1.6 - Rajasuyanubrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Anumatyai Purodasham — Telugu Script

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ప్రథమాష్టకే షష్ఠః ప్రపాఠకః - రాజసూయానుబ్రాహ్మణం

ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,

శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥

అనువాకం 1 - అనుమత్యాద్యా ఇష్టయః

అను॑మత్యై పురో॒డాశ॑-మ॒ష్టాక॑పాల॒-న్నిర్వ॑పతి । యే ప్ర॒త్యఞ్చ॒-శ్శమ్యా॑యా అవ॒శీయ॑న్తే । తన్నైర్॑ఋ॒త-మేక॑కపాలమ్ । ఇ॒యం-వాఁ అను॑మతిః । ఇ॒య-న్నిర్-ఋ॑తిః । నై॒ర్॒ఋ॒తేన॒ పూర్వే॑ణ॒ ప్రచ॑రతి । పా॒ప్మాన॑మే॒వ నిర్-ఋ॑తి॒-మ్పూర్వా᳚-న్ని॒రవ॑దయతే । ఏక॑ కపాలో భవతి । ఏ॒క॒ధైవ నిర్-ఋ॑తి-న్ని॒రవ॑దయతే । యదహు॑త్వా॒ గార్హ॑పత్య ఈ॒యుః ॥ 1 ॥

రు॒ద్రో భూ॒త్వా-ఽగ్నిర॑నూ॒త్థాయ॑ । అ॒ద్ధ్వ॒ర్యు-ఞ్చ॒ యజ॑మాన-ఞ్చ హన్యాత్ । వీహి॒ స్వాహా ఽఽహు॑తి-ఞ్జుషా॒ణ ఇత్యా॑హ । ఆహు॑త్యై॒వైనగ్ం॑ శమయతి । నార్తి॒మార్చ్ఛ॑-త్యద్ధ్వ॒ర్యుర్న యజ॑మానః । ఏ॒కో॒ల్ము॒కేన॑ యన్తి । తద్ధి నిర్-ఋ॑త్యై భాగ॒ధేయ᳚మ్ । ఇ॒మా-న్దిశం॑-యఁన్తి । ఏ॒షా వై నిర్-ఋ॑త్యై॒ దిక్ । స్వాయా॑మే॒వ ది॒శి నిర్-ఋ॑తి-న్ని॒రవ॑దయతే ॥ 2 ॥

స్వకృ॑త॒ ఇరి॑ణే జుహోతి ప్రద॒రే వా᳚ । ఏ॒తద్వై నిర్-ఋ॑త్యా ఆ॒యత॑నమ్ । స్వ ఏ॒వాయత॑నే॒ నిర్-ఋ॑తి-న్ని॒రవ॑దయతే । ఏ॒ష తే॑ నిర్-ఋతే భా॒గ ఇత్యా॑హ । నిర్ది॑శత్యే॒వైనా᳚మ్ । భూతే॑ హ॒విష్మ॑త్య॒సీత్యా॑హ । భూతి॑మే॒వోపావ॑ర్తతే । ము॒ఞ్చేమమగ్ంహ॑స॒ ఇత్యా॑హ । అగ్ంహ॑స ఏ॒వైన॑-మ్ముఞ్చతి । అ॒ఙ్గు॒ష్ఠాభ్యా᳚-ఞ్జుహోతి ॥ 3 ॥

అ॒న్త॒త ఏ॒వ నిర్-ఋ॑తి-న్ని॒రవ॑దయతే । కృ॒ష్ణం-వాఁసః॑ కృ॒ష్ణతూ॑ష॒-న్దక్షి॑ణా । ఏ॒త-ద్వై నిర్-ఋ॑త్యై రూ॒పమ్ । రూ॒పేణై॒వ నిర్-ఋ॑తి-న్ని॒రవ॑దయతే । అప్ర॑తీక్ష॒మాయ॑న్తి । నిర్-ఋ॑త్యా అ॒న్తర్హి॑త్యై । స్వాహా॒ నమో॒ య ఇ॒ద-ఞ్చ॒కారేతి॒ పున॒రేత్య॒ గార్హ॑పత్యే జుహోతి । ఆహు॑త్యై॒వ న॑మ॒స్యన్తో॒ గార్హ॑పత్య-ము॒పావ॑ర్తన్తే । ఆ॒ను॒మ॒తేన॒ ప్రచ॑రతి । ఇ॒యం-వాఁ అను॑మతిః ॥ 4 ॥

ఇ॒యమే॒వాస్మై॑ రా॒జ్యమను॑మన్యతే । ధే॒ను-ర్దక్షి॑ణా । ఇ॒మామే॒వ ధే॒ను-ఙ్కు॑రుతే । ఆ॒ది॒త్య-ఞ్చ॒రు-న్నిర్వ॑పతి । ఉ॒భయీ᳚ష్వే॒వ ప్ర॒జాస్వ॒భిషి॑చ్యతే । దైవీ॑షు చ॒ మాను॑షీషు చ । వరో॒ దక్షి॑ణా । వరో॒ హి రా॒జ్యగ్ం సమృ॑ద్ధ్యై । ఆ॒గ్నా॒వై॒ష్ణ॒వ-మేకా॑దశకపాల॒-న్నిర్వ॑పతి । అ॒గ్ని-స్సర్వా॑ దే॒వతాః᳚ ॥ 5 ॥

విష్ణు॑ర్య॒జ్ఞః । దే॒వతా᳚శ్చై॒వ య॒జ్ఞ-ఞ్చావ॑ రున్ధే । వా॒మ॒నో వ॒హీ దక్షి॑ణా । య-ద్వ॒హీ । తేనా᳚గ్నే॒యః । య-ద్వా॑మ॒నః । తేన॑ వైష్ణ॒వ-స్సమృ॑ద్ధ్యై । అ॒గ్నీ॒షో॒మీయ॒-మేకా॑దశకపాల॒-న్నిర్వ॑పతి । అ॒గ్నీషోమా᳚భ్యాం॒-వాఁ ఇన్ద్రో॑ వృ॒త్రమ॑హ॒న్నితి॑ । యద॑గ్నీషో॒మీయ॒-మేకా॑దశకపాల-న్ని॒ర్వప॑తి ॥ 6 ॥

వార్త్ర॑ఘ్నమే॒వ విజి॑త్యై । హిర॑ణ్య॒-న్దక్షి॑ణా॒ సమృ॑ద్ధ్యై । ఇన్ద్రో॑ వృ॒త్రగ్ం హ॒త్వా । దే॒వతా॑భిశ్చేన్ద్రి॒యేణ॑ చ॒ వ్యా᳚ర్ధ్యత । స ఏ॒తమై᳚న్ద్రా॒గ్న-మేకా॑దశకపాల-మపశ్యత్ । తన్నిర॑వపత్ । తేన॒ వై స దే॒వతా᳚శ్చేన్ద్రి॒య-ఞ్చావా॑రున్ధ । యదై᳚న్ద్రా॒గ్న-మేకా॑దశకపాల-న్ని॒ర్వప॑తి । దే॒వతా᳚శ్చై॒వ తేనే᳚న్ద్రి॒య-ఞ్చ॒ యజ॑మా॒నో-ఽవ॑ రున్ధే । ఋ॒ష॒భో వ॒హీ దక్షి॑ణా ॥ 7 ॥

య-ద్వ॒హీ । తేనా᳚గ్నే॒యః । యదృ॑ష॒భః । తేనై॒న్ద్ర-స్సమృ॑ద్ధ్యై । ఆ॒గ్నే॒యమ॒ష్టాక॑పాల॒-న్నిర్వ॑పతి । ఐ॒న్ద్ర-న్దధి॑ । యదా᳚గ్నే॒యో భవ॑తి । అ॒గ్నిర్వై య॑జ్ఞము॒ఖమ్ । య॒జ్ఞ॒ము॒ఖమే॒వర్ధి॑-మ్పు॒రాస్తా᳚ద్ధత్తే । యదై॒న్ద్ర-న్దధి॑ ॥ 8 ॥

ఇ॒న్ద్రి॒యమే॒వావ॑ రున్ధే । ఋ॒ష॒భో వ॒హీ దక్షి॑ణా । యద్వ॒హీ । తేనా᳚గ్నే॒యః । యదృ॑ష॒భః । తేనై॒న్ద్ర-స్సమృ॑ద్ధ్యై । యావ॑తీ॒ర్వై ప్ర॒జా ఓష॑ధీనా॒-మహు॑తానా॒-మాశ్ఞన్న్॑ । తాః పరా॑-ఽభవన్న్ । ఆ॒గ్ర॒య॒ణ-మ్భ॑వతి హు॒తాద్యా॑య । యజ॑మాన॒స్యాప॑రాభావాయ ॥ 9 ॥

దే॒వా వా ఓష॑ధీష్వా॒జిమ॑యుః । తా ఇ॑న్ద్రా॒గ్నీ ఉద॑జయతామ్ । తావే॒తమై᳚న్ద్రా॒గ్న-న్ద్వాద॑శకపాల॒-న్నిర॑వృణాతామ్ । యదై᳚న్ద్రా॒గ్నో భవ॒త్యుజ్జి॑త్యై । ద్వాద॑శకపాలో భవతి । ద్వాద॑శ॒ మాసా᳚-స్సంవఁథ్స॒రః । సం॒వఁ॒థ్స॒రేణై॒వాస్మా॒ అన్న॒మవ॑రున్ధే । వై॒శ్వ॒దే॒వశ్చ॒రు-ర్భ॑వతి । వై॒శ్వ॒దే॒వం-వాఁ అన్న᳚మ్ । అన్న॑మే॒వాస్మై᳚ స్వదయతి ॥ 10 ॥

ప్ర॒థ॒మ॒జో వ॒థ్సో దక్షి॑ణా॒ సమృ॑ద్ధ్యై । సౌ॒మ్యగ్గ్ శ్యా॑మా॒క-ఞ్చ॒రు-న్నిర్వ॑పతి । సోమో॒ వా అ॑కృష్టప॒చ్యస్య॒ రాజా᳚ । అ॒కృ॒ష్ట॒ప॒చ్యమే॒వాస్మై᳚ స్వదయతి । వాసో॒ దక్షి॑ణా । సౌ॒మ్యగ్ంహి దే॒వత॑యా॒ వాస॒-స్సమృ॑ద్ధ్యై । సర॑స్వత్యై చ॒రు-న్నిర్వ॑పతి । సర॑స్వతే చ॒రుమ్ । మి॒థు॒నమే॒వావ॑ రున్ధే । మి॒థు॒నౌ గావౌ॒ దక్షి॑ణా॒ సమృ॑ద్ధ్యై । ఏతి॒ వా ఏ॒ష య॑జ్ఞము॒ఖాదృద్ధ్యాః᳚ । యో᳚-ఽగ్నేర్దే॒వతా॑యా॒ ఏతి॑ । అ॒ష్టావే॒తాని॑ హ॒వీగ్ంషి॑ భవన్తి । అ॒ష్టాక్ష॑రా గాయ॒త్రీ । గా॒య॒త్రో᳚-ఽగ్నిః । తేనై॒వ య॑జ్ఞము॒ఖాదృద్ధ్యా॑ అ॒గ్నేర్దే॒వతా॑యై॒ నైతి॑ ॥ 11 ॥

(ఈ॒యు--ర్ ని॒రవ॑దయతే - ఽఙ్గు॒ష్ఠాభ్యా᳚-ఞ్జుహో॒ - త్యను॑మతి--ర్ దే॒వతా॑ - ని॒ర్వప॑తి - వ॒హీ దక్షి॑ణా॒ - యదై॒న్ద్ర-న్ద - ధ్యప॑రాభావాయ - స్వదయతి॒ - గావౌ॒ దక్షి॑ణా॒ సమృ॑ద్ధ్యై॒ షట్చ॑) (అ. 1)

అనువాకం 2 - చాతుర్మాస్యే వైశ్వదేవహవీంషి

వై॒శ్వ॒దే॒వేన॒ వై ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత । తా-స్సృ॒ష్టా న ప్రాజా॑యన్త । సో᳚-ఽగ్నిర॑కామయత । అ॒హమి॒మాః ప్రజ॑నయేయ॒మితి॑ । స ప్ర॒జాప॑తయే॒ శుచ॑మదధాత్ । సో॑-ఽశోచత్-ప్ర॒జామి॒చ్ఛమా॑నః । తస్మా॒ద్య-ఞ్చ॑ ప్ర॒జా భు॒నక్తి॒ య-ఞ్చ॒ న । తావు॒భౌ శో॑చతః ప్ర॒జామి॒చ్ఛమా॑నౌ । తాస్వ॒గ్నిమప్య॑ సృజత్ । తా అ॒గ్నిరద్ధ్యై᳚త్ ॥ 12 ॥

సోమో॒ రేతో॑-ఽదధాత్ । స॒వి॒తా ప్రాజ॑నయత్ । సర॑స్వతీ॒ వాచ॑మదధాత్ । పూ॒షా ఽపో॑షయత్ । తే వా ఏ॒తే త్రి-స్సం॑వఁథ్స॒రస్య॒ ప్రయు॑జ్యన్తే । యే దే॒వాః పుష్టి॑పతయః । సం॒వఁ॒థ్స॒రో వై ప్ర॒జాప॑తిః । సం॒వఁ॒థ్స॒రేణై॒వాస్మై᳚ ప్ర॒జాః ప్రాజ॑నయత్ । తాః ప్ర॒జా జా॒తా మ॒రుతో᳚ ఘ్నన్న్ । అ॒స్మానపి॒ న ప్రాయు॑క్ష॒తేతి॑ ॥ 13 ॥

స ఏ॒త-మ్ప్ర॒జాప॑తిర్మారు॒తగ్ం స॒ప్తక॑పాల-మపశ్యత్ । త-న్నిర॑వపత్ । తతో॒ వై ప్ర॒జాభ్యో॑కల్పత । యన్మా॑రు॒తో ని॑రు॒ప్యతే᳚ । య॒జ్ఞస్య॒ క్లృప్త్యై᳚ । ప్ర॒జానా॒-మఘా॑తాయ । స॒ప్తక॑పాలో భవతి । స॒ప్తగ॑ణా॒ వై మ॒రుతః॑ । గ॒ణ॒శ ఏ॒వాస్మై॒ విశ॑-ఙ్కల్పయతి । స ప్ర॒జాప॑తి-రశోచత్ ॥ 14 ॥

యాః పూర్వాః᳚ ప్ర॒జా అసృ॑క్షి । మ॒రుత॒స్తా అ॑వధిషుః । క॒థమప॑రా-స్సృజే॒యేతి॑ । తస్య॒ శుష్మ॑ ఆ॒ణ్డ-మ్భూ॒త-న్నిర॑వర్తత । తద్వ్యుద॑హరత్ । తద॑పోషయత్ । త-త్ప్రాజా॑యత । ఆ॒ణ్డస్య॒ వా ఏ॒త-ద్రూ॒పమ్ । యదా॒మిక్షా᳚ । యద్వ్యు॒ద్ధర॑తి ॥ 15 ॥

ప్ర॒జా ఏ॒వ త-ద్యజ॑మానః పోషయతి । వై॒శ్వ॒దే॒వ్యా॑మిక్షా॑ భవతి । వై॒శ్వ॒దే॒వ్యో॑ వై ప్ర॒జాః । ప్ర॒జా ఏ॒వాస్మై॒ ప్రజ॑నయతి । వాజి॑న॒మాన॑యతి । ప్ర॒జాస్వే॒వ ప్రజా॑తాసు॒ రేతో॑ దధాతి । ద్యా॒వా॒పృ॒థి॒వ్య॑ ఏక॑కపాలో భవతి । ప్ర॒జా ఏ॒వ ప్రజా॑తా॒ ద్యావా॑పృథి॒వీభ్యా॑-ముభ॒యతః॒ పరి॑ గృహ్ణాతి । దే॒వా॒సు॒రా-స్సంయఁ॑త్తా ఆసన్న్ । సా᳚-ఽగ్నిర॑బ్రవీత్ ॥ 16 ॥

మామగ్రే॑ యజత । మయా॒ ముఖే॒నాసు॑రా-ఞ్జేష్య॒థేతి॑ । మా-న్ద్వి॒తీయ॒మితి॒ సోమో᳚-ఽబ్రవీత్ । మయా॒ రాజ్ఞా॑ జేష్య॒థేతి॑ । మా-న్తృ॒తీయ॒మితి॑ సవి॒తా । మయా॒ ప్రసూ॑తా జేష్య॒థేతి॑ । మా-ఞ్చ॑తు॒ర్థీమితి॒ సర॑స్వతీ । ఇ॒న్ద్రి॒యం-వోఁ॒-ఽహ-న్ధా᳚స్యా॒మీతి॑ । మా-మ్ప॑ఞ్చ॒మమితి॑ పూ॒షా । మయా᳚ ప్రతి॒ష్ఠయా॑ జేష్య॒థేతి॑ ॥ 17 ॥

తే᳚-ఽగ్నినా॒ ముఖే॒నాసు॑రానజయన్న్ । సోమే॑న॒ రాజ్ఞా᳚ । స॒వి॒త్రా ప్రసూ॑తాః । సర॑స్వతీన్ద్రి॒య-మ॑దధాత్ । పూ॒షా ప్ర॑తి॒ష్ఠా ఽఽసీ᳚త్ । తతో॒ వై దే॒వా వ్య॑జయన్త । యదే॒తాని॑ హ॒వీగ్ంషి॑ నిరు॒ప్యన్తే॒ విజి॑త్యై । నోత్త॑రవే॒దిముప॑- వపతి । ప॒శవో॒ వా ఉ॑త్తరవే॒దిః । అజా॑తా ఇవ॒ హ్యే॑తర్హి॑ ప॒శవః॑ ॥ 18 ॥

(ఐ॒-ద్- ఇత్య॑ - శోచ-ద్- వ్యు॒ద్ధర॑ - త్యబ్రవీత్ - ప్రతి॒ష్ఠయా॑ జేష్య॒థే ॒ త్యే॒తరఃఇ॑ ప॒శవః॑) (అ. 2)

అనువాకం 3 - వైశ్వదేవపర్గతాని విశ్వేషాఙ్గాని

త్రి॒వృ-ద్బ॒ర్॒హి-ర్భ॑వతి । మా॒తా పి॒తా పు॒త్రః । తదే॒వ త-న్మి॑థు॒నమ్ । ఉల్బ॒-ఙ్గర్భో॑ జ॒రాయు॑ । తదే॒వ త-న్మి॑థు॒నమ్ । త్రే॒ధా బ॒ర్॒హి-స్సన్న॑ద్ధ-మ్భవతి । త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కాః । ఏ॒ష్వే॑వ లో॒కేషు॒ ప్రతి॑ తిష్ఠతి । ఏ॒క॒ధా పున॒-స్సన్న॑ద్ధ-మ్భవతి । ఏక॑ ఇవ॒ హ్య॑యం-లోఁ॒కః ॥ 19 ॥

అ॒స్మిన్నే॒వ తేన॑ లో॒కే ప్రతి॑ తిష్ఠతి । ప్ర॒సువో॑ భవన్తి । ప్ర॒థ॒మ॒జామే॒వ పుష్టి॒మవ॑ రున్ధే । ప్ర॒థ॒మ॒జో వ॒థ్సో దక్షి॑ణా॒ సమృ॑ద్ధ్యై । పృ॒ష॒దా॒జ్య-ఙ్గృ॑హ్ణాతి । ప॒శవో॒ వై పృ॑షదా॒జ్యమ్ । ప॒శూనే॒వావ॑ రున్ధే । ప॒ఞ్చ॒గృ॒హీ॒త-మ్భ॑వతి । పాఙ్క్తా॒ హి ప॒శవః॑ । బ॒హు॒రూ॒ప-మ్భ॑వతి ॥ 20 ॥

బ॒హు॒రూ॒పా హి ప॒శవ॒-స్సమృ॑ద్ధ్యై । అ॒గ్ని-మ్మ॑న్థన్తి । అ॒గ్నిము॑ఖా॒ వై ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత । యద॒గ్ని-మ్మన్థ॑న్తి । అ॒గ్నిము॑ఖా ఏ॒వ త-త్ప్ర॒జా యజ॑మాన-స్సృజతే । నవ॑ ప్రయా॒జా ఇ॑జ్యన్తే । నవా॑నూయా॒జాః । అ॒ష్టౌ హ॒వీగ్ంషి॑ । ద్వావా॑ఘా॒రౌ । ద్వావాజ్య॑భాగౌ ॥ 21 ॥

త్రి॒గ్ం॒శ-థ్సమ్ప॑ద్యన్తే । త్రి॒గ్ం॒శద॑క్షరా వి॒రాట్ । అన్నం॑-విఁ॒రాట్ । వి॒రాజై॒వాన్నాద్య॒మవ॑ రున్ధే । యజ॑మానో॒ వా ఏక॑కపాలః । తేజ॒ ఆజ్య᳚మ్ । యదేక॑కపాల॒ ఆజ్య॑మా॒నయ॑తి । యజ॑మానమే॒వ తేజ॑సా॒ సమ॑ర్ధయతి । యజ॑మానో॒ వా ఏక॑కపాలః । ప॒శవ॒ ఆజ్య᳚మ్ ॥ 22 ॥

యదేక॑కపాల॒ ఆజ్య॑మా॒నయ॑తి । యజ॑మానమే॒వ ప॒శుభి॒-స్సమ॑ర్ధయతి । యదల్ప॑మా॒నయే᳚త్ । అల్పా॑ ఏన-మ్ప॒శవో॑ భు॒ఞ్జన్త॒ ఉప॑తిష్ఠేరన్న్ । య-ద్బ॒హ్వా॑నయే᳚త్ । బ॒హవ॑ ఏన-మ్ప॒శవో భు॑ఞ్జన్త॒ ఉప॑తిష్ఠేరన్న్ । బ॒హ్వా॑నీయా॒విః పృ॑ష్ఠ-ఙ్కుర్యాత్ । బ॒హవ॑ ఏ॒వైన॑-మ్ప॒శవో॑ భు॒ఞ్జన్త॒ ఉప॑తిష్ఠన్తే । యజ॑మానో॒ వా ఏక॑కపాలః । యదేక॑కపాలస్యావ॒ద్యేత్ ॥ 23 ॥

యజ॑మాన॒స్యావ॑ద్యేత్ । ఉద్వా॒ మాద్యే॒-ద్యజ॑మానః । ప్ర వా॑ మీయేత । స॒కృదే॒వ హో॑త॒వ్యః॑ । స॒కృది॑వ॒ హి సు॑వ॒ర్గో లో॒కః । హు॒త్వా-ఽభి జు॑హోతి । యజ॑మానమే॒వ సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒క-ఙ్గ॑మయి॒త్వా । తేజ॑సా॒ సమ॑ర్ధయతి । యజ॑మానో॒ వా ఏక॑కపాలః । సు॒వ॒ర్గో లో॒క ఆ॑హవ॒నీయః॑ ॥ 24 ॥

యదేక॑కపాల-మాహవ॒నీయే॑ జు॒హోతి॑ । యజ॑మానమే॒వ సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒క-ఙ్గ॑మయతి । యద్ధస్తే॑న జుహు॒యాత్ । సు॒వ॒ర్గా-ల్లో॒కా-ద్యజ॑మాన॒-మవ॑విద్ధ్యేత్ । స్రు॒చా జు॑హోతి । సు॒వ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్య॒ సమ॑ష్ట్యై । య-త్ప్రామ్పద్యే॑త । దే॒వ॒లో॒కమ॒భి జ॑యేత్ । య-ద్ద॑క్షి॒ణా పి॑తృలో॒కమ్ । య-త్ప్ర॒త్యక్ ॥ 25 ॥

రక్షాగ్ం॑సి య॒జ్ఞగ్ం హ॑న్యుః । యదుదఙ్ఙ్॑ । మ॒ను॒ష్య॒లో॒క-మ॒భిజ॑యేత్ । ప్రతి॑ష్ఠితో హోత॒వ్యః॑ । ఏక॑కపాలం॒-వైఁ ప్ర॑తి॒తిష్ఠ॑న్త॒-న్ద్యావా॑పృథి॒వీ అను॒ ప్రతి॑తిష్ఠతః । ద్యావా॑పృథి॒వీ ఋ॒తవః॑ । ఋ॒తూన్. య॒జ్ఞః । య॒జ్ఞం-యఁజ॑మానః । యజ॑మాన-మ్ప్ర॒జాః । తస్మా॒త్-ప్రతి॑ష్ఠితో హోత॒వ్యః॑ ॥ 26 ॥

వా॒జినో॑ యజతి । అ॒గ్నిర్వా॒యు-స్సూర్యః॑ । తే వై వా॒జినః॑ । తానే॒వ త-ద్య॑జతి । అథో॒ ఖల్వా॑హుః । ఛన్దాగ్ం॑సి॒ వై వా॒జిన॒ ఇతి॑ । తాన్యే॒వ త-ద్య॑జతి । ఋ॒ఖ్సా॒మే వా ఇన్ద్ర॑స్య॒ హరీ॑ సోమ॒పానౌ᳚ । తయోః᳚ పరి॒ధయ॑ ఆ॒ధాన᳚మ్ । వాజి॑న-మ్భాగ॒ధేయ᳚మ్ ॥ 27 ॥

యదప్ర॑హృత్య పరి॒ధీఞ్జు॑హు॒యాత్ । అ॒న్తరా॑ధానాభ్యా-ఙ్ఘా॒స-మ్ప్రయ॑చ్ఛేత్ । ప్ర॒హృత్య॑ పరి॒ధీఞ్జు॑హోతి । నిరా॑ధానాభ్యామే॒వ ఘా॒స-మ్ప్రయ॑చ్ఛతి । బ॒ర్॒హిషి॑ విషి॒ఞ్చన్వాజి॑న॒-మాన॑యతి । ప్ర॒జా వై బ॒ర॒ఃఇః । రేతో॒ వాజి॑నమ్ । ప్ర॒జాస్వే॒వ రేతో॑ దధాతి । స॒ము॒ప॒హూయ॑ భక్షయన్తి । ఏ॒త-థ్సో॑మపీథా॒ హ్యే॑తే । అథో॑ ఆ॒త్మన్నే॒వ రేతో॑ దధతే । యజ॑మాన ఉత్త॒మో భ॑క్షయతి । ప॒శవో॒ వై వాజి॑నమ్ । యజ॑మాన ఏ॒వ ప॒శూ-న్ప్రతి॑ష్ఠాపయన్తి ॥ 28 ॥

(లో॒కో - బ॑హురూ॒ప-మ్భ॑వ॒ - త్యాజ్య॑భాగౌ - ప॒శవ॒ ఆజ్య॑ - మవ॒ద్యే - దా॑హవ॒నీయః॑ - ప్ర॒త్యక్ - తస్మా॒-త్ప్రతి॑ష్ఠితో హోత॒వ్యో॑ - భాగ॒ధేయ॑ - మే॒తే చ॒త్వారి॑ చ) (అ. 3)

అనువాకం 4 - వరుణప్రఘాసాః

ప్ర॒జాప॑తి-స్సవి॒తా భూ॒త్వా ప్ర॒జా అ॑సృజత । తా ఏ॑న॒మత్య॑మన్యన్త । తా అ॑స్మా॒దపా᳚క్రామన్న్ । తా వరు॑ణో భూ॒త్వా ప్ర॒జా వరు॑ణేనాగ్రాహయత్ । తాః ప్ర॒జా వరు॑ణగృహీతాః । ప్ర॒జాప॑తి॒-మ్పున॒రుపా॑ధావన్నా॒థ-మి॒చ్ఛమా॑నాః । స ఏ॒తాన్-ప్ర॒జాప॑తి-ర్వరుణ ప్రఘా॒సాన॑పశ్యత్ । తాన్నిర॑వపత్ । తైర్వై స ప్ర॒జా వ॑రుణ-పా॒శాద॑ముఞ్చత్ । య-ద్వ॑రుణ-ప్రఘా॒సా ని॑రు॒ప్యన్తే᳚ ॥ 29 ॥

ప్ర॒జానా॒మవ॑రుణగ్రాహాయ । తాసా॒-న్దక్షి॑ణో బా॒హు-ర్న్య॑క్న॒ ఆసీ᳚త్ । స॒వ్యః ప్రసృ॑తః । స ఏ॒తా-న్ద్వి॒తీయా᳚-న్దక్షిణ॒తో వేది॒ముద॑హన్న్ । తతో॒ వై స ప్ర॒జానా॒-న్దక్షి॑ణ-మ్బా॒హు-మ్ప్రాసా॑రయత్ । య-ద్ద్వి॒తీయా᳚-న్దక్షిణ॒తో వేది॑ము॒ద్ధన్తి॑ । ప్ర॒జానా॑మే॒వ త-ద్యజ॑మానో॒ దక్షి॑ణ-మ్బా॒హు-మ్ప్రసా॑రయతి । తస్మా᳚చ్చాతుర్మాస్యయా॒జ్య॑ముష్మి॑న్ ఁలో॒క ఉ॑భ॒యాబా॑హుః । య॒జ్ఞాభి॑జిత॒గ్గ్॒ హ్య॑స్య । పృ॒థ॒మా॒త్రా-ద్వేదీ॒ అస॑భిన్న్నే భవతః ॥ 30 ॥

తస్మా᳚త్-పృథమా॒త్రం-వ్యఁగ్ంసౌ᳚ । ఉత్త॑రస్యాం॒-వేఁద్యా॑ముత్తరవే॒దిముప॑ వపతి । ప॒శవో॒ వా ఉ॑త్తరవే॒దిః । ప॒శూనే॒వావ॑ రున్ధే । అథో॑ యజ్ఞప॒రుషో-ఽన॑న్తరిత్యై । ఏ॒త-ద్బ్రా᳚హ్మణాన్యే॒వ పఞ్చ॑ హ॒వీగ్ంషి॑ । అథై॒ష ఐ᳚న్ద్రా॒గ్నో భ॑వతి । ప్రా॒ణా॒పా॒నౌ వా ఏ॒తౌ దే॒వానా᳚మ్ । యది॑న్ద్రా॒గ్నీ । యదై᳚న్ద్రా॒గ్నో భవ॑తి ॥ 31 ॥

ప్రా॒ణా॒పా॒నావే॒వావ॑ రున్ధే । ఓజో॒ బలం॒-వాఁ ఏ॒తౌ దే॒వానా᳚మ్ । యది॑న్ద్రా॒గ్నీ । యదై᳚న్ద్రా॒గ్నో భవ॑తి । ఓజో॒ బల॑మే॒వావ॑ రున్ధే । మా॒రు॒త్యా॑మిక్షా॑ భవతి । వా॒రు॒ణ్యా॑మిక్షా᳚ । మే॒షీ చ॑ మే॒షశ్చ॑ భవతః । మి॒థు॒నా ఏ॒వ ప్ర॒జా వ॑రుణపా॒శా-న్ము॑ఞ్చతి । లో॒మ॒శౌ భ॑వతో మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ ॥ 32 ॥

శ॒మీ॒ప॒ర్ణాన్యుప॑ వపతి । ఘా॒సమే॒వాభ్యా॒మపి॑ యచ్ఛతి । ప్ర॒జాప॑తిమ॒న్నాద్య॒-న్నోపా॑నమత్ । స ఏ॒తేన॑ శ॒తేద్ధ్మే॑న హ॒విషా॒ ఽన్నాద్య॒మ-వా॑రున్ధ । య-త్ప॑ర-శ్శ॒తాని॑ శమీప॒ర్ణాని॒ భవ॑న్తి । అ॒న్నాద్య॒స్యావ॑-రుద్ధ్యై । సౌ॒మ్యాని॒ వై క॒రీరా॑ణి । సౌ॒మ్యా ఖలు॒ వా ఆహు॑తి-ర్ది॒వో వృష్టి॑-ఞ్చ్యావయతి । యత్-క॒రీరా॑ణి॒ భవ॑న్తి । సౌ॒మ్యయై॒వాహు॑త్యా ది॒వో వృష్టి॒మవ॑ రున్ధే । కా॒య ఏక॑కపాలో భవతి । ప్ర॒జానా᳚-ఙ్క॒త్వాంయఁ॑ । ప్ర॒తి॒పూ॒రు॒ష-ఙ్క॑రమ్భ పా॒త్రాణి॑ భవన్తి । జా॒తా ఏ॒వ ప్ర॒జా వ॑రుణపా॒శా-న్ము॑ఞ్చతి । ఏక॒-మతి॑రిక్తమ్ । జ॒ని॒ష్యమా॑ణా ఏ॒వ ప్ర॒జా వ॑రుణపా॒శా-న్ము॑ఞ్చతి ॥ 33 ॥

(ని॒రు॒ప్యన్తే॑- భవతో॒ - భవ॑తి - మేద్ధ్య॒త్వాయ॑ - రున్ధే॒ షట్చ॑) (అ. 4)

అనువాకం 5 - తచ్ఛేషః

ఉత్త॑రస్యాం॒-వేఁద్యా॑మ॒న్యాని॑ హ॒వీగ్ంషి॑ సాదయతి । దక్షి॑ణాయా-మ్మారు॒తీమ్ । అ॒ప॒ధు॒రమే॒వైనా॑ యునక్తి । అథో॒ ఓజ॑ ఏ॒వాసా॒మవ॑హరతి । తస్మా॒-ద్బ్రహ్మ॑ణశ్చ క్ష॒త్రాచ్చ॒ విశో᳚-ఽన్యతో-ఽపక్ర॒మిణీః᳚ । మా॒రు॒త్యా పూర్వ॑యా॒ ప్రచ॑రతి । అనృ॑తమే॒వావ॑ యజతే । వా॒రు॒ణ్యోత్త॑రయా । అ॒న్త॒త ఏ॒వ వరు॑ణ॒మవ॑-యజతే । యదే॒వాద్ధ్వ॒ర్యుః క॒రోతి॑ ॥ 34 ॥

త-త్ప్ర॑తిప్రస్థా॒తా క॑రోతి । తస్మా॒-ద్యచ్ఛ్రేయా᳚న్-క॒రోతి॑ । త-త్పాపీ॑యాన్-కరోతి । పత్నీం᳚ ఁవాచయతి । మేద్ధ్యా॑మే॒వైనా᳚-ఙ్కరోతి । అథో॒ తప॑ ఏ॒వైనా॒ముప॑ నయతి । యజ్జా॒రగ్ం సన్త॒-న్న ప్ర॑బ్రూ॒యాత్ । ప్రి॒య-ఞ్జ్ఞా॒తిగ్ం రు॑న్ధ్యాత్ । అ॒సౌ మే॑ జా॒ర ఇతి॒ నిర్ది॑శేత్ । ని॒ర్దిశ్యై॒వైనం॑-వఁరుణపా॒శేన॑ గ్రాహయతి ॥ 35 ॥

ప్ర॒ఘా॒స్యాన్॑. హవామహ॒ ఇతి॒ పత్నీ॑-ము॒దాన॑యతి । అహ్వ॑తై॒వైనా᳚మ్ । యత్-పత్నీ॑ పురోనువా॒క్యా॑మను బ్రూ॒యాత్ । నిర్వీ᳚ర్యో॒ యజ॑మాన-స్స్యాత్ । యజ॑మా॒నో ఽన్వా॑హ । ఆ॒త్మన్నే॒వ వీ॒ర్య॑-న్ధత్తే । ఉ॒భౌ యా॒జ్యాగ్ం॑ సవీర్య॒త్వాయ॑ । యద్గ్రామే॒ యదర॑ణ్య॒ ఇత్యా॑హ । య॒థో॒ది॒తమే॒వ వరు॑ణ॒మవ॑ యజతే । య॒జ॒మా॒న॒దే॒వ॒త్యో॑ వా ఆ॑హవ॒నీయః॑ ॥ 36 ॥

భ్రా॒తృ॒వ్య॒ దే॒వ॒త్యో॑ దక్షి॑ణః । యదా॑హవ॒నీయే॑ జుహు॒యాత్ । యజ॑మానం-వఁరుణపా॒శేన॑ గ్రాహయేత్ । దక్షి॑ణే॒ ఽగ్నౌ జు॑హోతి । భ్రాతృ॑వ్యమే॒వ వ॑రుణపా॒శేన॑ గ్రాహయతి । శూర్పే॑ణ జుహోతి । అన్య॑మే॒వ వరు॑ణ॒మవ॑యజతే । శీ॒ర్॒షన్న॑ధి ని॒ధాయ॑ జుహోతి । శీ॒ర్॒ష॒త ఏ॒వ వరు॑ణ॒మవ॑ యజతే । ప్ర॒త్యన్తిష్ఠ॑ఞ్జుహోతి ॥ 37 ॥

ప్ర॒త్యఙ్ఙే॒వ వరు॑ణపా॒శా-న్నిర్ము॑చ్యతే । అక్ర॒న్కర్మ॑ కర్మ॒కృత॒ ఇత్యా॑హ । దే॒వానృ॒ణ-న్ని॑రవ॒దాయ॑ । అ॒నృ॒ణా గృ॒హానుప॒-ప్రేతేతి॒ వావైతదా॑హ । వరు॑ణ గృహీతం॒-వాఁ ఏ॒త-ద్య॒జ్ఞస్య॑ । య-ద్యజు॑షా గృహీ॒తస్యా॑తి॒రిచ్య॑తే । తుషా᳚శ్చ నిష్కా॒సశ్చ॑ । తుషై᳚శ్చ నిష్కా॒సేన॑ చావభృ॒థమవై॑తి । వరు॑ణ-గృహీతేనై॒వ వరు॑ణ॒మవ॑యజతే । అ॒పో॑-ఽవభృ॒థమవై॑తి ॥ 38 ॥

అ॒ఫ్సు వై వరు॑ణః । సా॒క్షాదే॒వ వరు॑ణ॒మవ॑ యజతే । ప్రతి॑యుతో॒ వరు॑ణస్య॒ పాశ॒ ఇత్యా॑హ । వ॒రు॒ణ॒పా॒శాదే॒వ నిర్ము॑చ్యతే । అప్ర॑తీక్ష॒-మాయ॑న్తి । వరు॑ణస్యా॒న్తర్హి॑త్యై । ఏధో᳚-ఽస్యేధిషీ॒మహీత్యా॑హ । స॒మిధై॒వాగ్ని-న్న॑మ॒స్యన్త॑ ఉ॒పాయ॑న్తి । తేజో॑-ఽసి॒ తేజో॒ మయి॑ ధే॒హీత్యా॑హ । తేజ॑ ఏ॒వాత్మన్ధ॑త్తే ॥ 39 ॥

(క॒రోతి॑ - గ్రాహయ - త్యాహవ॒నీయ॒ - స్తిష్ఠ॑ఞ్జుహో - త్య॒పో॑-ఽవభృ॒థమవై॑తి - ధత్తే) (అ. 5)

అనువాకం 6 - సాకమేధాః

దే॒వా॒సు॒రా-స్సంయఁ॑త్తా ఆసన్న్ । సో᳚-ఽగ్నిర॑బ్రవీత్ । మమే॒య-మనీ॑కవతీ త॒నూః । తా-మ్ప్రీ॑ణీత । అథాసు॑రాన॒భి భ॑విష్య॒థేతి॑ । తే దే॒వా అ॒గ్నయే-ఽనీ॑కవతే పురో॒డాశ॑మ॒ష్టాక॑పాల॒-న్నిర॑వపన్న్ । సో᳚-ఽగ్నిరనీ॑కవా॒న్-థ్స్వేన॑ భాగ॒ధేయే॑న ప్రీ॒తః । చ॒తు॒ర్ధా ఽనీ॑కా-న్యజనయత । తతో॑ దే॒వా అభ॑వన్న్ । పరా ఽసు॑రాః ॥ 40 ॥

యద॒గ్నయే-ఽనీ॑కవతే పురో॒డాశ॑మ॒ష్టాక॑పాల-న్ని॒ర్వప॑తి । అ॒గ్నిమే॒వానీ॑కవన్త॒గ్గ్॒ స్వేన॑ భాగ॒ధేయే॑న ప్రీణాతి । సో᳚-ఽగ్నిరనీ॑కవా॒న్-థ్స్వేన॑ భాగ॒ధేయే॑న ప్రీ॒తః । చ॒తు॒ర్ధా ఽనీ॑కాని జనయతే । అ॒సౌ వా ఆ॑ది॒త్యో᳚-ఽగ్ని-రనీ॑కవాన్ । తస్య॑ ర॒శ్మయో-ఽనీ॑కాని । సా॒కగ్ం సూర్యే॑ణోద్య॒తా నిర్వ॑పతి । సా॒క్షాదే॒వాస్మా॒ అనీ॑కాని జనయతి । తే-ఽసు॑రాః॒ పరా॑జితా॒ యన్తః॑ । ద్యావా॑పృథి॒వీ ఉపా᳚శ్రయన్న్ ॥ 41 ॥

తే దే॒వా మ॒రుద్భ్యః॑ సాన్తప॒నేభ్య॑శ్చ॒రు-న్నిర॑వపన్న్ । తా-న్ద్యావా॑పృథి॒వీభ్యా॑-మే॒వోభ॒యత॒-స్సమ॑తపన్న్ । యన్మ॒రుద్భ్యః॑ సాన్తప॒నేభ్య॑శ్చ॒రు-న్ని॒ర్వప॑తి । ద్యావా॑పృథి॒వీభ్యా॑మే॒వ తదు॑భ॒యతో॒ యజ॑మానో॒ భ్రాతృ॑వ్యా॒న్-థ్సన్త॑పతి । మ॒ద్ధ్యన్ది॑నే॒ నిర్వ॑పతి । తర్హి॒ హి తే-ఽక్ష్ణి॑ష్ఠ॒-న్తప॑తి । చ॒రుర్భ॑వతి । స॒ర్వత॑ ఏ॒వైనా॒న్-థ్సన్త॑పతి । తే దే॒వా-శ్శ్వో॑ విజ॒యిన॒-స్సన్తః॑ । సర్వా॑సా-న్దు॒గ్ధే గృ॑హమే॒ధీయ॑-ఞ్చ॒రు-న్నిర॑వపన్న్ ॥ 42 ॥

ఆశి॑తా ఏ॒వాద్యోప॑వసామ । కస్య॒ వా-ఽహే॒దమ్ । కస్య॑ వా॒ శ్వో భ॑వి॒తేతి॑ । స శృ॒తో॑-ఽభవత్ । తస్యాహు॑తస్య॒ నాశ్ఞన్న్॑ । న హి దే॒వా అహు॑తస్యా॒శ్ఞన్తి॑ । తే᳚-ఽబ్రువన్న్ । కస్మా॑ ఇ॒మగ్ం హో᳚ష్యామ॒ ఇతి॑ । మ॒రుద్భ్యో॑ గృహమే॒ధిభ్య॒ ఇత్య॑బ్రువన్న్ । త-మ్మ॒రుద్భ్యో॑ గృహమే॒ధిభ్యో॑-ఽజుహవుః ॥ 43 ॥

తతో॑ దే॒వా అభ॑వన్న్ । పరా-ఽసు॑రాః । యస్యై॒వం-విఁ॒దుషో॑ మ॒రుద్భ్యో॑ గృహమే॒ధిభ్యో॑ గృ॒హే జుహ్వ॑తి । భవ॑త్యా॒త్మనా᳚ । పరా᳚-ఽస్య॒ భ్రాతృ॑వ్యో భవతి । యద్వై య॒జ్ఞస్య॑ పాక॒త్రా క్రి॒యతే᳚ । ప॒శ॒వ్య॑-న్తత్ । పా॒క॒త్రా వా ఏ॒తత్క్రి॑యతే । యన్నేద్ధ్మాబ॒ర్॒హి-ర్భవ॑తి । న సా॑మిధే॒నీ-ర॒న్వాహ॑ ॥ 44 ॥

న ప్ర॑యా॒జా ఇ॒జ్యన్తే᳚ । నానూ॑యా॒జాః । య ఏ॒వం-వేఁద॑ । ప॒శు॒మా-న్భ॑వతి । ఆజ్య॑భాగౌ యజతి । య॒జ్ఞస్యై॒వ చక్షు॑షీ॒ నాన్తరే॑తి । మ॒రుతో॑ గృహమే॒ధినో॑ యజతి । భా॒గ॒ధేయే॑-నై॒వైనా॒న్-థ్సమ॑ర్ధయతి । అ॒గ్నిగ్గ్ స్వి॑ష్ట॒కృతం॑-యఁజతి॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై । ఇడా᳚న్తో భవతి । ప॒శవో॒ వా ఇడా᳚ । ప॒శుష్వే॒వోపరి॑ష్టా॒-త్ప్రతి॑ తిష్ఠతి ॥ 45 ॥

(అసు॑రా - అశ్రయన్ - గృహమే॒ధీయం॑ చ॒రు-న్నిర॑వపన్ - నజుహవు - ర॒న్వా - హేడా᳚న్తో భవతి॒ ద్వే చ॑) (అ. 6)

అనువాకం 7 - తచ్ఛేషః

యత్పత్నీ॑ గృహమే॒ధీయ॑-స్యాశ్ఞీ॒యాత్ । గృ॒హ॒మే॒ద్ధ్యే॑వ స్యా᳚త్ । వి త్వ॑స్య య॒జ్ఞ ఋ॑ధ్యేత । యన్నాశ్ఞీ॒యాత్ । అగృ॑హమేధీ స్యాత్ । నాస్య॑ య॒జ్ఞో వ్యృ॑ద్ధ్యేత । ప్రతి॑వేశ-మ్పచేయుః । తస్యా᳚శ్ఞీయాత్ । గృ॒హ॒మే॒ద్ధ్యే॑వ భ॑వతి । నాస్య॑ య॒జ్ఞో వ్యృ॑ద్ధ్యతే ॥ 46 ॥

తే దే॒వా గృ॑హమే॒ధీయే॑నే॒ష్ట్వా । ఆశి॑తా అభవన్న్ । ఆఞ్జ॑తా॒భ్య॑ఞ్జత । అను॑ వ॒థ్సా-న॑వాసయన్న్ । తేభ్యో-ఽసు॑రాః॒, క్షుధ॒-మ్ప్రాహి॑ణ్వన్న్ । సా దే॒వేషు॑ లో॒కమవి॑త్త్వా । అసు॑రా॒న్-పున॑రగచ్ఛత్ । గృ॒హ॒మే॒ధీయే॑నే॒ష్ట్వా । ఆశి॑తా భవన్తి । ఆఞ్జ॑తే॒-ఽభ్య॑ఞ్జతే ॥ 47 ॥

అను॑ వ॒థ్సాన్. వా॑సయన్తి । భ్రాతృ॑వ్యాయై॒వ త-ద్యజ॑మానః॒, క్షుధ॒-మ్ప్రహి॑ణోతి । తే దే॒వా గృ॑హమే॒ధీయే॑నే॒ష్ట్వా । ఇన్ద్రా॑య నిష్కా॒స-న్న్య॑దధుః । అ॒స్మానే॒వ శ్వ ఇన్ద్రో॒ నిహి॑తభాగ ఉపావర్తి॒తేతి॑ । తానిన్ద్రో॒ నిహి॑తభాగ ఉ॒పావ॑ర్తత । గృ॒హ॒మే॒ధీయే॑నే॒ష్ట్వా । ఇన్ద్రా॑య నిష్కా॒స-న్నిద॑ద్ధ్యాత్ । ఇన్ద్ర॑ ఏ॒వైన॒-న్నిహి॑తభాగ ఉ॒పావ॑ర్తతే । గార్హ॑పత్యే జుహోతి ॥ 48 ॥

భా॒గ॒ధేయే॑నే॒వైన॒గ్ం॒ సమ॑ర్ధయతి । ఋ॒ష॒భమాహ్వ॑యతి । వ॒ష॒ట్కా॒ర ఏ॒వాస్య॒ సః । అథో॑ ఇన్ద్రి॒యమే॒వ త-ద్వీ॒ర్యం॑-యఁజ॑మానో॒ భ్రాతృ॑వ్యస్య వృఙ్క్తే । ఇన్ద్రో॑ వృ॒త్రగ్ం హ॒త్వా । పరా᳚-మ్పరా॒వత॑-మగచ్ఛత్ । అపా॑రాధ॒మితి॒ మన్య॑మానః । సో᳚-ఽబ్రవీత్ । క ఇ॒దం-వేఁ॑దిష్య॒తీతి॑ । తే᳚-ఽబ్రువ-న్మ॒రుతో॒ వరం॑-వృఁణామహై ॥ 49 ॥

అథ॑ వ॒యం-వేఁ॑దామ । అ॒స్మభ్య॑మే॒వ ప్ర॑థ॒మగ్ం హ॒విర్నిరు॑ప్యాతా॒ ఇతి॑ । త ఏ॑న॒మద్ధ్య॑-క్రీడన్న్ । తత్క్రీ॒డినా᳚-ఙ్క్రీడి॒త్వమ్ । య-న్మ॒రుద్భ్యః॑ క్రీ॒డిభ్యః॑ ప్రథ॒మగ్ం హ॒విర్ని॑రు॒ప్యతే॒ విజి॑త్యై । సా॒కగ్ం సూర్యే॑ణోద్య॒తా నిర్వ॑పతి । ఏ॒తస్మి॒న్ వై లో॒క ఇన్ద్రో॑ వృ॒త్రమ॑హ॒న్-థ్సమృ॑ద్ధ్యై । ఏ॒త-ద్బ్రా᳚హ్మణాన్యే॒వ పఞ్చ॑ హ॒వీగ్ంషి॑ । ఏ॒త-ద్బ్రా᳚హ్మణ ఐన్ద్రా॒గ్నః । అథై॒ష ఐ॒న్ద్రశ్చ॒రు-ర్భ॑వతి ॥ 50 ॥

ఉ॒ద్ధా॒రం-వాఁ ఏ॒తమిన్ద్ర॒ ఉద॑హరత । వృ॒త్రగ్ం హ॒త్వా । అ॒న్యాసు॑ దే॒వతా॒స్వధి॑ । యదే॒ష ఐ॒న్ద్ర-శ్చ॒రు-ర్భవ॑తి । ఉ॒ద్ధా॒రమే॒వ తం-యఁజ॑మాన॒ ఉద్ధ॑రతే । అ॒న్యాసు॑ ప్ర॒జాస్వధి॑ । వై॒శ్వ॒క॒ర్మ॒ణ ఏక॑కపాలో భవతి । విశ్వా᳚న్యే॒వ తేన॒ కర్మా॑ణి॒ యజ॑మా॒నో ఽవ॑రున్ధే ॥ 51 ॥

(ఋ॒ద్ధ్య॒తే॒-ఽ-భ్య॑ఞ్జతే-జుహోతి-వృణామహై-భవత్య॒- +ష్టౌ చ॑) (అ. 7)

అనువాకం 8 - పితృయజ్ఞః

వై॒శ్వ॒దే॒వేన॒ వై ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జా అ॑సృజత । తా వ॑రుణ-ప్రఘా॒సై-ర్వ॑రుణపా॒శాద॑ముఞ్చత్ । సా॒క॒మే॒ధైః ప్రత్య॑స్థాపయత్ । త్ర్య॑మ్బకై రు॒ద్ర-న్ని॒రవా॑దయత । పి॒తృ॒య॒జ్ఞేన॑ సువ॒ర్గం-లోఁ॒కమ॑గమయత్ । య-ద్వై᳚శ్వదే॒వేన॒ యజ॑తే । ప్ర॒జా ఏ॒వ త-ద్యజ॑మాన-స్సృజతే । తా వ॑రుణ-ప్రఘా॒సై-ర్వ॑రుణపా॒శా-న్ము॑ఞ్చతి । సా॒క॒మే॒ధైః ప్రతి॑ష్ఠాపయతి । త్ర్య॑మ్బకైరు॒ద్ర-న్ని॒రవ॑దయతే ॥ 52 ॥

పి॒తృ॒య॒జ్ఞేన॑ సువ॒ర్గం-లోఁ॒క-ఙ్గ॑మయతి । ద॒క్షి॒ణ॒తః ప్రా॑చీనావీ॒తీ నిర్వ॑పతి । ద॒క్షి॒ణావృ॒ద్ధి పి॑తృ॒ణామ్ । అనా॑దృత్య॒ తత్ । ఉ॒త్త॒ర॒త ఏ॒వోప॒వీయ॒ నిర్వ॑పేత్ । ఉ॒భయే॒ హి దే॒వాశ్చ॑ పి॒తర॑శ్చే॒జ్యన్తే᳚ । అథో॒ యదే॒వ ద॑క్షిణా॒ర్ధే॑-ఽధి॒ శ్రయ॑తి । తేన॑ దక్షి॒ణావృ॑త్ । సోమా॑య పితృ॒మతే॑ పురో॒డాశ॒గ్ం॒ షట్క॑పాల॒-న్నిర్వ॑పతి । సం॒వఁ॒థ్స॒రో వై సోమః॑ పితృ॒మాన్ ॥ 53 ॥

సం॒వఁ॒థ్స॒రమే॒వ ప్రీ॑ణాతి । పి॒తృభ్యో॑ బర్హి॒షద్భ్యో॑ ధా॒నాః । మాసా॒ వై పి॒తరో॑ బర్హి॒షదః॑ । మాసా॑నే॒వ ప్రీ॑ణాతి । యస్మి॒న్ వా ఋ॒తౌ పురు॑షః ప్ర॒మీయ॑తే । సో᳚-ఽస్యా॒ముష్మి॑న్ ఁలో॒కే భ॑వతి । బ॒హు॒రూ॒పా ధా॒నా భ॑వన్తి । అ॒హో॒రా॒త్రాణా॑-మ॒భిజి॑త్యై । పి॒తృభ్యో᳚ ఽగ్నిష్వా॒త్తేభ్యో॑ మ॒న్థమ్ । అ॒ర్ధ॒మా॒సా వై పి॒తరో᳚-ఽగ్నిష్వా॒త్తాః ॥ 54 ॥

అ॒ర్ధ॒మా॒సానే॒వ ప్రీ॑ణాతి । అ॒భి॒వా॒న్యా॑యై దు॒గ్ధే భ॑వతి । సా హి పి॑తృదేవ॒త్య॑-న్దు॒హే । య-త్పూ॒ర్ణమ్ । త-న్మ॑ను॒ష్యా॑ణామ్ । ఉ॒ప॒ర్య॒ర్ధో దే॒వానా᳚మ్ । అ॒ర్ధః పి॑తృ॒ణామ్ । అ॒ర్ధ ఉప॑మన్థతి । అ॒ర్ధో హి పి॑తృ॒ణామ్ । ఏక॒యోప॑మన్థతి ॥ 55 ॥

ఏకా॒ హి పి॑తృ॒ణామ్ । ద॒క్షి॒ణోప॑మన్థతి । ద॒క్షి॒ణా వృ॒ద్ధి పి॑తృ॒ణామ్ । అనా॑ర॒భ్యోప॑మన్థతి । తద్ధి పి॒తౄన్-గచ్ఛ॑తి । ఇ॒మా-న్దిశం॒-వేఁది॒ముద్ధ॑న్తి । ఉ॒భయే॒ హి దే॒వాశ్చ॑ పి॒తర॑శ్చే॒జ్యన్తే᳚ । చతుః॑ స్రక్తిర్భవతి । సర్వా॒ హ్యను॒ దిశః॑ పి॒తరః॑ । అఖా॑తా భవతి ॥ 56 ॥

ఖా॒తా హి దే॒వానా᳚మ్ । మ॒ద్ధ్య॒తో᳚ ఽగ్నిరాధీ॑యతే । అ॒న్త॒తో హి దే॒వానా॑-మాధీ॒యతే᳚ । వర్షీ॑యాని॒ద్ధ్మ ఇ॒ద్ధ్మా-ద్భ॑వతి॒ వ్యావృ॑త్త్యై । పరి॑ శ్రయతి । అ॒న్తర్హి॑తో॒ హి పి॑తృలో॒కో మ॑నుష్యలో॒కాత్ । యత్-పరు॑షి ది॒నమ్ । త-ద్దే॒వానా᳚మ్ । యద॑న్త॒రా । త-న్మ॑ను॒ష్యా॑ణామ్ ॥ 57 ॥

య-థ్సమూ॑లమ్ । త-త్పి॑తృ॒ణామ్ । సమూ॑ల-మ్బ॒ర్॒హి-ర్భ॑వతి॒ వ్యావృ॑త్త్యై । ద॒క్షి॒ణా స్తృ॑ణాతి । ద॒క్షి॒ణా వృ॒ద్ధి పి॑తృ॒ణామ్ । త్రిః పర్యే॑తి । తృ॒తీయే॒ వా ఇ॒తో లో॒కే పి॒తరః॑ । తానే॒వ ప్రీ॑ణాతి । త్రిః పునః॒ పర్యే॑తి । షట్థ్సమ్ప॑ద్యన్తే ॥ 58 ॥

షడ్వా ఋ॒తవః॑ । ఋ॒తూనే॒వ ప్రీ॑ణాతి । య-త్ప్ర॑స్త॒రం-యఁజు॑షా గృహ్ణీ॒యాత్ । ప్ర॒మాయు॑కో॒ యజ॑మాన-స్స్యాత్ । యన్న గృ॑హ్ణీ॒యాత్ । అ॒నా॒య॒త॒న-స్స్యా᳚త్ । తూ॒ష్ణీమే॒వ న్య॑స్యేత్ । న ప్ర॒మాయు॑కో॒ భవ॑తి । నానా॑యత॒నః । యత్-త్రీన్-ప॑రి॒ధీ-న్ప॑రిద॒ద్ధ్యాత్ ॥ 59 ॥

మృ॒త్యునా॒ యజ॑మాన॒-మ్పరి॑ గృహ్ణీయాత్ । యన్న ప॑రి-ద॒ద్ధ్యాత్ । రక్షాగ్ం॑సి య॒జ్ఞగ్ం హ॑న్యుః । ద్వౌ ప॑రి॒ధీ పరి॑దధాతి । రక్ష॑సా॒-మప॑హత్యై । అథో॑ మృ॒త్యోరే॒వ యజ॑మాన॒-ముథ్సృ॑జతి । య-త్త్రీణి॑ త్రీణి హ॒వీగ్ష్యు॑దా॒హరే॑యుః । త్రయ॑స్త్రయ ఏషాగ్ం సా॒క-మ్ప్రమీ॑యేరన్న్ । ఏకై॑క-మనూ॒చీనా᳚-న్యు॒దాహ॑రన్తి । ఏకై॑క ఏ॒వైషా॑మ॒న్వఞ్చః॒ ప్రమీ॑యతే । క॒శిపు॑ కశిప॒వ్యా॑య । ఉ॒ప॒బర్హ॑ణ-ముపబర్హ॒ణ్యా॑య । ఆఞ్జ॑న-మాఞ్జ॒న్యా॑య । అ॒భ్యఞ్జ॑న-మభ్యఞ్జ॒న్యా॑య । య॒థా॒భా॒గమే॒వైనా᳚-న్ప్రీణాతి ॥ 60 ॥

(ని॒రవ॑దయతే - పితృ॒మా - న॑గ్నిష్వా॒త్తా - ఏక॒యోప॑ మన్థ॒ - త్యఖా॑తా భవతి-మను॒ష్యా॑ణాం - పద్యన్తే - పరిద॒ద్ధ్యాన్ - మీ॑యతే॒ పఞ్చ॑ చ) (అ. 8)

అనువాకం 9 - తచ్ఛేషః

అ॒గ్నయే॑ దే॒వేభ్యః॑ పి॒తృభ్యః॑ సమి॒ద్ధ్యమా॑నా॒యాను॑బ్రూ॒హీత్యా॑హ ।

ఉ॒భయే॒ హి దే॒వాశ్చ॑ పి॒తర॑శ్చే॒జ్యన్తే᳚ । ఏకా॒మన్వా॑హ । ఏకా॒ హి పి॑తృ॒ణామ్ । త్రిరన్వా॑హ । త్రిర్హి దే॒వానా᳚మ్ । ఆ॒ఘా॒రావాఘా॑రయతి । య॒జ్ఞ॒ ప॒రుషో॒రన॑న్తరిత్యై । నార్షే॒యం-వృఁ॑ణీతే । న హోతా॑రమ్ ॥ 61 ॥

యదా॑ర్షే॒యం-వృఁ॑ణీ॒త । యద్ధోతా॑రమ్ । ప్ర॒మాయు॑కో॒ యజ॑మాన-స్స్యాత్ । ప్ర॒మాయు॑కో॒ హోతా᳚ । తస్మా॒న్న వృ॑ణీతే । యజ॑మానస్య॒ హోతు॑-ర్గోపీ॒థాయ॑ । అప॑బర్హిషః ప్రయా॒జాన్.-య॑జతి । ప్ర॒జా వై బ॒ర్॒హిః । ప్ర॒జా ఏ॒వ మృ॒త్యోరుథ్సృ॑జతి । ఆజ్య॑భాగౌ యజతి ॥ 62 ॥

య॒జ్ఞస్యై॒వ చక్షు॑షీ॒ నాన్తరే॑తి । ప్రా॒చీ॒నా॒వీ॒తీ సోమం॑-యఁజతి । పి॒తృ॒దే॒వ॒త్యా॑ హి । ఏ॒షా ఽఽహు॑తిః । పఞ్చ॒ కృత్వో-ఽవ॑ద్యతి । పఞ్చ॒ హ్యే॑తా దే॒వతాః᳚ । ద్వే పు॑రో-ఽనువా॒క్యే᳚ । యా॒జ్యా॑ దే॒వతా॑ వషట్కా॒రః । తా ఏ॒వ ప్రీ॑ణాతి । సన్త॑త॒మవ॑ ద్యతి ॥ 63 ॥

ఋ॒తూ॒నాగ్ం సన్త॑త్యై । ప్రైవైభ్యః॒ పూర్వ॑యా పురో-ఽనువా॒క్య॑యా ఽఽహ । ప్రణ॑యతి ద్వి॒తీయ॑యా । గ॒మయ॑తి యా॒జ్య॑యా । తృ॒తీయే॒ వా ఇ॒తో లో॒కే పి॒తరః॑ । అహ్న॑ ఏ॒వైనా॒-న్పూర్వ॑యా పురో-ఽనువా॒క్య॑యా॒ ఽత్యాన॑యతి । రాత్రి॑యై ద్వి॒తీయ॑యా । ఐవైనాన్॑. యా॒జ్య॑యా గమయతి । ద॒క్షి॒ణ॒తో॑-ఽవ॒దాయ॑ । ఉద॒ఙ్ఙతి॑ క్రామతి॒ వ్యావృ॑త్త్యై ॥ 64 ॥

ఆ స్వ॒ధేత్యా-శ్రా॑వయతి । అస్తు॑ స్వ॒ధేతి॑ ప్ర॒త్యాశ్రా॑వయతి । స్వ॒ధా నమ॒ ఇతి॒ వష॑ట్కరోతి । స్వ॒ధా॒కా॒రో హి పి॑తృ॒ణామ్ । సోమ॒మగ్రే॑ యజతి । సోమ॑ ప్రయాజా॒ హి పి॒తరః॑ । సోమ॑-మ్పితృ॒మన్తం॑-యఁజతి । సం॒వఁ॒థ్స॒రో వై సోమః॑ పితృ॒మాన్ । సం॒వఁ॒థ్స॒రమే॒వ త-ద్య॑జతి । పి॒తౄన్-బ॑ర్హి॒షదో॑ యజతి ॥ 65 ॥

యే వై యజ్వా॑నః । తే పి॒తరో॑ బర్హి॒షదః॑ । తానే॒వ త-ద్య॑జతి । పి॒తౄన॑గ్నిష్వా॒త్తాన్. య॑జతి । యే వా అయ॑జ్వానో గృహమే॒ధినః॑ । తే పి॒తరో᳚-ఽగ్నిష్వా॒త్తాః । తానే॒వ త-ద్య॑జతి । అ॒గ్ని-ఙ్క॑వ్య॒వాహ॑నం-యఁజతి । య ఏ॒వ పి॑తృ॒ణామ॒గ్నిః । తమే॒వ త-ద్య॑జతి ॥ 66 ॥

అథో॒ యథా॒-ఽగ్నిగ్గ్ స్వి॑ష్ట॒కృతం॒-యఁజ॑తి । తా॒దృగే॒వ తత్ । ఏ॒తత్తే॑ తత॒ యే చ॒ త్వామన్వితి॑ తి॒సృషు॑ స్ర॒క్తీషు॒ నిద॑ధాతి । తస్మా॒దా తృ॒తీయా॒-త్పురు॑షా॒న్నామ॒ న గృ॑హ్ణన్తి । ఏ॒తావ॑న్తో॒ హీజ్యన్తే᳚ । అత్ర॑ పితరో యథాభా॒గ-మ్మ॑న్దద్ధ్వ॒మిత్యా॑హ । హ్లీకా॒ హి పి॒తరః॑ । ఉద॑ఞ్చో॒ నిష్క్రా॑మన్తి । ఏ॒షా వై మ॑ను॒ష్యా॑ణా॒-న్దిక్ । స్వామే॒వ త-ద్దిశ॒మను॒ నిష్క్రా॑మన్తి ॥ 67 ॥

ఆ॒హ॒వ॒నీయ॒-ముప॑తిష్ఠన్తే । న్యే॑వాస్మై॒ తద్ధ్ను॑వతే । యథ్స॒త్యా॑హవ॒నీయే᳚ । అథా॒న్యత్ర॒ చర॑న్తి । ఆతమి॑తో॒రుప॑తిష్ఠన్తే । అ॒గ్నిమే॒వోప॑ద్ర॒ష్టార॑-ఙ్కృ॒త్వా । పి॒తౄ-న్ని॒రవ॑దయన్తే । అన్తం॒-వాఁ ఏ॒తే ప్రా॒ణానా᳚-ఙ్గచ్ఛన్తి । య ఆతమి॑తోరుప॒తిష్ఠ॑న్తే । సు॒స॒న్దృశ॑-న్త్వా వ॒యమిత్యా॑హ ॥ 68 ॥

ప్రా॒ణో వై సు॑స॒న్దృక్ । ప్రా॒ణమే॒వాత్మన్-ద॑ధతే । యోజా॒ న్వి॑న్ద్ర తే॒ హరీ॒ ఇత్యా॑హ । ప్రా॒ణమే॒వ పున॑రయుక్త । అక్ష॒న్నమీ॑మదన్త॒ హీతి॒ గార్హ॑పత్య॒-ముప॑తిష్ఠన్తే । అక్ష॒న్నమీ॑మద॒న్తాథ॒ త్వోప॑తిష్ఠామహ॒ ఇతి॒ వావైతదా॑హ । అమీ॑మదన్త పి॒తరః॑ సో॒మ్యా ఇత్య॒భి ప్రప॑ద్యన్తే । అమీ॑మదన్త పి॒తరో-ఽథ॑ త్వా॒-ఽభి ప్రప॑ద్యామహ॒ ఇతి॒ వావైతదా॑హ । అ॒పః పరి॑షిఞ్చతి । మా॒ర్జయ॑త్యే॒వైనాన్॑ ॥ 69 ॥

అథో॑ త॒ర్పయ॑త్యే॒వ । తృప్య॑తి ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభిః॑ । య ఏ॒వం-వేఁద॑ । అప॑ బర్హిషావనూయా॒జౌ య॑జతి । ప్ర॒జా వై బ॒ర్॒హిః । ప్ర॒జా ఏ॒వ మృ॒త్యోరుథ్సృ॑జతి । చ॒తురః॑ ప్రయా॒జాన్. య॑జతి । ద్వావ॑నూయా॒జౌ । షట్థ్సమ్ప॑ద్యన్తే । షడ్వా ఋ॒తవః॑ ॥ 70 ॥

ఋ॒తూనే॒వ ప్రీ॑ణాతి । న పత్న్యన్వా᳚స్తే । న సంయాఁ॑జయన్తి । యత్పత్న్య॒న్వాసీ॑త । యథ్సం॑యాఁ॒జయే॑యుః । ప్ర॒మాయు॑కా స్యాత్ । తస్మా॒న్నాన్వా᳚స్తే । న సంయాఁ॑జయన్తి । పత్ని॑యై గోపీ॒థాయ॑ ॥ 71 ॥

(హోతా॑ర॒ - మాజ్య॑భాగౌ యజతి॒ - సన్త॑త॒మవ॑ద్యతి॒ - వ్యావృ॑త్త్యై - బర్హి॒షదో॑ యజతి॒ - తమే॒వ త-ద్య॑జ॒- త్యను॒ నిష్క్రా॑మన్త్యా - హై - నాన్ - ఋ॒తవో॒ - +నవ॑ చ) (అ. 9)

అనువాకం 10 - త్ర్యమ్బకహవీంషి

ప్ర॒తి॒పూ॒రు॒షమేక॑కపాలా॒-న్నిర్వ॑పతి । జా॒తా ఏ॒వ ప్ర॒జా రు॒ద్రాన్ని॒రవ॑దయతే । ఏక॒మతి॑రిక్తమ్ । జ॒ని॒ష్యమా॑ణా ఏ॒వ ప్ర॒జా రు॒ద్రాన్ని॒రవ॑దయతే । ఏక॑కపాలా భవన్తి । ఏ॒క॒ధైవ రు॒ద్ర-న్ని॒రవ॑దయతే । నాభిఘా॑రయతి । యద॑భిఘా॒రయే᳚త్ । అ॒న్త॒ర॒వ॒చా॒రిణగ్ం॑ రు॒ద్ర-ఙ్కు॑ర్యాత్ । ఏ॒కో॒ల్ము॒కేన॑ యన్తి ॥ 72 ॥

తద్ధి రు॒ద్రస్య॑ భాగ॒ధేయ᳚మ్ । ఇ॒మా-న్దిశం॑-యఁన్తి । ఏ॒షా వై రు॒ద్రస్య॒ దిక్ । స్వాయా॑మే॒వ ది॒శి రు॒ద్ర-న్ని॒రవ॑దయతే । రు॒ద్రో వా అ॑ప॒శుకా॑యా॒ ఆహు॑త్యై॒ నాతి॑ష్ఠత । అ॒సౌ తే॑ ప॒శురితి॒ నిర్ది॑శే॒ద్య-న్ద్వి॒ష్యాత్ । యమే॒వ ద్వేష్టి॑ । తమ॑స్మై ప॒శు-న్నిర్ది॑శతి । యది॒ న ద్వి॒ష్యాత్ । ఆ॒ఖుస్తే॑ ప॒శురితి॑ బ్రూయాత్ ॥ 73 ॥

న గ్రా॒మ్యా-న్ప॒శూన్. హి॒నస్తి॑ । నార॒ణ్యాన్ । చ॒తు॒ష్ప॒థే జు॑హోతి । ఏ॒ష వా అ॑గ్నీ॒నా-మ్పడ్బీ॑శో॒ నామ॑ । అ॒గ్ని॒వత్యే॒వ జు॑హోతి । మ॒ద్ధ్య॒మేన॑ ప॒ర్ణేన॑ జుహోతి । స్రుగ్ఘ్యే॑షా । అథో॒ ఖలు॑ । అ॒న్త॒మేనై॒వ హో॑త॒వ్య᳚మ్ । అ॒న్త॒త ఏ॒వ రు॒ద్ర-న్ని॒రవ॑దయతే ॥ 74 ॥

ఏ॒ష తే॑ రుద్ర భా॒గ-స్స॒హ స్వస్రా-ఽమ్బి॑క॒యేత్యా॑హ । శ॒రద్వా అ॒స్యామ్బి॑కా॒ స్వసా᳚ । తయా॒ వా ఏ॒ష హి॑నస్తి । యగ్ం హి॒నస్తి॑ । తయై॒వైనగ్ం॑ స॒హ శ॑మయతి । భే॒ష॒జ-ఙ్గవ॒ ఇత్యా॑హ । యావ॑న్త ఏ॒వ గ్రా॒మ్యాః ప॒శవః॑ । తేభ్యో॑ భేష॒జ-ఙ్క॑రోతి । అవా᳚మ్బ రు॒ద్రమ॑దిమ॒హీత్యా॑హ । ఆ॒శిష॑మే॒వైతామాశా᳚స్తే ॥ 75 ॥

త్ర్య॑మ్బకం-యఁజామహ॒ ఇత్యా॑హ । మృ॒త్యో-ర్ము॑క్షీయ॒ మా ఽమృతా॒దితి॒ వావైతదా॑హ । ఉత్కి॑రన్తి । భగ॑స్య లీఫ్సన్తే । మూతే॑ కృ॒త్వా-ఽఽస॑జన్తి । యథా॒ జనం॑-యఁ॒తే॑-ఽవ॒స-ఙ్క॒రోతి॑ । తా॒దృగే॒వతత్ । ఏ॒ష తే॑ రుద్ర భా॒గ ఇత్యా॑హ ని॒రవ॑త్త్యై । అప్ర॑తీక్ష॒మాయ॑న్తి । అ॒పః పరి॑షిఞ్చతి । రు॒ద్రస్యా॒న్తర్హి॑త్యై । ప్ర వా ఏ॒తే᳚-ఽస్మా-ల్లో॒కాచ్చ్య॑వన్తే । యే త్ర్య॑మ్బకై॒శ్చర॑న్తి । ఆ॒ది॒త్య-ఞ్చ॒రు-మ్పున॒రేత్య॒ నిర్వ॑పతి । ఇ॒యం-వాఁ అది॑తిః । అ॒స్యామే॒వ ప్రతి॑ తిష్ఠన్తి ॥ 76 ॥

(య॒న్తి॒ - బ్రూ॒యా॒న్ - ని॒రవ॑దయతే - శాస్తే - సిఞ్చతి॒ షట్చ॑) (అ. 10)

(అను॑మత్యై - వైశ్వదే॒వేన॒ తా-స్సృ॒ష్టా - స్త్రి॒వృత్ - ప్ర॒జాప॑తి-స్సవి॒ - తోత్త॑రస్యాం - దేవాసు॒రా-స్సో᳚-ఽగ్ని--ర్ య-త్పత్నీ॑ -వైశ్వదే॒వేన॒ తా వ॑రుణప్రఘా॒సై - ర॒గ్నయే॑ దే॒వేభ్యః॑ - ప్రతిపూరు॒ష-న్దశ॑)

(అను॑మత్యై - ప్రథమ॒జో వ॒థ్సో - బ॑హురూ॒పా హి ప॒శవ॒ - స్తస్మా᳚-త్పృథమా॒త్రం - ఁయద॒గ్నయే-ఽనీ॑కవత - ఉద్ధా॒రం-వాఁ - అ॒గ్నయే॑ దే॒వేభ్య॑ - ఋ॒తూనే॒వ షట్థ్స॑ప్తతిః)

(అను॑మత్యై॒ - ప్రతి॑ తిష్ఠన్తి)

॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥

॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ప్రథమాష్టకే షష్ఠః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhakaḥ - rājasūyānubrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - anumatyādyā iṣṭayaḥ

anṷmatyai puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati | ye pra॒tyañca॒-śśamyā̭yā ava॒śīya̭nte | tannair̭ṛ॒ta-meka̭kapālam | i॒yaṃ-vā~ anṷmatiḥ | i॒ya-nnir-ṛ̭tiḥ | nai॒r॒ṛ॒tena॒ pūrvḙṇa॒ praca̭rati | pā॒pmāna̭me॒va nir-ṛ̭ti॒-mpūrvā᳚-nni॒rava̭dayate | eka̭ kapālo bhavati | e॒ka॒dhaiva nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | yadahṷtvā॒ gārha̭patya ī॒yuḥ || 1 ||

ru॒dro bhū॒tvā-'gnira̭nū॒tthāya̭ | a॒ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca hanyāt | vīhi॒ svāhā ''hṷti-ñjuṣā॒ṇa ityā̭ha | āhṷtyai॒vainagṃ̭ śamayati | nārti॒mārccha̭-tyaddhva॒ryurna yaja̭mānaḥ | e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti | taddhi nir-ṛ̭tyai bhāga॒dheya᳚m | i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~nti | e॒ṣā vai nir-ṛ̭tyai॒ dik | svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate || 2 ||

svakṛ̭ta॒ iri̭ṇe juhoti prada॒re vā᳚ | e॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭nam | sva e॒vāyata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | e॒ṣa tḙ nir-ṛte bhā॒ga ityā̭ha | nirdi̭śatye॒vainā᳚m | bhūtḙ ha॒viṣma̭tya॒sītyā̭ha | bhūti̭me॒vopāva̭rtate | mu॒ñcemamagṃha̭sa॒ ityā̭ha | agṃha̭sa e॒vaina̭-mmuñcati | a॒ṅgu॒ṣṭhābhyā᳚-ñjuhoti || 3 ||

a॒nta॒ta e॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | kṛ॒ṣṇaṃ-vā~saḥ̭ kṛ॒ṣṇatṷ̄ṣa॒-ndakṣi̭ṇā | e॒ta-dvai nir-ṛ̭tyai rū॒pam | rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | apra̭tīkṣa॒māya̭nti | nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai | svāhā॒ namo॒ ya i॒da-ñca॒kāreti॒ puna॒retya॒ gārha̭patye juhoti | āhṷtyai॒va na̭ma॒syanto॒ gārha̭patya-mu॒pāva̭rtante | ā॒nu॒ma॒tena॒ praca̭rati | i॒yaṃ-vā~ anṷmatiḥ || 4 ||

i॒yame॒vāsmai̭ rā॒jyamanṷmanyate | dhe॒nu-rdakṣi̭ṇā | i॒māme॒va dhe॒nu-ṅkṷrute | ā॒di॒tya-ñca॒ru-nnirva̭pati | u॒bhayī᳚ṣve॒va pra॒jāsva॒bhiṣi̭cyate | daivī̭ṣu ca॒ mānṷṣīṣu ca | varo॒ dakṣi̭ṇā | varo॒ hi rā॒jyagṃ samṛ̭ddhyai | ā॒gnā॒vai॒ṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pati | a॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 5 ||

viṣṇṷrya॒jñaḥ | de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jña-ñcāva̭ rundhe | vā॒ma॒no va॒hī dakṣi̭ṇā | ya-dva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | ya-dvā̭ma॒naḥ | tena̭ vaiṣṇa॒va-ssamṛ̭ddhyai | a॒gnī॒ṣo॒mīya॒-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pati | a॒gnīṣomā᳚bhyāṃ॒-vā~ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒nniti̭ | yada̭gnīṣo॒mīya॒-mekā̭daśakapāla-nni॒rvapa̭ti || 6 ||

vārtra̭ghname॒va viji̭tyai | hira̭ṇya॒-ndakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā | de॒vatā̭bhiścendri॒yeṇa̭ ca॒ vyā᳚rdhyata | sa e॒tamai᳚ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla-mapaśyat | tannira̭vapat | tena॒ vai sa de॒vatā᳚ścendri॒ya-ñcāvā̭rundha | yadai᳚ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla-nni॒rvapa̭ti | de॒vatā᳚ścai॒va tene᳚ndri॒ya-ñca॒ yaja̭mā॒no-'va̭ rundhe | ṛ॒ṣa॒bho va॒hī dakṣi̭ṇā || 7 ||

ya-dva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | yadṛ̭ṣa॒bhaḥ | tenai॒ndra-ssamṛ̭ddhyai | ā॒gne॒yama॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati | ai॒ndra-ndadhi̭ | yadā᳚gne॒yo bhava̭ti | a॒gnirvai ya̭jñamu॒kham | ya॒jña॒mu॒khame॒vardhi̭-mpu॒rāstā᳚ddhatte | yadai॒ndra-ndadhi̭ || 8 ||

i॒ndri॒yame॒vāva̭ rundhe | ṛ॒ṣa॒bho va॒hī dakṣi̭ṇā | yadva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | yadṛ̭ṣa॒bhaḥ | tenai॒ndra-ssamṛ̭ddhyai | yāva̭tī॒rvai pra॒jā oṣa̭dhīnā॒-mahṷtānā॒-māśñanṋ | tāḥ parā̭-'bhavann | ā॒gra॒ya॒ṇa-mbha̭vati hu॒tādyā̭ya | yaja̭māna॒syāpa̭rābhāvāya || 9 ||

de॒vā vā oṣa̭dhīṣvā॒jima̭yuḥ | tā i̭ndrā॒gnī uda̭jayatām | tāve॒tamai᳚ndrā॒gna-ndvāda̭śakapāla॒-nnira̭vṛṇātām | yadai᳚ndrā॒gno bhava॒tyujji̭tyai | dvāda̭śakapālo bhavati | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna॒mava̭rundhe | vai॒śva॒de॒vaśca॒ru-rbha̭vati | vai॒śva॒de॒vaṃ-vā~ anna᳚m | anna̭me॒vāsmai᳚ svadayati || 10 ||

pra॒tha॒ma॒jo va॒thso dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | sau॒myagg śyā̭mā॒ka-ñca॒ru-nnirva̭pati | somo॒ vā a̭kṛṣṭapa॒cyasya॒ rājā᳚ | a॒kṛ॒ṣṭa॒pa॒cyame॒vāsmai᳚ svadayati | vāso॒ dakṣi̭ṇā | sau॒myagṃhi de॒vata̭yā॒ vāsa॒-ssamṛ̭ddhyai | sara̭svatyai ca॒ru-nnirva̭pati | sara̭svate ca॒rum | mi॒thu॒name॒vāva̭ rundhe | mi॒thu॒nau gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | eti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khādṛddhyāḥ᳚ | yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ eti̭ | a॒ṣṭāve॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ bhavanti | a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒tro᳚-'gniḥ | tenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naiti̭ || 11 ||

(ī॒yu--r ni॒rava̭dayate - 'ṅgu॒ṣṭhābhyā᳚-ñjuho॒ - tyanṷmati--r de॒vatā̭ - ni॒rvapa̭ti - va॒hī dakṣi̭ṇā॒ - yadai॒ndra-nda - dhyapa̭rābhāvāya - svadayati॒ - gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai॒ ṣaṭca̭) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - cāturmāsye vaiśvadevahavīṃṣi

vai॒śva॒de॒vena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā-ssṛ॒ṣṭā na prājā̭yanta | so᳚-'gnira̭kāmayata | a॒hami॒māḥ praja̭nayeya॒miti̭ | sa pra॒jāpa̭taye॒ śuca̭madadhāt | so̭-'śocat-pra॒jāmi॒cchamā̭naḥ | tasmā॒dya-ñca̭ pra॒jā bhu॒nakti॒ ya-ñca॒ na | tāvu॒bhau śo̭cataḥ pra॒jāmi॒cchamā̭nau | tāsva॒gnimapya̭ sṛjat | tā a॒gniraddhyai᳚t || 12 ||

somo॒ reto̭-'dadhāt | sa॒vi॒tā prāja̭nayat | sara̭svatī॒ vāca̭madadhāt | pū॒ṣā 'po̭ṣayat | te vā e॒te tri-ssaṃ̭va~thsa॒rasya॒ prayṷjyante | ye de॒vāḥ puṣṭi̭patayaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ro vai pra॒jāpa̭tiḥ | saṃ॒va~॒thsa॒reṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ prāja̭nayat | tāḥ pra॒jā jā॒tā ma॒ruto᳚ ghnann | a॒smānapi॒ na prāyṷkṣa॒teti̭ || 13 ||

sa e॒ta-mpra॒jāpa̭tirmāru॒tagṃ sa॒ptaka̭pāla-mapaśyat | ta-nnira̭vapat | tato॒ vai pra॒jābhyo̭kalpata | yanmā̭ru॒to ni̭ru॒pyate᳚ | ya॒jñasya॒ klṛptyai᳚ | pra॒jānā॒-maghā̭tāya | sa॒ptaka̭pālo bhavati | sa॒ptaga̭ṇā॒ vai ma॒rutaḥ̭ | ga॒ṇa॒śa e॒vāsmai॒ viśa̭-ṅkalpayati | sa pra॒jāpa̭ti-raśocat || 14 ||

yāḥ pūrvāḥ᳚ pra॒jā asṛ̭kṣi | ma॒ruta॒stā a̭vadhiṣuḥ | ka॒thamapa̭rā-ssṛje॒yeti̭ | tasya॒ śuṣma̭ ā॒ṇḍa-mbhū॒ta-nnira̭vartata | tadvyuda̭harat | tada̭poṣayat | ta-tprājā̭yata | ā॒ṇḍasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | yadā॒mikṣā᳚ | yadvyu॒ddhara̭ti || 15 ||

pra॒jā e॒va ta-dyaja̭mānaḥ poṣayati | vai॒śva॒de॒vyā̭mikṣā̭ bhavati | vai॒śva॒de॒vyo̭ vai pra॒jāḥ | pra॒jā e॒vāsmai॒ praja̭nayati | vāji̭na॒māna̭yati | pra॒jāsve॒va prajā̭tāsu॒ reto̭ dadhāti | dyā॒vā॒pṛ॒thi॒vya̭ eka̭kapālo bhavati | pra॒jā e॒va prajā̭tā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭ gṛhṇāti | de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | sā᳚-'gnira̭bravīt || 16 ||

māmagrḙ yajata | mayā॒ mukhe॒nāsṷrā-ñjeṣya॒theti̭ | mā-ndvi॒tīya॒miti॒ somo᳚-'bravīt | mayā॒ rājñā̭ jeṣya॒theti̭ | mā-ntṛ॒tīya॒miti̭ savi॒tā | mayā॒ prasṷ̄tā jeṣya॒theti̭ | mā-ñca̭tu॒rthīmiti॒ sara̭svatī | i॒ndri॒yaṃ-vo~॒-'ha-ndhā᳚syā॒mīti̭ | mā-mpa̭ñca॒mamiti̭ pū॒ṣā | mayā᳚ prati॒ṣṭhayā̭ jeṣya॒theti̭ || 17 ||

te᳚-'gninā॒ mukhe॒nāsṷrānajayann | somḙna॒ rājñā᳚ | sa॒vi॒trā prasṷ̄tāḥ | sara̭svatīndri॒ya-ma̭dadhāt | pū॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā ''sī᳚t | tato॒ vai de॒vā vya̭jayanta | yade॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ niru॒pyante॒ viji̭tyai | notta̭rave॒dimupa̭- vapati | pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ | ajā̭tā iva॒ hyḙtarhi̭ pa॒śavaḥ̭ || 18 ||

(ai॒-d- itya̭ - śoca-d- vyu॒ddhara̭ - tyabravīt - prati॒ṣṭhayā̭ jeṣya॒the ॒ tye॒taraḥi̭ pa॒śavaḥ̭) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - vaiśvadevapargatāni viśveṣāṅgāni

tri॒vṛ-dba॒r॒hi-rbha̭vati | mā॒tā pi॒tā pu॒traḥ | tade॒va ta-nmi̭thu॒nam | ulba॒-ṅgarbho̭ ja॒rāyṷ | tade॒va ta-nmi̭thu॒nam | tre॒dhā ba॒r॒hi-ssanna̭ddha-mbhavati | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭ tiṣṭhati | e॒ka॒dhā puna॒-ssanna̭ddha-mbhavati | eka̭ iva॒ hya̭yaṃ-lo~॒kaḥ || 19 ||

a॒sminne॒va tena̭ lo॒ke prati̭ tiṣṭhati | pra॒suvo̭ bhavanti | pra॒tha॒ma॒jāme॒va puṣṭi॒mava̭ rundhe | pra॒tha॒ma॒jo va॒thso dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | pṛ॒ṣa॒dā॒jya-ṅgṛ̭hṇāti | pa॒śavo॒ vai pṛ̭ṣadā॒jyam | pa॒śūne॒vāva̭ rundhe | pa॒ñca॒gṛ॒hī॒ta-mbha̭vati | pāṅktā॒ hi pa॒śavaḥ̭ | ba॒hu॒rū॒pa-mbha̭vati || 20 ||

ba॒hu॒rū॒pā hi pa॒śava॒-ssamṛ̭ddhyai | a॒gni-mma̭nthanti | a॒gnimṷkhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | yada॒gni-mmantha̭nti | a॒gnimṷkhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate | nava̭ prayā॒jā i̭jyante | navā̭nūyā॒jāḥ | a॒ṣṭau ha॒vīgṃṣi̭ | dvāvā̭ghā॒rau | dvāvājya̭bhāgau || 21 ||

tri॒gṃ॒śa-thsampa̭dyante | tri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | teja॒ ājya᳚m | yadeka̭kapāla॒ ājya̭mā॒naya̭ti | yaja̭māname॒va teja̭sā॒ sama̭rdhayati | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | pa॒śava॒ ājya᳚m || 22 ||

yadeka̭kapāla॒ ājya̭mā॒naya̭ti | yaja̭māname॒va pa॒śubhi॒-ssama̭rdhayati | yadalpa̭mā॒naye᳚t | alpā̭ ena-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭tiṣṭherann | ya-dba॒hvā̭naye᳚t | ba॒hava̭ ena-mpa॒śavo bhṷñjanta॒ upa̭tiṣṭherann | ba॒hvā̭nīyā॒viḥ pṛ̭ṣṭha-ṅkuryāt | ba॒hava̭ e॒vaina̭-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭tiṣṭhante | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | yadeka̭kapālasyāva॒dyet || 23 ||

yaja̭māna॒syāva̭dyet | udvā॒ mādye॒-dyaja̭mānaḥ | pra vā̭ mīyeta | sa॒kṛde॒va ho̭ta॒vyaḥ̭ | sa॒kṛdi̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ | hu॒tvā-'bhi jṷhoti | yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayi॒tvā | teja̭sā॒ sama̭rdhayati | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | su॒va॒rgo lo॒ka ā̭hava॒nīyaḥ̭ || 24 ||

yadeka̭kapāla-māhava॒nīyḙ ju॒hoti̭ | yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | yaddhastḙna juhu॒yāt | su॒va॒rgā-llo॒kā-dyaja̭māna॒-mava̭viddhyet | sru॒cā jṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai | ya-tprāmpadyḙta | de॒va॒lo॒kama॒bhi ja̭yet | ya-dda̭kṣi॒ṇā pi̭tṛlo॒kam | ya-tpra॒tyak || 25 ||

rakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ | yadudaṅṋ̇ | ma॒nu॒ṣya॒lo॒ka-ma॒bhija̭yet | prati̭ṣṭhito hota॒vyaḥ̭ | eka̭kapālaṃ॒-vai~ pra̭ti॒tiṣṭha̭nta॒-ndyāvā̭pṛthi॒vī anu॒ prati̭tiṣṭhataḥ | dyāvā̭pṛthi॒vī ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūn. ya॒jñaḥ | ya॒jñaṃ-ya~ja̭mānaḥ | yaja̭māna-mpra॒jāḥ | tasmā॒t-prati̭ṣṭhito hota॒vyaḥ̭ || 26 ||

vā॒jino̭ yajati | a॒gnirvā॒yu-ssūryaḥ̭ | te vai vā॒jinaḥ̭ | tāne॒va ta-dya̭jati | atho॒ khalvā̭huḥ | chandāgṃ̭si॒ vai vā॒jina॒ iti̭ | tānye॒va ta-dya̭jati | ṛ॒khsā॒me vā indra̭sya॒ harī̭ soma॒pānau᳚ | tayoḥ᳚ pari॒dhaya̭ ā॒dhāna᳚m | vāji̭na-mbhāga॒dheya᳚m || 27 ||

yadapra̭hṛtya pari॒dhīñjṷhu॒yāt | a॒ntarā̭dhānābhyā-ṅghā॒sa-mpraya̭cchet | pra॒hṛtya̭ pari॒dhīñjṷhoti | nirā̭dhānābhyāme॒va ghā॒sa-mpraya̭cchati | ba॒r॒hiṣi̭ viṣi॒ñcanvāji̭na॒-māna̭yati | pra॒jā vai ba॒ra॒ḥiḥ | reto॒ vāji̭nam | pra॒jāsve॒va reto̭ dadhāti | sa॒mu॒pa॒hūya̭ bhakṣayanti | e॒ta-thso̭mapīthā॒ hyḙte | atho̭ ā॒tmanne॒va reto̭ dadhate | yaja̭māna utta॒mo bha̭kṣayati | pa॒śavo॒ vai vāji̭nam | yaja̭māna e॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayanti || 28 ||

(lo॒ko - ba̭hurū॒pa-mbha̭va॒ - tyājya̭bhāgau - pa॒śava॒ ājya̭ - mava॒dye - dā̭hava॒nīyaḥ̭ - pra॒tyak - tasmā॒-tprati̭ṣṭhito hota॒vyo̭ - bhāga॒dheya̭ - me॒te ca॒tvāri̭ ca) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - varuṇapraghāsāḥ

pra॒jāpa̭ti-ssavi॒tā bhū॒tvā pra॒jā a̭sṛjata | tā ḙna॒matya̭manyanta | tā a̭smā॒dapā᳚krāmann | tā varṷṇo bhū॒tvā pra॒jā varṷṇenāgrāhayat | tāḥ pra॒jā varṷṇagṛhītāḥ | pra॒jāpa̭ti॒-mpuna॒rupā̭dhāvannā॒tha-mi॒cchamā̭nāḥ | sa e॒tān-pra॒jāpa̭ti-rvaruṇa praghā॒sāna̭paśyat | tānnira̭vapat | tairvai sa pra॒jā va̭ruṇa-pā॒śāda̭muñcat | ya-dva̭ruṇa-praghā॒sā ni̭ru॒pyante᳚ || 29 ||

pra॒jānā॒mava̭ruṇagrāhāya | tāsā॒-ndakṣi̭ṇo bā॒hu-rnya̭kna॒ āsī᳚t | sa॒vyaḥ prasṛ̭taḥ | sa e॒tā-ndvi॒tīyā᳚-ndakṣiṇa॒to vedi॒muda̭hann | tato॒ vai sa pra॒jānā॒-ndakṣi̭ṇa-mbā॒hu-mprāsā̭rayat | ya-ddvi॒tīyā᳚-ndakṣiṇa॒to vedi̭mu॒ddhanti̭ | pra॒jānā̭me॒va ta-dyaja̭māno॒ dakṣi̭ṇa-mbā॒hu-mprasā̭rayati | tasmā᳚ccāturmāsyayā॒jya̭muṣmi̭n ~lo॒ka ṷbha॒yābā̭huḥ | ya॒jñābhi̭jita॒gg॒ hya̭sya | pṛ॒tha॒mā॒trā-dvedī॒ asa̭bhinnne bhavataḥ || 30 ||

tasmā᳚t-pṛthamā॒traṃ-vya~gṃsau᳚ | utta̭rasyāṃ॒-ve~dyā̭muttarave॒dimupa̭ vapati | pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ | pa॒śūne॒vāva̭ rundhe | atho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai | e॒ta-dbrā᳚hmaṇānye॒va pañca̭ ha॒vīgṃṣi̭ | athai॒ṣa ai᳚ndrā॒gno bha̭vati | prā॒ṇā॒pā॒nau vā e॒tau de॒vānā᳚m | yadi̭ndrā॒gnī | yadai᳚ndrā॒gno bhava̭ti || 31 ||

prā॒ṇā॒pā॒nāve॒vāva̭ rundhe | ojo॒ balaṃ॒-vā~ e॒tau de॒vānā᳚m | yadi̭ndrā॒gnī | yadai᳚ndrā॒gno bhava̭ti | ojo॒ bala̭me॒vāva̭ rundhe | mā॒ru॒tyā̭mikṣā̭ bhavati | vā॒ru॒ṇyā̭mikṣā᳚ | me॒ṣī ca̭ me॒ṣaśca̭ bhavataḥ | mi॒thu॒nā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | lo॒ma॒śau bha̭vato meddhya॒tvāya̭ || 32 ||

śa॒mī॒pa॒rṇānyupa̭ vapati | ghā॒same॒vābhyā॒mapi̭ yacchati | pra॒jāpa̭tima॒nnādya॒-nnopā̭namat | sa e॒tena̭ śa॒teddhmḙna ha॒viṣā॒ 'nnādya॒ma-vā̭rundha | ya-tpa̭ra-śśa॒tāni̭ śamīpa॒rṇāni॒ bhava̭nti | a॒nnādya॒syāva̭-ruddhyai | sau॒myāni॒ vai ka॒rīrā̭ṇi | sau॒myā khalu॒ vā āhṷti-rdi॒vo vṛṣṭi̭-ñcyāvayati | yat-ka॒rīrā̭ṇi॒ bhava̭nti | sau॒myayai॒vāhṷtyā di॒vo vṛṣṭi॒mava̭ rundhe | kā॒ya eka̭kapālo bhavati | pra॒jānā᳚-ṅka॒tvāṃya~̭ | pra॒ti॒pū॒ru॒ṣa-ṅka̭rambha pā॒trāṇi̭ bhavanti | jā॒tā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | eka॒-mati̭riktam | ja॒ni॒ṣyamā̭ṇā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati || 33 ||

(ni॒ru॒pyantḙ- bhavato॒ - bhava̭ti - meddhya॒tvāya̭ - rundhe॒ ṣaṭca̭) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - taccheṣaḥ

utta̭rasyāṃ॒-ve~dyā̭ma॒nyāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ sādayati | dakṣi̭ṇāyā-mmāru॒tīm | a॒pa॒dhu॒rame॒vainā̭ yunakti | atho॒ oja̭ e॒vāsā॒mava̭harati | tasmā॒-dbrahma̭ṇaśca kṣa॒trācca॒ viśo᳚-'nyato-'pakra॒miṇīḥ᳚ | mā॒ru॒tyā pūrva̭yā॒ praca̭rati | anṛ̭tame॒vāva̭ yajate | vā॒ru॒ṇyotta̭rayā | a॒nta॒ta e॒va varṷṇa॒mava̭-yajate | yade॒vāddhva॒ryuḥ ka॒roti̭ || 34 ||

ta-tpra̭tiprasthā॒tā ka̭roti | tasmā॒-dyacchreyā᳚n-ka॒roti̭ | ta-tpāpī̭yān-karoti | patnīṃ᳚ ~vācayati | meddhyā̭me॒vainā᳚-ṅkaroti | atho॒ tapa̭ e॒vainā॒mupa̭ nayati | yajjā॒ragṃ santa॒-nna pra̭brū॒yāt | pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | a॒sau mḙ jā॒ra iti॒ nirdi̭śet | ni॒rdiśyai॒vainaṃ̭-va~ruṇapā॒śena̭ grāhayati || 35 ||

pra॒ghā॒syāṋ. havāmaha॒ iti॒ patnī̭-mu॒dāna̭yati | ahva̭tai॒vainā᳚m | yat-patnī̭ puronuvā॒kyā̭manu brū॒yāt | nirvī᳚ryo॒ yaja̭māna-ssyāt | yaja̭mā॒no 'nvā̭ha | ā॒tmanne॒va vī॒rya̭-ndhatte | u॒bhau yā॒jyāgṃ̭ savīrya॒tvāya̭ | yadgrāme॒ yadara̭ṇya॒ ityā̭ha | ya॒tho॒di॒tame॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyo̭ vā ā̭hava॒nīyaḥ̭ || 36 ||

bhrā॒tṛ॒vya॒ de॒va॒tyo̭ dakṣi̭ṇaḥ | yadā̭hava॒nīyḙ juhu॒yāt | yaja̭mānaṃ-va~ruṇapā॒śena̭ grāhayet | dakṣi̭ṇe॒ 'gnau jṷhoti | bhrātṛ̭vyame॒va va̭ruṇapā॒śena̭ grāhayati | śūrpḙṇa juhoti | anya̭me॒va varṷṇa॒mava̭yajate | śī॒r॒ṣanna̭dhi ni॒dhāya̭ juhoti | śī॒r॒ṣa॒ta e॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | pra॒tyantiṣṭha̭ñjuhoti || 37 ||

pra॒tyaṅṅe॒va varṷṇapā॒śā-nnirmṷcyate | akra॒nkarma̭ karma॒kṛta॒ ityā̭ha | de॒vānṛ॒ṇa-nni̭rava॒dāya̭ | a॒nṛ॒ṇā gṛ॒hānupa॒-preteti॒ vāvaitadā̭ha | varṷṇa gṛhītaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya̭ | ya-dyajṷṣā gṛhī॒tasyā̭ti॒ricya̭te | tuṣā᳚śca niṣkā॒saśca̭ | tuṣai᳚śca niṣkā॒sena̭ cāvabhṛ॒thamavai̭ti | varṷṇa-gṛhītenai॒va varṷṇa॒mava̭yajate | a॒po̭-'vabhṛ॒thamavai̭ti || 38 ||

a॒phsu vai varṷṇaḥ | sā॒kṣāde॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | prati̭yuto॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ ityā̭ha | va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒va nirmṷcyate | apra̭tīkṣa॒-māya̭nti | varṷṇasyā॒ntarhi̭tyai | edho᳚-'syedhiṣī॒mahītyā̭ha | sa॒midhai॒vāgni-nna̭ma॒syanta̭ u॒pāya̭nti | tejo̭-'si॒ tejo॒ mayi̭ dhe॒hītyā̭ha | teja̭ e॒vātmandha̭tte || 39 ||

(ka॒roti̭ - grāhaya - tyāhava॒nīya॒ - stiṣṭha̭ñjuho - tya॒po̭-'vabhṛ॒thamavai̭ti - dhatte) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - sākamedhāḥ

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | so᳚-'gnira̭bravīt | mame॒ya-manī̭kavatī ta॒nūḥ | tā-mprī̭ṇīta | athāsṷrāna॒bhi bha̭viṣya॒theti̭ | te de॒vā a॒gnaye-'nī̭kavate puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapann | so᳚-'gniranī̭kavā॒n-thsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ | ca॒tu॒rdhā 'nī̭kā-nyajanayata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā 'sṷrāḥ || 40 ||

yada॒gnaye-'nī̭kavate puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla-nni॒rvapa̭ti | a॒gnime॒vānī̭kavanta॒gg॒ svena̭ bhāga॒dheyḙna prīṇāti | so᳚-'gniranī̭kavā॒n-thsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ | ca॒tu॒rdhā 'nī̭kāni janayate | a॒sau vā ā̭di॒tyo᳚-'gni-ranī̭kavān | tasya̭ ra॒śmayo-'nī̭kāni | sā॒kagṃ sūryḙṇodya॒tā nirva̭pati | sā॒kṣāde॒vāsmā॒ anī̭kāni janayati | te-'sṷrāḥ॒ parā̭jitā॒ yantaḥ̭ | dyāvā̭pṛthi॒vī upā᳚śrayann || 41 ||

te de॒vā ma॒rudbhyaḥ̭ sāntapa॒nebhya̭śca॒ru-nnira̭vapann | tā-ndyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭-me॒vobha॒yata॒-ssama̭tapann | yanma॒rudbhyaḥ̭ sāntapa॒nebhya̭śca॒ru-nni॒rvapa̭ti | dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭me॒va tadṷbha॒yato॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒n-thsanta̭pati | ma॒ddhyandi̭ne॒ nirva̭pati | tarhi॒ hi te-'kṣṇi̭ṣṭha॒-ntapa̭ti | ca॒rurbha̭vati | sa॒rvata̭ e॒vainā॒n-thsanta̭pati | te de॒vā-śśvo̭ vija॒yina॒-ssantaḥ̭ | sarvā̭sā-ndu॒gdhe gṛ̭hame॒dhīya̭-ñca॒ru-nnira̭vapann || 42 ||

āśi̭tā e॒vādyopa̭vasāma | kasya॒ vā-'he॒dam | kasya̭ vā॒ śvo bha̭vi॒teti̭ | sa śṛ॒to̭-'bhavat | tasyāhṷtasya॒ nāśñanṋ | na hi de॒vā ahṷtasyā॒śñanti̭ | te᳚-'bruvann | kasmā̭ i॒magṃ ho᳚ṣyāma॒ iti̭ | ma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhya॒ itya̭bruvann | ta-mma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhyo̭-'juhavuḥ || 43 ||

tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo̭ ma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhyo̭ gṛ॒he juhva̭ti | bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | yadvai ya॒jñasya̭ pāka॒trā kri॒yate᳚ | pa॒śa॒vya̭-ntat | pā॒ka॒trā vā e॒tatkri̭yate | yanneddhmāba॒r॒hi-rbhava̭ti | na sā̭midhe॒nī-ra॒nvāha̭ || 44 ||

na pra̭yā॒jā i॒jyante᳚ | nānṷ̄yā॒jāḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | ājya̭bhāgau yajati | ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti | ma॒ruto̭ gṛhame॒dhino̭ yajati | bhā॒ga॒dheyḙ-nai॒vainā॒n-thsama̭rdhayati | a॒gnigg svi̭ṣṭa॒kṛtaṃ̭-ya~jati॒ prati̭ṣṭhityai | iḍā᳚nto bhavati | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śuṣve॒vopari̭ṣṭā॒-tprati̭ tiṣṭhati || 45 ||

(asṷrā - aśrayan - gṛhame॒dhīyaṃ̭ ca॒ru-nnira̭vapan - najuhavu - ra॒nvā - heḍā᳚nto bhavati॒ dve ca̭) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - taccheṣaḥ

yatpatnī̭ gṛhame॒dhīya̭-syāśñī॒yāt | gṛ॒ha॒me॒ddhyḙva syā᳚t | vi tva̭sya ya॒jña ṛ̭dhyeta | yannāśñī॒yāt | agṛ̭hamedhī syāt | nāsya̭ ya॒jño vyṛ̭ddhyeta | prati̭veśa-mpaceyuḥ | tasyā᳚śñīyāt | gṛ॒ha॒me॒ddhyḙva bha̭vati | nāsya̭ ya॒jño vyṛ̭ddhyate || 46 ||

te de॒vā gṛ̭hame॒dhīyḙne॒ṣṭvā | āśi̭tā abhavann | āñja̭tā॒bhya̭ñjata | anṷ va॒thsā-na̭vāsayann | tebhyo-'sṷrāḥ॒, kṣudha॒-mprāhi̭ṇvann | sā de॒veṣṷ lo॒kamavi̭ttvā | asṷrā॒n-puna̭ragacchat | gṛ॒ha॒me॒dhīyḙne॒ṣṭvā | āśi̭tā bhavanti | āñja̭te॒-'bhya̭ñjate || 47 ||

anṷ va॒thsān. vā̭sayanti | bhrātṛ̭vyāyai॒va ta-dyaja̭mānaḥ॒, kṣudha॒-mprahi̭ṇoti | te de॒vā gṛ̭hame॒dhīyḙne॒ṣṭvā | indrā̭ya niṣkā॒sa-nnya̭dadhuḥ | a॒smāne॒va śva indro॒ nihi̭tabhāga upāvarti॒teti̭ | tānindro॒ nihi̭tabhāga u॒pāva̭rtata | gṛ॒ha॒me॒dhīyḙne॒ṣṭvā | indrā̭ya niṣkā॒sa-nnida̭ddhyāt | indra̭ e॒vaina॒-nnihi̭tabhāga u॒pāva̭rtate | gārha̭patye juhoti || 48 ||

bhā॒ga॒dheyḙne॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati | ṛ॒ṣa॒bhamāhva̭yati | va॒ṣa॒ṭkā॒ra e॒vāsya॒ saḥ | atho̭ indri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte | indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā | parā᳚-mparā॒vata̭-magacchat | apā̭rādha॒miti॒ manya̭mānaḥ | so᳚-'bravīt | ka i॒daṃ-ve~̭diṣya॒tīti̭ | te᳚-'bruva-nma॒ruto॒ varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai || 49 ||

atha̭ va॒yaṃ-ve~̭dāma | a॒smabhya̭me॒va pra̭tha॒magṃ ha॒virnirṷpyātā॒ iti̭ | ta ḙna॒maddhya̭-krīḍann | tatkrī॒ḍinā᳚-ṅkrīḍi॒tvam | ya-nma॒rudbhyaḥ̭ krī॒ḍibhyaḥ̭ pratha॒magṃ ha॒virni̭ru॒pyate॒ viji̭tyai | sā॒kagṃ sūryḙṇodya॒tā nirva̭pati | e॒tasmi॒n vai lo॒ka indro̭ vṛ॒trama̭ha॒n-thsamṛ̭ddhyai | e॒ta-dbrā᳚hmaṇānye॒va pañca̭ ha॒vīgṃṣi̭ | e॒ta-dbrā᳚hmaṇa aindrā॒gnaḥ | athai॒ṣa ai॒ndraśca॒ru-rbha̭vati || 50 ||

u॒ddhā॒raṃ-vā~ e॒tamindra॒ uda̭harata | vṛ॒tragṃ ha॒tvā | a॒nyāsṷ de॒vatā॒svadhi̭ | yade॒ṣa ai॒ndra-śca॒ru-rbhava̭ti | u॒ddhā॒rame॒va taṃ-ya~ja̭māna॒ uddha̭rate | a॒nyāsṷ pra॒jāsvadhi̭ | vai॒śva॒ka॒rma॒ṇa eka̭kapālo bhavati | viśvā᳚nye॒va tena॒ karmā̭ṇi॒ yaja̭mā॒no 'va̭rundhe || 51 ||

(ṛ॒ddhya॒te॒-'-bhya̭ñjate-juhoti-vṛṇāmahai-bhavatya॒- +ṣṭau ca̭) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - pitṛyajñaḥ

vai॒śva॒de॒vena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā va̭ruṇa-praghā॒sai-rva̭ruṇapā॒śāda̭muñcat | sā॒ka॒me॒dhaiḥ pratya̭sthāpayat | trya̭mbakai ru॒dra-nni॒ravā̭dayata | pi॒tṛ॒ya॒jñena̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kama̭gamayat | ya-dvai᳚śvade॒vena॒ yaja̭te | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | tā va̭ruṇa-praghā॒sai-rva̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | sā॒ka॒me॒dhaiḥ prati̭ṣṭhāpayati | trya̭mbakairu॒dra-nni॒rava̭dayate || 52 ||

pi॒tṛ॒ya॒jñena̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | da॒kṣi॒ṇa॒taḥ prā̭cīnāvī॒tī nirva̭pati | da॒kṣi॒ṇāvṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | anā̭dṛtya॒ tat | u॒tta॒ra॒ta e॒vopa॒vīya॒ nirva̭pet | u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | atho॒ yade॒va da̭kṣiṇā॒rdhḙ-'dhi॒ śraya̭ti | tena̭ dakṣi॒ṇāvṛ̭t | somā̭ya pitṛ॒matḙ puro॒ḍāśa॒gṃ॒ ṣaṭka̭pāla॒-nnirva̭pati | saṃ॒va~॒thsa॒ro vai somaḥ̭ pitṛ॒mān || 53 ||

saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va prī̭ṇāti | pi॒tṛbhyo̭ barhi॒ṣadbhyo̭ dhā॒nāḥ | māsā॒ vai pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti | yasmi॒n vā ṛ॒tau purṷṣaḥ pra॒mīya̭te | so᳚-'syā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati | ba॒hu॒rū॒pā dhā॒nā bha̭vanti | a॒ho॒rā॒trāṇā̭-ma॒bhiji̭tyai | pi॒tṛbhyo᳚ 'gniṣvā॒ttebhyo̭ ma॒ntham | a॒rdha॒mā॒sā vai pi॒taro᳚-'gniṣvā॒ttāḥ || 54 ||

a॒rdha॒mā॒sāne॒va prī̭ṇāti | a॒bhi॒vā॒nyā̭yai du॒gdhe bha̭vati | sā hi pi̭tṛdeva॒tya̭-ndu॒he | ya-tpū॒rṇam | ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām | u॒pa॒rya॒rdho de॒vānā᳚m | a॒rdhaḥ pi̭tṛ॒ṇām | a॒rdha upa̭manthati | a॒rdho hi pi̭tṛ॒ṇām | eka॒yopa̭manthati || 55 ||

ekā॒ hi pi̭tṛ॒ṇām | da॒kṣi॒ṇopa̭manthati | da॒kṣi॒ṇā vṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | anā̭ra॒bhyopa̭manthati | taddhi pi॒tṝn-gaccha̭ti | i॒mā-ndiśaṃ॒-ve~di॒muddha̭nti | u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | catuḥ̭ sraktirbhavati | sarvā॒ hyanu॒ diśaḥ̭ pi॒taraḥ̭ | akhā̭tā bhavati || 56 ||

khā॒tā hi de॒vānā᳚m | ma॒ddhya॒to᳚ 'gnirādhī̭yate | a॒nta॒to hi de॒vānā̭-mādhī॒yate᳚ | varṣī̭yāni॒ddhma i॒ddhmā-dbha̭vati॒ vyāvṛ̭ttyai | pari̭ śrayati | a॒ntarhi̭to॒ hi pi̭tṛlo॒ko ma̭nuṣyalo॒kāt | yat-parṷṣi di॒nam | ta-dde॒vānā᳚m | yada̭nta॒rā | ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām || 57 ||

ya-thsamṷ̄lam | ta-tpi̭tṛ॒ṇām | samṷ̄la-mba॒r॒hi-rbha̭vati॒ vyāvṛ̭ttyai | da॒kṣi॒ṇā stṛ̭ṇāti | da॒kṣi॒ṇā vṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | triḥ paryḙti | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | tāne॒va prī̭ṇāti | triḥ punaḥ॒ paryḙti | ṣaṭthsampa̭dyante || 58 ||

ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ya-tpra̭sta॒raṃ-ya~jṷṣā gṛhṇī॒yāt | pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyāt | yanna gṛ̭hṇī॒yāt | a॒nā॒ya॒ta॒na-ssyā᳚t | tū॒ṣṇīme॒va nya̭syet | na pra॒māyṷko॒ bhava̭ti | nānā̭yata॒naḥ | yat-trīn-pa̭ri॒dhī-npa̭rida॒ddhyāt || 59 ||

mṛ॒tyunā॒ yaja̭māna॒-mpari̭ gṛhṇīyāt | yanna pa̭ri-da॒ddhyāt | rakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ | dvau pa̭ri॒dhī pari̭dadhāti | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | atho̭ mṛ॒tyore॒va yaja̭māna॒-muthsṛ̭jati | ya-ttrīṇi̭ trīṇi ha॒vīgṣyṷdā॒harḙyuḥ | traya̭straya eṣāgṃ sā॒ka-mpramī̭yerann | ekai̭ka-manū॒cīnā᳚-nyu॒dāha̭ranti | ekai̭ka e॒vaiṣā̭ma॒nvañcaḥ॒ pramī̭yate | ka॒śipṷ kaśipa॒vyā̭ya | u॒pa॒barha̭ṇa-mupabarha॒ṇyā̭ya | āñja̭na-māñja॒nyā̭ya | a॒bhyañja̭na-mabhyañja॒nyā̭ya | ya॒thā॒bhā॒game॒vainā᳚-nprīṇāti || 60 ||

(ni॒rava̭dayate - pitṛ॒mā - na̭gniṣvā॒ttā - eka॒yopa̭ mantha॒ - tyakhā̭tā bhavati-manu॒ṣyā̭ṇāṃ - padyante - parida॒ddhyān - mī̭yate॒ pañca̭ ca) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - taccheṣaḥ

a॒gnayḙ de॒vebhyaḥ̭ pi॒tṛbhyaḥ̭ sami॒ddhyamā̭nā॒yānṷbrū॒hītyā̭ha |

u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | ekā॒manvā̭ha | ekā॒ hi pi̭tṛ॒ṇām | triranvā̭ha | trirhi de॒vānā᳚m | ā॒ghā॒rāvāghā̭rayati | ya॒jña॒ pa॒ruṣo॒rana̭ntarityai | nārṣe॒yaṃ-vṛ~̭ṇīte | na hotā̭ram || 61 ||

yadā̭rṣe॒yaṃ-vṛ~̭ṇī॒ta | yaddhotā̭ram | pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyāt | pra॒māyṷko॒ hotā᳚ | tasmā॒nna vṛ̭ṇīte | yaja̭mānasya॒ hotṷ-rgopī॒thāya̭ | apa̭barhiṣaḥ prayā॒jān.-ya̭jati | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pra॒jā e॒va mṛ॒tyoruthsṛ̭jati | ājya̭bhāgau yajati || 62 ||

ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti | prā॒cī॒nā॒vī॒tī somaṃ̭-ya~jati | pi॒tṛ॒de॒va॒tyā̭ hi | e॒ṣā ''hṷtiḥ | pañca॒ kṛtvo-'va̭dyati | pañca॒ hyḙtā de॒vatāḥ᳚ | dve pṷro-'nuvā॒kye᳚ | yā॒jyā̭ de॒vatā̭ vaṣaṭkā॒raḥ | tā e॒va prī̭ṇāti | santa̭ta॒mava̭ dyati || 63 ||

ṛ॒tū॒nāgṃ santa̭tyai | praivaibhyaḥ॒ pūrva̭yā puro-'nuvā॒kya̭yā ''ha | praṇa̭yati dvi॒tīya̭yā | ga॒maya̭ti yā॒jya̭yā | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | ahna̭ e॒vainā॒-npūrva̭yā puro-'nuvā॒kya̭yā॒ 'tyāna̭yati | rātri̭yai dvi॒tīya̭yā | aivaināṋ. yā॒jya̭yā gamayati | da॒kṣi॒ṇa॒to̭-'va॒dāya̭ | uda॒ṅṅati̭ krāmati॒ vyāvṛ̭ttyai || 64 ||

ā sva॒dhetyā-śrā̭vayati | astṷ sva॒dheti̭ pra॒tyāśrā̭vayati | sva॒dhā nama॒ iti॒ vaṣa̭ṭkaroti | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | soma॒magrḙ yajati | soma̭ prayājā॒ hi pi॒taraḥ̭ | soma̭-mpitṛ॒mantaṃ̭-ya~jati | saṃ॒va~॒thsa॒ro vai somaḥ̭ pitṛ॒mān | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va ta-dya̭jati | pi॒tṝn-ba̭rhi॒ṣado̭ yajati || 65 ||

ye vai yajvā̭naḥ | te pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | tāne॒va ta-dya̭jati | pi॒tṝna̭gniṣvā॒ttān. ya̭jati | ye vā aya̭jvāno gṛhame॒dhinaḥ̭ | te pi॒taro᳚-'gniṣvā॒ttāḥ | tāne॒va ta-dya̭jati | a॒gni-ṅka̭vya॒vāha̭naṃ-ya~jati | ya e॒va pi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ | tame॒va ta-dya̭jati || 66 ||

atho॒ yathā॒-'gnigg svi̭ṣṭa॒kṛtaṃ॒-ya~ja̭ti | tā॒dṛge॒va tat | e॒tattḙ tata॒ ye ca॒ tvāmanviti̭ ti॒sṛṣṷ sra॒ktīṣu॒ nida̭dhāti | tasmā॒dā tṛ॒tīyā॒-tpurṷṣā॒nnāma॒ na gṛ̭hṇanti | e॒tāva̭nto॒ hījyante᳚ | atra̭ pitaro yathābhā॒ga-mma̭ndaddhva॒mityā̭ha | hlīkā॒ hi pi॒taraḥ̭ | uda̭ñco॒ niṣkrā̭manti | e॒ṣā vai ma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ndik | svāme॒va ta-ddiśa॒manu॒ niṣkrā̭manti || 67 ||

ā॒ha॒va॒nīya॒-mupa̭tiṣṭhante | nyḙvāsmai॒ taddhnṷvate | yathsa॒tyā̭hava॒nīye᳚ | athā॒nyatra॒ cara̭nti | ātami̭to॒rupa̭tiṣṭhante | a॒gnime॒vopa̭dra॒ṣṭāra̭-ṅkṛ॒tvā | pi॒tṝ-nni॒rava̭dayante | antaṃ॒-vā~ e॒te prā॒ṇānā᳚-ṅgacchanti | ya ātami̭torupa॒tiṣṭha̭nte | su॒sa॒ndṛśa̭-ntvā va॒yamityā̭ha || 68 ||

prā॒ṇo vai sṷsa॒ndṛk | prā॒ṇame॒vātman-da̭dhate | yojā॒ nvi̭ndra te॒ harī॒ ityā̭ha | prā॒ṇame॒va puna̭rayukta | akṣa॒nnamī̭madanta॒ hīti॒ gārha̭patya॒-mupa̭tiṣṭhante | akṣa॒nnamī̭mada॒ntātha॒ tvopa̭tiṣṭhāmaha॒ iti॒ vāvaitadā̭ha | amī̭madanta pi॒taraḥ̭ so॒myā itya॒bhi prapa̭dyante | amī̭madanta pi॒taro-'tha̭ tvā॒-'bhi prapa̭dyāmaha॒ iti॒ vāvaitadā̭ha | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | mā॒rjaya̭tye॒vaināṋ || 69 ||

atho̭ ta॒rpaya̭tye॒va | tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | apa̭ barhiṣāvanūyā॒jau ya̭jati | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pra॒jā e॒va mṛ॒tyoruthsṛ̭jati | ca॒turaḥ̭ prayā॒jān. ya̭jati | dvāva̭nūyā॒jau | ṣaṭthsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ || 70 ||

ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | na patnyanvā᳚ste | na saṃyā~̭jayanti | yatpatnya॒nvāsī̭ta | yathsaṃ̭yā~॒jayḙyuḥ | pra॒māyṷkā syāt | tasmā॒nnānvā᳚ste | na saṃyā~̭jayanti | patni̭yai gopī॒thāya̭ || 71 ||

(hotā̭ra॒ - mājya̭bhāgau yajati॒ - santa̭ta॒mava̭dyati॒ - vyāvṛ̭ttyai - barhi॒ṣado̭ yajati॒ - tame॒va ta-dya̭ja॒- tyanu॒ niṣkrā̭mantyā - hai - nān - ṛ॒tavo॒ - +nava̭ ca) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - tryambakahavīṃṣi

pra॒ti॒pū॒ru॒ṣameka̭kapālā॒-nnirva̭pati | jā॒tā e॒va pra॒jā ru॒drānni॒rava̭dayate | eka॒mati̭riktam | ja॒ni॒ṣyamā̭ṇā e॒va pra॒jā ru॒drānni॒rava̭dayate | eka̭kapālā bhavanti | e॒ka॒dhaiva ru॒dra-nni॒rava̭dayate | nābhighā̭rayati | yada̭bhighā॒raye᳚t | a॒nta॒ra॒va॒cā॒riṇagṃ̭ ru॒dra-ṅkṷryāt | e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti || 72 ||

taddhi ru॒drasya̭ bhāga॒dheya᳚m | i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~nti | e॒ṣā vai ru॒drasya॒ dik | svāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate | ru॒dro vā a̭pa॒śukā̭yā॒ āhṷtyai॒ nāti̭ṣṭhata | a॒sau tḙ pa॒śuriti॒ nirdi̭śe॒dya-ndvi॒ṣyāt | yame॒va dveṣṭi̭ | tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati | yadi॒ na dvi॒ṣyāt | ā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyāt || 73 ||

na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti̭ | nāra॒ṇyān | ca॒tu॒ṣpa॒the jṷhoti | e॒ṣa vā a̭gnī॒nā-mpaḍbī̭śo॒ nāma̭ | a॒gni॒vatye॒va jṷhoti | ma॒ddhya॒mena̭ pa॒rṇena̭ juhoti | srugghyḙṣā | atho॒ khalṷ | a॒nta॒menai॒va ho̭ta॒vya᳚m | a॒nta॒ta e॒va ru॒dra-nni॒rava̭dayate || 74 ||

e॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga-ssa॒ha svasrā-'mbi̭ka॒yetyā̭ha | śa॒radvā a॒syāmbi̭kā॒ svasā᳚ | tayā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti | yagṃ hi॒nasti̭ | tayai॒vainagṃ̭ sa॒ha śa̭mayati | bhe॒ṣa॒ja-ṅgava॒ ityā̭ha | yāva̭nta e॒va grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ | tebhyo̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti | avā᳚mba ru॒drama̭dima॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 75 ||

trya̭mbakaṃ-ya~jāmaha॒ ityā̭ha | mṛ॒tyo-rmṷkṣīya॒ mā 'mṛtā॒diti॒ vāvaitadā̭ha | utki̭ranti | bhaga̭sya līphsante | mūtḙ kṛ॒tvā-''sa̭janti | yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ | tā॒dṛge॒vatat | e॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga ityā̭ha ni॒rava̭ttyai | apra̭tīkṣa॒māya̭nti | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | ru॒drasyā॒ntarhi̭tyai | pra vā e॒te᳚-'smā-llo॒kāccya̭vante | ye trya̭mbakai॒ścara̭nti | ā॒di॒tya-ñca॒ru-mpuna॒retya॒ nirva̭pati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭ tiṣṭhanti || 76 ||

(ya॒nti॒ - brū॒yā॒n - ni॒rava̭dayate - śāste - siñcati॒ ṣaṭca̭) (a. 10)

(anṷmatyai - vaiśvade॒vena॒ tā-ssṛ॒ṣṭā - stri॒vṛt - pra॒jāpa̭ti-ssavi॒ - totta̭rasyāṃ - devāsu॒rā-sso᳚-'gni--r ya-tpatnī̭ -vaiśvade॒vena॒ tā va̭ruṇapraghā॒sai - ra॒gnayḙ de॒vebhyaḥ̭ - pratipūru॒ṣa-ndaśa̭)

(anṷmatyai - prathama॒jo va॒thso - ba̭hurū॒pā hi pa॒śava॒ - stasmā᳚-tpṛthamā॒traṃ - ~yada॒gnaye-'nī̭kavata - uddhā॒raṃ-vā~ - a॒gnayḙ de॒vebhya̭ - ṛ॒tūne॒va ṣaṭthsa̭ptatiḥ)

(anṷmatyai॒ - prati̭ tiṣṭhanti)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके षष्ठः प्रपाठकः - राजसूयानुब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1 - अनुमत्याद्या इष्टयः

अनु॑मत्यै पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पति । ये प्र॒त्यञ्च॒-श्शम्या॑या अव॒शीय॑न्ते । तन्नैर्॑ऋ॒त-मेक॑कपालम् । इ॒यं-वाँ अनु॑मतिः । इ॒य-न्निर्-ऋ॑तिः । नै॒र्॒ऋ॒तेन॒ पूर्वे॑ण॒ प्रच॑रति । पा॒प्मान॑मे॒व निर्-ऋ॑ति॒-म्पूर्वा᳚-न्नि॒रव॑दयते । एक॑ कपालो भवति । ए॒क॒धैव निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते । यदहु॑त्वा॒ गार्ह॑पत्य ई॒युः ॥ 1 ॥

रु॒द्रो भू॒त्वा-ऽग्निर॑नू॒त्थाय॑ । अ॒द्ध्व॒र्यु-ञ्च॒ यज॑मान-ञ्च हन्यात् । वीहि॒ स्वाहा ऽऽहु॑ति-ञ्जुषा॒ण इत्या॑ह । आहु॑त्यै॒वैनग्ं॑ शमयति । नार्ति॒मार्च्छ॑-त्यद्ध्व॒र्युर्न यज॑मानः । ए॒को॒ल्मु॒केन॑ यन्ति । तद्धि निर्-ऋ॑त्यै भाग॒धेय᳚म् । इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्ति । ए॒षा वै निर्-ऋ॑त्यै॒ दिक् । स्वाया॑मे॒व दि॒शि निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते ॥ 2 ॥

स्वकृ॑त॒ इरि॑णे जुहोति प्रद॒रे वा᳚ । ए॒तद्वै निर्-ऋ॑त्या आ॒यत॑नम् । स्व ए॒वायत॑ने॒ निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते । ए॒ष ते॑ निर्-ऋते भा॒ग इत्या॑ह । निर्दि॑शत्ये॒वैना᳚म् । भूते॑ ह॒विष्म॑त्य॒सीत्या॑ह । भूति॑मे॒वोपाव॑र्तते । मु॒ञ्चेममग्ंह॑स॒ इत्या॑ह । अग्ंह॑स ए॒वैन॑-म्मुञ्चति । अ॒ङ्गु॒ष्ठाभ्या᳚-ञ्जुहोति ॥ 3 ॥

अ॒न्त॒त ए॒व निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते । कृ॒ष्णं-वाँसः॑ कृ॒ष्णतू॑ष॒-न्दक्षि॑णा । ए॒त-द्वै निर्-ऋ॑त्यै रू॒पम् । रू॒पेणै॒व निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते । अप्र॑तीक्ष॒माय॑न्ति । निर्-ऋ॑त्या अ॒न्तर्हि॑त्यै । स्वाहा॒ नमो॒ य इ॒द-ञ्च॒कारेति॒ पुन॒रेत्य॒ गार्ह॑पत्ये जुहोति । आहु॑त्यै॒व न॑म॒स्यन्तो॒ गार्ह॑पत्य-मु॒पाव॑र्तन्ते । आ॒नु॒म॒तेन॒ प्रच॑रति । इ॒यं-वाँ अनु॑मतिः ॥ 4 ॥

इ॒यमे॒वास्मै॑ रा॒ज्यमनु॑मन्यते । धे॒नु-र्दक्षि॑णा । इ॒मामे॒व धे॒नु-ङ्कु॑रुते । आ॒दि॒त्य-ञ्च॒रु-न्निर्व॑पति । उ॒भयी᳚ष्वे॒व प्र॒जास्व॒भिषि॑च्यते । दैवी॑षु च॒ मानु॑षीषु च । वरो॒ दक्षि॑णा । वरो॒ हि रा॒ज्यग्ं समृ॑द्ध्यै । आ॒ग्ना॒वै॒ष्ण॒व-मेका॑दशकपाल॒-न्निर्व॑पति । अ॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वताः᳚ ॥ 5 ॥

विष्णु॑र्य॒ज्ञः । दे॒वता᳚श्चै॒व य॒ज्ञ-ञ्चाव॑ रुन्धे । वा॒म॒नो व॒ही दक्षि॑णा । य-द्व॒ही । तेना᳚ग्ने॒यः । य-द्वा॑म॒नः । तेन॑ वैष्ण॒व-स्समृ॑द्ध्यै । अ॒ग्नी॒षो॒मीय॒-मेका॑दशकपाल॒-न्निर्व॑पति । अ॒ग्नीषोमा᳚भ्यां॒-वाँ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्निति॑ । यद॑ग्नीषो॒मीय॒-मेका॑दशकपाल-न्नि॒र्वप॑ति ॥ 6 ॥

वार्त्र॑घ्नमे॒व विजि॑त्यै । हिर॑ण्य॒-न्दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै । इन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । दे॒वता॑भिश्चेन्द्रि॒येण॑ च॒ व्या᳚र्ध्यत । स ए॒तमै᳚न्द्रा॒ग्न-मेका॑दशकपाल-मपश्यत् । तन्निर॑वपत् । तेन॒ वै स दे॒वता᳚श्चेन्द्रि॒य-ञ्चावा॑रुन्ध । यदै᳚न्द्रा॒ग्न-मेका॑दशकपाल-न्नि॒र्वप॑ति । दे॒वता᳚श्चै॒व तेने᳚न्द्रि॒य-ञ्च॒ यज॑मा॒नो-ऽव॑ रुन्धे । ऋ॒ष॒भो व॒ही दक्षि॑णा ॥ 7 ॥

य-द्व॒ही । तेना᳚ग्ने॒यः । यदृ॑ष॒भः । तेनै॒न्द्र-स्समृ॑द्ध्यै । आ॒ग्ने॒यम॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पति । ऐ॒न्द्र-न्दधि॑ । यदा᳚ग्ने॒यो भव॑ति । अ॒ग्निर्वै य॑ज्ञमु॒खम् । य॒ज्ञ॒मु॒खमे॒वर्धि॑-म्पु॒रास्ता᳚द्धत्ते । यदै॒न्द्र-न्दधि॑ ॥ 8 ॥

इ॒न्द्रि॒यमे॒वाव॑ रुन्धे । ऋ॒ष॒भो व॒ही दक्षि॑णा । यद्व॒ही । तेना᳚ग्ने॒यः । यदृ॑ष॒भः । तेनै॒न्द्र-स्समृ॑द्ध्यै । याव॑ती॒र्वै प्र॒जा ओष॑धीना॒-महु॑ताना॒-माश्ञन्न्॑ । ताः परा॑-ऽभवन्न् । आ॒ग्र॒य॒ण-म्भ॑वति हु॒ताद्या॑य । यज॑मान॒स्याप॑राभावाय ॥ 9 ॥

दे॒वा वा ओष॑धीष्वा॒जिम॑युः । ता इ॑न्द्रा॒ग्नी उद॑जयताम् । तावे॒तमै᳚न्द्रा॒ग्न-न्द्वाद॑शकपाल॒-न्निर॑वृणाताम् । यदै᳚न्द्रा॒ग्नो भव॒त्युज्जि॑त्यै । द्वाद॑शकपालो भवति । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः । सं॒वँ॒थ्स॒रेणै॒वास्मा॒ अन्न॒मव॑रुन्धे । वै॒श्व॒दे॒वश्च॒रु-र्भ॑वति । वै॒श्व॒दे॒वं-वाँ अन्न᳚म् । अन्न॑मे॒वास्मै᳚ स्वदयति ॥ 10 ॥

प्र॒थ॒म॒जो व॒थ्सो दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै । सौ॒म्यग्ग् श्या॑मा॒क-ञ्च॒रु-न्निर्व॑पति । सोमो॒ वा अ॑कृष्टप॒च्यस्य॒ राजा᳚ । अ॒कृ॒ष्ट॒प॒च्यमे॒वास्मै᳚ स्वदयति । वासो॒ दक्षि॑णा । सौ॒म्यग्ंहि दे॒वत॑या॒ वास॒-स्समृ॑द्ध्यै । सर॑स्वत्यै च॒रु-न्निर्व॑पति । सर॑स्वते च॒रुम् । मि॒थु॒नमे॒वाव॑ रुन्धे । मि॒थु॒नौ गावौ॒ दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै । एति॒ वा ए॒ष य॑ज्ञमु॒खादृद्ध्याः᳚ । यो᳚-ऽग्नेर्दे॒वता॑या॒ एति॑ । अ॒ष्टावे॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ भवन्ति । अ॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री । गा॒य॒त्रो᳚-ऽग्निः । तेनै॒व य॑ज्ञमु॒खादृद्ध्या॑ अ॒ग्नेर्दे॒वता॑यै॒ नैति॑ ॥ 11 ॥

(ई॒यु--र् नि॒रव॑दयते - ऽङ्गु॒ष्ठाभ्या᳚-ञ्जुहो॒ - त्यनु॑मति--र् दे॒वता॑ - नि॒र्वप॑ति - व॒ही दक्षि॑णा॒ - यदै॒न्द्र-न्द - ध्यप॑राभावाय - स्वदयति॒ - गावौ॒ दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै॒ षट्च॑) (अ. 1)

अनुवाकं 2 - चातुर्मास्ये वैश्वदेवहवींषि

वै॒श्व॒दे॒वेन॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । ता-स्सृ॒ष्टा न प्राजा॑यन्त । सो᳚-ऽग्निर॑कामयत । अ॒हमि॒माः प्रज॑नयेय॒मिति॑ । स प्र॒जाप॑तये॒ शुच॑मदधात् । सो॑-ऽशोचत्-प्र॒जामि॒च्छमा॑नः । तस्मा॒द्य-ञ्च॑ प्र॒जा भु॒नक्ति॒ य-ञ्च॒ न । तावु॒भौ शो॑चतः प्र॒जामि॒च्छमा॑नौ । तास्व॒ग्निमप्य॑ सृजत् । ता अ॒ग्निरद्ध्यै᳚त् ॥ 12 ॥

सोमो॒ रेतो॑-ऽदधात् । स॒वि॒ता प्राज॑नयत् । सर॑स्वती॒ वाच॑मदधात् । पू॒षा ऽपो॑षयत् । ते वा ए॒ते त्रि-स्सं॑वँथ्स॒रस्य॒ प्रयु॑ज्यन्ते । ये दे॒वाः पुष्टि॑पतयः । सं॒वँ॒थ्स॒रो वै प्र॒जाप॑तिः । सं॒वँ॒थ्स॒रेणै॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्राज॑नयत् । ताः प्र॒जा जा॒ता म॒रुतो᳚ घ्नन्न् । अ॒स्मानपि॒ न प्रायु॑क्ष॒तेति॑ ॥ 13 ॥

स ए॒त-म्प्र॒जाप॑तिर्मारु॒तग्ं स॒प्तक॑पाल-मपश्यत् । त-न्निर॑वपत् । ततो॒ वै प्र॒जाभ्यो॑कल्पत । यन्मा॑रु॒तो नि॑रु॒प्यते᳚ । य॒ज्ञस्य॒ क्लृप्त्यै᳚ । प्र॒जाना॒-मघा॑ताय । स॒प्तक॑पालो भवति । स॒प्तग॑णा॒ वै म॒रुतः॑ । ग॒ण॒श ए॒वास्मै॒ विश॑-ङ्कल्पयति । स प्र॒जाप॑ति-रशोचत् ॥ 14 ॥

याः पूर्वाः᳚ प्र॒जा असृ॑क्षि । म॒रुत॒स्ता अ॑वधिषुः । क॒थमप॑रा-स्सृजे॒येति॑ । तस्य॒ शुष्म॑ आ॒ण्ड-म्भू॒त-न्निर॑वर्तत । तद्व्युद॑हरत् । तद॑पोषयत् । त-त्प्राजा॑यत । आ॒ण्डस्य॒ वा ए॒त-द्रू॒पम् । यदा॒मिक्षा᳚ । यद्व्यु॒द्धर॑ति ॥ 15 ॥

प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मानः पोषयति । वै॒श्व॒दे॒व्या॑मिक्षा॑ भवति । वै॒श्व॒दे॒व्यो॑ वै प्र॒जाः । प्र॒जा ए॒वास्मै॒ प्रज॑नयति । वाजि॑न॒मान॑यति । प्र॒जास्वे॒व प्रजा॑तासु॒ रेतो॑ दधाति । द्या॒वा॒पृ॒थि॒व्य॑ एक॑कपालो भवति । प्र॒जा ए॒व प्रजा॑ता॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑-मुभ॒यतः॒ परि॑ गृह्णाति । दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् । सा᳚-ऽग्निर॑ब्रवीत् ॥ 16 ॥

मामग्रे॑ यजत । मया॒ मुखे॒नासु॑रा-ञ्जेष्य॒थेति॑ । मा-न्द्वि॒तीय॒मिति॒ सोमो᳚-ऽब्रवीत् । मया॒ राज्ञा॑ जेष्य॒थेति॑ । मा-न्तृ॒तीय॒मिति॑ सवि॒ता । मया॒ प्रसू॑ता जेष्य॒थेति॑ । मा-ञ्च॑तु॒र्थीमिति॒ सर॑स्वती । इ॒न्द्रि॒यं-वोँ॒-ऽह-न्धा᳚स्या॒मीति॑ । मा-म्प॑ञ्च॒ममिति॑ पू॒षा । मया᳚ प्रति॒ष्ठया॑ जेष्य॒थेति॑ ॥ 17 ॥

ते᳚-ऽग्निना॒ मुखे॒नासु॑रानजयन्न् । सोमे॑न॒ राज्ञा᳚ । स॒वि॒त्रा प्रसू॑ताः । सर॑स्वतीन्द्रि॒य-म॑दधात् । पू॒षा प्र॑ति॒ष्ठा ऽऽसी᳚त् । ततो॒ वै दे॒वा व्य॑जयन्त । यदे॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ निरु॒प्यन्ते॒ विजि॑त्यै । नोत्त॑रवे॒दिमुप॑- वपति । प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः । अजा॑ता इव॒ ह्ये॑तर्हि॑ प॒शवः॑ ॥ 18 ॥

(ऐ॒-द्- इत्य॑ - शोच-द्- व्यु॒द्धर॑ - त्यब्रवीत् - प्रति॒ष्ठया॑ जेष्य॒थे ॒ त्ये॒तरःइ॑ प॒शवः॑) (अ. 2)

अनुवाकं 3 - वैश्वदेवपर्गतानि विश्वेषाङ्गानि

त्रि॒वृ-द्ब॒र्॒हि-र्भ॑वति । मा॒ता पि॒ता पु॒त्रः । तदे॒व त-न्मि॑थु॒नम् । उल्ब॒-ङ्गर्भो॑ ज॒रायु॑ । तदे॒व त-न्मि॑थु॒नम् । त्रे॒धा ब॒र्॒हि-स्सन्न॑द्ध-म्भवति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ प्रति॑ तिष्ठति । ए॒क॒धा पुन॒-स्सन्न॑द्ध-म्भवति । एक॑ इव॒ ह्य॑यं-लोँ॒कः ॥ 19 ॥

अ॒स्मिन्ने॒व तेन॑ लो॒के प्रति॑ तिष्ठति । प्र॒सुवो॑ भवन्ति । प्र॒थ॒म॒जामे॒व पुष्टि॒मव॑ रुन्धे । प्र॒थ॒म॒जो व॒थ्सो दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै । पृ॒ष॒दा॒ज्य-ङ्गृ॑ह्णाति । प॒शवो॒ वै पृ॑षदा॒ज्यम् । प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे । प॒ञ्च॒गृ॒ही॒त-म्भ॑वति । पाङ्क्ता॒ हि प॒शवः॑ । ब॒हु॒रू॒प-म्भ॑वति ॥ 20 ॥

ब॒हु॒रू॒पा हि प॒शव॒-स्समृ॑द्ध्यै । अ॒ग्नि-म्म॑न्थन्ति । अ॒ग्निमु॑खा॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । यद॒ग्नि-म्मन्थ॑न्ति । अ॒ग्निमु॑खा ए॒व त-त्प्र॒जा यज॑मान-स्सृजते । नव॑ प्रया॒जा इ॑ज्यन्ते । नवा॑नूया॒जाः । अ॒ष्टौ ह॒वीग्ंषि॑ । द्वावा॑घा॒रौ । द्वावाज्य॑भागौ ॥ 21 ॥

त्रि॒ग्ं॒श-थ्सम्प॑द्यन्ते । त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा वि॒राट् । अन्नं॑-विँ॒राट् । वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑ रुन्धे । यज॑मानो॒ वा एक॑कपालः । तेज॒ आज्य᳚म् । यदेक॑कपाल॒ आज्य॑मा॒नय॑ति । यज॑मानमे॒व तेज॑सा॒ सम॑र्धयति । यज॑मानो॒ वा एक॑कपालः । प॒शव॒ आज्य᳚म् ॥ 22 ॥

यदेक॑कपाल॒ आज्य॑मा॒नय॑ति । यज॑मानमे॒व प॒शुभि॒-स्सम॑र्धयति । यदल्प॑मा॒नये᳚त् । अल्पा॑ एन-म्प॒शवो॑ भु॒ञ्जन्त॒ उप॑तिष्ठेरन्न् । य-द्ब॒ह्वा॑नये᳚त् । ब॒हव॑ एन-म्प॒शवो भु॑ञ्जन्त॒ उप॑तिष्ठेरन्न् । ब॒ह्वा॑नीया॒विः पृ॑ष्ठ-ङ्कुर्यात् । ब॒हव॑ ए॒वैन॑-म्प॒शवो॑ भु॒ञ्जन्त॒ उप॑तिष्ठन्ते । यज॑मानो॒ वा एक॑कपालः । यदेक॑कपालस्याव॒द्येत् ॥ 23 ॥

यज॑मान॒स्याव॑द्येत् । उद्वा॒ माद्ये॒-द्यज॑मानः । प्र वा॑ मीयेत । स॒कृदे॒व हो॑त॒व्यः॑ । स॒कृदि॑व॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः । हु॒त्वा-ऽभि जु॑होति । यज॑मानमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयि॒त्वा । तेज॑सा॒ सम॑र्धयति । यज॑मानो॒ वा एक॑कपालः । सु॒व॒र्गो लो॒क आ॑हव॒नीयः॑ ॥ 24 ॥

यदेक॑कपाल-माहव॒नीये॑ जु॒होति॑ । यज॑मानमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति । यद्धस्ते॑न जुहु॒यात् । सु॒व॒र्गा-ल्लो॒का-द्यज॑मान॒-मव॑विद्ध्येत् । स्रु॒चा जु॑होति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै । य-त्प्राम्पद्ये॑त । दे॒व॒लो॒कम॒भि ज॑येत् । य-द्द॑क्षि॒णा पि॑तृलो॒कम् । य-त्प्र॒त्यक् ॥ 25 ॥

रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्युः । यदुदङ्ङ्॑ । म॒नु॒ष्य॒लो॒क-म॒भिज॑येत् । प्रति॑ष्ठितो होत॒व्यः॑ । एक॑कपालं॒-वैँ प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्त॒-न्द्यावा॑पृथि॒वी अनु॒ प्रति॑तिष्ठतः । द्यावा॑पृथि॒वी ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तून्. य॒ज्ञः । य॒ज्ञं-यँज॑मानः । यज॑मान-म्प्र॒जाः । तस्मा॒त्-प्रति॑ष्ठितो होत॒व्यः॑ ॥ 26 ॥

वा॒जिनो॑ यजति । अ॒ग्निर्वा॒यु-स्सूर्यः॑ । ते वै वा॒जिनः॑ । ताने॒व त-द्य॑जति । अथो॒ खल्वा॑हुः । छन्दाग्ं॑सि॒ वै वा॒जिन॒ इति॑ । तान्ये॒व त-द्य॑जति । ऋ॒ख्सा॒मे वा इन्द्र॑स्य॒ हरी॑ सोम॒पानौ᳚ । तयोः᳚ परि॒धय॑ आ॒धान᳚म् । वाजि॑न-म्भाग॒धेय᳚म् ॥ 27 ॥

यदप्र॑हृत्य परि॒धीञ्जु॑हु॒यात् । अ॒न्तरा॑धानाभ्या-ङ्घा॒स-म्प्रय॑च्छेत् । प्र॒हृत्य॑ परि॒धीञ्जु॑होति । निरा॑धानाभ्यामे॒व घा॒स-म्प्रय॑च्छति । ब॒र्॒हिषि॑ विषि॒ञ्चन्वाजि॑न॒-मान॑यति । प्र॒जा वै ब॒र॒ःइः । रेतो॒ वाजि॑नम् । प्र॒जास्वे॒व रेतो॑ दधाति । स॒मु॒प॒हूय॑ भक्षयन्ति । ए॒त-थ्सो॑मपीथा॒ ह्ये॑ते । अथो॑ आ॒त्मन्ने॒व रेतो॑ दधते । यज॑मान उत्त॒मो भ॑क्षयति । प॒शवो॒ वै वाजि॑नम् । यज॑मान ए॒व प॒शू-न्प्रति॑ष्ठापयन्ति ॥ 28 ॥

(लो॒को - ब॑हुरू॒प-म्भ॑व॒ - त्याज्य॑भागौ - प॒शव॒ आज्य॑ - मव॒द्ये - दा॑हव॒नीयः॑ - प्र॒त्यक् - तस्मा॒-त्प्रति॑ष्ठितो होत॒व्यो॑ - भाग॒धेय॑ - मे॒ते च॒त्वारि॑ च) (अ. 3)

अनुवाकं 4 - वरुणप्रघासाः

प्र॒जाप॑ति-स्सवि॒ता भू॒त्वा प्र॒जा अ॑सृजत । ता ए॑न॒मत्य॑मन्यन्त । ता अ॑स्मा॒दपा᳚क्रामन्न् । ता वरु॑णो भू॒त्वा प्र॒जा वरु॑णेनाग्राहयत् । ताः प्र॒जा वरु॑णगृहीताः । प्र॒जाप॑ति॒-म्पुन॒रुपा॑धावन्ना॒थ-मि॒च्छमा॑नाः । स ए॒तान्-प्र॒जाप॑ति-र्वरुण प्रघा॒सान॑पश्यत् । तान्निर॑वपत् । तैर्वै स प्र॒जा व॑रुण-पा॒शाद॑मुञ्चत् । य-द्व॑रुण-प्रघा॒सा नि॑रु॒प्यन्ते᳚ ॥ 29 ॥

प्र॒जाना॒मव॑रुणग्राहाय । तासा॒-न्दक्षि॑णो बा॒हु-र्न्य॑क्न॒ आसी᳚त् । स॒व्यः प्रसृ॑तः । स ए॒ता-न्द्वि॒तीया᳚-न्दक्षिण॒तो वेदि॒मुद॑हन्न् । ततो॒ वै स प्र॒जाना॒-न्दक्षि॑ण-म्बा॒हु-म्प्रासा॑रयत् । य-द्द्वि॒तीया᳚-न्दक्षिण॒तो वेदि॑मु॒द्धन्ति॑ । प्र॒जाना॑मे॒व त-द्यज॑मानो॒ दक्षि॑ण-म्बा॒हु-म्प्रसा॑रयति । तस्मा᳚च्चातुर्मास्यया॒ज्य॑मुष्मि॑न् ँलो॒क उ॑भ॒याबा॑हुः । य॒ज्ञाभि॑जित॒ग्ग्॒ ह्य॑स्य । पृ॒थ॒मा॒त्रा-द्वेदी॒ अस॑भिन्न्ने भवतः ॥ 30 ॥

तस्मा᳚त्-पृथमा॒त्रं-व्यँग्ंसौ᳚ । उत्त॑रस्यां॒-वेँद्या॑मुत्तरवे॒दिमुप॑ वपति । प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः । प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे । अथो॑ यज्ञप॒रुषो-ऽन॑न्तरित्यै । ए॒त-द्ब्रा᳚ह्मणान्ये॒व पञ्च॑ ह॒वीग्ंषि॑ । अथै॒ष ऐ᳚न्द्रा॒ग्नो भ॑वति । प्रा॒णा॒पा॒नौ वा ए॒तौ दे॒वाना᳚म् । यदि॑न्द्रा॒ग्नी । यदै᳚न्द्रा॒ग्नो भव॑ति ॥ 31 ॥

प्रा॒णा॒पा॒नावे॒वाव॑ रुन्धे । ओजो॒ बलं॒-वाँ ए॒तौ दे॒वाना᳚म् । यदि॑न्द्रा॒ग्नी । यदै᳚न्द्रा॒ग्नो भव॑ति । ओजो॒ बल॑मे॒वाव॑ रुन्धे । मा॒रु॒त्या॑मिक्षा॑ भवति । वा॒रु॒ण्या॑मिक्षा᳚ । मे॒षी च॑ मे॒षश्च॑ भवतः । मि॒थु॒ना ए॒व प्र॒जा व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति । लो॒म॒शौ भ॑वतो मेद्ध्य॒त्वाय॑ ॥ 32 ॥

श॒मी॒प॒र्णान्युप॑ वपति । घा॒समे॒वाभ्या॒मपि॑ यच्छति । प्र॒जाप॑तिम॒न्नाद्य॒-न्नोपा॑नमत् । स ए॒तेन॑ श॒तेद्ध्मे॑न ह॒विषा॒ ऽन्नाद्य॒म-वा॑रुन्ध । य-त्प॑र-श्श॒तानि॑ शमीप॒र्णानि॒ भव॑न्ति । अ॒न्नाद्य॒स्याव॑-रुद्ध्यै । सौ॒म्यानि॒ वै क॒रीरा॑णि । सौ॒म्या खलु॒ वा आहु॑ति-र्दि॒वो वृष्टि॑-ञ्च्यावयति । यत्-क॒रीरा॑णि॒ भव॑न्ति । सौ॒म्ययै॒वाहु॑त्या दि॒वो वृष्टि॒मव॑ रुन्धे । का॒य एक॑कपालो भवति । प्र॒जाना᳚-ङ्क॒त्वांयँ॑ । प्र॒ति॒पू॒रु॒ष-ङ्क॑रम्भ पा॒त्राणि॑ भवन्ति । जा॒ता ए॒व प्र॒जा व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति । एक॒-मति॑रिक्तम् । ज॒नि॒ष्यमा॑णा ए॒व प्र॒जा व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति ॥ 33 ॥

(नि॒रु॒प्यन्ते॑- भवतो॒ - भव॑ति - मेद्ध्य॒त्वाय॑ - रुन्धे॒ षट्च॑) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - तच्छेषः

उत्त॑रस्यां॒-वेँद्या॑म॒न्यानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ सादयति । दक्षि॑णाया-म्मारु॒तीम् । अ॒प॒धु॒रमे॒वैना॑ युनक्ति । अथो॒ ओज॑ ए॒वासा॒मव॑हरति । तस्मा॒-द्ब्रह्म॑णश्च क्ष॒त्राच्च॒ विशो᳚-ऽन्यतो-ऽपक्र॒मिणीः᳚ । मा॒रु॒त्या पूर्व॑या॒ प्रच॑रति । अनृ॑तमे॒वाव॑ यजते । वा॒रु॒ण्योत्त॑रया । अ॒न्त॒त ए॒व वरु॑ण॒मव॑-यजते । यदे॒वाद्ध्व॒र्युः क॒रोति॑ ॥ 34 ॥

त-त्प्र॑तिप्रस्था॒ता क॑रोति । तस्मा॒-द्यच्छ्रेया᳚न्-क॒रोति॑ । त-त्पापी॑यान्-करोति । पत्नीं᳚ ँवाचयति । मेद्ध्या॑मे॒वैना᳚-ङ्करोति । अथो॒ तप॑ ए॒वैना॒मुप॑ नयति । यज्जा॒रग्ं सन्त॒-न्न प्र॑ब्रू॒यात् । प्रि॒य-ञ्ज्ञा॒तिग्ं रु॑न्ध्यात् । अ॒सौ मे॑ जा॒र इति॒ निर्दि॑शेत् । नि॒र्दिश्यै॒वैनं॑-वँरुणपा॒शेन॑ ग्राहयति ॥ 35 ॥

प्र॒घा॒स्यान्॑. हवामह॒ इति॒ पत्नी॑-मु॒दान॑यति । अह्व॑तै॒वैना᳚म् । यत्-पत्नी॑ पुरोनुवा॒क्या॑मनु ब्रू॒यात् । निर्वी᳚र्यो॒ यज॑मान-स्स्यात् । यज॑मा॒नो ऽन्वा॑ह । आ॒त्मन्ने॒व वी॒र्य॑-न्धत्ते । उ॒भौ या॒ज्याग्ं॑ सवीर्य॒त्वाय॑ । यद्ग्रामे॒ यदर॑ण्य॒ इत्या॑ह । य॒थो॒दि॒तमे॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते । य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्यो॑ वा आ॑हव॒नीयः॑ ॥ 36 ॥

भ्रा॒तृ॒व्य॒ दे॒व॒त्यो॑ दक्षि॑णः । यदा॑हव॒नीये॑ जुहु॒यात् । यज॑मानं-वँरुणपा॒शेन॑ ग्राहयेत् । दक्षि॑णे॒ ऽग्नौ जु॑होति । भ्रातृ॑व्यमे॒व व॑रुणपा॒शेन॑ ग्राहयति । शूर्पे॑ण जुहोति । अन्य॑मे॒व वरु॑ण॒मव॑यजते । शी॒र्॒षन्न॑धि नि॒धाय॑ जुहोति । शी॒र्॒ष॒त ए॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते । प्र॒त्यन्तिष्ठ॑ञ्जुहोति ॥ 37 ॥

प्र॒त्यङ्ङे॒व वरु॑णपा॒शा-न्निर्मु॑च्यते । अक्र॒न्कर्म॑ कर्म॒कृत॒ इत्या॑ह । दे॒वानृ॒ण-न्नि॑रव॒दाय॑ । अ॒नृ॒णा गृ॒हानुप॒-प्रेतेति॒ वावैतदा॑ह । वरु॑ण गृहीतं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ । य-द्यजु॑षा गृही॒तस्या॑ति॒रिच्य॑ते । तुषा᳚श्च निष्का॒सश्च॑ । तुषै᳚श्च निष्का॒सेन॑ चावभृ॒थमवै॑ति । वरु॑ण-गृहीतेनै॒व वरु॑ण॒मव॑यजते । अ॒पो॑-ऽवभृ॒थमवै॑ति ॥ 38 ॥

अ॒फ्सु वै वरु॑णः । सा॒क्षादे॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते । प्रति॑युतो॒ वरु॑णस्य॒ पाश॒ इत्या॑ह । व॒रु॒ण॒पा॒शादे॒व निर्मु॑च्यते । अप्र॑तीक्ष॒-माय॑न्ति । वरु॑णस्या॒न्तर्हि॑त्यै । एधो᳚-ऽस्येधिषी॒महीत्या॑ह । स॒मिधै॒वाग्नि-न्न॑म॒स्यन्त॑ उ॒पाय॑न्ति । तेजो॑-ऽसि॒ तेजो॒ मयि॑ धे॒हीत्या॑ह । तेज॑ ए॒वात्मन्ध॑त्ते ॥ 39 ॥

(क॒रोति॑ - ग्राहय - त्याहव॒नीय॒ - स्तिष्ठ॑ञ्जुहो - त्य॒पो॑-ऽवभृ॒थमवै॑ति - धत्ते) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - साकमेधाः

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् । सो᳚-ऽग्निर॑ब्रवीत् । ममे॒य-मनी॑कवती त॒नूः । ता-म्प्री॑णीत । अथासु॑रान॒भि भ॑विष्य॒थेति॑ । ते दे॒वा अ॒ग्नये-ऽनी॑कवते पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपन्न् । सो᳚-ऽग्निरनी॑कवा॒न्-थ्स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्री॒तः । च॒तु॒र्धा ऽनी॑का-न्यजनयत । ततो॑ दे॒वा अभ॑वन्न् । परा ऽसु॑राः ॥ 40 ॥

यद॒ग्नये-ऽनी॑कवते पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल-न्नि॒र्वप॑ति । अ॒ग्निमे॒वानी॑कवन्त॒ग्ग्॒ स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्रीणाति । सो᳚-ऽग्निरनी॑कवा॒न्-थ्स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्री॒तः । च॒तु॒र्धा ऽनी॑कानि जनयते । अ॒सौ वा आ॑दि॒त्यो᳚-ऽग्नि-रनी॑कवान् । तस्य॑ र॒श्मयो-ऽनी॑कानि । सा॒कग्ं सूर्ये॑णोद्य॒ता निर्व॑पति । सा॒क्षादे॒वास्मा॒ अनी॑कानि जनयति । ते-ऽसु॑राः॒ परा॑जिता॒ यन्तः॑ । द्यावा॑पृथि॒वी उपा᳚श्रयन्न् ॥ 41 ॥

ते दे॒वा म॒रुद्भ्यः॑ सान्तप॒नेभ्य॑श्च॒रु-न्निर॑वपन्न् । ता-न्द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑-मे॒वोभ॒यत॒-स्सम॑तपन्न् । यन्म॒रुद्भ्यः॑ सान्तप॒नेभ्य॑श्च॒रु-न्नि॒र्वप॑ति । द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑मे॒व तदु॑भ॒यतो॒ यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒न्-थ्सन्त॑पति । म॒द्ध्यन्दि॑ने॒ निर्व॑पति । तर्हि॒ हि ते-ऽक्ष्णि॑ष्ठ॒-न्तप॑ति । च॒रुर्भ॑वति । स॒र्वत॑ ए॒वैना॒न्-थ्सन्त॑पति । ते दे॒वा-श्श्वो॑ विज॒यिन॒-स्सन्तः॑ । सर्वा॑सा-न्दु॒ग्धे गृ॑हमे॒धीय॑-ञ्च॒रु-न्निर॑वपन्न् ॥ 42 ॥

आशि॑ता ए॒वाद्योप॑वसाम । कस्य॒ वा-ऽहे॒दम् । कस्य॑ वा॒ श्वो भ॑वि॒तेति॑ । स शृ॒तो॑-ऽभवत् । तस्याहु॑तस्य॒ नाश्ञन्न्॑ । न हि दे॒वा अहु॑तस्या॒श्ञन्ति॑ । ते᳚-ऽब्रुवन्न् । कस्मा॑ इ॒मग्ं हो᳚ष्याम॒ इति॑ । म॒रुद्भ्यो॑ गृहमे॒धिभ्य॒ इत्य॑ब्रुवन्न् । त-म्म॒रुद्भ्यो॑ गृहमे॒धिभ्यो॑-ऽजुहवुः ॥ 43 ॥

ततो॑ दे॒वा अभ॑वन्न् । परा-ऽसु॑राः । यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॑ म॒रुद्भ्यो॑ गृहमे॒धिभ्यो॑ गृ॒हे जुह्व॑ति । भव॑त्या॒त्मना᳚ । परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति । यद्वै य॒ज्ञस्य॑ पाक॒त्रा क्रि॒यते᳚ । प॒श॒व्य॑-न्तत् । पा॒क॒त्रा वा ए॒तत्क्रि॑यते । यन्नेद्ध्माब॒र्॒हि-र्भव॑ति । न सा॑मिधे॒नी-र॒न्वाह॑ ॥ 44 ॥

न प्र॑या॒जा इ॒ज्यन्ते᳚ । नानू॑या॒जाः । य ए॒वं-वेँद॑ । प॒शु॒मा-न्भ॑वति । आज्य॑भागौ यजति । य॒ज्ञस्यै॒व चक्षु॑षी॒ नान्तरे॑ति । म॒रुतो॑ गृहमे॒धिनो॑ यजति । भा॒ग॒धेये॑-नै॒वैना॒न्-थ्सम॑र्धयति । अ॒ग्निग्ग् स्वि॑ष्ट॒कृतं॑-यँजति॒ प्रति॑ष्ठित्यै । इडा᳚न्तो भवति । प॒शवो॒ वा इडा᳚ । प॒शुष्वे॒वोपरि॑ष्टा॒-त्प्रति॑ तिष्ठति ॥ 45 ॥

(असु॑रा - अश्रयन् - गृहमे॒धीयं॑ च॒रु-न्निर॑वपन् - नजुहवु - र॒न्वा - हेडा᳚न्तो भवति॒ द्वे च॑) (अ. 6)

अनुवाकं 7 - तच्छेषः

यत्पत्नी॑ गृहमे॒धीय॑-स्याश्ञी॒यात् । गृ॒ह॒मे॒द्ध्ये॑व स्या᳚त् । वि त्व॑स्य य॒ज्ञ ऋ॑ध्येत । यन्नाश्ञी॒यात् । अगृ॑हमेधी स्यात् । नास्य॑ य॒ज्ञो व्यृ॑द्ध्येत । प्रति॑वेश-म्पचेयुः । तस्या᳚श्ञीयात् । गृ॒ह॒मे॒द्ध्ये॑व भ॑वति । नास्य॑ य॒ज्ञो व्यृ॑द्ध्यते ॥ 46 ॥

ते दे॒वा गृ॑हमे॒धीये॑ने॒ष्ट्वा । आशि॑ता अभवन्न् । आञ्ज॑ता॒भ्य॑ञ्जत । अनु॑ व॒थ्सा-न॑वासयन्न् । तेभ्यो-ऽसु॑राः॒, क्षुध॒-म्प्राहि॑ण्वन्न् । सा दे॒वेषु॑ लो॒कमवि॑त्त्वा । असु॑रा॒न्-पुन॑रगच्छत् । गृ॒ह॒मे॒धीये॑ने॒ष्ट्वा । आशि॑ता भवन्ति । आञ्ज॑ते॒-ऽभ्य॑ञ्जते ॥ 47 ॥

अनु॑ व॒थ्सान्. वा॑सयन्ति । भ्रातृ॑व्यायै॒व त-द्यज॑मानः॒, क्षुध॒-म्प्रहि॑णोति । ते दे॒वा गृ॑हमे॒धीये॑ने॒ष्ट्वा । इन्द्रा॑य निष्का॒स-न्न्य॑दधुः । अ॒स्माने॒व श्व इन्द्रो॒ निहि॑तभाग उपावर्ति॒तेति॑ । तानिन्द्रो॒ निहि॑तभाग उ॒पाव॑र्तत । गृ॒ह॒मे॒धीये॑ने॒ष्ट्वा । इन्द्रा॑य निष्का॒स-न्निद॑द्ध्यात् । इन्द्र॑ ए॒वैन॒-न्निहि॑तभाग उ॒पाव॑र्तते । गार्ह॑पत्ये जुहोति ॥ 48 ॥

भा॒ग॒धेये॑ने॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति । ऋ॒ष॒भमाह्व॑यति । व॒ष॒ट्का॒र ए॒वास्य॒ सः । अथो॑ इन्द्रि॒यमे॒व त-द्वी॒र्यं॑-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते । इन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । परा᳚-म्परा॒वत॑-मगच्छत् । अपा॑राध॒मिति॒ मन्य॑मानः । सो᳚-ऽब्रवीत् । क इ॒दं-वेँ॑दिष्य॒तीति॑ । ते᳚-ऽब्रुव-न्म॒रुतो॒ वरं॑-वृँणामहै ॥ 49 ॥

अथ॑ व॒यं-वेँ॑दाम । अ॒स्मभ्य॑मे॒व प्र॑थ॒मग्ं ह॒विर्निरु॑प्याता॒ इति॑ । त ए॑न॒मद्ध्य॑-क्रीडन्न् । तत्क्री॒डिना᳚-ङ्क्रीडि॒त्वम् । य-न्म॒रुद्भ्यः॑ क्री॒डिभ्यः॑ प्रथ॒मग्ं ह॒विर्नि॑रु॒प्यते॒ विजि॑त्यै । सा॒कग्ं सूर्ये॑णोद्य॒ता निर्व॑पति । ए॒तस्मि॒न् वै लो॒क इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्-थ्समृ॑द्ध्यै । ए॒त-द्ब्रा᳚ह्मणान्ये॒व पञ्च॑ ह॒वीग्ंषि॑ । ए॒त-द्ब्रा᳚ह्मण ऐन्द्रा॒ग्नः । अथै॒ष ऐ॒न्द्रश्च॒रु-र्भ॑वति ॥ 50 ॥

उ॒द्धा॒रं-वाँ ए॒तमिन्द्र॒ उद॑हरत । वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा । अ॒न्यासु॑ दे॒वता॒स्वधि॑ । यदे॒ष ऐ॒न्द्र-श्च॒रु-र्भव॑ति । उ॒द्धा॒रमे॒व तं-यँज॑मान॒ उद्ध॑रते । अ॒न्यासु॑ प्र॒जास्वधि॑ । वै॒श्व॒क॒र्म॒ण एक॑कपालो भवति । विश्वा᳚न्ये॒व तेन॒ कर्मा॑णि॒ यज॑मा॒नो ऽव॑रुन्धे ॥ 51 ॥

(ऋ॒द्ध्य॒ते॒-ऽ-भ्य॑ञ्जते-जुहोति-वृणामहै-भवत्य॒- +ष्टौ च॑) (अ. 7)

अनुवाकं 8 - पितृयज्ञः

वै॒श्व॒दे॒वेन॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत । ता व॑रुण-प्रघा॒सै-र्व॑रुणपा॒शाद॑मुञ्चत् । सा॒क॒मे॒धैः प्रत्य॑स्थापयत् । त्र्य॑म्बकै रु॒द्र-न्नि॒रवा॑दयत । पि॒तृ॒य॒ज्ञेन॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कम॑गमयत् । य-द्वै᳚श्वदे॒वेन॒ यज॑ते । प्र॒जा ए॒व त-द्यज॑मान-स्सृजते । ता व॑रुण-प्रघा॒सै-र्व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति । सा॒क॒मे॒धैः प्रति॑ष्ठापयति । त्र्य॑म्बकैरु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते ॥ 52 ॥

पि॒तृ॒य॒ज्ञेन॑ सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति । द॒क्षि॒ण॒तः प्रा॑चीनावी॒ती निर्व॑पति । द॒क्षि॒णावृ॒द्धि पि॑तृ॒णाम् । अना॑दृत्य॒ तत् । उ॒त्त॒र॒त ए॒वोप॒वीय॒ निर्व॑पेत् । उ॒भये॒ हि दे॒वाश्च॑ पि॒तर॑श्चे॒ज्यन्ते᳚ । अथो॒ यदे॒व द॑क्षिणा॒र्धे॑-ऽधि॒ श्रय॑ति । तेन॑ दक्षि॒णावृ॑त् । सोमा॑य पितृ॒मते॑ पुरो॒डाश॒ग्ं॒ षट्क॑पाल॒-न्निर्व॑पति । सं॒वँ॒थ्स॒रो वै सोमः॑ पितृ॒मान् ॥ 53 ॥

सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व प्री॑णाति । पि॒तृभ्यो॑ बर्हि॒षद्भ्यो॑ धा॒नाः । मासा॒ वै पि॒तरो॑ बर्हि॒षदः॑ । मासा॑ने॒व प्री॑णाति । यस्मि॒न् वा ऋ॒तौ पुरु॑षः प्र॒मीय॑ते । सो᳚-ऽस्या॒मुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑वति । ब॒हु॒रू॒पा धा॒ना भ॑वन्ति । अ॒हो॒रा॒त्राणा॑-म॒भिजि॑त्यै । पि॒तृभ्यो᳚ ऽग्निष्वा॒त्तेभ्यो॑ म॒न्थम् । अ॒र्ध॒मा॒सा वै पि॒तरो᳚-ऽग्निष्वा॒त्ताः ॥ 54 ॥

अ॒र्ध॒मा॒साने॒व प्री॑णाति । अ॒भि॒वा॒न्या॑यै दु॒ग्धे भ॑वति । सा हि पि॑तृदेव॒त्य॑-न्दु॒हे । य-त्पू॒र्णम् । त-न्म॑नु॒ष्या॑णाम् । उ॒प॒र्य॒र्धो दे॒वाना᳚म् । अ॒र्धः पि॑तृ॒णाम् । अ॒र्ध उप॑मन्थति । अ॒र्धो हि पि॑तृ॒णाम् । एक॒योप॑मन्थति ॥ 55 ॥

एका॒ हि पि॑तृ॒णाम् । द॒क्षि॒णोप॑मन्थति । द॒क्षि॒णा वृ॒द्धि पि॑तृ॒णाम् । अना॑र॒भ्योप॑मन्थति । तद्धि पि॒तॄन्-गच्छ॑ति । इ॒मा-न्दिशं॒-वेँदि॒मुद्ध॑न्ति । उ॒भये॒ हि दे॒वाश्च॑ पि॒तर॑श्चे॒ज्यन्ते᳚ । चतुः॑ स्रक्तिर्भवति । सर्वा॒ ह्यनु॒ दिशः॑ पि॒तरः॑ । अखा॑ता भवति ॥ 56 ॥

खा॒ता हि दे॒वाना᳚म् । म॒द्ध्य॒तो᳚ ऽग्निराधी॑यते । अ॒न्त॒तो हि दे॒वाना॑-माधी॒यते᳚ । वर्षी॑यानि॒द्ध्म इ॒द्ध्मा-द्भ॑वति॒ व्यावृ॑त्त्यै । परि॑ श्रयति । अ॒न्तर्हि॑तो॒ हि पि॑तृलो॒को म॑नुष्यलो॒कात् । यत्-परु॑षि दि॒नम् । त-द्दे॒वाना᳚म् । यद॑न्त॒रा । त-न्म॑नु॒ष्या॑णाम् ॥ 57 ॥

य-थ्समू॑लम् । त-त्पि॑तृ॒णाम् । समू॑ल-म्ब॒र्॒हि-र्भ॑वति॒ व्यावृ॑त्त्यै । द॒क्षि॒णा स्तृ॑णाति । द॒क्षि॒णा वृ॒द्धि पि॑तृ॒णाम् । त्रिः पर्ये॑ति । तृ॒तीये॒ वा इ॒तो लो॒के पि॒तरः॑ । ताने॒व प्री॑णाति । त्रिः पुनः॒ पर्ये॑ति । षट्थ्सम्प॑द्यन्ते ॥ 58 ॥

षड्वा ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति । य-त्प्र॑स्त॒रं-यँजु॑षा गृह्णी॒यात् । प्र॒मायु॑को॒ यज॑मान-स्स्यात् । यन्न गृ॑ह्णी॒यात् । अ॒ना॒य॒त॒न-स्स्या᳚त् । तू॒ष्णीमे॒व न्य॑स्येत् । न प्र॒मायु॑को॒ भव॑ति । नाना॑यत॒नः । यत्-त्रीन्-प॑रि॒धी-न्प॑रिद॒द्ध्यात् ॥ 59 ॥

मृ॒त्युना॒ यज॑मान॒-म्परि॑ गृह्णीयात् । यन्न प॑रि-द॒द्ध्यात् । रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्युः । द्वौ प॑रि॒धी परि॑दधाति । रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै । अथो॑ मृ॒त्योरे॒व यज॑मान॒-मुथ्सृ॑जति । य-त्त्रीणि॑ त्रीणि ह॒वीग्ष्यु॑दा॒हरे॑युः । त्रय॑स्त्रय एषाग्ं सा॒क-म्प्रमी॑येरन्न् । एकै॑क-मनू॒चीना᳚-न्यु॒दाह॑रन्ति । एकै॑क ए॒वैषा॑म॒न्वञ्चः॒ प्रमी॑यते । क॒शिपु॑ कशिप॒व्या॑य । उ॒प॒बर्ह॑ण-मुपबर्ह॒ण्या॑य । आञ्ज॑न-माञ्ज॒न्या॑य । अ॒भ्यञ्ज॑न-मभ्यञ्ज॒न्या॑य । य॒था॒भा॒गमे॒वैना᳚-न्प्रीणाति ॥ 60 ॥

(नि॒रव॑दयते - पितृ॒मा - न॑ग्निष्वा॒त्ता - एक॒योप॑ मन्थ॒ - त्यखा॑ता भवति-मनु॒ष्या॑णां - पद्यन्ते - परिद॒द्ध्यान् - मी॑यते॒ पञ्च॑ च) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - तच्छेषः

अ॒ग्नये॑ दे॒वेभ्यः॑ पि॒तृभ्यः॑ समि॒द्ध्यमा॑ना॒यानु॑ब्रू॒हीत्या॑ह ।

उ॒भये॒ हि दे॒वाश्च॑ पि॒तर॑श्चे॒ज्यन्ते᳚ । एका॒मन्वा॑ह । एका॒ हि पि॑तृ॒णाम् । त्रिरन्वा॑ह । त्रिर्हि दे॒वाना᳚म् । आ॒घा॒रावाघा॑रयति । य॒ज्ञ॒ प॒रुषो॒रन॑न्तरित्यै । नार्षे॒यं-वृँ॑णीते । न होता॑रम् ॥ 61 ॥

यदा॑र्षे॒यं-वृँ॑णी॒त । यद्धोता॑रम् । प्र॒मायु॑को॒ यज॑मान-स्स्यात् । प्र॒मायु॑को॒ होता᳚ । तस्मा॒न्न वृ॑णीते । यज॑मानस्य॒ होतु॑-र्गोपी॒थाय॑ । अप॑बर्हिषः प्रया॒जान्.-य॑जति । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । प्र॒जा ए॒व मृ॒त्योरुथ्सृ॑जति । आज्य॑भागौ यजति ॥ 62 ॥

य॒ज्ञस्यै॒व चक्षु॑षी॒ नान्तरे॑ति । प्रा॒ची॒ना॒वी॒ती सोमं॑-यँजति । पि॒तृ॒दे॒व॒त्या॑ हि । ए॒षा ऽऽहु॑तिः । पञ्च॒ कृत्वो-ऽव॑द्यति । पञ्च॒ ह्ये॑ता दे॒वताः᳚ । द्वे पु॑रो-ऽनुवा॒क्ये᳚ । या॒ज्या॑ दे॒वता॑ वषट्का॒रः । ता ए॒व प्री॑णाति । सन्त॑त॒मव॑ द्यति ॥ 63 ॥

ऋ॒तू॒नाग्ं सन्त॑त्यै । प्रैवैभ्यः॒ पूर्व॑या पुरो-ऽनुवा॒क्य॑या ऽऽह । प्रण॑यति द्वि॒तीय॑या । ग॒मय॑ति या॒ज्य॑या । तृ॒तीये॒ वा इ॒तो लो॒के पि॒तरः॑ । अह्न॑ ए॒वैना॒-न्पूर्व॑या पुरो-ऽनुवा॒क्य॑या॒ ऽत्यान॑यति । रात्रि॑यै द्वि॒तीय॑या । ऐवैनान्॑. या॒ज्य॑या गमयति । द॒क्षि॒ण॒तो॑-ऽव॒दाय॑ । उद॒ङ्ङति॑ क्रामति॒ व्यावृ॑त्त्यै ॥ 64 ॥

आ स्व॒धेत्या-श्रा॑वयति । अस्तु॑ स्व॒धेति॑ प्र॒त्याश्रा॑वयति । स्व॒धा नम॒ इति॒ वष॑ट्करोति । स्व॒धा॒का॒रो हि पि॑तृ॒णाम् । सोम॒मग्रे॑ यजति । सोम॑ प्रयाजा॒ हि पि॒तरः॑ । सोम॑-म्पितृ॒मन्तं॑-यँजति । सं॒वँ॒थ्स॒रो वै सोमः॑ पितृ॒मान् । सं॒वँ॒थ्स॒रमे॒व त-द्य॑जति । पि॒तॄन्-ब॑र्हि॒षदो॑ यजति ॥ 65 ॥

ये वै यज्वा॑नः । ते पि॒तरो॑ बर्हि॒षदः॑ । ताने॒व त-द्य॑जति । पि॒तॄन॑ग्निष्वा॒त्तान्. य॑जति । ये वा अय॑ज्वानो गृहमे॒धिनः॑ । ते पि॒तरो᳚-ऽग्निष्वा॒त्ताः । ताने॒व त-द्य॑जति । अ॒ग्नि-ङ्क॑व्य॒वाह॑नं-यँजति । य ए॒व पि॑तृ॒णाम॒ग्निः । तमे॒व त-द्य॑जति ॥ 66 ॥

अथो॒ यथा॒-ऽग्निग्ग् स्वि॑ष्ट॒कृतं॒-यँज॑ति । ता॒दृगे॒व तत् । ए॒तत्ते॑ तत॒ ये च॒ त्वामन्विति॑ ति॒सृषु॑ स्र॒क्तीषु॒ निद॑धाति । तस्मा॒दा तृ॒तीया॒-त्पुरु॑षा॒न्नाम॒ न गृ॑ह्णन्ति । ए॒ताव॑न्तो॒ हीज्यन्ते᳚ । अत्र॑ पितरो यथाभा॒ग-म्म॑न्दद्ध्व॒मित्या॑ह । ह्लीका॒ हि पि॒तरः॑ । उद॑ञ्चो॒ निष्क्रा॑मन्ति । ए॒षा वै म॑नु॒ष्या॑णा॒-न्दिक् । स्वामे॒व त-द्दिश॒मनु॒ निष्क्रा॑मन्ति ॥ 67 ॥

आ॒ह॒व॒नीय॒-मुप॑तिष्ठन्ते । न्ये॑वास्मै॒ तद्ध्नु॑वते । यथ्स॒त्या॑हव॒नीये᳚ । अथा॒न्यत्र॒ चर॑न्ति । आतमि॑तो॒रुप॑तिष्ठन्ते । अ॒ग्निमे॒वोप॑द्र॒ष्टार॑-ङ्कृ॒त्वा । पि॒तॄ-न्नि॒रव॑दयन्ते । अन्तं॒-वाँ ए॒ते प्रा॒णाना᳚-ङ्गच्छन्ति । य आतमि॑तोरुप॒तिष्ठ॑न्ते । सु॒स॒न्दृश॑-न्त्वा व॒यमित्या॑ह ॥ 68 ॥

प्रा॒णो वै सु॑स॒न्दृक् । प्रा॒णमे॒वात्मन्-द॑धते । योजा॒ न्वि॑न्द्र ते॒ हरी॒ इत्या॑ह । प्रा॒णमे॒व पुन॑रयुक्त । अक्ष॒न्नमी॑मदन्त॒ हीति॒ गार्ह॑पत्य॒-मुप॑तिष्ठन्ते । अक्ष॒न्नमी॑मद॒न्ताथ॒ त्वोप॑तिष्ठामह॒ इति॒ वावैतदा॑ह । अमी॑मदन्त पि॒तरः॑ सो॒म्या इत्य॒भि प्रप॑द्यन्ते । अमी॑मदन्त पि॒तरो-ऽथ॑ त्वा॒-ऽभि प्रप॑द्यामह॒ इति॒ वावैतदा॑ह । अ॒पः परि॑षिञ्चति । मा॒र्जय॑त्ये॒वैनान्॑ ॥ 69 ॥

अथो॑ त॒र्पय॑त्ये॒व । तृप्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ । य ए॒वं-वेँद॑ । अप॑ बर्हिषावनूया॒जौ य॑जति । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । प्र॒जा ए॒व मृ॒त्योरुथ्सृ॑जति । च॒तुरः॑ प्रया॒जान्. य॑जति । द्वाव॑नूया॒जौ । षट्थ्सम्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ ॥ 70 ॥

ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति । न पत्न्यन्वा᳚स्ते । न संयाँ॑जयन्ति । यत्पत्न्य॒न्वासी॑त । यथ्सं॑याँ॒जये॑युः । प्र॒मायु॑का स्यात् । तस्मा॒न्नान्वा᳚स्ते । न संयाँ॑जयन्ति । पत्नि॑यै गोपी॒थाय॑ ॥ 71 ॥

(होता॑र॒ - माज्य॑भागौ यजति॒ - सन्त॑त॒मव॑द्यति॒ - व्यावृ॑त्त्यै - बर्हि॒षदो॑ यजति॒ - तमे॒व त-द्य॑ज॒- त्यनु॒ निष्क्रा॑मन्त्या - है - नान् - ऋ॒तवो॒ - +नव॑ च) (अ. 9)

अनुवाकं 10 - त्र्यम्बकहवींषि

प्र॒ति॒पू॒रु॒षमेक॑कपाला॒-न्निर्व॑पति । जा॒ता ए॒व प्र॒जा रु॒द्रान्नि॒रव॑दयते । एक॒मति॑रिक्तम् । ज॒नि॒ष्यमा॑णा ए॒व प्र॒जा रु॒द्रान्नि॒रव॑दयते । एक॑कपाला भवन्ति । ए॒क॒धैव रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । नाभिघा॑रयति । यद॑भिघा॒रये᳚त् । अ॒न्त॒र॒व॒चा॒रिणग्ं॑ रु॒द्र-ङ्कु॑र्यात् । ए॒को॒ल्मु॒केन॑ यन्ति ॥ 72 ॥

तद्धि रु॒द्रस्य॑ भाग॒धेय᳚म् । इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्ति । ए॒षा वै रु॒द्रस्य॒ दिक् । स्वाया॑मे॒व दि॒शि रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । रु॒द्रो वा अ॑प॒शुका॑या॒ आहु॑त्यै॒ नाति॑ष्ठत । अ॒सौ ते॑ प॒शुरिति॒ निर्दि॑शे॒द्य-न्द्वि॒ष्यात् । यमे॒व द्वेष्टि॑ । तम॑स्मै प॒शु-न्निर्दि॑शति । यदि॒ न द्वि॒ष्यात् । आ॒खुस्ते॑ प॒शुरिति॑ ब्रूयात् ॥ 73 ॥

न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॑ । नार॒ण्यान् । च॒तु॒ष्प॒थे जु॑होति । ए॒ष वा अ॑ग्नी॒ना-म्पड्बी॑शो॒ नाम॑ । अ॒ग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति । म॒द्ध्य॒मेन॑ प॒र्णेन॑ जुहोति । स्रुग्घ्ये॑षा । अथो॒ खलु॑ । अ॒न्त॒मेनै॒व हो॑त॒व्य᳚म् । अ॒न्त॒त ए॒व रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते ॥ 74 ॥

ए॒ष ते॑ रुद्र भा॒ग-स्स॒ह स्वस्रा-ऽम्बि॑क॒येत्या॑ह । श॒रद्वा अ॒स्याम्बि॑का॒ स्वसा᳚ । तया॒ वा ए॒ष हि॑नस्ति । यग्ं हि॒नस्ति॑ । तयै॒वैनग्ं॑ स॒ह श॑मयति । भे॒ष॒ज-ङ्गव॒ इत्या॑ह । याव॑न्त ए॒व ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ । तेभ्यो॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति । अवा᳚म्ब रु॒द्रम॑दिम॒हीत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ 75 ॥

त्र्य॑म्बकं-यँजामह॒ इत्या॑ह । मृ॒त्यो-र्मु॑क्षीय॒ मा ऽमृता॒दिति॒ वावैतदा॑ह । उत्कि॑रन्ति । भग॑स्य लीफ्सन्ते । मूते॑ कृ॒त्वा-ऽऽस॑जन्ति । यथा॒ जनं॑-यँ॒ते॑-ऽव॒स-ङ्क॒रोति॑ । ता॒दृगे॒वतत् । ए॒ष ते॑ रुद्र भा॒ग इत्या॑ह नि॒रव॑त्त्यै । अप्र॑तीक्ष॒माय॑न्ति । अ॒पः परि॑षिञ्चति । रु॒द्रस्या॒न्तर्हि॑त्यै । प्र वा ए॒ते᳚-ऽस्मा-ल्लो॒काच्च्य॑वन्ते । ये त्र्य॑म्बकै॒श्चर॑न्ति । आ॒दि॒त्य-ञ्च॒रु-म्पुन॒रेत्य॒ निर्व॑पति । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑ तिष्ठन्ति ॥ 76 ॥

(य॒न्ति॒ - ब्रू॒या॒न् - नि॒रव॑दयते - शास्ते - सिञ्चति॒ षट्च॑) (अ. 10)

(अनु॑मत्यै - वैश्वदे॒वेन॒ ता-स्सृ॒ष्टा - स्त्रि॒वृत् - प्र॒जाप॑ति-स्सवि॒ - तोत्त॑रस्यां - देवासु॒रा-स्सो᳚-ऽग्नि--र् य-त्पत्नी॑ -वैश्वदे॒वेन॒ ता व॑रुणप्रघा॒सै - र॒ग्नये॑ दे॒वेभ्यः॑ - प्रतिपूरु॒ष-न्दश॑)

(अनु॑मत्यै - प्रथम॒जो व॒थ्सो - ब॑हुरू॒पा हि प॒शव॒ - स्तस्मा᳚-त्पृथमा॒त्रं - ँयद॒ग्नये-ऽनी॑कवत - उद्धा॒रं-वाँ - अ॒ग्नये॑ दे॒वेभ्य॑ - ऋ॒तूने॒व षट्थ्स॑प्ततिः)

(अनु॑मत्यै॒ - प्रति॑ तिष्ठन्ति)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके षष्ठः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥