1.6 - Rajasuyanubrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Anumatyai Purodasham — Oriya Script

କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ରାଜସୂଯାନୁବ୍ରାହ୍ମଣଂ

ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,

ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥

ଅନୁଵାକଂ 1 - ଅନୁମତ୍ଯାଦ୍ଯା ଇଷ୍ଟଯଃ

ଅନୁ॑ମତ୍ଯୈ ପୁରୋ॒ଡାଶ॑-ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଯେ ପ୍ର॒ତ୍ଯଞ୍ଚ॒-ଶ୍ଶମ୍ଯା॑ଯା ଅଵ॒ଶୀଯ॑ନ୍ତେ । ତନ୍ନୈର୍॑ଋ॒ତ-ମେକ॑କପାଲମ୍ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅନୁ॑ମତିଃ । ଇ॒ଯ-ନ୍ନିର୍-ଋ॑ତିଃ । ନୈ॒ର୍॒ଋ॒ତେନ॒ ପୂର୍ଵେ॑ଣ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି । ପା॒ପ୍ମାନ॑ମେ॒ଵ ନିର୍-ଋ॑ତି॒-ମ୍ପୂର୍ଵା᳚-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏକ॑ କପାଲୋ ଭଵତି । ଏ॒କ॒ଧୈଵ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଯଦହୁ॑ତ୍ଵା॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ ଈ॒ଯୁଃ ॥ 1 ॥

ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନିର॑ନୂ॒ତ୍ଥାଯ॑ । ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ-ଞ୍ଚ॒ ଯଜ॑ମାନ-ଞ୍ଚ ହନ୍ଯାତ୍ । ଵୀହି॒ ସ୍ଵାହା ଽଽହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଆହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ଶମଯତି । ନାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑-ତ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁର୍ନ ଯଜ॑ମାନଃ । ଏ॒କୋ॒ଲ୍ମୁ॒କେନ॑ ଯନ୍ତି । ତଦ୍ଧି ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯୈ ଭାଗ॒ଧେଯ᳚ମ୍ । ଇ॒ମା-ନ୍ଦିଶଂ॑-ଯଁନ୍ତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯୈ॒ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାଯା॑ମେ॒ଵ ଦି॒ଶି ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ ॥ 2 ॥

ସ୍ଵକୃ॑ତ॒ ଇରି॑ଣେ ଜୁହୋତି ପ୍ରଦ॒ରେ ଵା᳚ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯା ଆ॒ଯତ॑ନମ୍ । ସ୍ଵ ଏ॒ଵାଯତ॑ନେ॒ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏ॒ଷ ତେ॑ ନିର୍-ଋତେ ଭା॒ଗ ଇତ୍ଯା॑ହ । ନିର୍ଦି॑ଶତ୍ଯେ॒ଵୈନା᳚ମ୍ । ଭୂତେ॑ ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ତ୍ଯ॒ସୀତ୍ଯା॑ହ । ଭୂତି॑ମେ॒ଵୋପାଵ॑ର୍ତତେ । ମୁ॒ଞ୍ଚେମମଗ୍ଂହ॑ସ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଅଗ୍ଂହ॑ସ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ମୁଞ୍ଚତି । ଅ॒ଙ୍ଗୁ॒ଷ୍ଠାଭ୍ଯା᳚-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 3 ॥

ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । କୃ॒ଷ୍ଣଂ-ଵାଁସଃ॑ କୃ॒ଷ୍ଣତୂ॑ଷ॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଏ॒ତ-ଦ୍ଵୈ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯୈ ରୂ॒ପମ୍ । ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଅପ୍ର॑ତୀକ୍ଷ॒ମାଯ॑ନ୍ତି । ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯା ଅ॒ନ୍ତର୍ହି॑ତ୍ଯୈ । ସ୍ଵାହା॒ ନମୋ॒ ଯ ଇ॒ଦ-ଞ୍ଚ॒କାରେତି॒ ପୁନ॒ରେତ୍ଯ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯେ ଜୁହୋତି । ଆହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ଵ ନ॑ମ॒ସ୍ଯନ୍ତୋ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ-ମୁ॒ପାଵ॑ର୍ତନ୍ତେ । ଆ॒ନୁ॒ମ॒ତେନ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅନୁ॑ମତିଃ ॥ 4 ॥

ଇ॒ଯମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ରା॒ଜ୍ଯମନୁ॑ମନ୍ଯତେ । ଧେ॒ନୁ-ର୍ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଇ॒ମାମେ॒ଵ ଧେ॒ନୁ-ଙ୍କୁ॑ରୁତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଉ॒ଭଯୀ᳚ଷ୍ଵେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵ॒ଭିଷି॑ଚ୍ଯତେ । ଦୈଵୀ॑ଷୁ ଚ॒ ମାନୁ॑ଷୀଷୁ ଚ । ଵରୋ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଵରୋ॒ ହି ରା॒ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଆ॒ଗ୍ନା॒ଵୈ॒ଷ୍ଣ॒ଵ-ମେକା॑ଦଶକପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ ॥ 5 ॥

ଵିଷ୍ଣୁ॑ର୍ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ଦେ॒ଵତା᳚ଶ୍ଚୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞ-ଞ୍ଚାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଵା॒ମ॒ନୋ ଵ॒ହୀ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଯ-ଦ୍ଵ॒ହୀ । ତେନା᳚ଗ୍ନେ॒ଯଃ । ଯ-ଦ୍ଵା॑ମ॒ନଃ । ତେନ॑ ଵୈଷ୍ଣ॒ଵ-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଅ॒ଗ୍ନୀ॒ଷୋ॒ମୀଯ॒-ମେକା॑ଦଶକପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଅ॒ଗ୍ନୀଷୋମା᳚ଭ୍ଯାଂ॒-ଵାଁ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ହ॒ନ୍ନିତି॑ । ଯଦ॑ଗ୍ନୀଷୋ॒ମୀଯ॒-ମେକା॑ଦଶକପାଲ-ନ୍ନି॒ର୍ଵପ॑ତି ॥ 6 ॥

ଵାର୍ତ୍ର॑ଘ୍ନମେ॒ଵ ଵିଜି॑ତ୍ଯୈ । ହିର॑ଣ୍ଯ॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ତ୍ଵା । ଦେ॒ଵତା॑ଭିଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରି॒ଯେଣ॑ ଚ॒ ଵ୍ଯା᳚ର୍ଧ୍ଯତ । ସ ଏ॒ତମୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ମେକା॑ଦଶକପାଲ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତନ୍ନିର॑ଵପତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ଦେ॒ଵତା᳚ଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ଞ୍ଚାଵା॑ରୁନ୍ଧ । ଯଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ମେକା॑ଦଶକପାଲ-ନ୍ନି॒ର୍ଵପ॑ତି । ଦେ॒ଵତା᳚ଶ୍ଚୈ॒ଵ ତେନେ᳚ନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ଞ୍ଚ॒ ଯଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଋ॒ଷ॒ଭୋ ଵ॒ହୀ ଦକ୍ଷି॑ଣା ॥ 7 ॥

ଯ-ଦ୍ଵ॒ହୀ । ତେନା᳚ଗ୍ନେ॒ଯଃ । ଯଦୃ॑ଷ॒ଭଃ । ତେନୈ॒ନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଆ॒ଗ୍ନେ॒ଯମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଐ॒ନ୍ଦ୍ର-ନ୍ଦଧି॑ । ଯଦା᳚ଗ୍ନେ॒ଯୋ ଭଵ॑ତି । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖମ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞ॒ମୁ॒ଖମେ॒ଵର୍ଧି॑-ମ୍ପୁ॒ରାସ୍ତା᳚ଦ୍ଧତ୍ତେ । ଯଦୈ॒ନ୍ଦ୍ର-ନ୍ଦଧି॑ ॥ 8 ॥

ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଋ॒ଷ॒ଭୋ ଵ॒ହୀ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଯଦ୍ଵ॒ହୀ । ତେନା᳚ଗ୍ନେ॒ଯଃ । ଯଦୃ॑ଷ॒ଭଃ । ତେନୈ॒ନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଯାଵ॑ତୀ॒ର୍ଵୈ ପ୍ର॒ଜା ଓଷ॑ଧୀନା॒-ମହୁ॑ତାନା॒-ମାଶ୍ଞନ୍ନ୍॑ । ତାଃ ପରା॑-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ଆ॒ଗ୍ର॒ଯ॒ଣ-ମ୍ଭ॑ଵତି ହୁ॒ତାଦ୍ଯା॑ଯ । ଯଜ॑ମାନ॒ସ୍ଯାପ॑ରାଭାଵାଯ ॥ 9 ॥

ଦେ॒ଵା ଵା ଓଷ॑ଧୀଷ୍ଵା॒ଜିମ॑ଯୁଃ । ତା ଇ॑ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ଉଦ॑ଜଯତାମ୍ । ତାଵେ॒ତମୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ନ୍ଦ୍ଵାଦ॑ଶକପାଲ॒-ନ୍ନିର॑ଵୃଣାତାମ୍ । ଯଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭଵ॒ତ୍ଯୁଜ୍ଜି॑ତ୍ଯୈ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶକପାଲୋ ଭଵତି । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରେଣୈ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅନ୍ନ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵଶ୍ଚ॒ରୁ-ର୍ଭ॑ଵତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵଂ-ଵାଁ ଅନ୍ନ᳚ମ୍ । ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ସ୍ଵଦଯତି ॥ 10 ॥

ପ୍ର॒ଥ॒ମ॒ଜୋ ଵ॒ଥ୍ସୋ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ସୌ॒ମ୍ଯଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଯା॑ମା॒କ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ସୋମୋ॒ ଵା ଅ॑କୃଷ୍ଟପ॒ଚ୍ଯସ୍ଯ॒ ରାଜା᳚ । ଅ॒କୃ॒ଷ୍ଟ॒ପ॒ଚ୍ଯମେ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ସ୍ଵଦଯତି । ଵାସୋ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ସୌ॒ମ୍ଯଗ୍ଂହି ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ଵାସ॒-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ସର॑ସ୍ଵତ୍ଯୈ ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ସର॑ସ୍ଵତେ ଚ॒ରୁମ୍ । ମି॒ଥୁ॒ନମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ମି॒ଥୁ॒ନୌ ଗାଵୌ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଏତି॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖାଦୃଦ୍ଧ୍ଯାଃ᳚ । ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନେର୍ଦେ॒ଵତା॑ଯା॒ ଏତି॑ । ଅ॒ଷ୍ଟାଵେ॒ତାନି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ଭଵନ୍ତି । ଅ॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରା ଗାଯ॒ତ୍ରୀ । ଗା॒ଯ॒ତ୍ରୋ᳚-ଽଗ୍ନିଃ । ତେନୈ॒ଵ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖାଦୃଦ୍ଧ୍ଯା॑ ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଦେ॒ଵତା॑ଯୈ॒ ନୈତି॑ ॥ 11 ॥

(ଈ॒ଯୁ--ର୍ ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ - ଽଙ୍ଗୁ॒ଷ୍ଠାଭ୍ଯା᳚-ଞ୍ଜୁହୋ॒ - ତ୍ଯନୁ॑ମତି--ର୍ ଦେ॒ଵତା॑ - ନି॒ର୍ଵପ॑ତି - ଵ॒ହୀ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ - ଯଦୈ॒ନ୍ଦ୍ର-ନ୍ଦ - ଧ୍ଯପ॑ରାଭାଵାଯ - ସ୍ଵଦଯତି॒ - ଗାଵୌ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 1)

ଅନୁଵାକଂ 2 - ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ଵୈଶ୍ଵଦେଵହଵୀଂଷି

ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵେନ॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା ନ ପ୍ରାଜା॑ଯନ୍ତ । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିର॑କାମଯତ । ଅ॒ହମି॒ମାଃ ପ୍ରଜ॑ନଯେଯ॒ମିତି॑ । ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ॒ ଶୁଚ॑ମଦଧାତ୍ । ସୋ॑-ଽଶୋଚତ୍-ପ୍ର॒ଜାମି॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ । ତସ୍ମା॒ଦ୍ଯ-ଞ୍ଚ॑ ପ୍ର॒ଜା ଭୁ॒ନକ୍ତି॒ ଯ-ଞ୍ଚ॒ ନ । ତାଵୁ॒ଭୌ ଶୋ॑ଚତଃ ପ୍ର॒ଜାମି॒ଚ୍ଛମା॑ନୌ । ତାସ୍ଵ॒ଗ୍ନିମପ୍ଯ॑ ସୃଜତ୍ । ତା ଅ॒ଗ୍ନିରଦ୍ଧ୍ଯୈ᳚ତ୍ ॥ 12 ॥

ସୋମୋ॒ ରେତୋ॑-ଽଦଧାତ୍ । ସ॒ଵି॒ତା ପ୍ରାଜ॑ନଯତ୍ । ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ ଵାଚ॑ମଦଧାତ୍ । ପୂ॒ଷା ଽପୋ॑ଷଯତ୍ । ତେ ଵା ଏ॒ତେ ତ୍ରି-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॒ ପ୍ରଯୁ॑ଜ୍ଯନ୍ତେ । ଯେ ଦେ॒ଵାଃ ପୁଷ୍ଟି॑ପତଯଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରେଣୈ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ରାଜ॑ନଯତ୍ । ତାଃ ପ୍ର॒ଜା ଜା॒ତା ମ॒ରୁତୋ᳚ ଘ୍ନନ୍ନ୍ । ଅ॒ସ୍ମାନପି॒ ନ ପ୍ରାଯୁ॑କ୍ଷ॒ତେତି॑ ॥ 13 ॥

ସ ଏ॒ତ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର୍ମାରୁ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ପ୍ତକ॑ପାଲ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ନ୍ନିର॑ଵପତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯୋ॑କଲ୍ପତ । ଯନ୍ମା॑ରୁ॒ତୋ ନି॑ରୁ॒ପ୍ଯତେ᳚ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ କ୍ଲୃପ୍ତ୍ଯୈ᳚ । ପ୍ର॒ଜାନା॒-ମଘା॑ତାଯ । ସ॒ପ୍ତକ॑ପାଲୋ ଭଵତି । ସ॒ପ୍ତଗ॑ଣା॒ ଵୈ ମ॒ରୁତଃ॑ । ଗ॒ଣ॒ଶ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ଵିଶ॑-ଙ୍କଲ୍ପଯତି । ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରଶୋଚତ୍ ॥ 14 ॥

ଯାଃ ପୂର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜା ଅସୃ॑କ୍ଷି । ମ॒ରୁତ॒ସ୍ତା ଅ॑ଵଧିଷୁଃ । କ॒ଥମପ॑ରା-ସ୍ସୃଜେ॒ଯେତି॑ । ତସ୍ଯ॒ ଶୁଷ୍ମ॑ ଆ॒ଣ୍ଡ-ମ୍ଭୂ॒ତ-ନ୍ନିର॑ଵର୍ତତ । ତଦ୍ଵ୍ଯୁଦ॑ହରତ୍ । ତଦ॑ପୋଷଯତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଜା॑ଯତ । ଆ॒ଣ୍ଡସ୍ଯ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ରୂ॒ପମ୍ । ଯଦା॒ମିକ୍ଷା᳚ । ଯଦ୍ଵ୍ଯୁ॒ଦ୍ଧର॑ତି ॥ 15 ॥

ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନଃ ପୋଷଯତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵ୍ଯା॑ମିକ୍ଷା॑ ଭଵତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵ୍ଯୋ॑ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାଃ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ପ୍ରଜ॑ନଯତି । ଵାଜି॑ନ॒ମାନ॑ଯତି । ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵେ॒ଵ ପ୍ରଜା॑ତାସୁ॒ ରେତୋ॑ ଦଧାତି । ଦ୍ଯା॒ଵା॒ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯ॑ ଏକ॑କପାଲୋ ଭଵତି । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ପ୍ରଜା॑ତା॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ଯା॑-ମୁଭ॒ଯତଃ॒ ପରି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂଯଁ॑ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ସା᳚-ଽଗ୍ନିର॑ବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 16 ॥

ମାମଗ୍ରେ॑ ଯଜତ । ମଯା॒ ମୁଖେ॒ନାସୁ॑ରା-ଞ୍ଜେଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ । ମା-ନ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॒ମିତି॒ ସୋମୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ମଯା॒ ରାଜ୍ଞା॑ ଜେଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ । ମା-ନ୍ତୃ॒ତୀଯ॒ମିତି॑ ସଵି॒ତା । ମଯା॒ ପ୍ରସୂ॑ତା ଜେଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ । ମା-ଞ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥୀମିତି॒ ସର॑ସ୍ଵତୀ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯଂ-ଵୋଁ॒-ଽହ-ନ୍ଧା᳚ସ୍ଯା॒ମୀତି॑ । ମା-ମ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମମିତି॑ ପୂ॒ଷା । ମଯା᳚ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠଯା॑ ଜେଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ ॥ 17 ॥

ତେ᳚-ଽଗ୍ନିନା॒ ମୁଖେ॒ନାସୁ॑ରାନଜଯନ୍ନ୍ । ସୋମେ॑ନ॒ ରାଜ୍ଞା᳚ । ସ॒ଵି॒ତ୍ରା ପ୍ରସୂ॑ତାଃ । ସର॑ସ୍ଵତୀନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ମ॑ଦଧାତ୍ । ପୂ॒ଷା ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା ଽଽସୀ᳚ତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଵ୍ଯ॑ଜଯନ୍ତ । ଯଦେ॒ତାନି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ନିରୁ॒ପ୍ଯନ୍ତେ॒ ଵିଜି॑ତ୍ଯୈ । ନୋତ୍ତ॑ରଵେ॒ଦିମୁପ॑- ଵପତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଉ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦିଃ । ଅଜା॑ତା ଇଵ॒ ହ୍ଯେ॑ତର୍ହି॑ ପ॒ଶଵଃ॑ ॥ 18 ॥

(ଐ॒-ଦ୍- ଇତ୍ଯ॑ - ଶୋଚ-ଦ୍- ଵ୍ଯୁ॒ଦ୍ଧର॑ - ତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ - ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠଯା॑ ଜେଷ୍ଯ॒ଥେ ॒ ତ୍ଯେ॒ତରଃଇ॑ ପ॒ଶଵଃ॑) (ଅ. 2)

ଅନୁଵାକଂ 3 - ଵୈଶ୍ଵଦେଵପର୍ଗତାନି ଵିଶ୍ଵେଷାଙ୍ଗାନି

ତ୍ରି॒ଵୃ-ଦ୍ବ॒ର୍॒ହି-ର୍ଭ॑ଵତି । ମା॒ତା ପି॒ତା ପୁ॒ତ୍ରଃ । ତଦେ॒ଵ ତ-ନ୍ମି॑ଥୁ॒ନମ୍ । ଉଲ୍ବ॒-ଙ୍ଗର୍ଭୋ॑ ଜ॒ରାଯୁ॑ । ତଦେ॒ଵ ତ-ନ୍ମି॑ଥୁ॒ନମ୍ । ତ୍ରେ॒ଧା ବ॒ର୍॒ହି-ସ୍ସନ୍ନ॑ଦ୍ଧ-ମ୍ଭଵତି । ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵ ଲୋ॒କେଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି । ଏ॒କ॒ଧା ପୁନ॒-ସ୍ସନ୍ନ॑ଦ୍ଧ-ମ୍ଭଵତି । ଏକ॑ ଇଵ॒ ହ୍ଯ॑ଯଂ-ଲୋଁ॒କଃ ॥ 19 ॥

ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ତେନ॑ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି । ପ୍ର॒ସୁଵୋ॑ ଭଵନ୍ତି । ପ୍ର॒ଥ॒ମ॒ଜାମେ॒ଵ ପୁଷ୍ଟି॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ପ୍ର॒ଥ॒ମ॒ଜୋ ଵ॒ଥ୍ସୋ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ପୃ॒ଷ॒ଦା॒ଜ୍ଯ-ଙ୍ଗୃ॑ହ୍ଣାତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ପୃ॑ଷଦା॒ଜ୍ଯମ୍ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ଗୃ॒ହୀ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି । ପାଙ୍କ୍ତା॒ ହି ପ॒ଶଵଃ॑ । ବ॒ହୁ॒ରୂ॒ପ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ 20 ॥

ବ॒ହୁ॒ରୂ॒ପା ହି ପ॒ଶଵ॒-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମ॑ନ୍ଥନ୍ତି । ଅ॒ଗ୍ନିମୁ॑ଖା॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ଯଦ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମନ୍ଥ॑ନ୍ତି । ଅ॒ଗ୍ନିମୁ॑ଖା ଏ॒ଵ ତ-ତ୍ପ୍ର॒ଜା ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସୃଜତେ । ନଵ॑ ପ୍ରଯା॒ଜା ଇ॑ଜ୍ଯନ୍ତେ । ନଵା॑ନୂଯା॒ଜାଃ । ଅ॒ଷ୍ଟୌ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ । ଦ୍ଵାଵା॑ଘା॒ରୌ । ଦ୍ଵାଵାଜ୍ଯ॑ଭାଗୌ ॥ 21 ॥

ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶଦ॑କ୍ଷରା ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରାଟ୍ । ଵି॒ରାଜୈ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ଯ॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଏକ॑କପାଲଃ । ତେଜ॒ ଆଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ଯଦେକ॑କପାଲ॒ ଆଜ୍ଯ॑ମା॒ନଯ॑ତି । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ତେଜ॑ସା॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଏକ॑କପାଲଃ । ପ॒ଶଵ॒ ଆଜ୍ଯ᳚ମ୍ ॥ 22 ॥

ଯଦେକ॑କପାଲ॒ ଆଜ୍ଯ॑ମା॒ନଯ॑ତି । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ପ॒ଶୁଭି॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଯଦଲ୍ପ॑ମା॒ନଯେ᳚ତ୍ । ଅଲ୍ପା॑ ଏନ-ମ୍ପ॒ଶଵୋ॑ ଭୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତ॒ ଉପ॑ତିଷ୍ଠେରନ୍ନ୍ । ଯ-ଦ୍ବ॒ହ୍ଵା॑ନଯେ᳚ତ୍ । ବ॒ହଵ॑ ଏନ-ମ୍ପ॒ଶଵୋ ଭୁ॑ଞ୍ଜନ୍ତ॒ ଉପ॑ତିଷ୍ଠେରନ୍ନ୍ । ବ॒ହ୍ଵା॑ନୀଯା॒ଵିଃ ପୃ॑ଷ୍ଠ-ଙ୍କୁର୍ଯାତ୍ । ବ॒ହଵ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପ॒ଶଵୋ॑ ଭୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତ॒ ଉପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଏକ॑କପାଲଃ । ଯଦେକ॑କପାଲସ୍ଯାଵ॒ଦ୍ଯେତ୍ ॥ 23 ॥

ଯଜ॑ମାନ॒ସ୍ଯାଵ॑ଦ୍ଯେତ୍ । ଉଦ୍ଵା॒ ମାଦ୍ଯେ॒-ଦ୍ଯଜ॑ମାନଃ । ପ୍ର ଵା॑ ମୀଯେତ । ସ॒କୃଦେ॒ଵ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ଯଃ॑ । ସ॒କୃଦି॑ଵ॒ ହି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ହୁ॒ତ୍ଵା-ଽଭି ଜୁ॑ହୋତି । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯି॒ତ୍ଵା । ତେଜ॑ସା॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଏକ॑କପାଲଃ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କ ଆ॑ହଵ॒ନୀଯଃ॑ ॥ 24 ॥

ଯଦେକ॑କପାଲ-ମାହଵ॒ନୀଯେ॑ ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି । ଯଦ୍ଧସ୍ତେ॑ନ ଜୁହୁ॒ଯାତ୍ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗା-ଲ୍ଲୋ॒କା-ଦ୍ଯଜ॑ମାନ॒-ମଵ॑ଵିଦ୍ଧ୍ଯେତ୍ । ସ୍ରୁ॒ଚା ଜୁ॑ହୋତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ଯୈ । ଯ-ତ୍ପ୍ରାମ୍ପଦ୍ଯେ॑ତ । ଦେ॒ଵ॒ଲୋ॒କମ॒ଭି ଜ॑ଯେତ୍ । ଯ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ପି॑ତୃଲୋ॒କମ୍ । ଯ-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ ॥ 25 ॥

ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ଯୁଃ । ଯଦୁଦଙ୍ଙ୍॑ । ମ॒ନୁ॒ଷ୍ଯ॒ଲୋ॒କ-ମ॒ଭିଜ॑ଯେତ୍ । ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତୋ ହୋତ॒ଵ୍ଯଃ॑ । ଏକ॑କପାଲଂ॒-ଵୈଁ ପ୍ର॑ତି॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅନୁ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତଃ । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୂନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଯଁଜ॑ମାନଃ । ଯଜ॑ମାନ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଃ । ତସ୍ମା॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତୋ ହୋତ॒ଵ୍ଯଃ॑ ॥ 26 ॥

ଵା॒ଜିନୋ॑ ଯଜତି । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା॒ଯୁ-ସ୍ସୂର୍ଯଃ॑ । ତେ ଵୈ ଵା॒ଜିନଃ॑ । ତାନେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ଅଥୋ॒ ଖଲ୍ଵା॑ହୁଃ । ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଵୈ ଵା॒ଜିନ॒ ଇତି॑ । ତାନ୍ଯେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ଋ॒ଖ୍ସା॒ମେ ଵା ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ହରୀ॑ ସୋମ॒ପାନୌ᳚ । ତଯୋଃ᳚ ପରି॒ଧଯ॑ ଆ॒ଧାନ᳚ମ୍ । ଵାଜି॑ନ-ମ୍ଭାଗ॒ଧେଯ᳚ମ୍ ॥ 27 ॥

ଯଦପ୍ର॑ହୃତ୍ଯ ପରି॒ଧୀଞ୍ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ । ଅ॒ନ୍ତରା॑ଧାନାଭ୍ଯା-ଙ୍ଘା॒ସ-ମ୍ପ୍ରଯ॑ଚ୍ଛେତ୍ । ପ୍ର॒ହୃତ୍ଯ॑ ପରି॒ଧୀଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ନିରା॑ଧାନାଭ୍ଯାମେ॒ଵ ଘା॒ସ-ମ୍ପ୍ରଯ॑ଚ୍ଛତି । ବ॒ର୍॒ହିଷି॑ ଵିଷି॒ଞ୍ଚନ୍ଵାଜି॑ନ॒-ମାନ॑ଯତି । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର॒ଃଇଃ । ରେତୋ॒ ଵାଜି॑ନମ୍ । ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵେ॒ଵ ରେତୋ॑ ଦଧାତି । ସ॒ମୁ॒ପ॒ହୂଯ॑ ଭକ୍ଷଯନ୍ତି । ଏ॒ତ-ଥ୍ସୋ॑ମପୀଥା॒ ହ୍ଯେ॑ତେ । ଅଥୋ॑ ଆ॒ତ୍ମନ୍ନେ॒ଵ ରେତୋ॑ ଦଧତେ । ଯଜ॑ମାନ ଉତ୍ତ॒ମୋ ଭ॑କ୍ଷଯତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ଵାଜି॑ନମ୍ । ଯଜ॑ମାନ ଏ॒ଵ ପ॒ଶୂ-ନ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯନ୍ତି ॥ 28 ॥

(ଲୋ॒କୋ - ବ॑ହୁରୂ॒ପ-ମ୍ଭ॑ଵ॒ - ତ୍ଯାଜ୍ଯ॑ଭାଗୌ - ପ॒ଶଵ॒ ଆଜ୍ଯ॑ - ମଵ॒ଦ୍ଯେ - ଦା॑ହଵ॒ନୀଯଃ॑ - ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ - ତସ୍ମା॒-ତ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତୋ ହୋତ॒ଵ୍ଯୋ॑ - ଭାଗ॒ଧେଯ॑ - ମେ॒ତେ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 3)

ଅନୁଵାକଂ 4 - ଵରୁଣପ୍ରଘାସାଃ

ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସଵି॒ତା ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତା ଏ॑ନ॒ମତ୍ଯ॑ମନ୍ଯନ୍ତ । ତା ଅ॑ସ୍ମା॒ଦପା᳚କ୍ରାମନ୍ନ୍ । ତା ଵରୁ॑ଣୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜା ଵରୁ॑ଣେନାଗ୍ରାହଯତ୍ । ତାଃ ପ୍ର॒ଜା ଵରୁ॑ଣଗୃହୀତାଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ମ୍ପୁନ॒ରୁପା॑ଧାଵନ୍ନା॒ଥ-ମି॒ଚ୍ଛମା॑ନାଃ । ସ ଏ॒ତାନ୍-ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଵରୁଣ ପ୍ରଘା॒ସାନ॑ପଶ୍ଯତ୍ । ତାନ୍ନିର॑ଵପତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ପ୍ର॒ଜା ଵ॑ରୁଣ-ପା॒ଶାଦ॑ମୁଞ୍ଚତ୍ । ଯ-ଦ୍ଵ॑ରୁଣ-ପ୍ରଘା॒ସା ନି॑ରୁ॒ପ୍ଯନ୍ତେ᳚ ॥ 29 ॥

ପ୍ର॒ଜାନା॒ମଵ॑ରୁଣଗ୍ରାହାଯ । ତାସା॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣୋ ବା॒ହୁ-ର୍ନ୍ଯ॑କ୍ନ॒ ଆସୀ᳚ତ୍ । ସ॒ଵ୍ଯଃ ପ୍ରସୃ॑ତଃ । ସ ଏ॒ତା-ନ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯା᳚-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵେଦି॒ମୁଦ॑ହନ୍ନ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ପ୍ର॒ଜାନା॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣ-ମ୍ବା॒ହୁ-ମ୍ପ୍ରାସା॑ରଯତ୍ । ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯା᳚-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵେଦି॑ମୁ॒ଦ୍ଧନ୍ତି॑ । ପ୍ର॒ଜାନା॑ମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣ-ମ୍ବା॒ହୁ-ମ୍ପ୍ରସା॑ରଯତି । ତସ୍ମା᳚ଚ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଯା॒ଜ୍ଯ॑ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କ ଉ॑ଭ॒ଯାବା॑ହୁଃ । ଯ॒ଜ୍ଞାଭି॑ଜିତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ଯ॑ସ୍ଯ । ପୃ॒ଥ॒ମା॒ତ୍ରା-ଦ୍ଵେଦୀ॒ ଅସ॑ଭିନ୍ନ୍ନେ ଭଵତଃ ॥ 30 ॥

ତସ୍ମା᳚ତ୍-ପୃଥମା॒ତ୍ରଂ-ଵ୍ଯଁଗ୍ଂସୌ᳚ । ଉତ୍ତ॑ରସ୍ଯାଂ॒-ଵେଁଦ୍ଯା॑ମୁତ୍ତରଵେ॒ଦିମୁପ॑ ଵପତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଉ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦିଃ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ॑ ଯଜ୍ଞପ॒ରୁଷୋ-ଽନ॑ନ୍ତରିତ୍ଯୈ । ଏ॒ତ-ଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମଣାନ୍ଯେ॒ଵ ପଞ୍ଚ॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ । ଅଥୈ॒ଷ ଐ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭ॑ଵତି । ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନୌ ଵା ଏ॒ତୌ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଯଦି॑ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ । ଯଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭଵ॑ତି ॥ 31 ॥

ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନାଵେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଓଜୋ॒ ବଲଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତୌ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଯଦି॑ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ । ଯଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭଵ॑ତି । ଓଜୋ॒ ବଲ॑ମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ମା॒ରୁ॒ତ୍ଯା॑ମିକ୍ଷା॑ ଭଵତି । ଵା॒ରୁ॒ଣ୍ଯା॑ମିକ୍ଷା᳚ । ମେ॒ଷୀ ଚ॑ ମେ॒ଷଶ୍ଚ॑ ଭଵତଃ । ମି॒ଥୁ॒ନା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଵ॑ରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ମୁ॑ଞ୍ଚତି । ଲୋ॒ମ॒ଶୌ ଭ॑ଵତୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥ 32 ॥

ଶ॒ମୀ॒ପ॒ର୍ଣାନ୍ଯୁପ॑ ଵପତି । ଘା॒ସମେ॒ଵାଭ୍ଯା॒ମପି॑ ଯଚ୍ଛତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମ॒ନ୍ନାଦ୍ଯ॒-ନ୍ନୋପା॑ନମତ୍ । ସ ଏ॒ତେନ॑ ଶ॒ତେଦ୍ଧ୍ମେ॑ନ ହ॒ଵିଷା॒ ଽନ୍ନାଦ୍ଯ॒ମ-ଵା॑ରୁନ୍ଧ । ଯ-ତ୍ପ॑ର-ଶ୍ଶ॒ତାନି॑ ଶମୀପ॒ର୍ଣାନି॒ ଭଵ॑ନ୍ତି । ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ଯ॒ସ୍ଯାଵ॑-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ସୌ॒ମ୍ଯାନି॒ ଵୈ କ॒ରୀରା॑ଣି । ସୌ॒ମ୍ଯା ଖଲୁ॒ ଵା ଆହୁ॑ତି-ର୍ଦି॒ଵୋ ଵୃଷ୍ଟି॑-ଞ୍ଚ୍ଯାଵଯତି । ଯତ୍-କ॒ରୀରା॑ଣି॒ ଭଵ॑ନ୍ତି । ସୌ॒ମ୍ଯଯୈ॒ଵାହୁ॑ତ୍ଯା ଦି॒ଵୋ ଵୃଷ୍ଟି॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । କା॒ଯ ଏକ॑କପାଲୋ ଭଵତି । ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍କ॒ତ୍ଵାଂଯଁ॑ । ପ୍ର॒ତି॒ପୂ॒ରୁ॒ଷ-ଙ୍କ॑ରମ୍ଭ ପା॒ତ୍ରାଣି॑ ଭଵନ୍ତି । ଜା॒ତା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଵ॑ରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ମୁ॑ଞ୍ଚତି । ଏକ॒-ମତି॑ରିକ୍ତମ୍ । ଜ॒ନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଵ॑ରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ମୁ॑ଞ୍ଚତି ॥ 33 ॥

(ନି॒ରୁ॒ପ୍ଯନ୍ତେ॑- ଭଵତୋ॒ - ଭଵ॑ତି - ମେଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ - ରୁନ୍ଧେ॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 4)

ଅନୁଵାକଂ 5 - ତଚ୍ଛେଷଃ

ଉତ୍ତ॑ରସ୍ଯାଂ॒-ଵେଁଦ୍ଯା॑ମ॒ନ୍ଯାନି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ସାଦଯତି । ଦକ୍ଷି॑ଣାଯା-ମ୍ମାରୁ॒ତୀମ୍ । ଅ॒ପ॒ଧୁ॒ରମେ॒ଵୈନା॑ ଯୁନକ୍ତି । ଅଥୋ॒ ଓଜ॑ ଏ॒ଵାସା॒ମଵ॑ହରତି । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣଶ୍ଚ କ୍ଷ॒ତ୍ରାଚ୍ଚ॒ ଵିଶୋ᳚-ଽନ୍ଯତୋ-ଽପକ୍ର॒ମିଣୀଃ᳚ । ମା॒ରୁ॒ତ୍ଯା ପୂର୍ଵ॑ଯା॒ ପ୍ରଚ॑ରତି । ଅନୃ॑ତମେ॒ଵାଵ॑ ଯଜତେ । ଵା॒ରୁ॒ଣ୍ଯୋତ୍ତ॑ରଯା । ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑-ଯଜତେ । ଯଦେ॒ଵାଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ କ॒ରୋତି॑ ॥ 34 ॥

ତ-ତ୍ପ୍ର॑ତିପ୍ରସ୍ଥା॒ତା କ॑ରୋତି । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯଚ୍ଛ୍ରେଯା᳚ନ୍-କ॒ରୋତି॑ । ତ-ତ୍ପାପୀ॑ଯାନ୍-କରୋତି । ପତ୍ନୀଂ᳚ ଁଵାଚଯତି । ମେଦ୍ଧ୍ଯା॑ମେ॒ଵୈନା᳚-ଙ୍କରୋତି । ଅଥୋ॒ ତପ॑ ଏ॒ଵୈନା॒ମୁପ॑ ନଯତି । ଯଜ୍ଜା॒ରଗ୍ଂ ସନ୍ତ॒-ନ୍ନ ପ୍ର॑ବ୍ରୂ॒ଯାତ୍ । ପ୍ରି॒ଯ-ଞ୍ଜ୍ଞା॒ତିଗ୍ଂ ରୁ॑ନ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅ॒ସୌ ମେ॑ ଜା॒ର ଇତି॒ ନିର୍ଦି॑ଶେତ୍ । ନି॒ର୍ଦିଶ୍ଯୈ॒ଵୈନଂ॑-ଵଁରୁଣପା॒ଶେନ॑ ଗ୍ରାହଯତି ॥ 35 ॥

ପ୍ର॒ଘା॒ସ୍ଯାନ୍॑. ହଵାମହ॒ ଇତି॒ ପତ୍ନୀ॑-ମୁ॒ଦାନ॑ଯତି । ଅହ୍ଵ॑ତୈ॒ଵୈନା᳚ମ୍ । ଯତ୍-ପତ୍ନୀ॑ ପୁରୋନୁଵା॒କ୍ଯା॑ମନୁ ବ୍ରୂ॒ଯାତ୍ । ନିର୍ଵୀ᳚ର୍ଯୋ॒ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯଜ॑ମା॒ନୋ ଽନ୍ଵା॑ହ । ଆ॒ତ୍ମନ୍ନେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ନ୍ଧତ୍ତେ । ଉ॒ଭୌ ଯା॒ଜ୍ଯାଗ୍ଂ॑ ସଵୀର୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ । ଯଦ୍ଗ୍ରାମେ॒ ଯଦର॑ଣ୍ଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଯ॒ଥୋ॒ଦି॒ତମେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ ଯଜତେ । ଯ॒ଜ॒ମା॒ନ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯୋ॑ ଵା ଆ॑ହଵ॒ନୀଯଃ॑ ॥ 36 ॥

ଭ୍ରା॒ତୃ॒ଵ୍ଯ॒ ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯୋ॑ ଦକ୍ଷି॑ଣଃ । ଯଦା॑ହଵ॒ନୀଯେ॑ ଜୁହୁ॒ଯାତ୍ । ଯଜ॑ମାନଂ-ଵଁରୁଣପା॒ଶେନ॑ ଗ୍ରାହଯେତ୍ । ଦକ୍ଷି॑ଣେ॒ ଽଗ୍ନୌ ଜୁ॑ହୋତି । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯମେ॒ଵ ଵ॑ରୁଣପା॒ଶେନ॑ ଗ୍ରାହଯତି । ଶୂର୍ପେ॑ଣ ଜୁହୋତି । ଅନ୍ଯ॑ମେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ଯଜତେ । ଶୀ॒ର୍॒ଷନ୍ନ॑ଧି ନି॒ଧାଯ॑ ଜୁହୋତି । ଶୀ॒ର୍॒ଷ॒ତ ଏ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ ଯଜତେ । ପ୍ର॒ତ୍ଯନ୍ତିଷ୍ଠ॑ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 37 ॥

ପ୍ର॒ତ୍ଯଙ୍ଙେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣପା॒ଶା-ନ୍ନିର୍ମୁ॑ଚ୍ଯତେ । ଅକ୍ର॒ନ୍କର୍ମ॑ କର୍ମ॒କୃତ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଦେ॒ଵାନୃ॒ଣ-ନ୍ନି॑ରଵ॒ଦାଯ॑ । ଅ॒ନୃ॒ଣା ଗୃ॒ହାନୁପ॒-ପ୍ରେତେତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଵରୁ॑ଣ ଗୃହୀତଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ । ଯ-ଦ୍ଯଜୁ॑ଷା ଗୃହୀ॒ତସ୍ଯା॑ତି॒ରିଚ୍ଯ॑ତେ । ତୁଷା᳚ଶ୍ଚ ନିଷ୍କା॒ସଶ୍ଚ॑ । ତୁଷୈ᳚ଶ୍ଚ ନିଷ୍କା॒ସେନ॑ ଚାଵଭୃ॒ଥମଵୈ॑ତି । ଵରୁ॑ଣ-ଗୃହୀତେନୈ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ଯଜତେ । ଅ॒ପୋ॑-ଽଵଭୃ॒ଥମଵୈ॑ତି ॥ 38 ॥

ଅ॒ଫ୍ସୁ ଵୈ ଵରୁ॑ଣଃ । ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ ଯଜତେ । ପ୍ରତି॑ଯୁତୋ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ପାଶ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଵ॒ରୁ॒ଣ॒ପା॒ଶାଦେ॒ଵ ନିର୍ମୁ॑ଚ୍ଯତେ । ଅପ୍ର॑ତୀକ୍ଷ॒-ମାଯ॑ନ୍ତି । ଵରୁ॑ଣସ୍ଯା॒ନ୍ତର୍ହି॑ତ୍ଯୈ । ଏଧୋ᳚-ଽସ୍ଯେଧିଷୀ॒ମହୀତ୍ଯା॑ହ । ସ॒ମିଧୈ॒ଵାଗ୍ନି-ନ୍ନ॑ମ॒ସ୍ଯନ୍ତ॑ ଉ॒ପାଯ॑ନ୍ତି । ତେଜୋ॑-ଽସି॒ ତେଜୋ॒ ମଯି॑ ଧେ॒ହୀତ୍ଯା॑ହ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାତ୍ମନ୍ଧ॑ତ୍ତେ ॥ 39 ॥

(କ॒ରୋତି॑ - ଗ୍ରାହଯ - ତ୍ଯାହଵ॒ନୀଯ॒ - ସ୍ତିଷ୍ଠ॑ଞ୍ଜୁହୋ - ତ୍ଯ॒ପୋ॑-ଽଵଭୃ॒ଥମଵୈ॑ତି - ଧତ୍ତେ) (ଅ. 5)

ଅନୁଵାକଂ 6 - ସାକମେଧାଃ

ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂଯଁ॑ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିର॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ମମେ॒ଯ-ମନୀ॑କଵତୀ ତ॒ନୂଃ । ତା-ମ୍ପ୍ରୀ॑ଣୀତ । ଅଥାସୁ॑ରାନ॒ଭି ଭ॑ଵିଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ । ତେ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଗ୍ନଯେ-ଽନୀ॑କଵତେ ପୁରୋ॒ଡାଶ॑ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର॑ଵପନ୍ନ୍ । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିରନୀ॑କଵା॒ନ୍-ଥ୍ସ୍ଵେନ॑ ଭାଗ॒ଧେଯେ॑ନ ପ୍ରୀ॒ତଃ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଧା ଽନୀ॑କା-ନ୍ଯଜନଯତ । ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍ । ପରା ଽସୁ॑ରାଃ ॥ 40 ॥

ଯଦ॒ଗ୍ନଯେ-ଽନୀ॑କଵତେ ପୁରୋ॒ଡାଶ॑ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ-ନ୍ନି॒ର୍ଵପ॑ତି । ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵାନୀ॑କଵନ୍ତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵେନ॑ ଭାଗ॒ଧେଯେ॑ନ ପ୍ରୀଣାତି । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିରନୀ॑କଵା॒ନ୍-ଥ୍ସ୍ଵେନ॑ ଭାଗ॒ଧେଯେ॑ନ ପ୍ରୀ॒ତଃ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଧା ଽନୀ॑କାନି ଜନଯତେ । ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ରନୀ॑କଵାନ୍ । ତସ୍ଯ॑ ର॒ଶ୍ମଯୋ-ଽନୀ॑କାନି । ସା॒କଗ୍ଂ ସୂର୍ଯେ॑ଣୋଦ୍ଯ॒ତା ନିର୍ଵ॑ପତି । ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅନୀ॑କାନି ଜନଯତି । ତେ-ଽସୁ॑ରାଃ॒ ପରା॑ଜିତା॒ ଯନ୍ତଃ॑ । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଉପା᳚ଶ୍ରଯନ୍ନ୍ ॥ 41 ॥

ତେ ଦେ॒ଵା ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯଃ॑ ସାନ୍ତପ॒ନେଭ୍ଯ॑ଶ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର॑ଵପନ୍ନ୍ । ତା-ନ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ଯା॑-ମେ॒ଵୋଭ॒ଯତ॒-ସ୍ସମ॑ତପନ୍ନ୍ । ଯନ୍ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯଃ॑ ସାନ୍ତପ॒ନେଭ୍ଯ॑ଶ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନି॒ର୍ଵପ॑ତି । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵ ତଦୁ॑ଭ॒ଯତୋ॒ ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒ନ୍-ଥ୍ସନ୍ତ॑ପତି । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦି॑ନେ॒ ନିର୍ଵ॑ପତି । ତର୍ହି॒ ହି ତେ-ଽକ୍ଷ୍ଣି॑ଷ୍ଠ॒-ନ୍ତପ॑ତି । ଚ॒ରୁର୍ଭ॑ଵତି । ସ॒ର୍ଵତ॑ ଏ॒ଵୈନା॒ନ୍-ଥ୍ସନ୍ତ॑ପତି । ତେ ଦେ॒ଵା-ଶ୍ଶ୍ଵୋ॑ ଵିଜ॒ଯିନ॒-ସ୍ସନ୍ତଃ॑ । ସର୍ଵା॑ସା-ନ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧେ ଗୃ॑ହମେ॒ଧୀଯ॑-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର॑ଵପନ୍ନ୍ ॥ 42 ॥

ଆଶି॑ତା ଏ॒ଵାଦ୍ଯୋପ॑ଵସାମ । କସ୍ଯ॒ ଵା-ଽହେ॒ଦମ୍ । କସ୍ଯ॑ ଵା॒ ଶ୍ଵୋ ଭ॑ଵି॒ତେତି॑ । ସ ଶୃ॒ତୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ଯାହୁ॑ତସ୍ଯ॒ ନାଶ୍ଞନ୍ନ୍॑ । ନ ହି ଦେ॒ଵା ଅହୁ॑ତସ୍ଯା॒ଶ୍ଞନ୍ତି॑ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କସ୍ମା॑ ଇ॒ମଗ୍ଂ ହୋ᳚ଷ୍ଯାମ॒ ଇତି॑ । ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ଗୃହମେ॒ଧିଭ୍ଯ॒ ଇତ୍ଯ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ତ-ମ୍ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ଗୃହମେ॒ଧିଭ୍ଯୋ॑-ଽଜୁହଵୁଃ ॥ 43 ॥

ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁ॑ରାଃ । ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷୋ॑ ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ଗୃହମେ॒ଧିଭ୍ଯୋ॑ ଗୃ॒ହେ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମନା᳚ । ପରା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ ଭଵତି । ଯଦ୍ଵୈ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ପାକ॒ତ୍ରା କ୍ରି॒ଯତେ᳚ । ପ॒ଶ॒ଵ୍ଯ॑-ନ୍ତତ୍ । ପା॒କ॒ତ୍ରା ଵା ଏ॒ତତ୍କ୍ରି॑ଯତେ । ଯନ୍ନେଦ୍ଧ୍ମାବ॒ର୍॒ହି-ର୍ଭଵ॑ତି । ନ ସା॑ମିଧେ॒ନୀ-ର॒ନ୍ଵାହ॑ ॥ 44 ॥

ନ ପ୍ର॑ଯା॒ଜା ଇ॒ଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ନାନୂ॑ଯା॒ଜାଃ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପ॒ଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ଆଜ୍ଯ॑ଭାଗୌ ଯଜତି । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵ ଚକ୍ଷୁ॑ଷୀ॒ ନାନ୍ତରେ॑ତି । ମ॒ରୁତୋ॑ ଗୃହମେ॒ଧିନୋ॑ ଯଜତି । ଭା॒ଗ॒ଧେଯେ॑-ନୈ॒ଵୈନା॒ନ୍-ଥ୍ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଅ॒ଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତଂ॑-ଯଁଜତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ । ଇଡା᳚ନ୍ତୋ ଭଵତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଇଡା᳚ । ପ॒ଶୁଷ୍ଵେ॒ଵୋପରି॑ଷ୍ଟା॒-ତ୍ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି ॥ 45 ॥

(ଅସୁ॑ରା - ଅଶ୍ରଯନ୍ - ଗୃହମେ॒ଧୀଯଂ॑ ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର॑ଵପନ୍ - ନଜୁହଵୁ - ର॒ନ୍ଵା - ହେଡା᳚ନ୍ତୋ ଭଵତି॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 6)

ଅନୁଵାକଂ 7 - ତଚ୍ଛେଷଃ

ଯତ୍ପତ୍ନୀ॑ ଗୃହମେ॒ଧୀଯ॑-ସ୍ଯାଶ୍ଞୀ॒ଯାତ୍ । ଗୃ॒ହ॒ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯେ॑ଵ ସ୍ଯା᳚ତ୍ । ଵି ତ୍ଵ॑ସ୍ଯ ଯ॒ଜ୍ଞ ଋ॑ଧ୍ଯେତ । ଯନ୍ନାଶ୍ଞୀ॒ଯାତ୍ । ଅଗୃ॑ହମେଧୀ ସ୍ଯାତ୍ । ନାସ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯେତ । ପ୍ରତି॑ଵେଶ-ମ୍ପଚେଯୁଃ । ତସ୍ଯା᳚ଶ୍ଞୀଯାତ୍ । ଗୃ॒ହ॒ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି । ନାସ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯତେ ॥ 46 ॥

ତେ ଦେ॒ଵା ଗୃ॑ହମେ॒ଧୀଯେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ଆଶି॑ତା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ଆଞ୍ଜ॑ତା॒ଭ୍ଯ॑ଞ୍ଜତ । ଅନୁ॑ ଵ॒ଥ୍ସା-ନ॑ଵାସଯନ୍ନ୍ । ତେଭ୍ଯୋ-ଽସୁ॑ରାଃ॒, କ୍ଷୁଧ॒-ମ୍ପ୍ରାହି॑ଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ସା ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଲୋ॒କମଵି॑ତ୍ତ୍ଵା । ଅସୁ॑ରା॒ନ୍-ପୁନ॑ରଗଚ୍ଛତ୍ । ଗୃ॒ହ॒ମେ॒ଧୀଯେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ଆଶି॑ତା ଭଵନ୍ତି । ଆଞ୍ଜ॑ତେ॒-ଽଭ୍ଯ॑ଞ୍ଜତେ ॥ 47 ॥

ଅନୁ॑ ଵ॒ଥ୍ସାନ୍. ଵା॑ସଯନ୍ତି । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାଯୈ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନଃ॒, କ୍ଷୁଧ॒-ମ୍ପ୍ରହି॑ଣୋତି । ତେ ଦେ॒ଵା ଗୃ॑ହମେ॒ଧୀଯେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ନିଷ୍କା॒ସ-ନ୍ନ୍ଯ॑ଦଧୁଃ । ଅ॒ସ୍ମାନେ॒ଵ ଶ୍ଵ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନିହି॑ତଭାଗ ଉପାଵର୍ତି॒ତେତି॑ । ତାନିନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନିହି॑ତଭାଗ ଉ॒ପାଵ॑ର୍ତତ । ଗୃ॒ହ॒ମେ॒ଧୀଯେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ନିଷ୍କା॒ସ-ନ୍ନିଦ॑ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଏ॒ଵୈନ॒-ନ୍ନିହି॑ତଭାଗ ଉ॒ପାଵ॑ର୍ତତେ । ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯେ ଜୁହୋତି ॥ 48 ॥

ଭା॒ଗ॒ଧେଯେ॑ନେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଋ॒ଷ॒ଭମାହ୍ଵ॑ଯତି । ଵ॒ଷ॒ଟ୍କା॒ର ଏ॒ଵାସ୍ଯ॒ ସଃ । ଅଥୋ॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ଯମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଵୀ॒ର୍ଯଂ॑-ଯଁଜ॑ମାନୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯସ୍ଯ ଵୃଙ୍କ୍ତେ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ତ୍ଵା । ପରା᳚-ମ୍ପରା॒ଵତ॑-ମଗଚ୍ଛତ୍ । ଅପା॑ରାଧ॒ମିତି॒ ମନ୍ଯ॑ମାନଃ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କ ଇ॒ଦଂ-ଵେଁ॑ଦିଷ୍ଯ॒ତୀତି॑ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵ-ନ୍ମ॒ରୁତୋ॒ ଵରଂ॑-ଵୃଁଣାମହୈ ॥ 49 ॥

ଅଥ॑ ଵ॒ଯଂ-ଵେଁ॑ଦାମ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑ମେ॒ଵ ପ୍ର॑ଥ॒ମଗ୍ଂ ହ॒ଵିର୍ନିରୁ॑ପ୍ଯାତା॒ ଇତି॑ । ତ ଏ॑ନ॒ମଦ୍ଧ୍ଯ॑-କ୍ରୀଡନ୍ନ୍ । ତତ୍କ୍ରୀ॒ଡିନା᳚-ଙ୍କ୍ରୀଡି॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ-ନ୍ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯଃ॑ କ୍ରୀ॒ଡିଭ୍ଯଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଗ୍ଂ ହ॒ଵିର୍ନି॑ରୁ॒ପ୍ଯତେ॒ ଵିଜି॑ତ୍ଯୈ । ସା॒କଗ୍ଂ ସୂର୍ଯେ॑ଣୋଦ୍ଯ॒ତା ନିର୍ଵ॑ପତି । ଏ॒ତସ୍ମି॒ନ୍ ଵୈ ଲୋ॒କ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ହ॒ନ୍-ଥ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଏ॒ତ-ଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମଣାନ୍ଯେ॒ଵ ପଞ୍ଚ॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ । ଏ॒ତ-ଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମଣ ଐନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନଃ । ଅଥୈ॒ଷ ଐ॒ନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ॒ରୁ-ର୍ଭ॑ଵତି ॥ 50 ॥

ଉ॒ଦ୍ଧା॒ରଂ-ଵାଁ ଏ॒ତମିନ୍ଦ୍ର॒ ଉଦ॑ହରତ । ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ତ୍ଵା । ଅ॒ନ୍ଯାସୁ॑ ଦେ॒ଵତା॒ସ୍ଵଧି॑ । ଯଦେ॒ଷ ଐ॒ନ୍ଦ୍ର-ଶ୍ଚ॒ରୁ-ର୍ଭଵ॑ତି । ଉ॒ଦ୍ଧା॒ରମେ॒ଵ ତଂ-ଯଁଜ॑ମାନ॒ ଉଦ୍ଧ॑ରତେ । ଅ॒ନ୍ଯାସୁ॑ ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵଧି॑ । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒କ॒ର୍ମ॒ଣ ଏକ॑କପାଲୋ ଭଵତି । ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯେ॒ଵ ତେନ॒ କର୍ମା॑ଣି॒ ଯଜ॑ମା॒ନୋ ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 51 ॥

(ଋ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତେ॒-ଽ-ଭ୍ଯ॑ଞ୍ଜତେ-ଜୁହୋତି-ଵୃଣାମହୈ-ଭଵତ୍ଯ॒- +ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 7)

ଅନୁଵାକଂ 8 - ପିତୃଯଜ୍ଞଃ

ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵେନ॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତା ଵ॑ରୁଣ-ପ୍ରଘା॒ସୈ-ର୍ଵ॑ରୁଣପା॒ଶାଦ॑ମୁଞ୍ଚତ୍ । ସା॒କ॒ମେ॒ଧୈଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ସ୍ଥାପଯତ୍ । ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକୈ ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵା॑ଦଯତ । ପି॒ତୃ॒ଯ॒ଜ୍ଞେନ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ଗମଯତ୍ । ଯ-ଦ୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵଦେ॒ଵେନ॒ ଯଜ॑ତେ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସୃଜତେ । ତା ଵ॑ରୁଣ-ପ୍ରଘା॒ସୈ-ର୍ଵ॑ରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ମୁ॑ଞ୍ଚତି । ସା॒କ॒ମେ॒ଧୈଃ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି । ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକୈରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ ॥ 52 ॥

ପି॒ତୃ॒ଯ॒ଜ୍ଞେନ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତଃ ପ୍ରା॑ଚୀନାଵୀ॒ତୀ ନିର୍ଵ॑ପତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣାଵୃ॒ଦ୍ଧି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଅନା॑ଦୃତ୍ଯ॒ ତତ୍ । ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତ ଏ॒ଵୋପ॒ଵୀଯ॒ ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ଉ॒ଭଯେ॒ ହି ଦେ॒ଵାଶ୍ଚ॑ ପି॒ତର॑ଶ୍ଚେ॒ଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଅଥୋ॒ ଯଦେ॒ଵ ଦ॑କ୍ଷିଣା॒ର୍ଧେ॑-ଽଧି॒ ଶ୍ରଯ॑ତି । ତେନ॑ ଦକ୍ଷି॒ଣାଵୃ॑ତ୍ । ସୋମା॑ଯ ପିତୃ॒ମତେ॑ ପୁରୋ॒ଡାଶ॒ଗ୍ଂ॒ ଷଟ୍କ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ସୋମଃ॑ ପିତୃ॒ମାନ୍ ॥ 53 ॥

ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ପି॒ତୃଭ୍ଯୋ॑ ବର୍ହି॒ଷଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ଧା॒ନାଃ । ମାସା॒ ଵୈ ପି॒ତରୋ॑ ବର୍ହି॒ଷଦଃ॑ । ମାସା॑ନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଯସ୍ମି॒ନ୍ ଵା ଋ॒ତୌ ପୁରୁ॑ଷଃ ପ୍ର॒ମୀଯ॑ତେ । ସୋ᳚-ଽସ୍ଯା॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ଭ॑ଵତି । ବ॒ହୁ॒ରୂ॒ପା ଧା॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତି । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରାଣା॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ଯୈ । ପି॒ତୃଭ୍ଯୋ᳚ ଽଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତେଭ୍ଯୋ॑ ମ॒ନ୍ଥମ୍ । ଅ॒ର୍ଧ॒ମା॒ସା ଵୈ ପି॒ତରୋ᳚-ଽଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତାଃ ॥ 54 ॥

ଅ॒ର୍ଧ॒ମା॒ସାନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଅ॒ଭି॒ଵା॒ନ୍ଯା॑ଯୈ ଦୁ॒ଗ୍ଧେ ଭ॑ଵତି । ସା ହି ପି॑ତୃଦେଵ॒ତ୍ଯ॑-ନ୍ଦୁ॒ହେ । ଯ-ତ୍ପୂ॒ର୍ଣମ୍ । ତ-ନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣାମ୍ । ଉ॒ପ॒ର୍ଯ॒ର୍ଧୋ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଅ॒ର୍ଧଃ ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଅ॒ର୍ଧ ଉପ॑ମନ୍ଥତି । ଅ॒ର୍ଧୋ ହି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଏକ॒ଯୋପ॑ମନ୍ଥତି ॥ 55 ॥

ଏକା॒ ହି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣୋପ॑ମନ୍ଥତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା ଵୃ॒ଦ୍ଧି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଅନା॑ର॒ଭ୍ଯୋପ॑ମନ୍ଥତି । ତଦ୍ଧି ପି॒ତୄନ୍-ଗଚ୍ଛ॑ତି । ଇ॒ମା-ନ୍ଦିଶଂ॒-ଵେଁଦି॒ମୁଦ୍ଧ॑ନ୍ତି । ଉ॒ଭଯେ॒ ହି ଦେ॒ଵାଶ୍ଚ॑ ପି॒ତର॑ଶ୍ଚେ॒ଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଚତୁଃ॑ ସ୍ରକ୍ତିର୍ଭଵତି । ସର୍ଵା॒ ହ୍ଯନୁ॒ ଦିଶଃ॑ ପି॒ତରଃ॑ । ଅଖା॑ତା ଭଵତି ॥ 56 ॥

ଖା॒ତା ହି ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ᳚ ଽଗ୍ନିରାଧୀ॑ଯତେ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତୋ ହି ଦେ॒ଵାନା॑-ମାଧୀ॒ଯତେ᳚ । ଵର୍ଷୀ॑ଯାନି॒ଦ୍ଧ୍ମ ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମା-ଦ୍ଭ॑ଵତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ । ପରି॑ ଶ୍ରଯତି । ଅ॒ନ୍ତର୍ହି॑ତୋ॒ ହି ପି॑ତୃଲୋ॒କୋ ମ॑ନୁଷ୍ଯଲୋ॒କାତ୍ । ଯତ୍-ପରୁ॑ଷି ଦି॒ନମ୍ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଯଦ॑ନ୍ତ॒ରା । ତ-ନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣାମ୍ ॥ 57 ॥

ଯ-ଥ୍ସମୂ॑ଲମ୍ । ତ-ତ୍ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ସମୂ॑ଲ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହି-ର୍ଭ॑ଵତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା ସ୍ତୃ॑ଣାତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା ଵୃ॒ଦ୍ଧି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ତ୍ରିଃ ପର୍ଯେ॑ତି । ତୃ॒ତୀଯେ॒ ଵା ଇ॒ତୋ ଲୋ॒କେ ପି॒ତରଃ॑ । ତାନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ତ୍ରିଃ ପୁନଃ॒ ପର୍ଯେ॑ତି । ଷଟ୍ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ ॥ 58 ॥

ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୂନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଯ-ତ୍ପ୍ର॑ସ୍ତ॒ରଂ-ଯଁଜୁ॑ଷା ଗୃହ୍ଣୀ॒ଯାତ୍ । ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯନ୍ନ ଗୃ॑ହ୍ଣୀ॒ଯାତ୍ । ଅ॒ନା॒ଯ॒ତ॒ନ-ସ୍ସ୍ଯା᳚ତ୍ । ତୂ॒ଷ୍ଣୀମେ॒ଵ ନ୍ଯ॑ସ୍ଯେତ୍ । ନ ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ଭଵ॑ତି । ନାନା॑ଯତ॒ନଃ । ଯତ୍-ତ୍ରୀନ୍-ପ॑ରି॒ଧୀ-ନ୍ପ॑ରିଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ ॥ 59 ॥

ମୃ॒ତ୍ଯୁନା॒ ଯଜ॑ମାନ॒-ମ୍ପରି॑ ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ଯନ୍ନ ପ॑ରି-ଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ଯୁଃ । ଦ୍ଵୌ ପ॑ରି॒ଧୀ ପରି॑ଦଧାତି । ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ଯୈ । ଅଥୋ॑ ମୃ॒ତ୍ଯୋରେ॒ଵ ଯଜ॑ମାନ॒-ମୁଥ୍ସୃ॑ଜତି । ଯ-ତ୍ତ୍ରୀଣି॑ ତ୍ରୀଣି ହ॒ଵୀଗ୍ଷ୍ଯୁ॑ଦା॒ହରେ॑ଯୁଃ । ତ୍ରଯ॑ସ୍ତ୍ରଯ ଏଷାଗ୍ଂ ସା॒କ-ମ୍ପ୍ରମୀ॑ଯେରନ୍ନ୍ । ଏକୈ॑କ-ମନୂ॒ଚୀନା᳚-ନ୍ଯୁ॒ଦାହ॑ରନ୍ତି । ଏକୈ॑କ ଏ॒ଵୈଷା॑ମ॒ନ୍ଵଞ୍ଚଃ॒ ପ୍ରମୀ॑ଯତେ । କ॒ଶିପୁ॑ କଶିପ॒ଵ୍ଯା॑ଯ । ଉ॒ପ॒ବର୍ହ॑ଣ-ମୁପବର୍ହ॒ଣ୍ଯା॑ଯ । ଆଞ୍ଜ॑ନ-ମାଞ୍ଜ॒ନ୍ଯା॑ଯ । ଅ॒ଭ୍ଯଞ୍ଜ॑ନ-ମଭ୍ଯଞ୍ଜ॒ନ୍ଯା॑ଯ । ଯ॒ଥା॒ଭା॒ଗମେ॒ଵୈନା᳚-ନ୍ପ୍ରୀଣାତି ॥ 60 ॥

(ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ - ପିତୃ॒ମା - ନ॑ଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତା - ଏକ॒ଯୋପ॑ ମନ୍ଥ॒ - ତ୍ଯଖା॑ତା ଭଵତି-ମନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣାଂ - ପଦ୍ଯନ୍ତେ - ପରିଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାନ୍ - ମୀ॑ଯତେ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 8)

ଅନୁଵାକଂ 9 - ତଚ୍ଛେଷଃ

ଅ॒ଗ୍ନଯେ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ ପି॒ତୃଭ୍ଯଃ॑ ସମି॒ଦ୍ଧ୍ଯମା॑ନା॒ଯାନୁ॑ବ୍ରୂ॒ହୀତ୍ଯା॑ହ ।

ଉ॒ଭଯେ॒ ହି ଦେ॒ଵାଶ୍ଚ॑ ପି॒ତର॑ଶ୍ଚେ॒ଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଏକା॒ମନ୍ଵା॑ହ । ଏକା॒ ହି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ତ୍ରିରନ୍ଵା॑ହ । ତ୍ରିର୍ହି ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଆ॒ଘା॒ରାଵାଘା॑ରଯତି । ଯ॒ଜ୍ଞ॒ ପ॒ରୁଷୋ॒ରନ॑ନ୍ତରିତ୍ଯୈ । ନାର୍ଷେ॒ଯଂ-ଵୃଁ॑ଣୀତେ । ନ ହୋତା॑ରମ୍ ॥ 61 ॥

ଯଦା॑ର୍ଷେ॒ଯଂ-ଵୃଁ॑ଣୀ॒ତ । ଯଦ୍ଧୋତା॑ରମ୍ । ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ହୋତା᳚ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନ ଵୃ॑ଣୀତେ । ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ॒ ହୋତୁ॑-ର୍ଗୋପୀ॒ଥାଯ॑ । ଅପ॑ବର୍ହିଷଃ ପ୍ରଯା॒ଜାନ୍.-ଯ॑ଜତି । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିଃ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ମୃ॒ତ୍ଯୋରୁଥ୍ସୃ॑ଜତି । ଆଜ୍ଯ॑ଭାଗୌ ଯଜତି ॥ 62 ॥

ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵ ଚକ୍ଷୁ॑ଷୀ॒ ନାନ୍ତରେ॑ତି । ପ୍ରା॒ଚୀ॒ନା॒ଵୀ॒ତୀ ସୋମଂ॑-ଯଁଜତି । ପି॒ତୃ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯା॑ ହି । ଏ॒ଷା ଽଽହୁ॑ତିଃ । ପଞ୍ଚ॒ କୃତ୍ଵୋ-ଽଵ॑ଦ୍ଯତି । ପଞ୍ଚ॒ ହ୍ଯେ॑ତା ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ଦ୍ଵେ ପୁ॑ରୋ-ଽନୁଵା॒କ୍ଯେ᳚ । ଯା॒ଜ୍ଯା॑ ଦେ॒ଵତା॑ ଵଷଟ୍କା॒ରଃ । ତା ଏ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ସନ୍ତ॑ତ॒ମଵ॑ ଦ୍ଯତି ॥ 63 ॥

ଋ॒ତୂ॒ନାଗ୍ଂ ସନ୍ତ॑ତ୍ଯୈ । ପ୍ରୈଵୈଭ୍ଯଃ॒ ପୂର୍ଵ॑ଯା ପୁରୋ-ଽନୁଵା॒କ୍ଯ॑ଯା ଽଽହ । ପ୍ରଣ॑ଯତି ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑ଯା । ଗ॒ମଯ॑ତି ଯା॒ଜ୍ଯ॑ଯା । ତୃ॒ତୀଯେ॒ ଵା ଇ॒ତୋ ଲୋ॒କେ ପି॒ତରଃ॑ । ଅହ୍ନ॑ ଏ॒ଵୈନା॒-ନ୍ପୂର୍ଵ॑ଯା ପୁରୋ-ଽନୁଵା॒କ୍ଯ॑ଯା॒ ଽତ୍ଯାନ॑ଯତି । ରାତ୍ରି॑ଯୈ ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑ଯା । ଐଵୈନାନ୍॑. ଯା॒ଜ୍ଯ॑ଯା ଗମଯତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତୋ॑-ଽଵ॒ଦାଯ॑ । ଉଦ॒ଙ୍ଙତି॑ କ୍ରାମତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ ॥ 64 ॥

ଆ ସ୍ଵ॒ଧେତ୍ଯା-ଶ୍ରା॑ଵଯତି । ଅସ୍ତୁ॑ ସ୍ଵ॒ଧେତି॑ ପ୍ର॒ତ୍ଯାଶ୍ରା॑ଵଯତି । ସ୍ଵ॒ଧା ନମ॒ ଇତି॒ ଵଷ॑ଟ୍କରୋତି । ସ୍ଵ॒ଧା॒କା॒ରୋ ହି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ସୋମ॒ମଗ୍ରେ॑ ଯଜତି । ସୋମ॑ ପ୍ରଯାଜା॒ ହି ପି॒ତରଃ॑ । ସୋମ॑-ମ୍ପିତୃ॒ମନ୍ତଂ॑-ଯଁଜତି । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ସୋମଃ॑ ପିତୃ॒ମାନ୍ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ପି॒ତୄନ୍-ବ॑ର୍ହି॒ଷଦୋ॑ ଯଜତି ॥ 65 ॥

ଯେ ଵୈ ଯଜ୍ଵା॑ନଃ । ତେ ପି॒ତରୋ॑ ବର୍ହି॒ଷଦଃ॑ । ତାନେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ପି॒ତୄନ॑ଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତାନ୍. ଯ॑ଜତି । ଯେ ଵା ଅଯ॑ଜ୍ଵାନୋ ଗୃହମେ॒ଧିନଃ॑ । ତେ ପି॒ତରୋ᳚-ଽଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତାଃ । ତାନେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ଅ॒ଗ୍ନି-ଙ୍କ॑ଵ୍ଯ॒ଵାହ॑ନଂ-ଯଁଜତି । ଯ ଏ॒ଵ ପି॑ତୃ॒ଣାମ॒ଗ୍ନିଃ । ତମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି ॥ 66 ॥

ଅଥୋ॒ ଯଥା॒-ଽଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତଂ॒-ଯଁଜ॑ତି । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ଏ॒ତତ୍ତେ॑ ତତ॒ ଯେ ଚ॒ ତ୍ଵାମନ୍ଵିତି॑ ତି॒ସୃଷୁ॑ ସ୍ର॒କ୍ତୀଷୁ॒ ନିଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା॒ଦା ତୃ॒ତୀଯା॒-ତ୍ପୁରୁ॑ଷା॒ନ୍ନାମ॒ ନ ଗୃ॑ହ୍ଣନ୍ତି । ଏ॒ତାଵ॑ନ୍ତୋ॒ ହୀଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଅତ୍ର॑ ପିତରୋ ଯଥାଭା॒ଗ-ମ୍ମ॑ନ୍ଦଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିତ୍ଯା॑ହ । ହ୍ଲୀକା॒ ହି ପି॒ତରଃ॑ । ଉଦ॑ଞ୍ଚୋ॒ ନିଷ୍କ୍ରା॑ମନ୍ତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣା॒-ନ୍ଦିକ୍ । ସ୍ଵାମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଦିଶ॒ମନୁ॒ ନିଷ୍କ୍ରା॑ମନ୍ତି ॥ 67 ॥

ଆ॒ହ॒ଵ॒ନୀଯ॒-ମୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ନ୍ଯେ॑ଵାସ୍ମୈ॒ ତଦ୍ଧ୍ନୁ॑ଵତେ । ଯଥ୍ସ॒ତ୍ଯା॑ହଵ॒ନୀଯେ᳚ । ଅଥା॒ନ୍ଯତ୍ର॒ ଚର॑ନ୍ତି । ଆତମି॑ତୋ॒ରୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵୋପ॑ଦ୍ର॒ଷ୍ଟାର॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା । ପି॒ତୄ-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯନ୍ତେ । ଅନ୍ତଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତେ ପ୍ରା॒ଣାନା᳚-ଙ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତି । ଯ ଆତମି॑ତୋରୁପ॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତେ । ସୁ॒ସ॒ନ୍ଦୃଶ॑-ନ୍ତ୍ଵା ଵ॒ଯମିତ୍ଯା॑ହ ॥ 68 ॥

ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ ସୁ॑ସ॒ନ୍ଦୃକ୍ । ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଦ॑ଧତେ । ଯୋଜା॒ ନ୍ଵି॑ନ୍ଦ୍ର ତେ॒ ହରୀ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵ ପୁନ॑ରଯୁକ୍ତ । ଅକ୍ଷ॒ନ୍ନମୀ॑ମଦନ୍ତ॒ ହୀତି॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒-ମୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ଅକ୍ଷ॒ନ୍ନମୀ॑ମଦ॒ନ୍ତାଥ॒ ତ୍ଵୋପ॑ତିଷ୍ଠାମହ॒ ଇତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଅମୀ॑ମଦନ୍ତ ପି॒ତରଃ॑ ସୋ॒ମ୍ଯା ଇତ୍ଯ॒ଭି ପ୍ରପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ଅମୀ॑ମଦନ୍ତ ପି॒ତରୋ-ଽଥ॑ ତ୍ଵା॒-ଽଭି ପ୍ରପ॑ଦ୍ଯାମହ॒ ଇତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଅ॒ପଃ ପରି॑ଷିଞ୍ଚତି । ମା॒ର୍ଜଯ॑ତ୍ଯେ॒ଵୈନାନ୍॑ ॥ 69 ॥

ଅଥୋ॑ ତ॒ର୍ପଯ॑ତ୍ଯେ॒ଵ । ତୃପ୍ଯ॑ତି ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅପ॑ ବର୍ହିଷାଵନୂଯା॒ଜୌ ଯ॑ଜତି । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିଃ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ମୃ॒ତ୍ଯୋରୁଥ୍ସୃ॑ଜତି । ଚ॒ତୁରଃ॑ ପ୍ରଯା॒ଜାନ୍. ଯ॑ଜତି । ଦ୍ଵାଵ॑ନୂଯା॒ଜୌ । ଷଟ୍ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ ॥ 70 ॥

ଋ॒ତୂନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ନ ପତ୍ନ୍ଯନ୍ଵା᳚ସ୍ତେ । ନ ସଂଯାଁ॑ଜଯନ୍ତି । ଯତ୍ପତ୍ନ୍ଯ॒ନ୍ଵାସୀ॑ତ । ଯଥ୍ସଂ॑ଯାଁ॒ଜଯେ॑ଯୁଃ । ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କା ସ୍ଯାତ୍ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନ୍ଵା᳚ସ୍ତେ । ନ ସଂଯାଁ॑ଜଯନ୍ତି । ପତ୍ନି॑ଯୈ ଗୋପୀ॒ଥାଯ॑ ॥ 71 ॥

(ହୋତା॑ର॒ - ମାଜ୍ଯ॑ଭାଗୌ ଯଜତି॒ - ସନ୍ତ॑ତ॒ମଵ॑ଦ୍ଯତି॒ - ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ - ବର୍ହି॒ଷଦୋ॑ ଯଜତି॒ - ତମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜ॒- ତ୍ଯନୁ॒ ନିଷ୍କ୍ରା॑ମନ୍ତ୍ଯା - ହୈ - ନାନ୍ - ଋ॒ତଵୋ॒ - +ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 9)

ଅନୁଵାକଂ 10 - ତ୍ର୍ଯମ୍ବକହଵୀଂଷି

ପ୍ର॒ତି॒ପୂ॒ରୁ॒ଷମେକ॑କପାଲା॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଜା॒ତା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ରୁ॒ଦ୍ରାନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏକ॒ମତି॑ରିକ୍ତମ୍ । ଜ॒ନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ରୁ॒ଦ୍ରାନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏକ॑କପାଲା ଭଵନ୍ତି । ଏ॒କ॒ଧୈଵ ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ନାଭିଘା॑ରଯତି । ଯଦ॑ଭିଘା॒ରଯେ᳚ତ୍ । ଅ॒ନ୍ତ॒ର॒ଵ॒ଚା॒ରିଣଗ୍ଂ॑ ରୁ॒ଦ୍ର-ଙ୍କୁ॑ର୍ଯାତ୍ । ଏ॒କୋ॒ଲ୍ମୁ॒କେନ॑ ଯନ୍ତି ॥ 72 ॥

ତଦ୍ଧି ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ଭାଗ॒ଧେଯ᳚ମ୍ । ଇ॒ମା-ନ୍ଦିଶଂ॑-ଯଁନ୍ତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାଯା॑ମେ॒ଵ ଦି॒ଶି ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଵା ଅ॑ପ॒ଶୁକା॑ଯା॒ ଆହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ ନାତି॑ଷ୍ଠତ । ଅ॒ସୌ ତେ॑ ପ॒ଶୁରିତି॒ ନିର୍ଦି॑ଶେ॒ଦ୍ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯାତ୍ । ଯମେ॒ଵ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॑ । ତମ॑ସ୍ମୈ ପ॒ଶୁ-ନ୍ନିର୍ଦି॑ଶତି । ଯଦି॒ ନ ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯାତ୍ । ଆ॒ଖୁସ୍ତେ॑ ପ॒ଶୁରିତି॑ ବ୍ରୂଯାତ୍ ॥ 73 ॥

ନ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯା-ନ୍ପ॒ଶୂନ୍. ହି॒ନସ୍ତି॑ । ନାର॒ଣ୍ଯାନ୍ । ଚ॒ତୁ॒ଷ୍ପ॒ଥେ ଜୁ॑ହୋତି । ଏ॒ଷ ଵା ଅ॑ଗ୍ନୀ॒ନା-ମ୍ପଡ୍ବୀ॑ଶୋ॒ ନାମ॑ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଵତ୍ଯେ॒ଵ ଜୁ॑ହୋତି । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ମେନ॑ ପ॒ର୍ଣେନ॑ ଜୁହୋତି । ସ୍ରୁଗ୍ଘ୍ଯେ॑ଷା । ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ । ଅ॒ନ୍ତ॒ମେନୈ॒ଵ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ ॥ 74 ॥

ଏ॒ଷ ତେ॑ ରୁଦ୍ର ଭା॒ଗ-ସ୍ସ॒ହ ସ୍ଵସ୍ରା-ଽମ୍ବି॑କ॒ଯେତ୍ଯା॑ହ । ଶ॒ରଦ୍ଵା ଅ॒ସ୍ଯାମ୍ବି॑କା॒ ସ୍ଵସା᳚ । ତଯା॒ ଵା ଏ॒ଷ ହି॑ନସ୍ତି । ଯଗ୍ଂ ହି॒ନସ୍ତି॑ । ତଯୈ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ସ॒ହ ଶ॑ମଯତି । ଭେ॒ଷ॒ଜ-ଙ୍ଗଵ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଯାଵ॑ନ୍ତ ଏ॒ଵ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ତେଭ୍ଯୋ॑ ଭେଷ॒ଜ-ଙ୍କ॑ରୋତି । ଅଵା᳚ମ୍ବ ରୁ॒ଦ୍ରମ॑ଦିମ॒ହୀତ୍ଯା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥ 75 ॥

ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକଂ-ଯଁଜାମହ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ମୃ॒ତ୍ଯୋ-ର୍ମୁ॑କ୍ଷୀଯ॒ ମା ଽମୃତା॒ଦିତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଉତ୍କି॑ରନ୍ତି । ଭଗ॑ସ୍ଯ ଲୀଫ୍ସନ୍ତେ । ମୂତେ॑ କୃ॒ତ୍ଵା-ଽଽସ॑ଜନ୍ତି । ଯଥା॒ ଜନଂ॑-ଯଁ॒ତେ॑-ଽଵ॒ସ-ଙ୍କ॒ରୋତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵତତ୍ । ଏ॒ଷ ତେ॑ ରୁଦ୍ର ଭା॒ଗ ଇତ୍ଯା॑ହ ନି॒ରଵ॑ତ୍ତ୍ଯୈ । ଅପ୍ର॑ତୀକ୍ଷ॒ମାଯ॑ନ୍ତି । ଅ॒ପଃ ପରି॑ଷିଞ୍ଚତି । ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯା॒ନ୍ତର୍ହି॑ତ୍ଯୈ । ପ୍ର ଵା ଏ॒ତେ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଚ୍ଚ୍ଯ॑ଵନ୍ତେ । ଯେ ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକୈ॒ଶ୍ଚର॑ନ୍ତି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ମ୍ପୁନ॒ରେତ୍ଯ॒ ନିର୍ଵ॑ପତି । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ 76 ॥

(ଯ॒ନ୍ତି॒ - ବ୍ରୂ॒ଯା॒ନ୍ - ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ - ଶାସ୍ତେ - ସିଞ୍ଚତି॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 10)

(ଅନୁ॑ମତ୍ଯୈ - ଵୈଶ୍ଵଦେ॒ଵେନ॒ ତା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା - ସ୍ତ୍ରି॒ଵୃତ୍ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସଵି॒ - ତୋତ୍ତ॑ରସ୍ଯାଂ - ଦେଵାସୁ॒ରା-ସ୍ସୋ᳚-ଽଗ୍ନି--ର୍ ଯ-ତ୍ପତ୍ନୀ॑ -ଵୈଶ୍ଵଦେ॒ଵେନ॒ ତା ଵ॑ରୁଣପ୍ରଘା॒ସୈ - ର॒ଗ୍ନଯେ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ - ପ୍ରତିପୂରୁ॒ଷ-ନ୍ଦଶ॑)

(ଅନୁ॑ମତ୍ଯୈ - ପ୍ରଥମ॒ଜୋ ଵ॒ଥ୍ସୋ - ବ॑ହୁରୂ॒ପା ହି ପ॒ଶଵ॒ - ସ୍ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୃଥମା॒ତ୍ରଂ - ଁଯଦ॒ଗ୍ନଯେ-ଽନୀ॑କଵତ - ଉଦ୍ଧା॒ରଂ-ଵାଁ - ଅ॒ଗ୍ନଯେ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॑ - ଋ॒ତୂନେ॒ଵ ଷଟ୍ଥ୍ସ॑ପ୍ତତିଃ)

(ଅନୁ॑ମତ୍ଯୈ॒ - ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି)

॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥

॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhakaḥ - rājasūyānubrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - anumatyādyā iṣṭayaḥ

anṷmatyai puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati | ye pra॒tyañca॒-śśamyā̭yā ava॒śīya̭nte | tannair̭ṛ॒ta-meka̭kapālam | i॒yaṃ-vā~ anṷmatiḥ | i॒ya-nnir-ṛ̭tiḥ | nai॒r॒ṛ॒tena॒ pūrvḙṇa॒ praca̭rati | pā॒pmāna̭me॒va nir-ṛ̭ti॒-mpūrvā᳚-nni॒rava̭dayate | eka̭ kapālo bhavati | e॒ka॒dhaiva nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | yadahṷtvā॒ gārha̭patya ī॒yuḥ || 1 ||

ru॒dro bhū॒tvā-'gnira̭nū॒tthāya̭ | a॒ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca hanyāt | vīhi॒ svāhā ''hṷti-ñjuṣā॒ṇa ityā̭ha | āhṷtyai॒vainagṃ̭ śamayati | nārti॒mārccha̭-tyaddhva॒ryurna yaja̭mānaḥ | e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti | taddhi nir-ṛ̭tyai bhāga॒dheya᳚m | i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~nti | e॒ṣā vai nir-ṛ̭tyai॒ dik | svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate || 2 ||

svakṛ̭ta॒ iri̭ṇe juhoti prada॒re vā᳚ | e॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭nam | sva e॒vāyata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | e॒ṣa tḙ nir-ṛte bhā॒ga ityā̭ha | nirdi̭śatye॒vainā᳚m | bhūtḙ ha॒viṣma̭tya॒sītyā̭ha | bhūti̭me॒vopāva̭rtate | mu॒ñcemamagṃha̭sa॒ ityā̭ha | agṃha̭sa e॒vaina̭-mmuñcati | a॒ṅgu॒ṣṭhābhyā᳚-ñjuhoti || 3 ||

a॒nta॒ta e॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | kṛ॒ṣṇaṃ-vā~saḥ̭ kṛ॒ṣṇatṷ̄ṣa॒-ndakṣi̭ṇā | e॒ta-dvai nir-ṛ̭tyai rū॒pam | rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | apra̭tīkṣa॒māya̭nti | nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai | svāhā॒ namo॒ ya i॒da-ñca॒kāreti॒ puna॒retya॒ gārha̭patye juhoti | āhṷtyai॒va na̭ma॒syanto॒ gārha̭patya-mu॒pāva̭rtante | ā॒nu॒ma॒tena॒ praca̭rati | i॒yaṃ-vā~ anṷmatiḥ || 4 ||

i॒yame॒vāsmai̭ rā॒jyamanṷmanyate | dhe॒nu-rdakṣi̭ṇā | i॒māme॒va dhe॒nu-ṅkṷrute | ā॒di॒tya-ñca॒ru-nnirva̭pati | u॒bhayī᳚ṣve॒va pra॒jāsva॒bhiṣi̭cyate | daivī̭ṣu ca॒ mānṷṣīṣu ca | varo॒ dakṣi̭ṇā | varo॒ hi rā॒jyagṃ samṛ̭ddhyai | ā॒gnā॒vai॒ṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pati | a॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 5 ||

viṣṇṷrya॒jñaḥ | de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jña-ñcāva̭ rundhe | vā॒ma॒no va॒hī dakṣi̭ṇā | ya-dva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | ya-dvā̭ma॒naḥ | tena̭ vaiṣṇa॒va-ssamṛ̭ddhyai | a॒gnī॒ṣo॒mīya॒-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pati | a॒gnīṣomā᳚bhyāṃ॒-vā~ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒nniti̭ | yada̭gnīṣo॒mīya॒-mekā̭daśakapāla-nni॒rvapa̭ti || 6 ||

vārtra̭ghname॒va viji̭tyai | hira̭ṇya॒-ndakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā | de॒vatā̭bhiścendri॒yeṇa̭ ca॒ vyā᳚rdhyata | sa e॒tamai᳚ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla-mapaśyat | tannira̭vapat | tena॒ vai sa de॒vatā᳚ścendri॒ya-ñcāvā̭rundha | yadai᳚ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla-nni॒rvapa̭ti | de॒vatā᳚ścai॒va tene᳚ndri॒ya-ñca॒ yaja̭mā॒no-'va̭ rundhe | ṛ॒ṣa॒bho va॒hī dakṣi̭ṇā || 7 ||

ya-dva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | yadṛ̭ṣa॒bhaḥ | tenai॒ndra-ssamṛ̭ddhyai | ā॒gne॒yama॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati | ai॒ndra-ndadhi̭ | yadā᳚gne॒yo bhava̭ti | a॒gnirvai ya̭jñamu॒kham | ya॒jña॒mu॒khame॒vardhi̭-mpu॒rāstā᳚ddhatte | yadai॒ndra-ndadhi̭ || 8 ||

i॒ndri॒yame॒vāva̭ rundhe | ṛ॒ṣa॒bho va॒hī dakṣi̭ṇā | yadva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | yadṛ̭ṣa॒bhaḥ | tenai॒ndra-ssamṛ̭ddhyai | yāva̭tī॒rvai pra॒jā oṣa̭dhīnā॒-mahṷtānā॒-māśñanṋ | tāḥ parā̭-'bhavann | ā॒gra॒ya॒ṇa-mbha̭vati hu॒tādyā̭ya | yaja̭māna॒syāpa̭rābhāvāya || 9 ||

de॒vā vā oṣa̭dhīṣvā॒jima̭yuḥ | tā i̭ndrā॒gnī uda̭jayatām | tāve॒tamai᳚ndrā॒gna-ndvāda̭śakapāla॒-nnira̭vṛṇātām | yadai᳚ndrā॒gno bhava॒tyujji̭tyai | dvāda̭śakapālo bhavati | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna॒mava̭rundhe | vai॒śva॒de॒vaśca॒ru-rbha̭vati | vai॒śva॒de॒vaṃ-vā~ anna᳚m | anna̭me॒vāsmai᳚ svadayati || 10 ||

pra॒tha॒ma॒jo va॒thso dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | sau॒myagg śyā̭mā॒ka-ñca॒ru-nnirva̭pati | somo॒ vā a̭kṛṣṭapa॒cyasya॒ rājā᳚ | a॒kṛ॒ṣṭa॒pa॒cyame॒vāsmai᳚ svadayati | vāso॒ dakṣi̭ṇā | sau॒myagṃhi de॒vata̭yā॒ vāsa॒-ssamṛ̭ddhyai | sara̭svatyai ca॒ru-nnirva̭pati | sara̭svate ca॒rum | mi॒thu॒name॒vāva̭ rundhe | mi॒thu॒nau gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | eti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khādṛddhyāḥ᳚ | yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ eti̭ | a॒ṣṭāve॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ bhavanti | a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒tro᳚-'gniḥ | tenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naiti̭ || 11 ||

(ī॒yu--r ni॒rava̭dayate - 'ṅgu॒ṣṭhābhyā᳚-ñjuho॒ - tyanṷmati--r de॒vatā̭ - ni॒rvapa̭ti - va॒hī dakṣi̭ṇā॒ - yadai॒ndra-nda - dhyapa̭rābhāvāya - svadayati॒ - gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai॒ ṣaṭca̭) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - cāturmāsye vaiśvadevahavīṃṣi

vai॒śva॒de॒vena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā-ssṛ॒ṣṭā na prājā̭yanta | so᳚-'gnira̭kāmayata | a॒hami॒māḥ praja̭nayeya॒miti̭ | sa pra॒jāpa̭taye॒ śuca̭madadhāt | so̭-'śocat-pra॒jāmi॒cchamā̭naḥ | tasmā॒dya-ñca̭ pra॒jā bhu॒nakti॒ ya-ñca॒ na | tāvu॒bhau śo̭cataḥ pra॒jāmi॒cchamā̭nau | tāsva॒gnimapya̭ sṛjat | tā a॒gniraddhyai᳚t || 12 ||

somo॒ reto̭-'dadhāt | sa॒vi॒tā prāja̭nayat | sara̭svatī॒ vāca̭madadhāt | pū॒ṣā 'po̭ṣayat | te vā e॒te tri-ssaṃ̭va~thsa॒rasya॒ prayṷjyante | ye de॒vāḥ puṣṭi̭patayaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ro vai pra॒jāpa̭tiḥ | saṃ॒va~॒thsa॒reṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ prāja̭nayat | tāḥ pra॒jā jā॒tā ma॒ruto᳚ ghnann | a॒smānapi॒ na prāyṷkṣa॒teti̭ || 13 ||

sa e॒ta-mpra॒jāpa̭tirmāru॒tagṃ sa॒ptaka̭pāla-mapaśyat | ta-nnira̭vapat | tato॒ vai pra॒jābhyo̭kalpata | yanmā̭ru॒to ni̭ru॒pyate᳚ | ya॒jñasya॒ klṛptyai᳚ | pra॒jānā॒-maghā̭tāya | sa॒ptaka̭pālo bhavati | sa॒ptaga̭ṇā॒ vai ma॒rutaḥ̭ | ga॒ṇa॒śa e॒vāsmai॒ viśa̭-ṅkalpayati | sa pra॒jāpa̭ti-raśocat || 14 ||

yāḥ pūrvāḥ᳚ pra॒jā asṛ̭kṣi | ma॒ruta॒stā a̭vadhiṣuḥ | ka॒thamapa̭rā-ssṛje॒yeti̭ | tasya॒ śuṣma̭ ā॒ṇḍa-mbhū॒ta-nnira̭vartata | tadvyuda̭harat | tada̭poṣayat | ta-tprājā̭yata | ā॒ṇḍasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | yadā॒mikṣā᳚ | yadvyu॒ddhara̭ti || 15 ||

pra॒jā e॒va ta-dyaja̭mānaḥ poṣayati | vai॒śva॒de॒vyā̭mikṣā̭ bhavati | vai॒śva॒de॒vyo̭ vai pra॒jāḥ | pra॒jā e॒vāsmai॒ praja̭nayati | vāji̭na॒māna̭yati | pra॒jāsve॒va prajā̭tāsu॒ reto̭ dadhāti | dyā॒vā॒pṛ॒thi॒vya̭ eka̭kapālo bhavati | pra॒jā e॒va prajā̭tā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭ gṛhṇāti | de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | sā᳚-'gnira̭bravīt || 16 ||

māmagrḙ yajata | mayā॒ mukhe॒nāsṷrā-ñjeṣya॒theti̭ | mā-ndvi॒tīya॒miti॒ somo᳚-'bravīt | mayā॒ rājñā̭ jeṣya॒theti̭ | mā-ntṛ॒tīya॒miti̭ savi॒tā | mayā॒ prasṷ̄tā jeṣya॒theti̭ | mā-ñca̭tu॒rthīmiti॒ sara̭svatī | i॒ndri॒yaṃ-vo~॒-'ha-ndhā᳚syā॒mīti̭ | mā-mpa̭ñca॒mamiti̭ pū॒ṣā | mayā᳚ prati॒ṣṭhayā̭ jeṣya॒theti̭ || 17 ||

te᳚-'gninā॒ mukhe॒nāsṷrānajayann | somḙna॒ rājñā᳚ | sa॒vi॒trā prasṷ̄tāḥ | sara̭svatīndri॒ya-ma̭dadhāt | pū॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā ''sī᳚t | tato॒ vai de॒vā vya̭jayanta | yade॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ niru॒pyante॒ viji̭tyai | notta̭rave॒dimupa̭- vapati | pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ | ajā̭tā iva॒ hyḙtarhi̭ pa॒śavaḥ̭ || 18 ||

(ai॒-d- itya̭ - śoca-d- vyu॒ddhara̭ - tyabravīt - prati॒ṣṭhayā̭ jeṣya॒the ॒ tye॒taraḥi̭ pa॒śavaḥ̭) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - vaiśvadevapargatāni viśveṣāṅgāni

tri॒vṛ-dba॒r॒hi-rbha̭vati | mā॒tā pi॒tā pu॒traḥ | tade॒va ta-nmi̭thu॒nam | ulba॒-ṅgarbho̭ ja॒rāyṷ | tade॒va ta-nmi̭thu॒nam | tre॒dhā ba॒r॒hi-ssanna̭ddha-mbhavati | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭ tiṣṭhati | e॒ka॒dhā puna॒-ssanna̭ddha-mbhavati | eka̭ iva॒ hya̭yaṃ-lo~॒kaḥ || 19 ||

a॒sminne॒va tena̭ lo॒ke prati̭ tiṣṭhati | pra॒suvo̭ bhavanti | pra॒tha॒ma॒jāme॒va puṣṭi॒mava̭ rundhe | pra॒tha॒ma॒jo va॒thso dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | pṛ॒ṣa॒dā॒jya-ṅgṛ̭hṇāti | pa॒śavo॒ vai pṛ̭ṣadā॒jyam | pa॒śūne॒vāva̭ rundhe | pa॒ñca॒gṛ॒hī॒ta-mbha̭vati | pāṅktā॒ hi pa॒śavaḥ̭ | ba॒hu॒rū॒pa-mbha̭vati || 20 ||

ba॒hu॒rū॒pā hi pa॒śava॒-ssamṛ̭ddhyai | a॒gni-mma̭nthanti | a॒gnimṷkhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | yada॒gni-mmantha̭nti | a॒gnimṷkhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate | nava̭ prayā॒jā i̭jyante | navā̭nūyā॒jāḥ | a॒ṣṭau ha॒vīgṃṣi̭ | dvāvā̭ghā॒rau | dvāvājya̭bhāgau || 21 ||

tri॒gṃ॒śa-thsampa̭dyante | tri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | teja॒ ājya᳚m | yadeka̭kapāla॒ ājya̭mā॒naya̭ti | yaja̭māname॒va teja̭sā॒ sama̭rdhayati | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | pa॒śava॒ ājya᳚m || 22 ||

yadeka̭kapāla॒ ājya̭mā॒naya̭ti | yaja̭māname॒va pa॒śubhi॒-ssama̭rdhayati | yadalpa̭mā॒naye᳚t | alpā̭ ena-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭tiṣṭherann | ya-dba॒hvā̭naye᳚t | ba॒hava̭ ena-mpa॒śavo bhṷñjanta॒ upa̭tiṣṭherann | ba॒hvā̭nīyā॒viḥ pṛ̭ṣṭha-ṅkuryāt | ba॒hava̭ e॒vaina̭-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭tiṣṭhante | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | yadeka̭kapālasyāva॒dyet || 23 ||

yaja̭māna॒syāva̭dyet | udvā॒ mādye॒-dyaja̭mānaḥ | pra vā̭ mīyeta | sa॒kṛde॒va ho̭ta॒vyaḥ̭ | sa॒kṛdi̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ | hu॒tvā-'bhi jṷhoti | yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayi॒tvā | teja̭sā॒ sama̭rdhayati | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | su॒va॒rgo lo॒ka ā̭hava॒nīyaḥ̭ || 24 ||

yadeka̭kapāla-māhava॒nīyḙ ju॒hoti̭ | yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | yaddhastḙna juhu॒yāt | su॒va॒rgā-llo॒kā-dyaja̭māna॒-mava̭viddhyet | sru॒cā jṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai | ya-tprāmpadyḙta | de॒va॒lo॒kama॒bhi ja̭yet | ya-dda̭kṣi॒ṇā pi̭tṛlo॒kam | ya-tpra॒tyak || 25 ||

rakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ | yadudaṅṋ̇ | ma॒nu॒ṣya॒lo॒ka-ma॒bhija̭yet | prati̭ṣṭhito hota॒vyaḥ̭ | eka̭kapālaṃ॒-vai~ pra̭ti॒tiṣṭha̭nta॒-ndyāvā̭pṛthi॒vī anu॒ prati̭tiṣṭhataḥ | dyāvā̭pṛthi॒vī ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūn. ya॒jñaḥ | ya॒jñaṃ-ya~ja̭mānaḥ | yaja̭māna-mpra॒jāḥ | tasmā॒t-prati̭ṣṭhito hota॒vyaḥ̭ || 26 ||

vā॒jino̭ yajati | a॒gnirvā॒yu-ssūryaḥ̭ | te vai vā॒jinaḥ̭ | tāne॒va ta-dya̭jati | atho॒ khalvā̭huḥ | chandāgṃ̭si॒ vai vā॒jina॒ iti̭ | tānye॒va ta-dya̭jati | ṛ॒khsā॒me vā indra̭sya॒ harī̭ soma॒pānau᳚ | tayoḥ᳚ pari॒dhaya̭ ā॒dhāna᳚m | vāji̭na-mbhāga॒dheya᳚m || 27 ||

yadapra̭hṛtya pari॒dhīñjṷhu॒yāt | a॒ntarā̭dhānābhyā-ṅghā॒sa-mpraya̭cchet | pra॒hṛtya̭ pari॒dhīñjṷhoti | nirā̭dhānābhyāme॒va ghā॒sa-mpraya̭cchati | ba॒r॒hiṣi̭ viṣi॒ñcanvāji̭na॒-māna̭yati | pra॒jā vai ba॒ra॒ḥiḥ | reto॒ vāji̭nam | pra॒jāsve॒va reto̭ dadhāti | sa॒mu॒pa॒hūya̭ bhakṣayanti | e॒ta-thso̭mapīthā॒ hyḙte | atho̭ ā॒tmanne॒va reto̭ dadhate | yaja̭māna utta॒mo bha̭kṣayati | pa॒śavo॒ vai vāji̭nam | yaja̭māna e॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayanti || 28 ||

(lo॒ko - ba̭hurū॒pa-mbha̭va॒ - tyājya̭bhāgau - pa॒śava॒ ājya̭ - mava॒dye - dā̭hava॒nīyaḥ̭ - pra॒tyak - tasmā॒-tprati̭ṣṭhito hota॒vyo̭ - bhāga॒dheya̭ - me॒te ca॒tvāri̭ ca) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - varuṇapraghāsāḥ

pra॒jāpa̭ti-ssavi॒tā bhū॒tvā pra॒jā a̭sṛjata | tā ḙna॒matya̭manyanta | tā a̭smā॒dapā᳚krāmann | tā varṷṇo bhū॒tvā pra॒jā varṷṇenāgrāhayat | tāḥ pra॒jā varṷṇagṛhītāḥ | pra॒jāpa̭ti॒-mpuna॒rupā̭dhāvannā॒tha-mi॒cchamā̭nāḥ | sa e॒tān-pra॒jāpa̭ti-rvaruṇa praghā॒sāna̭paśyat | tānnira̭vapat | tairvai sa pra॒jā va̭ruṇa-pā॒śāda̭muñcat | ya-dva̭ruṇa-praghā॒sā ni̭ru॒pyante᳚ || 29 ||

pra॒jānā॒mava̭ruṇagrāhāya | tāsā॒-ndakṣi̭ṇo bā॒hu-rnya̭kna॒ āsī᳚t | sa॒vyaḥ prasṛ̭taḥ | sa e॒tā-ndvi॒tīyā᳚-ndakṣiṇa॒to vedi॒muda̭hann | tato॒ vai sa pra॒jānā॒-ndakṣi̭ṇa-mbā॒hu-mprāsā̭rayat | ya-ddvi॒tīyā᳚-ndakṣiṇa॒to vedi̭mu॒ddhanti̭ | pra॒jānā̭me॒va ta-dyaja̭māno॒ dakṣi̭ṇa-mbā॒hu-mprasā̭rayati | tasmā᳚ccāturmāsyayā॒jya̭muṣmi̭n ~lo॒ka ṷbha॒yābā̭huḥ | ya॒jñābhi̭jita॒gg॒ hya̭sya | pṛ॒tha॒mā॒trā-dvedī॒ asa̭bhinnne bhavataḥ || 30 ||

tasmā᳚t-pṛthamā॒traṃ-vya~gṃsau᳚ | utta̭rasyāṃ॒-ve~dyā̭muttarave॒dimupa̭ vapati | pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ | pa॒śūne॒vāva̭ rundhe | atho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai | e॒ta-dbrā᳚hmaṇānye॒va pañca̭ ha॒vīgṃṣi̭ | athai॒ṣa ai᳚ndrā॒gno bha̭vati | prā॒ṇā॒pā॒nau vā e॒tau de॒vānā᳚m | yadi̭ndrā॒gnī | yadai᳚ndrā॒gno bhava̭ti || 31 ||

prā॒ṇā॒pā॒nāve॒vāva̭ rundhe | ojo॒ balaṃ॒-vā~ e॒tau de॒vānā᳚m | yadi̭ndrā॒gnī | yadai᳚ndrā॒gno bhava̭ti | ojo॒ bala̭me॒vāva̭ rundhe | mā॒ru॒tyā̭mikṣā̭ bhavati | vā॒ru॒ṇyā̭mikṣā᳚ | me॒ṣī ca̭ me॒ṣaśca̭ bhavataḥ | mi॒thu॒nā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | lo॒ma॒śau bha̭vato meddhya॒tvāya̭ || 32 ||

śa॒mī॒pa॒rṇānyupa̭ vapati | ghā॒same॒vābhyā॒mapi̭ yacchati | pra॒jāpa̭tima॒nnādya॒-nnopā̭namat | sa e॒tena̭ śa॒teddhmḙna ha॒viṣā॒ 'nnādya॒ma-vā̭rundha | ya-tpa̭ra-śśa॒tāni̭ śamīpa॒rṇāni॒ bhava̭nti | a॒nnādya॒syāva̭-ruddhyai | sau॒myāni॒ vai ka॒rīrā̭ṇi | sau॒myā khalu॒ vā āhṷti-rdi॒vo vṛṣṭi̭-ñcyāvayati | yat-ka॒rīrā̭ṇi॒ bhava̭nti | sau॒myayai॒vāhṷtyā di॒vo vṛṣṭi॒mava̭ rundhe | kā॒ya eka̭kapālo bhavati | pra॒jānā᳚-ṅka॒tvāṃya~̭ | pra॒ti॒pū॒ru॒ṣa-ṅka̭rambha pā॒trāṇi̭ bhavanti | jā॒tā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | eka॒-mati̭riktam | ja॒ni॒ṣyamā̭ṇā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati || 33 ||

(ni॒ru॒pyantḙ- bhavato॒ - bhava̭ti - meddhya॒tvāya̭ - rundhe॒ ṣaṭca̭) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - taccheṣaḥ

utta̭rasyāṃ॒-ve~dyā̭ma॒nyāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ sādayati | dakṣi̭ṇāyā-mmāru॒tīm | a॒pa॒dhu॒rame॒vainā̭ yunakti | atho॒ oja̭ e॒vāsā॒mava̭harati | tasmā॒-dbrahma̭ṇaśca kṣa॒trācca॒ viśo᳚-'nyato-'pakra॒miṇīḥ᳚ | mā॒ru॒tyā pūrva̭yā॒ praca̭rati | anṛ̭tame॒vāva̭ yajate | vā॒ru॒ṇyotta̭rayā | a॒nta॒ta e॒va varṷṇa॒mava̭-yajate | yade॒vāddhva॒ryuḥ ka॒roti̭ || 34 ||

ta-tpra̭tiprasthā॒tā ka̭roti | tasmā॒-dyacchreyā᳚n-ka॒roti̭ | ta-tpāpī̭yān-karoti | patnīṃ᳚ ~vācayati | meddhyā̭me॒vainā᳚-ṅkaroti | atho॒ tapa̭ e॒vainā॒mupa̭ nayati | yajjā॒ragṃ santa॒-nna pra̭brū॒yāt | pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | a॒sau mḙ jā॒ra iti॒ nirdi̭śet | ni॒rdiśyai॒vainaṃ̭-va~ruṇapā॒śena̭ grāhayati || 35 ||

pra॒ghā॒syāṋ. havāmaha॒ iti॒ patnī̭-mu॒dāna̭yati | ahva̭tai॒vainā᳚m | yat-patnī̭ puronuvā॒kyā̭manu brū॒yāt | nirvī᳚ryo॒ yaja̭māna-ssyāt | yaja̭mā॒no 'nvā̭ha | ā॒tmanne॒va vī॒rya̭-ndhatte | u॒bhau yā॒jyāgṃ̭ savīrya॒tvāya̭ | yadgrāme॒ yadara̭ṇya॒ ityā̭ha | ya॒tho॒di॒tame॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyo̭ vā ā̭hava॒nīyaḥ̭ || 36 ||

bhrā॒tṛ॒vya॒ de॒va॒tyo̭ dakṣi̭ṇaḥ | yadā̭hava॒nīyḙ juhu॒yāt | yaja̭mānaṃ-va~ruṇapā॒śena̭ grāhayet | dakṣi̭ṇe॒ 'gnau jṷhoti | bhrātṛ̭vyame॒va va̭ruṇapā॒śena̭ grāhayati | śūrpḙṇa juhoti | anya̭me॒va varṷṇa॒mava̭yajate | śī॒r॒ṣanna̭dhi ni॒dhāya̭ juhoti | śī॒r॒ṣa॒ta e॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | pra॒tyantiṣṭha̭ñjuhoti || 37 ||

pra॒tyaṅṅe॒va varṷṇapā॒śā-nnirmṷcyate | akra॒nkarma̭ karma॒kṛta॒ ityā̭ha | de॒vānṛ॒ṇa-nni̭rava॒dāya̭ | a॒nṛ॒ṇā gṛ॒hānupa॒-preteti॒ vāvaitadā̭ha | varṷṇa gṛhītaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya̭ | ya-dyajṷṣā gṛhī॒tasyā̭ti॒ricya̭te | tuṣā᳚śca niṣkā॒saśca̭ | tuṣai᳚śca niṣkā॒sena̭ cāvabhṛ॒thamavai̭ti | varṷṇa-gṛhītenai॒va varṷṇa॒mava̭yajate | a॒po̭-'vabhṛ॒thamavai̭ti || 38 ||

a॒phsu vai varṷṇaḥ | sā॒kṣāde॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | prati̭yuto॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ ityā̭ha | va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒va nirmṷcyate | apra̭tīkṣa॒-māya̭nti | varṷṇasyā॒ntarhi̭tyai | edho᳚-'syedhiṣī॒mahītyā̭ha | sa॒midhai॒vāgni-nna̭ma॒syanta̭ u॒pāya̭nti | tejo̭-'si॒ tejo॒ mayi̭ dhe॒hītyā̭ha | teja̭ e॒vātmandha̭tte || 39 ||

(ka॒roti̭ - grāhaya - tyāhava॒nīya॒ - stiṣṭha̭ñjuho - tya॒po̭-'vabhṛ॒thamavai̭ti - dhatte) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - sākamedhāḥ

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | so᳚-'gnira̭bravīt | mame॒ya-manī̭kavatī ta॒nūḥ | tā-mprī̭ṇīta | athāsṷrāna॒bhi bha̭viṣya॒theti̭ | te de॒vā a॒gnaye-'nī̭kavate puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapann | so᳚-'gniranī̭kavā॒n-thsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ | ca॒tu॒rdhā 'nī̭kā-nyajanayata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā 'sṷrāḥ || 40 ||

yada॒gnaye-'nī̭kavate puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla-nni॒rvapa̭ti | a॒gnime॒vānī̭kavanta॒gg॒ svena̭ bhāga॒dheyḙna prīṇāti | so᳚-'gniranī̭kavā॒n-thsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ | ca॒tu॒rdhā 'nī̭kāni janayate | a॒sau vā ā̭di॒tyo᳚-'gni-ranī̭kavān | tasya̭ ra॒śmayo-'nī̭kāni | sā॒kagṃ sūryḙṇodya॒tā nirva̭pati | sā॒kṣāde॒vāsmā॒ anī̭kāni janayati | te-'sṷrāḥ॒ parā̭jitā॒ yantaḥ̭ | dyāvā̭pṛthi॒vī upā᳚śrayann || 41 ||

te de॒vā ma॒rudbhyaḥ̭ sāntapa॒nebhya̭śca॒ru-nnira̭vapann | tā-ndyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭-me॒vobha॒yata॒-ssama̭tapann | yanma॒rudbhyaḥ̭ sāntapa॒nebhya̭śca॒ru-nni॒rvapa̭ti | dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭me॒va tadṷbha॒yato॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒n-thsanta̭pati | ma॒ddhyandi̭ne॒ nirva̭pati | tarhi॒ hi te-'kṣṇi̭ṣṭha॒-ntapa̭ti | ca॒rurbha̭vati | sa॒rvata̭ e॒vainā॒n-thsanta̭pati | te de॒vā-śśvo̭ vija॒yina॒-ssantaḥ̭ | sarvā̭sā-ndu॒gdhe gṛ̭hame॒dhīya̭-ñca॒ru-nnira̭vapann || 42 ||

āśi̭tā e॒vādyopa̭vasāma | kasya॒ vā-'he॒dam | kasya̭ vā॒ śvo bha̭vi॒teti̭ | sa śṛ॒to̭-'bhavat | tasyāhṷtasya॒ nāśñanṋ | na hi de॒vā ahṷtasyā॒śñanti̭ | te᳚-'bruvann | kasmā̭ i॒magṃ ho᳚ṣyāma॒ iti̭ | ma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhya॒ itya̭bruvann | ta-mma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhyo̭-'juhavuḥ || 43 ||

tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo̭ ma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhyo̭ gṛ॒he juhva̭ti | bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | yadvai ya॒jñasya̭ pāka॒trā kri॒yate᳚ | pa॒śa॒vya̭-ntat | pā॒ka॒trā vā e॒tatkri̭yate | yanneddhmāba॒r॒hi-rbhava̭ti | na sā̭midhe॒nī-ra॒nvāha̭ || 44 ||

na pra̭yā॒jā i॒jyante᳚ | nānṷ̄yā॒jāḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | ājya̭bhāgau yajati | ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti | ma॒ruto̭ gṛhame॒dhino̭ yajati | bhā॒ga॒dheyḙ-nai॒vainā॒n-thsama̭rdhayati | a॒gnigg svi̭ṣṭa॒kṛtaṃ̭-ya~jati॒ prati̭ṣṭhityai | iḍā᳚nto bhavati | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śuṣve॒vopari̭ṣṭā॒-tprati̭ tiṣṭhati || 45 ||

(asṷrā - aśrayan - gṛhame॒dhīyaṃ̭ ca॒ru-nnira̭vapan - najuhavu - ra॒nvā - heḍā᳚nto bhavati॒ dve ca̭) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - taccheṣaḥ

yatpatnī̭ gṛhame॒dhīya̭-syāśñī॒yāt | gṛ॒ha॒me॒ddhyḙva syā᳚t | vi tva̭sya ya॒jña ṛ̭dhyeta | yannāśñī॒yāt | agṛ̭hamedhī syāt | nāsya̭ ya॒jño vyṛ̭ddhyeta | prati̭veśa-mpaceyuḥ | tasyā᳚śñīyāt | gṛ॒ha॒me॒ddhyḙva bha̭vati | nāsya̭ ya॒jño vyṛ̭ddhyate || 46 ||

te de॒vā gṛ̭hame॒dhīyḙne॒ṣṭvā | āśi̭tā abhavann | āñja̭tā॒bhya̭ñjata | anṷ va॒thsā-na̭vāsayann | tebhyo-'sṷrāḥ॒, kṣudha॒-mprāhi̭ṇvann | sā de॒veṣṷ lo॒kamavi̭ttvā | asṷrā॒n-puna̭ragacchat | gṛ॒ha॒me॒dhīyḙne॒ṣṭvā | āśi̭tā bhavanti | āñja̭te॒-'bhya̭ñjate || 47 ||

anṷ va॒thsān. vā̭sayanti | bhrātṛ̭vyāyai॒va ta-dyaja̭mānaḥ॒, kṣudha॒-mprahi̭ṇoti | te de॒vā gṛ̭hame॒dhīyḙne॒ṣṭvā | indrā̭ya niṣkā॒sa-nnya̭dadhuḥ | a॒smāne॒va śva indro॒ nihi̭tabhāga upāvarti॒teti̭ | tānindro॒ nihi̭tabhāga u॒pāva̭rtata | gṛ॒ha॒me॒dhīyḙne॒ṣṭvā | indrā̭ya niṣkā॒sa-nnida̭ddhyāt | indra̭ e॒vaina॒-nnihi̭tabhāga u॒pāva̭rtate | gārha̭patye juhoti || 48 ||

bhā॒ga॒dheyḙne॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati | ṛ॒ṣa॒bhamāhva̭yati | va॒ṣa॒ṭkā॒ra e॒vāsya॒ saḥ | atho̭ indri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte | indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā | parā᳚-mparā॒vata̭-magacchat | apā̭rādha॒miti॒ manya̭mānaḥ | so᳚-'bravīt | ka i॒daṃ-ve~̭diṣya॒tīti̭ | te᳚-'bruva-nma॒ruto॒ varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai || 49 ||

atha̭ va॒yaṃ-ve~̭dāma | a॒smabhya̭me॒va pra̭tha॒magṃ ha॒virnirṷpyātā॒ iti̭ | ta ḙna॒maddhya̭-krīḍann | tatkrī॒ḍinā᳚-ṅkrīḍi॒tvam | ya-nma॒rudbhyaḥ̭ krī॒ḍibhyaḥ̭ pratha॒magṃ ha॒virni̭ru॒pyate॒ viji̭tyai | sā॒kagṃ sūryḙṇodya॒tā nirva̭pati | e॒tasmi॒n vai lo॒ka indro̭ vṛ॒trama̭ha॒n-thsamṛ̭ddhyai | e॒ta-dbrā᳚hmaṇānye॒va pañca̭ ha॒vīgṃṣi̭ | e॒ta-dbrā᳚hmaṇa aindrā॒gnaḥ | athai॒ṣa ai॒ndraśca॒ru-rbha̭vati || 50 ||

u॒ddhā॒raṃ-vā~ e॒tamindra॒ uda̭harata | vṛ॒tragṃ ha॒tvā | a॒nyāsṷ de॒vatā॒svadhi̭ | yade॒ṣa ai॒ndra-śca॒ru-rbhava̭ti | u॒ddhā॒rame॒va taṃ-ya~ja̭māna॒ uddha̭rate | a॒nyāsṷ pra॒jāsvadhi̭ | vai॒śva॒ka॒rma॒ṇa eka̭kapālo bhavati | viśvā᳚nye॒va tena॒ karmā̭ṇi॒ yaja̭mā॒no 'va̭rundhe || 51 ||

(ṛ॒ddhya॒te॒-'-bhya̭ñjate-juhoti-vṛṇāmahai-bhavatya॒- +ṣṭau ca̭) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - pitṛyajñaḥ

vai॒śva॒de॒vena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā va̭ruṇa-praghā॒sai-rva̭ruṇapā॒śāda̭muñcat | sā॒ka॒me॒dhaiḥ pratya̭sthāpayat | trya̭mbakai ru॒dra-nni॒ravā̭dayata | pi॒tṛ॒ya॒jñena̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kama̭gamayat | ya-dvai᳚śvade॒vena॒ yaja̭te | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | tā va̭ruṇa-praghā॒sai-rva̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | sā॒ka॒me॒dhaiḥ prati̭ṣṭhāpayati | trya̭mbakairu॒dra-nni॒rava̭dayate || 52 ||

pi॒tṛ॒ya॒jñena̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | da॒kṣi॒ṇa॒taḥ prā̭cīnāvī॒tī nirva̭pati | da॒kṣi॒ṇāvṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | anā̭dṛtya॒ tat | u॒tta॒ra॒ta e॒vopa॒vīya॒ nirva̭pet | u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | atho॒ yade॒va da̭kṣiṇā॒rdhḙ-'dhi॒ śraya̭ti | tena̭ dakṣi॒ṇāvṛ̭t | somā̭ya pitṛ॒matḙ puro॒ḍāśa॒gṃ॒ ṣaṭka̭pāla॒-nnirva̭pati | saṃ॒va~॒thsa॒ro vai somaḥ̭ pitṛ॒mān || 53 ||

saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va prī̭ṇāti | pi॒tṛbhyo̭ barhi॒ṣadbhyo̭ dhā॒nāḥ | māsā॒ vai pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti | yasmi॒n vā ṛ॒tau purṷṣaḥ pra॒mīya̭te | so᳚-'syā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati | ba॒hu॒rū॒pā dhā॒nā bha̭vanti | a॒ho॒rā॒trāṇā̭-ma॒bhiji̭tyai | pi॒tṛbhyo᳚ 'gniṣvā॒ttebhyo̭ ma॒ntham | a॒rdha॒mā॒sā vai pi॒taro᳚-'gniṣvā॒ttāḥ || 54 ||

a॒rdha॒mā॒sāne॒va prī̭ṇāti | a॒bhi॒vā॒nyā̭yai du॒gdhe bha̭vati | sā hi pi̭tṛdeva॒tya̭-ndu॒he | ya-tpū॒rṇam | ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām | u॒pa॒rya॒rdho de॒vānā᳚m | a॒rdhaḥ pi̭tṛ॒ṇām | a॒rdha upa̭manthati | a॒rdho hi pi̭tṛ॒ṇām | eka॒yopa̭manthati || 55 ||

ekā॒ hi pi̭tṛ॒ṇām | da॒kṣi॒ṇopa̭manthati | da॒kṣi॒ṇā vṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | anā̭ra॒bhyopa̭manthati | taddhi pi॒tṝn-gaccha̭ti | i॒mā-ndiśaṃ॒-ve~di॒muddha̭nti | u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | catuḥ̭ sraktirbhavati | sarvā॒ hyanu॒ diśaḥ̭ pi॒taraḥ̭ | akhā̭tā bhavati || 56 ||

khā॒tā hi de॒vānā᳚m | ma॒ddhya॒to᳚ 'gnirādhī̭yate | a॒nta॒to hi de॒vānā̭-mādhī॒yate᳚ | varṣī̭yāni॒ddhma i॒ddhmā-dbha̭vati॒ vyāvṛ̭ttyai | pari̭ śrayati | a॒ntarhi̭to॒ hi pi̭tṛlo॒ko ma̭nuṣyalo॒kāt | yat-parṷṣi di॒nam | ta-dde॒vānā᳚m | yada̭nta॒rā | ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām || 57 ||

ya-thsamṷ̄lam | ta-tpi̭tṛ॒ṇām | samṷ̄la-mba॒r॒hi-rbha̭vati॒ vyāvṛ̭ttyai | da॒kṣi॒ṇā stṛ̭ṇāti | da॒kṣi॒ṇā vṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | triḥ paryḙti | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | tāne॒va prī̭ṇāti | triḥ punaḥ॒ paryḙti | ṣaṭthsampa̭dyante || 58 ||

ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ya-tpra̭sta॒raṃ-ya~jṷṣā gṛhṇī॒yāt | pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyāt | yanna gṛ̭hṇī॒yāt | a॒nā॒ya॒ta॒na-ssyā᳚t | tū॒ṣṇīme॒va nya̭syet | na pra॒māyṷko॒ bhava̭ti | nānā̭yata॒naḥ | yat-trīn-pa̭ri॒dhī-npa̭rida॒ddhyāt || 59 ||

mṛ॒tyunā॒ yaja̭māna॒-mpari̭ gṛhṇīyāt | yanna pa̭ri-da॒ddhyāt | rakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ | dvau pa̭ri॒dhī pari̭dadhāti | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | atho̭ mṛ॒tyore॒va yaja̭māna॒-muthsṛ̭jati | ya-ttrīṇi̭ trīṇi ha॒vīgṣyṷdā॒harḙyuḥ | traya̭straya eṣāgṃ sā॒ka-mpramī̭yerann | ekai̭ka-manū॒cīnā᳚-nyu॒dāha̭ranti | ekai̭ka e॒vaiṣā̭ma॒nvañcaḥ॒ pramī̭yate | ka॒śipṷ kaśipa॒vyā̭ya | u॒pa॒barha̭ṇa-mupabarha॒ṇyā̭ya | āñja̭na-māñja॒nyā̭ya | a॒bhyañja̭na-mabhyañja॒nyā̭ya | ya॒thā॒bhā॒game॒vainā᳚-nprīṇāti || 60 ||

(ni॒rava̭dayate - pitṛ॒mā - na̭gniṣvā॒ttā - eka॒yopa̭ mantha॒ - tyakhā̭tā bhavati-manu॒ṣyā̭ṇāṃ - padyante - parida॒ddhyān - mī̭yate॒ pañca̭ ca) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - taccheṣaḥ

a॒gnayḙ de॒vebhyaḥ̭ pi॒tṛbhyaḥ̭ sami॒ddhyamā̭nā॒yānṷbrū॒hītyā̭ha |

u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | ekā॒manvā̭ha | ekā॒ hi pi̭tṛ॒ṇām | triranvā̭ha | trirhi de॒vānā᳚m | ā॒ghā॒rāvāghā̭rayati | ya॒jña॒ pa॒ruṣo॒rana̭ntarityai | nārṣe॒yaṃ-vṛ~̭ṇīte | na hotā̭ram || 61 ||

yadā̭rṣe॒yaṃ-vṛ~̭ṇī॒ta | yaddhotā̭ram | pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyāt | pra॒māyṷko॒ hotā᳚ | tasmā॒nna vṛ̭ṇīte | yaja̭mānasya॒ hotṷ-rgopī॒thāya̭ | apa̭barhiṣaḥ prayā॒jān.-ya̭jati | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pra॒jā e॒va mṛ॒tyoruthsṛ̭jati | ājya̭bhāgau yajati || 62 ||

ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti | prā॒cī॒nā॒vī॒tī somaṃ̭-ya~jati | pi॒tṛ॒de॒va॒tyā̭ hi | e॒ṣā ''hṷtiḥ | pañca॒ kṛtvo-'va̭dyati | pañca॒ hyḙtā de॒vatāḥ᳚ | dve pṷro-'nuvā॒kye᳚ | yā॒jyā̭ de॒vatā̭ vaṣaṭkā॒raḥ | tā e॒va prī̭ṇāti | santa̭ta॒mava̭ dyati || 63 ||

ṛ॒tū॒nāgṃ santa̭tyai | praivaibhyaḥ॒ pūrva̭yā puro-'nuvā॒kya̭yā ''ha | praṇa̭yati dvi॒tīya̭yā | ga॒maya̭ti yā॒jya̭yā | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | ahna̭ e॒vainā॒-npūrva̭yā puro-'nuvā॒kya̭yā॒ 'tyāna̭yati | rātri̭yai dvi॒tīya̭yā | aivaināṋ. yā॒jya̭yā gamayati | da॒kṣi॒ṇa॒to̭-'va॒dāya̭ | uda॒ṅṅati̭ krāmati॒ vyāvṛ̭ttyai || 64 ||

ā sva॒dhetyā-śrā̭vayati | astṷ sva॒dheti̭ pra॒tyāśrā̭vayati | sva॒dhā nama॒ iti॒ vaṣa̭ṭkaroti | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | soma॒magrḙ yajati | soma̭ prayājā॒ hi pi॒taraḥ̭ | soma̭-mpitṛ॒mantaṃ̭-ya~jati | saṃ॒va~॒thsa॒ro vai somaḥ̭ pitṛ॒mān | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va ta-dya̭jati | pi॒tṝn-ba̭rhi॒ṣado̭ yajati || 65 ||

ye vai yajvā̭naḥ | te pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | tāne॒va ta-dya̭jati | pi॒tṝna̭gniṣvā॒ttān. ya̭jati | ye vā aya̭jvāno gṛhame॒dhinaḥ̭ | te pi॒taro᳚-'gniṣvā॒ttāḥ | tāne॒va ta-dya̭jati | a॒gni-ṅka̭vya॒vāha̭naṃ-ya~jati | ya e॒va pi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ | tame॒va ta-dya̭jati || 66 ||

atho॒ yathā॒-'gnigg svi̭ṣṭa॒kṛtaṃ॒-ya~ja̭ti | tā॒dṛge॒va tat | e॒tattḙ tata॒ ye ca॒ tvāmanviti̭ ti॒sṛṣṷ sra॒ktīṣu॒ nida̭dhāti | tasmā॒dā tṛ॒tīyā॒-tpurṷṣā॒nnāma॒ na gṛ̭hṇanti | e॒tāva̭nto॒ hījyante᳚ | atra̭ pitaro yathābhā॒ga-mma̭ndaddhva॒mityā̭ha | hlīkā॒ hi pi॒taraḥ̭ | uda̭ñco॒ niṣkrā̭manti | e॒ṣā vai ma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ndik | svāme॒va ta-ddiśa॒manu॒ niṣkrā̭manti || 67 ||

ā॒ha॒va॒nīya॒-mupa̭tiṣṭhante | nyḙvāsmai॒ taddhnṷvate | yathsa॒tyā̭hava॒nīye᳚ | athā॒nyatra॒ cara̭nti | ātami̭to॒rupa̭tiṣṭhante | a॒gnime॒vopa̭dra॒ṣṭāra̭-ṅkṛ॒tvā | pi॒tṝ-nni॒rava̭dayante | antaṃ॒-vā~ e॒te prā॒ṇānā᳚-ṅgacchanti | ya ātami̭torupa॒tiṣṭha̭nte | su॒sa॒ndṛśa̭-ntvā va॒yamityā̭ha || 68 ||

prā॒ṇo vai sṷsa॒ndṛk | prā॒ṇame॒vātman-da̭dhate | yojā॒ nvi̭ndra te॒ harī॒ ityā̭ha | prā॒ṇame॒va puna̭rayukta | akṣa॒nnamī̭madanta॒ hīti॒ gārha̭patya॒-mupa̭tiṣṭhante | akṣa॒nnamī̭mada॒ntātha॒ tvopa̭tiṣṭhāmaha॒ iti॒ vāvaitadā̭ha | amī̭madanta pi॒taraḥ̭ so॒myā itya॒bhi prapa̭dyante | amī̭madanta pi॒taro-'tha̭ tvā॒-'bhi prapa̭dyāmaha॒ iti॒ vāvaitadā̭ha | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | mā॒rjaya̭tye॒vaināṋ || 69 ||

atho̭ ta॒rpaya̭tye॒va | tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | apa̭ barhiṣāvanūyā॒jau ya̭jati | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pra॒jā e॒va mṛ॒tyoruthsṛ̭jati | ca॒turaḥ̭ prayā॒jān. ya̭jati | dvāva̭nūyā॒jau | ṣaṭthsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ || 70 ||

ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | na patnyanvā᳚ste | na saṃyā~̭jayanti | yatpatnya॒nvāsī̭ta | yathsaṃ̭yā~॒jayḙyuḥ | pra॒māyṷkā syāt | tasmā॒nnānvā᳚ste | na saṃyā~̭jayanti | patni̭yai gopī॒thāya̭ || 71 ||

(hotā̭ra॒ - mājya̭bhāgau yajati॒ - santa̭ta॒mava̭dyati॒ - vyāvṛ̭ttyai - barhi॒ṣado̭ yajati॒ - tame॒va ta-dya̭ja॒- tyanu॒ niṣkrā̭mantyā - hai - nān - ṛ॒tavo॒ - +nava̭ ca) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - tryambakahavīṃṣi

pra॒ti॒pū॒ru॒ṣameka̭kapālā॒-nnirva̭pati | jā॒tā e॒va pra॒jā ru॒drānni॒rava̭dayate | eka॒mati̭riktam | ja॒ni॒ṣyamā̭ṇā e॒va pra॒jā ru॒drānni॒rava̭dayate | eka̭kapālā bhavanti | e॒ka॒dhaiva ru॒dra-nni॒rava̭dayate | nābhighā̭rayati | yada̭bhighā॒raye᳚t | a॒nta॒ra॒va॒cā॒riṇagṃ̭ ru॒dra-ṅkṷryāt | e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti || 72 ||

taddhi ru॒drasya̭ bhāga॒dheya᳚m | i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~nti | e॒ṣā vai ru॒drasya॒ dik | svāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate | ru॒dro vā a̭pa॒śukā̭yā॒ āhṷtyai॒ nāti̭ṣṭhata | a॒sau tḙ pa॒śuriti॒ nirdi̭śe॒dya-ndvi॒ṣyāt | yame॒va dveṣṭi̭ | tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati | yadi॒ na dvi॒ṣyāt | ā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyāt || 73 ||

na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti̭ | nāra॒ṇyān | ca॒tu॒ṣpa॒the jṷhoti | e॒ṣa vā a̭gnī॒nā-mpaḍbī̭śo॒ nāma̭ | a॒gni॒vatye॒va jṷhoti | ma॒ddhya॒mena̭ pa॒rṇena̭ juhoti | srugghyḙṣā | atho॒ khalṷ | a॒nta॒menai॒va ho̭ta॒vya᳚m | a॒nta॒ta e॒va ru॒dra-nni॒rava̭dayate || 74 ||

e॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga-ssa॒ha svasrā-'mbi̭ka॒yetyā̭ha | śa॒radvā a॒syāmbi̭kā॒ svasā᳚ | tayā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti | yagṃ hi॒nasti̭ | tayai॒vainagṃ̭ sa॒ha śa̭mayati | bhe॒ṣa॒ja-ṅgava॒ ityā̭ha | yāva̭nta e॒va grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ | tebhyo̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti | avā᳚mba ru॒drama̭dima॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 75 ||

trya̭mbakaṃ-ya~jāmaha॒ ityā̭ha | mṛ॒tyo-rmṷkṣīya॒ mā 'mṛtā॒diti॒ vāvaitadā̭ha | utki̭ranti | bhaga̭sya līphsante | mūtḙ kṛ॒tvā-''sa̭janti | yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ | tā॒dṛge॒vatat | e॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga ityā̭ha ni॒rava̭ttyai | apra̭tīkṣa॒māya̭nti | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | ru॒drasyā॒ntarhi̭tyai | pra vā e॒te᳚-'smā-llo॒kāccya̭vante | ye trya̭mbakai॒ścara̭nti | ā॒di॒tya-ñca॒ru-mpuna॒retya॒ nirva̭pati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭ tiṣṭhanti || 76 ||

(ya॒nti॒ - brū॒yā॒n - ni॒rava̭dayate - śāste - siñcati॒ ṣaṭca̭) (a. 10)

(anṷmatyai - vaiśvade॒vena॒ tā-ssṛ॒ṣṭā - stri॒vṛt - pra॒jāpa̭ti-ssavi॒ - totta̭rasyāṃ - devāsu॒rā-sso᳚-'gni--r ya-tpatnī̭ -vaiśvade॒vena॒ tā va̭ruṇapraghā॒sai - ra॒gnayḙ de॒vebhyaḥ̭ - pratipūru॒ṣa-ndaśa̭)

(anṷmatyai - prathama॒jo va॒thso - ba̭hurū॒pā hi pa॒śava॒ - stasmā᳚-tpṛthamā॒traṃ - ~yada॒gnaye-'nī̭kavata - uddhā॒raṃ-vā~ - a॒gnayḙ de॒vebhya̭ - ṛ॒tūne॒va ṣaṭthsa̭ptatiḥ)

(anṷmatyai॒ - prati̭ tiṣṭhanti)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके षष्ठः प्रपाठकः - राजसूयानुब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1 - अनुमत्याद्या इष्टयः

अनु॑मत्यै पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पति । ये प्र॒त्यञ्च॒-श्शम्या॑या अव॒शीय॑न्ते । तन्नैर्॑ऋ॒त-मेक॑कपालम् । इ॒यं-वाँ अनु॑मतिः । इ॒य-न्निर्-ऋ॑तिः । नै॒र्॒ऋ॒तेन॒ पूर्वे॑ण॒ प्रच॑रति । पा॒प्मान॑मे॒व निर्-ऋ॑ति॒-म्पूर्वा᳚-न्नि॒रव॑दयते । एक॑ कपालो भवति । ए॒क॒धैव निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते । यदहु॑त्वा॒ गार्ह॑पत्य ई॒युः ॥ 1 ॥

रु॒द्रो भू॒त्वा-ऽग्निर॑नू॒त्थाय॑ । अ॒द्ध्व॒र्यु-ञ्च॒ यज॑मान-ञ्च हन्यात् । वीहि॒ स्वाहा ऽऽहु॑ति-ञ्जुषा॒ण इत्या॑ह । आहु॑त्यै॒वैनग्ं॑ शमयति । नार्ति॒मार्च्छ॑-त्यद्ध्व॒र्युर्न यज॑मानः । ए॒को॒ल्मु॒केन॑ यन्ति । तद्धि निर्-ऋ॑त्यै भाग॒धेय᳚म् । इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्ति । ए॒षा वै निर्-ऋ॑त्यै॒ दिक् । स्वाया॑मे॒व दि॒शि निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते ॥ 2 ॥

स्वकृ॑त॒ इरि॑णे जुहोति प्रद॒रे वा᳚ । ए॒तद्वै निर्-ऋ॑त्या आ॒यत॑नम् । स्व ए॒वायत॑ने॒ निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते । ए॒ष ते॑ निर्-ऋते भा॒ग इत्या॑ह । निर्दि॑शत्ये॒वैना᳚म् । भूते॑ ह॒विष्म॑त्य॒सीत्या॑ह । भूति॑मे॒वोपाव॑र्तते । मु॒ञ्चेममग्ंह॑स॒ इत्या॑ह । अग्ंह॑स ए॒वैन॑-म्मुञ्चति । अ॒ङ्गु॒ष्ठाभ्या᳚-ञ्जुहोति ॥ 3 ॥

अ॒न्त॒त ए॒व निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते । कृ॒ष्णं-वाँसः॑ कृ॒ष्णतू॑ष॒-न्दक्षि॑णा । ए॒त-द्वै निर्-ऋ॑त्यै रू॒पम् । रू॒पेणै॒व निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते । अप्र॑तीक्ष॒माय॑न्ति । निर्-ऋ॑त्या अ॒न्तर्हि॑त्यै । स्वाहा॒ नमो॒ य इ॒द-ञ्च॒कारेति॒ पुन॒रेत्य॒ गार्ह॑पत्ये जुहोति । आहु॑त्यै॒व न॑म॒स्यन्तो॒ गार्ह॑पत्य-मु॒पाव॑र्तन्ते । आ॒नु॒म॒तेन॒ प्रच॑रति । इ॒यं-वाँ अनु॑मतिः ॥ 4 ॥

इ॒यमे॒वास्मै॑ रा॒ज्यमनु॑मन्यते । धे॒नु-र्दक्षि॑णा । इ॒मामे॒व धे॒नु-ङ्कु॑रुते । आ॒दि॒त्य-ञ्च॒रु-न्निर्व॑पति । उ॒भयी᳚ष्वे॒व प्र॒जास्व॒भिषि॑च्यते । दैवी॑षु च॒ मानु॑षीषु च । वरो॒ दक्षि॑णा । वरो॒ हि रा॒ज्यग्ं समृ॑द्ध्यै । आ॒ग्ना॒वै॒ष्ण॒व-मेका॑दशकपाल॒-न्निर्व॑पति । अ॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वताः᳚ ॥ 5 ॥

विष्णु॑र्य॒ज्ञः । दे॒वता᳚श्चै॒व य॒ज्ञ-ञ्चाव॑ रुन्धे । वा॒म॒नो व॒ही दक्षि॑णा । य-द्व॒ही । तेना᳚ग्ने॒यः । य-द्वा॑म॒नः । तेन॑ वैष्ण॒व-स्समृ॑द्ध्यै । अ॒ग्नी॒षो॒मीय॒-मेका॑दशकपाल॒-न्निर्व॑पति । अ॒ग्नीषोमा᳚भ्यां॒-वाँ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्निति॑ । यद॑ग्नीषो॒मीय॒-मेका॑दशकपाल-न्नि॒र्वप॑ति ॥ 6 ॥

वार्त्र॑घ्नमे॒व विजि॑त्यै । हिर॑ण्य॒-न्दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै । इन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । दे॒वता॑भिश्चेन्द्रि॒येण॑ च॒ व्या᳚र्ध्यत । स ए॒तमै᳚न्द्रा॒ग्न-मेका॑दशकपाल-मपश्यत् । तन्निर॑वपत् । तेन॒ वै स दे॒वता᳚श्चेन्द्रि॒य-ञ्चावा॑रुन्ध । यदै᳚न्द्रा॒ग्न-मेका॑दशकपाल-न्नि॒र्वप॑ति । दे॒वता᳚श्चै॒व तेने᳚न्द्रि॒य-ञ्च॒ यज॑मा॒नो-ऽव॑ रुन्धे । ऋ॒ष॒भो व॒ही दक्षि॑णा ॥ 7 ॥

य-द्व॒ही । तेना᳚ग्ने॒यः । यदृ॑ष॒भः । तेनै॒न्द्र-स्समृ॑द्ध्यै । आ॒ग्ने॒यम॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पति । ऐ॒न्द्र-न्दधि॑ । यदा᳚ग्ने॒यो भव॑ति । अ॒ग्निर्वै य॑ज्ञमु॒खम् । य॒ज्ञ॒मु॒खमे॒वर्धि॑-म्पु॒रास्ता᳚द्धत्ते । यदै॒न्द्र-न्दधि॑ ॥ 8 ॥

इ॒न्द्रि॒यमे॒वाव॑ रुन्धे । ऋ॒ष॒भो व॒ही दक्षि॑णा । यद्व॒ही । तेना᳚ग्ने॒यः । यदृ॑ष॒भः । तेनै॒न्द्र-स्समृ॑द्ध्यै । याव॑ती॒र्वै प्र॒जा ओष॑धीना॒-महु॑ताना॒-माश्ञन्न्॑ । ताः परा॑-ऽभवन्न् । आ॒ग्र॒य॒ण-म्भ॑वति हु॒ताद्या॑य । यज॑मान॒स्याप॑राभावाय ॥ 9 ॥

दे॒वा वा ओष॑धीष्वा॒जिम॑युः । ता इ॑न्द्रा॒ग्नी उद॑जयताम् । तावे॒तमै᳚न्द्रा॒ग्न-न्द्वाद॑शकपाल॒-न्निर॑वृणाताम् । यदै᳚न्द्रा॒ग्नो भव॒त्युज्जि॑त्यै । द्वाद॑शकपालो भवति । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒रेणै॒वास्मा॒ अन्न॒मव॑रुन्धे । वै॒श्व॒दे॒वश्च॒रु-र्भ॑वति । वै॒श्व॒दे॒वं-वाँ अन्न᳚म् । अन्न॑मे॒वास्मै᳚ स्वदयति ॥ 10 ॥

प्र॒थ॒म॒जो व॒थ्सो दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै । सौ॒म्यग्ग् श्या॑मा॒क-ञ्च॒रु-न्निर्व॑पति । सोमो॒ वा अ॑कृष्टप॒च्यस्य॒ राजा᳚ । अ॒कृ॒ष्ट॒प॒च्यमे॒वास्मै᳚ स्वदयति । वासो॒ दक्षि॑णा । सौ॒म्यग्ंहि दे॒वत॑या॒ वास॒-स्समृ॑द्ध्यै । सर॑स्वत्यै च॒रु-न्निर्व॑पति । सर॑स्वते च॒रुम् । मि॒थु॒नमे॒वाव॑ रुन्धे । मि॒थु॒नौ गावौ॒ दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै । एति॒ वा ए॒ष य॑ज्ञमु॒खादृद्ध्याः᳚ । यो᳚-ऽग्नेर्दे॒वता॑या॒ एति॑ । अ॒ष्टावे॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ भवन्ति । अ॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री । गा॒य॒त्रो᳚-ऽग्निः । तेनै॒व य॑ज्ञमु॒खादृद्ध्या॑ अ॒ग्नेर्दे॒वता॑यै॒ नैति॑ ॥ 11 ॥

(ई॒यु--र् नि॒रव॑दयते - ऽङ्गु॒ष्ठाभ्या᳚-ञ्जुहो॒ - त्यनु॑मति--र् दे॒वता॑ - नि॒र्वप॑ति - व॒ही दक्षि॑णा॒ - यदै॒न्द्र-न्द - ध्यप॑राभावाय - स्वदयति॒ - गावौ॒ दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै॒ षट्च॑) (अ. 1)

अनुवाकं 2 - चातुर्मास्ये वैश्वदेवहवींषि

वै॒श्व॒दे॒वेन॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । ता-स्सृ॒ष्टा न प्राजा॑यन्त । सो᳚-ऽग्निर॑कामयत । अ॒हमि॒माः प्रज॑नयेय॒मिति॑ । स प्र॒जाप॑तये॒ शुच॑मदधात् । सो॑-ऽशोचत्-प्र॒जामि॒च्छमा॑नः । तस्मा॒द्य-ञ्च॑ प्र॒जा भु॒नक्ति॒ य-ञ्च॒ न । तावु॒भौ शो॑चतः प्र॒जामि॒च्छमा॑नौ । तास्व॒ग्निमप्य॑ सृजत् । ता अ॒ग्निरद्ध्यै᳚त् ॥ 12 ॥

सोमो॒ रेतो॑-ऽदधात् । स॒वि॒ता प्राज॑नयत् । सर॑स्वती॒ वाच॑मदधात् । पू॒षा ऽपो॑षयत् । ते वा ए॒ते त्रि-स्सं॑वँथ्स॒रस्य॒ प्रयु॑ज्यन्ते । ये दे॒वाः पुष्टि॑पतयः । सं॒वँ॒थ्स॒रो वै प्र॒जाप॑तिः । सं॒वँ॒थ्स॒रेणै॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्राज॑नयत् । ताः प्र॒जा जा॒ता म॒रुतो᳚ घ्नन्न् । अ॒स्मानपि॒ न प्रायु॑क्ष॒तेति॑ ॥ 13 ॥

स ए॒त-म्प्र॒जाप॑तिर्मारु॒तग्ं स॒प्तक॑पाल-मपश्यत् । त-न्निर॑वपत् । ततो॒ वै प्र॒जाभ्यो॑कल्पत । यन्मा॑रु॒तो नि॑रु॒प्यते᳚ । य॒ज्ञस्य॒ क्लृप्त्यै᳚ । प्र॒जाना॒-मघा॑ताय । स॒प्तक॑पालो भवति । स॒प्तग॑णा॒ वै म॒रुतः॑ । ग॒ण॒श ए॒वास्मै॒ विश॑-ङ्कल्पयति । स प्र॒जाप॑ति-रशोचत् ॥ 14 ॥

याः पूर्वाः᳚ प्र॒जा असृ॑क्षि । म॒रुत॒स्ता अ॑वधिषुः । क॒थमप॑रा-स्सृजे॒येति॑ । तस्य॒ शुष्म॑ आ॒ण्ड-म्भू॒त-न्निर॑वर्तत । तद्व्युद॑हरत् । तद॑पोषयत् । त-त्प्राजा॑यत । आ॒ण्डस्य॒ वा ए॒त-द्रू॒पम् । यदा॒मिक्षा᳚ । यद्व्यु॒द्धर॑ति ॥ 15 ॥

प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मानः पोषयति । वै॒श्व॒दे॒व्या॑मिक्षा॑ भवति । वै॒श्व॒दे॒व्यो॑ वै प्र॒जाः । प्र॒जा ए॒वास्मै॒ प्रज॑नयति । वाजि॑न॒मान॑यति । प्र॒जास्वे॒व प्रजा॑तासु॒ रेतो॑ दधाति । द्या॒वा॒पृ॒थि॒व्य॑ एक॑कपालो भवति । प्र॒जा ए॒व प्रजा॑ता॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑-मुभ॒यतः॒ परि॑ गृह्णाति । दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् । सा᳚-ऽग्निर॑ब्रवीत् ॥ 16 ॥

मामग्रे॑ यजत । मया॒ मुखे॒नासु॑रा-ञ्जेष्य॒थेति॑ । मा-न्द्वि॒तीय॒मिति॒ सोमो᳚-ऽब्रवीत् । मया॒ राज्ञा॑ जेष्य॒थेति॑ । मा-न्तृ॒तीय॒मिति॑ सवि॒ता । मया॒ प्रसू॑ता जेष्य॒थेति॑ । मा-ञ्च॑तु॒र्थीमिति॒ सर॑स्वती । इ॒न्द्रि॒यं-वोँ॒-ऽह-न्धा᳚स्या॒मीति॑ । मा-म्प॑ञ्च॒ममिति॑ पू॒षा । मया᳚ प्रति॒ष्ठया॑ जेष्य॒थेति॑ ॥ 17 ॥

ते᳚-ऽग्निना॒ मुखे॒नासु॑रानजयन्न् । सोमे॑न॒ राज्ञा᳚ । स॒वि॒त्रा प्रसू॑ताः । सर॑स्वतीन्द्रि॒य-म॑दधात् । पू॒षा प्र॑ति॒ष्ठा ऽऽसी᳚त् । ततो॒ वै दे॒वा व्य॑जयन्त । यदे॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ निरु॒प्यन्ते॒ विजि॑त्यै । नोत्त॑रवे॒दिमुप॑- वपति । प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः । अजा॑ता इव॒ ह्ये॑तर्हि॑ प॒शवः॑ ॥ 18 ॥

(ऐ॒-द्- इत्य॑ - शोच-द्- व्यु॒द्धर॑ - त्यब्रवीत् - प्रति॒ष्ठया॑ जेष्य॒थे ॒ त्ये॒तरःइ॑ प॒शवः॑) (अ. 2)

अनुवाकं 3 - वैश्वदेवपर्गतानि विश्वेषाङ्गानि

त्रि॒वृ-द्ब॒र्॒हि-र्भ॑वति । मा॒ता पि॒ता पु॒त्रः । तदे॒व त-न्मि॑थु॒नम् । उल्ब॒-ङ्गर्भो॑ ज॒रायु॑ । तदे॒व त-न्मि॑थु॒नम् । त्रे॒धा ब॒र्॒हि-स्सन्न॑द्ध-म्भवति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ प्रति॑ तिष्ठति । ए॒क॒धा पुन॒-स्सन्न॑द्ध-म्भवति । एक॑ इव॒ ह्य॑यं-लोँ॒कः ॥ 19 ॥

अ॒स्मिन्ने॒व तेन॑ लो॒के प्रति॑ तिष्ठति । प्र॒सुवो॑ भवन्ति । प्र॒थ॒म॒जामे॒व पुष्टि॒मव॑ रुन्धे । प्र॒थ॒म॒जो व॒थ्सो दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै । पृ॒ष॒दा॒ज्य-ङ्गृ॑ह्णाति । प॒शवो॒ वै पृ॑षदा॒ज्यम् । प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे । प॒ञ्च॒गृ॒ही॒त-म्भ॑वति । पाङ्क्ता॒ हि प॒शवः॑ । ब॒हु॒रू॒प-म्भ॑वति ॥ 20 ॥

ब॒हु॒रू॒पा हि प॒शव॒-स्समृ॑द्ध्यै । अ॒ग्नि-म्म॑न्थन्ति । अ॒ग्निमु॑खा॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । यद॒ग्नि-म्मन्थ॑न्ति । अ॒ग्निमु॑खा ए॒व त-त्प्र॒जा यज॑मान-स्सृजते । नव॑ प्रया॒जा इ॑ज्यन्ते । नवा॑नूया॒जाः । अ॒ष्टौ ह॒वीग्ंषि॑ । द्वावा॑घा॒रौ । द्वावाज्य॑भागौ ॥ 21 ॥

त्रि॒ग्ं॒श-थ्सम्प॑द्यन्ते । त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा वि॒राट् । अन्नं॑-विँ॒राट् । वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑ रुन्धे । यज॑मानो॒ वा एक॑कपालः । तेज॒ आज्य᳚म् । यदेक॑कपाल॒ आज्य॑मा॒नय॑ति । यज॑मानमे॒व तेज॑सा॒ सम॑र्धयति । यज॑मानो॒ वा एक॑कपालः । प॒शव॒ आज्य᳚म् ॥ 22 ॥

यदेक॑कपाल॒ आज्य॑मा॒नय॑ति । यज॑मानमे॒व प॒शुभि॒-स्सम॑र्धयति । यदल्प॑मा॒नये᳚त् । अल्पा॑ एन-म्प॒शवो॑ भु॒ञ्जन्त॒ उप॑तिष्ठेरन्न् । य-द्ब॒ह्वा॑नये᳚त् । ब॒हव॑ एन-म्प॒शवो भु॑ञ्जन्त॒ उप॑तिष्ठेरन्न् । ब॒ह्वा॑नीया॒विः पृ॑ष्ठ-ङ्कुर्यात् । ब॒हव॑ ए॒वैन॑-म्प॒शवो॑ भु॒ञ्जन्त॒ उप॑तिष्ठन्ते । यज॑मानो॒ वा एक॑कपालः । यदेक॑कपालस्याव॒द्येत् ॥ 23 ॥

यज॑मान॒स्याव॑द्येत् । उद्वा॒ माद्ये॒-द्यज॑मानः । प्र वा॑ मीयेत । स॒कृदे॒व हो॑त॒व्यः॑ । स॒कृदि॑व॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः । हु॒त्वा-ऽभि जु॑होति । यज॑मानमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयि॒त्वा । तेज॑सा॒ सम॑र्धयति । यज॑मानो॒ वा एक॑कपालः । सु॒व॒र्गो लो॒क आ॑हव॒नीयः॑ ॥ 24 ॥

यदेक॑कपाल-माहव॒नीये॑ जु॒होति॑ । यज॑मानमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति । यद्धस्ते॑न जुहु॒यात् । सु॒व॒र्गा-ल्लो॒का-द्यज॑मान॒-मव॑विद्ध्येत् । स्रु॒चा जु॑होति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै । य-त्प्राम्पद्ये॑त । दे॒व॒लो॒कम॒भि ज॑येत् । य-द्द॑क्षि॒णा पि॑तृलो॒कम् । य-त्प्र॒त्यक् ॥ 25 ॥

रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्युः । यदुदङ्ङ्॑ । म॒नु॒ष्य॒लो॒क-म॒भिज॑येत् । प्रति॑ष्ठितो होत॒व्यः॑ । एक॑कपालं॒-वैँ प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्त॒-न्द्यावा॑पृथि॒वी अनु॒ प्रति॑तिष्ठतः । द्यावा॑पृथि॒वी ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तून्. य॒ज्ञः । य॒ज्ञं-यँज॑मानः । यज॑मान-म्प्र॒जाः । तस्मा॒त्-प्रति॑ष्ठितो होत॒व्यः॑ ॥ 26 ॥

वा॒जिनो॑ यजति । अ॒ग्निर्वा॒यु-स्सूर्यः॑ । ते वै वा॒जिनः॑ । ताने॒व त-द्य॑जति । अथो॒ खल्वा॑हुः । छन्दाग्ं॑सि॒ वै वा॒जिन॒ इति॑ । तान्ये॒व त-द्य॑जति । ऋ॒ख्सा॒मे वा इन्द्र॑स्य॒ हरी॑ सोम॒पानौ᳚ । तयोः᳚ परि॒धय॑ आ॒धान᳚म् । वाजि॑न-म्भाग॒धेय᳚म् ॥ 27 ॥

यदप्र॑हृत्य परि॒धीञ्जु॑हु॒यात् । अ॒न्तरा॑धानाभ्या-ङ्घा॒स-म्प्रय॑च्छेत् । प्र॒हृत्य॑ परि॒धीञ्जु॑होति । निरा॑धानाभ्यामे॒व घा॒स-म्प्रय॑च्छति । ब॒र्॒हिषि॑ विषि॒ञ्चन्वाजि॑न॒-मान॑यति । प्र॒जा वै ब॒र॒ःइः । रेतो॒ वाजि॑नम् । प्र॒जास्वे॒व रेतो॑ दधाति । स॒मु॒प॒हूय॑ भक्षयन्ति । ए॒त-थ्सो॑मपीथा॒ ह्ये॑ते । अथो॑ आ॒त्मन्ने॒व रेतो॑ दधते । यज॑मान उत्त॒मो भ॑क्षयति । प॒शवो॒ वै वाजि॑नम् । यज॑मान ए॒व प॒शू-न्प्रति॑ष्ठापयन्ति ॥ 28 ॥

(लो॒को - ब॑हुरू॒प-म्भ॑व॒ - त्याज्य॑भागौ - प॒शव॒ आज्य॑ - मव॒द्ये - दा॑हव॒नीयः॑ - प्र॒त्यक् - तस्मा॒-त्प्रति॑ष्ठितो होत॒व्यो॑ - भाग॒धेय॑ - मे॒ते च॒त्वारि॑ च) (अ. 3)

अनुवाकं 4 - वरुणप्रघासाः

प्र॒जाप॑ति-स्सवि॒ता भू॒त्वा प्र॒जा अ॑सृजत । ता ए॑न॒मत्य॑मन्यन्त । ता अ॑स्मा॒दपा᳚क्रामन्न् । ता वरु॑णो भू॒त्वा प्र॒जा वरु॑णेनाग्राहयत् । ताः प्र॒जा वरु॑णगृहीताः । प्र॒जाप॑ति॒-म्पुन॒रुपा॑धावन्ना॒थ-मि॒च्छमा॑नाः । स ए॒तान्-प्र॒जाप॑ति-र्वरुण प्रघा॒सान॑पश्यत् । तान्निर॑वपत् । तैर्वै स प्र॒जा व॑रुण-पा॒शाद॑मुञ्चत् । य-द्व॑रुण-प्रघा॒सा नि॑रु॒प्यन्ते᳚ ॥ 29 ॥

प्र॒जाना॒मव॑रुणग्राहाय । तासा॒-न्दक्षि॑णो बा॒हु-र्न्य॑क्न॒ आसी᳚त् । स॒व्यः प्रसृ॑तः । स ए॒ता-न्द्वि॒तीया᳚-न्दक्षिण॒तो वेदि॒मुद॑हन्न् । ततो॒ वै स प्र॒जाना॒-न्दक्षि॑ण-म्बा॒हु-म्प्रासा॑रयत् । य-द्द्वि॒तीया᳚-न्दक्षिण॒तो वेदि॑मु॒द्धन्ति॑ । प्र॒जाना॑मे॒व त-द्यज॑मानो॒ दक्षि॑ण-म्बा॒हु-म्प्रसा॑रयति । तस्मा᳚च्चातुर्मास्यया॒ज्य॑मुष्मि॑न् ँलो॒क उ॑भ॒याबा॑हुः । य॒ज्ञाभि॑जित॒ग्ग्॒ ह्य॑स्य । पृ॒थ॒मा॒त्रा-द्वेदी॒ अस॑भिन्न्ने भवतः ॥ 30 ॥

तस्मा᳚त्-पृथमा॒त्रं-व्यँग्ंसौ᳚ । उत्त॑रस्यां॒-वेँद्या॑मुत्तरवे॒दिमुप॑ वपति । प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः । प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे । अथो॑ यज्ञप॒रुषो-ऽन॑न्तरित्यै । ए॒त-द्ब्रा᳚ह्मणान्ये॒व पञ्च॑ ह॒वीग्ंषि॑ । अथै॒ष ऐ᳚न्द्रा॒ग्नो भ॑वति । प्रा॒णा॒पा॒नौ वा ए॒तौ दे॒वाना᳚म् । यदि॑न्द्रा॒ग्नी । यदै᳚न्द्रा॒ग्नो भव॑ति ॥ 31 ॥

प्रा॒णा॒पा॒नावे॒वाव॑ रुन्धे । ओजो॒ बलं॒-वाँ ए॒तौ दे॒वाना᳚म् । यदि॑न्द्रा॒ग्नी । यदै᳚न्द्रा॒ग्नो भव॑ति । ओजो॒ बल॑मे॒वाव॑ रुन्धे । मा॒रु॒त्या॑मिक्षा॑ भवति । वा॒रु॒ण्या॑मिक्षा᳚ । मे॒षी च॑ मे॒षश्च॑ भवतः । मि॒थु॒ना ए॒व प्र॒जा व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति । लो॒म॒शौ भ॑वतो मेद्ध्य॒त्वाय॑ ॥ 32 ॥

श॒मी॒प॒र्णान्युप॑ वपति । घा॒समे॒वाभ्या॒मपि॑ यच्छति । प्र॒जाप॑तिम॒न्नाद्य॒-न्नोपा॑नमत् । स ए॒तेन॑ श॒तेद्ध्मे॑न ह॒विषा॒ ऽन्नाद्य॒म-वा॑रुन्ध । य-त्प॑र-श्श॒तानि॑ शमीप॒र्णानि॒ भव॑न्ति । अ॒न्नाद्य॒स्याव॑-रुद्ध्यै । सौ॒म्यानि॒ वै क॒रीरा॑णि । सौ॒म्या खलु॒ वा आहु॑ति-र्दि॒वो वृष्टि॑-ञ्च्यावयति । यत्-क॒रीरा॑णि॒ भव॑न्ति । सौ॒म्ययै॒वाहु॑त्या दि॒वो वृष्टि॒मव॑ रुन्धे । का॒य एक॑कपालो भवति । प्र॒जाना᳚-ङ्क॒त्वांयँ॑ । प्र॒ति॒पू॒रु॒ष-ङ्क॑रम्भ पा॒त्राणि॑ भवन्ति । जा॒ता ए॒व प्र॒जा व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति । एक॒-मति॑रिक्तम् । ज॒नि॒ष्यमा॑णा ए॒व प्र॒जा व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति ॥ 33 ॥

(नि॒रु॒प्यन्ते॑- भवतो॒ - भव॑ति - मेद्ध्य॒त्वाय॑ - रुन्धे॒ षट्च॑) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - तच्छेषः

उत्त॑रस्यां॒-वेँद्या॑म॒न्यानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ सादयति । दक्षि॑णाया-म्मारु॒तीम् । अ॒प॒धु॒रमे॒वैना॑ युनक्ति । अथो॒ ओज॑ ए॒वासा॒मव॑हरति । तस्मा॒-द्ब्रह्म॑णश्च क्ष॒त्राच्च॒ विशो᳚-ऽन्यतो-ऽपक्र॒मिणीः᳚ । मा॒रु॒त्या पूर्व॑या॒ प्रच॑रति । अनृ॑तमे॒वाव॑ यजते । वा॒रु॒ण्योत्त॑रया । अ॒न्त॒त ए॒व वरु॑ण॒मव॑-यजते । यदे॒वाद्ध्व॒र्युः क॒रोति॑ ॥ 34 ॥

त-त्प्र॑तिप्रस्था॒ता क॑रोति । तस्मा॒-द्यच्छ्रेया᳚न्-क॒रोति॑ । त-त्पापी॑यान्-करोति । पत्नीं᳚ ँवाचयति । मेद्ध्या॑मे॒वैना᳚-ङ्करोति । अथो॒ तप॑ ए॒वैना॒मुप॑ नयति । यज्जा॒रग्ं सन्त॒-न्न प्र॑ब्रू॒यात् । प्रि॒य-ञ्ज्ञा॒तिग्ं रु॑न्ध्यात् । अ॒सौ मे॑ जा॒र इति॒ निर्दि॑शेत् । नि॒र्दिश्यै॒वैनं॑-वँरुणपा॒शेन॑ ग्राहयति ॥ 35 ॥

प्र॒घा॒स्यान्॑. हवामह॒ इति॒ पत्नी॑-मु॒दान॑यति । अह्व॑तै॒वैना᳚म् । यत्-पत्नी॑ पुरोनुवा॒क्या॑मनु ब्रू॒यात् । निर्वी᳚र्यो॒ यज॑मान-स्स्यात् । यज॑मा॒नो ऽन्वा॑ह । आ॒त्मन्ने॒व वी॒र्य॑-न्धत्ते । उ॒भौ या॒ज्याग्ं॑ सवीर्य॒त्वाय॑ । यद्ग्रामे॒ यदर॑ण्य॒ इत्या॑ह । य॒थो॒दि॒तमे॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते । य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्यो॑ वा आ॑हव॒नीयः॑ ॥ 36 ॥

भ्रा॒तृ॒व्य॒ दे॒व॒त्यो॑ दक्षि॑णः । यदा॑हव॒नीये॑ जुहु॒यात् । यज॑मानं-वँरुणपा॒शेन॑ ग्राहयेत् । दक्षि॑णे॒ ऽग्नौ जु॑होति । भ्रातृ॑व्यमे॒व व॑रुणपा॒शेन॑ ग्राहयति । शूर्पे॑ण जुहोति । अन्य॑मे॒व वरु॑ण॒मव॑यजते । शी॒र्॒षन्न॑धि नि॒धाय॑ जुहोति । शी॒र्॒ष॒त ए॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते । प्र॒त्यन्तिष्ठ॑ञ्जुहोति ॥ 37 ॥

प्र॒त्यङ्ङे॒व वरु॑णपा॒शा-न्निर्मु॑च्यते । अक्र॒न्कर्म॑ कर्म॒कृत॒ इत्या॑ह । दे॒वानृ॒ण-न्नि॑रव॒दाय॑ । अ॒नृ॒णा गृ॒हानुप॒-प्रेतेति॒ वावैतदा॑ह । वरु॑ण गृहीतं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ । य-द्यजु॑षा गृही॒तस्या॑ति॒रिच्य॑ते । तुषा᳚श्च निष्का॒सश्च॑ । तुषै᳚श्च निष्का॒सेन॑ चावभृ॒थमवै॑ति । वरु॑ण-गृहीतेनै॒व वरु॑ण॒मव॑यजते । अ॒पो॑-ऽवभृ॒थमवै॑ति ॥ 38 ॥

अ॒फ्सु वै वरु॑णः । सा॒क्षादे॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते । प्रति॑युतो॒ वरु॑णस्य॒ पाश॒ इत्या॑ह । व॒रु॒ण॒पा॒शादे॒व निर्मु॑च्यते । अप्र॑तीक्ष॒-माय॑न्ति । वरु॑णस्या॒न्तर्हि॑त्यै । एधो᳚-ऽस्येधिषी॒महीत्या॑ह । स॒मिधै॒वाग्नि-न्न॑म॒स्यन्त॑ उ॒पाय॑न्ति । तेजो॑-ऽसि॒ तेजो॒ मयि॑ धे॒हीत्या॑ह । तेज॑ ए॒वात्मन्ध॑त्ते ॥ 39 ॥

(क॒रोति॑ - ग्राहय - त्याहव॒नीय॒ - स्तिष्ठ॑ञ्जुहो - त्य॒पो॑-ऽवभृ॒थमवै॑ति - धत्ते) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - साकमेधाः

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् । सो᳚-ऽग्निर॑ब्रवीत् । ममे॒य-मनी॑कवती त॒नूः । ता-म्प्री॑णीत । अथासु॑रान॒भि भ॑विष्य॒थेति॑ । ते दे॒वा अ॒ग्नये-ऽनी॑कवते पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपन्न् । सो᳚-ऽग्निरनी॑कवा॒न्-थ्स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्री॒तः । च॒तु॒र्धा ऽनी॑का-न्यजनयत । ततो॑ दे॒वा अभ॑वन्न् । परा ऽसु॑राः ॥ 40 ॥

यद॒ग्नये-ऽनी॑कवते पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल-न्नि॒र्वप॑ति । अ॒ग्निमे॒वानी॑कवन्त॒ग्ग्॒ स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्रीणाति । सो᳚-ऽग्निरनी॑कवा॒न्-थ्स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्री॒तः । च॒तु॒र्धा ऽनी॑कानि जनयते । अ॒सौ वा आ॑दि॒त्यो᳚-ऽग्नि-रनी॑कवान् । तस्य॑ र॒श्मयो-ऽनी॑कानि । सा॒कग्ं सूर्ये॑णोद्य॒ता निर्व॑पति । सा॒क्षादे॒वास्मा॒ अनी॑कानि जनयति । ते-ऽसु॑राः॒ परा॑जिता॒ यन्तः॑ । द्यावा॑पृथि॒वी उपा᳚श्रयन्न् ॥ 41 ॥

ते दे॒वा म॒रुद्भ्यः॑ सान्तप॒नेभ्य॑श्च॒रु-न्निर॑वपन्न् । ता-न्द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑-मे॒वोभ॒यत॒-स्सम॑तपन्न् । यन्म॒रुद्भ्यः॑ सान्तप॒नेभ्य॑श्च॒रु-न्नि॒र्वप॑ति । द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑मे॒व तदु॑भ॒यतो॒ यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒न्-थ्सन्त॑पति । म॒द्ध्यन्दि॑ने॒ निर्व॑पति । तर्हि॒ हि ते-ऽक्ष्णि॑ष्ठ॒-न्तप॑ति । च॒रुर्भ॑वति । स॒र्वत॑ ए॒वैना॒न्-थ्सन्त॑पति । ते दे॒वा-श्श्वो॑ विज॒यिन॒-स्सन्तः॑ । सर्वा॑सा-न्दु॒ग्धे गृ॑हमे॒धीय॑-ञ्च॒रु-न्निर॑वपन्न् ॥ 42 ॥

आशि॑ता ए॒वाद्योप॑वसाम । कस्य॒ वा-ऽहे॒दम् । कस्य॑ वा॒ श्वो भ॑वि॒तेति॑ । स शृ॒तो॑-ऽभवत् । तस्याहु॑तस्य॒ नाश्ञन्न्॑ । न हि दे॒वा अहु॑तस्या॒श्ञन्ति॑ । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । कस्मा॑ इ॒मग्ं हो᳚ष्याम॒ इति॑ । म॒रुद्भ्यो॑ गृहमे॒धिभ्य॒ इत्य॑ब्रुवन्न् । त-म्म॒रुद्भ्यो॑ गृहमे॒धिभ्यो॑-ऽजुहवुः ॥ 43 ॥

ततो॑ दे॒वा अभ॑वन्न् । परा-ऽसु॑राः । यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॑ म॒रुद्भ्यो॑ गृहमे॒धिभ्यो॑ गृ॒हे जुह्व॑ति । भव॑त्या॒त्मना᳚ । परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति । यद्वै य॒ज्ञस्य॑ पाक॒त्रा क्रि॒यते᳚ । प॒श॒व्य॑-न्तत् । पा॒क॒त्रा वा ए॒तत्क्रि॑यते । यन्नेद्ध्माब॒र्॒हि-र्भव॑ति । न सा॑मिधे॒नी-र॒न्वाह॑ ॥ 44 ॥

न प्र॑या॒जा इ॒ज्यन्ते᳚ । नानू॑या॒जाः । य ए॒वं-वेँद॑ । प॒शु॒मा-न्भ॑वति । आज्य॑भागौ यजति । य॒ज्ञस्यै॒व चक्षु॑षी॒ नान्तरे॑ति । म॒रुतो॑ गृहमे॒धिनो॑ यजति । भा॒ग॒धेये॑-नै॒वैना॒न्-थ्सम॑र्धयति । अ॒ग्निग्ग् स्वि॑ष्ट॒कृतं॑-यँजति॒ प्रति॑ष्ठित्यै । इडा᳚न्तो भवति । प॒शवो॒ वा इडा᳚ । प॒शुष्वे॒वोपरि॑ष्टा॒-त्प्रति॑ तिष्ठति ॥ 45 ॥

(असु॑रा - अश्रयन् - गृहमे॒धीयं॑ च॒रु-न्निर॑वपन् - नजुहवु - र॒न्वा - हेडा᳚न्तो भवति॒ द्वे च॑) (अ. 6)

अनुवाकं 7 - तच्छेषः

यत्पत्नी॑ गृहमे॒धीय॑-स्याश्ञी॒यात् । गृ॒ह॒मे॒द्ध्ये॑व स्या᳚त् । वि त्व॑स्य य॒ज्ञ ऋ॑ध्येत । यन्नाश्ञी॒यात् । अगृ॑हमेधी स्यात् । नास्य॑ य॒ज्ञो व्यृ॑द्ध्येत । प्रति॑वेश-म्पचेयुः । तस्या᳚श्ञीयात् । गृ॒ह॒मे॒द्ध्ये॑व भ॑वति । नास्य॑ य॒ज्ञो व्यृ॑द्ध्यते ॥ 46 ॥

ते दे॒वा गृ॑हमे॒धीये॑ने॒ष्ट्वा । आशि॑ता अभवन्न् । आञ्ज॑ता॒भ्य॑ञ्जत । अनु॑ व॒थ्सा-न॑वासयन्न् । तेभ्यो-ऽसु॑राः॒, क्षुध॒-म्प्राहि॑ण्वन्न् । सा दे॒वेषु॑ लो॒कमवि॑त्त्वा । असु॑रा॒न्-पुन॑रगच्छत् । गृ॒ह॒मे॒धीये॑ने॒ष्ट्वा । आशि॑ता भवन्ति । आञ्ज॑ते॒-ऽभ्य॑ञ्जते ॥ 47 ॥

अनु॑ व॒थ्सान्. वा॑सयन्ति । भ्रातृ॑व्यायै॒व त-द्यज॑मानः॒, क्षुध॒-म्प्रहि॑णोति । ते दे॒वा गृ॑हमे॒धीये॑ने॒ष्ट्वा । इन्द्रा॑य निष्का॒स-न्न्य॑दधुः । अ॒स्माने॒व श्व इन्द्रो॒ निहि॑तभाग उपावर्ति॒तेति॑ । तानिन्द्रो॒ निहि॑तभाग उ॒पाव॑र्तत । गृ॒ह॒मे॒धीये॑ने॒ष्ट्वा । इन्द्रा॑य निष्का॒स-न्निद॑द्ध्यात् । इन्द्र॑ ए॒वैन॒-न्निहि॑तभाग उ॒पाव॑र्तते । गार्ह॑पत्ये जुहोति ॥ 48 ॥

भा॒ग॒धेये॑ने॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति । ऋ॒ष॒भमाह्व॑यति । व॒ष॒ट्का॒र ए॒वास्य॒ सः । अथो॑ इन्द्रि॒यमे॒व त-द्वी॒र्यं॑-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते । इन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । परा᳚-म्परा॒वत॑-मगच्छत् । अपा॑राध॒मिति॒ मन्य॑मानः । सो᳚-ऽब्रवीत् । क इ॒दं-वेँ॑दिष्य॒तीति॑ । ते᳚-ऽब्रुव-न्म॒रुतो॒ वरं॑-वृँणामहै ॥ 49 ॥

अथ॑ व॒यं-वेँ॑दाम । अ॒स्मभ्य॑मे॒व प्र॑थ॒मग्ं ह॒विर्निरु॑प्याता॒ इति॑ । त ए॑न॒मद्ध्य॑-क्रीडन्न् । तत्क्री॒डिना᳚-ङ्क्रीडि॒त्वम् । य-न्म॒रुद्भ्यः॑ क्री॒डिभ्यः॑ प्रथ॒मग्ं ह॒विर्नि॑रु॒प्यते॒ विजि॑त्यै । सा॒कग्ं सूर्ये॑णोद्य॒ता निर्व॑पति । ए॒तस्मि॒न् वै लो॒क इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्-थ्समृ॑द्ध्यै । ए॒त-द्ब्रा᳚ह्मणान्ये॒व पञ्च॑ ह॒वीग्ंषि॑ । ए॒त-द्ब्रा᳚ह्मण ऐन्द्रा॒ग्नः । अथै॒ष ऐ॒न्द्रश्च॒रु-र्भ॑वति ॥ 50 ॥

उ॒द्धा॒रं-वाँ ए॒तमिन्द्र॒ उद॑हरत । वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । अ॒न्यासु॑ दे॒वता॒स्वधि॑ । यदे॒ष ऐ॒न्द्र-श्च॒रु-र्भव॑ति । उ॒द्धा॒रमे॒व तं-यँज॑मान॒ उद्ध॑रते । अ॒न्यासु॑ प्र॒जास्वधि॑ । वै॒श्व॒क॒र्म॒ण एक॑कपालो भवति । विश्वा᳚न्ये॒व तेन॒ कर्मा॑णि॒ यज॑मा॒नो ऽव॑रुन्धे ॥ 51 ॥

(ऋ॒द्ध्य॒ते॒-ऽ-भ्य॑ञ्जते-जुहोति-वृणामहै-भवत्य॒- +ष्टौ च॑) (अ. 7)

अनुवाकं 8 - पितृयज्ञः

वै॒श्व॒दे॒वेन॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । ता व॑रुण-प्रघा॒सै-र्व॑रुणपा॒शाद॑मुञ्चत् । सा॒क॒मे॒धैः प्रत्य॑स्थापयत् । त्र्य॑म्बकै रु॒द्र-न्नि॒रवा॑दयत । पि॒तृ॒य॒ज्ञेन॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कम॑गमयत् । य-द्वै᳚श्वदे॒वेन॒ यज॑ते । प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते । ता व॑रुण-प्रघा॒सै-र्व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति । सा॒क॒मे॒धैः प्रति॑ष्ठापयति । त्र्य॑म्बकैरु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते ॥ 52 ॥

पि॒तृ॒य॒ज्ञेन॑ सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति । द॒क्षि॒ण॒तः प्रा॑चीनावी॒ती निर्व॑पति । द॒क्षि॒णावृ॒द्धि पि॑तृ॒णाम् । अना॑दृत्य॒ तत् । उ॒त्त॒र॒त ए॒वोप॒वीय॒ निर्व॑पेत् । उ॒भये॒ हि दे॒वाश्च॑ पि॒तर॑श्चे॒ज्यन्ते᳚ । अथो॒ यदे॒व द॑क्षिणा॒र्धे॑-ऽधि॒ श्रय॑ति । तेन॑ दक्षि॒णावृ॑त् । सोमा॑य पितृ॒मते॑ पुरो॒डाश॒ग्ं॒ षट्क॑पाल॒-न्निर्व॑पति । सं॒वँ॒थ्स॒रो वै सोमः॑ पितृ॒मान् ॥ 53 ॥

सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व प्री॑णाति । पि॒तृभ्यो॑ बर्हि॒षद्भ्यो॑ धा॒नाः । मासा॒ वै पि॒तरो॑ बर्हि॒षदः॑ । मासा॑ने॒व प्री॑णाति । यस्मि॒न् वा ऋ॒तौ पुरु॑षः प्र॒मीय॑ते । सो᳚-ऽस्या॒मुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑वति । ब॒हु॒रू॒पा धा॒ना भ॑वन्ति । अ॒हो॒रा॒त्राणा॑-म॒भिजि॑त्यै । पि॒तृभ्यो᳚ ऽग्निष्वा॒त्तेभ्यो॑ म॒न्थम् । अ॒र्ध॒मा॒सा वै पि॒तरो᳚-ऽग्निष्वा॒त्ताः ॥ 54 ॥

अ॒र्ध॒मा॒साने॒व प्री॑णाति । अ॒भि॒वा॒न्या॑यै दु॒ग्धे भ॑वति । सा हि पि॑तृदेव॒त्य॑-न्दु॒हे । य-त्पू॒र्णम् । त-न्म॑नु॒ष्या॑णाम् । उ॒प॒र्य॒र्धो दे॒वाना᳚म् । अ॒र्धः पि॑तृ॒णाम् । अ॒र्ध उप॑मन्थति । अ॒र्धो हि पि॑तृ॒णाम् । एक॒योप॑मन्थति ॥ 55 ॥

एका॒ हि पि॑तृ॒णाम् । द॒क्षि॒णोप॑मन्थति । द॒क्षि॒णा वृ॒द्धि पि॑तृ॒णाम् । अना॑र॒भ्योप॑मन्थति । तद्धि पि॒तॄन्-गच्छ॑ति । इ॒मा-न्दिशं॒-वेँदि॒मुद्ध॑न्ति । उ॒भये॒ हि दे॒वाश्च॑ पि॒तर॑श्चे॒ज्यन्ते᳚ । चतुः॑ स्रक्तिर्भवति । सर्वा॒ ह्यनु॒ दिशः॑ पि॒तरः॑ । अखा॑ता भवति ॥ 56 ॥

खा॒ता हि दे॒वाना᳚म् । म॒द्ध्य॒तो᳚ ऽग्निराधी॑यते । अ॒न्त॒तो हि दे॒वाना॑-माधी॒यते᳚ । वर्षी॑यानि॒द्ध्म इ॒द्ध्मा-द्भ॑वति॒ व्यावृ॑त्त्यै । परि॑ श्रयति । अ॒न्तर्हि॑तो॒ हि पि॑तृलो॒को म॑नुष्यलो॒कात् । यत्-परु॑षि दि॒नम् । त-द्दे॒वाना᳚म् । यद॑न्त॒रा । त-न्म॑नु॒ष्या॑णाम् ॥ 57 ॥

य-थ्समू॑लम् । त-त्पि॑तृ॒णाम् । समू॑ल-म्ब॒र्॒हि-र्भ॑वति॒ व्यावृ॑त्त्यै । द॒क्षि॒णा स्तृ॑णाति । द॒क्षि॒णा वृ॒द्धि पि॑तृ॒णाम् । त्रिः पर्ये॑ति । तृ॒तीये॒ वा इ॒तो लो॒के पि॒तरः॑ । ताने॒व प्री॑णाति । त्रिः पुनः॒ पर्ये॑ति । षट्थ्सम्प॑द्यन्ते ॥ 58 ॥

षड्वा ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति । य-त्प्र॑स्त॒रं-यँजु॑षा गृह्णी॒यात् । प्र॒मायु॑को॒ यज॑मान-स्स्यात् । यन्न गृ॑ह्णी॒यात् । अ॒ना॒य॒त॒न-स्स्या᳚त् । तू॒ष्णीमे॒व न्य॑स्येत् । न प्र॒मायु॑को॒ भव॑ति । नाना॑यत॒नः । यत्-त्रीन्-प॑रि॒धी-न्प॑रिद॒द्ध्यात् ॥ 59 ॥

मृ॒त्युना॒ यज॑मान॒-म्परि॑ गृह्णीयात् । यन्न प॑रि-द॒द्ध्यात् । रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्युः । द्वौ प॑रि॒धी परि॑दधाति । रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै । अथो॑ मृ॒त्योरे॒व यज॑मान॒-मुथ्सृ॑जति । य-त्त्रीणि॑ त्रीणि ह॒वीग्ष्यु॑दा॒हरे॑युः । त्रय॑स्त्रय एषाग्ं सा॒क-म्प्रमी॑येरन्न् । एकै॑क-मनू॒चीना᳚-न्यु॒दाह॑रन्ति । एकै॑क ए॒वैषा॑म॒न्वञ्चः॒ प्रमी॑यते । क॒शिपु॑ कशिप॒व्या॑य । उ॒प॒बर्ह॑ण-मुपबर्ह॒ण्या॑य । आञ्ज॑न-माञ्ज॒न्या॑य । अ॒भ्यञ्ज॑न-मभ्यञ्ज॒न्या॑य । य॒था॒भा॒गमे॒वैना᳚-न्प्रीणाति ॥ 60 ॥

(नि॒रव॑दयते - पितृ॒मा - न॑ग्निष्वा॒त्ता - एक॒योप॑ मन्थ॒ - त्यखा॑ता भवति-मनु॒ष्या॑णां - पद्यन्ते - परिद॒द्ध्यान् - मी॑यते॒ पञ्च॑ च) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - तच्छेषः

अ॒ग्नये॑ दे॒वेभ्यः॑ पि॒तृभ्यः॑ समि॒द्ध्यमा॑ना॒यानु॑ब्रू॒हीत्या॑ह ।

उ॒भये॒ हि दे॒वाश्च॑ पि॒तर॑श्चे॒ज्यन्ते᳚ । एका॒मन्वा॑ह । एका॒ हि पि॑तृ॒णाम् । त्रिरन्वा॑ह । त्रिर्हि दे॒वाना᳚म् । आ॒घा॒रावाघा॑रयति । य॒ज्ञ॒ प॒रुषो॒रन॑न्तरित्यै । नार्षे॒यं-वृँ॑णीते । न होता॑रम् ॥ 61 ॥

यदा॑र्षे॒यं-वृँ॑णी॒त । यद्धोता॑रम् । प्र॒मायु॑को॒ यज॑मान-स्स्यात् । प्र॒मायु॑को॒ होता᳚ । तस्मा॒न्न वृ॑णीते । यज॑मानस्य॒ होतु॑-र्गोपी॒थाय॑ । अप॑बर्हिषः प्रया॒जान्.-य॑जति । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । प्र॒जा ए॒व मृ॒त्योरुथ्सृ॑जति । आज्य॑भागौ यजति ॥ 62 ॥

य॒ज्ञस्यै॒व चक्षु॑षी॒ नान्तरे॑ति । प्रा॒ची॒ना॒वी॒ती सोमं॑-यँजति । पि॒तृ॒दे॒व॒त्या॑ हि । ए॒षा ऽऽहु॑तिः । पञ्च॒ कृत्वो-ऽव॑द्यति । पञ्च॒ ह्ये॑ता दे॒वताः᳚ । द्वे पु॑रो-ऽनुवा॒क्ये᳚ । या॒ज्या॑ दे॒वता॑ वषट्का॒रः । ता ए॒व प्री॑णाति । सन्त॑त॒मव॑ द्यति ॥ 63 ॥

ऋ॒तू॒नाग्ं सन्त॑त्यै । प्रैवैभ्यः॒ पूर्व॑या पुरो-ऽनुवा॒क्य॑या ऽऽह । प्रण॑यति द्वि॒तीय॑या । ग॒मय॑ति या॒ज्य॑या । तृ॒तीये॒ वा इ॒तो लो॒के पि॒तरः॑ । अह्न॑ ए॒वैना॒-न्पूर्व॑या पुरो-ऽनुवा॒क्य॑या॒ ऽत्यान॑यति । रात्रि॑यै द्वि॒तीय॑या । ऐवैनान्॑. या॒ज्य॑या गमयति । द॒क्षि॒ण॒तो॑-ऽव॒दाय॑ । उद॒ङ्ङति॑ क्रामति॒ व्यावृ॑त्त्यै ॥ 64 ॥

आ स्व॒धेत्या-श्रा॑वयति । अस्तु॑ स्व॒धेति॑ प्र॒त्याश्रा॑वयति । स्व॒धा नम॒ इति॒ वष॑ट्करोति । स्व॒धा॒का॒रो हि पि॑तृ॒णाम् । सोम॒मग्रे॑ यजति । सोम॑ प्रयाजा॒ हि पि॒तरः॑ । सोम॑-म्पितृ॒मन्तं॑-यँजति । सं॒वँ॒थ्स॒रो वै सोमः॑ पितृ॒मान् । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व त-द्य॑जति । पि॒तॄन्-ब॑र्हि॒षदो॑ यजति ॥ 65 ॥

ये वै यज्वा॑नः । ते पि॒तरो॑ बर्हि॒षदः॑ । ताने॒व त-द्य॑जति । पि॒तॄन॑ग्निष्वा॒त्तान्. य॑जति । ये वा अय॑ज्वानो गृहमे॒धिनः॑ । ते पि॒तरो᳚-ऽग्निष्वा॒त्ताः । ताने॒व त-द्य॑जति । अ॒ग्नि-ङ्क॑व्य॒वाह॑नं-यँजति । य ए॒व पि॑तृ॒णाम॒ग्निः । तमे॒व त-द्य॑जति ॥ 66 ॥

अथो॒ यथा॒-ऽग्निग्ग् स्वि॑ष्ट॒कृतं॒-यँज॑ति । ता॒दृगे॒व तत् । ए॒तत्ते॑ तत॒ ये च॒ त्वामन्विति॑ ति॒सृषु॑ स्र॒क्तीषु॒ निद॑धाति । तस्मा॒दा तृ॒तीया॒-त्पुरु॑षा॒न्नाम॒ न गृ॑ह्णन्ति । ए॒ताव॑न्तो॒ हीज्यन्ते᳚ । अत्र॑ पितरो यथाभा॒ग-म्म॑न्दद्ध्व॒मित्या॑ह । ह्लीका॒ हि पि॒तरः॑ । उद॑ञ्चो॒ निष्क्रा॑मन्ति । ए॒षा वै म॑नु॒ष्या॑णा॒-न्दिक् । स्वामे॒व त-द्दिश॒मनु॒ निष्क्रा॑मन्ति ॥ 67 ॥

आ॒ह॒व॒नीय॒-मुप॑तिष्ठन्ते । न्ये॑वास्मै॒ तद्ध्नु॑वते । यथ्स॒त्या॑हव॒नीये᳚ । अथा॒न्यत्र॒ चर॑न्ति । आतमि॑तो॒रुप॑तिष्ठन्ते । अ॒ग्निमे॒वोप॑द्र॒ष्टार॑-ङ्कृ॒त्वा । पि॒तॄ-न्नि॒रव॑दयन्ते । अन्तं॒-वाँ ए॒ते प्रा॒णाना᳚-ङ्गच्छन्ति । य आतमि॑तोरुप॒तिष्ठ॑न्ते । सु॒स॒न्दृश॑-न्त्वा व॒यमित्या॑ह ॥ 68 ॥

प्रा॒णो वै सु॑स॒न्दृक् । प्रा॒णमे॒वात्मन्-द॑धते । योजा॒ न्वि॑न्द्र ते॒ हरी॒ इत्या॑ह । प्रा॒णमे॒व पुन॑रयुक्त । अक्ष॒न्नमी॑मदन्त॒ हीति॒ गार्ह॑पत्य॒-मुप॑तिष्ठन्ते । अक्ष॒न्नमी॑मद॒न्ताथ॒ त्वोप॑तिष्ठामह॒ इति॒ वावैतदा॑ह । अमी॑मदन्त पि॒तरः॑ सो॒म्या इत्य॒भि प्रप॑द्यन्ते । अमी॑मदन्त पि॒तरो-ऽथ॑ त्वा॒-ऽभि प्रप॑द्यामह॒ इति॒ वावैतदा॑ह । अ॒पः परि॑षिञ्चति । मा॒र्जय॑त्ये॒वैनान्॑ ॥ 69 ॥

अथो॑ त॒र्पय॑त्ये॒व । तृप्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । अप॑ बर्हिषावनूया॒जौ य॑जति । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । प्र॒जा ए॒व मृ॒त्योरुथ्सृ॑जति । च॒तुरः॑ प्रया॒जान्. य॑जति । द्वाव॑नूया॒जौ । षट्थ्सम्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ ॥ 70 ॥

ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति । न पत्न्यन्वा᳚स्ते । न संयाँ॑जयन्ति । यत्पत्न्य॒न्वासी॑त । यथ्सं॑याँ॒जये॑युः । प्र॒मायु॑का स्यात् । तस्मा॒न्नान्वा᳚स्ते । न संयाँ॑जयन्ति । पत्नि॑यै गोपी॒थाय॑ ॥ 71 ॥

(होता॑र॒ - माज्य॑भागौ यजति॒ - सन्त॑त॒मव॑द्यति॒ - व्यावृ॑त्त्यै - बर्हि॒षदो॑ यजति॒ - तमे॒व त-द्य॑ज॒- त्यनु॒ निष्क्रा॑मन्त्या - है - नान् - ऋ॒तवो॒ - +नव॑ च) (अ. 9)

अनुवाकं 10 - त्र्यम्बकहवींषि

प्र॒ति॒पू॒रु॒षमेक॑कपाला॒-न्निर्व॑पति । जा॒ता ए॒व प्र॒जा रु॒द्रान्नि॒रव॑दयते । एक॒मति॑रिक्तम् । ज॒नि॒ष्यमा॑णा ए॒व प्र॒जा रु॒द्रान्नि॒रव॑दयते । एक॑कपाला भवन्ति । ए॒क॒धैव रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । नाभिघा॑रयति । यद॑भिघा॒रये᳚त् । अ॒न्त॒र॒व॒चा॒रिणग्ं॑ रु॒द्र-ङ्कु॑र्यात् । ए॒को॒ल्मु॒केन॑ यन्ति ॥ 72 ॥

तद्धि रु॒द्रस्य॑ भाग॒धेय᳚म् । इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्ति । ए॒षा वै रु॒द्रस्य॒ दिक् । स्वाया॑मे॒व दि॒शि रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । रु॒द्रो वा अ॑प॒शुका॑या॒ आहु॑त्यै॒ नाति॑ष्ठत । अ॒सौ ते॑ प॒शुरिति॒ निर्दि॑शे॒द्य-न्द्वि॒ष्यात् । यमे॒व द्वेष्टि॑ । तम॑स्मै प॒शु-न्निर्दि॑शति । यदि॒ न द्वि॒ष्यात् । आ॒खुस्ते॑ प॒शुरिति॑ ब्रूयात् ॥ 73 ॥

न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॑ । नार॒ण्यान् । च॒तु॒ष्प॒थे जु॑होति । ए॒ष वा अ॑ग्नी॒ना-म्पड्बी॑शो॒ नाम॑ । अ॒ग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति । म॒द्ध्य॒मेन॑ प॒र्णेन॑ जुहोति । स्रुग्घ्ये॑षा । अथो॒ खलु॑ । अ॒न्त॒मेनै॒व हो॑त॒व्य᳚म् । अ॒न्त॒त ए॒व रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते ॥ 74 ॥

ए॒ष ते॑ रुद्र भा॒ग-स्स॒ह स्वस्रा-ऽम्बि॑क॒येत्या॑ह । श॒रद्वा अ॒स्याम्बि॑का॒ स्वसा᳚ । तया॒ वा ए॒ष हि॑नस्ति । यग्ं हि॒नस्ति॑ । तयै॒वैनग्ं॑ स॒ह श॑मयति । भे॒ष॒ज-ङ्गव॒ इत्या॑ह । याव॑न्त ए॒व ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ । तेभ्यो॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति । अवा᳚म्ब रु॒द्रम॑दिम॒हीत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ 75 ॥

त्र्य॑म्बकं-यँजामह॒ इत्या॑ह । मृ॒त्यो-र्मु॑क्षीय॒ मा ऽमृता॒दिति॒ वावैतदा॑ह । उत्कि॑रन्ति । भग॑स्य लीफ्सन्ते । मूते॑ कृ॒त्वा-ऽऽस॑जन्ति । यथा॒ जनं॑-यँ॒ते॑-ऽव॒स-ङ्क॒रोति॑ । ता॒दृगे॒वतत् । ए॒ष ते॑ रुद्र भा॒ग इत्या॑ह नि॒रव॑त्त्यै । अप्र॑तीक्ष॒माय॑न्ति । अ॒पः परि॑षिञ्चति । रु॒द्रस्या॒न्तर्हि॑त्यै । प्र वा ए॒ते᳚-ऽस्मा-ल्लो॒काच्च्य॑वन्ते । ये त्र्य॑म्बकै॒श्चर॑न्ति । आ॒दि॒त्य-ञ्च॒रु-म्पुन॒रेत्य॒ निर्व॑पति । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑ तिष्ठन्ति ॥ 76 ॥

(य॒न्ति॒ - ब्रू॒या॒न् - नि॒रव॑दयते - शास्ते - सिञ्चति॒ षट्च॑) (अ. 10)

(अनु॑मत्यै - वैश्वदे॒वेन॒ ता-स्सृ॒ष्टा - स्त्रि॒वृत् - प्र॒जाप॑ति-स्सवि॒ - तोत्त॑रस्यां - देवासु॒रा-स्सो᳚-ऽग्नि--र् य-त्पत्नी॑ -वैश्वदे॒वेन॒ ता व॑रुणप्रघा॒सै - र॒ग्नये॑ दे॒वेभ्यः॑ - प्रतिपूरु॒ष-न्दश॑)

(अनु॑मत्यै - प्रथम॒जो व॒थ्सो - ब॑हुरू॒पा हि प॒शव॒ - स्तस्मा᳚-त्पृथमा॒त्रं - ँयद॒ग्नये-ऽनी॑कवत - उद्धा॒रं-वाँ - अ॒ग्नये॑ दे॒वेभ्य॑ - ऋ॒तूने॒व षट्थ्स॑प्ततिः)

(अनु॑मत्यै॒ - प्रति॑ तिष्ठन्ति)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके षष्ठः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥