4.1 - Yunjanah Prathamammanah - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Telugu Script

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-ఞ్చతుర్థకాణ్డే ప్రథమః ప్రశ్నః- అగ్నిచిత్యఙ్గ మన్త్రపాఠాభిధానం

ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,

శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥

యు॒ఞ్జా॒నః ప్ర॑థ॒మ-మ్మన॑స్త॒త్వాయ॑ సవి॒తా ధియః॑ । అ॒గ్ని-ఞ్జ్యోతి॑ర్ని॒చాయ్య॑ పృథి॒వ్యా అద్ధ్యా ఽభ॑రత్ ॥ యు॒క్త్వాయ॒ మన॑సా దే॒వాన్-థ్సువ॑ర్య॒తో ధి॒యా దివ᳚మ్ । బృ॒హజ్జ్యోతిః॑ కరిష్య॒త-స్స॑వి॒తా ప్రసు॑వాతి॒ తాన్ ॥ యు॒క్తేన॒ మన॑సా వ॒య-న్దే॒వస్య॑ సవి॒తు-స్స॒వే । సు॒వ॒ర్గేయా॑య॒ శక్త్యై᳚ ॥ యు॒ఞ్జతే॒ మన॑ ఉ॒త యు॑ఞ్జతే॒ ధియో॒ విప్రా॒ విప్ర॑స్య బృహ॒తో వి॑ప॒శ్చితః॑ । వి హోత్రా॑ దధే వయునా॒ విదేక॒ ఇ- [వయునా॒ విదేక॒ ఇత్, మ॒హీ దే॒వస్య॑] 1

-న్మ॒హీ దే॒వస్య॑ సవి॒తుః పరి॑ష్టుతిః ॥ యు॒జే వా॒-మ్బ్రహ్మ॑ పూ॒ర్వ్య-న్నమో॑భి॒ర్వి శ్లోకా॑ యన్తి ప॒థ్యే॑వ॒ సూరాః᳚ । శృ॒ణ్వన్తి॒ విశ్వే॑ అ॒మృత॑స్య పు॒త్రా ఆ యే ధామా॑ని ది॒వ్యాని॑ త॒స్థుః ॥ యస్య॑ ప్ర॒యాణ॒మన్వ॒న్య ఇద్య॒యుర్దే॒వా దే॒వస్య॑ మహి॒మాన॒మర్చ॑తః । యః పార్థి॑వాని విమ॒మే స ఏత॑శో॒ రజాగ్ం॑సి దే॒వ-స్స॑వి॒తా మ॑హిత్వ॒నా ॥ దేవ॑ సవితః॒ ప్రసు॑వ య॒జ్ఞ-మ్ప్రస॑వ [ ] 2

య॒జ్ఞప॑తి॒-మ్భగా॑య ది॒వ్యో గ॑న్ధ॒ర్వః । కే॒త॒పూః కేత॑న్నః పునాతు వా॒చస్పతి॒ర్వాచ॑మ॒ద్య స్వ॑దాతి నః ॥ ఇ॒మ-న్నో॑ దేవ సవితర్య॒జ్ఞ-మ్ప్రసు॑వ దేవా॒యువగ్ం॑ సఖి॒విదగ్ం॑ సత్రా॒జిత॑-న్ధన॒జితగ్ం॑ సువ॒ర్జిత᳚మ్ ॥ ఋ॒చా స్తోమ॒గ్ం॒ సమ॑ర్ధయ గాయ॒త్రేణ॑ రథన్త॒రమ్ । బృ॒హ-ద్గా॑య॒త్రవ॑ర్తని ॥ దే॒వస్య॑ త్వా సవి॒తుః ప్ర॑స॒వే᳚ ఽశ్వినో᳚ర్బా॒హుభ్యా᳚-మ్పూ॒ష్ణో హస్తా᳚భ్యా-ఙ్గాయ॒త్రేణ॒ ఛన్ద॒సా ఽఽద॑దే-ఽఙ్గిర॒స్వదభ్రి॑రసి॒ నారి॑- [నారిః॑, అ॒సి॒ పృ॒థి॒వ్యా-స్స॒ధస్థా॑-] 3

-రసి పృథి॒వ్యా-స్స॒ధస్థా॑-ద॒గ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య॑మఙ్గిర॒స్వదా భ॑ర॒ త్రైష్టు॑భేన త్వా॒ ఛన్ద॒సా ఽఽద॑దే-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్బభ్రి॑రసి॒ నారి॑రసి॒ త్వయా॑ వ॒యగ్ం స॒ధస్థ॒ ఆగ్నిగ్ం శ॑కేమ॒ ఖని॑తు-మ్పురీ॒ష్య॑-ఞ్జాగ॑తేన త్వా॒ ఛన్ద॒సా ఽఽద॑దే-ఽఙ్గిర॒స్వద్ధస్త॑ ఆ॒ధాయ॑ సవి॒తా బిభ్ర॒దభ్రిగ్ం॑ హిర॒ణ్యయీ᳚మ్ । తయా॒ జ్యోతి॒రజ॑స్ర॒-మిద॒గ్ని-ఙ్ఖా॒త్వీ న॒ ఆ భ॒రాను॑ష్టుభేన త్వా॒ ఛన్ద॒సా ఽఽద॑దే-ఽఙ్గిర॒స్వత్ ॥ 4 ॥

(ఇ--ద్య॒జ్ఞ-మ్ప్రసు॑వ॒ - నారి॒ - రాను॑ష్టుభేన త్వా॒ ఛన్ద॑సా॒ - త్రీణి॑ చ) (అ. 1)

ఇ॒మామ॑గృభ్ణ-న్రశ॒నామృ॒తస్య॒ పూర్వ॒ ఆయు॑షి వి॒దథే॑షు క॒వ్యా । తయా॑ దే॒వా-స్సు॒తమా బ॑భూవుర్-ఋ॒తస్య॒ సామ᳚న్-థ్స॒రమా॒రప॑న్తీ ॥ ప్రతూ᳚ర్తం-వాఁజి॒న్నా ద్ర॑వ॒ వరి॑ష్ఠా॒మను॑ సం॒వఁత᳚మ్ । ది॒వి తే॒ జన్మ॑ పర॒మమ॒న్తరి॑క్షే॒ నాభిః॑ పృథి॒వ్యామధి॒ యోనిః॑ ॥ యు॒ఞ్జాథా॒గ్ం॒ రాస॑భం-యుఁ॒వమ॒స్మిన్. యామే॑ వృషణ్వసూ । అ॒గ్ని-మ్భర॑న్తమస్మ॒యుమ్ ॥ యోగే॑యోగే త॒వస్త॑రం॒-వాఁజే॑వాజే హవామహే । సఖా॑య॒ ఇన్ద్ర॑మ॒తయే᳚ ॥ ప్ర॒తూర్వ॒- [ప్ర॒తూర్వన్న్॑, ఏహ్య॑వ॒క్రామ॒న్నశ॑స్తీ] 5

-న్నేహ్య॑వ॒క్రామ॒న్నశ॑స్తీ రు॒ద్రస్య॒ గాణ॑పత్యా-న్మయో॒భూరేహి॑ । ఉ॒ర్వ॑న్తరి॑క్ష॒మన్వి॑హి స్వ॒స్తి గ॑వ్యూతి॒రభ॑యాని కృ॒ణ్వన్న్ ॥ పూ॒ష్ణా స॒యుజా॑ స॒హ । పృ॒థి॒వ్యా-స్స॒ధస్థా॑ద॒గ్ని-మ్పు॑రి॒ష్య॑-మఙ్గిర॒స్వ-దచ్ఛే᳚హ్య॒గ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య॑ -మఙ్గిర॒స్వద-చ్ఛే॑మో॒-ఽగ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య॑-మఙ్గిర॒స్వ-ద్భ॑రిష్యామో॒-ఽగ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య॑-మఙ్గిర॒స్వ-ద్భ॑రామః ॥ అన్వ॒గ్నిరు॒షసా॒-మగ్ర॑మఖ్య॒-దన్వహా॑ని ప్రథ॒మో జా॒తవే॑దాః । అను॒ సూర్య॑స్య [సూర్య॑స్య, పు॒రు॒త్రా చ॑] 6

పురు॒త్రా చ॑ ర॒శ్మీనను॒ ద్యావా॑పృథి॒వీ ఆ త॑తాన ॥ ఆ॒గత్య॑ వా॒జ్యద్ధ్వ॑న॒-స్సర్వా॒ మృధో॒ విధూ॑నుతే । అ॒గ్నిగ్ం స॒ధస్థే॑ మహ॒తి చక్షు॑షా॒ ని చి॑కీషతే ॥ ఆ॒క్రమ్య॑ వాజి-న్పృథి॒వీమ॒గ్నిమి॑చ్ఛ రు॒చా త్వమ్ । భూమ్యా॑ వృ॒త్వాయ॑ నో బ్రూహి॒ యతః॒ ఖనా॑మ॒ తం-వఁ॒యమ్ ॥ ద్యౌస్తే॑ పృ॒ష్ఠ-మ్పృ॑థి॒వీ స॒ధస్థ॑మా॒త్మా ఽన్తరి॑క్షగ్ం సము॒ద్రస్తే॒ యోనిః॑ । వి॒ఖ్యాయ॒ చక్షు॑షా॒ త్వమ॒భి తి॑ష్ఠ [త్వమ॒భి తి॑ష్ఠ, పృ॒త॒న్య॒తః ।] 7

పృతన్య॒తః ॥ ఉత్క్రా॑మ మహ॒తే సౌభ॑గాయా॒-స్మాదా॒స్థానా᳚-ద్ద్రవిణో॒దా వా॑జిన్న్ । వ॒యగ్గ్ స్యా॑మ సుమ॒తౌ పృ॑థి॒వ్యా అ॒గ్ని-ఙ్ఖ॑ని॒ష్యన్త॑ ఉ॒పస్థే॑ అస్యాః ॥ ఉద॑క్రమీ-ద్ద్రవిణో॒దా వా॒జ్యర్వా-ఽక॒-స్స లో॒కగ్ం సుకృ॑త-మ్పృథి॒వ్యాః । తతః॑ ఖనేమ సు॒ప్రతీ॑కమ॒గ్నిగ్ం సువో॒ రుహా॑ణా॒ అధి॒ నాక॑ ఉత్త॒మే ॥ అ॒పో దే॒వీరుప॑ సృజ॒ మధు॑మతీరయ॒క్ష్మాయ॑ ప్ర॒జాభ్యః॑ । తాసా॒గ్॒ స్థానా॒దుజ్జి॑హతా॒-మోష॑ధయ-స్సుపిప్ప॒లాః ॥ జిఘ॑- [జిఘ॑ర్మి, అ॒గ్ని-మ్మన॑సా] 8

-ర్మ్య॒గ్ని-మ్మన॑సా ఘృ॒తేన॑ ప్రతి॒క్ష్యన్త॒-మ్భువ॑నాని॒ విశ్వా᳚ । పృ॒థు-న్తి॑ర॒శ్చా వయ॑సా బృ॒హన్తం॒-వ్యఁచి॑ష్ఠ॒మన్నగ్ం॑ రభ॒సం-విఁదా॑నమ్ ॥ ఆ త్వా॑ జిఘర్మి॒ వచ॑సా ఘృ॒తేనా॑-ఽర॒క్షసా॒ మన॑సా॒ తజ్జు॑షస్వ । మర్య॑శ్రీ-స్స్పృహ॒య-ద్వ॑ర్ణో అ॒గ్నిర్నా-ఽభి॒మృశే॑ త॒నువా॒ జర్హృ॑షాణః ॥ పరి॒ వాజ॑పతిః క॒విర॒గ్నిర్-హ॒వ్యాన్య॑క్రమీత్ । దధ॒-ద్రత్నా॑ని దా॒శుషే᳚ ॥ పరి॑ త్వా-ఽగ్నే॒ పురం॑-వఁ॒యం-విఁప్రగ్ం॑ సహస్య ధీమహి । ధృ॒ష-ద్వ॑ర్ణ-న్ది॒వేది॑వే భే॒త్తార॑-మ్భఙ్గు॒రావ॑తః ॥ త్వమ॑గ్నే॒ ద్యుభి॒స్త్వ-మా॑శుశు॒క్షణి॒స్త్వ-మ॒ద్భ్యస్త్వ-మశ్మ॑న॒స్పరి॑ । త్వం-వఁనే᳚భ్య॒ స్త్వమోష॑ధీభ్య॒ స్త్వ-న్నృ॒ణా-న్నృ॑పతే జాయసే॒ శుచిః॑ ॥ 9 ॥

(ప్ర॒తూర్వ॒న్థ్ - సూర్య॑స్య - తిష్ఠ॒ - జిఘ॑ర్మి - భే॒త్తారం॑ - ఁవిగ్ంశ॒తిశ్చ॑) (అ. 2)

దే॒వస్య॑ త్వా సవి॒తుః ప్ర॑స॒వే᳚-ఽశ్వినో᳚ ర్బా॒హుభ్యా᳚-మ్పూ॒ష్ణో హస్తా᳚భ్యా-మ్పృథి॒వ్యా-స్స॒ధస్థే॒-ఽగ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య॑-మఙ్గిర॒స్వ-త్ఖ॑నామి ॥ జ్యోతి॑ష్మన్త-న్త్వా-ఽగ్నే సు॒ప్రతీ॑క॒మజ॑స్రేణ భా॒నునా॒ దీద్యా॑నమ్ । శి॒వ-మ్ప్ర॒జాభ్యో-ఽహిగ్ం॑ సన్త-మ్పృథి॒వ్యా-స్స॒ధస్థే॒-ఽగ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య॑ -మఙ్గిర॒స్వ-త్ఖ॑నామి ॥ అ॒పా-మ్పృ॒ష్ఠమ॑సి స॒ప్రథా॑ ఉ॒ర్వ॑గ్ని-మ్భ॑రి॒ష్యదప॑రావపిష్ఠమ్ । వర్ధ॑మాన-మ్మ॒హ ఆ చ॒ పుష్క॑ర-న్ది॒వో మాత్ర॑యా వరి॒ణా ప్ర॑థస్వ ॥ శర్మ॑ చ స్థో॒ [శర్మ॑ చ స్థః, వర్మ॑ చ] 10

వర్మ॑ చ స్థో॒ అచ్ఛి॑ద్రే బహు॒లే ఉ॒భే । వ్యచ॑స్వతీ॒ సం-వఁ॑సాథా-మ్భ॒ర్తమ॒గ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య᳚మ్ ॥ సంవఁ॑సాథాగ్ం సువ॒ర్విదా॑ స॒మీచీ॒ ఉర॑సా॒ త్మనా᳚ । అ॒గ్నిమ॒న్త ర్భ॑రి॒ష్యన్తీ॒ జ్యోతి॑ష్మన్త॒ మజ॑స్ర॒మిత్ ॥ పు॒రీ॒ష్యో॑-ఽసి వి॒శ్వభ॑రాః । అథ॑ర్వా త్వా ప్రథ॒మో నిర॑మన్థదగ్నే ॥ త్వామ॑గ్నే॒ పుష్క॑రా॒దద్ధ్యథ॑ర్వా॒ నిర॑మన్థత । మూ॒ర్ధ్నో విశ్వ॑స్య వా॒ఘతః॑ ॥ తము॑ త్వా ద॒ద్ధ్యఙ్ఙృషిః॑ పు॒త్ర ఈ॑ధే॒ [పు॒త్ర ఈ॑ధే, అథ॑ర్వణః ।] 11

అథ॑ర్వణః । వృ॒త్ర॒హణ॑-మ్పురన్ద॒రమ్ ॥ తము॑ త్వా పా॒థ్యో వృషా॒ సమీ॑ధే దస్యు॒హన్త॑మమ్ । ధ॒న॒ఞ్జ॒యగ్ం రణే॑రణే ॥ సీద॑ హోత॒-స్స్వ ఉ॑ లో॒కే చి॑కి॒త్వాన్-థ్సా॒దయా॑ య॒జ్ఞగ్ం సు॑కృ॒తస్య॒ యోనౌ᳚ । దే॒వా॒వీర్దే॒వాన్. హ॒విషా॑ యజా॒స్యగ్నే॑ బృ॒హ-ద్యజ॑మానే॒ వయో॑ ధాః ॥ ని హోతా॑ హోతృ॒షద॑నే॒ విదా॑నస్త్వే॒షో దీ॑ది॒వాగ్ం అ॑సద-థ్సు॒దక్షః॑ । అద॑బ్ధవ్రత ప్రమతి॒ర్వసి॑ష్ఠ-స్సహస్ర-మ్భ॒ర-శ్శుచి॑జిహ్వో అ॒గ్నిః ॥ సగ్ం సీ॑దస్వ మ॒హాగ్ం అ॑సి॒ శోచ॑స్వ [శోచ॑స్వ, దే॒వ॒వీత॑మః ।] 12

దేవ॒వీత॑మః । వి ధూ॒మమ॑గ్నే అరు॒ష-మ్మి॑యేద్ధ్య సృ॒జ ప్ర॑శస్త దర్శ॒తమ్ ॥ జని॑ష్వా॒ హి జేన్యో॒ అగ్రే॒ అహ్నాగ్ం॑ హి॒తో హి॒తేష్వ॑రు॒షో వనే॑షు । దమే॑దమే స॒ప్త రత్నా॒ దధా॑నో॒-ఽగ్నిర్హోతా॒ ని ష॑సాదా॒ యజీ॑యాన్ ॥ 13 ॥

(స్థ॒ - ఈ॒ధే॒ - శోచ॑స్వ - స॒ప్తవిగ్ం॑శతిశ్చ) - (అ. 3)

స-న్తే॑ వా॒యుర్మా॑త॒రిశ్వా॑ దధాతూత్తా॒నాయై॒ హృద॑యం॒-యఁద్విలి॑ష్టమ్ । దే॒వానాం॒-యఁశ్చర॑తి ప్రా॒ణథే॑న॒ తస్మై॑ చ దేవి॒ వష॑డస్తు॒ తుభ్య᳚మ్ ॥ సుజా॑తో॒ జ్యోతి॑షా స॒హ శర్మ॒ వరూ॑థ॒మా-ఽస॑ద॒-స్సువః॑ । వాసో॑ అగ్నే వి॒శ్వరూ॑ప॒గ్ం॒ సంవ్యఁ॑యస్వ విభావసో ॥ ఉదు॑ తిష్ఠ స్వద్ధ్వ॒రావా॑ నో దే॒వ్యా కృ॒పా । దృ॒శే చ॑ భా॒సా బృ॑హ॒తా సు॑శు॒క్వని॒రా-ఽగ్నే॑ యాహి సుశ॒స్తిభిః॑ ॥ 14 ॥

ఊ॒ర్ధ్వ ఊ॒ షు ణ॑ ఊ॒తయే॒ తిష్ఠా॑ దే॒వో న స॑వి॒తా । ఊ॒ర్ధ్వో వాజ॑స్య॒ సని॑తా॒ యద॒ఞ్జిభి॑-ర్వా॒ఘద్భి॑-ర్వి॒హ్వయా॑మహే ॥ స జా॒తో గర్భో॑ అసి॒ రోద॑స్యో॒రగ్నే॒ చారు॒ర్విభృ॑త॒ ఓష॑ధీషు । చి॒త్ర-శ్శిశుః॒ పరి॒ తమాగ్॑స్య॒క్తః ప్ర మా॒తృభ్యో॒ అధి॒ కని॑క్రదద్గాః ॥ స్థి॒రో భ॑వ వీ॒డ్వ॑ఙ్గ ఆ॒శుర్భ॑వ వా॒జ్య॑ర్వన్న్ । పృ॒థుర్భ॑వ సు॒షద॒స్త్వమ॒గ్నేః పు॑రీష॒వాహ॑నః ॥ శి॒వో భ॑వ [ ] 15

ప్ర॒జాభ్యో॒ మాను॑షీభ్య॒స్త్వమ॑ఙ్గిరః । మా ద్యావా॑పృథి॒వీ అ॒భి శూ॑శుచో॒ మా-ఽన్తరి॑క్ష॒-మ్మా వన॒స్పతీన్॑ ॥ ప్రైతు॑ వా॒జీ కని॑క్రద॒-న్నాన॑ద॒-ద్రాస॑భః॒ పత్వా᳚ । భర॑న్న॒గ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య॑-మ్మా పా॒ద్యాయు॑షః పు॒రా ॥ రాస॑భో వా॒-ఙ్కని॑క్రద॒-థ్సుయు॑క్తో వృషణా॒ రథే᳚ । స వా॑మ॒గ్ని-మ్పు॑రీ॒ష్య॑మా॒శుర్దూ॒తో వ॑హాది॒తః ॥ వృషా॒-ఽగ్నిం-వృఁష॑ణ॒-మ్భర॑న్న॒పా-ఙ్గర్భగ్ం॑ సము॒ద్రియ᳚మ్ । అగ్న॒ ఆ యా॑హి [ ] 16

వీ॒తయ॑ ఋ॒తగ్ం స॒త్యమ్ ॥ ఓష॑ధయః॒ ప్రతి॑ గృహ్ణీతా॒-ఽగ్నిమే॒తగ్ం శి॒వమా॒యన్త॑మ॒భ్యత్ర॑ యు॒ష్మాన్ । వ్యస్య॒న్ విశ్వా॒ అమ॑తీ॒రరా॑తీ-ర్ని॒షీద॑న్నో॒ అప॑ దుర్మ॒తిగ్ం హ॑నత్ ॥ ఓష॑ధయః॒ ప్రతి॑ మోదద్ధ్వమేన॒-మ్పుష్పా॑వతీ-స్సుపిప్ప॒లాః । అ॒యం-వోఁ॒ గర్భ॑ ఋ॒త్వియః॑ ప్ర॒త్నగ్ం స॒ధస్థ॒మా ఽస॑దత్ ॥ 17 ॥

(సు॒శ॒స్తిభిః॑ - శి॒వో భ॑వ - యాహి॒ - షట్త్రిగ్ం॑శచ్చ) (అ. 4)

వి పాజ॑సా పృ॒థునా॒ శోశు॑చానో॒ బాధ॑స్వ ద్వి॒షో ర॒క్షసో॒ అమీ॑వాః । సు॒శర్మ॑ణో బృహ॒త-శ్శర్మ॑ణి స్యామ॒గ్నేర॒హగ్ం సు॒హవ॑స్య॒ ప్రణీ॑తౌ ॥ ఆపో॒ హి ష్ఠా మ॑యో॒భువ॒స్తా న॑ ఊ॒ర్జే ద॑ధాతన । మ॒హే రణా॑య॒ చక్ష॑సే ॥ యో వః॑ శి॒వత॑మో॒ రస॒స్తస్య॑ భాజయతే॒హ నః॑ । ఉ॒శ॒తీరి॑వ మా॒తరః॑ ॥ తస్మా॒ అర॑-ఙ్గమామ వో॒ యస్య॒ క్షయా॑య॒ జిన్వ॑థ । ఆపో॑ జ॒నయ॑థా చ నః ॥ మి॒త్ర- [మి॒త్రః, స॒గ్ం॒సృజ్య॑] 18

-స్స॒గ్ం॒సృజ్య॑ పృథి॒వీ-మ్భూమి॑-ఞ్చ॒ జ్యోతి॑షా స॒హ । సుజా॑త-ఞ్జా॒తవే॑దసమ॒గ్నిం-వైఁ᳚శ్వాన॒రం-విఁ॒భుమ్ ॥ అ॒య॒క్ష్మాయ॑ త్వా॒ సగ్ం సృ॑జామి ప్ర॒జాభ్యః॑ । విశ్వే᳚ త్వా దే॒వా వై᳚శ్వాన॒రా-స్సగ్ం సృ॑జ॒న్త్వా-ను॑ష్టుభేన॒ ఛన్ద॑సా-ఽఙ్గిర॒స్వత్ ॥ రు॒ద్రా-స్స॒భృన్త్య॑ పృథి॒వీ-మ్బృ॒హజ్జ్యోతి॒-స్సమీ॑ధిరే । తేషా᳚-మ్భా॒నురజ॑స్ర॒ ఇచ్ఛు॒క్రో దే॒వేషు॑ రోచతే ॥ సగ్ం సృ॑ష్టాం॒-వఁసు॑భీ రు॒ద్రైర్ధీరైః᳚ కర్మ॒ణ్యా᳚-మ్మృద᳚మ్ । హస్తా᳚భ్యా-మ్మృ॒ద్వీ-ఙ్కృ॒త్వా సి॑నీవా॒లీ క॑రోతు॒ [సి॑నీవా॒లీ క॑రోతు, తామ్ ।] 19

తామ్ ॥ సి॒నీ॒వా॒లీ సు॑కప॒ర్దా సు॑కురీ॒రా స్వౌ॑ప॒శా । సా తుభ్య॑మదితే మహ॒ ఓఖా-న్ద॑ధాతు॒ హస్త॑యోః ॥ ఉ॒ఖా-ఙ్క॑రోతు॒ శక్త్యా॑ బా॒హుభ్యా॒-మది॑తిర్ధి॒యా । మా॒తా పు॒త్రం-యఁథో॒పస్థే॒ సా-ఽగ్ని-మ్బి॑భర్తు॒ గర్భ॒ ఆ ॥ మ॒ఖస్య॒ శిరో॑-ఽసి య॒జ్ఞస్య॑ ప॒దే స్థః॑ । వస॑వస్త్వా కృణ్వన్తు గాయ॒త్రేణ॒ ఛన్ద॑సా ఽఙ్గిర॒స్వ-త్పృ॑థి॒వ్య॑సి రు॒ద్రాస్త్వా॑ కృణ్వన్తు॒ త్రైష్టు॑భేన॒ ఛన్ద॑సా ఽఙ్గిర॒స్వద॒న్తరి॑క్షమ- [-ఽఙ్గిర॒స్వద॒న్తరి॑క్షమసి, ఆ॒ది॒త్యాస్త్వా॑] 20

-స్యాది॒త్యాస్త్వా॑ కృణ్వన్తు॒ జాగ॑తేన॒ ఛన్ద॑సా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ద్యౌర॑సి॒ విశ్వే᳚ త్వా దే॒వా వై᳚శ్వాన॒రాః కృ॑ణ్వ॒న్త్వాను॑ష్టుభేన॒ ఛన్ద॑సా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్దిశో॑-ఽసి ధ్రు॒వా-ఽసి॑ ధా॒రయా॒ మయి॑ ప్ర॒జాగ్ం రా॒యస్పోష॑-ఙ్గౌప॒త్యగ్ం సు॒వీర్యగ్ం॑ సజా॒తాన్. యజ॑మానా॒యా-ఽది॑త్యై॒ రాస్నా॒-ఽస్య ది॑తిస్తే॒ బిల॑-ఙ్గృహ్ణాతు॒ పాఙ్క్తే॑న॒ ఛన్ద॑సా ఽఙ్గిర॒స్వత్ ॥ కృ॒త్వాయ॒ సా మ॒హీము॒ఖా-మ్మృ॒న్మయీం॒-యోఁని॑మ॒గ్నయే᳚ । తా-మ్పు॒త్రేభ్య॒-స్స-మ్ప్రా య॑చ్ఛ॒దది॑తి-శ్శ్ర॒పయా॒నితి॑ ॥ 21 ॥

(మి॒త్రః - క॑రో - త్వ॒న్తరి॑క్షమసి॒ - ప్ర - చ॒త్వారి॑ చ) (అ. 5)

వస॑వస్త్వా ధూపయన్తు గాయ॒త్రేణ॒ ఛన్ద॑సా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్రు॒ద్రాస్త్వా॑ ధూపయన్తు॒ త్రైష్టు॑భేన॒ ఛన్ద॑సా-ఽఙ్గిర॒స్వ-దా॑ది॒త్యాస్త్వా॑ ధూపయన్తు॒ జాగ॑తేన॒ ఛన్ద॑సా-ఽఙ్గిర॒స్వద్- విశ్వే᳚ త్వా దే॒వా వై᳚శ్వాన॒రా ధూ॑పయ॒న్త్వాను॑ష్టుభేన॒ ఛన్ద॑సా-ఽఙ్గిర॒స్వ-దిన్ద్ర॑స్త్వా ధూపయత్వఙ్గిర॒స్వ--ద్విష్ణు॑స్త్వా ధూపయత్వఙ్గిర॒స్వ-ద్వరు॑ణస్త్వా ధూపయత్వఙ్గిర॒స్వ-దది॑తిస్త్వా దే॒వీ వి॒శ్వదే᳚వ్యావతీ పృథి॒వ్యా-స్స॒ధస్థే᳚-ఽఙ్గిర॒స్వ-త్ఖ॑నత్వవట దే॒వానా᳚-న్త్వా॒ పత్నీ᳚- [పత్నీః᳚, దే॒వీ-ర్వి॒శ్వదే᳚వ్యావతీః] 22

-ర్దే॒వీ-ర్వి॒శ్వదే᳚వ్యావతీః పృథి॒వ్యా-స్స॒ధస్థే᳚-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ద॑ధతూఖే ధి॒షణా᳚స్త్వా దే॒వీర్వి॒శ్వదే᳚వ్యావతీః పృథి॒వ్యా-స్స॒ధస్థే᳚-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద॒భీన్ధ॑తాముఖే॒ గ్నాస్త్వా॑ దే॒వీర్వి॒శ్వదే᳚వ్యావతీః పృథి॒వ్యా-స్స॒ధస్థే᳚-ఽఙ్గిర॒స్వ-చ్ఛ్ర॑పయన్తూఖే॒ వరూ᳚త్రయో॒ జన॑యస్త్వా దే॒వీర్వి॒శ్వదే᳚వ్యావతీః పృథి॒వ్యా-స్స॒ధస్థే᳚-ఽఙ్గిర॒స్వ-త్ప॑చన్తూఖే । మిత్రై॒తాము॒ఖా-మ్ప॑చై॒షా మా భే॑ది । ఏ॒తా-న్తే॒ పరి॑ దదా॒మ్యభి॑త్త్యై ॥ అ॒భీమా- [అ॒భీమామ్, మ॒హి॒నా దివ॑-మ్మి॒త్రో] 23

-మ్మ॑హి॒నా దివ॑-మ్మి॒త్రో బ॑భూవ స॒ప్రథాః᳚ । ఉ॒త శ్రవ॑సా పృథి॒వీమ్ ॥ మి॒త్రస్య॑ చర్షణీ॒ధృత॒-శ్శ్రవో॑ దే॒వస్య॑ సాన॒సిమ్ । ద్యు॒మ్న-ఞ్చి॒త్రశ్ర॑వస్తమమ్ ॥ దే॒వస్త్వా॑ సవి॒తోద్వ॑పతు సుపా॒ణి-స్స్వ॑ఙ్గు॒రిః । సు॒బా॒హురు॒త శక్త్యా᳚ ॥ అప॑ద్యమానా పృథి॒వ్యాశా॒ దిశ॒ ఆ పృ॑ణ । ఉత్తి॑ష్ఠ బృహ॒తీ భ॑వో॒ర్ధ్వా తి॑ష్ఠ ధ్రు॒వా త్వమ్ ॥ వస॑వ॒స్త్వా ఽఽచ్ఛృ॑న్దన్తు గాయ॒త్రేణ॒ ఛన్ద॑సా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్రు॒ద్రాస్త్వా-ఽఽ చ్ఛృ॑న్దన్తు॒ త్రైష్టు॑భేన॒ ఛన్ద॑సా-ఽఙ్గిర॒స్వ-దా॑ది॒త్యాస్త్వా ఽఽచ్ఛృ॑న్దన్తు॒ జాగ॑తేన॒ ఛన్ద॑సా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్విశ్వే᳚ త్వా దే॒వా వై᳚శ్వాన॒రా ఆ చ్ఛృ॑న్ద॒న్త్వాను॑ష్టుభేన॒ ఛన్ద॑సా-ఽఙ్గిర॒స్వత్ ॥ 24 ॥

(పత్నీ॑ - రి॒మాగ్ం - రు॒ద్రాస్త్వా-ఽఽ చ్ఛృ॑న్ద॒న్త్వే - కా॒న్న విగ్ం॑శ॒తిశ్చ॑) (అ. 6)

సమా᳚స్త్వా-ఽగ్న ఋ॒తవో॑ వర్ధయన్తు సంవఁథ్స॒రా ఋష॑యో॒ యాని॑ స॒త్యా । స-న్ది॒వ్యేన॑ దీదిహి రోచ॒నేన॒ విశ్వా॒ ఆ భా॑హి ప్ర॒దిశః॑ పృథి॒వ్యాః ॥ స-ఞ్చే॒ద్ధ్యస్వా᳚-ఽగ్నే॒ ప్ర చ॑ బోధయైన॒ముచ్చ॑ తిష్ఠ మహ॒తే సౌభ॑గాయ । మా చ॑ రిషదుపస॒త్తా తే॑ అగ్నే బ్ర॒హ్మాణ॑స్తే య॒శసః॑ సన్తు॒ మా-ఽన్యే ॥ త్వామ॑గ్నే వృణతే బ్రాహ్మ॒ణా ఇ॒మే శి॒వో అ॑గ్నే [ ] 25

సం॒-వఁర॑ణే భవా నః । స॒ప॒త్న॒హా నో॑ అభిమాతి॒జిచ్చ॒ స్వే గయే॑ జాగృ॒హ్య ప్ర॑యుచ్ఛన్న్ ॥ ఇ॒హైవాగ్నే॒ అధి॑ ధారయా ర॒యి-మ్మా త్వా॒ నిక్ర॑-న్పూర్వ॒చితో॑ నికా॒రిణః॑ । క్ష॒త్రమ॑గ్నే సు॒యమ॑మస్తు॒ తుభ్య॑ముపస॒త్తా వ॑ర్ధతా-న్తే॒ అని॑ష్టృతః ॥ క్ష॒త్రేణా᳚-ఽగ్నే॒ స్వాయు॒-స్సగ్ం ర॑భస్వ మి॒త్రేణా᳚-ఽగ్నే మిత్ర॒ధేయే॑ యతస్వ । స॒జా॒తానా᳚-మ్మద్ధ్యమ॒స్థా ఏ॑ధి॒ రాజ్ఞా॑మగ్నే విహ॒వ్యో॑ దీదిహీ॒హ ॥ అతి॒ [అతి॑, నిహో॒ అతి॒ స్రిధో] 26

నిహో॒ అతి॒ స్రిధో ఽత్యచి॑త్తి॒-మత్యరా॑తిమగ్నే । విశ్వా॒ హ్య॑గ్నే దురి॒తా సహ॒స్వాథా॒స్మభ్యగ్ం॑ స॒హవీ॑రాగ్ం ర॒యిన్దాః᳚ ॥ అ॒నా॒ధృ॒ష్యో జా॒తవ॑దా॒ అని॑ష్టృతో వి॒రాడ॑గ్నే క్షత్ర॒భృ-ద్దీ॑దిహీ॒హ । విశ్వా॒ ఆశాః᳚ ప్రము॒ఞ్చ-న్మాను॑షీర్భి॒య-శ్శి॒వాభి॑ర॒ద్య పరి॑ పాహి నో వృ॒ధే ॥ బృహ॑స్పతే సవితర్బో॒ధయై॑న॒గ్ం॒ సగ్ంశి॑త-ఞ్చిథ్స-న్త॒రాగ్ం సగ్ం శి॑శాధి । వ॒ర్ధయై॑న-మ్మహ॒తే సౌభ॑గాయ॒ [సౌభ॑గాయ, విశ్వ॑ ఏన॒మను॑ మదన్తు దే॒వాః ।] 27

విశ్వ॑ ఏన॒మను॑ మదన్తు దే॒వాః ॥ అ॒ము॒త్ర॒భూయా॒దధ॒ యద్య॒మస్య॒ బృహ॑స్పతే అ॒భిశ॑స్తే॒ర ము॑ఞ్చః । ప్రత్యౌ॑హతా-మ॒శ్వినా॑ మృ॒త్యుమ॑స్మా-ద్దే॒వానా॑-మగ్నే భి॒షజా॒ శచీ॑భిః ॥ ఉద్వ॒య-న్తమ॑స॒స్పరి॒ పశ్య॑న్తో॒ జ్యోతి॒రుత్త॑రమ్ । దే॒వ-న్దే॑వ॒త్రా సూర్య॒మగ॑న్మ॒ జ్యోతి॑రుత్త॒మమ్ ॥ 28 ॥

(ఇ॒మే శి॒వో అ॒గ్నే - ఽతి॒ - సౌభ॑గాయ॒ - చతు॑స్త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 7)

ఊ॒ర్ధ్వా అ॑స్య స॒మిధో॑ భవన్త్యూ॒ర్ధ్వా శు॒క్రా శో॒చీగ్ష్య॒గ్నేః । ద్యు॒మత్త॑మా సు॒ప్రతీ॑కస్య సూ॒నోః ॥ తనూ॒నపా॒దసు॑రో వి॒శ్వవే॑దా దే॒వో దే॒వేషు॑ దే॒వః । ప॒థ ఆ-ఽన॑క్తి॒ మద్ధ్వా॑ ఘృ॒తేన॑ ॥ మద్ధ్వా॑ య॒జ్ఞ-న్న॑క్షసే ప్రీణా॒నో నరా॒శగ్ంసో॑ అగ్నే । సు॒కృద్దే॒వ-స్స॑వి॒తా వి॒శ్వవా॑రః ॥ అచ్ఛా॒యమే॑తి॒ శవ॑సా ఘృ॒తేనే॑డా॒నో వహ్ని॒ర్నమ॑సా । అ॒గ్నిగ్గ్ స్రుచో॑ అద్ధ్వ॒రేషు॑ ప్ర॒యథ్సు॑ ॥ స య॑క్షదస్య మహి॒మాన॑మ॒గ్నే-స్స [మహి॒మాన॑మ॒గ్నే-స్సః, ఈ॒ మ॒న్ద్రాసు॑ ప్ర॒యసః॑ ।] 29

ఈ॑ మ॒న్ద్రాసు॑ ప్ర॒యసః॑ । వసు॒శ్చేతి॑ష్ఠో వసు॒ధాత॑మశ్చ ॥ ద్వారో॑ దే॒వీరన్వ॑స్య॒ విశ్వే᳚ వ్ర॒తా ద॑దన్తే అ॒గ్నేః । ఉ॒రు॒వ్యచ॑సో॒ ధామ్నా॒ పత్య॑మానాః ॥ తే అ॑స్య॒ యోష॑ణే ది॒వ్యే న యోనా॑వు॒షాసా॒నక్తా᳚ । ఇ॒మం-యఁ॒జ్ఞమ॑వతా మద్ధ్వ॒ర-న్నః॑ ॥ దైవ్యా॑ హోతారావూ॒ర్ధ్వ-మ॑ద్ధ్వ॒ర-న్నో॒-ఽగ్నేర్జి॒హ్వామ॒భి గృ॑ణీతమ్ । కృ॒ణు॒త-న్న॒-స్స్వి॑ష్టిమ్ ॥ తి॒స్రో దే॒వీర్బ॒ర్॒హిరేదగ్ం స॑ద॒న్త్విడా॒ సర॑స్వతీ॒ [సర॑స్వతీ, భార॑తీ ।] 30

భార॑తీ । మ॒హీ గృ॑ణా॒నా ॥ తన్న॑స్తు॒రీప॒మద్భు॑త-మ్పురు॒క్షు త్వష్టా॑ సు॒వీర᳚మ్ । రా॒యస్పోషం॒-విఁ ష్య॑తు॒ నాభి॑మ॒స్మే ॥ వన॑స్ప॒తే-ఽవ॑ సృజా॒ రరా॑ణ॒స్త్మనా॑ దే॒వేషు॑ । అ॒గ్నిర్హ॒వ్యగ్ం శ॑మి॒తా సూ॑దయాతి ॥ అగ్నే॒ స్వాహా॑ కృణుహి జాతవేద॒ ఇన్ద్రా॑య హ॒వ్యమ్ । విశ్వే॑ దే॒వా హ॒విరి॒ద-ఞ్జు॑షన్తామ్ ॥ హి॒ర॒ణ్య॒గ॒ర్భ-స్సమ॑వర్త॒తాగ్రే॑ భూ॒తస్య॑ జా॒తః పతి॒రేక॑ ఆసీత్ । స దా॑ధార పృథి॒వీ-న్ద్యా- [పృథి॒వీ-న్ద్యామ్, ఉ॒తేమా-ఙ్కస్మై॑] 31

-ము॒తేమా-ఙ్కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ ॥ యః ప్రా॑ణ॒తో ని॑మిష॒తో మ॑హి॒త్వైక॒ ఇద్రాజా॒ జగ॑తో బ॒భూవ॑ । య ఈశే॑ అ॒స్య ద్వి॒పద॒శ్చతు॑ష్పదః॒ కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ ॥ య ఆ᳚త్మ॒దా బ॑ల॒దా యస్య॒ విశ్వ॑ ఉ॒పాస॑తే ప్ర॒శిషం॒-యఁస్య॑ దే॒వాః । యస్య॑ ఛా॒యా-ఽమృతం॒-యఁస్య॑ మృ॒త్యుః కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ ॥ యస్యే॒మే హి॒మవ॑న్తో మహి॒త్వా యస్య॑ సము॒ద్రగ్ం ర॒సయా॑ స॒హా- [స॒హ, ఆ॒హుః ।] 32

-ఽఽహుః । యస్యే॒మాః ప్ర॒దిశో॒ యస్య॑ బా॒హూ కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ ॥ య-ఙ్క్రన్ద॑సీ॒ అవ॑సా తస్తభా॒నే అ॒భ్యైక్షే॑తా॒-మ్మన॑సా॒ రేజ॑మానే । యత్రాధి॒ సూర॒ ఉది॑తౌ॒ వ్యేతి॒ కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ ॥ యేన॒ ద్యౌరు॒గ్రా పృ॑థి॒వీ చ॑ దృ॒ఢే యేన॒ సు॒వః॑ స్తభి॒తం-యేఁన॒ నాకః॑ । యో అ॒న్తరి॑క్షే॒ రజ॑సో వి॒మానQఃకస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ ॥ ఆపో॑ హ॒ యన్మ॑హ॒తీ ర్విశ్వ॒- [యన్మ॑హ॒తీ ర్విశ్వ᳚మ్, అయ॒-న్దక్ష॒-న్దధా॑నా] 33

-మాయ॒-న్దక్ష॒-న్దధా॑నా జ॒నయ॑న్తీర॒గ్నిమ్ । తతో॑ దే॒వానా॒-న్నిర॑వర్త॒తాసు॒రేకః॒ కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ ॥ యశ్చి॒దాపో॑ మహి॒నా ప॒ర్యప॑శ్య॒-ద్దక్ష॒-న్దధా॑నా జ॒నయ॑న్తీర॒గ్నిమ్ । యో దే॒వేష్వధి॑ దే॒వ ఏక॒ ఆసీ॒-త్కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ ॥ 34 ॥

(అ॒గ్నే-స్స - సర॑స్వతీ॒ - ద్యాగ్ం - స॒హ - విశ్వం॒ - చతు॑స్త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 8)

(ఊ॒ర్ధ్వా - యః ప్రా॑ణ॒తో - య ఆ᳚త్మ॒దా - యస్యే॒మే - యఙ్క్రన్ద॑సీ॒ - యేన॒ ద్యౌ- రాపో॑ హ॒ యత్ - తతో॑ దే॒వానాం॒ - ఁయశ్చి॒దాపో॒ - యో దే॒వేషు॒ - నవ॑ )

ఆకూ॑తిమ॒గ్ని-మ్ప్ర॒యుజ॒గ్గ్॒ స్వాహా॒ మనో॑ మే॒ధామ॒గ్ని-మ్ప్ర॒యుజ॒గ్గ్॒ స్వాహా॑ చి॒త్తం-విఁజ్ఞా॑తమ॒గ్ని-మ్ప్ర॒యుజ॒గ్గ్॒ స్వాహా॑ వా॒చో విధృ॑తిమ॒గ్ని-మ్ప్ర॒యుజ॒గ్గ్॒ స్వాహా᳚ ప్ర॒జాప॑తయే॒ మన॑వే॒ స్వాహా॒-ఽగ్నయే॑ వైశ్వాన॒రాయ॒ స్వాహా॒ విశ్వే॑ దే॒వస్య॑ నే॒తుర్మర్తో॑ వృణీత స॒ఖ్యం-విఁశ్వే॑ రా॒య ఇ॑షుద్ధ్యసి ద్యు॒మ్నం-వృఁ॑ణీత పు॒ష్యసే॒ స్వాహా॒ మా సు భి॑త్థా॒ మా సు రి॑షో॒ దృగ్ంహ॑స్వ వీ॒డయ॑స్వ॒ సు । అమ్బ॑ ధృష్ణు వీ॒రయ॑స్వా॒- [వీ॒రయ॑స్వ, అ॒గ్నిశ్చే॒ద-ఙ్క॑రిష్యథః ।] 35

-ఽగ్నిశ్చే॒ద-ఙ్క॑రిష్యథః ॥ దృగ్ంహ॑స్వ దేవి పృథివి స్వ॒స్తయ॑ ఆసు॒రీ మా॒యా స్వ॒ధయా॑ కృ॒తా-ఽసి॑ । జుష్ట॑-న్దే॒వానా॑మి॒దమ॑స్తు హ॒వ్యమరి॑ష్టా॒ త్వముది॑హి య॒జ్ఞే అ॒స్మిన్న్ ॥ మిత్రై॒తాము॒ఖా-న్త॑పై॒షా మా భే॑ది । ఏ॒తా-న్తే॒ పరి॑ దదా॒మ్యభి॑త్త్యై ॥ ద్ర్వ॑న్న-స్స॒ర్పిరా॑సుతిః ప్ర॒త్నో హోతా॒ వరే᳚ణ్యః । సహ॑సస్పు॒త్రో అద్భు॑తః ॥ పర॑స్యా॒ అధి॑ సం॒వఁతో-ఽవ॑రాగ్ం అ॒భ్యా [అ॒భ్యా, త॒ర॒ ।] 36

త॑ర । యత్రా॒హమస్మి॒ తాగ్ం అ॑వ ॥ ప॒ర॒మస్యాః᳚ పరా॒వతో॑ రో॒హిద॑శ్వ ఇ॒హా-ఽగ॑హి । పు॒రీ॒ష్యః॑ పురుప్రి॒యో-ఽగ్నే॒ త్వ-న్త॑రా॒ మృధః॑ ॥ సీద॒ త్వ-మ్మా॒తుర॒స్యా ఉ॒పస్థే॒ విశ్వా᳚న్యగ్నే వ॒యునా॑ని వి॒ద్వాన్ । మైనా॑మ॒ర్చిషా॒ మా తప॑సా॒-ఽభి శూ॑శుచో॒-ఽన్తర॑స్యాగ్ం శు॒క్ర జ్యో॑తి॒ర్వి భా॑హి ॥ అ॒న్తర॑గ్నే రు॒చా త్వము॒ఖాయై॒ సద॑నే॒ స్వే । తస్యా॒స్త్వగ్ం హర॑సా॒ తప॒న్ జాత॑వేద-శ్శి॒వో భ॑వ ॥ శి॒వో భూ॒త్వా మహ్య॑మ॒గ్నే-ఽథో॑ సీద శి॒వస్త్వమ్ । శి॒వాః కృ॒త్వా దిశ॒-స్సర్వా॒-స్స్వాం-యోఁని॑మి॒హా-ఽఽస॑దః ॥ 37 ॥

(వీ॒రయ॒స్వా - ఽఽ - తప॑న్ - విగ్ంశ॒తిశ్చ॑) (అ. 9)

యద॑గ్నే॒ యాని॒ కాని॒ చా-ఽఽతే॒ దారూ॑ణి ద॒ద్ధ్మసి॑ । తద॑స్తు॒ తుభ్య॒మి-ద్ఘృ॒త-న్తజ్జు॑షస్వ యవిష్ఠ్య ॥ యదత్త్యు॑ప॒జిహ్వి॑కా॒ యద్వ॒మ్రో అ॑తి॒సర్ప॑తి । సర్వ॒-న్తద॑స్తు తే ఘృ॒త-న్తజ్జు॑షస్వ యవిష్ఠ్య ॥ రాత్రిగ్ం॑ రాత్రి॒మప్ర॑యావ॒-మ్భర॒న్తో-ఽశ్వా॑యేవ॒ తిష్ఠ॑తే ఘా॒సమ॑స్మై । రా॒యస్పోషే॑ణ॒ సమి॒షా మద॒న్తో-ఽగ్నే॒ మా తే॒ ప్రతి॑వేశా రిషామ ॥ నాభా॑ [నాభా᳚, పృ॒థి॒వ్యా-స్స॑మిధా॒న-] 38

పృథి॒వ్యా-స్స॑మిధా॒న-మ॒గ్నిగ్ం రా॒యస్పోషా॑య బృహ॒తే హ॑వామహే । ఇ॒ర॒మ్మ॒ద-మ్బృ॒హదు॑క్థం॒-యఁజ॑త్ర॒-ఞ్జేతా॑రమ॒గ్ని-మ్పృత॑నాసు సాస॒హిమ్ ॥ యా-స్సేనా॑ అ॒భీత్వ॑రీరా-వ్యా॒ధినీ॒-రుగ॑ణా ఉ॒త । యే స్తే॒నా యే చ॒ తస్క॑రా॒స్తాగ్స్తే॑ అ॒గ్నే-ఽపి॑ దధామ్యా॒స్యే᳚ ॥ దగ్గ్ష్ట్రా᳚భ్యా-మ్మ॒లిమ్లూ॒న్ జమ్భ్యై॒-స్తస్క॑రాగ్ం ఉ॒త । హనూ᳚భ్యాగ్ స్తే॒నాన్-భ॑గవ॒స్తాగ్-స్త్వ-ఙ్ఖా॑ద॒ సుఖా॑దితాన్ ॥ యే జనే॑షు మ॒లిమ్ల॑వ-స్స్తే॒నాస॒-స్తస్క॑రా॒ వనే᳚ । యే [ ] 39

కక్షే᳚ష్వఘా॒ యవ॒స్తాగ్స్తే॑ దధామి॒ జమ్భ॑యోః ॥ యో అ॒స్మభ్య॑మరాతీ॒యా-ద్యశ్చ॑ నో॒ ద్వేష॑తే॒ జనః॑ । నిన్దా॒ద్యో అ॒స్మా-న్దిఫ్సా᳚చ్చ॒ సర్వ॒-న్త-మ్మ॑స్మ॒సా కు॑రు ॥ సగ్ంశి॑త-మ్మే॒ బ్రహ్మ॒ సగ్ంశి॑తం-వీఁ॒ర్య॑-మ్బల᳚మ్ । సగ్ంశి॑త-ఙ్క్ష॒త్ర-ఞ్జి॒ష్ణు యస్యా॒-ఽహమస్మి॑ పు॒రోహి॑తః ॥ ఉదే॑షా-మ్బా॒హూ అ॑తిర॒ముద్వర్చ॒ ఉదూ॒ బల᳚మ్ । క్షి॒ణోమి॒ బ్రహ్మ॑ణా॒-ఽమిత్రా॒నున్న॑యామి॒ [-ఽమిత్రా॒-నున్న॑యామి, స్వాగ్ం అ॒హమ్ ।] 40

స్వాగ్ం అ॒హమ్ ॥ దృ॒శా॒నో రు॒క్మ ఉ॒ర్వ్యా వ్య॑ద్యౌద్దు॒ర్మర్ష॒మాయుః॑ శ్రి॒యే రు॑చా॒నః । అ॒గ్నిర॒మృతో॑ అభవ॒ద్వయో॑-భి॒ర్యదే॑న॒-న్ద్యౌరజ॑నయ-థ్సు॒రేతాః᳚ ॥ విశ్వా॑ రూ॒పాణి॒ ప్రతి॑ ముఞ్చతే క॒విః ప్రా-ఽసా॑వీద్భ॒ద్ర-న్ద్వి॒పదే॒ చతు॑ష్పదే । వి నాక॑మఖ్య-థ్సవి॒తా వరే॒ణ్యో-ఽను॑ ప్ర॒యాణ॑ము॒షసో॒ వి॑రాజతి ॥ నక్తో॒షాసా॒ సమ॑నసా॒ విరూ॑పే ధా॒పయే॑తే॒ శిశు॒మేకగ్ం॑ సమీ॒చీ । ద్యావా॒ క్షామా॑ రు॒క్మో [రు॒క్మః, అ॒న్తర్వి భా॑తి] 41

అ॒న్తర్వి భా॑తి దే॒వా అ॒గ్ని-న్ధా॑రయ-న్ద్రవిణో॒దాః ॥ సు॒ప॒ర్ణో॑-ఽసి గ॒రుత్మా᳚-న్త్రి॒వృత్తే॒ శిరో॑ గాయ॒త్ర-ఞ్చక్షు॒-స్స్తోమ॑ ఆ॒త్మా సామ॑ తే త॒నూర్వా॑మదే॒వ్య-మ్బృ॑హ-ద్రథన్త॒రే ప॒క్షౌ య॑జ్ఞాయ॒జ్ఞియ॒-మ్పుచ్ఛ॒-ఞ్ఛన్దా॒గ్॒స్యఙ్గా॑ని॒ ధిష్ణి॑యా-శ్శ॒ఫా యజూగ్ం॑షి॒ నామ॑ ॥ సు॒ప॒ర్ణో॑-ఽసి గ॒రుత్మా॒-న్దివ॑-ఙ్గచ్ఛ॒ సువః॑ పత ॥ 42 ॥

(నాభా॒ - వనే॒ యే - న॑యామి॒ - క్షామా॑ రు॒క్మో᳚ - ఽష్టాత్రిగ్ం॑శచ్చ) (అ. 10)

అగ్నే॒ యం-యఁ॒జ్ఞమ॑ద్ధ్వ॒రం-విఁ॒శ్వతః॑ పరి॒భూరసి॑ । స ఇద్దే॒వేషు॑ గచ్ఛతి ॥ సోమ॒ యాస్తే॑ మయో॒భువ॑ ఊ॒తయ॒-స్సన్తి॑ దా॒శుషే᳚ । తాభి॑ర్నో-ఽవి॒తా భ॑వ ॥ అ॒గ్నిర్మూ॒ర్ధా భువః॑ ॥ త్వన్నః॑ సోమ॒ , యా తే॒ ధామా॑ని ॥ త-థ్స॑వి॒తుర్వరే᳚ణ్య॒-మ్భర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీమహి । ధియో॒ యో నః॑ ప్రచో॒దయా᳚త్ ॥ అచి॑త్తీ॒ యచ్చ॑కృ॒మా దైవ్యే॒ జనే॑ దీ॒నైర్దక్షైః॒ ప్రభూ॑తీ పూరుష॒త్వతా᳚ । 43

దే॒వేషు॑ చ సవిత॒ర్మాను॑షేషు చ॒ త్వన్నో॒ అత్ర॑ సువతా॒దనా॑గసః ॥ చో॒ద॒యి॒త్రీ సూ॒నృతా॑నా॒-ఞ్చేత॑న్తీ సుమతీ॒నామ్ । య॒జ్ఞ-న్ద॑ధే॒ సర॑స్వతీ ॥ పావీ॑రవీ క॒న్యా॑ చి॒త్రాయు॒-స్సర॑స్వతీ వీ॒రప॑త్నీ॒ ధియ॑-న్ధాత్ । గ్నాభి॒రచ్ఛి॑ద్రగ్ం శర॒ణగ్ం స॒జోషా॑ దురా॒ధర్ష॑-ఙ్గృణ॒తే శర్మ॑ యగ్ంసత్ ॥ పూ॒షా గా అన్వే॑తు నః పూ॒షా ర॑క్ష॒త్వర్వ॑తః । పూ॒షా వాజగ్ం॑ సనోతు నః ॥ శు॒క్ర-న్తే॑ అ॒న్యద్య॑జ॒త-న్తే॑ అ॒న్య- [అ॒న్యత్, విషు॑రూపే॒ అహ॑నీ॒ ద్యౌరి॑వాసి ।] 44

-ద్విషు॑రూపే॒ అహ॑నీ॒ ద్యౌరి॑వాసి । విశ్వా॒ హి మా॒యా అవ॑సి స్వధావో భ॒ద్రా తే॑ పూషన్ని॒హ రా॒తిర॑స్తు ॥ తే॑-ఽవర్ధన్త॒ స్వత॑వసో మహిత్వ॒నా ఽఽనాక॑-న్త॒స్థురు॒రు చ॑క్రిరే॒ సదః॑ । విష్ణు॒ ర్యద్ధా-ఽఽవ॒-ద్వృష॑ణ-మ్మద॒చ్యుతం॒-వఁయో॒ న సీ॑ద॒న్నధి॑ బ॒ర్॒హిషి॑ ప్రి॒యే ॥ ప్రచి॒త్రమ॒ర్క-ఙ్గృ॑ణ॒తే తు॒రాయ॒ మారు॑తాయ॒ స్వత॑వసే భరద్ధ్వమ్ । యే సహాగ్ం॑సి॒ సహ॑సా॒ సహ॑న్తే॒ [సహ॑న్తే, రేజ॑తే అగ్నే పృథి॒వీ మ॒ఖేభ్యః॑ ।] 45

రేజ॑తే అగ్నే పృథి॒వీ మ॒ఖేభ్యః॑ ॥ విశ్వే॑ దే॒వా విశ్వే॑ దేవాః ॥ ద్యావా॑ నః పృథి॒వీ ఇ॒మగ్ం సి॒ద్ధ్రమ॒ద్య ది॑వి॒స్పృశ᳚మ్ । య॒జ్ఞ-న్దే॒వేషు॒ యచ్ఛతామ్ ॥ ప్ర పూ᳚ర్వ॒జే పి॒తరా॒ నవ్య॑సీభిర్గీ॒ర్భిః కృ॑ణుద్ధ్వ॒గ్ం॒ సద॑నే ఋ॒తస్య॑ । ఆ నో᳚ ద్యావాపృథివీ॒ దైవ్యే॑న॒ జనే॑న యాత॒-మ్మహి॑ వాం॒-వఁరూ॑థమ్ ॥ అ॒గ్నిగ్గ్ స్తోమే॑న బోధయ సమిధా॒నో అమ॑ర్త్యమ్ । హ॒వ్యా దే॒వేషు॑ నో దధత్ ॥ స హ॑వ్య॒వాడమ॑ర్త్య ఉ॒శిగ్దూ॒తశ్చనో॑హితః । అ॒గ్నిర్ధి॒యా సమృ॑ణ్వతి ॥ శన్నో॑ భవన్తు॒, వాజే॑వాజే ॥ 46 ॥

(పు॒రు॒ష॒త్వతా॑ - యజ॒తన్తే॑ అ॒న్యథ్ - సహ॑న్తే॒ - చనో॑హితో॒ - ఽష్టౌ చ॑ ) (అ. 11)

(యు॒ఞ్జా॒న - ఇ॒మామ॑గృభ్ణన్ - దే॒వస్య॒ - సన్తే॒ - వి పాజ॑సా॒ - వస॑వస్త్వా॒ - సమా᳚స్త్వో॒ - ర్ధ్వా - అ॒స్యాకూ॑తిం॒ - ఁయద॑గ్నే॒ యాన్ - యగ్నే॒ యం-యఁ॒జ్ఞ - మేకా॑దశ)

(యు॒ఞ్జా॒నో - వర్మ॑ చ స్థ - ఆది॒త్యస్త్వా॒ - భార॑తీ॒ - స్వాగ్ం అ॒హగ్ం - షట్చ॑త్వారిగ్ంశత్ )

(యు॒ఞ్జా॒నో, వాజే॑వాజే)

॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥

॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-ఞ్చతుర్థ కాణ్డే ప్రథమః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ- agnicityaṅga mantrapāṭhābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

yu॒ñjā॒naḥ pra̭tha॒ma-mmana̭sta॒tvāya̭ savi॒tā dhiyaḥ̭ | a॒gni-ñjyoti̭rni॒cāyya̭ pṛthi॒vyā addhyā 'bha̭rat || yu॒ktvāya॒ mana̭sā de॒vān-thsuva̭rya॒to dhi॒yā diva᳚m | bṛ॒hajjyotiḥ̭ kariṣya॒ta-ssa̭vi॒tā prasṷvāti॒ tān || yu॒ktena॒ mana̭sā va॒ya-nde॒vasya̭ savi॒tu-ssa॒ve | su॒va॒rgeyā̭ya॒ śaktyai᳚ || yu॒ñjate॒ mana̭ u॒ta yṷñjate॒ dhiyo॒ viprā॒ vipra̭sya bṛha॒to vi̭pa॒ścitaḥ̭ | vi hotrā̭ dadhe vayunā॒ videka॒ i- [vayunā॒ videka॒ it, ma॒hī de॒vasya̭] 1

-nma॒hī de॒vasya̭ savi॒tuḥ pari̭ṣṭutiḥ || yu॒je vā॒-mbrahma̭ pū॒rvya-nnamo̭bhi॒rvi ślokā̭ yanti pa॒thyḙva॒ sūrāḥ᳚ | śṛ॒ṇvanti॒ viśvḙ a॒mṛta̭sya pu॒trā ā ye dhāmā̭ni di॒vyāni̭ ta॒sthuḥ || yasya̭ pra॒yāṇa॒manva॒nya idya॒yurde॒vā de॒vasya̭ mahi॒māna॒marca̭taḥ | yaḥ pārthi̭vāni vima॒me sa eta̭śo॒ rajāgṃ̭si de॒va-ssa̭vi॒tā ma̭hitva॒nā || deva̭ savitaḥ॒ prasṷva ya॒jña-mprasa̭va [ ] 2

ya॒jñapa̭ti॒-mbhagā̭ya di॒vyo ga̭ndha॒rvaḥ | ke॒ta॒pūḥ keta̭nnaḥ punātu vā॒caspati॒rvāca̭ma॒dya sva̭dāti naḥ || i॒ma-nno̭ deva savitarya॒jña-mprasṷva devā॒yuvagṃ̭ sakhi॒vidagṃ̭ satrā॒jita̭-ndhana॒jitagṃ̭ suva॒rjita᳚m || ṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdhaya gāya॒treṇa̭ rathanta॒ram | bṛ॒ha-dgā̭ya॒trava̭rtani || de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve᳚ 'śvino᳚rbā॒hubhyā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā-ṅgāya॒treṇa॒ chanda॒sā ''da̭de-'ṅgira॒svadabhri̭rasi॒ nāri̭- [nāriḥ̭, a॒si॒ pṛ॒thi॒vyā-ssa॒dhasthā̭-] 3

-rasi pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthā̭-da॒gni-mpṷrī॒ṣya̭maṅgira॒svadā bha̭ra॒ traiṣṭṷbhena tvā॒ chanda॒sā ''da̭de-'ṅgira॒sva-dbabhri̭rasi॒ nāri̭rasi॒ tvayā̭ va॒yagṃ sa॒dhastha॒ āgnigṃ śa̭kema॒ khani̭tu-mpurī॒ṣya̭-ñjāga̭tena tvā॒ chanda॒sā ''da̭de-'ṅgira॒svaddhasta̭ ā॒dhāya̭ savi॒tā bibhra॒dabhrigṃ̭ hira॒ṇyayī᳚m | tayā॒ jyoti॒raja̭sra॒-mida॒gni-ṅkhā॒tvī na॒ ā bha॒rānṷṣṭubhena tvā॒ chanda॒sā ''da̭de-'ṅgira॒svat || 4 ||

(i--dya॒jña-mprasṷva॒ - nāri॒ - rānṷṣṭubhena tvā॒ chanda̭sā॒ - trīṇi̭ ca) (a. 1)

i॒māma̭gṛbhṇa-nraśa॒nāmṛ॒tasya॒ pūrva॒ āyṷṣi vi॒dathḙṣu ka॒vyā | tayā̭ de॒vā-ssu॒tamā ba̭bhūvur-ṛ॒tasya॒ sāma᳚n-thsa॒ramā॒rapa̭ntī || pratū᳚rtaṃ-vā~ji॒nnā dra̭va॒ vari̭ṣṭhā॒manṷ saṃ॒va~ta᳚m | di॒vi te॒ janma̭ para॒mama॒ntari̭kṣe॒ nābhiḥ̭ pṛthi॒vyāmadhi॒ yoniḥ̭ || yu॒ñjāthā॒gṃ॒ rāsa̭bhaṃ-yu~॒vama॒smin. yāmḙ vṛṣaṇvasū | a॒gni-mbhara̭ntamasma॒yum || yogḙyoge ta॒vasta̭raṃ॒-vā~jḙvāje havāmahe | sakhā̭ya॒ indra̭ma॒taye᳚ || pra॒tūrva॒- [pra॒tūrvanṋ, ehya̭va॒krāma॒nnaśa̭stī] 5

-nnehya̭va॒krāma॒nnaśa̭stī ru॒drasya॒ gāṇa̭patyā-nmayo॒bhūrehi̭ | u॒rva̭ntari̭kṣa॒manvi̭hi sva॒sti ga̭vyūti॒rabha̭yāni kṛ॒ṇvann || pū॒ṣṇā sa॒yujā̭ sa॒ha | pṛ॒thi॒vyā-ssa॒dhasthā̭da॒gni-mpṷri॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dacche᳚hya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭ -maṅgira॒svada-cchḙmo॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭riṣyāmo॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭rāmaḥ || anva॒gniru॒ṣasā॒-magra̭makhya॒-danvahā̭ni pratha॒mo jā॒tavḙdāḥ | anu॒ sūrya̭sya [sūrya̭sya, pu॒ru॒trā ca̭] 6

puru॒trā ca̭ ra॒śmīnanu॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ā ta̭tāna || ā॒gatya̭ vā॒jyaddhva̭na॒-ssarvā॒ mṛdho॒ vidhṷ̄nute | a॒gnigṃ sa॒dhasthḙ maha॒ti cakṣṷṣā॒ ni ci̭kīṣate || ā॒kramya̭ vāji-npṛthi॒vīma॒gnimi̭ccha ru॒cā tvam | bhūmyā̭ vṛ॒tvāya̭ no brūhi॒ yataḥ॒ khanā̭ma॒ taṃ-va~॒yam || dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī sa॒dhastha̭mā॒tmā 'ntari̭kṣagṃ samu॒draste॒ yoniḥ̭ | vi॒khyāya॒ cakṣṷṣā॒ tvama॒bhi ti̭ṣṭha [tvama॒bhi ti̭ṣṭha, pṛ॒ta॒nya॒taḥ |] 7

pṛtanya॒taḥ || utkrā̭ma maha॒te saubha̭gāyā॒-smādā॒sthānā᳚-ddraviṇo॒dā vā̭jinn | va॒yagg syā̭ma suma॒tau pṛ̭thi॒vyā a॒gni-ṅkha̭ni॒ṣyanta̭ u॒pasthḙ asyāḥ || uda̭kramī-ddraviṇo॒dā vā॒jyarvā-'ka॒-ssa lo॒kagṃ sukṛ̭ta-mpṛthi॒vyāḥ | tataḥ̭ khanema su॒pratī̭kama॒gnigṃ suvo॒ ruhā̭ṇā॒ adhi॒ nāka̭ utta॒me || a॒po de॒vīrupa̭ sṛja॒ madhṷmatīraya॒kṣmāya̭ pra॒jābhyaḥ̭ | tāsā॒g॒ sthānā॒dujji̭hatā॒-moṣa̭dhaya-ssupippa॒lāḥ || jigha̭- [jigha̭rmi, a॒gni-mmana̭sā] 8

-rmya॒gni-mmana̭sā ghṛ॒tena̭ prati॒kṣyanta॒-mbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | pṛ॒thu-nti̭ra॒ścā vaya̭sā bṛ॒hantaṃ॒-vya~ci̭ṣṭha॒mannagṃ̭ rabha॒saṃ-vi~dā̭nam || ā tvā̭ jigharmi॒ vaca̭sā ghṛ॒tenā̭-'ra॒kṣasā॒ mana̭sā॒ tajjṷṣasva | marya̭śrī-sspṛha॒ya-dva̭rṇo a॒gnirnā-'bhi॒mṛśḙ ta॒nuvā॒ jarhṛ̭ṣāṇaḥ || pari॒ vāja̭patiḥ ka॒vira॒gnir-ha॒vyānya̭kramīt | dadha॒-dratnā̭ni dā॒śuṣe᳚ || pari̭ tvā-'gne॒ puraṃ̭-va~॒yaṃ-vi~pragṃ̭ sahasya dhīmahi | dhṛ॒ṣa-dva̭rṇa-ndi॒vedi̭ve bhe॒ttāra̭-mbhaṅgu॒rāva̭taḥ || tvama̭gne॒ dyubhi॒stva-mā̭śuśu॒kṣaṇi॒stva-ma॒dbhyastva-maśma̭na॒spari̭ | tvaṃ-va~ne᳚bhya॒ stvamoṣa̭dhībhya॒ stva-nnṛ॒ṇā-nnṛ̭pate jāyase॒ śuciḥ̭ || 9 ||

(pra॒tūrva॒nth - sūrya̭sya - tiṣṭha॒ - jigha̭rmi - bhe॒ttāraṃ̭ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 2)

de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve᳚-'śvino᳚ rbā॒hubhyā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā-mpṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-tkha̭nāmi || jyoti̭ṣmanta-ntvā-'gne su॒pratī̭ka॒maja̭sreṇa bhā॒nunā॒ dīdyā̭nam | śi॒va-mpra॒jābhyo-'higṃ̭ santa-mpṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭ -maṅgira॒sva-tkha̭nāmi || a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama̭si sa॒prathā̭ u॒rva̭gni-mbha̭ri॒ṣyadapa̭rāvapiṣṭham | vardha̭māna-mma॒ha ā ca॒ puṣka̭ra-ndi॒vo mātra̭yā vari॒ṇā pra̭thasva || śarma̭ ca stho॒ [śarma̭ ca sthaḥ, varma̭ ca] 10

varma̭ ca stho॒ acchi̭dre bahu॒le u॒bhe | vyaca̭svatī॒ saṃ-va~̭sāthā-mbha॒rtama॒gni-mpṷrī॒ṣya᳚m || saṃva~̭sāthāgṃ suva॒rvidā̭ sa॒mīcī॒ ura̭sā॒ tmanā᳚ | a॒gnima॒nta rbha̭ri॒ṣyantī॒ jyoti̭ṣmanta॒ maja̭sra॒mit || pu॒rī॒ṣyo̭-'si vi॒śvabha̭rāḥ | atha̭rvā tvā pratha॒mo nira̭manthadagne || tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒daddhyatha̭rvā॒ nira̭manthata | mū॒rdhno viśva̭sya vā॒ghataḥ̭ || tamṷ tvā da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭ pu॒tra ī̭dhe॒ [pu॒tra ī̭dhe, atha̭rvaṇaḥ |] 11

atha̭rvaṇaḥ | vṛ॒tra॒haṇa̭-mpuranda॒ram || tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣā॒ samī̭dhe dasyu॒hanta̭mam | dha॒na॒ñja॒yagṃ raṇḙraṇe || sīda̭ hota॒-ssva ṷ lo॒ke ci̭ki॒tvān-thsā॒dayā̭ ya॒jñagṃ sṷkṛ॒tasya॒ yonau᳚ | de॒vā॒vīrde॒vān. ha॒viṣā̭ yajā॒syagnḙ bṛ॒ha-dyaja̭māne॒ vayo̭ dhāḥ || ni hotā̭ hotṛ॒ṣada̭ne॒ vidā̭nastve॒ṣo dī̭di॒vāgṃ a̭sada-thsu॒dakṣaḥ̭ | ada̭bdhavrata pramati॒rvasi̭ṣṭha-ssahasra-mbha॒ra-śśuci̭jihvo a॒gniḥ || sagṃ sī̭dasva ma॒hāgṃ a̭si॒ śoca̭sva [śoca̭sva, de॒va॒vīta̭maḥ |] 12

deva॒vīta̭maḥ | vi dhū॒mama̭gne aru॒ṣa-mmi̭yeddhya sṛ॒ja pra̭śasta darśa॒tam || jani̭ṣvā॒ hi jenyo॒ agre॒ ahnāgṃ̭ hi॒to hi॒teṣva̭ru॒ṣo vanḙṣu | damḙdame sa॒pta ratnā॒ dadhā̭no॒-'gnirhotā॒ ni ṣa̭sādā॒ yajī̭yān || 13 ||

(stha॒ - ī॒dhe॒ - śoca̭sva - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) - (a. 3)

sa-ntḙ vā॒yurmā̭ta॒riśvā̭ dadhātūttā॒nāyai॒ hṛda̭yaṃ॒-ya~dvili̭ṣṭam | de॒vānāṃ॒-ya~ścara̭ti prā॒ṇathḙna॒ tasmai̭ ca devi॒ vaṣa̭ḍastu॒ tubhya᳚m || sujā̭to॒ jyoti̭ṣā sa॒ha śarma॒ varṷ̄tha॒mā-'sa̭da॒-ssuvaḥ̭ | vāso̭ agne vi॒śvarṷ̄pa॒gṃ॒ saṃvya~̭yasva vibhāvaso || udṷ tiṣṭha svaddhva॒rāvā̭ no de॒vyā kṛ॒pā | dṛ॒śe ca̭ bhā॒sā bṛ̭ha॒tā sṷśu॒kvani॒rā-'gnḙ yāhi suśa॒stibhiḥ̭ || 14 ||

ū॒rdhva ū॒ ṣu ṇa̭ ū॒taye॒ tiṣṭhā̭ de॒vo na sa̭vi॒tā | ū॒rdhvo vāja̭sya॒ sani̭tā॒ yada॒ñjibhi̭-rvā॒ghadbhi̭-rvi॒hvayā̭mahe || sa jā॒to garbho̭ asi॒ roda̭syo॒ragne॒ cāru॒rvibhṛ̭ta॒ oṣa̭dhīṣu | ci॒tra-śśiśuḥ॒ pari॒ tamāg̭sya॒ktaḥ pra mā॒tṛbhyo॒ adhi॒ kani̭kradadgāḥ || sthi॒ro bha̭va vī॒ḍva̭ṅga ā॒śurbha̭va vā॒jya̭rvann | pṛ॒thurbha̭va su॒ṣada॒stvama॒gneḥ pṷrīṣa॒vāha̭naḥ || śi॒vo bha̭va [ ] 15

pra॒jābhyo॒ mānṷṣībhya॒stvama̭ṅgiraḥ | mā dyāvā̭pṛthi॒vī a॒bhi śṷ̄śuco॒ mā-'ntari̭kṣa॒-mmā vana॒spatīṋ || praitṷ vā॒jī kani̭krada॒-nnāna̭da॒-drāsa̭bhaḥ॒ patvā᳚ | bhara̭nna॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-mmā pā॒dyāyṷṣaḥ pu॒rā || rāsa̭bho vā॒-ṅkani̭krada॒-thsuyṷkto vṛṣaṇā॒ rathe᳚ | sa vā̭ma॒gni-mpṷrī॒ṣya̭mā॒śurdū॒to va̭hādi॒taḥ || vṛṣā॒-'gniṃ-vṛ~ṣa̭ṇa॒-mbhara̭nna॒pā-ṅgarbhagṃ̭ samu॒driya᳚m | agna॒ ā yā̭hi [ ] 16

vī॒taya̭ ṛ॒tagṃ sa॒tyam || oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ gṛhṇītā॒-'gnime॒tagṃ śi॒vamā॒yanta̭ma॒bhyatra̭ yu॒ṣmān | vyasya॒n viśvā॒ ama̭tī॒rarā̭tī-rni॒ṣīda̭nno॒ apa̭ durma॒tigṃ ha̭nat || oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ modaddhvamena॒-mpuṣpā̭vatī-ssupippa॒lāḥ | a॒yaṃ-vo~॒ garbha̭ ṛ॒tviyaḥ̭ pra॒tnagṃ sa॒dhastha॒mā 'sa̭dat || 17 ||

(su॒śa॒stibhiḥ̭ - śi॒vo bha̭va - yāhi॒ - ṣaṭtrigṃ̭śacca) (a. 4)

vi pāja̭sā pṛ॒thunā॒ śośṷcāno॒ bādha̭sva dvi॒ṣo ra॒kṣaso॒ amī̭vāḥ | su॒śarma̭ṇo bṛha॒ta-śśarma̭ṇi syāma॒gnera॒hagṃ su॒hava̭sya॒ praṇī̭tau || āpo॒ hi ṣṭhā ma̭yo॒bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana | ma॒he raṇā̭ya॒ cakṣa̭se || yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒stasya̭ bhājayate॒ha naḥ̭ | u॒śa॒tīri̭va mā॒taraḥ̭ || tasmā॒ ara̭-ṅgamāma vo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha | āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || mi॒tra- [mi॒traḥ, sa॒gṃ॒sṛjya̭] 18

-ssa॒gṃ॒sṛjya̭ pṛthi॒vī-mbhūmi̭-ñca॒ jyoti̭ṣā sa॒ha | sujā̭ta-ñjā॒tavḙdasama॒gniṃ-vai~᳚śvāna॒raṃ-vi~॒bhum || a॒ya॒kṣmāya̭ tvā॒ sagṃ sṛ̭jāmi pra॒jābhyaḥ̭ | viśve᳚ tvā de॒vā vai᳚śvāna॒rā-ssagṃ sṛ̭ja॒ntvā-nṷṣṭubhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒svat || ru॒drā-ssa॒bhṛntya̭ pṛthi॒vī-mbṛ॒hajjyoti॒-ssamī̭dhire | teṣā᳚-mbhā॒nuraja̭sra॒ icchu॒kro de॒veṣṷ rocate || sagṃ sṛ̭ṣṭāṃ॒-va~sṷbhī ru॒drairdhīraiḥ᳚ karma॒ṇyā᳚-mmṛda᳚m | hastā᳚bhyā-mmṛ॒dvī-ṅkṛ॒tvā si̭nīvā॒lī ka̭rotu॒ [si̭nīvā॒lī ka̭rotu, tām |] 19

tām || si॒nī॒vā॒lī sṷkapa॒rdā sṷkurī॒rā svaṷpa॒śā | sā tubhya̭madite maha॒ okhā-nda̭dhātu॒ hasta̭yoḥ || u॒khā-ṅka̭rotu॒ śaktyā̭ bā॒hubhyā॒-madi̭tirdhi॒yā | mā॒tā pu॒traṃ-ya~tho॒pasthe॒ sā-'gni-mbi̭bhartu॒ garbha॒ ā || ma॒khasya॒ śiro̭-'si ya॒jñasya̭ pa॒de sthaḥ̭ | vasa̭vastvā kṛṇvantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sā 'ṅgira॒sva-tpṛ̭thi॒vya̭si ru॒drāstvā̭ kṛṇvantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā 'ṅgira॒svada॒ntari̭kṣama- [-'ṅgira॒svada॒ntari̭kṣamasi, ā॒di॒tyāstvā̭] 20

-syādi॒tyāstvā̭ kṛṇvantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-ddyaura̭si॒ viśve᳚ tvā de॒vā vai᳚śvāna॒rāḥ kṛ̭ṇva॒ntvānṷṣṭubhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-ddiśo̭-'si dhru॒vā-'si̭ dhā॒rayā॒ mayi̭ pra॒jāgṃ rā॒yaspoṣa̭-ṅgaupa॒tyagṃ su॒vīryagṃ̭ sajā॒tān. yaja̭mānā॒yā-'di̭tyai॒ rāsnā॒-'sya di̭tiste॒ bila̭-ṅgṛhṇātu॒ pāṅktḙna॒ chanda̭sā 'ṅgira॒svat || kṛ॒tvāya॒ sā ma॒hīmu॒khā-mmṛ॒nmayīṃ॒-yo~ni̭ma॒gnaye᳚ | tā-mpu॒trebhya॒-ssa-mprā ya̭ccha॒dadi̭ti-śśra॒payā॒niti̭ || 21 ||

(mi॒traḥ - ka̭ro - tva॒ntari̭kṣamasi॒ - pra - ca॒tvāri̭ ca) (a. 5)

vasa̭vastvā dhūpayantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dru॒drāstvā̭ dhūpayantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dā̭di॒tyāstvā̭ dhūpayantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒svad- viśve᳚ tvā de॒vā vai᳚śvāna॒rā dhṷ̄paya॒ntvānṷṣṭubhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dindra̭stvā dhūpayatvaṅgira॒sva--dviṣṇṷstvā dhūpayatvaṅgira॒sva-dvarṷṇastvā dhūpayatvaṅgira॒sva-dadi̭tistvā de॒vī vi॒śvade᳚vyāvatī pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-tkha̭natvavaṭa de॒vānā᳚-ntvā॒ patnī᳚- [patnīḥ᳚, de॒vī-rvi॒śvade᳚vyāvatīḥ] 22

-rde॒vī-rvi॒śvade᳚vyāvatīḥ pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-dda̭dhatūkhe dhi॒ṣaṇā᳚stvā de॒vīrvi॒śvade᳚vyāvatīḥ pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-da॒bhīndha̭tāmukhe॒ gnāstvā̭ de॒vīrvi॒śvade᳚vyāvatīḥ pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-cchra̭payantūkhe॒ varū᳚trayo॒ jana̭yastvā de॒vīrvi॒śvade᳚vyāvatīḥ pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-tpa̭cantūkhe | mitrai॒tāmu॒khā-mpa̭cai॒ṣā mā bhḙdi | e॒tā-nte॒ pari̭ dadā॒myabhi̭ttyai || a॒bhīmā- [a॒bhīmām, ma॒hi॒nā diva̭-mmi॒tro] 23

-mma̭hi॒nā diva̭-mmi॒tro ba̭bhūva sa॒prathāḥ᳚ | u॒ta śrava̭sā pṛthi॒vīm || mi॒trasya̭ carṣaṇī॒dhṛta॒-śśravo̭ de॒vasya̭ sāna॒sim | dyu॒mna-ñci॒traśra̭vastamam || de॒vastvā̭ savi॒todva̭patu supā॒ṇi-ssva̭ṅgu॒riḥ | su॒bā॒huru॒ta śaktyā᳚ || apa̭dyamānā pṛthi॒vyāśā॒ diśa॒ ā pṛ̭ṇa | utti̭ṣṭha bṛha॒tī bha̭vo॒rdhvā ti̭ṣṭha dhru॒vā tvam || vasa̭va॒stvā ''cchṛ̭ndantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dru॒drāstvā-'' cchṛ̭ndantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dā̭di॒tyāstvā ''cchṛ̭ndantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dviśve᳚ tvā de॒vā vai᳚śvāna॒rā ā cchṛ̭nda॒ntvānṷṣṭubhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒svat || 24 ||

(patnī̭ - ri॒māgṃ - ru॒drāstvā-'' cchṛ̭nda॒ntve - kā॒nna vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 6)

samā᳚stvā-'gna ṛ॒tavo̭ vardhayantu saṃva~thsa॒rā ṛṣa̭yo॒ yāni̭ sa॒tyā | sa-ndi॒vyena̭ dīdihi roca॒nena॒ viśvā॒ ā bhā̭hi pra॒diśaḥ̭ pṛthi॒vyāḥ || sa-ñce॒ddhyasvā᳚-'gne॒ pra ca̭ bodhayaina॒mucca̭ tiṣṭha maha॒te saubha̭gāya | mā ca̭ riṣadupasa॒ttā tḙ agne bra॒hmāṇa̭ste ya॒śasaḥ̭ santu॒ mā-'nye || tvāma̭gne vṛṇate brāhma॒ṇā i॒me śi॒vo a̭gne [ ] 25

saṃ॒-va~ra̭ṇe bhavā naḥ | sa॒pa॒tna॒hā no̭ abhimāti॒jicca॒ sve gayḙ jāgṛ॒hya pra̭yucchann || i॒haivāgne॒ adhi̭ dhārayā ra॒yi-mmā tvā॒ nikra̭-npūrva॒cito̭ nikā॒riṇaḥ̭ | kṣa॒trama̭gne su॒yama̭mastu॒ tubhya̭mupasa॒ttā va̭rdhatā-nte॒ ani̭ṣṭṛtaḥ || kṣa॒treṇā᳚-'gne॒ svāyu॒-ssagṃ ra̭bhasva mi॒treṇā᳚-'gne mitra॒dheyḙ yatasva | sa॒jā॒tānā᳚-mmaddhyama॒sthā ḙdhi॒ rājñā̭magne viha॒vyo̭ dīdihī॒ha || ati॒ [ati̭, niho॒ ati॒ sridho] 26

niho॒ ati॒ sridho 'tyaci̭tti॒-matyarā̭timagne | viśvā॒ hya̭gne duri॒tā saha॒svāthā॒smabhyagṃ̭ sa॒havī̭rāgṃ ra॒yindāḥ᳚ || a॒nā॒dhṛ॒ṣyo jā॒tava̭dā॒ ani̭ṣṭṛto vi॒rāḍa̭gne kṣatra॒bhṛ-ddī̭dihī॒ha | viśvā॒ āśāḥ᳚ pramu॒ñca-nmānṷṣīrbhi॒ya-śśi॒vābhi̭ra॒dya pari̭ pāhi no vṛ॒dhe || bṛha̭spate savitarbo॒dhayai̭na॒gṃ॒ sagṃśi̭ta-ñcithsa-nta॒rāgṃ sagṃ śi̭śādhi | va॒rdhayai̭na-mmaha॒te saubha̭gāya॒ [saubha̭gāya, viśva̭ ena॒manṷ madantu de॒vāḥ |] 27

viśva̭ ena॒manṷ madantu de॒vāḥ || a॒mu॒tra॒bhūyā॒dadha॒ yadya॒masya॒ bṛha̭spate a॒bhiśa̭ste॒ra mṷñcaḥ | pratyaṷhatā-ma॒śvinā̭ mṛ॒tyuma̭smā-dde॒vānā̭-magne bhi॒ṣajā॒ śacī̭bhiḥ || udva॒ya-ntama̭sa॒spari॒ paśya̭nto॒ jyoti॒rutta̭ram | de॒va-ndḙva॒trā sūrya॒maga̭nma॒ jyoti̭rutta॒mam || 28 ||

(i॒me śi॒vo a॒gne - 'ti॒ - saubha̭gāya॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 7)

ū॒rdhvā a̭sya sa॒midho̭ bhavantyū॒rdhvā śu॒krā śo॒cīgṣya॒gneḥ | dyu॒matta̭mā su॒pratī̭kasya sū॒noḥ || tanū॒napā॒dasṷro vi॒śvavḙdā de॒vo de॒veṣṷ de॒vaḥ | pa॒tha ā-'na̭kti॒ maddhvā̭ ghṛ॒tena̭ || maddhvā̭ ya॒jña-nna̭kṣase prīṇā॒no narā॒śagṃso̭ agne | su॒kṛdde॒va-ssa̭vi॒tā vi॒śvavā̭raḥ || acchā॒yamḙti॒ śava̭sā ghṛ॒tenḙḍā॒no vahni॒rnama̭sā | a॒gnigg sruco̭ addhva॒reṣṷ pra॒yathsṷ || sa ya̭kṣadasya mahi॒māna̭ma॒gne-ssa [mahi॒māna̭ma॒gne-ssaḥ, ī॒ ma॒ndrāsṷ pra॒yasaḥ̭ |] 29

ī̭ ma॒ndrāsṷ pra॒yasaḥ̭ | vasu॒śceti̭ṣṭho vasu॒dhāta̭maśca || dvāro̭ de॒vīranva̭sya॒ viśve᳚ vra॒tā da̭dante a॒gneḥ | u॒ru॒vyaca̭so॒ dhāmnā॒ patya̭mānāḥ || te a̭sya॒ yoṣa̭ṇe di॒vye na yonā̭vu॒ṣāsā॒naktā᳚ | i॒maṃ-ya~॒jñama̭vatā maddhva॒ra-nnaḥ̭ || daivyā̭ hotārāvū॒rdhva-ma̭ddhva॒ra-nno॒-'gnerji॒hvāma॒bhi gṛ̭ṇītam | kṛ॒ṇu॒ta-nna॒-ssvi̭ṣṭim || ti॒sro de॒vīrba॒r॒hiredagṃ sa̭da॒ntviḍā॒ sara̭svatī॒ [sara̭svatī, bhāra̭tī |] 30

bhāra̭tī | ma॒hī gṛ̭ṇā॒nā || tanna̭stu॒rīpa॒madbhṷta-mpuru॒kṣu tvaṣṭā̭ su॒vīra᳚m | rā॒yaspoṣaṃ॒-vi~ ṣya̭tu॒ nābhi̭ma॒sme || vana̭spa॒te-'va̭ sṛjā॒ rarā̭ṇa॒stmanā̭ de॒veṣṷ | a॒gnirha॒vyagṃ śa̭mi॒tā sṷ̄dayāti || agne॒ svāhā̭ kṛṇuhi jātaveda॒ indrā̭ya ha॒vyam | viśvḙ de॒vā ha॒viri॒da-ñjṷṣantām || hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-ssama̭varta॒tāgrḙ bhū॒tasya̭ jā॒taḥ pati॒reka̭ āsīt | sa dā̭dhāra pṛthi॒vī-ndyā- [pṛthi॒vī-ndyām, u॒temā-ṅkasmai̭] 31

-mu॒temā-ṅkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || yaḥ prā̭ṇa॒to ni̭miṣa॒to ma̭hi॒tvaika॒ idrājā॒ jaga̭to ba॒bhūva̭ | ya īśḙ a॒sya dvi॒pada॒ścatṷṣpadaḥ॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || ya ā᳚tma॒dā ba̭la॒dā yasya॒ viśva̭ u॒pāsa̭te pra॒śiṣaṃ॒-ya~sya̭ de॒vāḥ | yasya̭ chā॒yā-'mṛtaṃ॒-ya~sya̭ mṛ॒tyuḥ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || yasye॒me hi॒mava̭nto mahi॒tvā yasya̭ samu॒dragṃ ra॒sayā̭ sa॒hā- [sa॒ha, ā॒huḥ |] 32

-''huḥ | yasye॒māḥ pra॒diśo॒ yasya̭ bā॒hū kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || ya-ṅkranda̭sī॒ ava̭sā tastabhā॒ne a॒bhyaikṣḙtā॒-mmana̭sā॒ reja̭māne | yatrādhi॒ sūra॒ udi̭tau॒ vyeti॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || yena॒ dyauru॒grā pṛ̭thi॒vī ca̭ dṛ॒ḍhe yena॒ su॒vaḥ̭ stabhi॒taṃ-ye~na॒ nākaḥ̭ | yo a॒ntari̭kṣe॒ raja̭so vi॒mānaQḥkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || āpo̭ ha॒ yanma̭ha॒tī rviśva॒- [yanma̭ha॒tī rviśva᳚m, aya॒-ndakṣa॒-ndadhā̭nā] 33

-māya॒-ndakṣa॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntīra॒gnim | tato̭ de॒vānā॒-nnira̭varta॒tāsu॒rekaḥ॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || yaści॒dāpo̭ mahi॒nā pa॒ryapa̭śya॒-ddakṣa॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntīra॒gnim | yo de॒veṣvadhi̭ de॒va eka॒ āsī॒-tkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 34 ||

(a॒gne-ssa - sara̭svatī॒ - dyāgṃ - sa॒ha - viśvaṃ॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 8)

(ū॒rdhvā - yaḥ prā̭ṇa॒to - ya ā᳚tma॒dā - yasye॒me - yaṅkranda̭sī॒ - yena॒ dyau- rāpo̭ ha॒ yat - tato̭ de॒vānāṃ॒ - ~yaści॒dāpo॒ - yo de॒veṣu॒ - nava̭ )

ākṷ̄tima॒gni-mpra॒yuja॒gg॒ svāhā॒ mano̭ me॒dhāma॒gni-mpra॒yuja॒gg॒ svāhā̭ ci॒ttaṃ-vi~jñā̭tama॒gni-mpra॒yuja॒gg॒ svāhā̭ vā॒co vidhṛ̭tima॒gni-mpra॒yuja॒gg॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ mana̭ve॒ svāhā॒-'gnayḙ vaiśvāna॒rāya॒ svāhā॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turmarto̭ vṛṇīta sa॒khyaṃ-vi~śvḙ rā॒ya i̭ṣuddhyasi dyu॒mnaṃ-vṛ~̭ṇīta pu॒ṣyase॒ svāhā॒ mā su bhi̭tthā॒ mā su ri̭ṣo॒ dṛgṃha̭sva vī॒ḍaya̭sva॒ su | amba̭ dhṛṣṇu vī॒raya̭svā॒- [vī॒raya̭sva, a॒gniśce॒da-ṅka̭riṣyathaḥ |] 35

-'gniśce॒da-ṅka̭riṣyathaḥ || dṛgṃha̭sva devi pṛthivi sva॒staya̭ āsu॒rī mā॒yā sva॒dhayā̭ kṛ॒tā-'si̭ | juṣṭa̭-nde॒vānā̭mi॒dama̭stu ha॒vyamari̭ṣṭā॒ tvamudi̭hi ya॒jñe a॒sminn || mitrai॒tāmu॒khā-nta̭pai॒ṣā mā bhḙdi | e॒tā-nte॒ pari̭ dadā॒myabhi̭ttyai || drva̭nna-ssa॒rpirā̭sutiḥ pra॒tno hotā॒ vare᳚ṇyaḥ | saha̭saspu॒tro adbhṷtaḥ || para̭syā॒ adhi̭ saṃ॒va~to-'va̭rāgṃ a॒bhyā [a॒bhyā, ta॒ra॒ |] 36

ta̭ra | yatrā॒hamasmi॒ tāgṃ a̭va || pa॒ra॒masyāḥ᳚ parā॒vato̭ ro॒hida̭śva i॒hā-'ga̭hi | pu॒rī॒ṣyaḥ̭ purupri॒yo-'gne॒ tva-nta̭rā॒ mṛdhaḥ̭ || sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā u॒pasthe॒ viśvā᳚nyagne va॒yunā̭ni vi॒dvān | mainā̭ma॒rciṣā॒ mā tapa̭sā॒-'bhi śṷ̄śuco॒-'ntara̭syāgṃ śu॒kra jyo̭ti॒rvi bhā̭hi || a॒ntara̭gne ru॒cā tvamu॒khāyai॒ sada̭ne॒ sve | tasyā॒stvagṃ hara̭sā॒ tapa॒n jāta̭veda-śśi॒vo bha̭va || śi॒vo bhū॒tvā mahya̭ma॒gne-'tho̭ sīda śi॒vastvam | śi॒vāḥ kṛ॒tvā diśa॒-ssarvā॒-ssvāṃ-yo~ni̭mi॒hā-''sa̭daḥ || 37 ||

(vī॒raya॒svā - '' - tapa̭n - vigṃśa॒tiśca̭) (a. 9)

yada̭gne॒ yāni॒ kāni॒ cā-''te॒ dārṷ̄ṇi da॒ddhmasi̭ | tada̭stu॒ tubhya॒mi-dghṛ॒ta-ntajjṷṣasva yaviṣṭhya || yadattyṷpa॒jihvi̭kā॒ yadva॒mro a̭ti॒sarpa̭ti | sarva॒-ntada̭stu te ghṛ॒ta-ntajjṷṣasva yaviṣṭhya || rātrigṃ̭ rātri॒mapra̭yāva॒-mbhara॒nto-'śvā̭yeva॒ tiṣṭha̭te ghā॒sama̭smai | rā॒yaspoṣḙṇa॒ sami॒ṣā mada॒nto-'gne॒ mā te॒ prati̭veśā riṣāma || nābhā̭ [nābhā᳚, pṛ॒thi॒vyā-ssa̭midhā॒na-] 38

pṛthi॒vyā-ssa̭midhā॒na-ma॒gnigṃ rā॒yaspoṣā̭ya bṛha॒te ha̭vāmahe | i॒ra॒mma॒da-mbṛ॒hadṷkthaṃ॒-ya~ja̭tra॒-ñjetā̭rama॒gni-mpṛta̭nāsu sāsa॒him || yā-ssenā̭ a॒bhītva̭rīrā-vyā॒dhinī॒-ruga̭ṇā u॒ta | ye ste॒nā ye ca॒ taska̭rā॒stāgstḙ a॒gne-'pi̭ dadhāmyā॒sye᳚ || daggṣṭrā᳚bhyā-mma॒limlū॒n jambhyai॒-staska̭rāgṃ u॒ta | hanū᳚bhyāg ste॒nān-bha̭gava॒stāg-stva-ṅkhā̭da॒ sukhā̭ditān || ye janḙṣu ma॒limla̭va-sste॒nāsa॒-staska̭rā॒ vane᳚ | ye [ ] 39

kakṣe᳚ṣvaghā॒ yava॒stāgstḙ dadhāmi॒ jambha̭yoḥ || yo a॒smabhya̭marātī॒yā-dyaśca̭ no॒ dveṣa̭te॒ janaḥ̭ | nindā॒dyo a॒smā-ndiphsā᳚cca॒ sarva॒-nta-mma̭sma॒sā kṷru || sagṃśi̭ta-mme॒ brahma॒ sagṃśi̭taṃ-vī~॒rya̭-mbala᳚m | sagṃśi̭ta-ṅkṣa॒tra-ñji॒ṣṇu yasyā॒-'hamasmi̭ pu॒rohi̭taḥ || udḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mudvarca॒ udū॒ bala᳚m | kṣi॒ṇomi॒ brahma̭ṇā॒-'mitrā॒nunna̭yāmi॒ [-'mitrā॒-nunna̭yāmi, svāgṃ a॒ham |] 40

svāgṃ a॒ham || dṛ॒śā॒no ru॒kma u॒rvyā vya̭dyauddu॒rmarṣa॒māyuḥ̭ śri॒ye rṷcā॒naḥ | a॒gnira॒mṛto̭ abhava॒dvayo̭-bhi॒ryadḙna॒-ndyauraja̭naya-thsu॒retāḥ᳚ || viśvā̭ rū॒pāṇi॒ prati̭ muñcate ka॒viḥ prā-'sā̭vīdbha॒dra-ndvi॒pade॒ catṷṣpade | vi nāka̭makhya-thsavi॒tā vare॒ṇyo-'nṷ pra॒yāṇa̭mu॒ṣaso॒ vi̭rājati || nakto॒ṣāsā॒ sama̭nasā॒ virṷ̄pe dhā॒payḙte॒ śiśu॒mekagṃ̭ samī॒cī | dyāvā॒ kṣāmā̭ ru॒kmo [ru॒kmaḥ, a॒ntarvi bhā̭ti] 41

a॒ntarvi bhā̭ti de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dāḥ || su॒pa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā᳚-ntri॒vṛtte॒ śiro̭ gāya॒tra-ñcakṣu॒-sstoma̭ ā॒tmā sāma̭ te ta॒nūrvā̭made॒vya-mbṛ̭ha-drathanta॒re pa॒kṣau ya̭jñāya॒jñiya॒-mpuccha॒-ñchandā॒g॒syaṅgā̭ni॒ dhiṣṇi̭yā-śśa॒phā yajūgṃ̭ṣi॒ nāma̭ || su॒pa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā॒-ndiva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pata || 42 ||

(nābhā॒ - vane॒ ye - na̭yāmi॒ - kṣāmā̭ ru॒kmo᳚ - 'ṣṭātrigṃ̭śacca) (a. 10)

agne॒ yaṃ-ya~॒jñama̭ddhva॒raṃ-vi~॒śvataḥ̭ pari॒bhūrasi̭ | sa idde॒veṣṷ gacchati || soma॒ yāstḙ mayo॒bhuva̭ ū॒taya॒-ssanti̭ dā॒śuṣe᳚ | tābhi̭rno-'vi॒tā bha̭va || a॒gnirmū॒rdhā bhuvaḥ̭ || tvannaḥ̭ soma॒ , yā te॒ dhāmā̭ni || ta-thsa̭vi॒turvare᳚ṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t || aci̭ttī॒ yacca̭kṛ॒mā daivye॒ janḙ dī॒nairdakṣaiḥ॒ prabhṷ̄tī pūruṣa॒tvatā᳚ | 43

de॒veṣṷ ca savita॒rmānṷṣeṣu ca॒ tvanno॒ atra̭ suvatā॒danā̭gasaḥ || co॒da॒yi॒trī sū॒nṛtā̭nā॒-ñceta̭ntī sumatī॒nām | ya॒jña-nda̭dhe॒ sara̭svatī || pāvī̭ravī ka॒nyā̭ ci॒trāyu॒-ssara̭svatī vī॒rapa̭tnī॒ dhiya̭-ndhāt | gnābhi॒racchi̭dragṃ śara॒ṇagṃ sa॒joṣā̭ durā॒dharṣa̭-ṅgṛṇa॒te śarma̭ yagṃsat || pū॒ṣā gā anvḙtu naḥ pū॒ṣā ra̭kṣa॒tvarva̭taḥ | pū॒ṣā vājagṃ̭ sanotu naḥ || śu॒kra-ntḙ a॒nyadya̭ja॒ta-ntḙ a॒nya- [a॒nyat, viṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭vāsi |] 44

-dviṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭vāsi | viśvā॒ hi mā॒yā ava̭si svadhāvo bha॒drā tḙ pūṣanni॒ha rā॒tira̭stu || tḙ-'vardhanta॒ svata̭vaso mahitva॒nā ''nāka̭-nta॒sthuru॒ru ca̭krire॒ sadaḥ̭ | viṣṇu॒ ryaddhā-''va॒-dvṛṣa̭ṇa-mmada॒cyutaṃ॒-va~yo॒ na sī̭da॒nnadhi̭ ba॒r॒hiṣi̭ pri॒ye || praci॒trama॒rka-ṅgṛ̭ṇa॒te tu॒rāya॒ mārṷtāya॒ svata̭vase bharaddhvam | ye sahāgṃ̭si॒ saha̭sā॒ saha̭nte॒ [saha̭nte, reja̭te agne pṛthi॒vī ma॒khebhyaḥ̭ |] 45

reja̭te agne pṛthi॒vī ma॒khebhyaḥ̭ || viśvḙ de॒vā viśvḙ devāḥ || dyāvā̭ naḥ pṛthi॒vī i॒magṃ si॒ddhrama॒dya di̭vi॒spṛśa᳚m | ya॒jña-nde॒veṣu॒ yacchatām || pra pū᳚rva॒je pi॒tarā॒ navya̭sībhirgī॒rbhiḥ kṛ̭ṇuddhva॒gṃ॒ sada̭ne ṛ॒tasya̭ | ā no᳚ dyāvāpṛthivī॒ daivyḙna॒ janḙna yāta॒-mmahi̭ vāṃ॒-va~rṷ̄tham || a॒gnigg stomḙna bodhaya samidhā॒no ama̭rtyam | ha॒vyā de॒veṣṷ no dadhat || sa ha̭vya॒vāḍama̭rtya u॒śigdū॒taścano̭hitaḥ | a॒gnirdhi॒yā samṛ̭ṇvati || śanno̭ bhavantu॒, vājḙvāje || 46 ||

(pu॒ru॒ṣa॒tvatā̭ - yaja॒tantḙ a॒nyath - saha̭nte॒ - cano̭hito॒ - 'ṣṭau ca̭ ) (a. 11)

(yu॒ñjā॒na - i॒māma̭gṛbhṇan - de॒vasya॒ - sante॒ - vi pāja̭sā॒ - vasa̭vastvā॒ - samā᳚stvo॒ - rdhvā - a॒syākṷ̄tiṃ॒ - ~yada̭gne॒ yān - yagne॒ yaṃ-ya~॒jña - mekā̭daśa)

(yu॒ñjā॒no - varma̭ ca stha - ādi॒tyastvā॒ - bhāra̭tī॒ - svāgṃ a॒hagṃ - ṣaṭca̭tvārigṃśat )

(yu॒ñjā॒no, vājḙvāje)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थकाण्डे प्रथमः प्रश्नः- अग्निचित्यङ्ग मन्त्रपाठाभिधानं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

यु॒ञ्जा॒नः प्र॑थ॒म-म्मन॑स्त॒त्वाय॑ सवि॒ता धियः॑ । अ॒ग्नि-ञ्ज्योति॑र्नि॒चाय्य॑ पृथि॒व्या अद्ध्या ऽभ॑रत् ॥ यु॒क्त्वाय॒ मन॑सा दे॒वान्-थ्सुव॑र्य॒तो धि॒या दिव᳚म् । बृ॒हज्ज्योतिः॑ करिष्य॒त-स्स॑वि॒ता प्रसु॑वाति॒ तान् ॥ यु॒क्तेन॒ मन॑सा व॒य-न्दे॒वस्य॑ सवि॒तु-स्स॒वे । सु॒व॒र्गेया॑य॒ शक्त्यै᳚ ॥ यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चितः॑ । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒ विदेक॒ इ- [वयुना॒ विदेक॒ इत्, म॒ही दे॒वस्य॑] 1

-न्म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुतिः ॥ यु॒जे वा॒-म्ब्रह्म॑ पू॒र्व्य-न्नमो॑भि॒र्वि श्लोका॑ यन्ति प॒थ्ये॑व॒ सूराः᳚ । शृ॒ण्वन्ति॒ विश्वे॑ अ॒मृत॑स्य पु॒त्रा आ ये धामा॑नि दि॒व्यानि॑ त॒स्थुः ॥ यस्य॑ प्र॒याण॒मन्व॒न्य इद्य॒युर्दे॒वा दे॒वस्य॑ महि॒मान॒मर्च॑तः । यः पार्थि॑वानि विम॒मे स एत॑शो॒ रजाग्ं॑सि दे॒व-स्स॑वि॒ता म॑हित्व॒ना ॥ देव॑ सवितः॒ प्रसु॑व य॒ज्ञ-म्प्रस॑व [ ] 2

य॒ज्ञप॑ति॒-म्भगा॑य दि॒व्यो ग॑न्ध॒र्वः । के॒त॒पूः केत॑न्नः पुनातु वा॒चस्पति॒र्वाच॑म॒द्य स्व॑दाति नः ॥ इ॒म-न्नो॑ देव सवितर्य॒ज्ञ-म्प्रसु॑व देवा॒युवग्ं॑ सखि॒विदग्ं॑ सत्रा॒जित॑-न्धन॒जितग्ं॑ सुव॒र्जित᳚म् ॥ ऋ॒चा स्तोम॒ग्ं॒ सम॑र्धय गाय॒त्रेण॑ रथन्त॒रम् । बृ॒ह-द्गा॑य॒त्रव॑र्तनि ॥ दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वे᳚ ऽश्विनो᳚र्बा॒हुभ्या᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या-ङ्गाय॒त्रेण॒ छन्द॒सा ऽऽद॑दे-ऽङ्गिर॒स्वदभ्रि॑रसि॒ नारि॑- [नारिः॑, अ॒सि॒ पृ॒थि॒व्या-स्स॒धस्था॑-] 3

-रसि पृथि॒व्या-स्स॒धस्था॑-द॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑मङ्गिर॒स्वदा भ॑र॒ त्रैष्टु॑भेन त्वा॒ छन्द॒सा ऽऽद॑दे-ऽङ्गिर॒स्व-द्बभ्रि॑रसि॒ नारि॑रसि॒ त्वया॑ व॒यग्ं स॒धस्थ॒ आग्निग्ं श॑केम॒ खनि॑तु-म्पुरी॒ष्य॑-ञ्जाग॑तेन त्वा॒ छन्द॒सा ऽऽद॑दे-ऽङ्गिर॒स्वद्धस्त॑ आ॒धाय॑ सवि॒ता बिभ्र॒दभ्रिग्ं॑ हिर॒ण्ययी᳚म् । तया॒ ज्योति॒रज॑स्र॒-मिद॒ग्नि-ङ्खा॒त्वी न॒ आ भ॒रानु॑ष्टुभेन त्वा॒ छन्द॒सा ऽऽद॑दे-ऽङ्गिर॒स्वत् ॥ 4 ॥

(इ--द्य॒ज्ञ-म्प्रसु॑व॒ - नारि॒ - रानु॑ष्टुभेन त्वा॒ छन्द॑सा॒ - त्रीणि॑ च) (अ. 1)

इ॒माम॑गृभ्ण-न्रश॒नामृ॒तस्य॒ पूर्व॒ आयु॑षि वि॒दथे॑षु क॒व्या । तया॑ दे॒वा-स्सु॒तमा ब॑भूवुर्-ऋ॒तस्य॒ साम᳚न्-थ्स॒रमा॒रप॑न्ती ॥ प्रतू᳚र्तं-वाँजि॒न्ना द्र॑व॒ वरि॑ष्ठा॒मनु॑ सं॒वँत᳚म् । दि॒वि ते॒ जन्म॑ पर॒मम॒न्तरि॑क्षे॒ नाभिः॑ पृथि॒व्यामधि॒ योनिः॑ ॥ यु॒ञ्जाथा॒ग्ं॒ रास॑भं-युँ॒वम॒स्मिन्. यामे॑ वृषण्वसू । अ॒ग्नि-म्भर॑न्तमस्म॒युम् ॥ योगे॑योगे त॒वस्त॑रं॒-वाँजे॑वाजे हवामहे । सखा॑य॒ इन्द्र॑म॒तये᳚ ॥ प्र॒तूर्व॒- [प्र॒तूर्वन्न्॑, एह्य॑व॒क्राम॒न्नश॑स्ती] 5

-न्नेह्य॑व॒क्राम॒न्नश॑स्ती रु॒द्रस्य॒ गाण॑पत्या-न्मयो॒भूरेहि॑ । उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒मन्वि॑हि स्व॒स्ति ग॑व्यूति॒रभ॑यानि कृ॒ण्वन्न् ॥ पू॒ष्णा स॒युजा॑ स॒ह । पृ॒थि॒व्या-स्स॒धस्था॑द॒ग्नि-म्पु॑रि॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-दच्छे᳚ह्य॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑ -मङ्गिर॒स्वद-च्छे॑मो॒-ऽग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-द्भ॑रिष्यामो॒-ऽग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-द्भ॑रामः ॥ अन्व॒ग्निरु॒षसा॒-मग्र॑मख्य॒-दन्वहा॑नि प्रथ॒मो जा॒तवे॑दाः । अनु॒ सूर्य॑स्य [सूर्य॑स्य, पु॒रु॒त्रा च॑] 6

पुरु॒त्रा च॑ र॒श्मीननु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ त॑तान ॥ आ॒गत्य॑ वा॒ज्यद्ध्व॑न॒-स्सर्वा॒ मृधो॒ विधू॑नुते । अ॒ग्निग्ं स॒धस्थे॑ मह॒ति चक्षु॑षा॒ नि चि॑कीषते ॥ आ॒क्रम्य॑ वाजि-न्पृथि॒वीम॒ग्निमि॑च्छ रु॒चा त्वम् । भूम्या॑ वृ॒त्वाय॑ नो ब्रूहि॒ यतः॒ खना॑म॒ तं-वँ॒यम् ॥ द्यौस्ते॑ पृ॒ष्ठ-म्पृ॑थि॒वी स॒धस्थ॑मा॒त्मा ऽन्तरि॑क्षग्ं समु॒द्रस्ते॒ योनिः॑ । वि॒ख्याय॒ चक्षु॑षा॒ त्वम॒भि ति॑ष्ठ [त्वम॒भि ति॑ष्ठ, पृ॒त॒न्य॒तः ।] 7

पृतन्य॒तः ॥ उत्क्रा॑म मह॒ते सौभ॑गाया॒-स्मादा॒स्थाना᳚-द्द्रविणो॒दा वा॑जिन्न् । व॒यग्ग् स्या॑म सुम॒तौ पृ॑थि॒व्या अ॒ग्नि-ङ्ख॑नि॒ष्यन्त॑ उ॒पस्थे॑ अस्याः ॥ उद॑क्रमी-द्द्रविणो॒दा वा॒ज्यर्वा-ऽक॒-स्स लो॒कग्ं सुकृ॑त-म्पृथि॒व्याः । ततः॑ खनेम सु॒प्रती॑कम॒ग्निग्ं सुवो॒ रुहा॑णा॒ अधि॒ नाक॑ उत्त॒मे ॥ अ॒पो दे॒वीरुप॑ सृज॒ मधु॑मतीरय॒क्ष्माय॑ प्र॒जाभ्यः॑ । तासा॒ग्॒ स्थाना॒दुज्जि॑हता॒-मोष॑धय-स्सुपिप्प॒लाः ॥ जिघ॑- [जिघ॑र्मि, अ॒ग्नि-म्मन॑सा] 8

-र्म्य॒ग्नि-म्मन॑सा घृ॒तेन॑ प्रति॒क्ष्यन्त॒-म्भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ । पृ॒थु-न्ति॑र॒श्चा वय॑सा बृ॒हन्तं॒-व्यँचि॑ष्ठ॒मन्नग्ं॑ रभ॒सं-विँदा॑नम् ॥ आ त्वा॑ जिघर्मि॒ वच॑सा घृ॒तेना॑-ऽर॒क्षसा॒ मन॑सा॒ तज्जु॑षस्व । मर्य॑श्री-स्स्पृह॒य-द्व॑र्णो अ॒ग्निर्ना-ऽभि॒मृशे॑ त॒नुवा॒ जर्हृ॑षाणः ॥ परि॒ वाज॑पतिः क॒विर॒ग्निर्-ह॒व्यान्य॑क्रमीत् । दध॒-द्रत्ना॑नि दा॒शुषे᳚ ॥ परि॑ त्वा-ऽग्ने॒ पुरं॑-वँ॒यं-विँप्रग्ं॑ सहस्य धीमहि । धृ॒ष-द्व॑र्ण-न्दि॒वेदि॑वे भे॒त्तार॑-म्भङ्गु॒राव॑तः ॥ त्वम॑ग्ने॒ द्युभि॒स्त्व-मा॑शुशु॒क्षणि॒स्त्व-म॒द्भ्यस्त्व-मश्म॑न॒स्परि॑ । त्वं-वँने᳚भ्य॒ स्त्वमोष॑धीभ्य॒ स्त्व-न्नृ॒णा-न्नृ॑पते जायसे॒ शुचिः॑ ॥ 9 ॥

(प्र॒तूर्व॒न्थ् - सूर्य॑स्य - तिष्ठ॒ - जिघ॑र्मि - भे॒त्तारं॑ - ँविग्ंश॒तिश्च॑) (अ. 2)

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वे᳚-ऽश्विनो᳚ र्बा॒हुभ्या᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या-म्पृथि॒व्या-स्स॒धस्थे॒-ऽग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-त्ख॑नामि ॥ ज्योति॑ष्मन्त-न्त्वा-ऽग्ने सु॒प्रती॑क॒मज॑स्रेण भा॒नुना॒ दीद्या॑नम् । शि॒व-म्प्र॒जाभ्यो-ऽहिग्ं॑ सन्त-म्पृथि॒व्या-स्स॒धस्थे॒-ऽग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑ -मङ्गिर॒स्व-त्ख॑नामि ॥ अ॒पा-म्पृ॒ष्ठम॑सि स॒प्रथा॑ उ॒र्व॑ग्नि-म्भ॑रि॒ष्यदप॑रावपिष्ठम् । वर्ध॑मान-म्म॒ह आ च॒ पुष्क॑र-न्दि॒वो मात्र॑या वरि॒णा प्र॑थस्व ॥ शर्म॑ च स्थो॒ [शर्म॑ च स्थः, वर्म॑ च] 10

वर्म॑ च स्थो॒ अच्छि॑द्रे बहु॒ले उ॒भे । व्यच॑स्वती॒ सं-वँ॑साथा-म्भ॒र्तम॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य᳚म् ॥ संवँ॑साथाग्ं सुव॒र्विदा॑ स॒मीची॒ उर॑सा॒ त्मना᳚ । अ॒ग्निम॒न्त र्भ॑रि॒ष्यन्ती॒ ज्योति॑ष्मन्त॒ मज॑स्र॒मित् ॥ पु॒री॒ष्यो॑-ऽसि वि॒श्वभ॑राः । अथ॑र्वा त्वा प्रथ॒मो निर॑मन्थदग्ने ॥ त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दद्ध्यथ॑र्वा॒ निर॑मन्थत । मू॒र्ध्नो विश्व॑स्य वा॒घतः॑ ॥ तमु॑ त्वा द॒द्ध्यङ्ङृषिः॑ पु॒त्र ई॑धे॒ [पु॒त्र ई॑धे, अथ॑र्वणः ।] 11

अथ॑र्वणः । वृ॒त्र॒हण॑-म्पुरन्द॒रम् ॥ तमु॑ त्वा पा॒थ्यो वृषा॒ समी॑धे दस्यु॒हन्त॑मम् । ध॒न॒ञ्ज॒यग्ं रणे॑रणे ॥ सीद॑ होत॒-स्स्व उ॑ लो॒के चि॑कि॒त्वान्-थ्सा॒दया॑ य॒ज्ञग्ं सु॑कृ॒तस्य॒ योनौ᳚ । दे॒वा॒वीर्दे॒वान्. ह॒विषा॑ यजा॒स्यग्ने॑ बृ॒ह-द्यज॑माने॒ वयो॑ धाः ॥ नि होता॑ होतृ॒षद॑ने॒ विदा॑नस्त्वे॒षो दी॑दि॒वाग्ं अ॑सद-थ्सु॒दक्षः॑ । अद॑ब्धव्रत प्रमति॒र्वसि॑ष्ठ-स्सहस्र-म्भ॒र-श्शुचि॑जिह्वो अ॒ग्निः ॥ सग्ं सी॑दस्व म॒हाग्ं अ॑सि॒ शोच॑स्व [शोच॑स्व, दे॒व॒वीत॑मः ।] 12

देव॒वीत॑मः । वि धू॒मम॑ग्ने अरु॒ष-म्मि॑येद्ध्य सृ॒ज प्र॑शस्त दर्श॒तम् ॥ जनि॑ष्वा॒ हि जेन्यो॒ अग्रे॒ अह्नाग्ं॑ हि॒तो हि॒तेष्व॑रु॒षो वने॑षु । दमे॑दमे स॒प्त रत्ना॒ दधा॑नो॒-ऽग्निर्होता॒ नि ष॑सादा॒ यजी॑यान् ॥ 13 ॥

(स्थ॒ - ई॒धे॒ - शोच॑स्व - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) - (अ. 3)

स-न्ते॑ वा॒युर्मा॑त॒रिश्वा॑ दधातूत्ता॒नायै॒ हृद॑यं॒-यँद्विलि॑ष्टम् । दे॒वानां॒-यँश्चर॑ति प्रा॒णथे॑न॒ तस्मै॑ च देवि॒ वष॑डस्तु॒ तुभ्य᳚म् ॥ सुजा॑तो॒ ज्योति॑षा स॒ह शर्म॒ वरू॑थ॒मा-ऽस॑द॒-स्सुवः॑ । वासो॑ अग्ने वि॒श्वरू॑प॒ग्ं॒ संव्यँ॑यस्व विभावसो ॥ उदु॑ तिष्ठ स्वद्ध्व॒रावा॑ नो दे॒व्या कृ॒पा । दृ॒शे च॑ भा॒सा बृ॑ह॒ता सु॑शु॒क्वनि॒रा-ऽग्ने॑ याहि सुश॒स्तिभिः॑ ॥ 14 ॥

ऊ॒र्ध्व ऊ॒ षु ण॑ ऊ॒तये॒ तिष्ठा॑ दे॒वो न स॑वि॒ता । ऊ॒र्ध्वो वाज॑स्य॒ सनि॑ता॒ यद॒ञ्जिभि॑-र्वा॒घद्भि॑-र्वि॒ह्वया॑महे ॥ स जा॒तो गर्भो॑ असि॒ रोद॑स्यो॒रग्ने॒ चारु॒र्विभृ॑त॒ ओष॑धीषु । चि॒त्र-श्शिशुः॒ परि॒ तमाग्॑स्य॒क्तः प्र मा॒तृभ्यो॒ अधि॒ कनि॑क्रदद्गाः ॥ स्थि॒रो भ॑व वी॒ड्व॑ङ्ग आ॒शुर्भ॑व वा॒ज्य॑र्वन्न् । पृ॒थुर्भ॑व सु॒षद॒स्त्वम॒ग्नेः पु॑रीष॒वाह॑नः ॥ शि॒वो भ॑व [ ] 15

प्र॒जाभ्यो॒ मानु॑षीभ्य॒स्त्वम॑ङ्गिरः । मा द्यावा॑पृथि॒वी अ॒भि शू॑शुचो॒ मा-ऽन्तरि॑क्ष॒-म्मा वन॒स्पतीन्॑ ॥ प्रैतु॑ वा॒जी कनि॑क्रद॒-न्नान॑द॒-द्रास॑भः॒ पत्वा᳚ । भर॑न्न॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-म्मा पा॒द्यायु॑षः पु॒रा ॥ रास॑भो वा॒-ङ्कनि॑क्रद॒-थ्सुयु॑क्तो वृषणा॒ रथे᳚ । स वा॑म॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑मा॒शुर्दू॒तो व॑हादि॒तः ॥ वृषा॒-ऽग्निं-वृँष॑ण॒-म्भर॑न्न॒पा-ङ्गर्भग्ं॑ समु॒द्रिय᳚म् । अग्न॒ आ या॑हि [ ] 16

वी॒तय॑ ऋ॒तग्ं स॒त्यम् ॥ ओष॑धयः॒ प्रति॑ गृह्णीता॒-ऽग्निमे॒तग्ं शि॒वमा॒यन्त॑म॒भ्यत्र॑ यु॒ष्मान् । व्यस्य॒न् विश्वा॒ अम॑ती॒ररा॑ती-र्नि॒षीद॑न्नो॒ अप॑ दुर्म॒तिग्ं ह॑नत् ॥ ओष॑धयः॒ प्रति॑ मोदद्ध्वमेन॒-म्पुष्पा॑वती-स्सुपिप्प॒लाः । अ॒यं-वोँ॒ गर्भ॑ ऋ॒त्वियः॑ प्र॒त्नग्ं स॒धस्थ॒मा ऽस॑दत् ॥ 17 ॥

(सु॒श॒स्तिभिः॑ - शि॒वो भ॑व - याहि॒ - षट्त्रिग्ं॑शच्च) (अ. 4)

वि पाज॑सा पृ॒थुना॒ शोशु॑चानो॒ बाध॑स्व द्वि॒षो र॒क्षसो॒ अमी॑वाः । सु॒शर्म॑णो बृह॒त-श्शर्म॑णि स्याम॒ग्नेर॒हग्ं सु॒हव॑स्य॒ प्रणी॑तौ ॥ आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से ॥ यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑ । उ॒श॒तीरि॑व मा॒तरः॑ ॥ तस्मा॒ अर॑-ङ्गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । आपो॑ ज॒नय॑था च नः ॥ मि॒त्र- [मि॒त्रः, स॒ग्ं॒सृज्य॑] 18

-स्स॒ग्ं॒सृज्य॑ पृथि॒वी-म्भूमि॑-ञ्च॒ ज्योति॑षा स॒ह । सुजा॑त-ञ्जा॒तवे॑दसम॒ग्निं-वैँ᳚श्वान॒रं-विँ॒भुम् ॥ अ॒य॒क्ष्माय॑ त्वा॒ सग्ं सृ॑जामि प्र॒जाभ्यः॑ । विश्वे᳚ त्वा दे॒वा वै᳚श्वान॒रा-स्सग्ं सृ॑ज॒न्त्वा-नु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑सा-ऽङ्गिर॒स्वत् ॥ रु॒द्रा-स्स॒भृन्त्य॑ पृथि॒वी-म्बृ॒हज्ज्योति॒-स्समी॑धिरे । तेषा᳚-म्भा॒नुरज॑स्र॒ इच्छु॒क्रो दे॒वेषु॑ रोचते ॥ सग्ं सृ॑ष्टां॒-वँसु॑भी रु॒द्रैर्धीरैः᳚ कर्म॒ण्या᳚-म्मृद᳚म् । हस्ता᳚भ्या-म्मृ॒द्वी-ङ्कृ॒त्वा सि॑नीवा॒ली क॑रोतु॒ [सि॑नीवा॒ली क॑रोतु, ताम् ।] 19

ताम् ॥ सि॒नी॒वा॒ली सु॑कप॒र्दा सु॑कुरी॒रा स्वौ॑प॒शा । सा तुभ्य॑मदिते मह॒ ओखा-न्द॑धातु॒ हस्त॑योः ॥ उ॒खा-ङ्क॑रोतु॒ शक्त्या॑ बा॒हुभ्या॒-मदि॑तिर्धि॒या । मा॒ता पु॒त्रं-यँथो॒पस्थे॒ सा-ऽग्नि-म्बि॑भर्तु॒ गर्भ॒ आ ॥ म॒खस्य॒ शिरो॑-ऽसि य॒ज्ञस्य॑ प॒दे स्थः॑ । वस॑वस्त्वा कृण्वन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा ऽङ्गिर॒स्व-त्पृ॑थि॒व्य॑सि रु॒द्रास्त्वा॑ कृण्वन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑सा ऽङ्गिर॒स्वद॒न्तरि॑क्षम- [-ऽङ्गिर॒स्वद॒न्तरि॑क्षमसि, आ॒दि॒त्यास्त्वा॑] 20

-स्यादि॒त्यास्त्वा॑ कृण्वन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा-ऽङ्गिर॒स्व-द्द्यौर॑सि॒ विश्वे᳚ त्वा दे॒वा वै᳚श्वान॒राः कृ॑ण्व॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑सा-ऽङ्गिर॒स्व-द्दिशो॑-ऽसि ध्रु॒वा-ऽसि॑ धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाग्ं रा॒यस्पोष॑-ङ्गौप॒त्यग्ं सु॒वीर्यग्ं॑ सजा॒तान्. यज॑माना॒या-ऽदि॑त्यै॒ रास्ना॒-ऽस्य दि॑तिस्ते॒ बिल॑-ङ्गृह्णातु॒ पाङ्क्ते॑न॒ छन्द॑सा ऽङ्गिर॒स्वत् ॥ कृ॒त्वाय॒ सा म॒हीमु॒खा-म्मृ॒न्मयीं॒-योँनि॑म॒ग्नये᳚ । ता-म्पु॒त्रेभ्य॒-स्स-म्प्रा य॑च्छ॒ददि॑ति-श्श्र॒पया॒निति॑ ॥ 21 ॥

(मि॒त्रः - क॑रो - त्व॒न्तरि॑क्षमसि॒ - प्र - च॒त्वारि॑ च) (अ. 5)

वस॑वस्त्वा धूपयन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा-ऽङ्गिर॒स्व-द्रु॒द्रास्त्वा॑ धूपयन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑सा-ऽङ्गिर॒स्व-दा॑दि॒त्यास्त्वा॑ धूपयन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा-ऽङ्गिर॒स्वद्- विश्वे᳚ त्वा दे॒वा वै᳚श्वान॒रा धू॑पय॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑सा-ऽङ्गिर॒स्व-दिन्द्र॑स्त्वा धूपयत्वङ्गिर॒स्व--द्विष्णु॑स्त्वा धूपयत्वङ्गिर॒स्व-द्वरु॑णस्त्वा धूपयत्वङ्गिर॒स्व-ददि॑तिस्त्वा दे॒वी वि॒श्वदे᳚व्यावती पृथि॒व्या-स्स॒धस्थे᳚-ऽङ्गिर॒स्व-त्ख॑नत्ववट दे॒वाना᳚-न्त्वा॒ पत्नी᳚- [पत्नीः᳚, दे॒वी-र्वि॒श्वदे᳚व्यावतीः] 22

-र्दे॒वी-र्वि॒श्वदे᳚व्यावतीः पृथि॒व्या-स्स॒धस्थे᳚-ऽङ्गिर॒स्व-द्द॑धतूखे धि॒षणा᳚स्त्वा दे॒वीर्वि॒श्वदे᳚व्यावतीः पृथि॒व्या-स्स॒धस्थे᳚-ऽङ्गिर॒स्व-द॒भीन्ध॑तामुखे॒ ग्नास्त्वा॑ दे॒वीर्वि॒श्वदे᳚व्यावतीः पृथि॒व्या-स्स॒धस्थे᳚-ऽङ्गिर॒स्व-च्छ्र॑पयन्तूखे॒ वरू᳚त्रयो॒ जन॑यस्त्वा दे॒वीर्वि॒श्वदे᳚व्यावतीः पृथि॒व्या-स्स॒धस्थे᳚-ऽङ्गिर॒स्व-त्प॑चन्तूखे । मित्रै॒तामु॒खा-म्प॑चै॒षा मा भे॑दि । ए॒ता-न्ते॒ परि॑ ददा॒म्यभि॑त्त्यै ॥ अ॒भीमा- [अ॒भीमाम्, म॒हि॒ना दिव॑-म्मि॒त्रो] 23

-म्म॑हि॒ना दिव॑-म्मि॒त्रो ब॑भूव स॒प्रथाः᳚ । उ॒त श्रव॑सा पृथि॒वीम् ॥ मि॒त्रस्य॑ चर्षणी॒धृत॒-श्श्रवो॑ दे॒वस्य॑ सान॒सिम् । द्यु॒म्न-ञ्चि॒त्रश्र॑वस्तमम् ॥ दे॒वस्त्वा॑ सवि॒तोद्व॑पतु सुपा॒णि-स्स्व॑ङ्गु॒रिः । सु॒बा॒हुरु॒त शक्त्या᳚ ॥ अप॑द्यमाना पृथि॒व्याशा॒ दिश॒ आ पृ॑ण । उत्ति॑ष्ठ बृह॒ती भ॑वो॒र्ध्वा ति॑ष्ठ ध्रु॒वा त्वम् ॥ वस॑व॒स्त्वा ऽऽच्छृ॑न्दन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा-ऽङ्गिर॒स्व-द्रु॒द्रास्त्वा-ऽऽ च्छृ॑न्दन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑सा-ऽङ्गिर॒स्व-दा॑दि॒त्यास्त्वा ऽऽच्छृ॑न्दन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा-ऽङ्गिर॒स्व-द्विश्वे᳚ त्वा दे॒वा वै᳚श्वान॒रा आ च्छृ॑न्द॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑सा-ऽङ्गिर॒स्वत् ॥ 24 ॥

(पत्नी॑ - रि॒माग्ं - रु॒द्रास्त्वा-ऽऽ च्छृ॑न्द॒न्त्वे - का॒न्न विग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 6)

समा᳚स्त्वा-ऽग्न ऋ॒तवो॑ वर्धयन्तु संवँथ्स॒रा ऋष॑यो॒ यानि॑ स॒त्या । स-न्दि॒व्येन॑ दीदिहि रोच॒नेन॒ विश्वा॒ आ भा॑हि प्र॒दिशः॑ पृथि॒व्याः ॥ स-ञ्चे॒द्ध्यस्वा᳚-ऽग्ने॒ प्र च॑ बोधयैन॒मुच्च॑ तिष्ठ मह॒ते सौभ॑गाय । मा च॑ रिषदुपस॒त्ता ते॑ अग्ने ब्र॒ह्माण॑स्ते य॒शसः॑ सन्तु॒ मा-ऽन्ये ॥ त्वाम॑ग्ने वृणते ब्राह्म॒णा इ॒मे शि॒वो अ॑ग्ने [ ] 25

सं॒-वँर॑णे भवा नः । स॒प॒त्न॒हा नो॑ अभिमाति॒जिच्च॒ स्वे गये॑ जागृ॒ह्य प्र॑युच्छन्न् ॥ इ॒हैवाग्ने॒ अधि॑ धारया र॒यि-म्मा त्वा॒ निक्र॑-न्पूर्व॒चितो॑ निका॒रिणः॑ । क्ष॒त्रम॑ग्ने सु॒यम॑मस्तु॒ तुभ्य॑मुपस॒त्ता व॑र्धता-न्ते॒ अनि॑ष्टृतः ॥ क्ष॒त्रेणा᳚-ऽग्ने॒ स्वायु॒-स्सग्ं र॑भस्व मि॒त्रेणा᳚-ऽग्ने मित्र॒धेये॑ यतस्व । स॒जा॒ताना᳚-म्मद्ध्यम॒स्था ए॑धि॒ राज्ञा॑मग्ने विह॒व्यो॑ दीदिही॒ह ॥ अति॒ [अति॑, निहो॒ अति॒ स्रिधो] 26

निहो॒ अति॒ स्रिधो ऽत्यचि॑त्ति॒-मत्यरा॑तिमग्ने । विश्वा॒ ह्य॑ग्ने दुरि॒ता सह॒स्वाथा॒स्मभ्यग्ं॑ स॒हवी॑राग्ं र॒यिन्दाः᳚ ॥ अ॒ना॒धृ॒ष्यो जा॒तव॑दा॒ अनि॑ष्टृतो वि॒राड॑ग्ने क्षत्र॒भृ-द्दी॑दिही॒ह । विश्वा॒ आशाः᳚ प्रमु॒ञ्च-न्मानु॑षीर्भि॒य-श्शि॒वाभि॑र॒द्य परि॑ पाहि नो वृ॒धे ॥ बृह॑स्पते सवितर्बो॒धयै॑न॒ग्ं॒ सग्ंशि॑त-ञ्चिथ्स-न्त॒राग्ं सग्ं शि॑शाधि । व॒र्धयै॑न-म्मह॒ते सौभ॑गाय॒ [सौभ॑गाय, विश्व॑ एन॒मनु॑ मदन्तु दे॒वाः ।] 27

विश्व॑ एन॒मनु॑ मदन्तु दे॒वाः ॥ अ॒मु॒त्र॒भूया॒दध॒ यद्य॒मस्य॒ बृह॑स्पते अ॒भिश॑स्ते॒र मु॑ञ्चः । प्रत्यौ॑हता-म॒श्विना॑ मृ॒त्युम॑स्मा-द्दे॒वाना॑-मग्ने भि॒षजा॒ शची॑भिः ॥ उद्व॒य-न्तम॑स॒स्परि॒ पश्य॑न्तो॒ ज्योति॒रुत्त॑रम् । दे॒व-न्दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम् ॥ 28 ॥

(इ॒मे शि॒वो अ॒ग्ने - ऽति॒ - सौभ॑गाय॒ - चतु॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 7)

ऊ॒र्ध्वा अ॑स्य स॒मिधो॑ भवन्त्यू॒र्ध्वा शु॒क्रा शो॒चीग्ष्य॒ग्नेः । द्यु॒मत्त॑मा सु॒प्रती॑कस्य सू॒नोः ॥ तनू॒नपा॒दसु॑रो वि॒श्ववे॑दा दे॒वो दे॒वेषु॑ दे॒वः । प॒थ आ-ऽन॑क्ति॒ मद्ध्वा॑ घृ॒तेन॑ ॥ मद्ध्वा॑ य॒ज्ञ-न्न॑क्षसे प्रीणा॒नो नरा॒शग्ंसो॑ अग्ने । सु॒कृद्दे॒व-स्स॑वि॒ता वि॒श्ववा॑रः ॥ अच्छा॒यमे॑ति॒ शव॑सा घृ॒तेने॑डा॒नो वह्नि॒र्नम॑सा । अ॒ग्निग्ग् स्रुचो॑ अद्ध्व॒रेषु॑ प्र॒यथ्सु॑ ॥ स य॑क्षदस्य महि॒मान॑म॒ग्ने-स्स [महि॒मान॑म॒ग्ने-स्सः, ई॒ म॒न्द्रासु॑ प्र॒यसः॑ ।] 29

ई॑ म॒न्द्रासु॑ प्र॒यसः॑ । वसु॒श्चेति॑ष्ठो वसु॒धात॑मश्च ॥ द्वारो॑ दे॒वीरन्व॑स्य॒ विश्वे᳚ व्र॒ता द॑दन्ते अ॒ग्नेः । उ॒रु॒व्यच॑सो॒ धाम्ना॒ पत्य॑मानाः ॥ ते अ॑स्य॒ योष॑णे दि॒व्ये न योना॑वु॒षासा॒नक्ता᳚ । इ॒मं-यँ॒ज्ञम॑वता मद्ध्व॒र-न्नः॑ ॥ दैव्या॑ होतारावू॒र्ध्व-म॑द्ध्व॒र-न्नो॒-ऽग्नेर्जि॒ह्वाम॒भि गृ॑णीतम् । कृ॒णु॒त-न्न॒-स्स्वि॑ष्टिम् ॥ ति॒स्रो दे॒वीर्ब॒र्॒हिरेदग्ं स॑द॒न्त्विडा॒ सर॑स्वती॒ [सर॑स्वती, भार॑ती ।] 30

भार॑ती । म॒ही गृ॑णा॒ना ॥ तन्न॑स्तु॒रीप॒मद्भु॑त-म्पुरु॒क्षु त्वष्टा॑ सु॒वीर᳚म् । रा॒यस्पोषं॒-विँ ष्य॑तु॒ नाभि॑म॒स्मे ॥ वन॑स्प॒ते-ऽव॑ सृजा॒ ररा॑ण॒स्त्मना॑ दे॒वेषु॑ । अ॒ग्निर्ह॒व्यग्ं श॑मि॒ता सू॑दयाति ॥ अग्ने॒ स्वाहा॑ कृणुहि जातवेद॒ इन्द्रा॑य ह॒व्यम् । विश्वे॑ दे॒वा ह॒विरि॒द-ञ्जु॑षन्ताम् ॥ हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भ-स्सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् । स दा॑धार पृथि॒वी-न्द्या- [पृथि॒वी-न्द्याम्, उ॒तेमा-ङ्कस्मै॑] 31

-मु॒तेमा-ङ्कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ यः प्रा॑ण॒तो नि॑मिष॒तो म॑हि॒त्वैक॒ इद्राजा॒ जग॑तो ब॒भूव॑ । य ईशे॑ अ॒स्य द्वि॒पद॒श्चतु॑ष्पदः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ य आ᳚त्म॒दा ब॑ल॒दा यस्य॒ विश्व॑ उ॒पास॑ते प्र॒शिषं॒-यँस्य॑ दे॒वाः । यस्य॑ छा॒या-ऽमृतं॒-यँस्य॑ मृ॒त्युः कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ यस्ये॒मे हि॒मव॑न्तो महि॒त्वा यस्य॑ समु॒द्रग्ं र॒सया॑ स॒हा- [स॒ह, आ॒हुः ।] 32

-ऽऽहुः । यस्ये॒माः प्र॒दिशो॒ यस्य॑ बा॒हू कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ य-ङ्क्रन्द॑सी॒ अव॑सा तस्तभा॒ने अ॒भ्यैक्षे॑ता॒-म्मन॑सा॒ रेज॑माने । यत्राधि॒ सूर॒ उदि॑तौ॒ व्येति॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ येन॒ द्यौरु॒ग्रा पृ॑थि॒वी च॑ दृ॒ढे येन॒ सु॒वः॑ स्तभि॒तं-येँन॒ नाकः॑ । यो अ॒न्तरि॑क्षे॒ रज॑सो वि॒मानQःकस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ आपो॑ ह॒ यन्म॑ह॒ती र्विश्व॒- [यन्म॑ह॒ती र्विश्व᳚म्, अय॒-न्दक्ष॒-न्दधा॑ना] 33

-माय॒-न्दक्ष॒-न्दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर॒ग्निम् । ततो॑ दे॒वाना॒-न्निर॑वर्त॒तासु॒रेकः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ यश्चि॒दापो॑ महि॒ना प॒र्यप॑श्य॒-द्दक्ष॒-न्दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर॒ग्निम् । यो दे॒वेष्वधि॑ दे॒व एक॒ आसी॒-त्कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ 34 ॥

(अ॒ग्ने-स्स - सर॑स्वती॒ - द्याग्ं - स॒ह - विश्वं॒ - चतु॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 8)

(ऊ॒र्ध्वा - यः प्रा॑ण॒तो - य आ᳚त्म॒दा - यस्ये॒मे - यङ्क्रन्द॑सी॒ - येन॒ द्यौ- रापो॑ ह॒ यत् - ततो॑ दे॒वानां॒ - ँयश्चि॒दापो॒ - यो दे॒वेषु॒ - नव॑ )

आकू॑तिम॒ग्नि-म्प्र॒युज॒ग्ग्॒ स्वाहा॒ मनो॑ मे॒धाम॒ग्नि-म्प्र॒युज॒ग्ग्॒ स्वाहा॑ चि॒त्तं-विँज्ञा॑तम॒ग्नि-म्प्र॒युज॒ग्ग्॒ स्वाहा॑ वा॒चो विधृ॑तिम॒ग्नि-म्प्र॒युज॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाप॑तये॒ मन॑वे॒ स्वाहा॒-ऽग्नये॑ वैश्वान॒राय॒ स्वाहा॒ विश्वे॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुर्मर्तो॑ वृणीत स॒ख्यं-विँश्वे॑ रा॒य इ॑षुद्ध्यसि द्यु॒म्नं-वृँ॑णीत पु॒ष्यसे॒ स्वाहा॒ मा सु भि॑त्था॒ मा सु रि॑षो॒ दृग्ंह॑स्व वी॒डय॑स्व॒ सु । अम्ब॑ धृष्णु वी॒रय॑स्वा॒- [वी॒रय॑स्व, अ॒ग्निश्चे॒द-ङ्क॑रिष्यथः ।] 35

-ऽग्निश्चे॒द-ङ्क॑रिष्यथः ॥ दृग्ंह॑स्व देवि पृथिवि स्व॒स्तय॑ आसु॒री मा॒या स्व॒धया॑ कृ॒ता-ऽसि॑ । जुष्ट॑-न्दे॒वाना॑मि॒दम॑स्तु ह॒व्यमरि॑ष्टा॒ त्वमुदि॑हि य॒ज्ञे अ॒स्मिन्न् ॥ मित्रै॒तामु॒खा-न्त॑पै॒षा मा भे॑दि । ए॒ता-न्ते॒ परि॑ ददा॒म्यभि॑त्त्यै ॥ द्र्व॑न्न-स्स॒र्पिरा॑सुतिः प्र॒त्नो होता॒ वरे᳚ण्यः । सह॑सस्पु॒त्रो अद्भु॑तः ॥ पर॑स्या॒ अधि॑ सं॒वँतो-ऽव॑राग्ं अ॒भ्या [अ॒भ्या, त॒र॒ ।] 36

त॑र । यत्रा॒हमस्मि॒ ताग्ं अ॑व ॥ प॒र॒मस्याः᳚ परा॒वतो॑ रो॒हिद॑श्व इ॒हा-ऽग॑हि । पु॒री॒ष्यः॑ पुरुप्रि॒यो-ऽग्ने॒ त्व-न्त॑रा॒ मृधः॑ ॥ सीद॒ त्व-म्मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थे॒ विश्वा᳚न्यग्ने व॒युना॑नि वि॒द्वान् । मैना॑म॒र्चिषा॒ मा तप॑सा॒-ऽभि शू॑शुचो॒-ऽन्तर॑स्याग्ं शु॒क्र ज्यो॑ति॒र्वि भा॑हि ॥ अ॒न्तर॑ग्ने रु॒चा त्वमु॒खायै॒ सद॑ने॒ स्वे । तस्या॒स्त्वग्ं हर॑सा॒ तप॒न् जात॑वेद-श्शि॒वो भ॑व ॥ शि॒वो भू॒त्वा मह्य॑म॒ग्ने-ऽथो॑ सीद शि॒वस्त्वम् । शि॒वाः कृ॒त्वा दिश॒-स्सर्वा॒-स्स्वां-योँनि॑मि॒हा-ऽऽस॑दः ॥ 37 ॥

(वी॒रय॒स्वा - ऽऽ - तप॑न् - विग्ंश॒तिश्च॑) (अ. 9)

यद॑ग्ने॒ यानि॒ कानि॒ चा-ऽऽते॒ दारू॑णि द॒द्ध्मसि॑ । तद॑स्तु॒ तुभ्य॒मि-द्घृ॒त-न्तज्जु॑षस्व यविष्ठ्य ॥ यदत्त्यु॑प॒जिह्वि॑का॒ यद्व॒म्रो अ॑ति॒सर्प॑ति । सर्व॒-न्तद॑स्तु ते घृ॒त-न्तज्जु॑षस्व यविष्ठ्य ॥ रात्रिग्ं॑ रात्रि॒मप्र॑याव॒-म्भर॒न्तो-ऽश्वा॑येव॒ तिष्ठ॑ते घा॒सम॑स्मै । रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा मद॒न्तो-ऽग्ने॒ मा ते॒ प्रति॑वेशा रिषाम ॥ नाभा॑ [नाभा᳚, पृ॒थि॒व्या-स्स॑मिधा॒न-] 38

पृथि॒व्या-स्स॑मिधा॒न-म॒ग्निग्ं रा॒यस्पोषा॑य बृह॒ते ह॑वामहे । इ॒र॒म्म॒द-म्बृ॒हदु॑क्थं॒-यँज॑त्र॒-ञ्जेता॑रम॒ग्नि-म्पृत॑नासु सास॒हिम् ॥ या-स्सेना॑ अ॒भीत्व॑रीरा-व्या॒धिनी॒-रुग॑णा उ॒त । ये स्ते॒ना ये च॒ तस्क॑रा॒स्ताग्स्ते॑ अ॒ग्ने-ऽपि॑ दधाम्या॒स्ये᳚ ॥ दग्ग्ष्ट्रा᳚भ्या-म्म॒लिम्लू॒न् जम्भ्यै॒-स्तस्क॑राग्ं उ॒त । हनू᳚भ्याग् स्ते॒नान्-भ॑गव॒स्ताग्-स्त्व-ङ्खा॑द॒ सुखा॑दितान् ॥ ये जने॑षु म॒लिम्ल॑व-स्स्ते॒नास॒-स्तस्क॑रा॒ वने᳚ । ये [ ] 39

कक्षे᳚ष्वघा॒ यव॒स्ताग्स्ते॑ दधामि॒ जम्भ॑योः ॥ यो अ॒स्मभ्य॑मराती॒या-द्यश्च॑ नो॒ द्वेष॑ते॒ जनः॑ । निन्दा॒द्यो अ॒स्मा-न्दिफ्सा᳚च्च॒ सर्व॒-न्त-म्म॑स्म॒सा कु॑रु ॥ सग्ंशि॑त-म्मे॒ ब्रह्म॒ सग्ंशि॑तं-वीँ॒र्य॑-म्बल᳚म् । सग्ंशि॑त-ङ्क्ष॒त्र-ञ्जि॒ष्णु यस्या॒-ऽहमस्मि॑ पु॒रोहि॑तः ॥ उदे॑षा-म्बा॒हू अ॑तिर॒मुद्वर्च॒ उदू॒ बल᳚म् । क्षि॒णोमि॒ ब्रह्म॑णा॒-ऽमित्रा॒नुन्न॑यामि॒ [-ऽमित्रा॒-नुन्न॑यामि, स्वाग्ं अ॒हम् ।] 40

स्वाग्ं अ॒हम् ॥ दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौद्दु॒र्मर्ष॒मायुः॑ श्रि॒ये रु॑चा॒नः । अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑-भि॒र्यदे॑न॒-न्द्यौरज॑नय-थ्सु॒रेताः᳚ ॥ विश्वा॑ रू॒पाणि॒ प्रति॑ मुञ्चते क॒विः प्रा-ऽसा॑वीद्भ॒द्र-न्द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे । वि नाक॑मख्य-थ्सवि॒ता वरे॒ण्यो-ऽनु॑ प्र॒याण॑मु॒षसो॒ वि॑राजति ॥ नक्तो॒षासा॒ सम॑नसा॒ विरू॑पे धा॒पये॑ते॒ शिशु॒मेकग्ं॑ समी॒ची । द्यावा॒ क्षामा॑ रु॒क्मो [रु॒क्मः, अ॒न्तर्वि भा॑ति] 41

अ॒न्तर्वि भा॑ति दे॒वा अ॒ग्नि-न्धा॑रय-न्द्रविणो॒दाः ॥ सु॒प॒र्णो॑-ऽसि ग॒रुत्मा᳚-न्त्रि॒वृत्ते॒ शिरो॑ गाय॒त्र-ञ्चक्षु॒-स्स्तोम॑ आ॒त्मा साम॑ ते त॒नूर्वा॑मदे॒व्य-म्बृ॑ह-द्रथन्त॒रे प॒क्षौ य॑ज्ञाय॒ज्ञिय॒-म्पुच्छ॒-ञ्छन्दा॒ग्॒स्यङ्गा॑नि॒ धिष्णि॑या-श्श॒फा यजूग्ं॑षि॒ नाम॑ ॥ सु॒प॒र्णो॑-ऽसि ग॒रुत्मा॒-न्दिव॑-ङ्गच्छ॒ सुवः॑ पत ॥ 42 ॥

(नाभा॒ - वने॒ ये - न॑यामि॒ - क्षामा॑ रु॒क्मो᳚ - ऽष्टात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 10)

अग्ने॒ यं-यँ॒ज्ञम॑द्ध्व॒रं-विँ॒श्वतः॑ परि॒भूरसि॑ । स इद्दे॒वेषु॑ गच्छति ॥ सोम॒ यास्ते॑ मयो॒भुव॑ ऊ॒तय॒-स्सन्ति॑ दा॒शुषे᳚ । ताभि॑र्नो-ऽवि॒ता भ॑व ॥ अ॒ग्निर्मू॒र्धा भुवः॑ ॥ त्वन्नः॑ सोम॒ , या ते॒ धामा॑नि ॥ त-थ्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्य॒-म्भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त् ॥ अचि॑त्ती॒ यच्च॑कृ॒मा दैव्ये॒ जने॑ दी॒नैर्दक्षैः॒ प्रभू॑ती पूरुष॒त्वता᳚ । 43

दे॒वेषु॑ च सवित॒र्मानु॑षेषु च॒ त्वन्नो॒ अत्र॑ सुवता॒दना॑गसः ॥ चो॒द॒यि॒त्री सू॒नृता॑ना॒-ञ्चेत॑न्ती सुमती॒नाम् । य॒ज्ञ-न्द॑धे॒ सर॑स्वती ॥ पावी॑रवी क॒न्या॑ चि॒त्रायु॒-स्सर॑स्वती वी॒रप॑त्नी॒ धिय॑-न्धात् । ग्नाभि॒रच्छि॑द्रग्ं शर॒णग्ं स॒जोषा॑ दुरा॒धर्ष॑-ङ्गृण॒ते शर्म॑ यग्ंसत् ॥ पू॒षा गा अन्वे॑तु नः पू॒षा र॑क्ष॒त्वर्व॑तः । पू॒षा वाजग्ं॑ सनोतु नः ॥ शु॒क्र-न्ते॑ अ॒न्यद्य॑ज॒त-न्ते॑ अ॒न्य- [अ॒न्यत्, विषु॑रूपे॒ अह॑नी॒ द्यौरि॑वासि ।] 44

-द्विषु॑रूपे॒ अह॑नी॒ द्यौरि॑वासि । विश्वा॒ हि मा॒या अव॑सि स्वधावो भ॒द्रा ते॑ पूषन्नि॒ह रा॒तिर॑स्तु ॥ ते॑-ऽवर्धन्त॒ स्वत॑वसो महित्व॒ना ऽऽनाक॑-न्त॒स्थुरु॒रु च॑क्रिरे॒ सदः॑ । विष्णु॒ र्यद्धा-ऽऽव॒-द्वृष॑ण-म्मद॒च्युतं॒-वँयो॒ न सी॑द॒न्नधि॑ ब॒र्॒हिषि॑ प्रि॒ये ॥ प्रचि॒त्रम॒र्क-ङ्गृ॑ण॒ते तु॒राय॒ मारु॑ताय॒ स्वत॑वसे भरद्ध्वम् । ये सहाग्ं॑सि॒ सह॑सा॒ सह॑न्ते॒ [सह॑न्ते, रेज॑ते अग्ने पृथि॒वी म॒खेभ्यः॑ ।] 45

रेज॑ते अग्ने पृथि॒वी म॒खेभ्यः॑ ॥ विश्वे॑ दे॒वा विश्वे॑ देवाः ॥ द्यावा॑ नः पृथि॒वी इ॒मग्ं सि॒द्ध्रम॒द्य दि॑वि॒स्पृश᳚म् । य॒ज्ञ-न्दे॒वेषु॒ यच्छताम् ॥ प्र पू᳚र्व॒जे पि॒तरा॒ नव्य॑सीभिर्गी॒र्भिः कृ॑णुद्ध्व॒ग्ं॒ सद॑ने ऋ॒तस्य॑ । आ नो᳚ द्यावापृथिवी॒ दैव्ये॑न॒ जने॑न यात॒-म्महि॑ वां॒-वँरू॑थम् ॥ अ॒ग्निग्ग् स्तोमे॑न बोधय समिधा॒नो अम॑र्त्यम् । ह॒व्या दे॒वेषु॑ नो दधत् ॥ स ह॑व्य॒वाडम॑र्त्य उ॒शिग्दू॒तश्चनो॑हितः । अ॒ग्निर्धि॒या समृ॑ण्वति ॥ शन्नो॑ भवन्तु॒, वाजे॑वाजे ॥ 46 ॥

(पु॒रु॒ष॒त्वता॑ - यज॒तन्ते॑ अ॒न्यथ् - सह॑न्ते॒ - चनो॑हितो॒ - ऽष्टौ च॑ ) (अ. 11)

(यु॒ञ्जा॒न - इ॒माम॑गृभ्णन् - दे॒वस्य॒ - सन्ते॒ - वि पाज॑सा॒ - वस॑वस्त्वा॒ - समा᳚स्त्वो॒ - र्ध्वा - अ॒स्याकू॑तिं॒ - ँयद॑ग्ने॒ यान् - यग्ने॒ यं-यँ॒ज्ञ - मेका॑दश)

(यु॒ञ्जा॒नो - वर्म॑ च स्थ - आदि॒त्यस्त्वा॒ - भार॑ती॒ - स्वाग्ं अ॒हग्ं - षट्च॑त्वारिग्ंशत् )

(यु॒ञ्जा॒नो, वाजे॑वाजे)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थ काण्डे प्रथमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥