1.6 - Rajasuyanubrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Anumatyai Purodasham — Malayalam Script

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ ഷഷ്ഠഃ പ്രപാഠകഃ - രാജസൂയാനുബ്രാഹ്മണം

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

അനുവാകം 1 - അനുമത്യാദ്യാ ഇഷ്ടയഃ

അനു॑മത്യൈ പുരോ॒ഡാശ॑-മ॒ഷ്ടാക॑പാല॒-ന്നിര്വ॑പതി । യേ പ്ര॒ത്യഞ്ച॒-ശ്ശമ്യാ॑യാ അവ॒ശീയ॑ന്തേ । തന്നൈര്॑ഋ॒ത-മേക॑കപാലമ് । ഇ॒യം-വാഁ അനു॑മതിഃ । ഇ॒യ-ന്നിര്-ഋ॑തിഃ । നൈ॒ര്॒ഋ॒തേന॒ പൂര്വേ॑ണ॒ പ്രച॑രതി । പാ॒പ്മാന॑മേ॒വ നിര്-ഋ॑തി॒-മ്പൂര്വാ᳚-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । ഏക॑ കപാലോ ഭവതി । ഏ॒ക॒ധൈവ നിര്-ഋ॑തി-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । യദഹു॑ത്വാ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യ ഈ॒യുഃ ॥ 1 ॥

രു॒ദ്രോ ഭൂ॒ത്വാ-ഽഗ്നിര॑നൂ॒ത്ഥായ॑ । അ॒ദ്ധ്വ॒ര്യു-ഞ്ച॒ യജ॑മാന-ഞ്ച ഹന്യാത് । വീഹി॒ സ്വാഹാ ഽഽഹു॑തി-ഞ്ജുഷാ॒ണ ഇത്യാ॑ഹ । ആഹു॑ത്യൈ॒വൈനഗ്ം॑ ശമയതി । നാര്തി॒മാര്ച്ഛ॑-ത്യദ്ധ്വ॒ര്യുര്ന യജ॑മാനഃ । ഏ॒കോ॒ല്മു॒കേന॑ യന്തി । തദ്ധി നിര്-ഋ॑ത്യൈ ഭാഗ॒ധേയ᳚മ് । ഇ॒മാ-ന്ദിശം॑-യഁന്തി । ഏ॒ഷാ വൈ നിര്-ഋ॑ത്യൈ॒ ദിക് । സ്വായാ॑മേ॒വ ദി॒ശി നിര്-ഋ॑തി-ന്നി॒രവ॑ദയതേ ॥ 2 ॥

സ്വകൃ॑ത॒ ഇരി॑ണേ ജുഹോതി പ്രദ॒രേ വാ᳚ । ഏ॒തദ്വൈ നിര്-ഋ॑ത്യാ ആ॒യത॑നമ് । സ്വ ഏ॒വായത॑നേ॒ നിര്-ഋ॑തി-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । ഏ॒ഷ തേ॑ നിര്-ഋതേ ഭാ॒ഗ ഇത്യാ॑ഹ । നിര്ദി॑ശത്യേ॒വൈനാ᳚മ് । ഭൂതേ॑ ഹ॒വിഷ്മ॑ത്യ॒സീത്യാ॑ഹ । ഭൂതി॑മേ॒വോപാവ॑ര്തതേ । മു॒ഞ്ചേമമഗ്ംഹ॑സ॒ ഇത്യാ॑ഹ । അഗ്ംഹ॑സ ഏ॒വൈന॑-മ്മുഞ്ചതി । അ॒ങ്ഗു॒ഷ്ഠാഭ്യാ᳚-ഞ്ജുഹോതി ॥ 3 ॥

അ॒ന്ത॒ത ഏ॒വ നിര്-ഋ॑തി-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । കൃ॒ഷ്ണം-വാഁസഃ॑ കൃ॒ഷ്ണതൂ॑ഷ॒-ന്ദക്ഷി॑ണാ । ഏ॒ത-ദ്വൈ നിര്-ഋ॑ത്യൈ രൂ॒പമ് । രൂ॒പേണൈ॒വ നിര്-ഋ॑തി-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । അപ്ര॑തീക്ഷ॒മായ॑ന്തി । നിര്-ഋ॑ത്യാ അ॒ന്തര്ഹി॑ത്യൈ । സ്വാഹാ॒ നമോ॒ യ ഇ॒ദ-ഞ്ച॒കാരേതി॒ പുന॒രേത്യ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യേ ജുഹോതി । ആഹു॑ത്യൈ॒വ ന॑മ॒സ്യന്തോ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യ-മു॒പാവ॑ര്തന്തേ । ആ॒നു॒മ॒തേന॒ പ്രച॑രതി । ഇ॒യം-വാഁ അനു॑മതിഃ ॥ 4 ॥

ഇ॒യമേ॒വാസ്മൈ॑ രാ॒ജ്യമനു॑മന്യതേ । ധേ॒നു-ര്ദക്ഷി॑ണാ । ഇ॒മാമേ॒വ ധേ॒നു-ങ്കു॑രുതേ । ആ॒ദി॒ത്യ-ഞ്ച॒രു-ന്നിര്വ॑പതി । ഉ॒ഭയീ᳚ഷ്വേ॒വ പ്ര॒ജാസ്വ॒ഭിഷി॑ച്യതേ । ദൈവീ॑ഷു ച॒ മാനു॑ഷീഷു ച । വരോ॒ ദക്ഷി॑ണാ । വരോ॒ ഹി രാ॒ജ്യഗ്ം സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । ആ॒ഗ്നാ॒വൈ॒ഷ്ണ॒വ-മേകാ॑ദശകപാല॒-ന്നിര്വ॑പതി । അ॒ഗ്നി-സ്സര്വാ॑ ദേ॒വതാഃ᳚ ॥ 5 ॥

വിഷ്ണു॑ര്യ॒ജ്ഞഃ । ദേ॒വതാ᳚ശ്ചൈ॒വ യ॒ജ്ഞ-ഞ്ചാവ॑ രുന്ധേ । വാ॒മ॒നോ വ॒ഹീ ദക്ഷി॑ണാ । യ-ദ്വ॒ഹീ । തേനാ᳚ഗ്നേ॒യഃ । യ-ദ്വാ॑മ॒നഃ । തേന॑ വൈഷ്ണ॒വ-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । അ॒ഗ്നീ॒ഷോ॒മീയ॒-മേകാ॑ദശകപാല॒-ന്നിര്വ॑പതി । അ॒ഗ്നീഷോമാ᳚ഭ്യാം॒-വാഁ ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒ന്നിതി॑ । യദ॑ഗ്നീഷോ॒മീയ॒-മേകാ॑ദശകപാല-ന്നി॒ര്വപ॑തി ॥ 6 ॥

വാര്ത്ര॑ഘ്നമേ॒വ വിജി॑ത്യൈ । ഹിര॑ണ്യ॒-ന്ദക്ഷി॑ണാ॒ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രഗ്ം ഹ॒ത്വാ । ദേ॒വതാ॑ഭിശ്ചേന്ദ്രി॒യേണ॑ ച॒ വ്യാ᳚ര്ധ്യത । സ ഏ॒തമൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്ന-മേകാ॑ദശകപാല-മപശ്യത് । തന്നിര॑വപത് । തേന॒ വൈ സ ദേ॒വതാ᳚ശ്ചേന്ദ്രി॒യ-ഞ്ചാവാ॑രുന്ധ । യദൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്ന-മേകാ॑ദശകപാല-ന്നി॒ര്വപ॑തി । ദേ॒വതാ᳚ശ്ചൈ॒വ തേനേ᳚ന്ദ്രി॒യ-ഞ്ച॒ യജ॑മാ॒നോ-ഽവ॑ രുന്ധേ । ഋ॒ഷ॒ഭോ വ॒ഹീ ദക്ഷി॑ണാ ॥ 7 ॥

യ-ദ്വ॒ഹീ । തേനാ᳚ഗ്നേ॒യഃ । യദൃ॑ഷ॒ഭഃ । തേനൈ॒ന്ദ്ര-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । ആ॒ഗ്നേ॒യമ॒ഷ്ടാക॑പാല॒-ന്നിര്വ॑പതി । ഐ॒ന്ദ്ര-ന്ദധി॑ । യദാ᳚ഗ്നേ॒യോ ഭവ॑തി । അ॒ഗ്നിര്വൈ യ॑ജ്ഞമു॒ഖമ് । യ॒ജ്ഞ॒മു॒ഖമേ॒വര്ധി॑-മ്പു॒രാസ്താ᳚ദ്ധത്തേ । യദൈ॒ന്ദ്ര-ന്ദധി॑ ॥ 8 ॥

ഇ॒ന്ദ്രി॒യമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ । ഋ॒ഷ॒ഭോ വ॒ഹീ ദക്ഷി॑ണാ । യദ്വ॒ഹീ । തേനാ᳚ഗ്നേ॒യഃ । യദൃ॑ഷ॒ഭഃ । തേനൈ॒ന്ദ്ര-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । യാവ॑തീ॒ര്വൈ പ്ര॒ജാ ഓഷ॑ധീനാ॒-മഹു॑താനാ॒-മാശ്ഞന്ന്॑ । താഃ പരാ॑-ഽഭവന്ന് । ആ॒ഗ്ര॒യ॒ണ-മ്ഭ॑വതി ഹു॒താദ്യാ॑യ । യജ॑മാന॒സ്യാപ॑രാഭാവായ ॥ 9 ॥

ദേ॒വാ വാ ഓഷ॑ധീഷ്വാ॒ജിമ॑യുഃ । താ ഇ॑ന്ദ്രാ॒ഗ്നീ ഉദ॑ജയതാമ് । താവേ॒തമൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്ന-ന്ദ്വാദ॑ശകപാല॒-ന്നിര॑വൃണാതാമ് । യദൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്നോ ഭവ॒ത്യുജ്ജി॑ത്യൈ । ദ്വാദ॑ശകപാലോ ഭവതി । ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാ᳚-സ്സംവഁഥ്സ॒രഃ । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രേണൈ॒വാസ്മാ॒ അന്ന॒മവ॑രുന്ധേ । വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വശ്ച॒രു-ര്ഭ॑വതി । വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വം-വാഁ അന്ന᳚മ് । അന്ന॑മേ॒വാസ്മൈ᳚ സ്വദയതി ॥ 10 ॥

പ്ര॒ഥ॒മ॒ജോ വ॒ഥ്സോ ദക്ഷി॑ണാ॒ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । സൌ॒മ്യഗ്ഗ് ശ്യാ॑മാ॒ക-ഞ്ച॒രു-ന്നിര്വ॑പതി । സോമോ॒ വാ അ॑കൃഷ്ടപ॒ച്യസ്യ॒ രാജാ᳚ । അ॒കൃ॒ഷ്ട॒പ॒ച്യമേ॒വാസ്മൈ᳚ സ്വദയതി । വാസോ॒ ദക്ഷി॑ണാ । സൌ॒മ്യഗ്ംഹി ദേ॒വത॑യാ॒ വാസ॒-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । സര॑സ്വത്യൈ ച॒രു-ന്നിര്വ॑പതി । സര॑സ്വതേ ച॒രുമ് । മി॒ഥു॒നമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ । മി॒ഥു॒നൌ ഗാവൌ॒ ദക്ഷി॑ണാ॒ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । ഏതി॒ വാ ഏ॒ഷ യ॑ജ്ഞമു॒ഖാദൃദ്ധ്യാഃ᳚ । യോ᳚-ഽഗ്നേര്ദേ॒വതാ॑യാ॒ ഏതി॑ । അ॒ഷ്ടാവേ॒താനി॑ ഹ॒വീഗ്ംഷി॑ ഭവന്തി । അ॒ഷ്ടാക്ഷ॑രാ ഗായ॒ത്രീ । ഗാ॒യ॒ത്രോ᳚-ഽഗ്നിഃ । തേനൈ॒വ യ॑ജ്ഞമു॒ഖാദൃദ്ധ്യാ॑ അ॒ഗ്നേര്ദേ॒വതാ॑യൈ॒ നൈതി॑ ॥ 11 ॥

(ഈ॒യു--ര് നി॒രവ॑ദയതേ - ഽങ്ഗു॒ഷ്ഠാഭ്യാ᳚-ഞ്ജുഹോ॒ - ത്യനു॑മതി--ര് ദേ॒വതാ॑ - നി॒ര്വപ॑തി - വ॒ഹീ ദക്ഷി॑ണാ॒ - യദൈ॒ന്ദ്ര-ന്ദ - ധ്യപ॑രാഭാവായ - സ്വദയതി॒ - ഗാവൌ॒ ദക്ഷി॑ണാ॒ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ॒ ഷട്ച॑) (അ. 1)

അനുവാകം 2 - ചാതുര്മാസ്യേ വൈശ്വദേവഹവീംഷി

വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വേന॒ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । താ-സ്സൃ॒ഷ്ടാ ന പ്രാജാ॑യന്ത । സോ᳚-ഽഗ്നിര॑കാമയത । അ॒ഹമി॒മാഃ പ്രജ॑നയേയ॒മിതി॑ । സ പ്ര॒ജാപ॑തയേ॒ ശുച॑മദധാത് । സോ॑-ഽശോചത്-പ്ര॒ജാമി॒ച്ഛമാ॑നഃ । തസ്മാ॒ദ്യ-ഞ്ച॑ പ്ര॒ജാ ഭു॒നക്തി॒ യ-ഞ്ച॒ ന । താവു॒ഭൌ ശോ॑ചതഃ പ്ര॒ജാമി॒ച്ഛമാ॑നൌ । താസ്വ॒ഗ്നിമപ്യ॑ സൃജത് । താ അ॒ഗ്നിരദ്ധ്യൈ᳚ത് ॥ 12 ॥

സോമോ॒ രേതോ॑-ഽദധാത് । സ॒വി॒താ പ്രാജ॑നയത് । സര॑സ്വതീ॒ വാച॑മദധാത് । പൂ॒ഷാ ഽപോ॑ഷയത് । തേ വാ ഏ॒തേ ത്രി-സ്സം॑വഁഥ്സ॒രസ്യ॒ പ്രയു॑ജ്യന്തേ । യേ ദേ॒വാഃ പുഷ്ടി॑പതയഃ । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രോ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രേണൈ॒വാസ്മൈ᳚ പ്ര॒ജാഃ പ്രാജ॑നയത് । താഃ പ്ര॒ജാ ജാ॒താ മ॒രുതോ᳚ ഘ്നന്ന് । അ॒സ്മാനപി॒ ന പ്രായു॑ക്ഷ॒തേതി॑ ॥ 13 ॥

സ ഏ॒ത-മ്പ്ര॒ജാപ॑തിര്മാരു॒തഗ്ം സ॒പ്തക॑പാല-മപശ്യത് । ത-ന്നിര॑വപത് । തതോ॒ വൈ പ്ര॒ജാഭ്യോ॑കല്പത । യന്മാ॑രു॒തോ നി॑രു॒പ്യതേ᳚ । യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ക്ലൃപ്ത്യൈ᳚ । പ്ര॒ജാനാ॒-മഘാ॑തായ । സ॒പ്തക॑പാലോ ഭവതി । സ॒പ്തഗ॑ണാ॒ വൈ മ॒രുതഃ॑ । ഗ॒ണ॒ശ ഏ॒വാസ്മൈ॒ വിശ॑-ങ്കല്പയതി । സ പ്ര॒ജാപ॑തി-രശോചത് ॥ 14 ॥

യാഃ പൂര്വാഃ᳚ പ്ര॒ജാ അസൃ॑ക്ഷി । മ॒രുത॒സ്താ അ॑വധിഷുഃ । ക॒ഥമപ॑രാ-സ്സൃജേ॒യേതി॑ । തസ്യ॒ ശുഷ്മ॑ ആ॒ണ്ഡ-മ്ഭൂ॒ത-ന്നിര॑വര്തത । തദ്വ്യുദ॑ഹരത് । തദ॑പോഷയത് । ത-ത്പ്രാജാ॑യത । ആ॒ണ്ഡസ്യ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്രൂ॒പമ് । യദാ॒മിക്ഷാ᳚ । യദ്വ്യു॒ദ്ധര॑തി ॥ 15 ॥

പ്ര॒ജാ ഏ॒വ ത-ദ്യജ॑മാനഃ പോഷയതി । വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വ്യാ॑മിക്ഷാ॑ ഭവതി । വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വ്യോ॑ വൈ പ്ര॒ജാഃ । പ്ര॒ജാ ഏ॒വാസ്മൈ॒ പ്രജ॑നയതി । വാജി॑ന॒മാന॑യതി । പ്ര॒ജാസ്വേ॒വ പ്രജാ॑താസു॒ രേതോ॑ ദധാതി । ദ്യാ॒വാ॒പൃ॒ഥി॒വ്യ॑ ഏക॑കപാലോ ഭവതി । പ്ര॒ജാ ഏ॒വ പ്രജാ॑താ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॑-മുഭ॒യതഃ॒ പരി॑ ഗൃഹ്ണാതി । ദേ॒വാ॒സു॒രാ-സ്സംയഁ॑ത്താ ആസന്ന് । സാ᳚-ഽഗ്നിര॑ബ്രവീത് ॥ 16 ॥

മാമഗ്രേ॑ യജത । മയാ॒ മുഖേ॒നാസു॑രാ-ഞ്ജേഷ്യ॒ഥേതി॑ । മാ-ന്ദ്വി॒തീയ॒മിതി॒ സോമോ᳚-ഽബ്രവീത് । മയാ॒ രാജ്ഞാ॑ ജേഷ്യ॒ഥേതി॑ । മാ-ന്തൃ॒തീയ॒മിതി॑ സവി॒താ । മയാ॒ പ്രസൂ॑താ ജേഷ്യ॒ഥേതി॑ । മാ-ഞ്ച॑തു॒ര്ഥീമിതി॒ സര॑സ്വതീ । ഇ॒ന്ദ്രി॒യം-വോഁ॒-ഽഹ-ന്ധാ᳚സ്യാ॒മീതി॑ । മാ-മ്പ॑ഞ്ച॒മമിതി॑ പൂ॒ഷാ । മയാ᳚ പ്രതി॒ഷ്ഠയാ॑ ജേഷ്യ॒ഥേതി॑ ॥ 17 ॥

തേ᳚-ഽഗ്നിനാ॒ മുഖേ॒നാസു॑രാനജയന്ന് । സോമേ॑ന॒ രാജ്ഞാ᳚ । സ॒വി॒ത്രാ പ്രസൂ॑താഃ । സര॑സ്വതീന്ദ്രി॒യ-മ॑ദധാത് । പൂ॒ഷാ പ്ര॑തി॒ഷ്ഠാ ഽഽസീ᳚ത് । തതോ॒ വൈ ദേ॒വാ വ്യ॑ജയന്ത । യദേ॒താനി॑ ഹ॒വീഗ്ംഷി॑ നിരു॒പ്യന്തേ॒ വിജി॑ത്യൈ । നോത്ത॑രവേ॒ദിമുപ॑- വപതി । പ॒ശവോ॒ വാ ഉ॑ത്തരവേ॒ദിഃ । അജാ॑താ ഇവ॒ ഹ്യേ॑തര്ഹി॑ പ॒ശവഃ॑ ॥ 18 ॥

(ഐ॒-ദ്- ഇത്യ॑ - ശോച-ദ്- വ്യു॒ദ്ധര॑ - ത്യബ്രവീത് - പ്രതി॒ഷ്ഠയാ॑ ജേഷ്യ॒ഥേ ॒ ത്യേ॒തരഃഇ॑ പ॒ശവഃ॑) (അ. 2)

അനുവാകം 3 - വൈശ്വദേവപര്ഗതാനി വിശ്വേഷാങ്ഗാനി

ത്രി॒വൃ-ദ്ബ॒ര്॒ഹി-ര്ഭ॑വതി । മാ॒താ പി॒താ പു॒ത്രഃ । തദേ॒വ ത-ന്മി॑ഥു॒നമ് । ഉല്ബ॒-ങ്ഗര്ഭോ॑ ജ॒രായു॑ । തദേ॒വ ത-ന്മി॑ഥു॒നമ് । ത്രേ॒ധാ ബ॒ര്॒ഹി-സ്സന്ന॑ദ്ധ-മ്ഭവതി । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ । ഏ॒ഷ്വേ॑വ ലോ॒കേഷു॒ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി । ഏ॒ക॒ധാ പുന॒-സ്സന്ന॑ദ്ധ-മ്ഭവതി । ഏക॑ ഇവ॒ ഹ്യ॑യം-ലോഁ॒കഃ ॥ 19 ॥

അ॒സ്മിന്നേ॒വ തേന॑ ലോ॒കേ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി । പ്ര॒സുവോ॑ ഭവന്തി । പ്ര॒ഥ॒മ॒ജാമേ॒വ പുഷ്ടി॒മവ॑ രുന്ധേ । പ്ര॒ഥ॒മ॒ജോ വ॒ഥ്സോ ദക്ഷി॑ണാ॒ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । പൃ॒ഷ॒ദാ॒ജ്യ-ങ്ഗൃ॑ഹ്ണാതി । പ॒ശവോ॒ വൈ പൃ॑ഷദാ॒ജ്യമ് । പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രുന്ധേ । പ॒ഞ്ച॒ഗൃ॒ഹീ॒ത-മ്ഭ॑വതി । പാങ്ക്താ॒ ഹി പ॒ശവഃ॑ । ബ॒ഹു॒രൂ॒പ-മ്ഭ॑വതി ॥ 20 ॥

ബ॒ഹു॒രൂ॒പാ ഹി പ॒ശവ॒-സ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । അ॒ഗ്നി-മ്മ॑ന്ഥന്തി । അ॒ഗ്നിമു॑ഖാ॒ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । യദ॒ഗ്നി-മ്മന്ഥ॑ന്തി । അ॒ഗ്നിമു॑ഖാ ഏ॒വ ത-ത്പ്ര॒ജാ യജ॑മാന-സ്സൃജതേ । നവ॑ പ്രയാ॒ജാ ഇ॑ജ്യന്തേ । നവാ॑നൂയാ॒ജാഃ । അ॒ഷ്ടൌ ഹ॒വീഗ്ംഷി॑ । ദ്വാവാ॑ഘാ॒രൌ । ദ്വാവാജ്യ॑ഭാഗൌ ॥ 21 ॥

ത്രി॒ഗ്ം॒ശ-ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ത്രി॒ഗ്ം॒ശദ॑ക്ഷരാ വി॒രാട് । അന്നം॑-വിഁ॒രാട് । വി॒രാജൈ॒വാന്നാദ്യ॒മവ॑ രുന്ധേ । യജ॑മാനോ॒ വാ ഏക॑കപാലഃ । തേജ॒ ആജ്യ᳚മ് । യദേക॑കപാല॒ ആജ്യ॑മാ॒നയ॑തി । യജ॑മാനമേ॒വ തേജ॑സാ॒ സമ॑ര്ധയതി । യജ॑മാനോ॒ വാ ഏക॑കപാലഃ । പ॒ശവ॒ ആജ്യ᳚മ് ॥ 22 ॥

യദേക॑കപാല॒ ആജ്യ॑മാ॒നയ॑തി । യജ॑മാനമേ॒വ പ॒ശുഭി॒-സ്സമ॑ര്ധയതി । യദല്പ॑മാ॒നയേ᳚ത് । അല്പാ॑ ഏന-മ്പ॒ശവോ॑ ഭു॒ഞ്ജന്ത॒ ഉപ॑തിഷ്ഠേരന്ന് । യ-ദ്ബ॒ഹ്വാ॑നയേ᳚ത് । ബ॒ഹവ॑ ഏന-മ്പ॒ശവോ ഭു॑ഞ്ജന്ത॒ ഉപ॑തിഷ്ഠേരന്ന് । ബ॒ഹ്വാ॑നീയാ॒വിഃ പൃ॑ഷ്ഠ-ങ്കുര്യാത് । ബ॒ഹവ॑ ഏ॒വൈന॑-മ്പ॒ശവോ॑ ഭു॒ഞ്ജന്ത॒ ഉപ॑തിഷ്ഠന്തേ । യജ॑മാനോ॒ വാ ഏക॑കപാലഃ । യദേക॑കപാലസ്യാവ॒ദ്യേത് ॥ 23 ॥

യജ॑മാന॒സ്യാവ॑ദ്യേത് । ഉദ്വാ॒ മാദ്യേ॒-ദ്യജ॑മാനഃ । പ്ര വാ॑ മീയേത । സ॒കൃദേ॒വ ഹോ॑ത॒വ്യഃ॑ । സ॒കൃദി॑വ॒ ഹി സു॑വ॒ര്ഗോ ലോ॒കഃ । ഹു॒ത്വാ-ഽഭി ജു॑ഹോതി । യജ॑മാനമേ॒വ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയി॒ത്വാ । തേജ॑സാ॒ സമ॑ര്ധയതി । യജ॑മാനോ॒ വാ ഏക॑കപാലഃ । സു॒വ॒ര്ഗോ ലോ॒ക ആ॑ഹവ॒നീയഃ॑ ॥ 24 ॥

യദേക॑കപാല-മാഹവ॒നീയേ॑ ജു॒ഹോതി॑ । യജ॑മാനമേ॒വ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയതി । യദ്ധസ്തേ॑ന ജുഹു॒യാത് । സു॒വ॒ര്ഗാ-ല്ലോ॒കാ-ദ്യജ॑മാന॒-മവ॑വിദ്ധ്യേത് । സ്രു॒ചാ ജു॑ഹോതി । സു॒വ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ സമ॑ഷ്ട്യൈ । യ-ത്പ്രാമ്പദ്യേ॑ത । ദേ॒വ॒ലോ॒കമ॒ഭി ജ॑യേത് । യ-ദ്ദ॑ക്ഷി॒ണാ പി॑തൃലോ॒കമ് । യ-ത്പ്ര॒ത്യക് ॥ 25 ॥

രക്ഷാഗ്ം॑സി യ॒ജ്ഞഗ്ം ഹ॑ന്യുഃ । യദുദങ്ങ്॑ । മ॒നു॒ഷ്യ॒ലോ॒ക-മ॒ഭിജ॑യേത് । പ്രതി॑ഷ്ഠിതോ ഹോത॒വ്യഃ॑ । ഏക॑കപാലം॒-വൈഁ പ്ര॑തി॒തിഷ്ഠ॑ന്ത॒-ന്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ അനു॒ പ്രതി॑തിഷ്ഠതഃ । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ഋ॒തവഃ॑ । ഋ॒തൂന്. യ॒ജ്ഞഃ । യ॒ജ്ഞം-യഁജ॑മാനഃ । യജ॑മാന-മ്പ്ര॒ജാഃ । തസ്മാ॒ത്-പ്രതി॑ഷ്ഠിതോ ഹോത॒വ്യഃ॑ ॥ 26 ॥

വാ॒ജിനോ॑ യജതി । അ॒ഗ്നിര്വാ॒യു-സ്സൂര്യഃ॑ । തേ വൈ വാ॒ജിനഃ॑ । താനേ॒വ ത-ദ്യ॑ജതി । അഥോ॒ ഖല്വാ॑ഹുഃ । ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ വൈ വാ॒ജിന॒ ഇതി॑ । താന്യേ॒വ ത-ദ്യ॑ജതി । ഋ॒ഖ്സാ॒മേ വാ ഇന്ദ്ര॑സ്യ॒ ഹരീ॑ സോമ॒പാനൌ᳚ । തയോഃ᳚ പരി॒ധയ॑ ആ॒ധാന᳚മ് । വാജി॑ന-മ്ഭാഗ॒ധേയ᳚മ് ॥ 27 ॥

യദപ്ര॑ഹൃത്യ പരി॒ധീഞ്ജു॑ഹു॒യാത് । അ॒ന്തരാ॑ധാനാഭ്യാ-ങ്ഘാ॒സ-മ്പ്രയ॑ച്ഛേത് । പ്ര॒ഹൃത്യ॑ പരി॒ധീഞ്ജു॑ഹോതി । നിരാ॑ധാനാഭ്യാമേ॒വ ഘാ॒സ-മ്പ്രയ॑ച്ഛതി । ബ॒ര്॒ഹിഷി॑ വിഷി॒ഞ്ചന്വാജി॑ന॒-മാന॑യതി । പ്ര॒ജാ വൈ ബ॒ര॒ഃഇഃ । രേതോ॒ വാജി॑നമ് । പ്ര॒ജാസ്വേ॒വ രേതോ॑ ദധാതി । സ॒മു॒പ॒ഹൂയ॑ ഭക്ഷയന്തി । ഏ॒ത-ഥ്സോ॑മപീഥാ॒ ഹ്യേ॑തേ । അഥോ॑ ആ॒ത്മന്നേ॒വ രേതോ॑ ദധതേ । യജ॑മാന ഉത്ത॒മോ ഭ॑ക്ഷയതി । പ॒ശവോ॒ വൈ വാജി॑നമ് । യജ॑മാന ഏ॒വ പ॒ശൂ-ന്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയന്തി ॥ 28 ॥

(ലോ॒കോ - ബ॑ഹുരൂ॒പ-മ്ഭ॑വ॒ - ത്യാജ്യ॑ഭാഗൌ - പ॒ശവ॒ ആജ്യ॑ - മവ॒ദ്യേ - ദാ॑ഹവ॒നീയഃ॑ - പ്ര॒ത്യക് - തസ്മാ॒-ത്പ്രതി॑ഷ്ഠിതോ ഹോത॒വ്യോ॑ - ഭാഗ॒ധേയ॑ - മേ॒തേ ച॒ത്വാരി॑ ച) (അ. 3)

അനുവാകം 4 - വരുണപ്രഘാസാഃ

പ്ര॒ജാപ॑തി-സ്സവി॒താ ഭൂ॒ത്വാ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । താ ഏ॑ന॒മത്യ॑മന്യന്ത । താ അ॑സ്മാ॒ദപാ᳚ക്രാമന്ന് । താ വരു॑ണോ ഭൂ॒ത്വാ പ്ര॒ജാ വരു॑ണേനാഗ്രാഹയത് । താഃ പ്ര॒ജാ വരു॑ണഗൃഹീതാഃ । പ്ര॒ജാപ॑തി॒-മ്പുന॒രുപാ॑ധാവന്നാ॒ഥ-മി॒ച്ഛമാ॑നാഃ । സ ഏ॒താന്-പ്ര॒ജാപ॑തി-ര്വരുണ പ്രഘാ॒സാന॑പശ്യത് । താന്നിര॑വപത് । തൈര്വൈ സ പ്ര॒ജാ വ॑രുണ-പാ॒ശാദ॑മുഞ്ചത് । യ-ദ്വ॑രുണ-പ്രഘാ॒സാ നി॑രു॒പ്യന്തേ᳚ ॥ 29 ॥

പ്ര॒ജാനാ॒മവ॑രുണഗ്രാഹായ । താസാ॒-ന്ദക്ഷി॑ണോ ബാ॒ഹു-ര്ന്യ॑ക്ന॒ ആസീ᳚ത് । സ॒വ്യഃ പ്രസൃ॑തഃ । സ ഏ॒താ-ന്ദ്വി॒തീയാ᳚-ന്ദക്ഷിണ॒തോ വേദി॒മുദ॑ഹന്ന് । തതോ॒ വൈ സ പ്ര॒ജാനാ॒-ന്ദക്ഷി॑ണ-മ്ബാ॒ഹു-മ്പ്രാസാ॑രയത് । യ-ദ്ദ്വി॒തീയാ᳚-ന്ദക്ഷിണ॒തോ വേദി॑മു॒ദ്ധന്തി॑ । പ്ര॒ജാനാ॑മേ॒വ ത-ദ്യജ॑മാനോ॒ ദക്ഷി॑ണ-മ്ബാ॒ഹു-മ്പ്രസാ॑രയതി । തസ്മാ᳚ച്ചാതുര്മാസ്യയാ॒ജ്യ॑മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒ക ഉ॑ഭ॒യാബാ॑ഹുഃ । യ॒ജ്ഞാഭി॑ജിത॒ഗ്ഗ്॒ ഹ്യ॑സ്യ । പൃ॒ഥ॒മാ॒ത്രാ-ദ്വേദീ॒ അസ॑ഭിന്ന്നേ ഭവതഃ ॥ 30 ॥

തസ്മാ᳚ത്-പൃഥമാ॒ത്രം-വ്യഁഗ്ംസൌ᳚ । ഉത്ത॑രസ്യാം॒-വേഁദ്യാ॑മുത്തരവേ॒ദിമുപ॑ വപതി । പ॒ശവോ॒ വാ ഉ॑ത്തരവേ॒ദിഃ । പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രുന്ധേ । അഥോ॑ യജ്ഞപ॒രുഷോ-ഽന॑ന്തരിത്യൈ । ഏ॒ത-ദ്ബ്രാ᳚ഹ്മണാന്യേ॒വ പഞ്ച॑ ഹ॒വീഗ്ംഷി॑ । അഥൈ॒ഷ ഐ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്നോ ഭ॑വതി । പ്രാ॒ണാ॒പാ॒നൌ വാ ഏ॒തൌ ദേ॒വാനാ᳚മ് । യദി॑ന്ദ്രാ॒ഗ്നീ । യദൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്നോ ഭവ॑തി ॥ 31 ॥

പ്രാ॒ണാ॒പാ॒നാവേ॒വാവ॑ രുന്ധേ । ഓജോ॒ ബലം॒-വാഁ ഏ॒തൌ ദേ॒വാനാ᳚മ് । യദി॑ന്ദ്രാ॒ഗ്നീ । യദൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്നോ ഭവ॑തി । ഓജോ॒ ബല॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധേ । മാ॒രു॒ത്യാ॑മിക്ഷാ॑ ഭവതി । വാ॒രു॒ണ്യാ॑മിക്ഷാ᳚ । മേ॒ഷീ ച॑ മേ॒ഷശ്ച॑ ഭവതഃ । മി॒ഥു॒നാ ഏ॒വ പ്ര॒ജാ വ॑രുണപാ॒ശാ-ന്മു॑ഞ്ചതി । ലോ॒മ॒ശൌ ഭ॑വതോ മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ ॥ 32 ॥

ശ॒മീ॒പ॒ര്ണാന്യുപ॑ വപതി । ഘാ॒സമേ॒വാഭ്യാ॒മപി॑ യച്ഛതി । പ്ര॒ജാപ॑തിമ॒ന്നാദ്യ॒-ന്നോപാ॑നമത് । സ ഏ॒തേന॑ ശ॒തേദ്ധ്മേ॑ന ഹ॒വിഷാ॒ ഽന്നാദ്യ॒മ-വാ॑രുന്ധ । യ-ത്പ॑ര-ശ്ശ॒താനി॑ ശമീപ॒ര്ണാനി॒ ഭവ॑ന്തി । അ॒ന്നാദ്യ॒സ്യാവ॑-രുദ്ധ്യൈ । സൌ॒മ്യാനി॒ വൈ ക॒രീരാ॑ണി । സൌ॒മ്യാ ഖലു॒ വാ ആഹു॑തി-ര്ദി॒വോ വൃഷ്ടി॑-ഞ്ച്യാവയതി । യത്-ക॒രീരാ॑ണി॒ ഭവ॑ന്തി । സൌ॒മ്യയൈ॒വാഹു॑ത്യാ ദി॒വോ വൃഷ്ടി॒മവ॑ രുന്ധേ । കാ॒യ ഏക॑കപാലോ ഭവതി । പ്ര॒ജാനാ᳚-ങ്ക॒ത്വാംയഁ॑ । പ്ര॒തി॒പൂ॒രു॒ഷ-ങ്ക॑രമ്ഭ പാ॒ത്രാണി॑ ഭവന്തി । ജാ॒താ ഏ॒വ പ്ര॒ജാ വ॑രുണപാ॒ശാ-ന്മു॑ഞ്ചതി । ഏക॒-മതി॑രിക്തമ് । ജ॒നി॒ഷ്യമാ॑ണാ ഏ॒വ പ്ര॒ജാ വ॑രുണപാ॒ശാ-ന്മു॑ഞ്ചതി ॥ 33 ॥

(നി॒രു॒പ്യന്തേ॑- ഭവതോ॒ - ഭവ॑തി - മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ - രുന്ധേ॒ ഷട്ച॑) (അ. 4)

അനുവാകം 5 - തച്ഛേഷഃ

ഉത്ത॑രസ്യാം॒-വേഁദ്യാ॑മ॒ന്യാനി॑ ഹ॒വീഗ്ംഷി॑ സാദയതി । ദക്ഷി॑ണായാ-മ്മാരു॒തീമ് । അ॒പ॒ധു॒രമേ॒വൈനാ॑ യുനക്തി । അഥോ॒ ഓജ॑ ഏ॒വാസാ॒മവ॑ഹരതി । തസ്മാ॒-ദ്ബ്രഹ്മ॑ണശ്ച ക്ഷ॒ത്രാച്ച॒ വിശോ᳚-ഽന്യതോ-ഽപക്ര॒മിണീഃ᳚ । മാ॒രു॒ത്യാ പൂര്വ॑യാ॒ പ്രച॑രതി । അനൃ॑തമേ॒വാവ॑ യജതേ । വാ॒രു॒ണ്യോത്ത॑രയാ । അ॒ന്ത॒ത ഏ॒വ വരു॑ണ॒മവ॑-യജതേ । യദേ॒വാദ്ധ്വ॒ര്യുഃ ക॒രോതി॑ ॥ 34 ॥

ത-ത്പ്ര॑തിപ്രസ്ഥാ॒താ ക॑രോതി । തസ്മാ॒-ദ്യച്ഛ്രേയാ᳚ന്-ക॒രോതി॑ । ത-ത്പാപീ॑യാന്-കരോതി । പത്നീം᳚ ഁവാചയതി । മേദ്ധ്യാ॑മേ॒വൈനാ᳚-ങ്കരോതി । അഥോ॒ തപ॑ ഏ॒വൈനാ॒മുപ॑ നയതി । യജ്ജാ॒രഗ്ം സന്ത॒-ന്ന പ്ര॑ബ്രൂ॒യാത് । പ്രി॒യ-ഞ്ജ്ഞാ॒തിഗ്ം രു॑ന്ധ്യാത് । അ॒സൌ മേ॑ ജാ॒ര ഇതി॒ നിര്ദി॑ശേത് । നി॒ര്ദിശ്യൈ॒വൈനം॑-വഁരുണപാ॒ശേന॑ ഗ്രാഹയതി ॥ 35 ॥

പ്ര॒ഘാ॒സ്യാന്॑. ഹവാമഹ॒ ഇതി॒ പത്നീ॑-മു॒ദാന॑യതി । അഹ്വ॑തൈ॒വൈനാ᳚മ് । യത്-പത്നീ॑ പുരോനുവാ॒ക്യാ॑മനു ബ്രൂ॒യാത് । നിര്വീ᳚ര്യോ॒ യജ॑മാന-സ്സ്യാത് । യജ॑മാ॒നോ ഽന്വാ॑ഹ । ആ॒ത്മന്നേ॒വ വീ॒ര്യ॑-ന്ധത്തേ । ഉ॒ഭൌ യാ॒ജ്യാഗ്ം॑ സവീര്യ॒ത്വായ॑ । യദ്ഗ്രാമേ॒ യദര॑ണ്യ॒ ഇത്യാ॑ഹ । യ॒ഥോ॒ദി॒തമേ॒വ വരു॑ണ॒മവ॑ യജതേ । യ॒ജ॒മാ॒ന॒ദേ॒വ॒ത്യോ॑ വാ ആ॑ഹവ॒നീയഃ॑ ॥ 36 ॥

ഭ്രാ॒തൃ॒വ്യ॒ ദേ॒വ॒ത്യോ॑ ദക്ഷി॑ണഃ । യദാ॑ഹവ॒നീയേ॑ ജുഹു॒യാത് । യജ॑മാനം-വഁരുണപാ॒ശേന॑ ഗ്രാഹയേത് । ദക്ഷി॑ണേ॒ ഽഗ്നൌ ജു॑ഹോതി । ഭ്രാതൃ॑വ്യമേ॒വ വ॑രുണപാ॒ശേന॑ ഗ്രാഹയതി । ശൂര്പേ॑ണ ജുഹോതി । അന്യ॑മേ॒വ വരു॑ണ॒മവ॑യജതേ । ശീ॒ര്॒ഷന്ന॑ധി നി॒ധായ॑ ജുഹോതി । ശീ॒ര്॒ഷ॒ത ഏ॒വ വരു॑ണ॒മവ॑ യജതേ । പ്ര॒ത്യന്തിഷ്ഠ॑ഞ്ജുഹോതി ॥ 37 ॥

പ്ര॒ത്യങ്ങേ॒വ വരു॑ണപാ॒ശാ-ന്നിര്മു॑ച്യതേ । അക്ര॒ന്കര്മ॑ കര്മ॒കൃത॒ ഇത്യാ॑ഹ । ദേ॒വാനൃ॒ണ-ന്നി॑രവ॒ദായ॑ । അ॒നൃ॒ണാ ഗൃ॒ഹാനുപ॒-പ്രേതേതി॒ വാവൈതദാ॑ഹ । വരു॑ണ ഗൃഹീതം॒-വാഁ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ । യ-ദ്യജു॑ഷാ ഗൃഹീ॒തസ്യാ॑തി॒രിച്യ॑തേ । തുഷാ᳚ശ്ച നിഷ്കാ॒സശ്ച॑ । തുഷൈ᳚ശ്ച നിഷ്കാ॒സേന॑ ചാവഭൃ॒ഥമവൈ॑തി । വരു॑ണ-ഗൃഹീതേനൈ॒വ വരു॑ണ॒മവ॑യജതേ । അ॒പോ॑-ഽവഭൃ॒ഥമവൈ॑തി ॥ 38 ॥

അ॒ഫ്സു വൈ വരു॑ണഃ । സാ॒ക്ഷാദേ॒വ വരു॑ണ॒മവ॑ യജതേ । പ്രതി॑യുതോ॒ വരു॑ണസ്യ॒ പാശ॒ ഇത്യാ॑ഹ । വ॒രു॒ണ॒പാ॒ശാദേ॒വ നിര്മു॑ച്യതേ । അപ്ര॑തീക്ഷ॒-മായ॑ന്തി । വരു॑ണസ്യാ॒ന്തര്ഹി॑ത്യൈ । ഏധോ᳚-ഽസ്യേധിഷീ॒മഹീത്യാ॑ഹ । സ॒മിധൈ॒വാഗ്നി-ന്ന॑മ॒സ്യന്ത॑ ഉ॒പായ॑ന്തി । തേജോ॑-ഽസി॒ തേജോ॒ മയി॑ ധേ॒ഹീത്യാ॑ഹ । തേജ॑ ഏ॒വാത്മന്ധ॑ത്തേ ॥ 39 ॥

(ക॒രോതി॑ - ഗ്രാഹയ - ത്യാഹവ॒നീയ॒ - സ്തിഷ്ഠ॑ഞ്ജുഹോ - ത്യ॒പോ॑-ഽവഭൃ॒ഥമവൈ॑തി - ധത്തേ) (അ. 5)

അനുവാകം 6 - സാകമേധാഃ

ദേ॒വാ॒സു॒രാ-സ്സംയഁ॑ത്താ ആസന്ന് । സോ᳚-ഽഗ്നിര॑ബ്രവീത് । മമേ॒യ-മനീ॑കവതീ ത॒നൂഃ । താ-മ്പ്രീ॑ണീത । അഥാസു॑രാന॒ഭി ഭ॑വിഷ്യ॒ഥേതി॑ । തേ ദേ॒വാ അ॒ഗ്നയേ-ഽനീ॑കവതേ പുരോ॒ഡാശ॑മ॒ഷ്ടാക॑പാല॒-ന്നിര॑വപന്ന് । സോ᳚-ഽഗ്നിരനീ॑കവാ॒ന്-ഥ്സ്വേന॑ ഭാഗ॒ധേയേ॑ന പ്രീ॒തഃ । ച॒തു॒ര്ധാ ഽനീ॑കാ-ന്യജനയത । തതോ॑ ദേ॒വാ അഭ॑വന്ന് । പരാ ഽസു॑രാഃ ॥ 40 ॥

യദ॒ഗ്നയേ-ഽനീ॑കവതേ പുരോ॒ഡാശ॑മ॒ഷ്ടാക॑പാല-ന്നി॒ര്വപ॑തി । അ॒ഗ്നിമേ॒വാനീ॑കവന്ത॒ഗ്ഗ്॒ സ്വേന॑ ഭാഗ॒ധേയേ॑ന പ്രീണാതി । സോ᳚-ഽഗ്നിരനീ॑കവാ॒ന്-ഥ്സ്വേന॑ ഭാഗ॒ധേയേ॑ന പ്രീ॒തഃ । ച॒തു॒ര്ധാ ഽനീ॑കാനി ജനയതേ । അ॒സൌ വാ ആ॑ദി॒ത്യോ᳚-ഽഗ്നി-രനീ॑കവാന് । തസ്യ॑ ര॒ശ്മയോ-ഽനീ॑കാനി । സാ॒കഗ്ം സൂര്യേ॑ണോദ്യ॒താ നിര്വ॑പതി । സാ॒ക്ഷാദേ॒വാസ്മാ॒ അനീ॑കാനി ജനയതി । തേ-ഽസു॑രാഃ॒ പരാ॑ജിതാ॒ യന്തഃ॑ । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ഉപാ᳚ശ്രയന്ന് ॥ 41 ॥

തേ ദേ॒വാ മ॒രുദ്ഭ്യഃ॑ സാന്തപ॒നേഭ്യ॑ശ്ച॒രു-ന്നിര॑വപന്ന് । താ-ന്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॑-മേ॒വോഭ॒യത॒-സ്സമ॑തപന്ന് । യന്മ॒രുദ്ഭ്യഃ॑ സാന്തപ॒നേഭ്യ॑ശ്ച॒രു-ന്നി॒ര്വപ॑തി । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॑മേ॒വ തദു॑ഭ॒യതോ॒ യജ॑മാനോ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യാ॒ന്-ഥ്സന്ത॑പതി । മ॒ദ്ധ്യന്ദി॑നേ॒ നിര്വ॑പതി । തര്ഹി॒ ഹി തേ-ഽക്ഷ്ണി॑ഷ്ഠ॒-ന്തപ॑തി । ച॒രുര്ഭ॑വതി । സ॒ര്വത॑ ഏ॒വൈനാ॒ന്-ഥ്സന്ത॑പതി । തേ ദേ॒വാ-ശ്ശ്വോ॑ വിജ॒യിന॒-സ്സന്തഃ॑ । സര്വാ॑സാ-ന്ദു॒ഗ്ധേ ഗൃ॑ഹമേ॒ധീയ॑-ഞ്ച॒രു-ന്നിര॑വപന്ന് ॥ 42 ॥

ആശി॑താ ഏ॒വാദ്യോപ॑വസാമ । കസ്യ॒ വാ-ഽഹേ॒ദമ് । കസ്യ॑ വാ॒ ശ്വോ ഭ॑വി॒തേതി॑ । സ ശൃ॒തോ॑-ഽഭവത് । തസ്യാഹു॑തസ്യ॒ നാശ്ഞന്ന്॑ । ന ഹി ദേ॒വാ അഹു॑തസ്യാ॒ശ്ഞന്തി॑ । തേ᳚-ഽബ്രുവന്ന് । കസ്മാ॑ ഇ॒മഗ്ം ഹോ᳚ഷ്യാമ॒ ഇതി॑ । മ॒രുദ്ഭ്യോ॑ ഗൃഹമേ॒ധിഭ്യ॒ ഇത്യ॑ബ്രുവന്ന് । ത-മ്മ॒രുദ്ഭ്യോ॑ ഗൃഹമേ॒ധിഭ്യോ॑-ഽജുഹവുഃ ॥ 43 ॥

തതോ॑ ദേ॒വാ അഭ॑വന്ന് । പരാ-ഽസു॑രാഃ । യസ്യൈ॒വം-വിഁ॒ദുഷോ॑ മ॒രുദ്ഭ്യോ॑ ഗൃഹമേ॒ധിഭ്യോ॑ ഗൃ॒ഹേ ജുഹ്വ॑തി । ഭവ॑ത്യാ॒ത്മനാ᳚ । പരാ᳚-ഽസ്യ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യോ ഭവതി । യദ്വൈ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ പാക॒ത്രാ ക്രി॒യതേ᳚ । പ॒ശ॒വ്യ॑-ന്തത് । പാ॒ക॒ത്രാ വാ ഏ॒തത്ക്രി॑യതേ । യന്നേദ്ധ്മാബ॒ര്॒ഹി-ര്ഭവ॑തി । ന സാ॑മിധേ॒നീ-ര॒ന്വാഹ॑ ॥ 44 ॥

ന പ്ര॑യാ॒ജാ ഇ॒ജ്യന്തേ᳚ । നാനൂ॑യാ॒ജാഃ । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । പ॒ശു॒മാ-ന്ഭ॑വതി । ആജ്യ॑ഭാഗൌ യജതി । യ॒ജ്ഞസ്യൈ॒വ ചക്ഷു॑ഷീ॒ നാന്തരേ॑തി । മ॒രുതോ॑ ഗൃഹമേ॒ധിനോ॑ യജതി । ഭാ॒ഗ॒ധേയേ॑-നൈ॒വൈനാ॒ന്-ഥ്സമ॑ര്ധയതി । അ॒ഗ്നിഗ്ഗ് സ്വി॑ഷ്ട॒കൃതം॑-യഁജതി॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ । ഇഡാ᳚ന്തോ ഭവതി । പ॒ശവോ॒ വാ ഇഡാ᳚ । പ॒ശുഷ്വേ॒വോപരി॑ഷ്ടാ॒-ത്പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി ॥ 45 ॥

(അസു॑രാ - അശ്രയന് - ഗൃഹമേ॒ധീയം॑ ച॒രു-ന്നിര॑വപന് - നജുഹവു - ര॒ന്വാ - ഹേഡാ᳚ന്തോ ഭവതി॒ ദ്വേ ച॑) (അ. 6)

അനുവാകം 7 - തച്ഛേഷഃ

യത്പത്നീ॑ ഗൃഹമേ॒ധീയ॑-സ്യാശ്ഞീ॒യാത് । ഗൃ॒ഹ॒മേ॒ദ്ധ്യേ॑വ സ്യാ᳚ത് । വി ത്വ॑സ്യ യ॒ജ്ഞ ഋ॑ധ്യേത । യന്നാശ്ഞീ॒യാത് । അഗൃ॑ഹമേധീ സ്യാത് । നാസ്യ॑ യ॒ജ്ഞോ വ്യൃ॑ദ്ധ്യേത । പ്രതി॑വേശ-മ്പചേയുഃ । തസ്യാ᳚ശ്ഞീയാത് । ഗൃ॒ഹ॒മേ॒ദ്ധ്യേ॑വ ഭ॑വതി । നാസ്യ॑ യ॒ജ്ഞോ വ്യൃ॑ദ്ധ്യതേ ॥ 46 ॥

തേ ദേ॒വാ ഗൃ॑ഹമേ॒ധീയേ॑നേ॒ഷ്ട്വാ । ആശി॑താ അഭവന്ന് । ആഞ്ജ॑താ॒ഭ്യ॑ഞ്ജത । അനു॑ വ॒ഥ്സാ-ന॑വാസയന്ന് । തേഭ്യോ-ഽസു॑രാഃ॒, ക്ഷുധ॒-മ്പ്രാഹി॑ണ്വന്ന് । സാ ദേ॒വേഷു॑ ലോ॒കമവി॑ത്ത്വാ । അസു॑രാ॒ന്-പുന॑രഗച്ഛത് । ഗൃ॒ഹ॒മേ॒ധീയേ॑നേ॒ഷ്ട്വാ । ആശി॑താ ഭവന്തി । ആഞ്ജ॑തേ॒-ഽഭ്യ॑ഞ്ജതേ ॥ 47 ॥

അനു॑ വ॒ഥ്സാന്. വാ॑സയന്തി । ഭ്രാതൃ॑വ്യായൈ॒വ ത-ദ്യജ॑മാനഃ॒, ക്ഷുധ॒-മ്പ്രഹി॑ണോതി । തേ ദേ॒വാ ഗൃ॑ഹമേ॒ധീയേ॑നേ॒ഷ്ട്വാ । ഇന്ദ്രാ॑യ നിഷ്കാ॒സ-ന്ന്യ॑ദധുഃ । അ॒സ്മാനേ॒വ ശ്വ ഇന്ദ്രോ॒ നിഹി॑തഭാഗ ഉപാവര്തി॒തേതി॑ । താനിന്ദ്രോ॒ നിഹി॑തഭാഗ ഉ॒പാവ॑ര്തത । ഗൃ॒ഹ॒മേ॒ധീയേ॑നേ॒ഷ്ട്വാ । ഇന്ദ്രാ॑യ നിഷ്കാ॒സ-ന്നിദ॑ദ്ധ്യാത് । ഇന്ദ്ര॑ ഏ॒വൈന॒-ന്നിഹി॑തഭാഗ ഉ॒പാവ॑ര്തതേ । ഗാര്ഹ॑പത്യേ ജുഹോതി ॥ 48 ॥

ഭാ॒ഗ॒ധേയേ॑നേ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമ॑ര്ധയതി । ഋ॒ഷ॒ഭമാഹ്വ॑യതി । വ॒ഷ॒ട്കാ॒ര ഏ॒വാസ്യ॒ സഃ । അഥോ॑ ഇന്ദ്രി॒യമേ॒വ ത-ദ്വീ॒ര്യം॑-യഁജ॑മാനോ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യസ്യ വൃങ്ക്തേ । ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രഗ്ം ഹ॒ത്വാ । പരാ᳚-മ്പരാ॒വത॑-മഗച്ഛത് । അപാ॑രാധ॒മിതി॒ മന്യ॑മാനഃ । സോ᳚-ഽബ്രവീത് । ക ഇ॒ദം-വേഁ॑ദിഷ്യ॒തീതി॑ । തേ᳚-ഽബ്രുവ-ന്മ॒രുതോ॒ വരം॑-വൃഁണാമഹൈ ॥ 49 ॥

അഥ॑ വ॒യം-വേഁ॑ദാമ । അ॒സ്മഭ്യ॑മേ॒വ പ്ര॑ഥ॒മഗ്ം ഹ॒വിര്നിരു॑പ്യാതാ॒ ഇതി॑ । ത ഏ॑ന॒മദ്ധ്യ॑-ക്രീഡന്ന് । തത്ക്രീ॒ഡിനാ᳚-ങ്ക്രീഡി॒ത്വമ് । യ-ന്മ॒രുദ്ഭ്യഃ॑ ക്രീ॒ഡിഭ്യഃ॑ പ്രഥ॒മഗ്ം ഹ॒വിര്നി॑രു॒പ്യതേ॒ വിജി॑ത്യൈ । സാ॒കഗ്ം സൂര്യേ॑ണോദ്യ॒താ നിര്വ॑പതി । ഏ॒തസ്മി॒ന് വൈ ലോ॒ക ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒ന്-ഥ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ । ഏ॒ത-ദ്ബ്രാ᳚ഹ്മണാന്യേ॒വ പഞ്ച॑ ഹ॒വീഗ്ംഷി॑ । ഏ॒ത-ദ്ബ്രാ᳚ഹ്മണ ഐന്ദ്രാ॒ഗ്നഃ । അഥൈ॒ഷ ഐ॒ന്ദ്രശ്ച॒രു-ര്ഭ॑വതി ॥ 50 ॥

ഉ॒ദ്ധാ॒രം-വാഁ ഏ॒തമിന്ദ്ര॒ ഉദ॑ഹരത । വൃ॒ത്രഗ്ം ഹ॒ത്വാ । അ॒ന്യാസു॑ ദേ॒വതാ॒സ്വധി॑ । യദേ॒ഷ ഐ॒ന്ദ്ര-ശ്ച॒രു-ര്ഭവ॑തി । ഉ॒ദ്ധാ॒രമേ॒വ തം-യഁജ॑മാന॒ ഉദ്ധ॑രതേ । അ॒ന്യാസു॑ പ്ര॒ജാസ്വധി॑ । വൈ॒ശ്വ॒ക॒ര്മ॒ണ ഏക॑കപാലോ ഭവതി । വിശ്വാ᳚ന്യേ॒വ തേന॒ കര്മാ॑ണി॒ യജ॑മാ॒നോ ഽവ॑രുന്ധേ ॥ 51 ॥

(ഋ॒ദ്ധ്യ॒തേ॒-ഽ-ഭ്യ॑ഞ്ജതേ-ജുഹോതി-വൃണാമഹൈ-ഭവത്യ॒- +ഷ്ടൌ ച॑) (അ. 7)

അനുവാകം 8 - പിതൃയജ്ഞഃ

വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വേന॒ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത । താ വ॑രുണ-പ്രഘാ॒സൈ-ര്വ॑രുണപാ॒ശാദ॑മുഞ്ചത് । സാ॒ക॒മേ॒ധൈഃ പ്രത്യ॑സ്ഥാപയത് । ത്ര്യ॑മ്ബകൈ രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവാ॑ദയത । പി॒തൃ॒യ॒ജ്ഞേന॑ സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമ॑ഗമയത് । യ-ദ്വൈ᳚ശ്വദേ॒വേന॒ യജ॑തേ । പ്ര॒ജാ ഏ॒വ ത-ദ്യജ॑മാന-സ്സൃജതേ । താ വ॑രുണ-പ്രഘാ॒സൈ-ര്വ॑രുണപാ॒ശാ-ന്മു॑ഞ്ചതി । സാ॒ക॒മേ॒ധൈഃ പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി । ത്ര്യ॑മ്ബകൈരു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ ॥ 52 ॥

പി॒തൃ॒യ॒ജ്ഞേന॑ സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയതി । ദ॒ക്ഷി॒ണ॒തഃ പ്രാ॑ചീനാവീ॒തീ നിര്വ॑പതി । ദ॒ക്ഷി॒ണാവൃ॒ദ്ധി പി॑തൃ॒ണാമ് । അനാ॑ദൃത്യ॒ തത് । ഉ॒ത്ത॒ര॒ത ഏ॒വോപ॒വീയ॒ നിര്വ॑പേത് । ഉ॒ഭയേ॒ ഹി ദേ॒വാശ്ച॑ പി॒തര॑ശ്ചേ॒ജ്യന്തേ᳚ । അഥോ॒ യദേ॒വ ദ॑ക്ഷിണാ॒ര്ധേ॑-ഽധി॒ ശ്രയ॑തി । തേന॑ ദക്ഷി॒ണാവൃ॑ത് । സോമാ॑യ പിതൃ॒മതേ॑ പുരോ॒ഡാശ॒ഗ്ം॒ ഷട്ക॑പാല॒-ന്നിര്വ॑പതി । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രോ വൈ സോമഃ॑ പിതൃ॒മാന് ॥ 53 ॥

സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രമേ॒വ പ്രീ॑ണാതി । പി॒തൃഭ്യോ॑ ബര്ഹി॒ഷദ്ഭ്യോ॑ ധാ॒നാഃ । മാസാ॒ വൈ പി॒തരോ॑ ബര്ഹി॒ഷദഃ॑ । മാസാ॑നേ॒വ പ്രീ॑ണാതി । യസ്മി॒ന് വാ ഋ॒തൌ പുരു॑ഷഃ പ്ര॒മീയ॑തേ । സോ᳚-ഽസ്യാ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ ഭ॑വതി । ബ॒ഹു॒രൂ॒പാ ധാ॒നാ ഭ॑വന്തി । അ॒ഹോ॒രാ॒ത്രാണാ॑-മ॒ഭിജി॑ത്യൈ । പി॒തൃഭ്യോ᳚ ഽഗ്നിഷ്വാ॒ത്തേഭ്യോ॑ മ॒ന്ഥമ് । അ॒ര്ധ॒മാ॒സാ വൈ പി॒തരോ᳚-ഽഗ്നിഷ്വാ॒ത്താഃ ॥ 54 ॥

അ॒ര്ധ॒മാ॒സാനേ॒വ പ്രീ॑ണാതി । അ॒ഭി॒വാ॒ന്യാ॑യൈ ദു॒ഗ്ധേ ഭ॑വതി । സാ ഹി പി॑തൃദേവ॒ത്യ॑-ന്ദു॒ഹേ । യ-ത്പൂ॒ര്ണമ് । ത-ന്മ॑നു॒ഷ്യാ॑ണാമ് । ഉ॒പ॒ര്യ॒ര്ധോ ദേ॒വാനാ᳚മ് । അ॒ര്ധഃ പി॑തൃ॒ണാമ് । അ॒ര്ധ ഉപ॑മന്ഥതി । അ॒ര്ധോ ഹി പി॑തൃ॒ണാമ് । ഏക॒യോപ॑മന്ഥതി ॥ 55 ॥

ഏകാ॒ ഹി പി॑തൃ॒ണാമ് । ദ॒ക്ഷി॒ണോപ॑മന്ഥതി । ദ॒ക്ഷി॒ണാ വൃ॒ദ്ധി പി॑തൃ॒ണാമ് । അനാ॑ര॒ഭ്യോപ॑മന്ഥതി । തദ്ധി പി॒തൄന്-ഗച്ഛ॑തി । ഇ॒മാ-ന്ദിശം॒-വേഁദി॒മുദ്ധ॑ന്തി । ഉ॒ഭയേ॒ ഹി ദേ॒വാശ്ച॑ പി॒തര॑ശ്ചേ॒ജ്യന്തേ᳚ । ചതുഃ॑ സ്രക്തിര്ഭവതി । സര്വാ॒ ഹ്യനു॒ ദിശഃ॑ പി॒തരഃ॑ । അഖാ॑താ ഭവതി ॥ 56 ॥

ഖാ॒താ ഹി ദേ॒വാനാ᳚മ് । മ॒ദ്ധ്യ॒തോ᳚ ഽഗ്നിരാധീ॑യതേ । അ॒ന്ത॒തോ ഹി ദേ॒വാനാ॑-മാധീ॒യതേ᳚ । വര്ഷീ॑യാനി॒ദ്ധ്മ ഇ॒ദ്ധ്മാ-ദ്ഭ॑വതി॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ । പരി॑ ശ്രയതി । അ॒ന്തര്ഹി॑തോ॒ ഹി പി॑തൃലോ॒കോ മ॑നുഷ്യലോ॒കാത് । യത്-പരു॑ഷി ദി॒നമ് । ത-ദ്ദേ॒വാനാ᳚മ് । യദ॑ന്ത॒രാ । ത-ന്മ॑നു॒ഷ്യാ॑ണാമ് ॥ 57 ॥

യ-ഥ്സമൂ॑ലമ് । ത-ത്പി॑തൃ॒ണാമ് । സമൂ॑ല-മ്ബ॒ര്॒ഹി-ര്ഭ॑വതി॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ । ദ॒ക്ഷി॒ണാ സ്തൃ॑ണാതി । ദ॒ക്ഷി॒ണാ വൃ॒ദ്ധി പി॑തൃ॒ണാമ് । ത്രിഃ പര്യേ॑തി । തൃ॒തീയേ॒ വാ ഇ॒തോ ലോ॒കേ പി॒തരഃ॑ । താനേ॒വ പ്രീ॑ണാതി । ത്രിഃ പുനഃ॒ പര്യേ॑തി । ഷട്ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ ॥ 58 ॥

ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ । ഋ॒തൂനേ॒വ പ്രീ॑ണാതി । യ-ത്പ്ര॑സ്ത॒രം-യഁജു॑ഷാ ഗൃഹ്ണീ॒യാത് । പ്ര॒മായു॑കോ॒ യജ॑മാന-സ്സ്യാത് । യന്ന ഗൃ॑ഹ്ണീ॒യാത് । അ॒നാ॒യ॒ത॒ന-സ്സ്യാ᳚ത് । തൂ॒ഷ്ണീമേ॒വ ന്യ॑സ്യേത് । ന പ്ര॒മായു॑കോ॒ ഭവ॑തി । നാനാ॑യത॒നഃ । യത്-ത്രീന്-പ॑രി॒ധീ-ന്പ॑രിദ॒ദ്ധ്യാത് ॥ 59 ॥

മൃ॒ത്യുനാ॒ യജ॑മാന॒-മ്പരി॑ ഗൃഹ്ണീയാത് । യന്ന പ॑രി-ദ॒ദ്ധ്യാത് । രക്ഷാഗ്ം॑സി യ॒ജ്ഞഗ്ം ഹ॑ന്യുഃ । ദ്വൌ പ॑രി॒ധീ പരി॑ദധാതി । രക്ഷ॑സാ॒-മപ॑ഹത്യൈ । അഥോ॑ മൃ॒ത്യോരേ॒വ യജ॑മാന॒-മുഥ്സൃ॑ജതി । യ-ത്ത്രീണി॑ ത്രീണി ഹ॒വീഗ്ഷ്യു॑ദാ॒ഹരേ॑യുഃ । ത്രയ॑സ്ത്രയ ഏഷാഗ്ം സാ॒ക-മ്പ്രമീ॑യേരന്ന് । ഏകൈ॑ക-മനൂ॒ചീനാ᳚-ന്യു॒ദാഹ॑രന്തി । ഏകൈ॑ക ഏ॒വൈഷാ॑മ॒ന്വഞ്ചഃ॒ പ്രമീ॑യതേ । ക॒ശിപു॑ കശിപ॒വ്യാ॑യ । ഉ॒പ॒ബര്ഹ॑ണ-മുപബര്ഹ॒ണ്യാ॑യ । ആഞ്ജ॑ന-മാഞ്ജ॒ന്യാ॑യ । അ॒ഭ്യഞ്ജ॑ന-മഭ്യഞ്ജ॒ന്യാ॑യ । യ॒ഥാ॒ഭാ॒ഗമേ॒വൈനാ᳚-ന്പ്രീണാതി ॥ 60 ॥

(നി॒രവ॑ദയതേ - പിതൃ॒മാ - ന॑ഗ്നിഷ്വാ॒ത്താ - ഏക॒യോപ॑ മന്ഥ॒ - ത്യഖാ॑താ ഭവതി-മനു॒ഷ്യാ॑ണാം - പദ്യന്തേ - പരിദ॒ദ്ധ്യാന് - മീ॑യതേ॒ പഞ്ച॑ ച) (അ. 8)

അനുവാകം 9 - തച്ഛേഷഃ

അ॒ഗ്നയേ॑ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ പി॒തൃഭ്യഃ॑ സമി॒ദ്ധ്യമാ॑നാ॒യാനു॑ബ്രൂ॒ഹീത്യാ॑ഹ ।

ഉ॒ഭയേ॒ ഹി ദേ॒വാശ്ച॑ പി॒തര॑ശ്ചേ॒ജ്യന്തേ᳚ । ഏകാ॒മന്വാ॑ഹ । ഏകാ॒ ഹി പി॑തൃ॒ണാമ് । ത്രിരന്വാ॑ഹ । ത്രിര്ഹി ദേ॒വാനാ᳚മ് । ആ॒ഘാ॒രാവാഘാ॑രയതി । യ॒ജ്ഞ॒ പ॒രുഷോ॒രന॑ന്തരിത്യൈ । നാര്ഷേ॒യം-വൃഁ॑ണീതേ । ന ഹോതാ॑രമ് ॥ 61 ॥

യദാ॑ര്ഷേ॒യം-വൃഁ॑ണീ॒ത । യദ്ധോതാ॑രമ് । പ്ര॒മായു॑കോ॒ യജ॑മാന-സ്സ്യാത് । പ്ര॒മായു॑കോ॒ ഹോതാ᳚ । തസ്മാ॒ന്ന വൃ॑ണീതേ । യജ॑മാനസ്യ॒ ഹോതു॑-ര്ഗോപീ॒ഥായ॑ । അപ॑ബര്ഹിഷഃ പ്രയാ॒ജാന്.-യ॑ജതി । പ്ര॒ജാ വൈ ബ॒ര്॒ഹിഃ । പ്ര॒ജാ ഏ॒വ മൃ॒ത്യോരുഥ്സൃ॑ജതി । ആജ്യ॑ഭാഗൌ യജതി ॥ 62 ॥

യ॒ജ്ഞസ്യൈ॒വ ചക്ഷു॑ഷീ॒ നാന്തരേ॑തി । പ്രാ॒ചീ॒നാ॒വീ॒തീ സോമം॑-യഁജതി । പി॒തൃ॒ദേ॒വ॒ത്യാ॑ ഹി । ഏ॒ഷാ ഽഽഹു॑തിഃ । പഞ്ച॒ കൃത്വോ-ഽവ॑ദ്യതി । പഞ്ച॒ ഹ്യേ॑താ ദേ॒വതാഃ᳚ । ദ്വേ പു॑രോ-ഽനുവാ॒ക്യേ᳚ । യാ॒ജ്യാ॑ ദേ॒വതാ॑ വഷട്കാ॒രഃ । താ ഏ॒വ പ്രീ॑ണാതി । സന്ത॑ത॒മവ॑ ദ്യതി ॥ 63 ॥

ഋ॒തൂ॒നാഗ്ം സന്ത॑ത്യൈ । പ്രൈവൈഭ്യഃ॒ പൂര്വ॑യാ പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യ॑യാ ഽഽഹ । പ്രണ॑യതി ദ്വി॒തീയ॑യാ । ഗ॒മയ॑തി യാ॒ജ്യ॑യാ । തൃ॒തീയേ॒ വാ ഇ॒തോ ലോ॒കേ പി॒തരഃ॑ । അഹ്ന॑ ഏ॒വൈനാ॒-ന്പൂര്വ॑യാ പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യ॑യാ॒ ഽത്യാന॑യതി । രാത്രി॑യൈ ദ്വി॒തീയ॑യാ । ഐവൈനാന്॑. യാ॒ജ്യ॑യാ ഗമയതി । ദ॒ക്ഷി॒ണ॒തോ॑-ഽവ॒ദായ॑ । ഉദ॒ങ്ങതി॑ ക്രാമതി॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ ॥ 64 ॥

ആ സ്വ॒ധേത്യാ-ശ്രാ॑വയതി । അസ്തു॑ സ്വ॒ധേതി॑ പ്ര॒ത്യാശ്രാ॑വയതി । സ്വ॒ധാ നമ॒ ഇതി॒ വഷ॑ട്കരോതി । സ്വ॒ധാ॒കാ॒രോ ഹി പി॑തൃ॒ണാമ് । സോമ॒മഗ്രേ॑ യജതി । സോമ॑ പ്രയാജാ॒ ഹി പി॒തരഃ॑ । സോമ॑-മ്പിതൃ॒മന്തം॑-യഁജതി । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രോ വൈ സോമഃ॑ പിതൃ॒മാന് । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രമേ॒വ ത-ദ്യ॑ജതി । പി॒തൄന്-ബ॑ര്ഹി॒ഷദോ॑ യജതി ॥ 65 ॥

യേ വൈ യജ്വാ॑നഃ । തേ പി॒തരോ॑ ബര്ഹി॒ഷദഃ॑ । താനേ॒വ ത-ദ്യ॑ജതി । പി॒തൄന॑ഗ്നിഷ്വാ॒ത്താന്. യ॑ജതി । യേ വാ അയ॑ജ്വാനോ ഗൃഹമേ॒ധിനഃ॑ । തേ പി॒തരോ᳚-ഽഗ്നിഷ്വാ॒ത്താഃ । താനേ॒വ ത-ദ്യ॑ജതി । അ॒ഗ്നി-ങ്ക॑വ്യ॒വാഹ॑നം-യഁജതി । യ ഏ॒വ പി॑തൃ॒ണാമ॒ഗ്നിഃ । തമേ॒വ ത-ദ്യ॑ജതി ॥ 66 ॥

അഥോ॒ യഥാ॒-ഽഗ്നിഗ്ഗ് സ്വി॑ഷ്ട॒കൃതം॒-യഁജ॑തി । താ॒ദൃഗേ॒വ തത് । ഏ॒തത്തേ॑ തത॒ യേ ച॒ ത്വാമന്വിതി॑ തി॒സൃഷു॑ സ്ര॒ക്തീഷു॒ നിദ॑ധാതി । തസ്മാ॒ദാ തൃ॒തീയാ॒-ത്പുരു॑ഷാ॒ന്നാമ॒ ന ഗൃ॑ഹ്ണന്തി । ഏ॒താവ॑ന്തോ॒ ഹീജ്യന്തേ᳚ । അത്ര॑ പിതരോ യഥാഭാ॒ഗ-മ്മ॑ന്ദദ്ധ്വ॒മിത്യാ॑ഹ । ഹ്ലീകാ॒ ഹി പി॒തരഃ॑ । ഉദ॑ഞ്ചോ॒ നിഷ്ക്രാ॑മന്തി । ഏ॒ഷാ വൈ മ॑നു॒ഷ്യാ॑ണാ॒-ന്ദിക് । സ്വാമേ॒വ ത-ദ്ദിശ॒മനു॒ നിഷ്ക്രാ॑മന്തി ॥ 67 ॥

ആ॒ഹ॒വ॒നീയ॒-മുപ॑തിഷ്ഠന്തേ । ന്യേ॑വാസ്മൈ॒ തദ്ധ്നു॑വതേ । യഥ്സ॒ത്യാ॑ഹവ॒നീയേ᳚ । അഥാ॒ന്യത്ര॒ ചര॑ന്തി । ആതമി॑തോ॒രുപ॑തിഷ്ഠന്തേ । അ॒ഗ്നിമേ॒വോപ॑ദ്ര॒ഷ്ടാര॑-ങ്കൃ॒ത്വാ । പി॒തൄ-ന്നി॒രവ॑ദയന്തേ । അന്തം॒-വാഁ ഏ॒തേ പ്രാ॒ണാനാ᳚-ങ്ഗച്ഛന്തി । യ ആതമി॑തോരുപ॒തിഷ്ഠ॑ന്തേ । സു॒സ॒ന്ദൃശ॑-ന്ത്വാ വ॒യമിത്യാ॑ഹ ॥ 68 ॥

പ്രാ॒ണോ വൈ സു॑സ॒ന്ദൃക് । പ്രാ॒ണമേ॒വാത്മന്-ദ॑ധതേ । യോജാ॒ ന്വി॑ന്ദ്ര തേ॒ ഹരീ॒ ഇത്യാ॑ഹ । പ്രാ॒ണമേ॒വ പുന॑രയുക്ത । അക്ഷ॒ന്നമീ॑മദന്ത॒ ഹീതി॒ ഗാര്ഹ॑പത്യ॒-മുപ॑തിഷ്ഠന്തേ । അക്ഷ॒ന്നമീ॑മദ॒ന്താഥ॒ ത്വോപ॑തിഷ്ഠാമഹ॒ ഇതി॒ വാവൈതദാ॑ഹ । അമീ॑മദന്ത പി॒തരഃ॑ സോ॒മ്യാ ഇത്യ॒ഭി പ്രപ॑ദ്യന്തേ । അമീ॑മദന്ത പി॒തരോ-ഽഥ॑ ത്വാ॒-ഽഭി പ്രപ॑ദ്യാമഹ॒ ഇതി॒ വാവൈതദാ॑ഹ । അ॒പഃ പരി॑ഷിഞ്ചതി । മാ॒ര്ജയ॑ത്യേ॒വൈനാന്॑ ॥ 69 ॥

അഥോ॑ ത॒ര്പയ॑ത്യേ॒വ । തൃപ്യ॑തി പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭിഃ॑ । യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ । അപ॑ ബര്ഹിഷാവനൂയാ॒ജൌ യ॑ജതി । പ്ര॒ജാ വൈ ബ॒ര്॒ഹിഃ । പ്ര॒ജാ ഏ॒വ മൃ॒ത്യോരുഥ്സൃ॑ജതി । ച॒തുരഃ॑ പ്രയാ॒ജാന്. യ॑ജതി । ദ്വാവ॑നൂയാ॒ജൌ । ഷട്ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ ॥ 70 ॥

ഋ॒തൂനേ॒വ പ്രീ॑ണാതി । ന പത്ന്യന്വാ᳚സ്തേ । ന സംയാഁ॑ജയന്തി । യത്പത്ന്യ॒ന്വാസീ॑ത । യഥ്സം॑യാഁ॒ജയേ॑യുഃ । പ്ര॒മായു॑കാ സ്യാത് । തസ്മാ॒ന്നാന്വാ᳚സ്തേ । ന സംയാഁ॑ജയന്തി । പത്നി॑യൈ ഗോപീ॒ഥായ॑ ॥ 71 ॥

(ഹോതാ॑ര॒ - മാജ്യ॑ഭാഗൌ യജതി॒ - സന്ത॑ത॒മവ॑ദ്യതി॒ - വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ - ബര്ഹി॒ഷദോ॑ യജതി॒ - തമേ॒വ ത-ദ്യ॑ജ॒- ത്യനു॒ നിഷ്ക്രാ॑മന്ത്യാ - ഹൈ - നാന് - ഋ॒തവോ॒ - +നവ॑ ച) (അ. 9)

അനുവാകം 10 - ത്ര്യമ്ബകഹവീംഷി

പ്ര॒തി॒പൂ॒രു॒ഷമേക॑കപാലാ॒-ന്നിര്വ॑പതി । ജാ॒താ ഏ॒വ പ്ര॒ജാ രു॒ദ്രാന്നി॒രവ॑ദയതേ । ഏക॒മതി॑രിക്തമ് । ജ॒നി॒ഷ്യമാ॑ണാ ഏ॒വ പ്ര॒ജാ രു॒ദ്രാന്നി॒രവ॑ദയതേ । ഏക॑കപാലാ ഭവന്തി । ഏ॒ക॒ധൈവ രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । നാഭിഘാ॑രയതി । യദ॑ഭിഘാ॒രയേ᳚ത് । അ॒ന്ത॒ര॒വ॒ചാ॒രിണഗ്ം॑ രു॒ദ്ര-ങ്കു॑ര്യാത് । ഏ॒കോ॒ല്മു॒കേന॑ യന്തി ॥ 72 ॥

തദ്ധി രു॒ദ്രസ്യ॑ ഭാഗ॒ധേയ᳚മ് । ഇ॒മാ-ന്ദിശം॑-യഁന്തി । ഏ॒ഷാ വൈ രു॒ദ്രസ്യ॒ ദിക് । സ്വായാ॑മേ॒വ ദി॒ശി രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । രു॒ദ്രോ വാ അ॑പ॒ശുകാ॑യാ॒ ആഹു॑ത്യൈ॒ നാതി॑ഷ്ഠത । അ॒സൌ തേ॑ പ॒ശുരിതി॒ നിര്ദി॑ശേ॒ദ്യ-ന്ദ്വി॒ഷ്യാത് । യമേ॒വ ദ്വേഷ്ടി॑ । തമ॑സ്മൈ പ॒ശു-ന്നിര്ദി॑ശതി । യദി॒ ന ദ്വി॒ഷ്യാത് । ആ॒ഖുസ്തേ॑ പ॒ശുരിതി॑ ബ്രൂയാത് ॥ 73 ॥

ന ഗ്രാ॒മ്യാ-ന്പ॒ശൂന്. ഹി॒നസ്തി॑ । നാര॒ണ്യാന് । ച॒തു॒ഷ്പ॒ഥേ ജു॑ഹോതി । ഏ॒ഷ വാ അ॑ഗ്നീ॒നാ-മ്പഡ്ബീ॑ശോ॒ നാമ॑ । അ॒ഗ്നി॒വത്യേ॒വ ജു॑ഹോതി । മ॒ദ്ധ്യ॒മേന॑ പ॒ര്ണേന॑ ജുഹോതി । സ്രുഗ്ഘ്യേ॑ഷാ । അഥോ॒ ഖലു॑ । അ॒ന്ത॒മേനൈ॒വ ഹോ॑ത॒വ്യ᳚മ് । അ॒ന്ത॒ത ഏ॒വ രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ ॥ 74 ॥

ഏ॒ഷ തേ॑ രുദ്ര ഭാ॒ഗ-സ്സ॒ഹ സ്വസ്രാ-ഽമ്ബി॑ക॒യേത്യാ॑ഹ । ശ॒രദ്വാ അ॒സ്യാമ്ബി॑കാ॒ സ്വസാ᳚ । തയാ॒ വാ ഏ॒ഷ ഹി॑നസ്തി । യഗ്ം ഹി॒നസ്തി॑ । തയൈ॒വൈനഗ്ം॑ സ॒ഹ ശ॑മയതി । ഭേ॒ഷ॒ജ-ങ്ഗവ॒ ഇത്യാ॑ഹ । യാവ॑ന്ത ഏ॒വ ഗ്രാ॒മ്യാഃ പ॒ശവഃ॑ । തേഭ്യോ॑ ഭേഷ॒ജ-ങ്ക॑രോതി । അവാ᳚മ്ബ രു॒ദ്രമ॑ദിമ॒ഹീത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാശാ᳚സ്തേ ॥ 75 ॥

ത്ര്യ॑മ്ബകം-യഁജാമഹ॒ ഇത്യാ॑ഹ । മൃ॒ത്യോ-ര്മു॑ക്ഷീയ॒ മാ ഽമൃതാ॒ദിതി॒ വാവൈതദാ॑ഹ । ഉത്കി॑രന്തി । ഭഗ॑സ്യ ലീഫ്സന്തേ । മൂതേ॑ കൃ॒ത്വാ-ഽഽസ॑ജന്തി । യഥാ॒ ജനം॑-യഁ॒തേ॑-ഽവ॒സ-ങ്ക॒രോതി॑ । താ॒ദൃഗേ॒വതത് । ഏ॒ഷ തേ॑ രുദ്ര ഭാ॒ഗ ഇത്യാ॑ഹ നി॒രവ॑ത്ത്യൈ । അപ്ര॑തീക്ഷ॒മായ॑ന്തി । അ॒പഃ പരി॑ഷിഞ്ചതി । രു॒ദ്രസ്യാ॒ന്തര്ഹി॑ത്യൈ । പ്ര വാ ഏ॒തേ᳚-ഽസ്മാ-ല്ലോ॒കാച്ച്യ॑വന്തേ । യേ ത്ര്യ॑മ്ബകൈ॒ശ്ചര॑ന്തി । ആ॒ദി॒ത്യ-ഞ്ച॒രു-മ്പുന॒രേത്യ॒ നിര്വ॑പതി । ഇ॒യം-വാഁ അദി॑തിഃ । അ॒സ്യാമേ॒വ പ്രതി॑ തിഷ്ഠന്തി ॥ 76 ॥

(യ॒ന്തി॒ - ബ്രൂ॒യാ॒ന് - നി॒രവ॑ദയതേ - ശാസ്തേ - സിഞ്ചതി॒ ഷട്ച॑) (അ. 10)

(അനു॑മത്യൈ - വൈശ്വദേ॒വേന॒ താ-സ്സൃ॒ഷ്ടാ - സ്ത്രി॒വൃത് - പ്ര॒ജാപ॑തി-സ്സവി॒ - തോത്ത॑രസ്യാം - ദേവാസു॒രാ-സ്സോ᳚-ഽഗ്നി--ര് യ-ത്പത്നീ॑ -വൈശ്വദേ॒വേന॒ താ വ॑രുണപ്രഘാ॒സൈ - ര॒ഗ്നയേ॑ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ - പ്രതിപൂരു॒ഷ-ന്ദശ॑)

(അനു॑മത്യൈ - പ്രഥമ॒ജോ വ॒ഥ്സോ - ബ॑ഹുരൂ॒പാ ഹി പ॒ശവ॒ - സ്തസ്മാ᳚-ത്പൃഥമാ॒ത്രം - ഁയദ॒ഗ്നയേ-ഽനീ॑കവത - ഉദ്ധാ॒രം-വാഁ - അ॒ഗ്നയേ॑ ദേ॒വേഭ്യ॑ - ഋ॒തൂനേ॒വ ഷട്ഥ്സ॑പ്തതിഃ)

(അനു॑മത്യൈ॒ - പ്രതി॑ തിഷ്ഠന്തി)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ ഷഷ്ഠഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhakaḥ - rājasūyānubrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - anumatyādyā iṣṭayaḥ

anṷmatyai puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati | ye pra॒tyañca॒-śśamyā̭yā ava॒śīya̭nte | tannair̭ṛ॒ta-meka̭kapālam | i॒yaṃ-vā~ anṷmatiḥ | i॒ya-nnir-ṛ̭tiḥ | nai॒r॒ṛ॒tena॒ pūrvḙṇa॒ praca̭rati | pā॒pmāna̭me॒va nir-ṛ̭ti॒-mpūrvā᳚-nni॒rava̭dayate | eka̭ kapālo bhavati | e॒ka॒dhaiva nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | yadahṷtvā॒ gārha̭patya ī॒yuḥ || 1 ||

ru॒dro bhū॒tvā-'gnira̭nū॒tthāya̭ | a॒ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca hanyāt | vīhi॒ svāhā ''hṷti-ñjuṣā॒ṇa ityā̭ha | āhṷtyai॒vainagṃ̭ śamayati | nārti॒mārccha̭-tyaddhva॒ryurna yaja̭mānaḥ | e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti | taddhi nir-ṛ̭tyai bhāga॒dheya᳚m | i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~nti | e॒ṣā vai nir-ṛ̭tyai॒ dik | svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate || 2 ||

svakṛ̭ta॒ iri̭ṇe juhoti prada॒re vā᳚ | e॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭nam | sva e॒vāyata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | e॒ṣa tḙ nir-ṛte bhā॒ga ityā̭ha | nirdi̭śatye॒vainā᳚m | bhūtḙ ha॒viṣma̭tya॒sītyā̭ha | bhūti̭me॒vopāva̭rtate | mu॒ñcemamagṃha̭sa॒ ityā̭ha | agṃha̭sa e॒vaina̭-mmuñcati | a॒ṅgu॒ṣṭhābhyā᳚-ñjuhoti || 3 ||

a॒nta॒ta e॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | kṛ॒ṣṇaṃ-vā~saḥ̭ kṛ॒ṣṇatṷ̄ṣa॒-ndakṣi̭ṇā | e॒ta-dvai nir-ṛ̭tyai rū॒pam | rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | apra̭tīkṣa॒māya̭nti | nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai | svāhā॒ namo॒ ya i॒da-ñca॒kāreti॒ puna॒retya॒ gārha̭patye juhoti | āhṷtyai॒va na̭ma॒syanto॒ gārha̭patya-mu॒pāva̭rtante | ā॒nu॒ma॒tena॒ praca̭rati | i॒yaṃ-vā~ anṷmatiḥ || 4 ||

i॒yame॒vāsmai̭ rā॒jyamanṷmanyate | dhe॒nu-rdakṣi̭ṇā | i॒māme॒va dhe॒nu-ṅkṷrute | ā॒di॒tya-ñca॒ru-nnirva̭pati | u॒bhayī᳚ṣve॒va pra॒jāsva॒bhiṣi̭cyate | daivī̭ṣu ca॒ mānṷṣīṣu ca | varo॒ dakṣi̭ṇā | varo॒ hi rā॒jyagṃ samṛ̭ddhyai | ā॒gnā॒vai॒ṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pati | a॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 5 ||

viṣṇṷrya॒jñaḥ | de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jña-ñcāva̭ rundhe | vā॒ma॒no va॒hī dakṣi̭ṇā | ya-dva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | ya-dvā̭ma॒naḥ | tena̭ vaiṣṇa॒va-ssamṛ̭ddhyai | a॒gnī॒ṣo॒mīya॒-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pati | a॒gnīṣomā᳚bhyāṃ॒-vā~ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒nniti̭ | yada̭gnīṣo॒mīya॒-mekā̭daśakapāla-nni॒rvapa̭ti || 6 ||

vārtra̭ghname॒va viji̭tyai | hira̭ṇya॒-ndakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā | de॒vatā̭bhiścendri॒yeṇa̭ ca॒ vyā᳚rdhyata | sa e॒tamai᳚ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla-mapaśyat | tannira̭vapat | tena॒ vai sa de॒vatā᳚ścendri॒ya-ñcāvā̭rundha | yadai᳚ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla-nni॒rvapa̭ti | de॒vatā᳚ścai॒va tene᳚ndri॒ya-ñca॒ yaja̭mā॒no-'va̭ rundhe | ṛ॒ṣa॒bho va॒hī dakṣi̭ṇā || 7 ||

ya-dva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | yadṛ̭ṣa॒bhaḥ | tenai॒ndra-ssamṛ̭ddhyai | ā॒gne॒yama॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati | ai॒ndra-ndadhi̭ | yadā᳚gne॒yo bhava̭ti | a॒gnirvai ya̭jñamu॒kham | ya॒jña॒mu॒khame॒vardhi̭-mpu॒rāstā᳚ddhatte | yadai॒ndra-ndadhi̭ || 8 ||

i॒ndri॒yame॒vāva̭ rundhe | ṛ॒ṣa॒bho va॒hī dakṣi̭ṇā | yadva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | yadṛ̭ṣa॒bhaḥ | tenai॒ndra-ssamṛ̭ddhyai | yāva̭tī॒rvai pra॒jā oṣa̭dhīnā॒-mahṷtānā॒-māśñanṋ | tāḥ parā̭-'bhavann | ā॒gra॒ya॒ṇa-mbha̭vati hu॒tādyā̭ya | yaja̭māna॒syāpa̭rābhāvāya || 9 ||

de॒vā vā oṣa̭dhīṣvā॒jima̭yuḥ | tā i̭ndrā॒gnī uda̭jayatām | tāve॒tamai᳚ndrā॒gna-ndvāda̭śakapāla॒-nnira̭vṛṇātām | yadai᳚ndrā॒gno bhava॒tyujji̭tyai | dvāda̭śakapālo bhavati | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna॒mava̭rundhe | vai॒śva॒de॒vaśca॒ru-rbha̭vati | vai॒śva॒de॒vaṃ-vā~ anna᳚m | anna̭me॒vāsmai᳚ svadayati || 10 ||

pra॒tha॒ma॒jo va॒thso dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | sau॒myagg śyā̭mā॒ka-ñca॒ru-nnirva̭pati | somo॒ vā a̭kṛṣṭapa॒cyasya॒ rājā᳚ | a॒kṛ॒ṣṭa॒pa॒cyame॒vāsmai᳚ svadayati | vāso॒ dakṣi̭ṇā | sau॒myagṃhi de॒vata̭yā॒ vāsa॒-ssamṛ̭ddhyai | sara̭svatyai ca॒ru-nnirva̭pati | sara̭svate ca॒rum | mi॒thu॒name॒vāva̭ rundhe | mi॒thu॒nau gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | eti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khādṛddhyāḥ᳚ | yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ eti̭ | a॒ṣṭāve॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ bhavanti | a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒tro᳚-'gniḥ | tenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naiti̭ || 11 ||

(ī॒yu--r ni॒rava̭dayate - 'ṅgu॒ṣṭhābhyā᳚-ñjuho॒ - tyanṷmati--r de॒vatā̭ - ni॒rvapa̭ti - va॒hī dakṣi̭ṇā॒ - yadai॒ndra-nda - dhyapa̭rābhāvāya - svadayati॒ - gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai॒ ṣaṭca̭) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - cāturmāsye vaiśvadevahavīṃṣi

vai॒śva॒de॒vena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā-ssṛ॒ṣṭā na prājā̭yanta | so᳚-'gnira̭kāmayata | a॒hami॒māḥ praja̭nayeya॒miti̭ | sa pra॒jāpa̭taye॒ śuca̭madadhāt | so̭-'śocat-pra॒jāmi॒cchamā̭naḥ | tasmā॒dya-ñca̭ pra॒jā bhu॒nakti॒ ya-ñca॒ na | tāvu॒bhau śo̭cataḥ pra॒jāmi॒cchamā̭nau | tāsva॒gnimapya̭ sṛjat | tā a॒gniraddhyai᳚t || 12 ||

somo॒ reto̭-'dadhāt | sa॒vi॒tā prāja̭nayat | sara̭svatī॒ vāca̭madadhāt | pū॒ṣā 'po̭ṣayat | te vā e॒te tri-ssaṃ̭va~thsa॒rasya॒ prayṷjyante | ye de॒vāḥ puṣṭi̭patayaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ro vai pra॒jāpa̭tiḥ | saṃ॒va~॒thsa॒reṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ prāja̭nayat | tāḥ pra॒jā jā॒tā ma॒ruto᳚ ghnann | a॒smānapi॒ na prāyṷkṣa॒teti̭ || 13 ||

sa e॒ta-mpra॒jāpa̭tirmāru॒tagṃ sa॒ptaka̭pāla-mapaśyat | ta-nnira̭vapat | tato॒ vai pra॒jābhyo̭kalpata | yanmā̭ru॒to ni̭ru॒pyate᳚ | ya॒jñasya॒ klṛptyai᳚ | pra॒jānā॒-maghā̭tāya | sa॒ptaka̭pālo bhavati | sa॒ptaga̭ṇā॒ vai ma॒rutaḥ̭ | ga॒ṇa॒śa e॒vāsmai॒ viśa̭-ṅkalpayati | sa pra॒jāpa̭ti-raśocat || 14 ||

yāḥ pūrvāḥ᳚ pra॒jā asṛ̭kṣi | ma॒ruta॒stā a̭vadhiṣuḥ | ka॒thamapa̭rā-ssṛje॒yeti̭ | tasya॒ śuṣma̭ ā॒ṇḍa-mbhū॒ta-nnira̭vartata | tadvyuda̭harat | tada̭poṣayat | ta-tprājā̭yata | ā॒ṇḍasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | yadā॒mikṣā᳚ | yadvyu॒ddhara̭ti || 15 ||

pra॒jā e॒va ta-dyaja̭mānaḥ poṣayati | vai॒śva॒de॒vyā̭mikṣā̭ bhavati | vai॒śva॒de॒vyo̭ vai pra॒jāḥ | pra॒jā e॒vāsmai॒ praja̭nayati | vāji̭na॒māna̭yati | pra॒jāsve॒va prajā̭tāsu॒ reto̭ dadhāti | dyā॒vā॒pṛ॒thi॒vya̭ eka̭kapālo bhavati | pra॒jā e॒va prajā̭tā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭ gṛhṇāti | de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | sā᳚-'gnira̭bravīt || 16 ||

māmagrḙ yajata | mayā॒ mukhe॒nāsṷrā-ñjeṣya॒theti̭ | mā-ndvi॒tīya॒miti॒ somo᳚-'bravīt | mayā॒ rājñā̭ jeṣya॒theti̭ | mā-ntṛ॒tīya॒miti̭ savi॒tā | mayā॒ prasṷ̄tā jeṣya॒theti̭ | mā-ñca̭tu॒rthīmiti॒ sara̭svatī | i॒ndri॒yaṃ-vo~॒-'ha-ndhā᳚syā॒mīti̭ | mā-mpa̭ñca॒mamiti̭ pū॒ṣā | mayā᳚ prati॒ṣṭhayā̭ jeṣya॒theti̭ || 17 ||

te᳚-'gninā॒ mukhe॒nāsṷrānajayann | somḙna॒ rājñā᳚ | sa॒vi॒trā prasṷ̄tāḥ | sara̭svatīndri॒ya-ma̭dadhāt | pū॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā ''sī᳚t | tato॒ vai de॒vā vya̭jayanta | yade॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ niru॒pyante॒ viji̭tyai | notta̭rave॒dimupa̭- vapati | pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ | ajā̭tā iva॒ hyḙtarhi̭ pa॒śavaḥ̭ || 18 ||

(ai॒-d- itya̭ - śoca-d- vyu॒ddhara̭ - tyabravīt - prati॒ṣṭhayā̭ jeṣya॒the ॒ tye॒taraḥi̭ pa॒śavaḥ̭) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - vaiśvadevapargatāni viśveṣāṅgāni

tri॒vṛ-dba॒r॒hi-rbha̭vati | mā॒tā pi॒tā pu॒traḥ | tade॒va ta-nmi̭thu॒nam | ulba॒-ṅgarbho̭ ja॒rāyṷ | tade॒va ta-nmi̭thu॒nam | tre॒dhā ba॒r॒hi-ssanna̭ddha-mbhavati | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭ tiṣṭhati | e॒ka॒dhā puna॒-ssanna̭ddha-mbhavati | eka̭ iva॒ hya̭yaṃ-lo~॒kaḥ || 19 ||

a॒sminne॒va tena̭ lo॒ke prati̭ tiṣṭhati | pra॒suvo̭ bhavanti | pra॒tha॒ma॒jāme॒va puṣṭi॒mava̭ rundhe | pra॒tha॒ma॒jo va॒thso dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | pṛ॒ṣa॒dā॒jya-ṅgṛ̭hṇāti | pa॒śavo॒ vai pṛ̭ṣadā॒jyam | pa॒śūne॒vāva̭ rundhe | pa॒ñca॒gṛ॒hī॒ta-mbha̭vati | pāṅktā॒ hi pa॒śavaḥ̭ | ba॒hu॒rū॒pa-mbha̭vati || 20 ||

ba॒hu॒rū॒pā hi pa॒śava॒-ssamṛ̭ddhyai | a॒gni-mma̭nthanti | a॒gnimṷkhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | yada॒gni-mmantha̭nti | a॒gnimṷkhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate | nava̭ prayā॒jā i̭jyante | navā̭nūyā॒jāḥ | a॒ṣṭau ha॒vīgṃṣi̭ | dvāvā̭ghā॒rau | dvāvājya̭bhāgau || 21 ||

tri॒gṃ॒śa-thsampa̭dyante | tri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | teja॒ ājya᳚m | yadeka̭kapāla॒ ājya̭mā॒naya̭ti | yaja̭māname॒va teja̭sā॒ sama̭rdhayati | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | pa॒śava॒ ājya᳚m || 22 ||

yadeka̭kapāla॒ ājya̭mā॒naya̭ti | yaja̭māname॒va pa॒śubhi॒-ssama̭rdhayati | yadalpa̭mā॒naye᳚t | alpā̭ ena-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭tiṣṭherann | ya-dba॒hvā̭naye᳚t | ba॒hava̭ ena-mpa॒śavo bhṷñjanta॒ upa̭tiṣṭherann | ba॒hvā̭nīyā॒viḥ pṛ̭ṣṭha-ṅkuryāt | ba॒hava̭ e॒vaina̭-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭tiṣṭhante | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | yadeka̭kapālasyāva॒dyet || 23 ||

yaja̭māna॒syāva̭dyet | udvā॒ mādye॒-dyaja̭mānaḥ | pra vā̭ mīyeta | sa॒kṛde॒va ho̭ta॒vyaḥ̭ | sa॒kṛdi̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ | hu॒tvā-'bhi jṷhoti | yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayi॒tvā | teja̭sā॒ sama̭rdhayati | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | su॒va॒rgo lo॒ka ā̭hava॒nīyaḥ̭ || 24 ||

yadeka̭kapāla-māhava॒nīyḙ ju॒hoti̭ | yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | yaddhastḙna juhu॒yāt | su॒va॒rgā-llo॒kā-dyaja̭māna॒-mava̭viddhyet | sru॒cā jṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai | ya-tprāmpadyḙta | de॒va॒lo॒kama॒bhi ja̭yet | ya-dda̭kṣi॒ṇā pi̭tṛlo॒kam | ya-tpra॒tyak || 25 ||

rakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ | yadudaṅṋ̇ | ma॒nu॒ṣya॒lo॒ka-ma॒bhija̭yet | prati̭ṣṭhito hota॒vyaḥ̭ | eka̭kapālaṃ॒-vai~ pra̭ti॒tiṣṭha̭nta॒-ndyāvā̭pṛthi॒vī anu॒ prati̭tiṣṭhataḥ | dyāvā̭pṛthi॒vī ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūn. ya॒jñaḥ | ya॒jñaṃ-ya~ja̭mānaḥ | yaja̭māna-mpra॒jāḥ | tasmā॒t-prati̭ṣṭhito hota॒vyaḥ̭ || 26 ||

vā॒jino̭ yajati | a॒gnirvā॒yu-ssūryaḥ̭ | te vai vā॒jinaḥ̭ | tāne॒va ta-dya̭jati | atho॒ khalvā̭huḥ | chandāgṃ̭si॒ vai vā॒jina॒ iti̭ | tānye॒va ta-dya̭jati | ṛ॒khsā॒me vā indra̭sya॒ harī̭ soma॒pānau᳚ | tayoḥ᳚ pari॒dhaya̭ ā॒dhāna᳚m | vāji̭na-mbhāga॒dheya᳚m || 27 ||

yadapra̭hṛtya pari॒dhīñjṷhu॒yāt | a॒ntarā̭dhānābhyā-ṅghā॒sa-mpraya̭cchet | pra॒hṛtya̭ pari॒dhīñjṷhoti | nirā̭dhānābhyāme॒va ghā॒sa-mpraya̭cchati | ba॒r॒hiṣi̭ viṣi॒ñcanvāji̭na॒-māna̭yati | pra॒jā vai ba॒ra॒ḥiḥ | reto॒ vāji̭nam | pra॒jāsve॒va reto̭ dadhāti | sa॒mu॒pa॒hūya̭ bhakṣayanti | e॒ta-thso̭mapīthā॒ hyḙte | atho̭ ā॒tmanne॒va reto̭ dadhate | yaja̭māna utta॒mo bha̭kṣayati | pa॒śavo॒ vai vāji̭nam | yaja̭māna e॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayanti || 28 ||

(lo॒ko - ba̭hurū॒pa-mbha̭va॒ - tyājya̭bhāgau - pa॒śava॒ ājya̭ - mava॒dye - dā̭hava॒nīyaḥ̭ - pra॒tyak - tasmā॒-tprati̭ṣṭhito hota॒vyo̭ - bhāga॒dheya̭ - me॒te ca॒tvāri̭ ca) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - varuṇapraghāsāḥ

pra॒jāpa̭ti-ssavi॒tā bhū॒tvā pra॒jā a̭sṛjata | tā ḙna॒matya̭manyanta | tā a̭smā॒dapā᳚krāmann | tā varṷṇo bhū॒tvā pra॒jā varṷṇenāgrāhayat | tāḥ pra॒jā varṷṇagṛhītāḥ | pra॒jāpa̭ti॒-mpuna॒rupā̭dhāvannā॒tha-mi॒cchamā̭nāḥ | sa e॒tān-pra॒jāpa̭ti-rvaruṇa praghā॒sāna̭paśyat | tānnira̭vapat | tairvai sa pra॒jā va̭ruṇa-pā॒śāda̭muñcat | ya-dva̭ruṇa-praghā॒sā ni̭ru॒pyante᳚ || 29 ||

pra॒jānā॒mava̭ruṇagrāhāya | tāsā॒-ndakṣi̭ṇo bā॒hu-rnya̭kna॒ āsī᳚t | sa॒vyaḥ prasṛ̭taḥ | sa e॒tā-ndvi॒tīyā᳚-ndakṣiṇa॒to vedi॒muda̭hann | tato॒ vai sa pra॒jānā॒-ndakṣi̭ṇa-mbā॒hu-mprāsā̭rayat | ya-ddvi॒tīyā᳚-ndakṣiṇa॒to vedi̭mu॒ddhanti̭ | pra॒jānā̭me॒va ta-dyaja̭māno॒ dakṣi̭ṇa-mbā॒hu-mprasā̭rayati | tasmā᳚ccāturmāsyayā॒jya̭muṣmi̭n ~lo॒ka ṷbha॒yābā̭huḥ | ya॒jñābhi̭jita॒gg॒ hya̭sya | pṛ॒tha॒mā॒trā-dvedī॒ asa̭bhinnne bhavataḥ || 30 ||

tasmā᳚t-pṛthamā॒traṃ-vya~gṃsau᳚ | utta̭rasyāṃ॒-ve~dyā̭muttarave॒dimupa̭ vapati | pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ | pa॒śūne॒vāva̭ rundhe | atho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai | e॒ta-dbrā᳚hmaṇānye॒va pañca̭ ha॒vīgṃṣi̭ | athai॒ṣa ai᳚ndrā॒gno bha̭vati | prā॒ṇā॒pā॒nau vā e॒tau de॒vānā᳚m | yadi̭ndrā॒gnī | yadai᳚ndrā॒gno bhava̭ti || 31 ||

prā॒ṇā॒pā॒nāve॒vāva̭ rundhe | ojo॒ balaṃ॒-vā~ e॒tau de॒vānā᳚m | yadi̭ndrā॒gnī | yadai᳚ndrā॒gno bhava̭ti | ojo॒ bala̭me॒vāva̭ rundhe | mā॒ru॒tyā̭mikṣā̭ bhavati | vā॒ru॒ṇyā̭mikṣā᳚ | me॒ṣī ca̭ me॒ṣaśca̭ bhavataḥ | mi॒thu॒nā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | lo॒ma॒śau bha̭vato meddhya॒tvāya̭ || 32 ||

śa॒mī॒pa॒rṇānyupa̭ vapati | ghā॒same॒vābhyā॒mapi̭ yacchati | pra॒jāpa̭tima॒nnādya॒-nnopā̭namat | sa e॒tena̭ śa॒teddhmḙna ha॒viṣā॒ 'nnādya॒ma-vā̭rundha | ya-tpa̭ra-śśa॒tāni̭ śamīpa॒rṇāni॒ bhava̭nti | a॒nnādya॒syāva̭-ruddhyai | sau॒myāni॒ vai ka॒rīrā̭ṇi | sau॒myā khalu॒ vā āhṷti-rdi॒vo vṛṣṭi̭-ñcyāvayati | yat-ka॒rīrā̭ṇi॒ bhava̭nti | sau॒myayai॒vāhṷtyā di॒vo vṛṣṭi॒mava̭ rundhe | kā॒ya eka̭kapālo bhavati | pra॒jānā᳚-ṅka॒tvāṃya~̭ | pra॒ti॒pū॒ru॒ṣa-ṅka̭rambha pā॒trāṇi̭ bhavanti | jā॒tā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | eka॒-mati̭riktam | ja॒ni॒ṣyamā̭ṇā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati || 33 ||

(ni॒ru॒pyantḙ- bhavato॒ - bhava̭ti - meddhya॒tvāya̭ - rundhe॒ ṣaṭca̭) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - taccheṣaḥ

utta̭rasyāṃ॒-ve~dyā̭ma॒nyāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ sādayati | dakṣi̭ṇāyā-mmāru॒tīm | a॒pa॒dhu॒rame॒vainā̭ yunakti | atho॒ oja̭ e॒vāsā॒mava̭harati | tasmā॒-dbrahma̭ṇaśca kṣa॒trācca॒ viśo᳚-'nyato-'pakra॒miṇīḥ᳚ | mā॒ru॒tyā pūrva̭yā॒ praca̭rati | anṛ̭tame॒vāva̭ yajate | vā॒ru॒ṇyotta̭rayā | a॒nta॒ta e॒va varṷṇa॒mava̭-yajate | yade॒vāddhva॒ryuḥ ka॒roti̭ || 34 ||

ta-tpra̭tiprasthā॒tā ka̭roti | tasmā॒-dyacchreyā᳚n-ka॒roti̭ | ta-tpāpī̭yān-karoti | patnīṃ᳚ ~vācayati | meddhyā̭me॒vainā᳚-ṅkaroti | atho॒ tapa̭ e॒vainā॒mupa̭ nayati | yajjā॒ragṃ santa॒-nna pra̭brū॒yāt | pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | a॒sau mḙ jā॒ra iti॒ nirdi̭śet | ni॒rdiśyai॒vainaṃ̭-va~ruṇapā॒śena̭ grāhayati || 35 ||

pra॒ghā॒syāṋ. havāmaha॒ iti॒ patnī̭-mu॒dāna̭yati | ahva̭tai॒vainā᳚m | yat-patnī̭ puronuvā॒kyā̭manu brū॒yāt | nirvī᳚ryo॒ yaja̭māna-ssyāt | yaja̭mā॒no 'nvā̭ha | ā॒tmanne॒va vī॒rya̭-ndhatte | u॒bhau yā॒jyāgṃ̭ savīrya॒tvāya̭ | yadgrāme॒ yadara̭ṇya॒ ityā̭ha | ya॒tho॒di॒tame॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyo̭ vā ā̭hava॒nīyaḥ̭ || 36 ||

bhrā॒tṛ॒vya॒ de॒va॒tyo̭ dakṣi̭ṇaḥ | yadā̭hava॒nīyḙ juhu॒yāt | yaja̭mānaṃ-va~ruṇapā॒śena̭ grāhayet | dakṣi̭ṇe॒ 'gnau jṷhoti | bhrātṛ̭vyame॒va va̭ruṇapā॒śena̭ grāhayati | śūrpḙṇa juhoti | anya̭me॒va varṷṇa॒mava̭yajate | śī॒r॒ṣanna̭dhi ni॒dhāya̭ juhoti | śī॒r॒ṣa॒ta e॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | pra॒tyantiṣṭha̭ñjuhoti || 37 ||

pra॒tyaṅṅe॒va varṷṇapā॒śā-nnirmṷcyate | akra॒nkarma̭ karma॒kṛta॒ ityā̭ha | de॒vānṛ॒ṇa-nni̭rava॒dāya̭ | a॒nṛ॒ṇā gṛ॒hānupa॒-preteti॒ vāvaitadā̭ha | varṷṇa gṛhītaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya̭ | ya-dyajṷṣā gṛhī॒tasyā̭ti॒ricya̭te | tuṣā᳚śca niṣkā॒saśca̭ | tuṣai᳚śca niṣkā॒sena̭ cāvabhṛ॒thamavai̭ti | varṷṇa-gṛhītenai॒va varṷṇa॒mava̭yajate | a॒po̭-'vabhṛ॒thamavai̭ti || 38 ||

a॒phsu vai varṷṇaḥ | sā॒kṣāde॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | prati̭yuto॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ ityā̭ha | va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒va nirmṷcyate | apra̭tīkṣa॒-māya̭nti | varṷṇasyā॒ntarhi̭tyai | edho᳚-'syedhiṣī॒mahītyā̭ha | sa॒midhai॒vāgni-nna̭ma॒syanta̭ u॒pāya̭nti | tejo̭-'si॒ tejo॒ mayi̭ dhe॒hītyā̭ha | teja̭ e॒vātmandha̭tte || 39 ||

(ka॒roti̭ - grāhaya - tyāhava॒nīya॒ - stiṣṭha̭ñjuho - tya॒po̭-'vabhṛ॒thamavai̭ti - dhatte) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - sākamedhāḥ

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | so᳚-'gnira̭bravīt | mame॒ya-manī̭kavatī ta॒nūḥ | tā-mprī̭ṇīta | athāsṷrāna॒bhi bha̭viṣya॒theti̭ | te de॒vā a॒gnaye-'nī̭kavate puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapann | so᳚-'gniranī̭kavā॒n-thsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ | ca॒tu॒rdhā 'nī̭kā-nyajanayata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā 'sṷrāḥ || 40 ||

yada॒gnaye-'nī̭kavate puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla-nni॒rvapa̭ti | a॒gnime॒vānī̭kavanta॒gg॒ svena̭ bhāga॒dheyḙna prīṇāti | so᳚-'gniranī̭kavā॒n-thsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ | ca॒tu॒rdhā 'nī̭kāni janayate | a॒sau vā ā̭di॒tyo᳚-'gni-ranī̭kavān | tasya̭ ra॒śmayo-'nī̭kāni | sā॒kagṃ sūryḙṇodya॒tā nirva̭pati | sā॒kṣāde॒vāsmā॒ anī̭kāni janayati | te-'sṷrāḥ॒ parā̭jitā॒ yantaḥ̭ | dyāvā̭pṛthi॒vī upā᳚śrayann || 41 ||

te de॒vā ma॒rudbhyaḥ̭ sāntapa॒nebhya̭śca॒ru-nnira̭vapann | tā-ndyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭-me॒vobha॒yata॒-ssama̭tapann | yanma॒rudbhyaḥ̭ sāntapa॒nebhya̭śca॒ru-nni॒rvapa̭ti | dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭me॒va tadṷbha॒yato॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒n-thsanta̭pati | ma॒ddhyandi̭ne॒ nirva̭pati | tarhi॒ hi te-'kṣṇi̭ṣṭha॒-ntapa̭ti | ca॒rurbha̭vati | sa॒rvata̭ e॒vainā॒n-thsanta̭pati | te de॒vā-śśvo̭ vija॒yina॒-ssantaḥ̭ | sarvā̭sā-ndu॒gdhe gṛ̭hame॒dhīya̭-ñca॒ru-nnira̭vapann || 42 ||

āśi̭tā e॒vādyopa̭vasāma | kasya॒ vā-'he॒dam | kasya̭ vā॒ śvo bha̭vi॒teti̭ | sa śṛ॒to̭-'bhavat | tasyāhṷtasya॒ nāśñanṋ | na hi de॒vā ahṷtasyā॒śñanti̭ | te᳚-'bruvann | kasmā̭ i॒magṃ ho᳚ṣyāma॒ iti̭ | ma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhya॒ itya̭bruvann | ta-mma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhyo̭-'juhavuḥ || 43 ||

tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo̭ ma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhyo̭ gṛ॒he juhva̭ti | bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | yadvai ya॒jñasya̭ pāka॒trā kri॒yate᳚ | pa॒śa॒vya̭-ntat | pā॒ka॒trā vā e॒tatkri̭yate | yanneddhmāba॒r॒hi-rbhava̭ti | na sā̭midhe॒nī-ra॒nvāha̭ || 44 ||

na pra̭yā॒jā i॒jyante᳚ | nānṷ̄yā॒jāḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | ājya̭bhāgau yajati | ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti | ma॒ruto̭ gṛhame॒dhino̭ yajati | bhā॒ga॒dheyḙ-nai॒vainā॒n-thsama̭rdhayati | a॒gnigg svi̭ṣṭa॒kṛtaṃ̭-ya~jati॒ prati̭ṣṭhityai | iḍā᳚nto bhavati | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śuṣve॒vopari̭ṣṭā॒-tprati̭ tiṣṭhati || 45 ||

(asṷrā - aśrayan - gṛhame॒dhīyaṃ̭ ca॒ru-nnira̭vapan - najuhavu - ra॒nvā - heḍā᳚nto bhavati॒ dve ca̭) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - taccheṣaḥ

yatpatnī̭ gṛhame॒dhīya̭-syāśñī॒yāt | gṛ॒ha॒me॒ddhyḙva syā᳚t | vi tva̭sya ya॒jña ṛ̭dhyeta | yannāśñī॒yāt | agṛ̭hamedhī syāt | nāsya̭ ya॒jño vyṛ̭ddhyeta | prati̭veśa-mpaceyuḥ | tasyā᳚śñīyāt | gṛ॒ha॒me॒ddhyḙva bha̭vati | nāsya̭ ya॒jño vyṛ̭ddhyate || 46 ||

te de॒vā gṛ̭hame॒dhīyḙne॒ṣṭvā | āśi̭tā abhavann | āñja̭tā॒bhya̭ñjata | anṷ va॒thsā-na̭vāsayann | tebhyo-'sṷrāḥ॒, kṣudha॒-mprāhi̭ṇvann | sā de॒veṣṷ lo॒kamavi̭ttvā | asṷrā॒n-puna̭ragacchat | gṛ॒ha॒me॒dhīyḙne॒ṣṭvā | āśi̭tā bhavanti | āñja̭te॒-'bhya̭ñjate || 47 ||

anṷ va॒thsān. vā̭sayanti | bhrātṛ̭vyāyai॒va ta-dyaja̭mānaḥ॒, kṣudha॒-mprahi̭ṇoti | te de॒vā gṛ̭hame॒dhīyḙne॒ṣṭvā | indrā̭ya niṣkā॒sa-nnya̭dadhuḥ | a॒smāne॒va śva indro॒ nihi̭tabhāga upāvarti॒teti̭ | tānindro॒ nihi̭tabhāga u॒pāva̭rtata | gṛ॒ha॒me॒dhīyḙne॒ṣṭvā | indrā̭ya niṣkā॒sa-nnida̭ddhyāt | indra̭ e॒vaina॒-nnihi̭tabhāga u॒pāva̭rtate | gārha̭patye juhoti || 48 ||

bhā॒ga॒dheyḙne॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati | ṛ॒ṣa॒bhamāhva̭yati | va॒ṣa॒ṭkā॒ra e॒vāsya॒ saḥ | atho̭ indri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte | indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā | parā᳚-mparā॒vata̭-magacchat | apā̭rādha॒miti॒ manya̭mānaḥ | so᳚-'bravīt | ka i॒daṃ-ve~̭diṣya॒tīti̭ | te᳚-'bruva-nma॒ruto॒ varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai || 49 ||

atha̭ va॒yaṃ-ve~̭dāma | a॒smabhya̭me॒va pra̭tha॒magṃ ha॒virnirṷpyātā॒ iti̭ | ta ḙna॒maddhya̭-krīḍann | tatkrī॒ḍinā᳚-ṅkrīḍi॒tvam | ya-nma॒rudbhyaḥ̭ krī॒ḍibhyaḥ̭ pratha॒magṃ ha॒virni̭ru॒pyate॒ viji̭tyai | sā॒kagṃ sūryḙṇodya॒tā nirva̭pati | e॒tasmi॒n vai lo॒ka indro̭ vṛ॒trama̭ha॒n-thsamṛ̭ddhyai | e॒ta-dbrā᳚hmaṇānye॒va pañca̭ ha॒vīgṃṣi̭ | e॒ta-dbrā᳚hmaṇa aindrā॒gnaḥ | athai॒ṣa ai॒ndraśca॒ru-rbha̭vati || 50 ||

u॒ddhā॒raṃ-vā~ e॒tamindra॒ uda̭harata | vṛ॒tragṃ ha॒tvā | a॒nyāsṷ de॒vatā॒svadhi̭ | yade॒ṣa ai॒ndra-śca॒ru-rbhava̭ti | u॒ddhā॒rame॒va taṃ-ya~ja̭māna॒ uddha̭rate | a॒nyāsṷ pra॒jāsvadhi̭ | vai॒śva॒ka॒rma॒ṇa eka̭kapālo bhavati | viśvā᳚nye॒va tena॒ karmā̭ṇi॒ yaja̭mā॒no 'va̭rundhe || 51 ||

(ṛ॒ddhya॒te॒-'-bhya̭ñjate-juhoti-vṛṇāmahai-bhavatya॒- +ṣṭau ca̭) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - pitṛyajñaḥ

vai॒śva॒de॒vena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā va̭ruṇa-praghā॒sai-rva̭ruṇapā॒śāda̭muñcat | sā॒ka॒me॒dhaiḥ pratya̭sthāpayat | trya̭mbakai ru॒dra-nni॒ravā̭dayata | pi॒tṛ॒ya॒jñena̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kama̭gamayat | ya-dvai᳚śvade॒vena॒ yaja̭te | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | tā va̭ruṇa-praghā॒sai-rva̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | sā॒ka॒me॒dhaiḥ prati̭ṣṭhāpayati | trya̭mbakairu॒dra-nni॒rava̭dayate || 52 ||

pi॒tṛ॒ya॒jñena̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | da॒kṣi॒ṇa॒taḥ prā̭cīnāvī॒tī nirva̭pati | da॒kṣi॒ṇāvṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | anā̭dṛtya॒ tat | u॒tta॒ra॒ta e॒vopa॒vīya॒ nirva̭pet | u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | atho॒ yade॒va da̭kṣiṇā॒rdhḙ-'dhi॒ śraya̭ti | tena̭ dakṣi॒ṇāvṛ̭t | somā̭ya pitṛ॒matḙ puro॒ḍāśa॒gṃ॒ ṣaṭka̭pāla॒-nnirva̭pati | saṃ॒va~॒thsa॒ro vai somaḥ̭ pitṛ॒mān || 53 ||

saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va prī̭ṇāti | pi॒tṛbhyo̭ barhi॒ṣadbhyo̭ dhā॒nāḥ | māsā॒ vai pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti | yasmi॒n vā ṛ॒tau purṷṣaḥ pra॒mīya̭te | so᳚-'syā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati | ba॒hu॒rū॒pā dhā॒nā bha̭vanti | a॒ho॒rā॒trāṇā̭-ma॒bhiji̭tyai | pi॒tṛbhyo᳚ 'gniṣvā॒ttebhyo̭ ma॒ntham | a॒rdha॒mā॒sā vai pi॒taro᳚-'gniṣvā॒ttāḥ || 54 ||

a॒rdha॒mā॒sāne॒va prī̭ṇāti | a॒bhi॒vā॒nyā̭yai du॒gdhe bha̭vati | sā hi pi̭tṛdeva॒tya̭-ndu॒he | ya-tpū॒rṇam | ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām | u॒pa॒rya॒rdho de॒vānā᳚m | a॒rdhaḥ pi̭tṛ॒ṇām | a॒rdha upa̭manthati | a॒rdho hi pi̭tṛ॒ṇām | eka॒yopa̭manthati || 55 ||

ekā॒ hi pi̭tṛ॒ṇām | da॒kṣi॒ṇopa̭manthati | da॒kṣi॒ṇā vṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | anā̭ra॒bhyopa̭manthati | taddhi pi॒tṝn-gaccha̭ti | i॒mā-ndiśaṃ॒-ve~di॒muddha̭nti | u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | catuḥ̭ sraktirbhavati | sarvā॒ hyanu॒ diśaḥ̭ pi॒taraḥ̭ | akhā̭tā bhavati || 56 ||

khā॒tā hi de॒vānā᳚m | ma॒ddhya॒to᳚ 'gnirādhī̭yate | a॒nta॒to hi de॒vānā̭-mādhī॒yate᳚ | varṣī̭yāni॒ddhma i॒ddhmā-dbha̭vati॒ vyāvṛ̭ttyai | pari̭ śrayati | a॒ntarhi̭to॒ hi pi̭tṛlo॒ko ma̭nuṣyalo॒kāt | yat-parṷṣi di॒nam | ta-dde॒vānā᳚m | yada̭nta॒rā | ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām || 57 ||

ya-thsamṷ̄lam | ta-tpi̭tṛ॒ṇām | samṷ̄la-mba॒r॒hi-rbha̭vati॒ vyāvṛ̭ttyai | da॒kṣi॒ṇā stṛ̭ṇāti | da॒kṣi॒ṇā vṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | triḥ paryḙti | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | tāne॒va prī̭ṇāti | triḥ punaḥ॒ paryḙti | ṣaṭthsampa̭dyante || 58 ||

ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ya-tpra̭sta॒raṃ-ya~jṷṣā gṛhṇī॒yāt | pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyāt | yanna gṛ̭hṇī॒yāt | a॒nā॒ya॒ta॒na-ssyā᳚t | tū॒ṣṇīme॒va nya̭syet | na pra॒māyṷko॒ bhava̭ti | nānā̭yata॒naḥ | yat-trīn-pa̭ri॒dhī-npa̭rida॒ddhyāt || 59 ||

mṛ॒tyunā॒ yaja̭māna॒-mpari̭ gṛhṇīyāt | yanna pa̭ri-da॒ddhyāt | rakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ | dvau pa̭ri॒dhī pari̭dadhāti | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | atho̭ mṛ॒tyore॒va yaja̭māna॒-muthsṛ̭jati | ya-ttrīṇi̭ trīṇi ha॒vīgṣyṷdā॒harḙyuḥ | traya̭straya eṣāgṃ sā॒ka-mpramī̭yerann | ekai̭ka-manū॒cīnā᳚-nyu॒dāha̭ranti | ekai̭ka e॒vaiṣā̭ma॒nvañcaḥ॒ pramī̭yate | ka॒śipṷ kaśipa॒vyā̭ya | u॒pa॒barha̭ṇa-mupabarha॒ṇyā̭ya | āñja̭na-māñja॒nyā̭ya | a॒bhyañja̭na-mabhyañja॒nyā̭ya | ya॒thā॒bhā॒game॒vainā᳚-nprīṇāti || 60 ||

(ni॒rava̭dayate - pitṛ॒mā - na̭gniṣvā॒ttā - eka॒yopa̭ mantha॒ - tyakhā̭tā bhavati-manu॒ṣyā̭ṇāṃ - padyante - parida॒ddhyān - mī̭yate॒ pañca̭ ca) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - taccheṣaḥ

a॒gnayḙ de॒vebhyaḥ̭ pi॒tṛbhyaḥ̭ sami॒ddhyamā̭nā॒yānṷbrū॒hītyā̭ha |

u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | ekā॒manvā̭ha | ekā॒ hi pi̭tṛ॒ṇām | triranvā̭ha | trirhi de॒vānā᳚m | ā॒ghā॒rāvāghā̭rayati | ya॒jña॒ pa॒ruṣo॒rana̭ntarityai | nārṣe॒yaṃ-vṛ~̭ṇīte | na hotā̭ram || 61 ||

yadā̭rṣe॒yaṃ-vṛ~̭ṇī॒ta | yaddhotā̭ram | pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyāt | pra॒māyṷko॒ hotā᳚ | tasmā॒nna vṛ̭ṇīte | yaja̭mānasya॒ hotṷ-rgopī॒thāya̭ | apa̭barhiṣaḥ prayā॒jān.-ya̭jati | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pra॒jā e॒va mṛ॒tyoruthsṛ̭jati | ājya̭bhāgau yajati || 62 ||

ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti | prā॒cī॒nā॒vī॒tī somaṃ̭-ya~jati | pi॒tṛ॒de॒va॒tyā̭ hi | e॒ṣā ''hṷtiḥ | pañca॒ kṛtvo-'va̭dyati | pañca॒ hyḙtā de॒vatāḥ᳚ | dve pṷro-'nuvā॒kye᳚ | yā॒jyā̭ de॒vatā̭ vaṣaṭkā॒raḥ | tā e॒va prī̭ṇāti | santa̭ta॒mava̭ dyati || 63 ||

ṛ॒tū॒nāgṃ santa̭tyai | praivaibhyaḥ॒ pūrva̭yā puro-'nuvā॒kya̭yā ''ha | praṇa̭yati dvi॒tīya̭yā | ga॒maya̭ti yā॒jya̭yā | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | ahna̭ e॒vainā॒-npūrva̭yā puro-'nuvā॒kya̭yā॒ 'tyāna̭yati | rātri̭yai dvi॒tīya̭yā | aivaināṋ. yā॒jya̭yā gamayati | da॒kṣi॒ṇa॒to̭-'va॒dāya̭ | uda॒ṅṅati̭ krāmati॒ vyāvṛ̭ttyai || 64 ||

ā sva॒dhetyā-śrā̭vayati | astṷ sva॒dheti̭ pra॒tyāśrā̭vayati | sva॒dhā nama॒ iti॒ vaṣa̭ṭkaroti | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | soma॒magrḙ yajati | soma̭ prayājā॒ hi pi॒taraḥ̭ | soma̭-mpitṛ॒mantaṃ̭-ya~jati | saṃ॒va~॒thsa॒ro vai somaḥ̭ pitṛ॒mān | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va ta-dya̭jati | pi॒tṝn-ba̭rhi॒ṣado̭ yajati || 65 ||

ye vai yajvā̭naḥ | te pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | tāne॒va ta-dya̭jati | pi॒tṝna̭gniṣvā॒ttān. ya̭jati | ye vā aya̭jvāno gṛhame॒dhinaḥ̭ | te pi॒taro᳚-'gniṣvā॒ttāḥ | tāne॒va ta-dya̭jati | a॒gni-ṅka̭vya॒vāha̭naṃ-ya~jati | ya e॒va pi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ | tame॒va ta-dya̭jati || 66 ||

atho॒ yathā॒-'gnigg svi̭ṣṭa॒kṛtaṃ॒-ya~ja̭ti | tā॒dṛge॒va tat | e॒tattḙ tata॒ ye ca॒ tvāmanviti̭ ti॒sṛṣṷ sra॒ktīṣu॒ nida̭dhāti | tasmā॒dā tṛ॒tīyā॒-tpurṷṣā॒nnāma॒ na gṛ̭hṇanti | e॒tāva̭nto॒ hījyante᳚ | atra̭ pitaro yathābhā॒ga-mma̭ndaddhva॒mityā̭ha | hlīkā॒ hi pi॒taraḥ̭ | uda̭ñco॒ niṣkrā̭manti | e॒ṣā vai ma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ndik | svāme॒va ta-ddiśa॒manu॒ niṣkrā̭manti || 67 ||

ā॒ha॒va॒nīya॒-mupa̭tiṣṭhante | nyḙvāsmai॒ taddhnṷvate | yathsa॒tyā̭hava॒nīye᳚ | athā॒nyatra॒ cara̭nti | ātami̭to॒rupa̭tiṣṭhante | a॒gnime॒vopa̭dra॒ṣṭāra̭-ṅkṛ॒tvā | pi॒tṝ-nni॒rava̭dayante | antaṃ॒-vā~ e॒te prā॒ṇānā᳚-ṅgacchanti | ya ātami̭torupa॒tiṣṭha̭nte | su॒sa॒ndṛśa̭-ntvā va॒yamityā̭ha || 68 ||

prā॒ṇo vai sṷsa॒ndṛk | prā॒ṇame॒vātman-da̭dhate | yojā॒ nvi̭ndra te॒ harī॒ ityā̭ha | prā॒ṇame॒va puna̭rayukta | akṣa॒nnamī̭madanta॒ hīti॒ gārha̭patya॒-mupa̭tiṣṭhante | akṣa॒nnamī̭mada॒ntātha॒ tvopa̭tiṣṭhāmaha॒ iti॒ vāvaitadā̭ha | amī̭madanta pi॒taraḥ̭ so॒myā itya॒bhi prapa̭dyante | amī̭madanta pi॒taro-'tha̭ tvā॒-'bhi prapa̭dyāmaha॒ iti॒ vāvaitadā̭ha | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | mā॒rjaya̭tye॒vaināṋ || 69 ||

atho̭ ta॒rpaya̭tye॒va | tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | apa̭ barhiṣāvanūyā॒jau ya̭jati | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pra॒jā e॒va mṛ॒tyoruthsṛ̭jati | ca॒turaḥ̭ prayā॒jān. ya̭jati | dvāva̭nūyā॒jau | ṣaṭthsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ || 70 ||

ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | na patnyanvā᳚ste | na saṃyā~̭jayanti | yatpatnya॒nvāsī̭ta | yathsaṃ̭yā~॒jayḙyuḥ | pra॒māyṷkā syāt | tasmā॒nnānvā᳚ste | na saṃyā~̭jayanti | patni̭yai gopī॒thāya̭ || 71 ||

(hotā̭ra॒ - mājya̭bhāgau yajati॒ - santa̭ta॒mava̭dyati॒ - vyāvṛ̭ttyai - barhi॒ṣado̭ yajati॒ - tame॒va ta-dya̭ja॒- tyanu॒ niṣkrā̭mantyā - hai - nān - ṛ॒tavo॒ - +nava̭ ca) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - tryambakahavīṃṣi

pra॒ti॒pū॒ru॒ṣameka̭kapālā॒-nnirva̭pati | jā॒tā e॒va pra॒jā ru॒drānni॒rava̭dayate | eka॒mati̭riktam | ja॒ni॒ṣyamā̭ṇā e॒va pra॒jā ru॒drānni॒rava̭dayate | eka̭kapālā bhavanti | e॒ka॒dhaiva ru॒dra-nni॒rava̭dayate | nābhighā̭rayati | yada̭bhighā॒raye᳚t | a॒nta॒ra॒va॒cā॒riṇagṃ̭ ru॒dra-ṅkṷryāt | e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti || 72 ||

taddhi ru॒drasya̭ bhāga॒dheya᳚m | i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~nti | e॒ṣā vai ru॒drasya॒ dik | svāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate | ru॒dro vā a̭pa॒śukā̭yā॒ āhṷtyai॒ nāti̭ṣṭhata | a॒sau tḙ pa॒śuriti॒ nirdi̭śe॒dya-ndvi॒ṣyāt | yame॒va dveṣṭi̭ | tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati | yadi॒ na dvi॒ṣyāt | ā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyāt || 73 ||

na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti̭ | nāra॒ṇyān | ca॒tu॒ṣpa॒the jṷhoti | e॒ṣa vā a̭gnī॒nā-mpaḍbī̭śo॒ nāma̭ | a॒gni॒vatye॒va jṷhoti | ma॒ddhya॒mena̭ pa॒rṇena̭ juhoti | srugghyḙṣā | atho॒ khalṷ | a॒nta॒menai॒va ho̭ta॒vya᳚m | a॒nta॒ta e॒va ru॒dra-nni॒rava̭dayate || 74 ||

e॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga-ssa॒ha svasrā-'mbi̭ka॒yetyā̭ha | śa॒radvā a॒syāmbi̭kā॒ svasā᳚ | tayā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti | yagṃ hi॒nasti̭ | tayai॒vainagṃ̭ sa॒ha śa̭mayati | bhe॒ṣa॒ja-ṅgava॒ ityā̭ha | yāva̭nta e॒va grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ | tebhyo̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti | avā᳚mba ru॒drama̭dima॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 75 ||

trya̭mbakaṃ-ya~jāmaha॒ ityā̭ha | mṛ॒tyo-rmṷkṣīya॒ mā 'mṛtā॒diti॒ vāvaitadā̭ha | utki̭ranti | bhaga̭sya līphsante | mūtḙ kṛ॒tvā-''sa̭janti | yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ | tā॒dṛge॒vatat | e॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga ityā̭ha ni॒rava̭ttyai | apra̭tīkṣa॒māya̭nti | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | ru॒drasyā॒ntarhi̭tyai | pra vā e॒te᳚-'smā-llo॒kāccya̭vante | ye trya̭mbakai॒ścara̭nti | ā॒di॒tya-ñca॒ru-mpuna॒retya॒ nirva̭pati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭ tiṣṭhanti || 76 ||

(ya॒nti॒ - brū॒yā॒n - ni॒rava̭dayate - śāste - siñcati॒ ṣaṭca̭) (a. 10)

(anṷmatyai - vaiśvade॒vena॒ tā-ssṛ॒ṣṭā - stri॒vṛt - pra॒jāpa̭ti-ssavi॒ - totta̭rasyāṃ - devāsu॒rā-sso᳚-'gni--r ya-tpatnī̭ -vaiśvade॒vena॒ tā va̭ruṇapraghā॒sai - ra॒gnayḙ de॒vebhyaḥ̭ - pratipūru॒ṣa-ndaśa̭)

(anṷmatyai - prathama॒jo va॒thso - ba̭hurū॒pā hi pa॒śava॒ - stasmā᳚-tpṛthamā॒traṃ - ~yada॒gnaye-'nī̭kavata - uddhā॒raṃ-vā~ - a॒gnayḙ de॒vebhya̭ - ṛ॒tūne॒va ṣaṭthsa̭ptatiḥ)

(anṷmatyai॒ - prati̭ tiṣṭhanti)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके षष्ठः प्रपाठकः - राजसूयानुब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1 - अनुमत्याद्या इष्टयः

अनु॑मत्यै पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पति । ये प्र॒त्यञ्च॒-श्शम्या॑या अव॒शीय॑न्ते । तन्नैर्॑ऋ॒त-मेक॑कपालम् । इ॒यं-वाँ अनु॑मतिः । इ॒य-न्निर्-ऋ॑तिः । नै॒र्॒ऋ॒तेन॒ पूर्वे॑ण॒ प्रच॑रति । पा॒प्मान॑मे॒व निर्-ऋ॑ति॒-म्पूर्वा᳚-न्नि॒रव॑दयते । एक॑ कपालो भवति । ए॒क॒धैव निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते । यदहु॑त्वा॒ गार्ह॑पत्य ई॒युः ॥ 1 ॥

रु॒द्रो भू॒त्वा-ऽग्निर॑नू॒त्थाय॑ । अ॒द्ध्व॒र्यु-ञ्च॒ यज॑मान-ञ्च हन्यात् । वीहि॒ स्वाहा ऽऽहु॑ति-ञ्जुषा॒ण इत्या॑ह । आहु॑त्यै॒वैनग्ं॑ शमयति । नार्ति॒मार्च्छ॑-त्यद्ध्व॒र्युर्न यज॑मानः । ए॒को॒ल्मु॒केन॑ यन्ति । तद्धि निर्-ऋ॑त्यै भाग॒धेय᳚म् । इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्ति । ए॒षा वै निर्-ऋ॑त्यै॒ दिक् । स्वाया॑मे॒व दि॒शि निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते ॥ 2 ॥

स्वकृ॑त॒ इरि॑णे जुहोति प्रद॒रे वा᳚ । ए॒तद्वै निर्-ऋ॑त्या आ॒यत॑नम् । स्व ए॒वायत॑ने॒ निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते । ए॒ष ते॑ निर्-ऋते भा॒ग इत्या॑ह । निर्दि॑शत्ये॒वैना᳚म् । भूते॑ ह॒विष्म॑त्य॒सीत्या॑ह । भूति॑मे॒वोपाव॑र्तते । मु॒ञ्चेममग्ंह॑स॒ इत्या॑ह । अग्ंह॑स ए॒वैन॑-म्मुञ्चति । अ॒ङ्गु॒ष्ठाभ्या᳚-ञ्जुहोति ॥ 3 ॥

अ॒न्त॒त ए॒व निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते । कृ॒ष्णं-वाँसः॑ कृ॒ष्णतू॑ष॒-न्दक्षि॑णा । ए॒त-द्वै निर्-ऋ॑त्यै रू॒पम् । रू॒पेणै॒व निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते । अप्र॑तीक्ष॒माय॑न्ति । निर्-ऋ॑त्या अ॒न्तर्हि॑त्यै । स्वाहा॒ नमो॒ य इ॒द-ञ्च॒कारेति॒ पुन॒रेत्य॒ गार्ह॑पत्ये जुहोति । आहु॑त्यै॒व न॑म॒स्यन्तो॒ गार्ह॑पत्य-मु॒पाव॑र्तन्ते । आ॒नु॒म॒तेन॒ प्रच॑रति । इ॒यं-वाँ अनु॑मतिः ॥ 4 ॥

इ॒यमे॒वास्मै॑ रा॒ज्यमनु॑मन्यते । धे॒नु-र्दक्षि॑णा । इ॒मामे॒व धे॒नु-ङ्कु॑रुते । आ॒दि॒त्य-ञ्च॒रु-न्निर्व॑पति । उ॒भयी᳚ष्वे॒व प्र॒जास्व॒भिषि॑च्यते । दैवी॑षु च॒ मानु॑षीषु च । वरो॒ दक्षि॑णा । वरो॒ हि रा॒ज्यग्ं समृ॑द्ध्यै । आ॒ग्ना॒वै॒ष्ण॒व-मेका॑दशकपाल॒-न्निर्व॑पति । अ॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वताः᳚ ॥ 5 ॥

विष्णु॑र्य॒ज्ञः । दे॒वता᳚श्चै॒व य॒ज्ञ-ञ्चाव॑ रुन्धे । वा॒म॒नो व॒ही दक्षि॑णा । य-द्व॒ही । तेना᳚ग्ने॒यः । य-द्वा॑म॒नः । तेन॑ वैष्ण॒व-स्समृ॑द्ध्यै । अ॒ग्नी॒षो॒मीय॒-मेका॑दशकपाल॒-न्निर्व॑पति । अ॒ग्नीषोमा᳚भ्यां॒-वाँ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्निति॑ । यद॑ग्नीषो॒मीय॒-मेका॑दशकपाल-न्नि॒र्वप॑ति ॥ 6 ॥

वार्त्र॑घ्नमे॒व विजि॑त्यै । हिर॑ण्य॒-न्दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै । इन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । दे॒वता॑भिश्चेन्द्रि॒येण॑ च॒ व्या᳚र्ध्यत । स ए॒तमै᳚न्द्रा॒ग्न-मेका॑दशकपाल-मपश्यत् । तन्निर॑वपत् । तेन॒ वै स दे॒वता᳚श्चेन्द्रि॒य-ञ्चावा॑रुन्ध । यदै᳚न्द्रा॒ग्न-मेका॑दशकपाल-न्नि॒र्वप॑ति । दे॒वता᳚श्चै॒व तेने᳚न्द्रि॒य-ञ्च॒ यज॑मा॒नो-ऽव॑ रुन्धे । ऋ॒ष॒भो व॒ही दक्षि॑णा ॥ 7 ॥

य-द्व॒ही । तेना᳚ग्ने॒यः । यदृ॑ष॒भः । तेनै॒न्द्र-स्समृ॑द्ध्यै । आ॒ग्ने॒यम॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पति । ऐ॒न्द्र-न्दधि॑ । यदा᳚ग्ने॒यो भव॑ति । अ॒ग्निर्वै य॑ज्ञमु॒खम् । य॒ज्ञ॒मु॒खमे॒वर्धि॑-म्पु॒रास्ता᳚द्धत्ते । यदै॒न्द्र-न्दधि॑ ॥ 8 ॥

इ॒न्द्रि॒यमे॒वाव॑ रुन्धे । ऋ॒ष॒भो व॒ही दक्षि॑णा । यद्व॒ही । तेना᳚ग्ने॒यः । यदृ॑ष॒भः । तेनै॒न्द्र-स्समृ॑द्ध्यै । याव॑ती॒र्वै प्र॒जा ओष॑धीना॒-महु॑ताना॒-माश्ञन्न्॑ । ताः परा॑-ऽभवन्न् । आ॒ग्र॒य॒ण-म्भ॑वति हु॒ताद्या॑य । यज॑मान॒स्याप॑राभावाय ॥ 9 ॥

दे॒वा वा ओष॑धीष्वा॒जिम॑युः । ता इ॑न्द्रा॒ग्नी उद॑जयताम् । तावे॒तमै᳚न्द्रा॒ग्न-न्द्वाद॑शकपाल॒-न्निर॑वृणाताम् । यदै᳚न्द्रा॒ग्नो भव॒त्युज्जि॑त्यै । द्वाद॑शकपालो भवति । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒रेणै॒वास्मा॒ अन्न॒मव॑रुन्धे । वै॒श्व॒दे॒वश्च॒रु-र्भ॑वति । वै॒श्व॒दे॒वं-वाँ अन्न᳚म् । अन्न॑मे॒वास्मै᳚ स्वदयति ॥ 10 ॥

प्र॒थ॒म॒जो व॒थ्सो दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै । सौ॒म्यग्ग् श्या॑मा॒क-ञ्च॒रु-न्निर्व॑पति । सोमो॒ वा अ॑कृष्टप॒च्यस्य॒ राजा᳚ । अ॒कृ॒ष्ट॒प॒च्यमे॒वास्मै᳚ स्वदयति । वासो॒ दक्षि॑णा । सौ॒म्यग्ंहि दे॒वत॑या॒ वास॒-स्समृ॑द्ध्यै । सर॑स्वत्यै च॒रु-न्निर्व॑पति । सर॑स्वते च॒रुम् । मि॒थु॒नमे॒वाव॑ रुन्धे । मि॒थु॒नौ गावौ॒ दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै । एति॒ वा ए॒ष य॑ज्ञमु॒खादृद्ध्याः᳚ । यो᳚-ऽग्नेर्दे॒वता॑या॒ एति॑ । अ॒ष्टावे॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ भवन्ति । अ॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री । गा॒य॒त्रो᳚-ऽग्निः । तेनै॒व य॑ज्ञमु॒खादृद्ध्या॑ अ॒ग्नेर्दे॒वता॑यै॒ नैति॑ ॥ 11 ॥

(ई॒यु--र् नि॒रव॑दयते - ऽङ्गु॒ष्ठाभ्या᳚-ञ्जुहो॒ - त्यनु॑मति--र् दे॒वता॑ - नि॒र्वप॑ति - व॒ही दक्षि॑णा॒ - यदै॒न्द्र-न्द - ध्यप॑राभावाय - स्वदयति॒ - गावौ॒ दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै॒ षट्च॑) (अ. 1)

अनुवाकं 2 - चातुर्मास्ये वैश्वदेवहवींषि

वै॒श्व॒दे॒वेन॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । ता-स्सृ॒ष्टा न प्राजा॑यन्त । सो᳚-ऽग्निर॑कामयत । अ॒हमि॒माः प्रज॑नयेय॒मिति॑ । स प्र॒जाप॑तये॒ शुच॑मदधात् । सो॑-ऽशोचत्-प्र॒जामि॒च्छमा॑नः । तस्मा॒द्य-ञ्च॑ प्र॒जा भु॒नक्ति॒ य-ञ्च॒ न । तावु॒भौ शो॑चतः प्र॒जामि॒च्छमा॑नौ । तास्व॒ग्निमप्य॑ सृजत् । ता अ॒ग्निरद्ध्यै᳚त् ॥ 12 ॥

सोमो॒ रेतो॑-ऽदधात् । स॒वि॒ता प्राज॑नयत् । सर॑स्वती॒ वाच॑मदधात् । पू॒षा ऽपो॑षयत् । ते वा ए॒ते त्रि-स्सं॑वँथ्स॒रस्य॒ प्रयु॑ज्यन्ते । ये दे॒वाः पुष्टि॑पतयः । सं॒वँ॒थ्स॒रो वै प्र॒जाप॑तिः । सं॒वँ॒थ्स॒रेणै॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्राज॑नयत् । ताः प्र॒जा जा॒ता म॒रुतो᳚ घ्नन्न् । अ॒स्मानपि॒ न प्रायु॑क्ष॒तेति॑ ॥ 13 ॥

स ए॒त-म्प्र॒जाप॑तिर्मारु॒तग्ं स॒प्तक॑पाल-मपश्यत् । त-न्निर॑वपत् । ततो॒ वै प्र॒जाभ्यो॑कल्पत । यन्मा॑रु॒तो नि॑रु॒प्यते᳚ । य॒ज्ञस्य॒ क्लृप्त्यै᳚ । प्र॒जाना॒-मघा॑ताय । स॒प्तक॑पालो भवति । स॒प्तग॑णा॒ वै म॒रुतः॑ । ग॒ण॒श ए॒वास्मै॒ विश॑-ङ्कल्पयति । स प्र॒जाप॑ति-रशोचत् ॥ 14 ॥

याः पूर्वाः᳚ प्र॒जा असृ॑क्षि । म॒रुत॒स्ता अ॑वधिषुः । क॒थमप॑रा-स्सृजे॒येति॑ । तस्य॒ शुष्म॑ आ॒ण्ड-म्भू॒त-न्निर॑वर्तत । तद्व्युद॑हरत् । तद॑पोषयत् । त-त्प्राजा॑यत । आ॒ण्डस्य॒ वा ए॒त-द्रू॒पम् । यदा॒मिक्षा᳚ । यद्व्यु॒द्धर॑ति ॥ 15 ॥

प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मानः पोषयति । वै॒श्व॒दे॒व्या॑मिक्षा॑ भवति । वै॒श्व॒दे॒व्यो॑ वै प्र॒जाः । प्र॒जा ए॒वास्मै॒ प्रज॑नयति । वाजि॑न॒मान॑यति । प्र॒जास्वे॒व प्रजा॑तासु॒ रेतो॑ दधाति । द्या॒वा॒पृ॒थि॒व्य॑ एक॑कपालो भवति । प्र॒जा ए॒व प्रजा॑ता॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑-मुभ॒यतः॒ परि॑ गृह्णाति । दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् । सा᳚-ऽग्निर॑ब्रवीत् ॥ 16 ॥

मामग्रे॑ यजत । मया॒ मुखे॒नासु॑रा-ञ्जेष्य॒थेति॑ । मा-न्द्वि॒तीय॒मिति॒ सोमो᳚-ऽब्रवीत् । मया॒ राज्ञा॑ जेष्य॒थेति॑ । मा-न्तृ॒तीय॒मिति॑ सवि॒ता । मया॒ प्रसू॑ता जेष्य॒थेति॑ । मा-ञ्च॑तु॒र्थीमिति॒ सर॑स्वती । इ॒न्द्रि॒यं-वोँ॒-ऽह-न्धा᳚स्या॒मीति॑ । मा-म्प॑ञ्च॒ममिति॑ पू॒षा । मया᳚ प्रति॒ष्ठया॑ जेष्य॒थेति॑ ॥ 17 ॥

ते᳚-ऽग्निना॒ मुखे॒नासु॑रानजयन्न् । सोमे॑न॒ राज्ञा᳚ । स॒वि॒त्रा प्रसू॑ताः । सर॑स्वतीन्द्रि॒य-म॑दधात् । पू॒षा प्र॑ति॒ष्ठा ऽऽसी᳚त् । ततो॒ वै दे॒वा व्य॑जयन्त । यदे॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ निरु॒प्यन्ते॒ विजि॑त्यै । नोत्त॑रवे॒दिमुप॑- वपति । प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः । अजा॑ता इव॒ ह्ये॑तर्हि॑ प॒शवः॑ ॥ 18 ॥

(ऐ॒-द्- इत्य॑ - शोच-द्- व्यु॒द्धर॑ - त्यब्रवीत् - प्रति॒ष्ठया॑ जेष्य॒थे ॒ त्ये॒तरःइ॑ प॒शवः॑) (अ. 2)

अनुवाकं 3 - वैश्वदेवपर्गतानि विश्वेषाङ्गानि

त्रि॒वृ-द्ब॒र्॒हि-र्भ॑वति । मा॒ता पि॒ता पु॒त्रः । तदे॒व त-न्मि॑थु॒नम् । उल्ब॒-ङ्गर्भो॑ ज॒रायु॑ । तदे॒व त-न्मि॑थु॒नम् । त्रे॒धा ब॒र्॒हि-स्सन्न॑द्ध-म्भवति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ प्रति॑ तिष्ठति । ए॒क॒धा पुन॒-स्सन्न॑द्ध-म्भवति । एक॑ इव॒ ह्य॑यं-लोँ॒कः ॥ 19 ॥

अ॒स्मिन्ने॒व तेन॑ लो॒के प्रति॑ तिष्ठति । प्र॒सुवो॑ भवन्ति । प्र॒थ॒म॒जामे॒व पुष्टि॒मव॑ रुन्धे । प्र॒थ॒म॒जो व॒थ्सो दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै । पृ॒ष॒दा॒ज्य-ङ्गृ॑ह्णाति । प॒शवो॒ वै पृ॑षदा॒ज्यम् । प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे । प॒ञ्च॒गृ॒ही॒त-म्भ॑वति । पाङ्क्ता॒ हि प॒शवः॑ । ब॒हु॒रू॒प-म्भ॑वति ॥ 20 ॥

ब॒हु॒रू॒पा हि प॒शव॒-स्समृ॑द्ध्यै । अ॒ग्नि-म्म॑न्थन्ति । अ॒ग्निमु॑खा॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । यद॒ग्नि-म्मन्थ॑न्ति । अ॒ग्निमु॑खा ए॒व त-त्प्र॒जा यज॑मान-स्सृजते । नव॑ प्रया॒जा इ॑ज्यन्ते । नवा॑नूया॒जाः । अ॒ष्टौ ह॒वीग्ंषि॑ । द्वावा॑घा॒रौ । द्वावाज्य॑भागौ ॥ 21 ॥

त्रि॒ग्ं॒श-थ्सम्प॑द्यन्ते । त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा वि॒राट् । अन्नं॑-विँ॒राट् । वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑ रुन्धे । यज॑मानो॒ वा एक॑कपालः । तेज॒ आज्य᳚म् । यदेक॑कपाल॒ आज्य॑मा॒नय॑ति । यज॑मानमे॒व तेज॑सा॒ सम॑र्धयति । यज॑मानो॒ वा एक॑कपालः । प॒शव॒ आज्य᳚म् ॥ 22 ॥

यदेक॑कपाल॒ आज्य॑मा॒नय॑ति । यज॑मानमे॒व प॒शुभि॒-स्सम॑र्धयति । यदल्प॑मा॒नये᳚त् । अल्पा॑ एन-म्प॒शवो॑ भु॒ञ्जन्त॒ उप॑तिष्ठेरन्न् । य-द्ब॒ह्वा॑नये᳚त् । ब॒हव॑ एन-म्प॒शवो भु॑ञ्जन्त॒ उप॑तिष्ठेरन्न् । ब॒ह्वा॑नीया॒विः पृ॑ष्ठ-ङ्कुर्यात् । ब॒हव॑ ए॒वैन॑-म्प॒शवो॑ भु॒ञ्जन्त॒ उप॑तिष्ठन्ते । यज॑मानो॒ वा एक॑कपालः । यदेक॑कपालस्याव॒द्येत् ॥ 23 ॥

यज॑मान॒स्याव॑द्येत् । उद्वा॒ माद्ये॒-द्यज॑मानः । प्र वा॑ मीयेत । स॒कृदे॒व हो॑त॒व्यः॑ । स॒कृदि॑व॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः । हु॒त्वा-ऽभि जु॑होति । यज॑मानमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयि॒त्वा । तेज॑सा॒ सम॑र्धयति । यज॑मानो॒ वा एक॑कपालः । सु॒व॒र्गो लो॒क आ॑हव॒नीयः॑ ॥ 24 ॥

यदेक॑कपाल-माहव॒नीये॑ जु॒होति॑ । यज॑मानमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति । यद्धस्ते॑न जुहु॒यात् । सु॒व॒र्गा-ल्लो॒का-द्यज॑मान॒-मव॑विद्ध्येत् । स्रु॒चा जु॑होति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै । य-त्प्राम्पद्ये॑त । दे॒व॒लो॒कम॒भि ज॑येत् । य-द्द॑क्षि॒णा पि॑तृलो॒कम् । य-त्प्र॒त्यक् ॥ 25 ॥

रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्युः । यदुदङ्ङ्॑ । म॒नु॒ष्य॒लो॒क-म॒भिज॑येत् । प्रति॑ष्ठितो होत॒व्यः॑ । एक॑कपालं॒-वैँ प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्त॒-न्द्यावा॑पृथि॒वी अनु॒ प्रति॑तिष्ठतः । द्यावा॑पृथि॒वी ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तून्. य॒ज्ञः । य॒ज्ञं-यँज॑मानः । यज॑मान-म्प्र॒जाः । तस्मा॒त्-प्रति॑ष्ठितो होत॒व्यः॑ ॥ 26 ॥

वा॒जिनो॑ यजति । अ॒ग्निर्वा॒यु-स्सूर्यः॑ । ते वै वा॒जिनः॑ । ताने॒व त-द्य॑जति । अथो॒ खल्वा॑हुः । छन्दाग्ं॑सि॒ वै वा॒जिन॒ इति॑ । तान्ये॒व त-द्य॑जति । ऋ॒ख्सा॒मे वा इन्द्र॑स्य॒ हरी॑ सोम॒पानौ᳚ । तयोः᳚ परि॒धय॑ आ॒धान᳚म् । वाजि॑न-म्भाग॒धेय᳚म् ॥ 27 ॥

यदप्र॑हृत्य परि॒धीञ्जु॑हु॒यात् । अ॒न्तरा॑धानाभ्या-ङ्घा॒स-म्प्रय॑च्छेत् । प्र॒हृत्य॑ परि॒धीञ्जु॑होति । निरा॑धानाभ्यामे॒व घा॒स-म्प्रय॑च्छति । ब॒र्॒हिषि॑ विषि॒ञ्चन्वाजि॑न॒-मान॑यति । प्र॒जा वै ब॒र॒ःइः । रेतो॒ वाजि॑नम् । प्र॒जास्वे॒व रेतो॑ दधाति । स॒मु॒प॒हूय॑ भक्षयन्ति । ए॒त-थ्सो॑मपीथा॒ ह्ये॑ते । अथो॑ आ॒त्मन्ने॒व रेतो॑ दधते । यज॑मान उत्त॒मो भ॑क्षयति । प॒शवो॒ वै वाजि॑नम् । यज॑मान ए॒व प॒शू-न्प्रति॑ष्ठापयन्ति ॥ 28 ॥

(लो॒को - ब॑हुरू॒प-म्भ॑व॒ - त्याज्य॑भागौ - प॒शव॒ आज्य॑ - मव॒द्ये - दा॑हव॒नीयः॑ - प्र॒त्यक् - तस्मा॒-त्प्रति॑ष्ठितो होत॒व्यो॑ - भाग॒धेय॑ - मे॒ते च॒त्वारि॑ च) (अ. 3)

अनुवाकं 4 - वरुणप्रघासाः

प्र॒जाप॑ति-स्सवि॒ता भू॒त्वा प्र॒जा अ॑सृजत । ता ए॑न॒मत्य॑मन्यन्त । ता अ॑स्मा॒दपा᳚क्रामन्न् । ता वरु॑णो भू॒त्वा प्र॒जा वरु॑णेनाग्राहयत् । ताः प्र॒जा वरु॑णगृहीताः । प्र॒जाप॑ति॒-म्पुन॒रुपा॑धावन्ना॒थ-मि॒च्छमा॑नाः । स ए॒तान्-प्र॒जाप॑ति-र्वरुण प्रघा॒सान॑पश्यत् । तान्निर॑वपत् । तैर्वै स प्र॒जा व॑रुण-पा॒शाद॑मुञ्चत् । य-द्व॑रुण-प्रघा॒सा नि॑रु॒प्यन्ते᳚ ॥ 29 ॥

प्र॒जाना॒मव॑रुणग्राहाय । तासा॒-न्दक्षि॑णो बा॒हु-र्न्य॑क्न॒ आसी᳚त् । स॒व्यः प्रसृ॑तः । स ए॒ता-न्द्वि॒तीया᳚-न्दक्षिण॒तो वेदि॒मुद॑हन्न् । ततो॒ वै स प्र॒जाना॒-न्दक्षि॑ण-म्बा॒हु-म्प्रासा॑रयत् । य-द्द्वि॒तीया᳚-न्दक्षिण॒तो वेदि॑मु॒द्धन्ति॑ । प्र॒जाना॑मे॒व त-द्यज॑मानो॒ दक्षि॑ण-म्बा॒हु-म्प्रसा॑रयति । तस्मा᳚च्चातुर्मास्यया॒ज्य॑मुष्मि॑न् ँलो॒क उ॑भ॒याबा॑हुः । य॒ज्ञाभि॑जित॒ग्ग्॒ ह्य॑स्य । पृ॒थ॒मा॒त्रा-द्वेदी॒ अस॑भिन्न्ने भवतः ॥ 30 ॥

तस्मा᳚त्-पृथमा॒त्रं-व्यँग्ंसौ᳚ । उत्त॑रस्यां॒-वेँद्या॑मुत्तरवे॒दिमुप॑ वपति । प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः । प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे । अथो॑ यज्ञप॒रुषो-ऽन॑न्तरित्यै । ए॒त-द्ब्रा᳚ह्मणान्ये॒व पञ्च॑ ह॒वीग्ंषि॑ । अथै॒ष ऐ᳚न्द्रा॒ग्नो भ॑वति । प्रा॒णा॒पा॒नौ वा ए॒तौ दे॒वाना᳚म् । यदि॑न्द्रा॒ग्नी । यदै᳚न्द्रा॒ग्नो भव॑ति ॥ 31 ॥

प्रा॒णा॒पा॒नावे॒वाव॑ रुन्धे । ओजो॒ बलं॒-वाँ ए॒तौ दे॒वाना᳚म् । यदि॑न्द्रा॒ग्नी । यदै᳚न्द्रा॒ग्नो भव॑ति । ओजो॒ बल॑मे॒वाव॑ रुन्धे । मा॒रु॒त्या॑मिक्षा॑ भवति । वा॒रु॒ण्या॑मिक्षा᳚ । मे॒षी च॑ मे॒षश्च॑ भवतः । मि॒थु॒ना ए॒व प्र॒जा व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति । लो॒म॒शौ भ॑वतो मेद्ध्य॒त्वाय॑ ॥ 32 ॥

श॒मी॒प॒र्णान्युप॑ वपति । घा॒समे॒वाभ्या॒मपि॑ यच्छति । प्र॒जाप॑तिम॒न्नाद्य॒-न्नोपा॑नमत् । स ए॒तेन॑ श॒तेद्ध्मे॑न ह॒विषा॒ ऽन्नाद्य॒म-वा॑रुन्ध । य-त्प॑र-श्श॒तानि॑ शमीप॒र्णानि॒ भव॑न्ति । अ॒न्नाद्य॒स्याव॑-रुद्ध्यै । सौ॒म्यानि॒ वै क॒रीरा॑णि । सौ॒म्या खलु॒ वा आहु॑ति-र्दि॒वो वृष्टि॑-ञ्च्यावयति । यत्-क॒रीरा॑णि॒ भव॑न्ति । सौ॒म्ययै॒वाहु॑त्या दि॒वो वृष्टि॒मव॑ रुन्धे । का॒य एक॑कपालो भवति । प्र॒जाना᳚-ङ्क॒त्वांयँ॑ । प्र॒ति॒पू॒रु॒ष-ङ्क॑रम्भ पा॒त्राणि॑ भवन्ति । जा॒ता ए॒व प्र॒जा व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति । एक॒-मति॑रिक्तम् । ज॒नि॒ष्यमा॑णा ए॒व प्र॒जा व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति ॥ 33 ॥

(नि॒रु॒प्यन्ते॑- भवतो॒ - भव॑ति - मेद्ध्य॒त्वाय॑ - रुन्धे॒ षट्च॑) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - तच्छेषः

उत्त॑रस्यां॒-वेँद्या॑म॒न्यानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ सादयति । दक्षि॑णाया-म्मारु॒तीम् । अ॒प॒धु॒रमे॒वैना॑ युनक्ति । अथो॒ ओज॑ ए॒वासा॒मव॑हरति । तस्मा॒-द्ब्रह्म॑णश्च क्ष॒त्राच्च॒ विशो᳚-ऽन्यतो-ऽपक्र॒मिणीः᳚ । मा॒रु॒त्या पूर्व॑या॒ प्रच॑रति । अनृ॑तमे॒वाव॑ यजते । वा॒रु॒ण्योत्त॑रया । अ॒न्त॒त ए॒व वरु॑ण॒मव॑-यजते । यदे॒वाद्ध्व॒र्युः क॒रोति॑ ॥ 34 ॥

त-त्प्र॑तिप्रस्था॒ता क॑रोति । तस्मा॒-द्यच्छ्रेया᳚न्-क॒रोति॑ । त-त्पापी॑यान्-करोति । पत्नीं᳚ ँवाचयति । मेद्ध्या॑मे॒वैना᳚-ङ्करोति । अथो॒ तप॑ ए॒वैना॒मुप॑ नयति । यज्जा॒रग्ं सन्त॒-न्न प्र॑ब्रू॒यात् । प्रि॒य-ञ्ज्ञा॒तिग्ं रु॑न्ध्यात् । अ॒सौ मे॑ जा॒र इति॒ निर्दि॑शेत् । नि॒र्दिश्यै॒वैनं॑-वँरुणपा॒शेन॑ ग्राहयति ॥ 35 ॥

प्र॒घा॒स्यान्॑. हवामह॒ इति॒ पत्नी॑-मु॒दान॑यति । अह्व॑तै॒वैना᳚म् । यत्-पत्नी॑ पुरोनुवा॒क्या॑मनु ब्रू॒यात् । निर्वी᳚र्यो॒ यज॑मान-स्स्यात् । यज॑मा॒नो ऽन्वा॑ह । आ॒त्मन्ने॒व वी॒र्य॑-न्धत्ते । उ॒भौ या॒ज्याग्ं॑ सवीर्य॒त्वाय॑ । यद्ग्रामे॒ यदर॑ण्य॒ इत्या॑ह । य॒थो॒दि॒तमे॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते । य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्यो॑ वा आ॑हव॒नीयः॑ ॥ 36 ॥

भ्रा॒तृ॒व्य॒ दे॒व॒त्यो॑ दक्षि॑णः । यदा॑हव॒नीये॑ जुहु॒यात् । यज॑मानं-वँरुणपा॒शेन॑ ग्राहयेत् । दक्षि॑णे॒ ऽग्नौ जु॑होति । भ्रातृ॑व्यमे॒व व॑रुणपा॒शेन॑ ग्राहयति । शूर्पे॑ण जुहोति । अन्य॑मे॒व वरु॑ण॒मव॑यजते । शी॒र्॒षन्न॑धि नि॒धाय॑ जुहोति । शी॒र्॒ष॒त ए॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते । प्र॒त्यन्तिष्ठ॑ञ्जुहोति ॥ 37 ॥

प्र॒त्यङ्ङे॒व वरु॑णपा॒शा-न्निर्मु॑च्यते । अक्र॒न्कर्म॑ कर्म॒कृत॒ इत्या॑ह । दे॒वानृ॒ण-न्नि॑रव॒दाय॑ । अ॒नृ॒णा गृ॒हानुप॒-प्रेतेति॒ वावैतदा॑ह । वरु॑ण गृहीतं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ । य-द्यजु॑षा गृही॒तस्या॑ति॒रिच्य॑ते । तुषा᳚श्च निष्का॒सश्च॑ । तुषै᳚श्च निष्का॒सेन॑ चावभृ॒थमवै॑ति । वरु॑ण-गृहीतेनै॒व वरु॑ण॒मव॑यजते । अ॒पो॑-ऽवभृ॒थमवै॑ति ॥ 38 ॥

अ॒फ्सु वै वरु॑णः । सा॒क्षादे॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते । प्रति॑युतो॒ वरु॑णस्य॒ पाश॒ इत्या॑ह । व॒रु॒ण॒पा॒शादे॒व निर्मु॑च्यते । अप्र॑तीक्ष॒-माय॑न्ति । वरु॑णस्या॒न्तर्हि॑त्यै । एधो᳚-ऽस्येधिषी॒महीत्या॑ह । स॒मिधै॒वाग्नि-न्न॑म॒स्यन्त॑ उ॒पाय॑न्ति । तेजो॑-ऽसि॒ तेजो॒ मयि॑ धे॒हीत्या॑ह । तेज॑ ए॒वात्मन्ध॑त्ते ॥ 39 ॥

(क॒रोति॑ - ग्राहय - त्याहव॒नीय॒ - स्तिष्ठ॑ञ्जुहो - त्य॒पो॑-ऽवभृ॒थमवै॑ति - धत्ते) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - साकमेधाः

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् । सो᳚-ऽग्निर॑ब्रवीत् । ममे॒य-मनी॑कवती त॒नूः । ता-म्प्री॑णीत । अथासु॑रान॒भि भ॑विष्य॒थेति॑ । ते दे॒वा अ॒ग्नये-ऽनी॑कवते पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपन्न् । सो᳚-ऽग्निरनी॑कवा॒न्-थ्स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्री॒तः । च॒तु॒र्धा ऽनी॑का-न्यजनयत । ततो॑ दे॒वा अभ॑वन्न् । परा ऽसु॑राः ॥ 40 ॥

यद॒ग्नये-ऽनी॑कवते पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल-न्नि॒र्वप॑ति । अ॒ग्निमे॒वानी॑कवन्त॒ग्ग्॒ स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्रीणाति । सो᳚-ऽग्निरनी॑कवा॒न्-थ्स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्री॒तः । च॒तु॒र्धा ऽनी॑कानि जनयते । अ॒सौ वा आ॑दि॒त्यो᳚-ऽग्नि-रनी॑कवान् । तस्य॑ र॒श्मयो-ऽनी॑कानि । सा॒कग्ं सूर्ये॑णोद्य॒ता निर्व॑पति । सा॒क्षादे॒वास्मा॒ अनी॑कानि जनयति । ते-ऽसु॑राः॒ परा॑जिता॒ यन्तः॑ । द्यावा॑पृथि॒वी उपा᳚श्रयन्न् ॥ 41 ॥

ते दे॒वा म॒रुद्भ्यः॑ सान्तप॒नेभ्य॑श्च॒रु-न्निर॑वपन्न् । ता-न्द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑-मे॒वोभ॒यत॒-स्सम॑तपन्न् । यन्म॒रुद्भ्यः॑ सान्तप॒नेभ्य॑श्च॒रु-न्नि॒र्वप॑ति । द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑मे॒व तदु॑भ॒यतो॒ यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒न्-थ्सन्त॑पति । म॒द्ध्यन्दि॑ने॒ निर्व॑पति । तर्हि॒ हि ते-ऽक्ष्णि॑ष्ठ॒-न्तप॑ति । च॒रुर्भ॑वति । स॒र्वत॑ ए॒वैना॒न्-थ्सन्त॑पति । ते दे॒वा-श्श्वो॑ विज॒यिन॒-स्सन्तः॑ । सर्वा॑सा-न्दु॒ग्धे गृ॑हमे॒धीय॑-ञ्च॒रु-न्निर॑वपन्न् ॥ 42 ॥

आशि॑ता ए॒वाद्योप॑वसाम । कस्य॒ वा-ऽहे॒दम् । कस्य॑ वा॒ श्वो भ॑वि॒तेति॑ । स शृ॒तो॑-ऽभवत् । तस्याहु॑तस्य॒ नाश्ञन्न्॑ । न हि दे॒वा अहु॑तस्या॒श्ञन्ति॑ । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । कस्मा॑ इ॒मग्ं हो᳚ष्याम॒ इति॑ । म॒रुद्भ्यो॑ गृहमे॒धिभ्य॒ इत्य॑ब्रुवन्न् । त-म्म॒रुद्भ्यो॑ गृहमे॒धिभ्यो॑-ऽजुहवुः ॥ 43 ॥

ततो॑ दे॒वा अभ॑वन्न् । परा-ऽसु॑राः । यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॑ म॒रुद्भ्यो॑ गृहमे॒धिभ्यो॑ गृ॒हे जुह्व॑ति । भव॑त्या॒त्मना᳚ । परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति । यद्वै य॒ज्ञस्य॑ पाक॒त्रा क्रि॒यते᳚ । प॒श॒व्य॑-न्तत् । पा॒क॒त्रा वा ए॒तत्क्रि॑यते । यन्नेद्ध्माब॒र्॒हि-र्भव॑ति । न सा॑मिधे॒नी-र॒न्वाह॑ ॥ 44 ॥

न प्र॑या॒जा इ॒ज्यन्ते᳚ । नानू॑या॒जाः । य ए॒वं-वेँद॑ । प॒शु॒मा-न्भ॑वति । आज्य॑भागौ यजति । य॒ज्ञस्यै॒व चक्षु॑षी॒ नान्तरे॑ति । म॒रुतो॑ गृहमे॒धिनो॑ यजति । भा॒ग॒धेये॑-नै॒वैना॒न्-थ्सम॑र्धयति । अ॒ग्निग्ग् स्वि॑ष्ट॒कृतं॑-यँजति॒ प्रति॑ष्ठित्यै । इडा᳚न्तो भवति । प॒शवो॒ वा इडा᳚ । प॒शुष्वे॒वोपरि॑ष्टा॒-त्प्रति॑ तिष्ठति ॥ 45 ॥

(असु॑रा - अश्रयन् - गृहमे॒धीयं॑ च॒रु-न्निर॑वपन् - नजुहवु - र॒न्वा - हेडा᳚न्तो भवति॒ द्वे च॑) (अ. 6)

अनुवाकं 7 - तच्छेषः

यत्पत्नी॑ गृहमे॒धीय॑-स्याश्ञी॒यात् । गृ॒ह॒मे॒द्ध्ये॑व स्या᳚त् । वि त्व॑स्य य॒ज्ञ ऋ॑ध्येत । यन्नाश्ञी॒यात् । अगृ॑हमेधी स्यात् । नास्य॑ य॒ज्ञो व्यृ॑द्ध्येत । प्रति॑वेश-म्पचेयुः । तस्या᳚श्ञीयात् । गृ॒ह॒मे॒द्ध्ये॑व भ॑वति । नास्य॑ य॒ज्ञो व्यृ॑द्ध्यते ॥ 46 ॥

ते दे॒वा गृ॑हमे॒धीये॑ने॒ष्ट्वा । आशि॑ता अभवन्न् । आञ्ज॑ता॒भ्य॑ञ्जत । अनु॑ व॒थ्सा-न॑वासयन्न् । तेभ्यो-ऽसु॑राः॒, क्षुध॒-म्प्राहि॑ण्वन्न् । सा दे॒वेषु॑ लो॒कमवि॑त्त्वा । असु॑रा॒न्-पुन॑रगच्छत् । गृ॒ह॒मे॒धीये॑ने॒ष्ट्वा । आशि॑ता भवन्ति । आञ्ज॑ते॒-ऽभ्य॑ञ्जते ॥ 47 ॥

अनु॑ व॒थ्सान्. वा॑सयन्ति । भ्रातृ॑व्यायै॒व त-द्यज॑मानः॒, क्षुध॒-म्प्रहि॑णोति । ते दे॒वा गृ॑हमे॒धीये॑ने॒ष्ट्वा । इन्द्रा॑य निष्का॒स-न्न्य॑दधुः । अ॒स्माने॒व श्व इन्द्रो॒ निहि॑तभाग उपावर्ति॒तेति॑ । तानिन्द्रो॒ निहि॑तभाग उ॒पाव॑र्तत । गृ॒ह॒मे॒धीये॑ने॒ष्ट्वा । इन्द्रा॑य निष्का॒स-न्निद॑द्ध्यात् । इन्द्र॑ ए॒वैन॒-न्निहि॑तभाग उ॒पाव॑र्तते । गार्ह॑पत्ये जुहोति ॥ 48 ॥

भा॒ग॒धेये॑ने॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति । ऋ॒ष॒भमाह्व॑यति । व॒ष॒ट्का॒र ए॒वास्य॒ सः । अथो॑ इन्द्रि॒यमे॒व त-द्वी॒र्यं॑-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते । इन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । परा᳚-म्परा॒वत॑-मगच्छत् । अपा॑राध॒मिति॒ मन्य॑मानः । सो᳚-ऽब्रवीत् । क इ॒दं-वेँ॑दिष्य॒तीति॑ । ते᳚-ऽब्रुव-न्म॒रुतो॒ वरं॑-वृँणामहै ॥ 49 ॥

अथ॑ व॒यं-वेँ॑दाम । अ॒स्मभ्य॑मे॒व प्र॑थ॒मग्ं ह॒विर्निरु॑प्याता॒ इति॑ । त ए॑न॒मद्ध्य॑-क्रीडन्न् । तत्क्री॒डिना᳚-ङ्क्रीडि॒त्वम् । य-न्म॒रुद्भ्यः॑ क्री॒डिभ्यः॑ प्रथ॒मग्ं ह॒विर्नि॑रु॒प्यते॒ विजि॑त्यै । सा॒कग्ं सूर्ये॑णोद्य॒ता निर्व॑पति । ए॒तस्मि॒न् वै लो॒क इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्-थ्समृ॑द्ध्यै । ए॒त-द्ब्रा᳚ह्मणान्ये॒व पञ्च॑ ह॒वीग्ंषि॑ । ए॒त-द्ब्रा᳚ह्मण ऐन्द्रा॒ग्नः । अथै॒ष ऐ॒न्द्रश्च॒रु-र्भ॑वति ॥ 50 ॥

उ॒द्धा॒रं-वाँ ए॒तमिन्द्र॒ उद॑हरत । वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । अ॒न्यासु॑ दे॒वता॒स्वधि॑ । यदे॒ष ऐ॒न्द्र-श्च॒रु-र्भव॑ति । उ॒द्धा॒रमे॒व तं-यँज॑मान॒ उद्ध॑रते । अ॒न्यासु॑ प्र॒जास्वधि॑ । वै॒श्व॒क॒र्म॒ण एक॑कपालो भवति । विश्वा᳚न्ये॒व तेन॒ कर्मा॑णि॒ यज॑मा॒नो ऽव॑रुन्धे ॥ 51 ॥

(ऋ॒द्ध्य॒ते॒-ऽ-भ्य॑ञ्जते-जुहोति-वृणामहै-भवत्य॒- +ष्टौ च॑) (अ. 7)

अनुवाकं 8 - पितृयज्ञः

वै॒श्व॒दे॒वेन॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । ता व॑रुण-प्रघा॒सै-र्व॑रुणपा॒शाद॑मुञ्चत् । सा॒क॒मे॒धैः प्रत्य॑स्थापयत् । त्र्य॑म्बकै रु॒द्र-न्नि॒रवा॑दयत । पि॒तृ॒य॒ज्ञेन॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कम॑गमयत् । य-द्वै᳚श्वदे॒वेन॒ यज॑ते । प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते । ता व॑रुण-प्रघा॒सै-र्व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति । सा॒क॒मे॒धैः प्रति॑ष्ठापयति । त्र्य॑म्बकैरु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते ॥ 52 ॥

पि॒तृ॒य॒ज्ञेन॑ सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति । द॒क्षि॒ण॒तः प्रा॑चीनावी॒ती निर्व॑पति । द॒क्षि॒णावृ॒द्धि पि॑तृ॒णाम् । अना॑दृत्य॒ तत् । उ॒त्त॒र॒त ए॒वोप॒वीय॒ निर्व॑पेत् । उ॒भये॒ हि दे॒वाश्च॑ पि॒तर॑श्चे॒ज्यन्ते᳚ । अथो॒ यदे॒व द॑क्षिणा॒र्धे॑-ऽधि॒ श्रय॑ति । तेन॑ दक्षि॒णावृ॑त् । सोमा॑य पितृ॒मते॑ पुरो॒डाश॒ग्ं॒ षट्क॑पाल॒-न्निर्व॑पति । सं॒वँ॒थ्स॒रो वै सोमः॑ पितृ॒मान् ॥ 53 ॥

सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व प्री॑णाति । पि॒तृभ्यो॑ बर्हि॒षद्भ्यो॑ धा॒नाः । मासा॒ वै पि॒तरो॑ बर्हि॒षदः॑ । मासा॑ने॒व प्री॑णाति । यस्मि॒न् वा ऋ॒तौ पुरु॑षः प्र॒मीय॑ते । सो᳚-ऽस्या॒मुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑वति । ब॒हु॒रू॒पा धा॒ना भ॑वन्ति । अ॒हो॒रा॒त्राणा॑-म॒भिजि॑त्यै । पि॒तृभ्यो᳚ ऽग्निष्वा॒त्तेभ्यो॑ म॒न्थम् । अ॒र्ध॒मा॒सा वै पि॒तरो᳚-ऽग्निष्वा॒त्ताः ॥ 54 ॥

अ॒र्ध॒मा॒साने॒व प्री॑णाति । अ॒भि॒वा॒न्या॑यै दु॒ग्धे भ॑वति । सा हि पि॑तृदेव॒त्य॑-न्दु॒हे । य-त्पू॒र्णम् । त-न्म॑नु॒ष्या॑णाम् । उ॒प॒र्य॒र्धो दे॒वाना᳚म् । अ॒र्धः पि॑तृ॒णाम् । अ॒र्ध उप॑मन्थति । अ॒र्धो हि पि॑तृ॒णाम् । एक॒योप॑मन्थति ॥ 55 ॥

एका॒ हि पि॑तृ॒णाम् । द॒क्षि॒णोप॑मन्थति । द॒क्षि॒णा वृ॒द्धि पि॑तृ॒णाम् । अना॑र॒भ्योप॑मन्थति । तद्धि पि॒तॄन्-गच्छ॑ति । इ॒मा-न्दिशं॒-वेँदि॒मुद्ध॑न्ति । उ॒भये॒ हि दे॒वाश्च॑ पि॒तर॑श्चे॒ज्यन्ते᳚ । चतुः॑ स्रक्तिर्भवति । सर्वा॒ ह्यनु॒ दिशः॑ पि॒तरः॑ । अखा॑ता भवति ॥ 56 ॥

खा॒ता हि दे॒वाना᳚म् । म॒द्ध्य॒तो᳚ ऽग्निराधी॑यते । अ॒न्त॒तो हि दे॒वाना॑-माधी॒यते᳚ । वर्षी॑यानि॒द्ध्म इ॒द्ध्मा-द्भ॑वति॒ व्यावृ॑त्त्यै । परि॑ श्रयति । अ॒न्तर्हि॑तो॒ हि पि॑तृलो॒को म॑नुष्यलो॒कात् । यत्-परु॑षि दि॒नम् । त-द्दे॒वाना᳚म् । यद॑न्त॒रा । त-न्म॑नु॒ष्या॑णाम् ॥ 57 ॥

य-थ्समू॑लम् । त-त्पि॑तृ॒णाम् । समू॑ल-म्ब॒र्॒हि-र्भ॑वति॒ व्यावृ॑त्त्यै । द॒क्षि॒णा स्तृ॑णाति । द॒क्षि॒णा वृ॒द्धि पि॑तृ॒णाम् । त्रिः पर्ये॑ति । तृ॒तीये॒ वा इ॒तो लो॒के पि॒तरः॑ । ताने॒व प्री॑णाति । त्रिः पुनः॒ पर्ये॑ति । षट्थ्सम्प॑द्यन्ते ॥ 58 ॥

षड्वा ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति । य-त्प्र॑स्त॒रं-यँजु॑षा गृह्णी॒यात् । प्र॒मायु॑को॒ यज॑मान-स्स्यात् । यन्न गृ॑ह्णी॒यात् । अ॒ना॒य॒त॒न-स्स्या᳚त् । तू॒ष्णीमे॒व न्य॑स्येत् । न प्र॒मायु॑को॒ भव॑ति । नाना॑यत॒नः । यत्-त्रीन्-प॑रि॒धी-न्प॑रिद॒द्ध्यात् ॥ 59 ॥

मृ॒त्युना॒ यज॑मान॒-म्परि॑ गृह्णीयात् । यन्न प॑रि-द॒द्ध्यात् । रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्युः । द्वौ प॑रि॒धी परि॑दधाति । रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै । अथो॑ मृ॒त्योरे॒व यज॑मान॒-मुथ्सृ॑जति । य-त्त्रीणि॑ त्रीणि ह॒वीग्ष्यु॑दा॒हरे॑युः । त्रय॑स्त्रय एषाग्ं सा॒क-म्प्रमी॑येरन्न् । एकै॑क-मनू॒चीना᳚-न्यु॒दाह॑रन्ति । एकै॑क ए॒वैषा॑म॒न्वञ्चः॒ प्रमी॑यते । क॒शिपु॑ कशिप॒व्या॑य । उ॒प॒बर्ह॑ण-मुपबर्ह॒ण्या॑य । आञ्ज॑न-माञ्ज॒न्या॑य । अ॒भ्यञ्ज॑न-मभ्यञ्ज॒न्या॑य । य॒था॒भा॒गमे॒वैना᳚-न्प्रीणाति ॥ 60 ॥

(नि॒रव॑दयते - पितृ॒मा - न॑ग्निष्वा॒त्ता - एक॒योप॑ मन्थ॒ - त्यखा॑ता भवति-मनु॒ष्या॑णां - पद्यन्ते - परिद॒द्ध्यान् - मी॑यते॒ पञ्च॑ च) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - तच्छेषः

अ॒ग्नये॑ दे॒वेभ्यः॑ पि॒तृभ्यः॑ समि॒द्ध्यमा॑ना॒यानु॑ब्रू॒हीत्या॑ह ।

उ॒भये॒ हि दे॒वाश्च॑ पि॒तर॑श्चे॒ज्यन्ते᳚ । एका॒मन्वा॑ह । एका॒ हि पि॑तृ॒णाम् । त्रिरन्वा॑ह । त्रिर्हि दे॒वाना᳚म् । आ॒घा॒रावाघा॑रयति । य॒ज्ञ॒ प॒रुषो॒रन॑न्तरित्यै । नार्षे॒यं-वृँ॑णीते । न होता॑रम् ॥ 61 ॥

यदा॑र्षे॒यं-वृँ॑णी॒त । यद्धोता॑रम् । प्र॒मायु॑को॒ यज॑मान-स्स्यात् । प्र॒मायु॑को॒ होता᳚ । तस्मा॒न्न वृ॑णीते । यज॑मानस्य॒ होतु॑-र्गोपी॒थाय॑ । अप॑बर्हिषः प्रया॒जान्.-य॑जति । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । प्र॒जा ए॒व मृ॒त्योरुथ्सृ॑जति । आज्य॑भागौ यजति ॥ 62 ॥

य॒ज्ञस्यै॒व चक्षु॑षी॒ नान्तरे॑ति । प्रा॒ची॒ना॒वी॒ती सोमं॑-यँजति । पि॒तृ॒दे॒व॒त्या॑ हि । ए॒षा ऽऽहु॑तिः । पञ्च॒ कृत्वो-ऽव॑द्यति । पञ्च॒ ह्ये॑ता दे॒वताः᳚ । द्वे पु॑रो-ऽनुवा॒क्ये᳚ । या॒ज्या॑ दे॒वता॑ वषट्का॒रः । ता ए॒व प्री॑णाति । सन्त॑त॒मव॑ द्यति ॥ 63 ॥

ऋ॒तू॒नाग्ं सन्त॑त्यै । प्रैवैभ्यः॒ पूर्व॑या पुरो-ऽनुवा॒क्य॑या ऽऽह । प्रण॑यति द्वि॒तीय॑या । ग॒मय॑ति या॒ज्य॑या । तृ॒तीये॒ वा इ॒तो लो॒के पि॒तरः॑ । अह्न॑ ए॒वैना॒-न्पूर्व॑या पुरो-ऽनुवा॒क्य॑या॒ ऽत्यान॑यति । रात्रि॑यै द्वि॒तीय॑या । ऐवैनान्॑. या॒ज्य॑या गमयति । द॒क्षि॒ण॒तो॑-ऽव॒दाय॑ । उद॒ङ्ङति॑ क्रामति॒ व्यावृ॑त्त्यै ॥ 64 ॥

आ स्व॒धेत्या-श्रा॑वयति । अस्तु॑ स्व॒धेति॑ प्र॒त्याश्रा॑वयति । स्व॒धा नम॒ इति॒ वष॑ट्करोति । स्व॒धा॒का॒रो हि पि॑तृ॒णाम् । सोम॒मग्रे॑ यजति । सोम॑ प्रयाजा॒ हि पि॒तरः॑ । सोम॑-म्पितृ॒मन्तं॑-यँजति । सं॒वँ॒थ्स॒रो वै सोमः॑ पितृ॒मान् । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व त-द्य॑जति । पि॒तॄन्-ब॑र्हि॒षदो॑ यजति ॥ 65 ॥

ये वै यज्वा॑नः । ते पि॒तरो॑ बर्हि॒षदः॑ । ताने॒व त-द्य॑जति । पि॒तॄन॑ग्निष्वा॒त्तान्. य॑जति । ये वा अय॑ज्वानो गृहमे॒धिनः॑ । ते पि॒तरो᳚-ऽग्निष्वा॒त्ताः । ताने॒व त-द्य॑जति । अ॒ग्नि-ङ्क॑व्य॒वाह॑नं-यँजति । य ए॒व पि॑तृ॒णाम॒ग्निः । तमे॒व त-द्य॑जति ॥ 66 ॥

अथो॒ यथा॒-ऽग्निग्ग् स्वि॑ष्ट॒कृतं॒-यँज॑ति । ता॒दृगे॒व तत् । ए॒तत्ते॑ तत॒ ये च॒ त्वामन्विति॑ ति॒सृषु॑ स्र॒क्तीषु॒ निद॑धाति । तस्मा॒दा तृ॒तीया॒-त्पुरु॑षा॒न्नाम॒ न गृ॑ह्णन्ति । ए॒ताव॑न्तो॒ हीज्यन्ते᳚ । अत्र॑ पितरो यथाभा॒ग-म्म॑न्दद्ध्व॒मित्या॑ह । ह्लीका॒ हि पि॒तरः॑ । उद॑ञ्चो॒ निष्क्रा॑मन्ति । ए॒षा वै म॑नु॒ष्या॑णा॒-न्दिक् । स्वामे॒व त-द्दिश॒मनु॒ निष्क्रा॑मन्ति ॥ 67 ॥

आ॒ह॒व॒नीय॒-मुप॑तिष्ठन्ते । न्ये॑वास्मै॒ तद्ध्नु॑वते । यथ्स॒त्या॑हव॒नीये᳚ । अथा॒न्यत्र॒ चर॑न्ति । आतमि॑तो॒रुप॑तिष्ठन्ते । अ॒ग्निमे॒वोप॑द्र॒ष्टार॑-ङ्कृ॒त्वा । पि॒तॄ-न्नि॒रव॑दयन्ते । अन्तं॒-वाँ ए॒ते प्रा॒णाना᳚-ङ्गच्छन्ति । य आतमि॑तोरुप॒तिष्ठ॑न्ते । सु॒स॒न्दृश॑-न्त्वा व॒यमित्या॑ह ॥ 68 ॥

प्रा॒णो वै सु॑स॒न्दृक् । प्रा॒णमे॒वात्मन्-द॑धते । योजा॒ न्वि॑न्द्र ते॒ हरी॒ इत्या॑ह । प्रा॒णमे॒व पुन॑रयुक्त । अक्ष॒न्नमी॑मदन्त॒ हीति॒ गार्ह॑पत्य॒-मुप॑तिष्ठन्ते । अक्ष॒न्नमी॑मद॒न्ताथ॒ त्वोप॑तिष्ठामह॒ इति॒ वावैतदा॑ह । अमी॑मदन्त पि॒तरः॑ सो॒म्या इत्य॒भि प्रप॑द्यन्ते । अमी॑मदन्त पि॒तरो-ऽथ॑ त्वा॒-ऽभि प्रप॑द्यामह॒ इति॒ वावैतदा॑ह । अ॒पः परि॑षिञ्चति । मा॒र्जय॑त्ये॒वैनान्॑ ॥ 69 ॥

अथो॑ त॒र्पय॑त्ये॒व । तृप्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । अप॑ बर्हिषावनूया॒जौ य॑जति । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । प्र॒जा ए॒व मृ॒त्योरुथ्सृ॑जति । च॒तुरः॑ प्रया॒जान्. य॑जति । द्वाव॑नूया॒जौ । षट्थ्सम्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ ॥ 70 ॥

ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति । न पत्न्यन्वा᳚स्ते । न संयाँ॑जयन्ति । यत्पत्न्य॒न्वासी॑त । यथ्सं॑याँ॒जये॑युः । प्र॒मायु॑का स्यात् । तस्मा॒न्नान्वा᳚स्ते । न संयाँ॑जयन्ति । पत्नि॑यै गोपी॒थाय॑ ॥ 71 ॥

(होता॑र॒ - माज्य॑भागौ यजति॒ - सन्त॑त॒मव॑द्यति॒ - व्यावृ॑त्त्यै - बर्हि॒षदो॑ यजति॒ - तमे॒व त-द्य॑ज॒- त्यनु॒ निष्क्रा॑मन्त्या - है - नान् - ऋ॒तवो॒ - +नव॑ च) (अ. 9)

अनुवाकं 10 - त्र्यम्बकहवींषि

प्र॒ति॒पू॒रु॒षमेक॑कपाला॒-न्निर्व॑पति । जा॒ता ए॒व प्र॒जा रु॒द्रान्नि॒रव॑दयते । एक॒मति॑रिक्तम् । ज॒नि॒ष्यमा॑णा ए॒व प्र॒जा रु॒द्रान्नि॒रव॑दयते । एक॑कपाला भवन्ति । ए॒क॒धैव रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । नाभिघा॑रयति । यद॑भिघा॒रये᳚त् । अ॒न्त॒र॒व॒चा॒रिणग्ं॑ रु॒द्र-ङ्कु॑र्यात् । ए॒को॒ल्मु॒केन॑ यन्ति ॥ 72 ॥

तद्धि रु॒द्रस्य॑ भाग॒धेय᳚म् । इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्ति । ए॒षा वै रु॒द्रस्य॒ दिक् । स्वाया॑मे॒व दि॒शि रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । रु॒द्रो वा अ॑प॒शुका॑या॒ आहु॑त्यै॒ नाति॑ष्ठत । अ॒सौ ते॑ प॒शुरिति॒ निर्दि॑शे॒द्य-न्द्वि॒ष्यात् । यमे॒व द्वेष्टि॑ । तम॑स्मै प॒शु-न्निर्दि॑शति । यदि॒ न द्वि॒ष्यात् । आ॒खुस्ते॑ प॒शुरिति॑ ब्रूयात् ॥ 73 ॥

न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॑ । नार॒ण्यान् । च॒तु॒ष्प॒थे जु॑होति । ए॒ष वा अ॑ग्नी॒ना-म्पड्बी॑शो॒ नाम॑ । अ॒ग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति । म॒द्ध्य॒मेन॑ प॒र्णेन॑ जुहोति । स्रुग्घ्ये॑षा । अथो॒ खलु॑ । अ॒न्त॒मेनै॒व हो॑त॒व्य᳚म् । अ॒न्त॒त ए॒व रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते ॥ 74 ॥

ए॒ष ते॑ रुद्र भा॒ग-स्स॒ह स्वस्रा-ऽम्बि॑क॒येत्या॑ह । श॒रद्वा अ॒स्याम्बि॑का॒ स्वसा᳚ । तया॒ वा ए॒ष हि॑नस्ति । यग्ं हि॒नस्ति॑ । तयै॒वैनग्ं॑ स॒ह श॑मयति । भे॒ष॒ज-ङ्गव॒ इत्या॑ह । याव॑न्त ए॒व ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ । तेभ्यो॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति । अवा᳚म्ब रु॒द्रम॑दिम॒हीत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ 75 ॥

त्र्य॑म्बकं-यँजामह॒ इत्या॑ह । मृ॒त्यो-र्मु॑क्षीय॒ मा ऽमृता॒दिति॒ वावैतदा॑ह । उत्कि॑रन्ति । भग॑स्य लीफ्सन्ते । मूते॑ कृ॒त्वा-ऽऽस॑जन्ति । यथा॒ जनं॑-यँ॒ते॑-ऽव॒स-ङ्क॒रोति॑ । ता॒दृगे॒वतत् । ए॒ष ते॑ रुद्र भा॒ग इत्या॑ह नि॒रव॑त्त्यै । अप्र॑तीक्ष॒माय॑न्ति । अ॒पः परि॑षिञ्चति । रु॒द्रस्या॒न्तर्हि॑त्यै । प्र वा ए॒ते᳚-ऽस्मा-ल्लो॒काच्च्य॑वन्ते । ये त्र्य॑म्बकै॒श्चर॑न्ति । आ॒दि॒त्य-ञ्च॒रु-म्पुन॒रेत्य॒ निर्व॑पति । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑ तिष्ठन्ति ॥ 76 ॥

(य॒न्ति॒ - ब्रू॒या॒न् - नि॒रव॑दयते - शास्ते - सिञ्चति॒ षट्च॑) (अ. 10)

(अनु॑मत्यै - वैश्वदे॒वेन॒ ता-स्सृ॒ष्टा - स्त्रि॒वृत् - प्र॒जाप॑ति-स्सवि॒ - तोत्त॑रस्यां - देवासु॒रा-स्सो᳚-ऽग्नि--र् य-त्पत्नी॑ -वैश्वदे॒वेन॒ ता व॑रुणप्रघा॒सै - र॒ग्नये॑ दे॒वेभ्यः॑ - प्रतिपूरु॒ष-न्दश॑)

(अनु॑मत्यै - प्रथम॒जो व॒थ्सो - ब॑हुरू॒पा हि प॒शव॒ - स्तस्मा᳚-त्पृथमा॒त्रं - ँयद॒ग्नये-ऽनी॑कवत - उद्धा॒रं-वाँ - अ॒ग्नये॑ दे॒वेभ्य॑ - ऋ॒तूने॒व षट्थ्स॑प्ततिः)

(अनु॑मत्यै॒ - प्रति॑ तिष्ठन्ति)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके षष्ठः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥