒ യത്തേ᳚ ॥ 5 ॥

പ॒ര്ണമപ॑ത-ത്തൃ॒തീയ॑സ്യൈ ദി॒വോ-ഽധി॑ । സോ॑-ഽയ-മ്പ॒ര്ണ-സ്സോ॑മപ॒ര്ണാദ്ധി ജാ॒തഃ । തതോ॑ ഹരാമി സോമപീ॒ഥസ്യാവ॑-രുദ്ധ്യൈ । ദേ॒വാനാ᳚-മ്ബ്രഹ്മവാ॒ദം-വഁദ॑താം॒-യഁത് । ഉ॒പാശൃ॑ണോ-സ്സു॒ശ്രവാ॒ വൈ ശ്രു॒തോ॑-ഽസി । തതോ॒ മാമാവി॑ശതു ബ്രഹ്മവര്ച॒സമ് । ത-ഥ്സ॒ഭംര॒ഗ്ഗ്॒ സ്തദവ॑രുന്ധീയ സാ॒ക്ഷാത് ॥ യയാ॑ തേ സൃ॒ഷ്ടസ്യാ॒ഗ്നേഃ । ഹേ॒തിമശ॑മയ-ത്പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । താമി॒മാമ പ്ര॑ദാഹായ ॥ 6 ॥

ശ॒മീഗ്ം ശാന്ത്യൈ॑ ഹരാമ്യ॒ഹമ് ॥ യത്തേ॑ സൃ॒ഷ്ടസ്യ॑ യ॒തഃ । വിക॑ങ്കത॒-മ്ഭാ ആ᳚ര്ഛജ്ജാതവേദഃ । തയാ॑ ഭാ॒സാ സമ്മി॑തഃ । ഉ॒രു-ന്നോ॑ ലോ॒കമനു॒ പ്രഭാ॑ഹി ॥ യത്തേ॑ താ॒ന്തസ്യ॒ ഹൃദ॑യ॒മാച്ഛി॑ന്ദന് ജാതവേദഃ । മ॒രുതോ॒-ഽദ്ഭിസ്ത॑മയി॒ത്വാ । ഏ॒തത്തേ॒ തദ॑ശ॒നേ-സ്സമ്ഭ॑രാമി । സാത്മാ॑ അഗ്നേ॒ സഹൃ॑ദയോ ഭവേ॒ഹ ॥ ചിത്രി॑യാദശ്വ॒ത്ഥാ-ഥ്സമ്ഭൃ॑താ ബൃഹ॒ത്യഃ॑ ॥ 7 ॥

ശരീ॑രമ॒ഭി സഗ്ഗ് സ്കൃ॑താ-സ്സ്ഥ । പ്ര॒ജാപ॑തിനാ യജ്ഞമു॒ഖേന॒ സമ്മി॑താഃ । തി॒സ്രസ് ത്രി॒വൃദ്ഭി॑-ര്മിഥു॒നാഃ പ്രജാ᳚ത്യൈ ॥ അ॒ശ്വ॒ത്ഥാ-ദ്ധ॑വ്യവാ॒ഹാ-ദ്ധി ജാ॒താമ് । അ॒ഗ്നേ സ്ത॒നൂം-യഁ॒ജ്ഞിയാ॒ഗ്ം॒ സമ്ഭ॑രാമി । ശാ॒ന്തയോ॑നിഗ്ം ശമീഗ॒ര്ഭമ് । അ॒ഗ്നയേ॒ പ്രജ॑നയി॒തവേ᳚ ॥ യോ അ॑ശ്വ॒ത്ഥ-ശ്ശ॑മീഗ॒ര്ഭഃ । ആ॒രു॒രോഹ॒ ത്വേ സചാ᳚ । ത-ന്തേ॑ ഹരാമി॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ ॥ 8 ॥

യ॒ജ്ഞിയൈഃ᳚ കേ॒തുഭിഃ॑ സ॒ഹ ॥ യ-ന്ത്വാ॑ സ॒മഭ॑രന്-ജാതവേദഃ । യ॒ഥാ॒ ശ॒രീ॒ര-മ്ഭൂ॒തേഷു॒ ന്യ॑ക്തമ് । സ സമ്ഭൃ॑ത-സ്സീദ ശി॒വഃ പ്ര॒ജാഭ്യഃ॑ । ഉ॒രു-ന്നോ॑ ലോ॒കമനു॑നേഷി വി॒ദ്വാന് ॥ പ്ര വേ॒ധസേ॑ ക॒വയേ॒ മേദ്ധ്യാ॑യ । വചോ॑ വ॒ന്ദാരു॑ വൃഷ॒ഭായ॒ വൃഷ്ണേ᳚ । യതോ॑ ഭ॒യമഭ॑യ॒-ന്തന്നോ॑ അസ്തു । അവ॑ ദേ॒വാന്. യ॑ജേ॒ ഹേഡ്യാന്॑ ॥ സ॒മിധാ॒-ഽഗ്നി-ന്ദു॑വസ്യത ॥ 9 ॥

ഘൃ॒തൈ-ര്ബോ॑ധയ॒താതി॑ഥിമ് । ആ-ഽസ്മി॑ന്. ഹ॒വ്യാ ജു॑ഹോതന ॥ ഉപ॑ ത്വാ-ഽഗ്നേ ഹ॒വിഷ്മ॑തീഃ । ഘൃ॒താചീ᳚ര്യന്തു ഹര്യത । ജു॒ഷസ്വ॑ സ॒മിധോ॒ മമ॑ ॥ ത-ന്ത്വാ॑ സ॒മിദ്ഭി॑രങ്ഗിരഃ । ഘൃ॒തേന॑ വര്ധയാമസി । ബൃ॒ഹച്ഛോ॑ചാ യവിഷ്ഠ്യ ॥ സ॒മി॒ദ്ധ്യമാ॑നഃ പ്രഥ॒മോ നു ധര്മഃ॑ । സമ॒ക്തുഭി॑രജ്യതേ വി॒ശ്വവാ॑രഃ ॥ 10 ॥

ശോ॒ചിഷ്കേ॑ശോ ഘൃ॒തനി॑ര്ണിക്-പാവ॒കഃ । സു॒യ॒ജ്ഞോ അ॒ഗ്നി-ര്യ॒ജഥാ॑യ ദേ॒വാന് ॥ ഘൃ॒തപ്ര॑തീകോ ഘൃ॒തയോ॑നിര॒ഗ്നിഃ । ഘൃ॒തൈ-സ്സമി॑ദ്ധോ ഘൃ॒തമ॒സ്യാന്ന᳚മ് । ഘൃ॒ത॒പ്രുഷ॑സ്ത്വാ സ॒രിതോ॑ വഹന്തി । ഘൃ॒ത-മ്പിബന്᳚-ഥ്സു॒യജാ॑ യക്ഷി ദേ॒വാന് ॥ ആ॒യു॒ര്ദാ അ॑ഗ്നേ ഹ॒വിഷോ॑ ജുഷാ॒ണഃ । ഘൃ॒ത പ്ര॑തീകോ ഘൃ॒തയോ॑നിരേധി । ഘൃ॒ത-മ്പീ॒ത്വാ മധു॒ചാരു॒ ഗവ്യ᳚മ് । പി॒തേവ॑ പു॒ത്രമ॒ഭി ര॑ക്ഷതാദി॒മമ് ॥ 11 ॥

ത്വാമ॑ഗ്നേ സമിധാ॒നം-യഁ॑വിഷ്ഠ । ദേ॒വാ ദൂ॒ത-ഞ്ച॑ക്രിരേ ഹവ്യ॒വാഹ᳚മ് । ഉ॒രു॒ജ്രയ॑സ-ങ്ഘൃ॒തയോ॑നി॒-മാഹു॑തമ് । ത്വേ॒ഷ-ഞ്ചക്ഷു॑ര്ദധിരേ ചോദ॒യന്വ॑തി ॥ ത്വാമ॑ഗ്നേ പ്ര॒ദിവ॒ ആഹു॑ത-ങ്ഘൃ॒തേന॑ । സു॒മ്നാ॒യവഃ॑ സുഷ॒മിധാ॒ സമീ॑ധിരേ । സ വാ॑വൃധാ॒ന ഓഷ॑ധീഭിരുക്ഷി॒തഃ । ഉ॒രുജ്രയാഗ്ം॑സി॒ പാര്ഥി॑വാ॒ വിതി॑ഷ്ഠസേ ॥ ഘൃ॒ത പ്ര॑തീകം-വഁ ഋ॒തസ്യ॑ ധൂ॒ര്॒ഷദ᳚മ് (ധൂര്॒ഷദ᳚മ്) । അ॒ഗ്നി-മ്മി॒ത്രന്ന സ॑മിധാ॒ന ഋ॑ഞ്ജതേ ॥ 12 ॥

ഇന്ധാ॑നോ അ॒ക്രോ വി॒ദഥേ॑ഷു॒ ദീദ്യ॑ത് । ശു॒ക്രവ॑ര്ണാ॒മുദു॑ നോ യഗ്ംസതേ॒ ധിയ᳚മ് ॥ പ്ര॒ജാ അ॑ഗ്നേ॒ സംവാഁ॑സയ । ആശാ᳚ശ്ച പ॒ശുഭിഃ॑ സ॒ഹ । രാ॒ഷ്ട്രാണ്യ॑സ്മാ॒ ആധേ॑ഹി । യാന്യാസ᳚ന്-ഥ്സവി॒തു-സ്സ॒വേ ॥ മ॒ഹീ വി॒ശ്പത്നീ॒ സദ॑നേ ഋ॒തസ്യ॑ । അ॒ര്വാചീ॒ ഏത॑-ന്ധരുണേ രയീ॒ണാമ് । അ॒ന്തര്വ॑ത്നീ॒ ജന്യ॑-ഞ്ജാ॒തവേ॑ദസമ് । അ॒ദ്ധ്വ॒രാണാ᳚-ഞ്ജനയഥഃ പുരോ॒ഗാമ് ॥ 13 ॥

ആരോ॑ഹത-ന്ദ॒ശത॒ഗ്ം॒ ശക്വ॑രീ॒-ര്മമ॑ । ഋ॒തേനാ᳚ഗ്ന॒ ആയു॑ഷാ॒ വര്ച॑സാ സ॒ഹ । ജ്യോഗ് ജീവ॑ന്ത॒ ഉത്ത॑രാമുത്തരാ॒ഗ്ം॒ സമാ᳚മ് । ദര്ശ॑മ॒ഹ-മ്പൂ॒ര്ണമാ॑സം-യഁ॒ജ്ഞം-യഁഥാ॒ യജൈ᳚ ॥ ഋത്വി॑യവതീ സ്ഥോ അ॒ഗ്നിരേ॑തസൌ । ഗര്ഭ॑-ന്ദധാഥാ॒-ന്തേ വാ॑മ॒ഹ-ന്ദ॑ദേ । ത-ഥ്സ॒ത്യം-യഁ-ദ്വീ॒ര-മ്ബി॑ഭൃഥഃ । വീ॒ര-ഞ്ജ॑നയി॒ഷ്യഥഃ॑ । തേ മ-ത്പ്രാ॒തഃ പ്രജ॑നിഷ്യേഥേ । തേ മാ॒ പ്രജാ॑തേ॒ പ്രജ॑നയി॒ഷ്യഥഃ॑ ॥ 14 ॥

പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭി॑-ര്ബ്രഹ്മവര്ച॒സേന॑ സുവ॒ര്ഗേ ലോ॒കേ ॥ അനൃ॑താ-ഥ്സ॒ത്യമുപൈ॑മി । മാ॒നു॒ഷാ-ദ്ദൈവ്യ॒-മുപൈ॑മി । ദൈവീം॒-വാഁചം॑-യഁച്ഛാമി ॥ ശല്കൈ॑ര॒ഗ്നിമി॑ന്ധാ॒നഃ । ഉ॒ഭൌ ലോ॒കൌ സ॑നേമ॒ഹമ് । ഉ॒ഭയോ᳚-ര്ലോ॒കയോര്॑. ഋ॒ദ്ധ്വാ । അതി॑ മൃ॒ത്യു-ന്ത॑രാമ്യ॒ഹമ് ॥ ജാത॑വേദോ॒ ഭുവ॑നസ്യ॒ രേതഃ॑ । ഇ॒ഹ സി॑ഞ്ച॒ തപ॑സോ॒ യജ്ജ॑നി॒ഷ്യതേ᳚ ॥ 15 ॥

അ॒ഗ്നിമ॑ശ്വ॒ത്ഥാദധി॑ ഹവ്യ॒വാഹ᳚മ് । ശ॒മീ॒ഗ॒ര്ഭാ-ജ്ജ॒നയ॒ന॒.യോ മ॑യോ॒ ഭൂഃ ॥ അ॒യ-ന്തേ॒ യോനി॑ര്-ഋ॒ത്വിയഃ॑ । യതോ॑ ജാ॒തോ അരോ॑ചഥാഃ । ത-ഞ്ജാ॒നന്ന॑ഗ്ന॒ ആരോ॑ഹ । അഥാ॑ നോ വര്ധയാ ര॒യിമ് ॥ അപേ॑ത॒ വീത॒ വി ച॑ സര്പ॒താതഃ॑ । യേ-ഽത്ര॒ സ്ഥ പു॑രാ॒ണാ യേ ച॒ നൂത॑നാഃ । അദാ॑ദി॒ദം-യഁ॒മോ॑-ഽവ॒സാന॑-മ്പൃഥി॒വ്യാഃ । അക്ര॑ന്നി॒മ-മ്പി॒തരോ॑ ലോ॒കമ॑സ്മൈ ॥ 16 ॥

അ॒ഗ്നേര്ഭസ്മാ᳚സ്യ॒ഗ്നേഃ പുരീ॑ഷമസി ॥ സ॒ജ്ഞാന്ന॑മസി കാമ॒ധര॑ണമ് । മയി॑ തേ കാമ॒ധര॑ണ-മ്ഭൂയാത് ॥ സം-വഃ॑ ഁസൃജാമി॒ ഹൃദ॑യാനി । സഗ്ം സൃ॑ഷ്ട॒-മ്മനോ॑ അസ്തു വഃ । സഗ്ം സൃ॑ഷ്ടഃ പ്രാ॒ണോ അ॑സ്തു വഃ ॥ സം-യാഁ വഃ॑ പ്രി॒യാസ്ത॒നുവഃ॑ । സമ്പ്രി॒യാ ഹൃദ॑യാനി വഃ । ആ॒ത്മാ വോ॑ അസ്തു॒ സമ്പ്രി॑യഃ । സമ്പ്രി॑യാ-സ്ത॒നുവോ॒ മമ॑ ॥ 17 ॥

കല്പേ॑താ॒-ന്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ । കല്പ॑ന്താ॒മാപ॒ ഓഷ॑ധീഃ । കല്പ॑ന്താമ॒ഗ്നയഃ॒ പൃഥ॑ക് । മമ॒ ജ്യൈഷ്ഠ്യാ॑യ॒ സവ്ര॑താഃ ॥ യേ᳚-ഽഗ്നയ॒-സ്സമ॑നസഃ । അ॒ന്ത॒രാ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ । വാസ॑ന്തികാവൃ॒തൂ അ॒ഭി കല്പ॑മാനാഃ । ഇന്ദ്ര॑മിവ ദേ॒വാ അ॒ഭി സംവിഁ॑ശന്തു ॥ ദി॒വസ്ത്വാ॑ വീ॒ര്യേ॑ണ । പൃ॒ഥി॒വ്യൈ-മ॑ഹി॒മ്നാ ॥ 18 ॥

അ॒ന്തരി॑ക്ഷസ്യ॒ പോഷേ॑ണ । സ॒ര്വപ॑ശു॒-മാദ॑ധേ ॥ അജീ॑ജന-ന്ന॒മൃത॒-മ്മര്ത്യാ॑സഃ । അ॒സ്രേ॒മാണ॑-ന്ത॒രണിം॑-വീഁ॒ഡുജ॑മ്ഭമ് । ദശ॒ സ്വസാ॑രോ അ॒ഗ്രുവഃ॑ സമീ॒ചീഃ । പുമാഗ്ം॑സ-ഞ്ജാ॒തമ॒ഭി സഗ്ംര॑ഭന്താമ് ॥ പ്ര॒ജാപ॑തേസ്ത്വാ പ്രാ॒ണേനാഭി॒ പ്രാണി॑മി । പൂ॒ഷ്ണഃ പോഷേ॑ണ॒ മഹ്യ᳚മ് । ദീ॒ര്ഘാ॒യു॒ത്വായ॑ ശ॒തശാ॑രദായ । ശ॒തഗ്ം ശ॒രദ്ഭ്യ॒ ആയു॑ഷേ॒ വര്ച॑സേ ॥ 19 ॥

ജീ॒വാത്വൈ പുണ്യാ॑യ ॥ അ॒ഹ-ന്ത്വദ॑സ്മി॒ മദ॑സി॒ ത്വമേ॒തത് । മമാ॑സി॒ യോനി॒സ്തവ॒ യോനി॑രസ്മി । മമൈ॒വ സന്വഹ॑ ഹ॒വ്യാന്യ॑ഗ്നേ । പു॒ത്രഃ പി॒ത്രേ ലോ॑ക॒കൃ-ജ്ജാ॑തവേദഃ ॥ പ്രാ॒ണേ ത്വാ॒ ഽമൃത॒മാദ॑ധാമി । അ॒ന്നാ॒ദമ॒ന്നാദ്യാ॑യ । ഗോ॒പ്താര॒-ങ്ഗുപ്ത്യൈ᳚ ॥ സു॒ഗാ॒ര്॒ഹ॒പ॒ത്യോ വി॒ദഹ॒ന്നരാ॑തീഃ । ഉ॒ഷസ॒-ശ്ശ്രേയ॑സീ-ശ്ശ്രേയസീ॒-ര്ദധ॑ത് ॥ 20 ॥

അഗ്നേ॑ സ॒പത്നാഗ്ം॑ അപ॒ ബാധ॑മാനഃ । രാ॒യസ്പോഷ॒-മിഷ॒മൂര്ജ॑-മ॒സ്മാസു॑ ധേഹി ॥ ഇ॒മാ ഉ॒ മാമുപ॑തിഷ്ഠന്തു॒ രായഃ॑ । ആ॒ഭിഃ പ്ര॒ജാഭി॑രി॒ഹ സം-വഁ॑സേയ । ഇ॒ഹോ ഇഡാ॑ തിഷ്ഠതു വിശ്വരൂ॒പീ । മദ്ധ്യേ॒ വസോ᳚-ര്ദീദിഹി ജാതവേദഃ ॥ ഓജ॑സേ॒ ബലാ॑യ॒ ത്വോദ്യ॑ച്ഛേ । വൃഷ॑ണേ॒ ശുഷ്മാ॒യായു॑ഷേ॒ വര്ച॑സേ । സ॒പ॒ത്ന॒തൂര॑സി വൃത്ര॒തൂഃ । യസ്തേ॑ ദേ॒വേഷു॑ മഹി॒മാ സു॑വ॒ര്ഗഃ ॥ 21 ॥

യസ്ത॑ ആ॒ത്മാ പ॒ശുഷു॒ പ്രവി॑ഷ്ടഃ । പുഷ്ടി॒ര്യാ തേ॑ മനു॒ഷ്യേ॑ഷു പപ്ര॒ഥേ । തയാ॑ നോ അഗ്നേ ജു॒ഷമാ॑ണ॒ ഏഹി॑ ॥ ദി॒വഃ പൃ॑ഥി॒വ്യാഃ പര്യ॒ന്തരി॑ക്ഷാത് । വാതാ᳚-ത്പ॒ശുഭ്യോ॒ അദ്ധ്യോഷ॑ധീഭ്യഃ । യത്ര॑യത്ര ജാതവേദ-സ്സ-മ്ബ॒ഭൂഥ॑ । തതോ॑ നോ അഗ്നേ ജു॒ഷമാ॑ണ॒ ഏഹി॑ ॥ പ്രാചീ॒മനു॑ പ്ര॒ദിശ॒-മ്പ്രേഹി॑ വി॒ദ്വാന് । അ॒ഗ്നേര॑ഗ്നേ പു॒രോ അ॑ഗ്നി-ര്ഭവേ॒ഹ । വിശ്വാ॒ ആശാ॒ ദീദ്യാ॑നോ॒ വി ഭാ॑ഹി ॥ 22 ॥

ഊര്ജ॑-ന്നോ ധേഹി ദ്വി॒പദേ॒ ചതു॑ഷ്പദേ ॥ അന്വ॒ഗ്നിരു॒ഷസാ॒-മഗ്ര॑-മഖ്യത് । അന്വഹാ॑നി പ്രഥ॒മോ ജാ॒തവേ॑ദാഃ । അനു॒ സൂര്യ॑സ്യ പുരു॒ത്രാ ച॑ ര॒ശ്മീന് । അനു॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ആത॑താന ॥ വിക്ര॑മസ്വ മ॒ഹാഗ്ം അ॑സി । വേ॒ദി॒ഷ-ന്മാനു॑ഷേഭ്യഃ । ത്രി॒ഷു ലോ॒കേഷു॑ ജാഗൃഹി ॥ യദി॒ദ-ന്ദി॒വോ യദ॒ദഃ പൃ॑ഥി॒വ്യാഃ । സം॒-വിഁ॒ദാ॒നേ രോദ॑സീ സ-മ്ബഭൂ॒വതുഃ॑ ॥ 23 ॥

തയോഃ᳚ പൃ॒ഷ്ഠേ സീ॑ദതു ജാ॒തവേ॑ദാഃ । ശ॒ഭൂംഃ പ്ര॒ജാഭ്യ॑-സ്ത॒നുവേ᳚ സ്യോ॒നഃ ॥ പ്രാ॒ണ-ന്ത്വാ॒-ഽമൃത॒ ആദ॑ധാമി । അ॒ന്നാ॒ദമ॒ന്നാദ്യാ॑യ । ഗോ॒പ്താര॒-ങ്ഗുപ്ത്യൈ᳚ । യത്തേ॑ ശുക്ര ശു॒ക്രം-വഁര്ചഃ॑ ശു॒ക്രാ ത॒നൂഃ । ശു॒ക്ര-ഞ്ജ്യോതി॒-രജ॑സ്രമ് । തേന॑ മേ ദീദിഹി॒ തേന॒ ത്വാ-ഽഽദ॑ധേ । അ॒ഗ്നിനാ᳚-ഽഽഗ്നേ॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ । ആ॒ന॒ശേ വ്യാ॑നശേ॒ സര്വ॒മായു॒-ര്വ്യാ॑നശേ ॥ 24 ॥

നര്യ॑ പ്ര॒ജാ-മ്മേ॑ ഗോപായ । അ॒മൃ॒ത॒ത്വായ॑ ജീ॒വസേ᳚ । ജാ॒താ-ഞ്ജ॑നി॒ഷ്യമാ॑ണാ-ഞ്ച । അ॒മൃതേ॑ സ॒ത്യേ പ്രതി॑ഷ്ഠിതാമ് ॥ അഥ॑ര്വ പി॒തു-മ്മേ॑ ഗോപായ । രസ॒മന്ന॑മി॒ഹായു॑ഷേ । അദ॑ബ്ധാ॒യോ-ഽശീ॑തതനോ । അവി॑ഷ-ന്നഃ പി॒തു-ങ്കൃ॑ണു ॥ ശഗ്ഗ്സ്യ॑ പ॒ശൂ-ന്മേ॑ ഗോപായ । ദ്വി॒പാദോ॒ യേ ചതു॑ഷ്പദഃ ॥ 25 ॥

അ॒ഷ്ടാശ॑ഫാശ്ച॒ യ ഇ॒ഹാഗ്നേ᳚ । യേ ചൈക॑ശഫാ ആശു॒ഗാഃ ॥ സപ്ര॑ഥ സ॒ഭാ-മ്മേ॑ ഗോപായ । യേ ച॒ സഭ്യാ᳚-സ്സഭാ॒സദഃ॑ । താനി॑ന്ദ്രി॒യാവ॑തഃ കുരു । സര്വ॒മായു॒-രുപാ॑സതാമ് ॥ അഹേ॑ബുദ്ധ്നിയ॒ മന്ത്ര॑-മ്മേ ഗോപായ । യമൃഷ॑യസ്ത്രൈവി॒ദാ വി॒ദുഃ । ഋച॒-സ്സാമാ॑നി॒ യജൂഗ്ം॑ഷി । സാ ഹി ശ്രീര॒മൃതാ॑ സ॒താമ് ॥ 26 ॥

ചതുഃ॑ ശിഖണ്ഡാ യുവ॒തി-സ്സു॒പേശാഃ᳚ । ഘൃ॒തപ്ര॑തീകാ॒ ഭുവ॑നസ്യ॒ മദ്ധ്യേ᳚ । മ॒ര്മൃ॒ജ്യമാ॑നാ മഹ॒തേ സൌഭ॑ഗായ । മഹ്യ॑-ന്ധുക്ഷ്വ॒ യജ॑മാനായ॒ കാമാന്॑ ॥ ഇ॒ഹൈവ സന്തത്ര॑ സ॒തോ വോ॑ അഗ്നയഃ । പ്രാ॒ണേന॑ വാ॒ചാ മന॑സാ ബിഭര്മി । തി॒രോ മാ॒ സന്ത॒മായു॒ര്മാ പ്രഹാ॑സീത് । ജ്യോതി॑ഷാ വോ വൈശ്വാന॒രേ-ണോപ॑തിഷ്ഠേ ॥ പ॒ഞ്ച॒ധാ-ഽഗ്നീന്-വ്യ॑ക്രാമത് । വി॒രാട്-ഥ്സൃ॒ഷ്ടാ പ്ര॒ജാപ॑തേഃ । ഊ॒ര്ധ്വാ-ഽഽരോ॑ഹ-ദ്രോഹി॒ണീ । യോനി॑ര॒ഗ്നേഃ പ്രതി॑ഷ്ഠിതിഃ ॥ 27 ॥

(വി॒ശ॒ന്തു॒ നഃ॒ - പു॒രു॒ചീ--ര് വി॑ധേമ - നി॒ധായ॒ - യ-ത്തേ - ഽപ്ര॑ദാഹായ - ബൃഹ॒ത്യോ᳚ - ബ്രഹ്മ॑ണാ - ദുവസ്യത - വി॒ശ്വവാ॑ര - ഇ॒മ - മൃ॑ഞ്ജതേ - പുരോ॒ഗാം - പ്രജ॑നയി॒ഷ്യഥോ॑ - ജനി॒ഷ്യതേ᳚-ഽ - സ്മൈ॒ - മമ॑ - മഹി॒മ്നാ - വര്ച॑സേ॒ - ദധ॑ഥ് - സുവ॒ര്ഗാ - ഭാ॑ഹി - സമ്ബഭൂ॒വതു॒ - രായു॒-ര്വ്യാ॑നശേ॒ - ചതു॑ഷ്പദഃ - സ॒താം - പ്ര॒ജാപ॑തേ॒-ര്ദ്വേ ച॑) (അ. 1)

അനുവാകം 2 - വിഷൂവന്നാമക-മ്മുഖ്യമഹ, തദുഭയപാര്ശ്വവര്തീനി ചത്വാര്യഹാനി ചോച്യന്തേ

നവൈ॒താന്യഹാ॑നി ഭവന്തി । നവ॒ വൈ സു॑വ॒ര്ഗാ ലോ॒കാഃ । യദേ॒താന്യഹാ᳚-ന്യുപ॒യന്തി॑ । ന॒വസ്വേ॒വ ത-ഥ്സു॑വ॒ര്ഗേഷു॑ ലോ॒കേഷു॑ സ॒ത്രിണഃ॑ പ്രതി॒തിഷ്ഠ॑ന്തോ യന്തി ॥ അ॒ഗ്നി॒ഷ്ടോ॒മാഃ പരഃ॑ സാമാനഃ കാ॒ര്യാ॑ ഇത്യാ॑ഹുഃ । അ॒ഗ്നി॒ഷ്ടോ॒മസ॑മിന്ത-സ്സുവ॒ര്ഗോ ലോ॒ക ഇതി॑ । ദ്വാദ॑ശാ-ഗ്നിഷ്ടോ॒മസ്യ॑ സ്തോ॒ത്രാണി॑ । ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാ᳚-സ്സംവഁഥ്സ॒രഃ ॥ ത-ത്തന്ന സൂര്ക്ഷ്യ᳚മ് । ഉ॒ക്ഥ്യാ॑ ഏ॒വ സ॑പ്തദ॒ശാഃ പരഃ॑ സാമാനഃ കാ॒ര്യാഃ᳚ ॥ 28 ॥

പ॒ശവോ॒ വാ ഉ॒ക്ഥാനി॑ । പ॒ശൂ॒നാമവ॑-രുദ്ധ്യൈ ॥ വി॒ശ്വ॒ജി॒ദ॒ഭി॒ജിതാ॑-വഗ്നിഷ്ടോ॒മൌ ॥ ഉ॒ക്ഥ്യാ᳚-സ്സപ്തദ॒ശാഃ പരഃ॑ സാമാനഃ । തേ സഗ്ഗ്സ്തു॑താ വി॒രാജ॑മ॒ഭി സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ദ്വേ ചര്ചാ॒വതി॑ രിച്യേതേ । ഏക॑യാ॒ ഗൌരതി॑രിക്തഃ । ഏക॒യാ-ഽഽയു॑രൂ॒നഃ । സു॒വ॒ര്ഗോ വൈ ലോ॒കോ ജ്യോതിഃ॑ । ഊര്ഗ് വി॒രാട് ॥ 29 ॥

സു॒വ॒ര്ഗമേ॒വ തേന॑ ലോ॒കമ॒ഭി ജ॑യന്തി ॥ യ-ത്പര॒ഗ്ം॒ രാഥ॑ന്തരമ് । ത-ത്പ്ര॑ഥ॒മേ-ഽഹ॑ന്-കാ॒ര്യ᳚മ് । ബൃ॒ഹ-ദ്ദ്വി॒തീയേ᳚ । വൈ॒രൂ॒പ-ന്തൃ॒തീയേ᳚ । വൈ॒രാ॒ജ-ഞ്ച॑തു॒ര്ഥേ । ശാ॒ക്വ॒ര-മ്പ॑ഞ്ച॒മേ । രൈ॒വ॒തഗ്ം ഷ॒ഷ്ഠേ । തദു॑ പൃ॒ഷ്ഠേഭ്യോ॒ നയ॑ന്തി ॥ സ॒തന്ന॑യ ഏ॒തേ ഗ്രഹാ॑ ഗൃഹ്യന്തേ ॥ 30 ॥

അ॒തി॒ഗ്രാ॒ഹ്യാഃ᳚ പരഃ॑ സാമസു । ഇ॒മാനേ॒വൈതൈ-ര്ലോ॒കാന്-ഥ്സന്ത॑ന്വന്തി ॥ മി॒ഥു॒നാ ഏ॒തേ ഗ്രഹാ॑ ഗൃഹ്യന്തേ । അ॒തി॒ഗ്രാ॒ഹ്യാഃ᳚ പരഃ॑ സാമസു । മി॒ഥു॒നമേ॒വ തൈ-ര്യജ॑മാനാ॒ അവ॑രുന്ധതേ ॥ ബൃ॒ഹ-ത്പൃ॒ഷ്ഠ-മ്ഭ॑വതി । ബൃ॒ഹ-ദ്വൈ സു॑വ॒ര്ഗോ ലോ॒കഃ । ബൃ॒ഹ॒തൈവ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കം-യഁ॑ന്തി ॥ ത്ര॒യ॒സ്ത്രി॒ഗ്ം॒ശി നാമ॒ സാമ॑ । മാദ്ധ്യ॑ന്ദിനേ॒ പവ॑മാനേ ഭവതി ॥ 31 ॥

ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്ംശ॒ദ്വൈ ദേ॒വതാഃ᳚ । ദേ॒വതാ॑ ഏ॒വാവ॑രുന്ധതേ ॥ യേ വാ ഇ॒തഃ പരാ᳚ഞ്ചഗ്ം സംവഁഥ്സ॒ര-മു॑പ॒ യന്തി॑ । ന ഹൈ॑ന॒-ന്തേ സ്വ॒സ്തി സമ॑ശ്ഞുവതേ । അഥ॒ യേ॑-ഽമുതോ॒-ഽര്വാഞ്ച॑മുപ॒ യന്തി॑ । തേ ഹൈ॑നഗ്ഗ് സ്വ॒സ്തി സമ॑ശ്ഞുവതേ । ഏ॒തദ്വാ അ॒മുതോ॒-ഽര്വാഞ്ച॒മുപ॑ യന്തി । യദേ॒വമ് । യോ ഹ॒ ഖലു॒ വാവ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । സ ഉ॑ വേ॒വേന്ദ്രഃ॑ । തദു॑ ദേ॒വേഭ്യോ॒ നയ॑ന്തി ॥ 32 ॥

(കാ॒ര്യാ॑-വി॒രാഡ് - ഗൃ॑ഹ്യന്തേ॒ - പവ॑മാനേ ഭവ॒തീ - ന്ദ്ര॒ ഏകം॑ ച) (അ. 2)

അനുവാകം 3 - വിഷുവദ്ദിനേ-ഽതിഗ്രാഹ്യവിശേഷാഃ

സന്ത॑തി॒ര്വാ ഏ॒തേ ഗ്രഹാഃ᳚ । യ-ത്പരഃ॑ സാമാനഃ । വി॒ഷൂ॒വാന്-ദി॑വാകീ॒ര്ത്യ᳚മ് । യഥാ॒ ശാലാ॑യൈ॒ പക്ഷ॑സീ । ഏ॒വഗ്ം സം॑വഁഥ്സ॒രസ്യ॒ പക്ഷ॑സീ । യദേ॒തേന ഗൃ॒ഹ്യേരന്ന്॑ । വിഷൂ॑ചീ സംവഁഥ്സ॒രസ്യ॒ പക്ഷ॑സീ॒ വ്യവ॑സ്രഗ്ം സേയാതാമ് । ആര്തി॒മാര്ച്ഛേ॑യുഃ । യദേ॒തേ ഗൃ॒ഹ്യന്തേ᳚ । യഥാ॒ ശാലാ॑യൈ॒ പക്ഷ॑സീ മദ്ധ്യ॒മംവഁ॒ഗ്ം॒ശമ॒ഭി സ॑മാ॒യച്ഛ॑തി ॥ 33 ॥

ഏ॒വഗ്ം സം॑വഁഥ്സ॒രസ്യ॒ പക്ഷ॑സീ ദിവാകീ॒ര്ത്യ॑മ॒ഭി സന്ത॑ന്വന്തി । നാര്തി॒മാര്ച്ഛ॑ന്തി ॥ ഏ॒ക॒വി॒ഗ്ം॒ശ-മഹ॑ര്ഭവതി । ശു॒ക്രാഗ്രാ॒ ഗ്രഹാ॑ ഗൃഹ്യന്തേ । പ്രത്യുത്ത॑ബ്ധ്യൈ സയ॒ത്വായ॑ ॥ സൌ॒ര്യ॑ ഏ॒തദഹഃ॑ പ॒ശുരാല॑ഭ്യതേ । സൌ॒ര്യോ॑-ഽതിഗ്രാ॒ഹ്യോ॑ ഗൃഹ്യതേ । അഹ॑രേ॒വ രൂ॒പേണ॒ സമ॑ര്ധയന്തി । അഥോ॒ അഹ്ന॑ ഏ॒വൈഷ ബ॒ലിര്-ഹ്രി॑യതേ ॥ സ॒പ്തൈ-തദഹ॑രതി-ഗ്രാ॒ഹ്യാ॑ ഗൃഹ്യന്തേ ॥ 34 ॥

സ॒പ്ത വൈ ശീ॑ര്ഷ॒ണ്യാഃ᳚ പ്രാ॒ണാഃ । അ॒സാവാ॑ദി॒ത്യ-ശ്ശിരഃ॑ പ്ര॒ജാനാ᳚മ് । ശീ॒ര്॒ഷന്നേ॒വ പ്ര॒ജാനാ᳚-മ്പ്രാ॒ണാ-ന്ദ॑ധാതി । തസ്മാ᳚ഥ്സ॒പ്ത ശീ॒ര്॒ഷ-ന്പ്രാ॒ണാഃ ॥ ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രഗ്ം ഹ॒ത്വാ । അസു॑രാ-ന്പരാ॒ഭാവ്യ॑ । സ ഇ॒മാഁല്ലോ॒കാ-ന॒ഭ്യ॑ജയത് । തസ്യാ॒സൌ ലോ॒കോ-ഽന॑ഭിജിത ആസീത് । തം-വിഁ॒ശ്വക॑ര്മാ ഭൂ॒ത്വാ-ഽഭ്യ॑ജയത് । യ-ദ്വൈ᳚ശ്വകര്മ॒ണോ ഗൃ॒ഹ്യതേ᳚ ॥ 35 ॥

സു॒വ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യാ॒-ഭിജി॑ത്യൈ ॥ പ്ര വാ ഏ॒തേ᳚-ഽസ്മാ-ല്ലോ॒കാ-ച്ച്യ॑വന്തേ । യേ വൈ᳚ശ്വകര്മ॒ണ-ങ്ഗൃ॒ഹ്ണതേ᳚ । ആ॒ദി॒ത്യശ്ശ്വോ ഗൃ॑ഹ്യതേ । ഇ॒യം-വാഁ അദി॑തിഃ । അ॒സ്യാമേ॒വ പ്രതി॑തിഷ്ഠന്തി ॥ അ॒ന്യോ᳚ന്യോ ഗൃഹ്യേതേ । വിശ്വാ᳚ന്യേ॒വാന്യേന॒ കര്മാ॑ണി കുര്വാ॒ണാ യ॑ന്തി । അ॒സ്യാമ॒ന്യേന॒ പ്രതി॑ തിഷ്ഠന്തി ॥ താവാ-ഽപ॑രാ॒ര്ധാ-ഥ്സം॑വഁഥ്സ॒രസ്യാ॒-ന്യോ᳚ന്യോ ഗൃഹ്യേതേ ॥ താവു॒ഭൌ സ॒ഹ മ॑ഹാവ്ര॒തേ ഗൃ॑ഹ്യേതേ । യ॒ജ്ഞസ്യൈ॒വാന്ത॑-ങ്ഗ॒ത്വാ । ഉ॒ഭയോ᳚-ര്ലോ॒കയോഃ॒ പ്രതി॑ തിഷ്ഠന്തി ॥ അ॒ര്ക്യ॑മു॒ക്ഥ-മ്ഭ॑വതി ।

അ॒ന്നാദ്യ॒സ്യാ-വ॑രുദ്ധ്യൈ ॥ 36 ॥

(സ॒മാ॒യച്ഛ॑ - ത്യതിഗ്രാ॒ഹ്യാ॑ ഗൃഹ്യന്തേ - ഗൃ॒ഹ്യതേ॑ - സംവഁഥ്സ॒രസ്ഥാ॒ന്യോ᳚ന്യോ ഗൃഹ്യേതേ॒ പഞ്ച॑ ച ) (അ. 3)

അനുവാകം 4 - തസ്മിന്നേവ ദിനേ ദിവാകീര്ത്യനാമാനി സാമാനി

ഏ॒ക॒വി॒ഗ്ം॒ശ ഏ॒ഷ ഭ॑വതി । ഏ॒തേന॒ വൈ ദേ॒വാ ഏ॑കവി॒ഗ്ം॒ശേന॑ । ആ॒ദി॒ത്യമി॒ത ഉ॑ത്ത॒മഗ്ം സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-മാരോ॑ഹയന്ന് । സ വാ ഏ॒ഷ ഇ॒ത ഏ॑കവി॒ഗ്ം॒ശഃ । തസ്യ॒ ദശാ॒വസ്താ॒ദഹാ॑നി । ദശ॑ പ॒രസ്താ᳚ത് । സ വാ ഏ॒ഷ വി॒രാജ്യു॑ഭ॒യതഃ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിതഃ । വി॒രാജി॒ ഹി വാ ഏ॒ഷ ഉ॑ഭ॒യതഃ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിതഃ । തസ്മാ॑ദന്ത॒രേമൌ ലോ॒കൌ യന്ന് । സര്വേ॑ഷു സുവ॒ര്ഗേഷു॑ ലോ॒കേ-ഷ്വ॑ഭി॒തപ॑ന്നേതി ॥ 37 ॥

ദേ॒വാ വാ ആ॑ദി॒ത്യസ്യ॑ സുവ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॑ । പരാ॑ചോ-ഽതിപാ॒ദാദ॑ബിഭയുഃ । ത-ഞ്ഛന്ദോ॑ഭിരദൃഗ്ം ഹ॒ന്ധൃത്യൈ᳚ । ദേ॒വാ വാ ആ॑ദി॒ത്യസ്യ॑ സുവ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॑ । അവാ॑ചോ-ഽവപാ॒ദാദ॑ബിഭയുഃ । ത-മ്പ॒ഞ്ചഭീ॑ ര॒ശ്മിഭി॒-രുദ॑വയന്ന് । തസ്മാ॑ദേകവി॒ഗ്ം॒ശേ ഽഹ॒-ന്പഞ്ച॑ ദിവാകീ॒ര്ത്യാ॑നി ക്രിയന്തേ । ര॒ശ്മയോ॒ വൈ ദി॑വാകീ॒ര്ത്യാ॑നി ॥ യേ ഗാ॑യ॒ത്രേ । തേ ഗാ॑യ॒ത്രീഷൂത്ത॑രയോഃ॒ പവ॑മാനയോഃ ॥ 38 ॥

മ॒ഹാദി॑വാകീര്ത്യ॒ഗ്ം॒ ഹോതുഃ॑ പൃ॒ഷ്ഠമ് । വി॒ക॒ര്ണ-മ്ബ്ര॑ഹ്മസാ॒മമ് । ഭാ॒സോ᳚-ഽഗ്നിഷ്ടോ॒മഃ ॥ അഥൈ॒താനി॒ പരാ॑ണി । പരൈ॒ര്വൈ ദേ॒വാ ആ॑ദി॒ത്യഗ്ം സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമ॑പാരയന്ന് । യദപാ॑രയന്ന് । ത-ത്പരാ॑ണാ-മ്പര॒ത്വമ് । പാ॒രയ॑ന്ത്യേന॒-മ്പരാ॑ണി । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । അഥൈ॒താനി॒ സ്പരാ॑ണി । സ്പരൈ॒ര്വൈ ദേ॒വാ ആ॑ദി॒ത്യഗ്ം സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമ॑സ്പാരയന്ന് । യദസ്പാ॑രയന്ന് । ത-ഥ്സ്പരാ॑ണാഗ് സ്പര॒ത്വമ് । സ്പാ॒രയ॑ന്ത്യേന॒ഗ്ഗ്॒ സ്പരാ॑ണി । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ॥ 39 ॥

(ഏ॒തി॒-പവ॑മാനയോഃ॒-സ്പരാ॑ണീ॒ പഞ്ച॑ ച) (അ. 4)

അനുവാകം 5 - പശവഃ വൈഷ്ണവാദ്യാ നവ

അപ്ര॑തിഷ്ഠാം॒-വാഁ ഏ॒തേ ഗ॑ച്ഛന്തി । യേഷാഗ്ം॑ സംവഁഥ്സ॒രേ-ഽനാ॒പ്തേ-ഽഥ॑ । ഏ॒കാ॒ദ॒ശിന്യാ॒പ്യതേ᳚ ॥ വൈ॒ഷ്ണ॒വം-വാഁ॑മ॒ന-മാല॑ഭന്തേ । യ॒ജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണുഃ॑ । യ॒ജ്ഞമേ॒വാല॑ഭന്തേ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ । ഐ॒ന്ദ്രാ॒ഗ്ന-മാല॑ഭന്തേ । ഇ॒ന്ദ്രാ॒ഗ്നീ വൈ ദേ॒വാനാ॒-മയാ॑തയാമാനൌ । യേ ഏ॒വ ദേ॒വതേ॒ അയാ॑തയാമ്നീ । തേ ഏ॒വാല॑ഭന്തേ ॥ 40 ॥

വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വ-മാല॑ഭന്തേ । ദേ॒വതാ॑ ഏ॒വാവ॑-രുന്ധതേ । ദ്യാ॒വാ॒പൃ॒ഥി॒വ്യാ᳚-ന്ധേ॒നു-മാല॑ഭന്തേ । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോരേ॒വ പ്രതി॑ തിഷ്ഠന്തി । വാ॒യ॒വ്യം॑-വഁ॒ഥ്സമാല॑ഭന്തേ । വാ॒യുരേ॒വൈഭ്യോ॑ യഥാ-ഽഽയത॒നാ-ദ്ദേ॒വതാ॒ അവ॑രുന്ധേ । ആ॒ദി॒ത്യാമവിം॑-വഁ॒ശാ-മാല॑ഭന്തേ । ഇ॒യം-വാഁ അദി॑തിഃ । അ॒സ്യാമേ॒വ പ്രതി॑ തിഷ്ഠന്തി । മൈ॒ത്രാ॒വ॒രു॒ണീ-മാല॑ഭന്തേ ॥ 41 ॥

മി॒ത്രേണൈ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ സ്വി॑ഷ്ടഗ്ം ശമയന്തി । വരു॑ണേന॒ ദുരി॑ഷ്ടമ് । പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യ-ന്തൂ॑പ॒ര-മ്മ॑ഹാവ്ര॒ത ആല॑ഭന്തേ । പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യോ॑-ഽതിഗ്രാ॒ഹ്യോ॑ ഗൃഹ്യതേ । അഹ॑രേ॒വ രൂ॒പേണ॒ സമ॑ര്ധയന്തി । അഥോ॒ അഹ്ന॑ ഏ॒വൈഷ ബ॒ലിര്-ഹ്രി॑യതേ । ആ॒ഗ്നേ॒യമാല॑ഭന്തേ॒ പ്രതി॒ പ്രജ്ഞാ᳚ത്യൈ ॥ അ॒ജ॒പേ॒ത്വാന്. വാ ഏ॒തേ പൂര്വൈ॒ര്മാസൈ॒ര-വ॑രുന്ധതേ । യദേ॒തേ ഗ॒വ്യാഃ പ॒ശവ॑ ആല॒ഭ്യന്തേ᳚ । ഉ॒ഭയേ॑ഷാ-മ്പശൂ॒നാ-മവ॑രുദ്ധ്യൈ ॥ 42 ॥

യദതി॑രിക്താ-മേകാദ॒ശിനീ॑-മാ॒ലഭേ॑രന്ന് । അപ്രി॑യ॒-മ്ഭ്രാതൃ॑വ്യ-മ॒ഭ്യതി॑രിച്യേത । യ-ദ്ദ്വൌദ്വൌ॑ പ॒ശൂ സ॒മസ്യേ॑യുഃ । കനീ॑യ॒ ആയുഃ॑ കുര്വീരന്ന് । യദേ॒തേ ബ്രാഹ്മ॑ണവന്തഃ പ॒ശവ॑ ആല॒ഭ്യന്തേ᳚ । നാപ്രി॑യ॒-മ്ഭ്രാതൃ॑വ്യ-മ॒ഭ്യ॑തി॒രിച്യ॑തേ । ന കനീ॑യ॒ ആയുഃ॑ കുര്വതേ ॥ 43 ॥

(തേ-ഏ॒വാല॑ഭന്തേ-മൈത്രാവരു॒ണീമാല॑ഭ॒ന്തേ-ഽവ॑രുദ്ധ്യൈ-+സ॒പ്ത ച॑) (അ. 5)

അനുവാകം 6 - മഹാവ്രതമ്

പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ-സ്സൃ॒ഷ്ട്വാ വൃ॒ത്തോ॑-ഽശയത് । ത-ന്ദേ॒വാ ഭൂ॒താനാ॒ഗ്ം॒ രസ॒-ന്തേജഃ॑ സ॒ഭൃന്ത്യ॑ । തേനൈ॑നമഭിഷജ്യന്ന് । മ॒ഹാന॑വവ॒ര്തീതി॑ । ത-ന്മ॑ഹാവ്ര॒തസ്യ॑ മഹാവ്രത॒ത്വമ് । മ॒ഹ-ദ്വ്ര॒തമിതി॑ । ത-ന്മ॑ഹാവ്ര॒തസ്യ॑ മഹാവ്രത॒ത്വമ് । മ॒ഹ॒തോ വ്ര॒തമിതി॑ । ത-ന്മ॑ഹാവ്ര॒തസ്യ॑ മഹാവ്രത॒ത്വമ് ॥ പ॒ഞ്ച॒വി॒ഗ്ം॒ശ-സ്സ്തോമോ॑ ഭവതി ॥ 44 ॥

ചതു॑ര്വിഗ്ംശ-ത്യര്ധമാസ-സ്സംവഁഥ്സ॒രഃ । യ-ദ്വാ ഏ॒തസ്മിന്᳚-ഥ്സംവഁഥ്സ॒രേ ഽധി॒പ്രാജാ॑യത । തദന്ന॑-മ്പഞ്ചവി॒ഗ്ം॒ശ-മ॑ഭവത് ॥ മ॒ദ്ധ്യ॒തഃ ക്രി॑യതേ । മ॒ദ്ധ്യ॒തോ ഹ്യന്ന॑മശി॒ത-ന്ധി॒നോതി॑ । അഥോ॑ മദ്ധ്യ॒ത ഏ॒വ പ്ര॒ജാനാ॒മൂര്ഗ്ധീ॑യതേ ॥ അഥ॒ യദ്വാ ഇ॒ദമ॑ന്ത॒തഃ ക്രി॒യതേ᳚ । തസ്മാ॑ദുദ॒ന്തേ പ്ര॒ജാ-സ്സമേ॑ധന്തേ । അ॒ന്ത॒തഃ ക്രി॑യതേ പ്ര॒ജന॑നായൈ॒വ ॥ ത്രി॒വൃച്ഛിരോ॑ ഭവതി ॥ 45 ॥

ത്രേ॒ധാ॒ വി॒ഹി॒തഗ്ം ഹി ശിരഃ॑ । ലോമ॑ ഛ॒വീരസ്ഥി॑ ॥ പരാ॑ചാ സ്തുവന്തി । തസ്മാ॒-ത്ത-ഥ്സ॒ദൃഗേ॒വ । ന മേദ്യ॒തോ-ഽനു॑ മേദ്യതി । ന കൃശ്യ॒തോ-ഽനു॑ കൃശ്യതി ॥ പ॒ഞ്ച॒ദ॒ശോ᳚-ഽന്യഃ പ॒ക്ഷോ ഭ॑വതി । സ॒പ്ത॒ദ॒ശോ᳚-ഽന്യഃ । തസ്മാ॒-ദ്വയാഗ്॑സ്യ-ന്യത॒രമ॒ര്ധമ॒ഭി പ॒ര്യാവ॑ര്തന്തേ । അ॒ന്യ॒ത॒രതോ॒ ഹി ത-ദ്ഗരീ॑യഃ ക്രി॒യതേ᳚ ॥ 46 ॥

പ॒ഞ്ച॒വി॒ഗ്ം॒ശ ആ॒ത്മാ ഭ॑വതി । തസ്മാ᳚-ന്മദ്ധ്യ॒തഃ പ॒ശവോ॒ വരി॑ഷ്ഠാഃ ॥ ഏ॒ക॒വി॒ഗ്ം॒ശ-മ്പുച്ഛ᳚മ് । ദ്വി॒പദാ॑സു സ്തുവന്തി॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ॥ സര്വേ॑ണ സ॒ഹ സ്തു॑വന്തി । സര്വേ॑ണ॒ ഹ്യാ᳚ത്മനാ᳚-ഽഽത്മ॒ന്വീ । സ॒ഹോത്പത॑ന്തി ॥ ഏകൈ॑കാ॒-മുച്ഛിഗ്ം॑ഷന്തി । ആ॒ത്മന്ന്. ഹ്യങ്ഗാ॑നി ബ॒ദ്ധാനി॑ ॥ ന വാ ഏ॒തേന॒ സര്വഃ॒ പുരു॑ഷഃ ॥ 47 ॥

യദി॒ത ഇ॑തോ॒ ലോമാ॑നി ദ॒തോ ന॒ഖാന് । പ॒രി॒മാദഃ॑ ക്രിയന്തേ । താന്യേ॒വ തേന॒ പ്രത്യു॑പ്യന്തേ ॥ ഔദു॑മ്ബര॒സ്തല്പോ॑ ഭവതി । ഊര്ഗ്വാ അന്ന॑മുദു॒മ്ബരഃ॑ । ഊ॒ര്ജ ഏ॒വാന്നാദ്യ॒സ്യാ-വ॑രുദ്ധ്യൈ ॥ യസ്യ॑ തല്പ॒സദ്യ॒-മന॑ഭിജിത॒ഗ്ഗ്॒ സ്യാത് । സ ദേ॒വാനാ॒ഗ്ം॒ സാമ്യ॑ക്ഷേ । ത॒ല്പ॒സദ്യ॑-മ॒ഭിജ॑യാ॒നീതി॒ തല്പ॑മാ॒-രുഹ്യോ-ദ്ഗാ॑യേത് । ത॒ല്പ॒സദ്യ॑-മേ॒വാഭിജ॑യതി ॥ 48 ॥

യസ്യ॑ തല്പ॒സദ്യ॑-മ॒ഭിജി॑ത॒ഗ്ഗ്॒ സ്യാത് । സ ദേ॒വാനാ॒ഗ്ം॒ സാമ്യ॑ക്ഷേ । ത॒ല്പ॒സദ്യ॒-മ്മാ പരാ॑ജേ॒ഷീതി॒ തല്പ॑-മാ॒രുഹ്യോ-ദ്ഗാ॑യേത് । ന ത॑ല്പ॒സദ്യ॒-മ്പരാ॑ജയതേ ॥ പ്ലേ॒ങ്ഖേ ശഗ്ം॑സതി । മഹോ॒ വൈ പ്ലേ॒ങ്ഖഃ । മഹ॑സ ഏ॒വാന്നാദ്യ॒സ്യാ-വ॑രുദ്ധ്യൈ ॥ ദേ॒വാ॒സു॒രാ-സ്സംയഁ॑ത്താ ആസന്ന് । ത ആ॑ദി॒ത്യേ വ്യായ॑ച്ഛന്ത । ത-ന്ദേ॒വാ-സ്സമ॑ജയന്ന് ॥ 49 ॥

ബ്രാ॒ഹ്മ॒ണശ്ച॑ ശൂ॒ദ്രശ്ച॑ ചര്മക॒ര്തേ വ്യായ॑ച്ഛേതേ । ദൈവ്യോ॒ വൈ വര്ണോ᳚ ബ്രാഹ്മ॒ണഃ । അ॒സ॒ര്യഃ॑ ശൂ॒ദ്രഃ । ഇ॒മേ॑-ഽരാ-ഥ്സുരി॒മേ സു॑ഭൂ॒ത-മ॑ക്ര॒-ന്നിത്യ॑ന്യത॒രോ ബ്രൂ॑യാത് । ഇ॒മ ഉ॑ദ്വാസീകാ॒രിണ॑ ഇ॒മേ ദു॑ര്ഭൂ॒ത-മ॑ക്ര॒ന്നിത്യ॑ന്യത॒രഃ । യദേ॒വൈഷാഗ്ം॑ സുകൃ॒തം-യാഁ രാദ്ധിഃ॑ । തദ॑ന്യത॒രോ॑-ഽഭിശ്രീ॑ണാതി । യദേ॒വൈഷാ᳚-ന്ദുഷ്കൃ॒തം-യാഁ-ഽരാ᳚ദ്ധിഃ । തദ॑ന്യത॒രോ-ഽപ॑ഹന്തി । ബ്രാ॒ഹ്മ॒ണ-സ്സ-ഞ്ജ॑യതി । അ॒മുമേ॒വാദി॒ത്യ-മ്ഭ്രാതൃ॑വ്യസ്യ॒ സംവിഁ॑ന്ദന്തേ ॥ 50 ॥

(ഭ॒വ॒തി॒ - ഭ॒വ॒തി॒ - ക്രി॒യതേ॒ - പുരു॑ഷോ - ജയത്യ - ജയ - ഞ്ജയ॒ത്യേക॑-ഞ്ച) (അ. 6)

(ഉ॒ദ്ധ്യ॒ന്യമാ॑നം॒ - നവൈ॒താനി॒ - സന്ത॑തി - രേകവി॒ഗ്ം॒ശ ഏ॒ഷോ - ഽപ്ര॑തിഷ്ഠാം - പ്ര॒ജാപ॑തി-ര്വൃ॒ത്ത-ഷ്ഷട് )

(ഉ॒ദ്ധ॒ന്യമാ॑നഗ്ം - ശോ॒ചിഷ്കേ॒ശോ - ഽഗ്നേ॑ സ॒പത്നാ॑ - നതിഗ്രാ॒ഹ്യാ॑ - വൈശ്വദേ॒വമാല॑ഭന്തേ പഞ്ചാ॒ശത് )

(ഉ॒ദ്ധ॒ന്യമാ॑ന॒ഗ്ം॒ - സംവിഁ॑ന്ദന്തേ )

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ ദ്വിദീയഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ - gavāmayanabrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - ādhānamantrāḥ pūrvaprapāṭhakaśeṣabhūtāḥ

u॒ddha॒nyamā̭na-ma॒syā a̭me॒ddhyam | apa̭ pā॒pmānaṃ॒-ya~ja̭mānasya hantu | śi॒vā naḥ̭ santu pra॒diśa॒ścata̭sraḥ | śa-nno̭ mā॒tā pṛ̭thi॒vī toka̭sātā || śa-nno̭ de॒vīra॒bhiṣṭa̭ye | āpo̭ bhavantu pī॒taye᳚ | śaṃ-yo~ra॒bhi sra̭vantu naḥ || vai॒śvā॒na॒rasya̭ rū॒pam | pṛ॒thi॒vyā-mpa̭ri॒srasā᳚ | syo॒na-māvi̭śantu naḥ || 1 ||

yadi॒da-ndi॒vo yada॒daḥ pṛ̭thi॒vyāḥ | sa॒ja॒ñjñā॒ne roda̭sī sambabhū॒vatuḥ̭ | ūṣā᳚n kṛ॒ṣṇama̭vatu kṛ॒ṣṇamūṣāḥ᳚ | i॒hobhayo᳚-rya॒jñiya॒-māga̭miṣṭhāḥ || ū॒tīḥ kṷrvā॒ṇo ya-tpṛ̭thi॒vīmaca̭raḥ | gu॒hā॒kāra̭-mākhurū॒pa-mpra॒tītya̭ | ta-tte॒ nya̭ktami॒ha sa॒bhaṃra̭ntaḥ | śa॒ta-ñjī̭vema śa॒rada॒-ssavī̭rāḥ || ūrja̭-mpṛthi॒vyā rasa̭-mā॒bhara̭ntaḥ | śa॒ta-ñjī̭vema śa॒radaḥ̭ purū॒cīḥ || 2 ||

va॒mrībhi॒-ranṷvitta॒-ṅguhā̭su | śrotra̭-nta u॒rvyaba̭dhirā bhavāmaḥ || pra॒jāpa̭ti sṛṣṭānā-mpra॒jānā᳚m | kṣu॒dhopa̭hatyai suvi॒ta-nno̭ astu | upa॒prabhi̭nna॒miṣa॒-mūrja̭-mpra॒jābhyaḥ̭ | sūda̭-ṅgṛ॒hebhyo॒ rasa॒mābha̭rāmi || yasya̭ rū॒pa-mbibhra̭di॒mā-mavi̭ndat | guhā॒ pravi̭ṣṭāgṃ sari॒rasya॒ maddhye᳚ | tasye॒daṃ-vi~ha̭ta-mā॒bhara̭ntaḥ | acha̭mbaṭkārama॒syāṃ-vi~̭dhema || 3 ||

ya-tpa॒ryapa̭śya-thsari॒rasya॒ maddhye᳚ | u॒rvīmapa̭śya॒-jjaga̭taḥ prati॒ṣṭhām | ta-tpuṣka̭rasyā॒yata̭nā॒ddhi jā॒tam | pa॒rṇa-mpṛ̭thi॒vyāḥ pratha̭nagṃ harāmi || yābhi॒radṛgṃ̭ha॒jjaga̭taḥ prati॒ṣṭhām | u॒rvīmi॒māṃ-vi~̭śvaja॒nasya̭ bha॒rtrīm | tā naḥ̭ śi॒vā-śśarka̭rā-ssantu॒ sarvāḥ᳚ || a॒gne reta̭śca॒ndragṃ hira̭ṇyam | a॒dbhya-ssambhṷ̄ta-ma॒mṛta̭-mpra॒jāsṷ | ta-thsa॒bhaṃra̭nnuttara॒to ni॒dhāya̭ || 4 ||

a॒ti॒ pra॒yaccha॒-nduri̭ti-ntareyam || aśvo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā yada̭śva॒tthe 'ti̭ṣṭhaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ra-nde॒vebhyo̭ ni॒lāya̭ | tatte॒ nya̭ktami॒ha sa॒bhaṃra̭ntaḥ | śa॒ta-ñjī̭vema śa॒rada॒-ssavī̭rāḥ || ū॒rjaḥ pṛ̭thi॒vyā addhyutthi̭to-'si | vana̭spate śa॒tava̭lśo॒ viro̭ha | tvayā̭ va॒yamiṣa॒mūrja॒-mmada̭ntaḥ | rā॒yaspoṣḙṇa॒ sami॒ṣā ma̭dema || gā॒ya॒tri॒yā hri॒yamā̭ṇasya॒ yatte᳚ || 5 ||

pa॒rṇamapa̭ta-ttṛ॒tīya̭syai di॒vo-'dhi̭ | so̭-'ya-mpa॒rṇa-sso̭mapa॒rṇāddhi jā॒taḥ | tato̭ harāmi somapī॒thasyāva̭-ruddhyai | de॒vānā᳚-mbrahmavā॒daṃ-va~da̭tāṃ॒-ya~t | u॒pāśṛ̭ṇo-ssu॒śravā॒ vai śru॒to̭-'si | tato॒ māmāvi̭śatu brahmavarca॒sam | ta-thsa॒bhaṃra॒gg॒ stadava̭rundhīya sā॒kṣāt || yayā̭ te sṛ॒ṣṭasyā॒gneḥ | he॒timaśa̭maya-tpra॒jāpa̭tiḥ | tāmi॒māma pra̭dāhāya || 6 ||

śa॒mīgṃ śāntyai̭ harāmya॒ham || yattḙ sṛ॒ṣṭasya̭ ya॒taḥ | vika̭ṅkata॒-mbhā ā᳚rchajjātavedaḥ | tayā̭ bhā॒sā sammi̭taḥ | u॒ru-nno̭ lo॒kamanu॒ prabhā̭hi || yattḙ tā॒ntasya॒ hṛda̭ya॒mācchi̭ndan jātavedaḥ | ma॒ruto॒-'dbhista̭mayi॒tvā | e॒tatte॒ tada̭śa॒ne-ssambha̭rāmi | sātmā̭ agne॒ sahṛ̭dayo bhave॒ha || citri̭yādaśva॒tthā-thsambhṛ̭tā bṛha॒tyaḥ̭ || 7 ||

śarī̭rama॒bhi sagg skṛ̭tā-sstha | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tāḥ | ti॒sras tri॒vṛdbhi̭-rmithu॒nāḥ prajā᳚tyai || a॒śva॒tthā-ddha̭vyavā॒hā-ddhi jā॒tām | a॒gne sta॒nūṃ-ya~॒jñiyā॒gṃ॒ sambha̭rāmi | śā॒ntayo̭nigṃ śamīga॒rbham | a॒gnaye॒ praja̭nayi॒tave᳚ || yo a̭śva॒ttha-śśa̭mīga॒rbhaḥ | ā॒ru॒roha॒ tve sacā᳚ | ta-ntḙ harāmi॒ brahma̭ṇā || 8 ||

ya॒jñiyaiḥ᳚ ke॒tubhiḥ̭ sa॒ha || ya-ntvā̭ sa॒mabha̭ran-jātavedaḥ | ya॒thā॒ śa॒rī॒ra-mbhū॒teṣu॒ nya̭ktam | sa sambhṛ̭ta-ssīda śi॒vaḥ pra॒jābhyaḥ̭ | u॒ru-nno̭ lo॒kamanṷneṣi vi॒dvān || pra ve॒dhasḙ ka॒vaye॒ meddhyā̭ya | vaco̭ va॒ndārṷ vṛṣa॒bhāya॒ vṛṣṇe᳚ | yato̭ bha॒yamabha̭ya॒-ntanno̭ astu | ava̭ de॒vān. ya̭je॒ heḍyāṋ || sa॒midhā॒-'gni-ndṷvasyata || 9 ||

ghṛ॒tai-rbo̭dhaya॒tāti̭thim | ā-'smi̭n. ha॒vyā jṷhotana || upa̭ tvā-'gne ha॒viṣma̭tīḥ | ghṛ॒tācī᳚ryantu haryata | ju॒ṣasva̭ sa॒midho॒ mama̭ || ta-ntvā̭ sa॒midbhi̭raṅgiraḥ | ghṛ॒tena̭ vardhayāmasi | bṛ॒haccho̭cā yaviṣṭhya || sa॒mi॒ddhyamā̭naḥ pratha॒mo nu dharmaḥ̭ | sama॒ktubhi̭rajyate vi॒śvavā̭raḥ || 10 ||

śo॒ciṣkḙśo ghṛ॒tani̭rṇik-pāva॒kaḥ | su॒ya॒jño a॒gni-rya॒jathā̭ya de॒vān || ghṛ॒tapra̭tīko ghṛ॒tayo̭nira॒gniḥ | ghṛ॒tai-ssami̭ddho ghṛ॒tama॒syānna᳚m | ghṛ॒ta॒pruṣa̭stvā sa॒rito̭ vahanti | ghṛ॒ta-mpiban᳚-thsu॒yajā̭ yakṣi de॒vān || ā॒yu॒rdā a̭gne ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇaḥ | ghṛ॒ta pra̭tīko ghṛ॒tayo̭niredhi | ghṛ॒ta-mpī॒tvā madhu॒cāru॒ gavya᳚m | pi॒teva̭ pu॒trama॒bhi ra̭kṣatādi॒mam || 11 ||

tvāma̭gne samidhā॒naṃ-ya~̭viṣṭha | de॒vā dū॒ta-ñca̭krire havya॒vāha᳚m | u॒ru॒jraya̭sa-ṅghṛ॒tayo̭ni॒-māhṷtam | tve॒ṣa-ñcakṣṷrdadhire coda॒yanva̭ti || tvāma̭gne pra॒diva॒ āhṷta-ṅghṛ॒tena̭ | su॒mnā॒yavaḥ̭ suṣa॒midhā॒ samī̭dhire | sa vā̭vṛdhā॒na oṣa̭dhībhirukṣi॒taḥ | u॒rujrayāgṃ̭si॒ pārthi̭vā॒ viti̭ṣṭhase || ghṛ॒ta pra̭tīkaṃ-va~ ṛ॒tasya̭ dhū॒r॒ṣada᳚m (dhūr॒ṣada᳚m) | a॒gni-mmi॒tranna sa̭midhā॒na ṛ̭ñjate || 12 ||

indhā̭no a॒kro vi॒dathḙṣu॒ dīdya̭t | śu॒krava̭rṇā॒mudṷ no yagṃsate॒ dhiya᳚m || pra॒jā a̭gne॒ saṃvā~̭saya | āśā᳚śca pa॒śubhiḥ̭ sa॒ha | rā॒ṣṭrāṇya̭smā॒ ādhḙhi | yānyāsa᳚n-thsavi॒tu-ssa॒ve || ma॒hī vi॒śpatnī॒ sada̭ne ṛ॒tasya̭ | a॒rvācī॒ eta̭-ndharuṇe rayī॒ṇām | a॒ntarva̭tnī॒ janya̭-ñjā॒tavḙdasam | a॒ddhva॒rāṇā᳚-ñjanayathaḥ puro॒gām || 13 ||

āro̭hata-nda॒śata॒gṃ॒ śakva̭rī॒-rmama̭ | ṛ॒tenā᳚gna॒ āyṷṣā॒ varca̭sā sa॒ha | jyog jīva̭nta॒ utta̭rāmuttarā॒gṃ॒ samā᳚m | darśa̭ma॒ha-mpū॒rṇamā̭saṃ-ya~॒jñaṃ-ya~thā॒ yajai᳚ || ṛtvi̭yavatī stho a॒gnirḙtasau | garbha̭-ndadhāthā॒-nte vā̭ma॒ha-nda̭de | ta-thsa॒tyaṃ-ya~-dvī॒ra-mbi̭bhṛthaḥ | vī॒ra-ñja̭nayi॒ṣyathaḥ̭ | te ma-tprā॒taḥ praja̭niṣyethe | te mā॒ prajā̭te॒ praja̭nayi॒ṣyathaḥ̭ || 14 ||

pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rbrahmavarca॒sena̭ suva॒rge lo॒ke || anṛ̭tā-thsa॒tyamupai̭mi | mā॒nu॒ṣā-ddaivya॒-mupai̭mi | daivīṃ॒-vā~caṃ̭-ya~cchāmi || śalkai̭ra॒gnimi̭ndhā॒naḥ | u॒bhau lo॒kau sa̭nema॒ham | u॒bhayo᳚-rlo॒kayor̭. ṛ॒ddhvā | ati̭ mṛ॒tyu-nta̭rāmya॒ham || jāta̭vedo॒ bhuva̭nasya॒ retaḥ̭ | i॒ha si̭ñca॒ tapa̭so॒ yajja̭ni॒ṣyate᳚ || 15 ||

a॒gnima̭śva॒tthādadhi̭ havya॒vāha᳚m | śa॒mī॒ga॒rbhā-jja॒naya॒na॒.yo ma̭yo॒ bhūḥ || a॒ya-nte॒ yoni̭r-ṛ॒tviyaḥ̭ | yato̭ jā॒to aro̭cathāḥ | ta-ñjā॒nanna̭gna॒ āro̭ha | athā̭ no vardhayā ra॒yim || apḙta॒ vīta॒ vi ca̭ sarpa॒tātaḥ̭ | ye-'tra॒ stha pṷrā॒ṇā ye ca॒ nūta̭nāḥ | adā̭di॒daṃ-ya~॒mo̭-'va॒sāna̭-mpṛthi॒vyāḥ | akra̭nni॒ma-mpi॒taro̭ lo॒kama̭smai || 16 ||

a॒gnerbhasmā᳚sya॒gneḥ purī̭ṣamasi || sa॒jñānna̭masi kāma॒dhara̭ṇam | mayi̭ te kāma॒dhara̭ṇa-mbhūyāt || saṃ-vaḥ̭ ~sṛjāmi॒ hṛda̭yāni | sagṃ sṛ̭ṣṭa॒-mmano̭ astu vaḥ | sagṃ sṛ̭ṣṭaḥ prā॒ṇo a̭stu vaḥ || saṃ-yā~ vaḥ̭ pri॒yāsta॒nuvaḥ̭ | sampri॒yā hṛda̭yāni vaḥ | ā॒tmā vo̭ astu॒ sampri̭yaḥ | sampri̭yā-sta॒nuvo॒ mama̭ || 17 ||

kalpḙtā॒-ndyāvā̭pṛthi॒vī | kalpa̭ntā॒māpa॒ oṣa̭dhīḥ | kalpa̭ntāma॒gnayaḥ॒ pṛtha̭k | mama॒ jyaiṣṭhyā̭ya॒ savra̭tāḥ || ye᳚-'gnaya॒-ssama̭nasaḥ | a॒nta॒rā dyāvā̭pṛthi॒vī | vāsa̭ntikāvṛ॒tū a॒bhi kalpa̭mānāḥ | indra̭miva de॒vā a॒bhi saṃvi~̭śantu || di॒vastvā̭ vī॒ryḙṇa | pṛ॒thi॒vyai-ma̭hi॒mnā || 18 ||

a॒ntari̭kṣasya॒ poṣḙṇa | sa॒rvapa̭śu॒-māda̭dhe || ajī̭jana-nna॒mṛta॒-mmartyā̭saḥ | a॒sre॒māṇa̭-nta॒raṇiṃ̭-vī~॒ḍuja̭mbham | daśa॒ svasā̭ro a॒gruvaḥ̭ samī॒cīḥ | pumāgṃ̭sa-ñjā॒tama॒bhi sagṃra̭bhantām || pra॒jāpa̭testvā prā॒ṇenābhi॒ prāṇi̭mi | pū॒ṣṇaḥ poṣḙṇa॒ mahya᳚m | dī॒rghā॒yu॒tvāya̭ śa॒taśā̭radāya | śa॒tagṃ śa॒radbhya॒ āyṷṣe॒ varca̭se || 19 ||

jī॒vātvai puṇyā̭ya || a॒ha-ntvada̭smi॒ mada̭si॒ tvame॒tat | mamā̭si॒ yoni॒stava॒ yoni̭rasmi | mamai॒va sanvaha̭ ha॒vyānya̭gne | pu॒traḥ pi॒tre lo̭ka॒kṛ-jjā̭tavedaḥ || prā॒ṇe tvā॒ 'mṛta॒māda̭dhāmi | a॒nnā॒dama॒nnādyā̭ya | go॒ptāra॒-ṅguptyai᳚ || su॒gā॒r॒ha॒pa॒tyo vi॒daha॒nnarā̭tīḥ | u॒ṣasa॒-śśreya̭sī-śśreyasī॒-rdadha̭t || 20 ||

agnḙ sa॒patnāgṃ̭ apa॒ bādha̭mānaḥ | rā॒yaspoṣa॒-miṣa॒mūrja̭-ma॒smāsṷ dhehi || i॒mā u॒ māmupa̭tiṣṭhantu॒ rāyaḥ̭ | ā॒bhiḥ pra॒jābhi̭ri॒ha saṃ-va~̭seya | i॒ho iḍā̭ tiṣṭhatu viśvarū॒pī | maddhye॒ vaso᳚-rdīdihi jātavedaḥ || oja̭se॒ balā̭ya॒ tvodya̭cche | vṛṣa̭ṇe॒ śuṣmā॒yāyṷṣe॒ varca̭se | sa॒pa॒tna॒tūra̭si vṛtra॒tūḥ | yastḙ de॒veṣṷ mahi॒mā sṷva॒rgaḥ || 21 ||

yasta̭ ā॒tmā pa॒śuṣu॒ pravi̭ṣṭaḥ | puṣṭi॒ryā tḙ manu॒ṣyḙṣu papra॒the | tayā̭ no agne ju॒ṣamā̭ṇa॒ ehi̭ || di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāḥ parya॒ntari̭kṣāt | vātā᳚-tpa॒śubhyo॒ addhyoṣa̭dhībhyaḥ | yatra̭yatra jātaveda-ssa-mba॒bhūtha̭ | tato̭ no agne ju॒ṣamā̭ṇa॒ ehi̭ || prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvān | a॒gnera̭gne pu॒ro a̭gni-rbhave॒ha | viśvā॒ āśā॒ dīdyā̭no॒ vi bhā̭hi || 22 ||

ūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || anva॒gniru॒ṣasā॒-magra̭-makhyat | anvahā̭ni pratha॒mo jā॒tavḙdāḥ | anu॒ sūrya̭sya puru॒trā ca̭ ra॒śmīn | anu॒ dyāvā̭pṛthi॒vī āta̭tāna || vikra̭masva ma॒hāgṃ a̭si | ve॒di॒ṣa-nmānṷṣebhyaḥ | tri॒ṣu lo॒keṣṷ jāgṛhi || yadi॒da-ndi॒vo yada॒daḥ pṛ̭thi॒vyāḥ | saṃ॒-vi~॒dā॒ne roda̭sī sa-mbabhū॒vatuḥ̭ || 23 ||

tayoḥ᳚ pṛ॒ṣṭhe sī̭datu jā॒tavḙdāḥ | śa॒bhūṃḥ pra॒jābhya̭-sta॒nuve᳚ syo॒naḥ || prā॒ṇa-ntvā॒-'mṛta॒ āda̭dhāmi | a॒nnā॒dama॒nnādyā̭ya | go॒ptāra॒-ṅguptyai᳚ | yattḙ śukra śu॒kraṃ-va~rcaḥ̭ śu॒krā ta॒nūḥ | śu॒kra-ñjyoti॒-raja̭sram | tena̭ me dīdihi॒ tena॒ tvā-''da̭dhe | a॒gninā᳚-''gne॒ brahma̭ṇā | ā॒na॒śe vyā̭naśe॒ sarva॒māyu॒-rvyā̭naśe || 24 ||

narya̭ pra॒jā-mmḙ gopāya | a॒mṛ॒ta॒tvāya̭ jī॒vase᳚ | jā॒tā-ñja̭ni॒ṣyamā̭ṇā-ñca | a॒mṛtḙ sa॒tye prati̭ṣṭhitām || atha̭rva pi॒tu-mmḙ gopāya | rasa॒manna̭mi॒hāyṷṣe | ada̭bdhā॒yo-'śī̭tatano | avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅkṛ̭ṇu || śaggsya̭ pa॒śū-nmḙ gopāya | dvi॒pādo॒ ye catṷṣpadaḥ || 25 ||

a॒ṣṭāśa̭phāśca॒ ya i॒hāgne᳚ | ye caika̭śaphā āśu॒gāḥ || sapra̭tha sa॒bhā-mmḙ gopāya | ye ca॒ sabhyā᳚-ssabhā॒sadaḥ̭ | tāni̭ndri॒yāva̭taḥ kuru | sarva॒māyu॒-rupā̭satām || ahḙbuddhniya॒ mantra̭-mme gopāya | yamṛṣa̭yastraivi॒dā vi॒duḥ | ṛca॒-ssāmā̭ni॒ yajūgṃ̭ṣi | sā hi śrīra॒mṛtā̭ sa॒tām || 26 ||

catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ | ghṛ॒tapra̭tīkā॒ bhuva̭nasya॒ maddhye᳚ | ma॒rmṛ॒jyamā̭nā maha॒te saubha̭gāya | mahya̭-ndhukṣva॒ yaja̭mānāya॒ kāmāṋ || i॒haiva santatra̭ sa॒to vo̭ agnayaḥ | prā॒ṇena̭ vā॒cā mana̭sā bibharmi | ti॒ro mā॒ santa॒māyu॒rmā prahā̭sīt | jyoti̭ṣā vo vaiśvāna॒re-ṇopa̭tiṣṭhe || pa॒ñca॒dhā-'gnīn-vya̭krāmat | vi॒rāṭ-thsṛ॒ṣṭā pra॒jāpa̭teḥ | ū॒rdhvā-''ro̭ha-drohi॒ṇī | yoni̭ra॒gneḥ prati̭ṣṭhitiḥ || 27 ||

(vi॒śa॒ntu॒ naḥ॒ - pu॒ru॒cī--r vi̭dhema - ni॒dhāya॒ - ya-tte - 'pra̭dāhāya - bṛha॒tyo᳚ - brahma̭ṇā - duvasyata - vi॒śvavā̭ra - i॒ma - mṛ̭ñjate - puro॒gāṃ - praja̭nayi॒ṣyatho̭ - jani॒ṣyate᳚-' - smai॒ - mama̭ - mahi॒mnā - varca̭se॒ - dadha̭th - suva॒rgā - bhā̭hi - sambabhū॒vatu॒ - rāyu॒-rvyā̭naśe॒ - catṷṣpadaḥ - sa॒tāṃ - pra॒jāpa̭te॒-rdve ca̭) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - viṣūvannāmaka-mmukhyamaha, tadubhayapārśvavartīni catvāryahāni cocyante

navai॒tānyahā̭ni bhavanti | nava॒ vai sṷva॒rgā lo॒kāḥ | yade॒tānyahā᳚-nyupa॒yanti̭ | na॒vasve॒va ta-thsṷva॒rgeṣṷ lo॒keṣṷ sa॒triṇaḥ̭ prati॒tiṣṭha̭nto yanti || a॒gni॒ṣṭo॒māḥ paraḥ̭ sāmānaḥ kā॒ryā̭ ityā̭huḥ | a॒gni॒ṣṭo॒masa̭minta-ssuva॒rgo lo॒ka iti̭ | dvāda̭śā-gniṣṭo॒masya̭ sto॒trāṇi̭ | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ || ta-ttanna sūrkṣya᳚m | u॒kthyā̭ e॒va sa̭ptada॒śāḥ paraḥ̭ sāmānaḥ kā॒ryāḥ᳚ || 28 ||

pa॒śavo॒ vā u॒kthāni̭ | pa॒śū॒nāmava̭-ruddhyai || vi॒śva॒ji॒da॒bhi॒jitā̭-vagniṣṭo॒mau || u॒kthyā᳚-ssaptada॒śāḥ paraḥ̭ sāmānaḥ | te saggstṷtā vi॒rāja̭ma॒bhi sampa̭dyante | dve carcā॒vati̭ ricyete | eka̭yā॒ gaurati̭riktaḥ | eka॒yā-''yṷrū॒naḥ | su॒va॒rgo vai lo॒ko jyotiḥ̭ | ūrg vi॒rāṭ || 29 ||

su॒va॒rgame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yanti || ya-tpara॒gṃ॒ rātha̭ntaram | ta-tpra̭tha॒me-'ha̭n-kā॒rya᳚m | bṛ॒ha-ddvi॒tīye᳚ | vai॒rū॒pa-ntṛ॒tīye᳚ | vai॒rā॒ja-ñca̭tu॒rthe | śā॒kva॒ra-mpa̭ñca॒me | rai॒va॒tagṃ ṣa॒ṣṭhe | tadṷ pṛ॒ṣṭhebhyo॒ naya̭nti || sa॒tanna̭ya e॒te grahā̭ gṛhyante || 30 ||

a॒ti॒grā॒hyāḥ᳚ paraḥ̭ sāmasu | i॒māne॒vaitai-rlo॒kān-thsanta̭nvanti || mi॒thu॒nā e॒te grahā̭ gṛhyante | a॒ti॒grā॒hyāḥ᳚ paraḥ̭ sāmasu | mi॒thu॒name॒va tai-ryaja̭mānā॒ ava̭rundhate || bṛ॒ha-tpṛ॒ṣṭha-mbha̭vati | bṛ॒ha-dvai sṷva॒rgo lo॒kaḥ | bṛ॒ha॒taiva sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~̭nti || tra॒ya॒stri॒gṃ॒śi nāma॒ sāma̭ | māddhya̭ndine॒ pava̭māne bhavati || 31 ||

traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatāḥ᳚ | de॒vatā̭ e॒vāva̭rundhate || ye vā i॒taḥ parā᳚ñcagṃ saṃva~thsa॒ra-mṷpa॒ yanti̭ | na hai̭na॒-nte sva॒sti sama̭śñuvate | atha॒ yḙ-'muto॒-'rvāñca̭mupa॒ yanti̭ | te hai̭nagg sva॒sti sama̭śñuvate | e॒tadvā a॒muto॒-'rvāñca॒mupa̭ yanti | yade॒vam | yo ha॒ khalu॒ vāva pra॒jāpa̭tiḥ | sa ṷ ve॒vendraḥ̭ | tadṷ de॒vebhyo॒ naya̭nti || 32 ||

(kā॒ryā̭-vi॒rāḍ - gṛ̭hyante॒ - pava̭māne bhava॒tī - ndra॒ ekaṃ̭ ca) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - viṣuvaddine-'tigrāhyaviśeṣāḥ

santa̭ti॒rvā e॒te grahāḥ᳚ | ya-tparaḥ̭ sāmānaḥ | vi॒ṣū॒vān-di̭vākī॒rtya᳚m | yathā॒ śālā̭yai॒ pakṣa̭sī | e॒vagṃ saṃ̭va~thsa॒rasya॒ pakṣa̭sī | yade॒tena gṛ॒hyeranṋ | viṣṷ̄cī saṃva~thsa॒rasya॒ pakṣa̭sī॒ vyava̭sragṃ seyātām | ārti॒mārcchḙyuḥ | yade॒te gṛ॒hyante᳚ | yathā॒ śālā̭yai॒ pakṣa̭sī maddhya॒maṃva~॒gṃ॒śama॒bhi sa̭mā॒yaccha̭ti || 33 ||

e॒vagṃ saṃ̭va~thsa॒rasya॒ pakṣa̭sī divākī॒rtya̭ma॒bhi santa̭nvanti | nārti॒mārccha̭nti || e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-maha̭rbhavati | śu॒krāgrā॒ grahā̭ gṛhyante | pratyutta̭bdhyai saya॒tvāya̭ || sau॒rya̭ e॒tadahaḥ̭ pa॒śurāla̭bhyate | sau॒ryo̭-'tigrā॒hyo̭ gṛhyate | aha̭re॒va rū॒peṇa॒ sama̭rdhayanti | atho॒ ahna̭ e॒vaiṣa ba॒lir-hri̭yate || sa॒ptai-tadaha̭rati-grā॒hyā̭ gṛhyante || 34 ||

sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ | a॒sāvā̭di॒tya-śśiraḥ̭ pra॒jānā᳚m | śī॒r॒ṣanne॒va pra॒jānā᳚-mprā॒ṇā-nda̭dhāti | tasmā᳚thsa॒pta śī॒r॒ṣa-nprā॒ṇāḥ || indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā | asṷrā-nparā॒bhāvya̭ | sa i॒mā~llo॒kā-na॒bhya̭jayat | tasyā॒sau lo॒ko-'na̭bhijita āsīt | taṃ-vi~॒śvaka̭rmā bhū॒tvā-'bhya̭jayat | ya-dvai᳚śvakarma॒ṇo gṛ॒hyate᳚ || 35 ||

su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhiji̭tyai || pra vā e॒te᳚-'smā-llo॒kā-ccya̭vante | ye vai᳚śvakarma॒ṇa-ṅgṛ॒hṇate᳚ | ā॒di॒tyaśśvo gṛ̭hyate | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhanti || a॒nyo᳚nyo gṛhyete | viśvā᳚nye॒vānyena॒ karmā̭ṇi kurvā॒ṇā ya̭nti | a॒syāma॒nyena॒ prati̭ tiṣṭhanti || tāvā-'pa̭rā॒rdhā-thsaṃ̭va~thsa॒rasyā॒-nyo᳚nyo gṛhyete || tāvu॒bhau sa॒ha ma̭hāvra॒te gṛ̭hyete | ya॒jñasyai॒vānta̭-ṅga॒tvā | u॒bhayo᳚-rlo॒kayoḥ॒ prati̭ tiṣṭhanti || a॒rkya̭mu॒ktha-mbha̭vati |

a॒nnādya॒syā-va̭ruddhyai || 36 ||

(sa॒mā॒yaccha̭ - tyatigrā॒hyā̭ gṛhyante - gṛ॒hyatḙ - saṃva~thsa॒rasthā॒nyo᳚nyo gṛhyete॒ pañca̭ ca ) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - tasminneva dine divākīrtyanāmāni sāmāni

e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒ṣa bha̭vati | e॒tena॒ vai de॒vā ḙkavi॒gṃ॒śena̭ | ā॒di॒tyami॒ta ṷtta॒magṃ sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-māro̭hayann | sa vā e॒ṣa i॒ta ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | tasya॒ daśā॒vastā॒dahā̭ni | daśa̭ pa॒rastā᳚t | sa vā e॒ṣa vi॒rājyṷbha॒yataḥ॒ prati̭ṣṭhitaḥ | vi॒rāji॒ hi vā e॒ṣa ṷbha॒yataḥ॒ prati̭ṣṭhitaḥ | tasmā̭danta॒remau lo॒kau yann | sarvḙṣu suva॒rgeṣṷ lo॒ke-ṣva̭bhi॒tapa̭nneti || 37 ||

de॒vā vā ā̭di॒tyasya̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasya̭ | parā̭co-'tipā॒dāda̭bibhayuḥ | ta-ñchando̭bhiradṛgṃ ha॒ndhṛtyai᳚ | de॒vā vā ā̭di॒tyasya̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasya̭ | avā̭co-'vapā॒dāda̭bibhayuḥ | ta-mpa॒ñcabhī̭ ra॒śmibhi॒-ruda̭vayann | tasmā̭dekavi॒gṃ॒śe 'ha॒-npañca̭ divākī॒rtyā̭ni kriyante | ra॒śmayo॒ vai di̭vākī॒rtyā̭ni || ye gā̭ya॒tre | te gā̭ya॒trīṣūtta̭rayoḥ॒ pava̭mānayoḥ || 38 ||

ma॒hādi̭vākīrtya॒gṃ॒ hotuḥ̭ pṛ॒ṣṭham | vi॒ka॒rṇa-mbra̭hmasā॒mam | bhā॒so᳚-'gniṣṭo॒maḥ || athai॒tāni॒ parā̭ṇi | parai॒rvai de॒vā ā̭di॒tyagṃ sṷva॒rgaṃ-lo~॒kama̭pārayann | yadapā̭rayann | ta-tparā̭ṇā-mpara॒tvam | pā॒raya̭ntyena॒-mparā̭ṇi | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | athai॒tāni॒ sparā̭ṇi | sparai॒rvai de॒vā ā̭di॒tyagṃ sṷva॒rgaṃ-lo~॒kama̭spārayann | yadaspā̭rayann | ta-thsparā̭ṇāg spara॒tvam | spā॒raya̭ntyena॒gg॒ sparā̭ṇi | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 39 ||

(e॒ti॒-pava̭mānayoḥ॒-sparā̭ṇī॒ pañca̭ ca) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - paśavaḥ vaiṣṇavādyā nava

apra̭tiṣṭhāṃ॒-vā~ e॒te ga̭cchanti | yeṣāgṃ̭ saṃva~thsa॒re-'nā॒pte-'tha̭ | e॒kā॒da॒śinyā॒pyate᳚ || vai॒ṣṇa॒vaṃ-vā~̭ma॒na-māla̭bhante | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñame॒vāla̭bhante॒ prati̭ṣṭhityai | ai॒ndrā॒gna-māla̭bhante | i॒ndrā॒gnī vai de॒vānā॒-mayā̭tayāmānau | ye e॒va de॒vate॒ ayā̭tayāmnī | te e॒vāla̭bhante || 40 ||

vai॒śva॒de॒va-māla̭bhante | de॒vatā̭ e॒vāva̭-rundhate | dyā॒vā॒pṛ॒thi॒vyā᳚-ndhe॒nu-māla̭bhante | dyāvā̭pṛthi॒vyore॒va prati̭ tiṣṭhanti | vā॒ya॒vyaṃ̭-va~॒thsamāla̭bhante | vā॒yure॒vaibhyo̭ yathā-''yata॒nā-dde॒vatā॒ ava̭rundhe | ā॒di॒tyāmaviṃ̭-va~॒śā-māla̭bhante | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭ tiṣṭhanti | mai॒trā॒va॒ru॒ṇī-māla̭bhante || 41 ||

mi॒treṇai॒va ya॒jñasya॒ svi̭ṣṭagṃ śamayanti | varṷṇena॒ duri̭ṣṭam | prā॒jā॒pa॒tya-ntṷ̄pa॒ra-mma̭hāvra॒ta āla̭bhante | prā॒jā॒pa॒tyo̭-'tigrā॒hyo̭ gṛhyate | aha̭re॒va rū॒peṇa॒ sama̭rdhayanti | atho॒ ahna̭ e॒vaiṣa ba॒lir-hri̭yate | ā॒gne॒yamāla̭bhante॒ prati॒ prajñā᳚tyai || a॒ja॒pe॒tvān. vā e॒te pūrvai॒rmāsai॒ra-va̭rundhate | yade॒te ga॒vyāḥ pa॒śava̭ āla॒bhyante᳚ | u॒bhayḙṣā-mpaśū॒nā-mava̭ruddhyai || 42 ||

yadati̭riktā-mekāda॒śinī̭-mā॒labhḙrann | apri̭ya॒-mbhrātṛ̭vya-ma॒bhyati̭ricyeta | ya-ddvaudvaṷ pa॒śū sa॒masyḙyuḥ | kanī̭ya॒ āyuḥ̭ kurvīrann | yade॒te brāhma̭ṇavantaḥ pa॒śava̭ āla॒bhyante᳚ | nāpri̭ya॒-mbhrātṛ̭vya-ma॒bhya̭ti॒ricya̭te | na kanī̭ya॒ āyuḥ̭ kurvate || 43 ||

(te-e॒vāla̭bhante-maitrāvaru॒ṇīmāla̭bha॒nte-'va̭ruddhyai-+sa॒pta ca̭) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - mahāvratam

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā-ssṛ॒ṣṭvā vṛ॒tto̭-'śayat | ta-nde॒vā bhū॒tānā॒gṃ॒ rasa॒-ntejaḥ̭ sa॒bhṛntya̭ | tenai̭namabhiṣajyann | ma॒hāna̭vava॒rtīti̭ | ta-nma̭hāvra॒tasya̭ mahāvrata॒tvam | ma॒ha-dvra॒tamiti̭ | ta-nma̭hāvra॒tasya̭ mahāvrata॒tvam | ma॒ha॒to vra॒tamiti̭ | ta-nma̭hāvra॒tasya̭ mahāvrata॒tvam || pa॒ñca॒vi॒gṃ॒śa-sstomo̭ bhavati || 44 ||

catṷrvigṃśa-tyardhamāsa-ssaṃva~thsa॒raḥ | ya-dvā e॒tasmin᳚-thsaṃva~thsa॒re 'dhi॒prājā̭yata | tadanna̭-mpañcavi॒gṃ॒śa-ma̭bhavat || ma॒ddhya॒taḥ kri̭yate | ma॒ddhya॒to hyanna̭maśi॒ta-ndhi॒noti̭ | atho̭ maddhya॒ta e॒va pra॒jānā॒mūrgdhī̭yate || atha॒ yadvā i॒dama̭nta॒taḥ kri॒yate᳚ | tasmā̭duda॒nte pra॒jā-ssamḙdhante | a॒nta॒taḥ kri̭yate pra॒jana̭nāyai॒va || tri॒vṛcchiro̭ bhavati || 45 ||

tre॒dhā॒ vi॒hi॒tagṃ hi śiraḥ̭ | loma̭ cha॒vīrasthi̭ || parā̭cā stuvanti | tasmā॒-tta-thsa॒dṛge॒va | na medya॒to-'nṷ medyati | na kṛśya॒to-'nṷ kṛśyati || pa॒ñca॒da॒śo᳚-'nyaḥ pa॒kṣo bha̭vati | sa॒pta॒da॒śo᳚-'nyaḥ | tasmā॒-dvayāg̭sya-nyata॒rama॒rdhama॒bhi pa॒ryāva̭rtante | a॒nya॒ta॒rato॒ hi ta-dgarī̭yaḥ kri॒yate᳚ || 46 ||

pa॒ñca॒vi॒gṃ॒śa ā॒tmā bha̭vati | tasmā᳚-nmaddhya॒taḥ pa॒śavo॒ vari̭ṣṭhāḥ || e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-mpuccha᳚m | dvi॒padā̭su stuvanti॒ prati̭ṣṭhityai || sarvḙṇa sa॒ha stṷvanti | sarvḙṇa॒ hyā᳚tmanā᳚-''tma॒nvī | sa॒hotpata̭nti || ekai̭kā॒-mucchigṃ̭ṣanti | ā॒tmann. hyaṅgā̭ni ba॒ddhāni̭ || na vā e॒tena॒ sarvaḥ॒ purṷṣaḥ || 47 ||

yadi॒ta i̭to॒ lomā̭ni da॒to na॒khān | pa॒ri॒mādaḥ̭ kriyante | tānye॒va tena॒ pratyṷpyante || audṷmbara॒stalpo̭ bhavati | ūrgvā anna̭mudu॒mbaraḥ̭ | ū॒rja e॒vānnādya॒syā-va̭ruddhyai || yasya̭ talpa॒sadya॒-mana̭bhijita॒gg॒ syāt | sa de॒vānā॒gṃ॒ sāmya̭kṣe | ta॒lpa॒sadya̭-ma॒bhija̭yā॒nīti॒ talpa̭mā॒-ruhyo-dgā̭yet | ta॒lpa॒sadya̭-me॒vābhija̭yati || 48 ||

yasya̭ talpa॒sadya̭-ma॒bhiji̭ta॒gg॒ syāt | sa de॒vānā॒gṃ॒ sāmya̭kṣe | ta॒lpa॒sadya॒-mmā parā̭je॒ṣīti॒ talpa̭-mā॒ruhyo-dgā̭yet | na ta̭lpa॒sadya॒-mparā̭jayate || ple॒ṅkhe śagṃ̭sati | maho॒ vai ple॒ṅkhaḥ | maha̭sa e॒vānnādya॒syā-va̭ruddhyai || de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | ta ā̭di॒tye vyāya̭cchanta | ta-nde॒vā-ssama̭jayann || 49 ||

brā॒hma॒ṇaśca̭ śū॒draśca̭ carmaka॒rte vyāya̭cchete | daivyo॒ vai varṇo᳚ brāhma॒ṇaḥ | a॒sa॒ryaḥ̭ śū॒draḥ | i॒mḙ-'rā-thsuri॒me sṷbhū॒ta-ma̭kra॒-nnitya̭nyata॒ro brṷ̄yāt | i॒ma ṷdvāsīkā॒riṇa̭ i॒me dṷrbhū॒ta-ma̭kra॒nnitya̭nyata॒raḥ | yade॒vaiṣāgṃ̭ sukṛ॒taṃ-yā~ rāddhiḥ̭ | tada̭nyata॒ro̭-'bhiśrī̭ṇāti | yade॒vaiṣā᳚-nduṣkṛ॒taṃ-yā~-'rā᳚ddhiḥ | tada̭nyata॒ro-'pa̭hanti | brā॒hma॒ṇa-ssa-ñja̭yati | a॒mume॒vādi॒tya-mbhrātṛ̭vyasya॒ saṃvi~̭ndante || 50 ||

(bha॒va॒ti॒ - bha॒va॒ti॒ - kri॒yate॒ - purṷṣo - jayatya - jaya - ñjaya॒tyeka̭-ñca) (a. 6)

(u॒ddhya॒nyamā̭naṃ॒ - navai॒tāni॒ - santa̭ti - rekavi॒gṃ॒śa e॒ṣo - 'pra̭tiṣṭhāṃ - pra॒jāpa̭ti-rvṛ॒tta-ṣṣaṭ )

(u॒ddha॒nyamā̭nagṃ - śo॒ciṣke॒śo - 'gnḙ sa॒patnā̭ - natigrā॒hyā̭ - vaiśvade॒vamāla̭bhante pañcā॒śat )

(u॒ddha॒nyamā̭na॒gṃ॒ - saṃvi~̭ndante )

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake dvidīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके द्वितीयः प्रपाठकः - गवामयनब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1 - आधानमन्त्राः पूर्वप्रपाठकशेषभूताः

उ॒द्ध॒न्यमा॑न-म॒स्या अ॑मे॒द्ध्यम् । अप॑ पा॒प्मानं॒-यँज॑मानस्य हन्तु । शि॒वा नः॑ सन्तु प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः । श-न्नो॑ मा॒ता पृ॑थि॒वी तोक॑साता ॥ श-न्नो॑ दे॒वीर॒भिष्ट॑ये । आपो॑ भवन्तु पी॒तये᳚ । शं-योँर॒भि स्र॑वन्तु नः ॥ वै॒श्वा॒न॒रस्य॑ रू॒पम् । पृ॒थि॒व्या-म्प॑रि॒स्रसा᳚ । स्यो॒न-मावि॑शन्तु नः ॥ 1 ॥

यदि॒द-न्दि॒वो यद॒दः पृ॑थि॒व्याः । स॒ज॒ञ्ज्ञा॒ने रोद॑सी सम्बभू॒वतुः॑ । ऊषा᳚न् कृ॒ष्णम॑वतु कृ॒ष्णमूषाः᳚ । इ॒होभयो᳚-र्य॒ज्ञिय॒-माग॑मिष्ठाः ॥ ऊ॒तीः कु॑र्वा॒णो य-त्पृ॑थि॒वीमच॑रः । गु॒हा॒कार॑-माखुरू॒प-म्प्र॒तीत्य॑ । त-त्ते॒ न्य॑क्तमि॒ह स॒भंर॑न्तः । श॒त-ञ्जी॑वेम श॒रद॒-स्सवी॑राः ॥ ऊर्ज॑-म्पृथि॒व्या रस॑-मा॒भर॑न्तः । श॒त-ञ्जी॑वेम श॒रदः॑ पुरू॒चीः ॥ 2 ॥

व॒म्रीभि॒-रनु॑वित्त॒-ङ्गुहा॑सु । श्रोत्र॑-न्त उ॒र्व्यब॑धिरा भवामः ॥ प्र॒जाप॑ति सृष्टाना-म्प्र॒जाना᳚म् । क्षु॒धोप॑हत्यै सुवि॒त-न्नो॑ अस्तु । उप॒प्रभि॑न्न॒मिष॒-मूर्ज॑-म्प्र॒जाभ्यः॑ । सूद॑-ङ्गृ॒हेभ्यो॒ रस॒माभ॑रामि ॥ यस्य॑ रू॒प-म्बिभ्र॑दि॒मा-मवि॑न्दत् । गुहा॒ प्रवि॑ष्टाग्ं सरि॒रस्य॒ मद्ध्ये᳚ । तस्ये॒दं-विँह॑त-मा॒भर॑न्तः । अछ॑म्बट्कारम॒स्यां-विँ॑धेम ॥ 3 ॥

य-त्प॒र्यप॑श्य-थ्सरि॒रस्य॒ मद्ध्ये᳚ । उ॒र्वीमप॑श्य॒-ज्जग॑तः प्रति॒ष्ठाम् । त-त्पुष्क॑रस्या॒यत॑ना॒द्धि जा॒तम् । प॒र्ण-म्पृ॑थि॒व्याः प्रथ॑नग्ं हरामि ॥ याभि॒रदृग्ं॑ह॒ज्जग॑तः प्रति॒ष्ठाम् । उ॒र्वीमि॒मां-विँ॑श्वज॒नस्य॑ भ॒र्त्रीम् । ता नः॑ शि॒वा-श्शर्क॑रा-स्सन्तु॒ सर्वाः᳚ ॥ अ॒ग्ने रेत॑श्च॒न्द्रग्ं हिर॑ण्यम् । अ॒द्भ्य-स्सम्भू॑त-म॒मृत॑-म्प्र॒जासु॑ । त-थ्स॒भंर॑न्नुत्तर॒तो नि॒धाय॑ ॥ 4 ॥

अ॒ति॒ प्र॒यच्छ॒-न्दुरि॑ति-न्तरेयम् ॥ अश्वो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा यद॑श्व॒त्थे ऽति॑ष्ठः । सं॒वँ॒थ्स॒र-न्दे॒वेभ्यो॑ नि॒लाय॑ । तत्ते॒ न्य॑क्तमि॒ह स॒भंर॑न्तः । श॒त-ञ्जी॑वेम श॒रद॒-स्सवी॑राः ॥ ऊ॒र्जः पृ॑थि॒व्या अद्ध्युत्थि॑तो-ऽसि । वन॑स्पते श॒तव॑ल्शो॒ विरो॑ह । त्वया॑ व॒यमिष॒मूर्ज॒-म्मद॑न्तः । रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा म॑देम ॥ गा॒य॒त्रि॒या ह्रि॒यमा॑णस्य॒ यत्ते᳚ ॥ 5 ॥

प॒र्णमप॑त-त्तृ॒तीय॑स्यै दि॒वो-ऽधि॑ । सो॑-ऽय-म्प॒र्ण-स्सो॑मप॒र्णाद्धि जा॒तः । ततो॑ हरामि सोमपी॒थस्याव॑-रुद्ध्यै । दे॒वाना᳚-म्ब्रह्मवा॒दं-वँद॑तां॒-यँत् । उ॒पाशृ॑णो-स्सु॒श्रवा॒ वै श्रु॒तो॑-ऽसि । ततो॒ मामावि॑शतु ब्रह्मवर्च॒सम् । त-थ्स॒भंर॒ग्ग्॒ स्तदव॑रुन्धीय सा॒क्षात् ॥ यया॑ ते सृ॒ष्टस्या॒ग्नेः । हे॒तिमश॑मय-त्प्र॒जाप॑तिः । तामि॒माम प्र॑दाहाय ॥ 6 ॥

श॒मीग्ं शान्त्यै॑ हराम्य॒हम् ॥ यत्ते॑ सृ॒ष्टस्य॑ य॒तः । विक॑ङ्कत॒-म्भा आ᳚र्छज्जातवेदः । तया॑ भा॒सा सम्मि॑तः । उ॒रु-न्नो॑ लो॒कमनु॒ प्रभा॑हि ॥ यत्ते॑ ता॒न्तस्य॒ हृद॑य॒माच्छि॑न्दन् जातवेदः । म॒रुतो॒-ऽद्भिस्त॑मयि॒त्वा । ए॒तत्ते॒ तद॑श॒ने-स्सम्भ॑रामि । सात्मा॑ अग्ने॒ सहृ॑दयो भवे॒ह ॥ चित्रि॑यादश्व॒त्था-थ्सम्भृ॑ता बृह॒त्यः॑ ॥ 7 ॥

शरी॑रम॒भि सग्ग् स्कृ॑ता-स्स्थ । प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ताः । ति॒स्रस् त्रि॒वृद्भि॑-र्मिथु॒नाः प्रजा᳚त्यै ॥ अ॒श्व॒त्था-द्ध॑व्यवा॒हा-द्धि जा॒ताम् । अ॒ग्ने स्त॒नूं-यँ॒ज्ञिया॒ग्ं॒ सम्भ॑रामि । शा॒न्तयो॑निग्ं शमीग॒र्भम् । अ॒ग्नये॒ प्रज॑नयि॒तवे᳚ ॥ यो अ॑श्व॒त्थ-श्श॑मीग॒र्भः । आ॒रु॒रोह॒ त्वे सचा᳚ । त-न्ते॑ हरामि॒ ब्रह्म॑णा ॥ 8 ॥

य॒ज्ञियैः᳚ के॒तुभिः॑ स॒ह ॥ य-न्त्वा॑ स॒मभ॑रन्-जातवेदः । य॒था॒ श॒री॒र-म्भू॒तेषु॒ न्य॑क्तम् । स सम्भृ॑त-स्सीद शि॒वः प्र॒जाभ्यः॑ । उ॒रु-न्नो॑ लो॒कमनु॑नेषि वि॒द्वान् ॥ प्र वे॒धसे॑ क॒वये॒ मेद्ध्या॑य । वचो॑ व॒न्दारु॑ वृष॒भाय॒ वृष्णे᳚ । यतो॑ भ॒यमभ॑य॒-न्तन्नो॑ अस्तु । अव॑ दे॒वान्. य॑जे॒ हेड्यान्॑ ॥ स॒मिधा॒-ऽग्नि-न्दु॑वस्यत ॥ 9 ॥

घृ॒तै-र्बो॑धय॒ताति॑थिम् । आ-ऽस्मि॑न्. ह॒व्या जु॑होतन ॥ उप॑ त्वा-ऽग्ने ह॒विष्म॑तीः । घृ॒ताची᳚र्यन्तु हर्यत । जु॒षस्व॑ स॒मिधो॒ मम॑ ॥ त-न्त्वा॑ स॒मिद्भि॑रङ्गिरः । घृ॒तेन॑ वर्धयामसि । बृ॒हच्छो॑चा यविष्ठ्य ॥ स॒मि॒द्ध्यमा॑नः प्रथ॒मो नु धर्मः॑ । सम॒क्तुभि॑रज्यते वि॒श्ववा॑रः ॥ 10 ॥

शो॒चिष्के॑शो घृ॒तनि॑र्णिक्-पाव॒कः । सु॒य॒ज्ञो अ॒ग्नि-र्य॒जथा॑य दे॒वान् ॥ घृ॒तप्र॑तीको घृ॒तयो॑निर॒ग्निः । घृ॒तै-स्समि॑द्धो घृ॒तम॒स्यान्न᳚म् । घृ॒त॒प्रुष॑स्त्वा स॒रितो॑ वहन्ति । घृ॒त-म्पिबन्᳚-थ्सु॒यजा॑ यक्षि दे॒वान् ॥ आ॒यु॒र्दा अ॑ग्ने ह॒विषो॑ जुषा॒णः । घृ॒त प्र॑तीको घृ॒तयो॑निरेधि । घृ॒त-म्पी॒त्वा मधु॒चारु॒ गव्य᳚म् । पि॒तेव॑ पु॒त्रम॒भि र॑क्षतादि॒मम् ॥ 11 ॥

त्वाम॑ग्ने समिधा॒नं-यँ॑विष्ठ । दे॒वा दू॒त-ञ्च॑क्रिरे हव्य॒वाह᳚म् । उ॒रु॒ज्रय॑स-ङ्घृ॒तयो॑नि॒-माहु॑तम् । त्वे॒ष-ञ्चक्षु॑र्दधिरे चोद॒यन्व॑ति ॥ त्वाम॑ग्ने प्र॒दिव॒ आहु॑त-ङ्घृ॒तेन॑ । सु॒म्ना॒यवः॑ सुष॒मिधा॒ समी॑धिरे । स वा॑वृधा॒न ओष॑धीभिरुक्षि॒तः । उ॒रुज्रयाग्ं॑सि॒ पार्थि॑वा॒ विति॑ष्ठसे ॥ घृ॒त प्र॑तीकं-वँ ऋ॒तस्य॑ धू॒र्॒षद᳚म् (धूर्॒षद᳚म्) । अ॒ग्नि-म्मि॒त्रन्न स॑मिधा॒न ऋ॑ञ्जते ॥ 12 ॥

इन्धा॑नो अ॒क्रो वि॒दथे॑षु॒ दीद्य॑त् । शु॒क्रव॑र्णा॒मुदु॑ नो यग्ंसते॒ धिय᳚म् ॥ प्र॒जा अ॑ग्ने॒ संवाँ॑सय । आशा᳚श्च प॒शुभिः॑ स॒ह । रा॒ष्ट्राण्य॑स्मा॒ आधे॑हि । यान्यास᳚न्-थ्सवि॒तु-स्स॒वे ॥ म॒ही वि॒श्पत्नी॒ सद॑ने ऋ॒तस्य॑ । अ॒र्वाची॒ एत॑-न्धरुणे रयी॒णाम् । अ॒न्तर्व॑त्नी॒ जन्य॑-ञ्जा॒तवे॑दसम् । अ॒द्ध्व॒राणा᳚-ञ्जनयथः पुरो॒गाम् ॥ 13 ॥

आरो॑हत-न्द॒शत॒ग्ं॒ शक्व॑री॒-र्मम॑ । ऋ॒तेना᳚ग्न॒ आयु॑षा॒ वर्च॑सा स॒ह । ज्योग् जीव॑न्त॒ उत्त॑रामुत्तरा॒ग्ं॒ समा᳚म् । दर्श॑म॒ह-म्पू॒र्णमा॑सं-यँ॒ज्ञं-यँथा॒ यजै᳚ ॥ ऋत्वि॑यवती स्थो अ॒ग्निरे॑तसौ । गर्भ॑-न्दधाथा॒-न्ते वा॑म॒ह-न्द॑दे । त-थ्स॒त्यं-यँ-द्वी॒र-म्बि॑भृथः । वी॒र-ञ्ज॑नयि॒ष्यथः॑ । ते म-त्प्रा॒तः प्रज॑निष्येथे । ते मा॒ प्रजा॑ते॒ प्रज॑नयि॒ष्यथः॑ ॥ 14 ॥

प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्ब्रह्मवर्च॒सेन॑ सुव॒र्गे लो॒के ॥ अनृ॑ता-थ्स॒त्यमुपै॑मि । मा॒नु॒षा-द्दैव्य॒-मुपै॑मि । दैवीं॒-वाँचं॑-यँच्छामि ॥ शल्कै॑र॒ग्निमि॑न्धा॒नः । उ॒भौ लो॒कौ स॑नेम॒हम् । उ॒भयो᳚-र्लो॒कयोर्॑. ऋ॒द्ध्वा । अति॑ मृ॒त्यु-न्त॑राम्य॒हम् ॥ जात॑वेदो॒ भुव॑नस्य॒ रेतः॑ । इ॒ह सि॑ञ्च॒ तप॑सो॒ यज्ज॑नि॒ष्यते᳚ ॥ 15 ॥

अ॒ग्निम॑श्व॒त्थादधि॑ हव्य॒वाह᳚म् । श॒मी॒ग॒र्भा-ज्ज॒नय॒न॒.यो म॑यो॒ भूः ॥ अ॒य-न्ते॒ योनि॑र्-ऋ॒त्वियः॑ । यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः । त-ञ्जा॒नन्न॑ग्न॒ आरो॑ह । अथा॑ नो वर्धया र॒यिम् ॥ अपे॑त॒ वीत॒ वि च॑ सर्प॒तातः॑ । ये-ऽत्र॒ स्थ पु॑रा॒णा ये च॒ नूत॑नाः । अदा॑दि॒दं-यँ॒मो॑-ऽव॒सान॑-म्पृथि॒व्याः । अक्र॑न्नि॒म-म्पि॒तरो॑ लो॒कम॑स्मै ॥ 16 ॥

अ॒ग्नेर्भस्मा᳚स्य॒ग्नेः पुरी॑षमसि ॥ स॒ज्ञान्न॑मसि काम॒धर॑णम् । मयि॑ ते काम॒धर॑ण-म्भूयात् ॥ सं-वः॑ ँसृजामि॒ हृद॑यानि । सग्ं सृ॑ष्ट॒-म्मनो॑ अस्तु वः । सग्ं सृ॑ष्टः प्रा॒णो अ॑स्तु वः ॥ सं-याँ वः॑ प्रि॒यास्त॒नुवः॑ । सम्प्रि॒या हृद॑यानि वः । आ॒त्मा वो॑ अस्तु॒ सम्प्रि॑यः । सम्प्रि॑या-स्त॒नुवो॒ मम॑ ॥ 17 ॥

कल्पे॑ता॒-न्द्यावा॑पृथि॒वी । कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धीः । कल्प॑न्ताम॒ग्नयः॒ पृथ॑क् । मम॒ ज्यैष्ठ्या॑य॒ सव्र॑ताः ॥ ये᳚-ऽग्नय॒-स्सम॑नसः । अ॒न्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी । वास॑न्तिकावृ॒तू अ॒भि कल्प॑मानाः । इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॒भि संविँ॑शन्तु ॥ दि॒वस्त्वा॑ वी॒र्ये॑ण । पृ॒थि॒व्यै-म॑हि॒म्ना ॥ 18 ॥

अ॒न्तरि॑क्षस्य॒ पोषे॑ण । स॒र्वप॑शु॒-माद॑धे ॥ अजी॑जन-न्न॒मृत॒-म्मर्त्या॑सः । अ॒स्रे॒माण॑-न्त॒रणिं॑-वीँ॒डुज॑म्भम् । दश॒ स्वसा॑रो अ॒ग्रुवः॑ समी॒चीः । पुमाग्ं॑स-ञ्जा॒तम॒भि सग्ंर॑भन्ताम् ॥ प्र॒जाप॑तेस्त्वा प्रा॒णेनाभि॒ प्राणि॑मि । पू॒ष्णः पोषे॑ण॒ मह्य᳚म् । दी॒र्घा॒यु॒त्वाय॑ श॒तशा॑रदाय । श॒तग्ं श॒रद्भ्य॒ आयु॑षे॒ वर्च॑से ॥ 19 ॥

जी॒वात्वै पुण्या॑य ॥ अ॒ह-न्त्वद॑स्मि॒ मद॑सि॒ त्वमे॒तत् । ममा॑सि॒ योनि॒स्तव॒ योनि॑रस्मि । ममै॒व सन्वह॑ ह॒व्यान्य॑ग्ने । पु॒त्रः पि॒त्रे लो॑क॒कृ-ज्जा॑तवेदः ॥ प्रा॒णे त्वा॒ ऽमृत॒माद॑धामि । अ॒न्ना॒दम॒न्नाद्या॑य । गो॒प्तार॒-ङ्गुप्त्यै᳚ ॥ सु॒गा॒र्॒ह॒प॒त्यो वि॒दह॒न्नरा॑तीः । उ॒षस॒-श्श्रेय॑सी-श्श्रेयसी॒-र्दध॑त् ॥ 20 ॥

अग्ने॑ स॒पत्नाग्ं॑ अप॒ बाध॑मानः । रा॒यस्पोष॒-मिष॒मूर्ज॑-म॒स्मासु॑ धेहि ॥ इ॒मा उ॒ मामुप॑तिष्ठन्तु॒ रायः॑ । आ॒भिः प्र॒जाभि॑रि॒ह सं-वँ॑सेय । इ॒हो इडा॑ तिष्ठतु विश्वरू॒पी । मद्ध्ये॒ वसो᳚-र्दीदिहि जातवेदः ॥ ओज॑से॒ बला॑य॒ त्वोद्य॑च्छे । वृष॑णे॒ शुष्मा॒यायु॑षे॒ वर्च॑से । स॒प॒त्न॒तूर॑सि वृत्र॒तूः । यस्ते॑ दे॒वेषु॑ महि॒मा सु॑व॒र्गः ॥ 21 ॥

यस्त॑ आ॒त्मा प॒शुषु॒ प्रवि॑ष्टः । पुष्टि॒र्या ते॑ मनु॒ष्ये॑षु पप्र॒थे । तया॑ नो अग्ने जु॒षमा॑ण॒ एहि॑ ॥ दि॒वः पृ॑थि॒व्याः पर्य॒न्तरि॑क्षात् । वाता᳚-त्प॒शुभ्यो॒ अद्ध्योष॑धीभ्यः । यत्र॑यत्र जातवेद-स्स-म्ब॒भूथ॑ । ततो॑ नो अग्ने जु॒षमा॑ण॒ एहि॑ ॥ प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वान् । अ॒ग्नेर॑ग्ने पु॒रो अ॑ग्नि-र्भवे॒ह । विश्वा॒ आशा॒ दीद्या॑नो॒ वि भा॑हि ॥ 22 ॥

ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ॥ अन्व॒ग्निरु॒षसा॒-मग्र॑-मख्यत् । अन्वहा॑नि प्रथ॒मो जा॒तवे॑दाः । अनु॒ सूर्य॑स्य पुरु॒त्रा च॑ र॒श्मीन् । अनु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आत॑तान ॥ विक्र॑मस्व म॒हाग्ं अ॑सि । वे॒दि॒ष-न्मानु॑षेभ्यः । त्रि॒षु लो॒केषु॑ जागृहि ॥ यदि॒द-न्दि॒वो यद॒दः पृ॑थि॒व्याः । सं॒-विँ॒दा॒ने रोद॑सी स-म्बभू॒वतुः॑ ॥ 23 ॥

तयोः᳚ पृ॒ष्ठे सी॑दतु जा॒तवे॑दाः । श॒भूंः प्र॒जाभ्य॑-स्त॒नुवे᳚ स्यो॒नः ॥ प्रा॒ण-न्त्वा॒-ऽमृत॒ आद॑धामि । अ॒न्ना॒दम॒न्नाद्या॑य । गो॒प्तार॒-ङ्गुप्त्यै᳚ । यत्ते॑ शुक्र शु॒क्रं-वँर्चः॑ शु॒क्रा त॒नूः । शु॒क्र-ञ्ज्योति॒-रज॑स्रम् । तेन॑ मे दीदिहि॒ तेन॒ त्वा-ऽऽद॑धे । अ॒ग्निना᳚-ऽऽग्ने॒ ब्रह्म॑णा । आ॒न॒शे व्या॑नशे॒ सर्व॒मायु॒-र्व्या॑नशे ॥ 24 ॥

नर्य॑ प्र॒जा-म्मे॑ गोपाय । अ॒मृ॒त॒त्वाय॑ जी॒वसे᳚ । जा॒ता-ञ्ज॑नि॒ष्यमा॑णा-ञ्च । अ॒मृते॑ स॒त्ये प्रति॑ष्ठिताम् ॥ अथ॑र्व पि॒तु-म्मे॑ गोपाय । रस॒मन्न॑मि॒हायु॑षे । अद॑ब्धा॒यो-ऽशी॑ततनो । अवि॑ष-न्नः पि॒तु-ङ्कृ॑णु ॥ शग्ग्स्य॑ प॒शू-न्मे॑ गोपाय । द्वि॒पादो॒ ये चतु॑ष्पदः ॥ 25 ॥

अ॒ष्टाश॑फाश्च॒ य इ॒हाग्ने᳚ । ये चैक॑शफा आशु॒गाः ॥ सप्र॑थ स॒भा-म्मे॑ गोपाय । ये च॒ सभ्या᳚-स्सभा॒सदः॑ । तानि॑न्द्रि॒याव॑तः कुरु । सर्व॒मायु॒-रुपा॑सताम् ॥ अहे॑बुद्ध्निय॒ मन्त्र॑-म्मे गोपाय । यमृष॑यस्त्रैवि॒दा वि॒दुः । ऋच॒-स्सामा॑नि॒ यजूग्ं॑षि । सा हि श्रीर॒मृता॑ स॒ताम् ॥ 26 ॥

चतुः॑ शिखण्डा युव॒ति-स्सु॒पेशाः᳚ । घृ॒तप्र॑तीका॒ भुव॑नस्य॒ मद्ध्ये᳚ । म॒र्मृ॒ज्यमा॑ना मह॒ते सौभ॑गाय । मह्य॑-न्धुक्ष्व॒ यज॑मानाय॒ कामान्॑ ॥ इ॒हैव सन्तत्र॑ स॒तो वो॑ अग्नयः । प्रा॒णेन॑ वा॒चा मन॑सा बिभर्मि । ति॒रो मा॒ सन्त॒मायु॒र्मा प्रहा॑सीत् । ज्योति॑षा वो वैश्वान॒रे-णोप॑तिष्ठे ॥ प॒ञ्च॒धा-ऽग्नीन्-व्य॑क्रामत् । वि॒राट्-थ्सृ॒ष्टा प्र॒जाप॑तेः । ऊ॒र्ध्वा-ऽऽरो॑ह-द्रोहि॒णी । योनि॑र॒ग्नेः प्रति॑ष्ठितिः ॥ 27 ॥

(वि॒श॒न्तु॒ नः॒ - पु॒रु॒ची--र् वि॑धेम - नि॒धाय॒ - य-त्ते - ऽप्र॑दाहाय - बृह॒त्यो᳚ - ब्रह्म॑णा - दुवस्यत - वि॒श्ववा॑र - इ॒म - मृ॑ञ्जते - पुरो॒गां - प्रज॑नयि॒ष्यथो॑ - जनि॒ष्यते᳚-ऽ - स्मै॒ - मम॑ - महि॒म्ना - वर्च॑से॒ - दध॑थ् - सुव॒र्गा - भा॑हि - सम्बभू॒वतु॒ - रायु॒-र्व्या॑नशे॒ - चतु॑ष्पदः - स॒तां - प्र॒जाप॑ते॒-र्द्वे च॑) (अ. 1)

अनुवाकं 2 - विषूवन्नामक-म्मुख्यमह, तदुभयपार्श्ववर्तीनि चत्वार्यहानि चोच्यन्ते

नवै॒तान्यहा॑नि भवन्ति । नव॒ वै सु॑व॒र्गा लो॒काः । यदे॒तान्यहा᳚-न्युप॒यन्ति॑ । न॒वस्वे॒व त-थ्सु॑व॒र्गेषु॑ लो॒केषु॑ स॒त्रिणः॑ प्रति॒तिष्ठ॑न्तो यन्ति ॥ अ॒ग्नि॒ष्टो॒माः परः॑ सामानः का॒र्या॑ इत्या॑हुः । अ॒ग्नि॒ष्टो॒मस॑मिन्त-स्सुव॒र्गो लो॒क इति॑ । द्वाद॑शा-ग्निष्टो॒मस्य॑ स्तो॒त्राणि॑ । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः ॥ त-त्तन्न सूर्क्ष्य᳚म् । उ॒क्थ्या॑ ए॒व स॑प्तद॒शाः परः॑ सामानः का॒र्याः᳚ ॥ 28 ॥

प॒शवो॒ वा उ॒क्थानि॑ । प॒शू॒नामव॑-रुद्ध्यै ॥ वि॒श्व॒जि॒द॒भि॒जिता॑-वग्निष्टो॒मौ ॥ उ॒क्थ्या᳚-स्सप्तद॒शाः परः॑ सामानः । ते सग्ग्स्तु॑ता वि॒राज॑म॒भि सम्प॑द्यन्ते । द्वे चर्चा॒वति॑ रिच्येते । एक॑या॒ गौरति॑रिक्तः । एक॒या-ऽऽयु॑रू॒नः । सु॒व॒र्गो वै लो॒को ज्योतिः॑ । ऊर्ग् वि॒राट् ॥ 29 ॥

सु॒व॒र्गमे॒व तेन॑ लो॒कम॒भि ज॑यन्ति ॥ य-त्पर॒ग्ं॒ राथ॑न्तरम् । त-त्प्र॑थ॒मे-ऽह॑न्-का॒र्य᳚म् । बृ॒ह-द्द्वि॒तीये᳚ । वै॒रू॒प-न्तृ॒तीये᳚ । वै॒रा॒ज-ञ्च॑तु॒र्थे । शा॒क्व॒र-म्प॑ञ्च॒मे । रै॒व॒तग्ं ष॒ष्ठे । तदु॑ पृ॒ष्ठेभ्यो॒ नय॑न्ति ॥ स॒तन्न॑य ए॒ते ग्रहा॑ गृह्यन्ते ॥ 30 ॥

अ॒ति॒ग्रा॒ह्याः᳚ परः॑ सामसु । इ॒माने॒वैतै-र्लो॒कान्-थ्सन्त॑न्वन्ति ॥ मि॒थु॒ना ए॒ते ग्रहा॑ गृह्यन्ते । अ॒ति॒ग्रा॒ह्याः᳚ परः॑ सामसु । मि॒थु॒नमे॒व तै-र्यज॑माना॒ अव॑रुन्धते ॥ बृ॒ह-त्पृ॒ष्ठ-म्भ॑वति । बृ॒ह-द्वै सु॑व॒र्गो लो॒कः । बृ॒ह॒तैव सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॑न्ति ॥ त्र॒य॒स्त्रि॒ग्ं॒शि नाम॒ साम॑ । माद्ध्य॑न्दिने॒ पव॑माने भवति ॥ 31 ॥

त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वताः᳚ । दे॒वता॑ ए॒वाव॑रुन्धते ॥ ये वा इ॒तः परा᳚ञ्चग्ं संवँथ्स॒र-मु॑प॒ यन्ति॑ । न है॑न॒-न्ते स्व॒स्ति सम॑श्ञुवते । अथ॒ ये॑-ऽमुतो॒-ऽर्वाञ्च॑मुप॒ यन्ति॑ । ते है॑नग्ग् स्व॒स्ति सम॑श्ञुवते । ए॒तद्वा अ॒मुतो॒-ऽर्वाञ्च॒मुप॑ यन्ति । यदे॒वम् । यो ह॒ खलु॒ वाव प्र॒जाप॑तिः । स उ॑ वे॒वेन्द्रः॑ । तदु॑ दे॒वेभ्यो॒ नय॑न्ति ॥ 32 ॥

(का॒र्या॑-वि॒राड् - गृ॑ह्यन्ते॒ - पव॑माने भव॒ती - न्द्र॒ एकं॑ च) (अ. 2)

अनुवाकं 3 - विषुवद्दिने-ऽतिग्राह्यविशेषाः

सन्त॑ति॒र्वा ए॒ते ग्रहाः᳚ । य-त्परः॑ सामानः । वि॒षू॒वान्-दि॑वाकी॒र्त्य᳚म् । यथा॒ शाला॑यै॒ पक्ष॑सी । ए॒वग्ं सं॑वँथ्स॒रस्य॒ पक्ष॑सी । यदे॒तेन गृ॒ह्येरन्न्॑ । विषू॑ची संवँथ्स॒रस्य॒ पक्ष॑सी॒ व्यव॑स्रग्ं सेयाताम् । आर्ति॒मार्च्छे॑युः । यदे॒ते गृ॒ह्यन्ते᳚ । यथा॒ शाला॑यै॒ पक्ष॑सी मद्ध्य॒मंवँ॒ग्ं॒शम॒भि स॑मा॒यच्छ॑ति ॥ 33 ॥

ए॒वग्ं सं॑वँथ्स॒रस्य॒ पक्ष॑सी दिवाकी॒र्त्य॑म॒भि सन्त॑न्वन्ति । नार्ति॒मार्च्छ॑न्ति ॥ ए॒क॒वि॒ग्ं॒श-मह॑र्भवति । शु॒क्राग्रा॒ ग्रहा॑ गृह्यन्ते । प्रत्युत्त॑ब्ध्यै सय॒त्वाय॑ ॥ सौ॒र्य॑ ए॒तदहः॑ प॒शुराल॑भ्यते । सौ॒र्यो॑-ऽतिग्रा॒ह्यो॑ गृह्यते । अह॑रे॒व रू॒पेण॒ सम॑र्धयन्ति । अथो॒ अह्न॑ ए॒वैष ब॒लिर्-ह्रि॑यते ॥ स॒प्तै-तदह॑रति-ग्रा॒ह्या॑ गृह्यन्ते ॥ 34 ॥

स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः । अ॒सावा॑दि॒त्य-श्शिरः॑ प्र॒जाना᳚म् । शी॒र्॒षन्ने॒व प्र॒जाना᳚-म्प्रा॒णा-न्द॑धाति । तस्मा᳚थ्स॒प्त शी॒र्॒ष-न्प्रा॒णाः ॥ इन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । असु॑रा-न्परा॒भाव्य॑ । स इ॒माँल्लो॒का-न॒भ्य॑जयत् । तस्या॒सौ लो॒को-ऽन॑भिजित आसीत् । तं-विँ॒श्वक॑र्मा भू॒त्वा-ऽभ्य॑जयत् । य-द्वै᳚श्वकर्म॒णो गृ॒ह्यते᳚ ॥ 35 ॥

सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒-भिजि॑त्यै ॥ प्र वा ए॒ते᳚-ऽस्मा-ल्लो॒का-च्च्य॑वन्ते । ये वै᳚श्वकर्म॒ण-ङ्गृ॒ह्णते᳚ । आ॒दि॒त्यश्श्वो गृ॑ह्यते । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठन्ति ॥ अ॒न्यो᳚न्यो गृह्येते । विश्वा᳚न्ये॒वान्येन॒ कर्मा॑णि कुर्वा॒णा य॑न्ति । अ॒स्याम॒न्येन॒ प्रति॑ तिष्ठन्ति ॥ तावा-ऽप॑रा॒र्धा-थ्सं॑वँथ्स॒रस्या॒-न्यो᳚न्यो गृह्येते ॥ तावु॒भौ स॒ह म॑हाव्र॒ते गृ॑ह्येते । य॒ज्ञस्यै॒वान्त॑-ङ्ग॒त्वा । उ॒भयो᳚-र्लो॒कयोः॒ प्रति॑ तिष्ठन्ति ॥ अ॒र्क्य॑मु॒क्थ-म्भ॑वति ।

अ॒न्नाद्य॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ 36 ॥

(स॒मा॒यच्छ॑ - त्यतिग्रा॒ह्या॑ गृह्यन्ते - गृ॒ह्यते॑ - संवँथ्स॒रस्था॒न्यो᳚न्यो गृह्येते॒ पञ्च॑ च ) (अ. 3)

अनुवाकं 4 - तस्मिन्नेव दिने दिवाकीर्त्यनामानि सामानि

ए॒क॒वि॒ग्ं॒श ए॒ष भ॑वति । ए॒तेन॒ वै दे॒वा ए॑कवि॒ग्ं॒शेन॑ । आ॒दि॒त्यमि॒त उ॑त्त॒मग्ं सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-मारो॑हयन्न् । स वा ए॒ष इ॒त ए॑कवि॒ग्ं॒शः । तस्य॒ दशा॒वस्ता॒दहा॑नि । दश॑ प॒रस्ता᳚त् । स वा ए॒ष वि॒राज्यु॑भ॒यतः॒ प्रति॑ष्ठितः । वि॒राजि॒ हि वा ए॒ष उ॑भ॒यतः॒ प्रति॑ष्ठितः । तस्मा॑दन्त॒रेमौ लो॒कौ यन्न् । सर्वे॑षु सुव॒र्गेषु॑ लो॒के-ष्व॑भि॒तप॑न्नेति ॥ 37 ॥

दे॒वा वा आ॑दि॒त्यस्य॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॑ । परा॑चो-ऽतिपा॒दाद॑बिभयुः । त-ञ्छन्दो॑भिरदृग्ं ह॒न्धृत्यै᳚ । दे॒वा वा आ॑दि॒त्यस्य॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॑ । अवा॑चो-ऽवपा॒दाद॑बिभयुः । त-म्प॒ञ्चभी॑ र॒श्मिभि॒-रुद॑वयन्न् । तस्मा॑देकवि॒ग्ं॒शे ऽह॒-न्पञ्च॑ दिवाकी॒र्त्या॑नि क्रियन्ते । र॒श्मयो॒ वै दि॑वाकी॒र्त्या॑नि ॥ ये गा॑य॒त्रे । ते गा॑य॒त्रीषूत्त॑रयोः॒ पव॑मानयोः ॥ 38 ॥

म॒हादि॑वाकीर्त्य॒ग्ं॒ होतुः॑ पृ॒ष्ठम् । वि॒क॒र्ण-म्ब्र॑ह्मसा॒मम् । भा॒सो᳚-ऽग्निष्टो॒मः ॥ अथै॒तानि॒ परा॑णि । परै॒र्वै दे॒वा आ॑दि॒त्यग्ं सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॑पारयन्न् । यदपा॑रयन्न् । त-त्परा॑णा-म्पर॒त्वम् । पा॒रय॑न्त्येन॒-म्परा॑णि । य ए॒वं-वेँद॑ । अथै॒तानि॒ स्परा॑णि । स्परै॒र्वै दे॒वा आ॑दि॒त्यग्ं सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॑स्पारयन्न् । यदस्पा॑रयन्न् । त-थ्स्परा॑णाग् स्पर॒त्वम् । स्पा॒रय॑न्त्येन॒ग्ग्॒ स्परा॑णि । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 39 ॥

(ए॒ति॒-पव॑मानयोः॒-स्परा॑णी॒ पञ्च॑ च) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - पशवः वैष्णवाद्या नव

अप्र॑तिष्ठां॒-वाँ ए॒ते ग॑च्छन्ति । येषाग्ं॑ संवँथ्स॒रे-ऽना॒प्ते-ऽथ॑ । ए॒का॒द॒शिन्या॒प्यते᳚ ॥ वै॒ष्ण॒वं-वाँ॑म॒न-माल॑भन्ते । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । य॒ज्ञमे॒वाल॑भन्ते॒ प्रति॑ष्ठित्यै । ऐ॒न्द्रा॒ग्न-माल॑भन्ते । इ॒न्द्रा॒ग्नी वै दे॒वाना॒-मया॑तयामानौ । ये ए॒व दे॒वते॒ अया॑तयाम्नी । ते ए॒वाल॑भन्ते ॥ 40 ॥

वै॒श्व॒दे॒व-माल॑भन्ते । दे॒वता॑ ए॒वाव॑-रुन्धते । द्या॒वा॒पृ॒थि॒व्या᳚-न्धे॒नु-माल॑भन्ते । द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒व प्रति॑ तिष्ठन्ति । वा॒य॒व्यं॑-वँ॒थ्समाल॑भन्ते । वा॒युरे॒वैभ्यो॑ यथा-ऽऽयत॒ना-द्दे॒वता॒ अव॑रुन्धे । आ॒दि॒त्यामविं॑-वँ॒शा-माल॑भन्ते । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑ तिष्ठन्ति । मै॒त्रा॒व॒रु॒णी-माल॑भन्ते ॥ 41 ॥

मि॒त्रेणै॒व य॒ज्ञस्य॒ स्वि॑ष्टग्ं शमयन्ति । वरु॑णेन॒ दुरि॑ष्टम् । प्रा॒जा॒प॒त्य-न्तू॑प॒र-म्म॑हाव्र॒त आल॑भन्ते । प्रा॒जा॒प॒त्यो॑-ऽतिग्रा॒ह्यो॑ गृह्यते । अह॑रे॒व रू॒पेण॒ सम॑र्धयन्ति । अथो॒ अह्न॑ ए॒वैष ब॒लिर्-ह्रि॑यते । आ॒ग्ने॒यमाल॑भन्ते॒ प्रति॒ प्रज्ञा᳚त्यै ॥ अ॒ज॒पे॒त्वान्. वा ए॒ते पूर्वै॒र्मासै॒र-व॑रुन्धते । यदे॒ते ग॒व्याः प॒शव॑ आल॒भ्यन्ते᳚ । उ॒भये॑षा-म्पशू॒ना-मव॑रुद्ध्यै ॥ 42 ॥

यदति॑रिक्ता-मेकाद॒शिनी॑-मा॒लभे॑रन्न् । अप्रि॑य॒-म्भ्रातृ॑व्य-म॒भ्यति॑रिच्येत । य-द्द्वौद्वौ॑ प॒शू स॒मस्ये॑युः । कनी॑य॒ आयुः॑ कुर्वीरन्न् । यदे॒ते ब्राह्म॑णवन्तः प॒शव॑ आल॒भ्यन्ते᳚ । नाप्रि॑य॒-म्भ्रातृ॑व्य-म॒भ्य॑ति॒रिच्य॑ते । न कनी॑य॒ आयुः॑ कुर्वते ॥ 43 ॥

(ते-ए॒वाल॑भन्ते-मैत्रावरु॒णीमाल॑भ॒न्ते-ऽव॑रुद्ध्यै-+स॒प्त च॑) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - महाव्रतम्

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा-स्सृ॒ष्ट्वा वृ॒त्तो॑-ऽशयत् । त-न्दे॒वा भू॒ताना॒ग्ं॒ रस॒-न्तेजः॑ स॒भृन्त्य॑ । तेनै॑नमभिषज्यन्न् । म॒हान॑वव॒र्तीति॑ । त-न्म॑हाव्र॒तस्य॑ महाव्रत॒त्वम् । म॒ह-द्व्र॒तमिति॑ । त-न्म॑हाव्र॒तस्य॑ महाव्रत॒त्वम् । म॒ह॒तो व्र॒तमिति॑ । त-न्म॑हाव्र॒तस्य॑ महाव्रत॒त्वम् ॥ प॒ञ्च॒वि॒ग्ं॒श-स्स्तोमो॑ भवति ॥ 44 ॥

चतु॑र्विग्ंश-त्यर्धमास-स्संवँथ्स॒रः । य-द्वा ए॒तस्मिन्᳚-थ्संवँथ्स॒रे ऽधि॒प्राजा॑यत । तदन्न॑-म्पञ्चवि॒ग्ं॒श-म॑भवत् ॥ म॒द्ध्य॒तः क्रि॑यते । म॒द्ध्य॒तो ह्यन्न॑मशि॒त-न्धि॒नोति॑ । अथो॑ मद्ध्य॒त ए॒व प्र॒जाना॒मूर्ग्धी॑यते ॥ अथ॒ यद्वा इ॒दम॑न्त॒तः क्रि॒यते᳚ । तस्मा॑दुद॒न्ते प्र॒जा-स्समे॑धन्ते । अ॒न्त॒तः क्रि॑यते प्र॒जन॑नायै॒व ॥ त्रि॒वृच्छिरो॑ भवति ॥ 45 ॥

त्रे॒धा॒ वि॒हि॒तग्ं हि शिरः॑ । लोम॑ छ॒वीरस्थि॑ ॥ परा॑चा स्तुवन्ति । तस्मा॒-त्त-थ्स॒दृगे॒व । न मेद्य॒तो-ऽनु॑ मेद्यति । न कृश्य॒तो-ऽनु॑ कृश्यति ॥ प॒ञ्च॒द॒शो᳚-ऽन्यः प॒क्षो भ॑वति । स॒प्त॒द॒शो᳚-ऽन्यः । तस्मा॒-द्वयाग्॑स्य-न्यत॒रम॒र्धम॒भि प॒र्याव॑र्तन्ते । अ॒न्य॒त॒रतो॒ हि त-द्गरी॑यः क्रि॒यते᳚ ॥ 46 ॥

प॒ञ्च॒वि॒ग्ं॒श आ॒त्मा भ॑वति । तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒तः प॒शवो॒ वरि॑ष्ठाः ॥ ए॒क॒वि॒ग्ं॒श-म्पुच्छ᳚म् । द्वि॒पदा॑सु स्तुवन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ सर्वे॑ण स॒ह स्तु॑वन्ति । सर्वे॑ण॒ ह्या᳚त्मना᳚-ऽऽत्म॒न्वी । स॒होत्पत॑न्ति ॥ एकै॑का॒-मुच्छिग्ं॑षन्ति । आ॒त्मन्न्. ह्यङ्गा॑नि ब॒द्धानि॑ ॥ न वा ए॒तेन॒ सर्वः॒ पुरु॑षः ॥ 47 ॥

यदि॒त इ॑तो॒ लोमा॑नि द॒तो न॒खान् । प॒रि॒मादः॑ क्रियन्ते । तान्ये॒व तेन॒ प्रत्यु॑प्यन्ते ॥ औदु॑म्बर॒स्तल्पो॑ भवति । ऊर्ग्वा अन्न॑मुदु॒म्बरः॑ । ऊ॒र्ज ए॒वान्नाद्य॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ यस्य॑ तल्प॒सद्य॒-मन॑भिजित॒ग्ग्॒ स्यात् । स दे॒वाना॒ग्ं॒ साम्य॑क्षे । त॒ल्प॒सद्य॑-म॒भिज॑या॒नीति॒ तल्प॑मा॒-रुह्यो-द्गा॑येत् । त॒ल्प॒सद्य॑-मे॒वाभिज॑यति ॥ 48 ॥

यस्य॑ तल्प॒सद्य॑-म॒भिजि॑त॒ग्ग्॒ स्यात् । स दे॒वाना॒ग्ं॒ साम्य॑क्षे । त॒ल्प॒सद्य॒-म्मा परा॑जे॒षीति॒ तल्प॑-मा॒रुह्यो-द्गा॑येत् । न त॑ल्प॒सद्य॒-म्परा॑जयते ॥ प्ले॒ङ्खे शग्ं॑सति । महो॒ वै प्ले॒ङ्खः । मह॑स ए॒वान्नाद्य॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् । त आ॑दि॒त्ये व्याय॑च्छन्त । त-न्दे॒वा-स्सम॑जयन्न् ॥ 49 ॥

ब्रा॒ह्म॒णश्च॑ शू॒द्रश्च॑ चर्मक॒र्ते व्याय॑च्छेते । दैव्यो॒ वै वर्णो᳚ ब्राह्म॒णः । अ॒स॒र्यः॑ शू॒द्रः । इ॒मे॑-ऽरा-थ्सुरि॒मे सु॑भू॒त-म॑क्र॒-न्नित्य॑न्यत॒रो ब्रू॑यात् । इ॒म उ॑द्वासीका॒रिण॑ इ॒मे दु॑र्भू॒त-म॑क्र॒न्नित्य॑न्यत॒रः । यदे॒वैषाग्ं॑ सुकृ॒तं-याँ राद्धिः॑ । तद॑न्यत॒रो॑-ऽभिश्री॑णाति । यदे॒वैषा᳚-न्दुष्कृ॒तं-याँ-ऽरा᳚द्धिः । तद॑न्यत॒रो-ऽप॑हन्ति । ब्रा॒ह्म॒ण-स्स-ञ्ज॑यति । अ॒मुमे॒वादि॒त्य-म्भ्रातृ॑व्यस्य॒ संविँ॑न्दन्ते ॥ 50 ॥

(भ॒व॒ति॒ - भ॒व॒ति॒ - क्रि॒यते॒ - पुरु॑षो - जयत्य - जय - ञ्जय॒त्येक॑-ञ्च) (अ. 6)

(उ॒द्ध्य॒न्यमा॑नं॒ - नवै॒तानि॒ - सन्त॑ति - रेकवि॒ग्ं॒श ए॒षो - ऽप्र॑तिष्ठां - प्र॒जाप॑ति-र्वृ॒त्त-ष्षट् )

(उ॒द्ध॒न्यमा॑नग्ं - शो॒चिष्के॒शो - ऽग्ने॑ स॒पत्ना॑ - नतिग्रा॒ह्या॑ - वैश्वदे॒वमाल॑भन्ते पञ्चा॒शत् )

(उ॒द्ध॒न्यमा॑न॒ग्ं॒ - संविँ॑न्दन्ते )

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके द्विदीयः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥