4.6 - Ashmannurjam Parvate - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Telugu Script

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-ఞ్చతుర్థకాణ్డే షష్ఠః ప్రశ్నః - పరిషేచన-సంస్కారాభిధానం

ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,

శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥

అశ్మ॒న్నూర్జ॒-మ్పర్వ॑తే శిశ్రియా॒ణాం-వాఁతే॑ ప॒ర్జన్యే॒ వరు॑ణస్య॒ శుష్మే᳚ । అ॒ద్భ్య ఓష॑ధీభ్యో॒ వన॒స్పతి॒భ్యో-ఽధి॒ సమ్భృ॑తా॒-న్తా-న్న॒ ఇష॒మూర్జ॑-న్ధత్త మరుత-స్సగ్ం రరా॒ణాః ॥ అశ్మగ్గ్॑స్తే॒ క్షుద॒ము-న్తే॒ శుగృ॑చ్ఛతు॒ య-న్ద్వి॒ష్మః ॥ స॒ము॒ద్రస్య॑ త్వా॒-ఽవాక॒యా-ఽగ్నే॒ పరి॑ వ్యయామసి । పా॒వ॒కో అ॒స్మభ్యగ్ం॑ శి॒వో భ॑వ ॥ హి॒మస్య॑ త్వా జ॒రాయు॒ణా-ఽగ్నే॒ పరి॑ వ్యయామసి । పా॒వ॒కో అ॒స్మభ్యగ్ం॑ శి॒వో భ॑వ ॥ ఉప॒- [ఉప॑, జ్మన్నుప॑] 1

-జ్మన్నుప॑ వేత॒సే-ఽవ॑త్తర-న్న॒దీష్వా । అగ్నే॑ పి॒త్తమ॒పామ॑సి ॥ మణ్డూ॑కి॒ తాభి॒రా గ॑హి॒ సేమ-న్నో॑ య॒జ్ఞమ్ । పా॒వ॒కవ॑ర్ణగ్ం శి॒వ-ఙ్కృ॑ధి ॥ పా॒వ॒క ఆ చి॒తయ॑న్త్యా కృ॒పా । క్షామ॑-న్రురు॒చ ఉ॒షసో॒ న భా॒నునా᳚ ॥ తూర్వ॒-న్న యామ॒న్నేత॑శస్య॒ నూ రణ॒ ఆ యో ఘృ॒ణే । న త॑తృషా॒ణో అ॒జరః॑ ॥ అగ్నే॑ పావక రో॒చిషా॑ మ॒న్ద్రయా॑ దేవ జి॒హ్వయా᳚ । ఆ దే॒వాన్ [ఆ దే॒వాన్, వ॒క్షి॒ యక్షి॑ చ ।] 2

వ॑క్షి॒ యక్షి॑ చ ॥ స నః॑ పావక దీది॒వో-ఽగ్నే॑ దే॒వాగ్ం ఇ॒హా-ఽఽ వ॑హ । ఉప॑ య॒జ్ఞగ్ం హ॒విశ్చ॑ నః ॥ అ॒పామి॒ద-న్న్యయ॑నగ్ం సము॒ద్రస్య॑ ని॒వేశ॑నమ్ । అ॒న్య-న్తే॑ అ॒స్మ-త్త॑పన్తు హే॒తయః॑ పావ॒కో అ॒స్మభ్యగ్ం॑ శి॒వో భ॑వ ॥ నమ॑స్తే॒ హర॑సే శో॒చిషే॒ నమ॑స్తే అస్త్వ॒ర్చిషే᳚ । అ॒న్య-న్తే॑ అ॒స్మ-త్త॑పన్తు హే॒తయః॑ పావ॒కో అ॒స్మభ్యగ్ం॑ శి॒వో భ॑వ ॥ నృ॒షదే॒ వ- [నృ॒షదే॒ వట్, అ॒ఫ్సు॒షదే॒ వ-డ్వ॑న॒సదే॒] 3

-డ॑ఫ్సు॒షదే॒ వ-డ్వ॑న॒సదే॒ వ-డ్బ॑ర్హి॒షదే॒ వట్-థ్సు॑వ॒ర్విదే॒ వట్ ॥ యే దే॒వా దే॒వానాం᳚-యఁ॒జ్ఞియా॑ య॒జ్ఞియా॑నాగ్ం సంవఁ-థ్స॒రీణ॒ముప॑ భా॒గమాస॑తే । అ॒హు॒తాదో॑ హ॒విషో॑ య॒జ్ఞే అ॒స్మిన్-థ్స్వ॒య-ఞ్జు॑హుద్ధ్వ॒-మ్మధు॑నో ఘృ॒తస్య॑ ॥ యే దే॒వా దే॒వేష్వధి॑ దేవ॒త్వమాయ॒న్॒ యే బ్రహ్మ॑ణః పుర ఏ॒తారో॑ అ॒స్య । యేభ్యో॒ నర్తే పవ॑తే॒ ధామ॒ కి-ఞ్చ॒న న తే ది॒వో న పృ॑థి॒వ్యా అధి॒ స్నుషు॑ ॥ ప్రా॒ణ॒దా [ప్రా॒ణ॒దాః, అ॒పా॒న॒దా వ్యా॑న॒దా-] 4

అ॑పాన॒దా వ్యా॑న॒దా-శ్చ॑క్షు॒ర్దా వ॑ర్చో॒దా వ॑రివో॒దాః । అ॒న్య-న్తే॑ అ॒స్మ-త్త॑పన్తు హే॒తయః॑ పావ॒కో అ॒స్మభ్యగ్ం॑ శి॒వో భ॑వ ॥ అ॒గ్నిస్తి॒గ్మేన॑ శో॒చిషా॒ యగ్ంస॒ద్విశ్వ॒-న్న్య॑త్రిణ᳚మ్ । అ॒గ్నిర్నో॑ వగ్ంసతే ర॒యిమ్ ॥ సైనా-ఽనీ॑కేన సువి॒దత్రో॑ అ॒స్మే యష్టా॑ దే॒వాగ్ం ఆయ॑జిష్ఠ-స్స్వ॒స్తి । అద॑బ్ధో గో॒పా ఉ॒త నః॑ పర॒స్పా అగ్నే᳚ ద్యు॒మదు॒త రే॒వ-ద్ది॑దీహి ॥ 5 ॥

(ఉప॑-దే॒వాన్-వట్-ప్రా॑ణ॒దా-శ్చతు॑శ్చత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 1)

య ఇ॒మా విశ్వా॒ భువ॑నాని॒ జుహ్వ॒దృషి॒ర్॒హోతా॑ నిష॒సాదా॑ పి॒తా నః॑ । స ఆ॒శిషా॒ ద్రవి॑ణమి॒చ్ఛమా॑నః పరమ॒చ్ఛదో॒ వర॒ ఆ వి॑వేశ ॥ వి॒శ్వక॑ర్మా॒ మన॑సా॒ యద్విహా॑యా ధా॒తా వి॑ధా॒తా ప॑ర॒మోత స॒న్దృక్ । తేషా॑మి॒ష్టాని॒ సమి॒షా మ॑దన్తి॒ యత్ర॑ సప్త॒ర్॒షీ-న్ప॒ర ఏక॑మా॒హుః ॥ యో నః॑ పి॒తా జ॑ని॒తా యో వి॑ధా॒తా యో నః॑ స॒తో అ॒భ్యా సజ్జ॒జాన॑ । 6

యో దే॒వానా᳚-న్నామ॒ధా ఏక॑ ఏ॒వ తగ్ం స॑మ్ప్ర॒శ్ఞ-మ్భువ॑నా యన్త్య॒న్యా ॥ త ఆ-ఽయ॑జన్త॒ ద్రవి॑ణ॒గ్ం॒ సమ॑స్మా॒ ఋష॑యః॒ పూర్వే॑ జరి॒తారో॒ న భూ॒నా । అ॒సూర్తా॒ సూర్తా॒ రజ॑సో వి॒మానే॒ యే భూ॒తాని॑ స॒మకృ॑ణ్వన్ని॒మాని॑ ॥ న తం-విఁ॑దాథ॒ య ఇ॒ద-ఞ్జ॒జానా॒న్య-ద్యు॒ష్మాక॒మన్త॑ర-మ్భవాతి । నీ॒హా॒రేణ॒ ప్రావృ॑తా॒ జల్ప్యా॑ చాసు॒తృప॑ ఉక్థ॒ శాస॑శ్చరన్తి ॥ ప॒రో ది॒వా ప॒ర ఏ॒నా [ప॒ర ఏ॒నా, పృ॒థి॒వ్యా ప॒రో] 7

పృ॑థి॒వ్యా ప॒రో దే॒వేభి॒రసు॑రై॒ర్గుహా॒ యత్ । కగ్గ్ స్వి॒ద్గర్భ॑-మ్ప్రథ॒మ-న్ద॑ద్ధ్ర॒ ఆపో॒ యత్ర॑ దే॒వా-స్స॒మగ॑చ్ఛన్త॒ విశ్వే᳚ ॥ తమిద్గర్భ॑-మ్ప్రథ॒మ-న్ద॑ద్ధ్ర॒ ఆపో॒ యత్ర॑ దే॒వా-స్స॒మగ॑చ్ఛన్త॒ విశ్వే᳚ । అ॒జస్య॒ నాభా॒వద్ధ్యేక॒-మర్పి॑తం॒-యఁస్మి॑న్ని॒దం-విఁశ్వ॒-మ్భువ॑న॒మధి॑ శ్రి॒తమ్ ॥ వి॒శ్వక॑ర్మా॒ హ్యజ॑నిష్ట దే॒వ ఆది-ద్గ॑న్ధ॒ర్వో అ॑భవ-ద్ద్వి॒తీయః॑ । తృ॒తీయః॑ పి॒తా జ॑ని॒తౌష॑ధీనా- [పి॒తా జ॑ని॒తౌష॑ధీనామ్, అ॒పా-ఙ్గర్భం॒-వ్యఁ॑దధా-త్పురు॒త్రా ।] 8

-మ॒పా-ఙ్గర్భం॒-వ్యఁ॑దధా-త్పురు॒త్రా ॥ చక్షు॑షః పి॒తా మన॑సా॒ హి ధీరో॑ ఘృ॒తమే॑నే అజన॒న్న॑మానే । య॒దేదన్తా॒ అద॑దృగ్ంహన్త॒ పూర్వ॒ ఆది-ద్ద్యావా॑పృథి॒వీ అ॑ప్రథేతామ్ ॥ వి॒శ్వత॑-శ్చక్షురు॒త వి॒శ్వతో॑ముఖో వి॒శ్వతో॑హస్త ఉ॒త వి॒శ్వత॑స్పాత్ । స-మ్బా॒హుభ్యా॒-న్నమ॑తి॒ స-మ్పత॑త్రై॒ ర్ద్యావా॑పృథి॒వీ జ॒నయ॑-న్దే॒వ ఏకః॑ ॥ కిగ్గ్ స్వి॑దాసీ-దధి॒ష్ఠాన॑-మా॒రమ్భ॑ణ-ఙ్కత॒మ-థ్స్వి॒-త్కిమా॑సీత్ । యదీ॒ భూమి॑-ఞ్జ॒నయ॑- [యదీ॒ భూమి॑-ఞ్జ॒నయన్న్॑, వి॒శ్వక॑ర్మా॒] 9

-న్వి॒శ్వక॑ర్మా॒ వి ద్యామౌర్ణో᳚-న్మహి॒నా వి॒శ్వచ॑క్షాః ॥ కిగ్గ్ స్వి॒ద్వన॒-ఙ్క ఉ॒ స వృ॒క్ష ఆ॑సీ॒ద్యతో॒ ద్యావా॑పృథి॒వీ ని॑ష్టత॒క్షుః । మనీ॑షిణో॒ మన॑సా పృ॒చ్ఛతేదు॒ తద్యద॒ద్ధ్యతి॑ష్ఠ॒-ద్భువ॑నాని ధా॒రయన్న్॑ ॥ యా తే॒ ధామా॑ని పర॒మాణి॒ యా-ఽవ॒మా యా మ॑ద్ధ్య॒మా వి॑శ్వకర్మన్ను॒తేమా । శిక్షా॒ సఖి॑భ్యో హ॒విషి॑ స్వధావ-స్స్వ॒యం-యఁ॑జస్వ త॒నువ॑-ఞ్జుషా॒ణః ॥ వా॒చస్పతిం॑-విఁ॒శ్వక॑ర్మాణ-మూ॒తయే॑ [-మూ॒తయే᳚, మ॒నో॒యుజం॒-వాఁజే॑] 10

మనో॒యుజం॒-వాఁజే॑ అ॒ద్యా హు॑వేమ । స నో॒ నేది॑ష్ఠా॒ హవ॑నాని జోషతే వి॒శ్వశ॑భూం॒రవ॑సే సా॒ధుక॑ర్మా ॥ విశ్వ॑కర్మన్. హ॒విషా॑ వావృధా॒న-స్స్వ॒యం-యఁ॑జస్వ త॒నువ॑-ఞ్జుషా॒ణః । ముహ్య॑న్త్వ॒న్యే అ॒భితః॑ స॒పత్నా॑ ఇ॒హాస్మాక॑-మ్మ॒ఘవా॑ సూ॒రిర॑స్తు ॥ విశ్వ॑కర్మన్. హ॒విషా॒ వర్ధ॑నేన త్రా॒తార॒మిన్ద్ర॑-మకృణోరవ॒ద్ధ్యమ్ । తస్మై॒ విశ॒-స్సమ॑నమన్త పూ॒ర్వీర॒యము॒గ్రో వి॑హ॒వ్యో॑ యథా-ఽస॑త్ ॥ స॒ము॒ద్రాయ॑ వ॒యునా॑య॒ సిన్ధూ॑నా॒-మ్పత॑యే॒ నమః॑ । న॒దీనా॒గ్ం॒ సర్వా॑సా-మ్పి॒త్రే జు॑హు॒తా వి॒శ్వక॑ర్మణే॒ విశ్వా-ఽహామ॑ర్త్యగ్ం హ॒విః ॥ 11 ॥

(జ॒జానై॒ - నౌ - ష॑ధీనాం॒ - భూమి॑-ఞ్జ॒నయ॑ - న్నూ॒తయే॒ - నమో॒ - నవ॑ చ) (అ. 2)

ఉదే॑నముత్త॒రా-న్న॒యాగ్నే॑ ఘృతేనా-ఽఽహుత । రా॒యస్పోషే॑ణ॒ సగ్ం సృ॑జ ప్ర॒జయా॑ చ॒ ధనే॑న చ ॥ ఇన్ద్రే॒మ-మ్ప్ర॑త॒రా-ఙ్కృ॑ధి సజా॒తానా॑-మసద్వ॒శీ । సమే॑నం॒-వఁర్చ॑సా సృజ దే॒వేభ్యో॑ భాగ॒ధా అ॑సత్ ॥ యస్య॑ కు॒ర్మో హ॒విర్గృ॒హే తమ॑గ్నే వర్ధయా॒ త్వమ్ । తస్మ॑ దే॒వా అధి॑ బ్రవన్న॒య-ఞ్చ॒ బ్రహ్మ॑ణ॒స్పతిః॑ ॥ ఉదు॑ త్వా॒ విశ్వే॑ దే॒వా [విశ్వే॑ దే॒వాః, అగ్నే॒ భర॑న్తు॒ చిత్తి॑భిః ।] 12

అగ్నే॒ భర॑న్తు॒ చిత్తి॑భిః । స నో॑ భవ శి॒వత॑మ-స్సు॒ప్రతీ॑కో వి॒భావ॑సుః ॥ పఞ్చ॒ దిశో॒ దైవీ᳚ర్య॒జ్ఞమ॑వన్తు దే॒వీరపామ॑తి-న్దుర్మ॒తి-మ్బాధ॑మానాః । రా॒యస్పోషే॑ య॒జ్ఞప॑తి-మా॒భజ॑న్తీః ॥ రా॒యస్పోషే॒ అధి॑ య॒జ్ఞో అ॑స్థా॒-థ్సమి॑ద్ధే అ॒గ్నావధి॑ మామహా॒నః । ఉ॒క్థప॑త్ర॒ ఈడ్యో॑ గృభీ॒తస్త॒ప్త-ఙ్ఘ॒ర్మ-మ్ప॑రి॒గృహ్యా॑యజన్త ॥ ఊ॒ర్జా య-ద్య॒జ్ఞమశ॑మన్త దే॒వా దైవ్యా॑య ధ॒ర్త్రే జోష్ట్రే᳚ । దే॒వ॒శ్రీ-శ్శ్రీమ॑ణా-శ్శ॒తప॑యాః [దే॒వ॒శ్రీ-శ్శ్రీమ॑ణా-శ్శ॒తప॑యాః, ప॒రి॒గృహ్య॑] 13

పరి॒గృహ్య॑ దే॒వా య॒జ్ఞమా॑యన్న్ ॥ సూర్య॑రశ్మి॒ర్॒హరి॑కేశః పు॒రస్తా᳚-థ్సవి॒తా జ్యోతి॒రుద॑యా॒గ్ం॒ అజ॑స్రమ్ । తస్య॑ పూ॒షా ప్ర॑స॒వం-యాఁ॑తి దే॒వ-స్స॒పంశ్య॒న్ విశ్వా॒ భువ॑నాని గో॒పాః ॥ దే॒వా దే॒వేభ్యో॑ అద్ధ్వ॒ర్యన్తో॑ అస్థుర్వీ॒తగ్ం శ॑మి॒త్రే శ॑మి॒తా య॒జద్ధ్యై᳚ । తు॒రీయో॑ య॒జ్ఞో యత్ర॑ హ॒వ్యమేతి॒ తతః॑ పావ॒కా ఆ॒శిషో॑ నో జుషన్తామ్ ॥ వి॒మాన॑ ఏ॒ష ది॒వో మద్ధ్య॑ ఆస్త ఆపప్రి॒వా-న్రోద॑సీ అ॒న్తరి॑క్షమ్ । స వి॒శ్వాచీ॑ర॒భి- [స వి॒శ్వాచీ॑ర॒భి, చ॒ష్టే॒ ఘృ॒తాచీ॑రన్త॒రా] 14

-చ॑ష్టే ఘృ॒తాచీ॑రన్త॒రా పూర్వ॒మప॑ర-ఞ్చ కే॒తుమ్ ॥ ఉ॒క్షా స॑ము॒ద్రో అ॑రు॒ణ-స్సు॑ప॒ర్ణః పూర్వ॑స్య॒ యోని॑-మ్పి॒తురా వి॑వేశ । మద్ధ్యే॑ ది॒వో నిహి॑తః॒ పృశ్ఞి॒రశ్మా॒ వి చ॑క్రమే॒ రజ॑సః పా॒త్యన్తౌ᳚ ॥ ఇన్ద్రం॒-విఁశ్వా॑ అవీవృధన్-థ్సము॒ద్రవ్య॑చస॒-ఙ్గిరః॑ । ర॒థీత॑మగ్ం రథీ॒నాం-వాఁజా॑నా॒గ్ం॒ సత్ప॑తి॒-మ్పతి᳚మ్ ॥ సు॒మ్న॒హూర్య॒జ్ఞో దే॒వాగ్ం ఆ చ॑ వక్ష॒ద్యక్ష॑ద॒గ్నిర్దే॒వో దే॒వాగ్ం ఆ చ॑ వక్షత్ ॥ వాజ॑స్య మా ప్రస॒వేనో᳚-ద్గ్రా॒భేణో-ద॑గ్రభీత్ । అథా॑ స॒పత్నా॒గ్ం॒ ఇన్ద్రో॑ మే నిగ్రా॒భేణాధ॑రాగ్ం అకః ॥ ఉ॒ద్గ్రా॒భ-ఞ్చ॑ నిగ్రా॒భ-ఞ్చ॒ బ్రహ్మ॑ దే॒వా అ॑వీవృధన్న్ । అథా॑ స॒పత్నా॑నిన్ద్రా॒గ్నీ మే॑ విషూ॒చీనా॒న్ వ్య॑స్యతామ్ ॥ 15 ॥

(దే॒వాః - శ॒తప॑యా - అ॒భి - వాజ॑స్య॒ - షడ్విగ్ం॑శతిశ్చ ) (అ. 3)

ఆ॒శు-శ్శిశా॑నో వృష॒భో న యు॒ద్ధ్మో ఘ॑నాఘ॒నః, క్షోభ॑ణ-శ్చర్షణీ॒నామ్ । స॒ఙ్క్రన్ద॑నో-ఽనిమి॒ష ఏ॑క వీ॒ర-శ్శ॒తగ్ం సేనా॑ అజయ-థ్సా॒కమిన్ద్రః॑ ॥ స॒ఙ్క్రన్ద॑నేనా నిమి॒షేణ॑ జి॒ష్ణునా॑ యుత్కా॒రేణ॑ దుశ్చ్యవ॒నేన॑ ధృ॒ష్ణునా᳚ । తదిన్ద్రే॑ణ జయత॒ త-థ్స॑హద్ధ్వం॒-యుఁధో॑ నర॒ ఇషు॑హస్తేన॒ వృష్ణా᳚ ॥ స ఇషు॑హస్తై॒-స్స ని॑ష॒ఙ్గిభి॑ర్వ॒శీ సగ్గ్స్ర॑ష్టా॒ స యుధ॒ ఇన్ద్రో॑ గ॒ణేన॑ । స॒గ్ం॒సృ॒ష్ట॒జి-థ్సో॑మ॒పా బా॑హుశ॒ర్ధ్యూ᳚ర్ధ్వధ॑న్వా॒ ప్రతి॑హితాభి॒రస్తా᳚ ॥ బృహ॑స్పతే॒ పరి॑ దీయా॒ [పరి॑ దీయ, రథే॑న] 16

రథే॑న రక్షో॒హా ఽమిత్రాగ్ం॑ అప॒ బాధ॑మానః । ప్ర॒భ॒ఞ్జన్-థ్సేనాః᳚ ప్రమృ॒ణో యు॒ధా జయ॑న్న॒స్మాక॑-మేద్ధ్యవి॒తా రథా॑నామ్ ॥ గో॒త్ర॒భిద॑-ఙ్గో॒విదం॒-వఁజ్ర॑బాహు॒-ఞ్జయ॑న్త॒మజ్మ॑ ప్రమృ॒ణన్త॒-మోజ॑సా । ఇ॒మగ్ం స॑జాతా॒ అను॑వీర-యద్ధ్వ॒మిన్ద్రగ్ం॑ సఖా॒యో-ఽను॒ సగ్ం ర॑భద్ధ్వమ్ ॥ బ॒ల॒వి॒జ్ఞా॒యః-స్థవి॑రః॒ ప్రవీ॑ర॒-స్సహ॑స్వాన్. వా॒జీ సహ॑మాన ఉ॒గ్రః । అ॒భివీ॑రో అ॒భిస॑త్వా సహో॒జా జైత్ర॑మిన్ద్ర॒ రథ॒మాతి॑ష్ఠ గో॒విత్ ॥ అ॒భి గో॒త్రాణి॒ సహ॑సా॒ గాహ॑మానో-ఽదా॒యో [గాహ॑మానో-ఽదా॒యః, వీ॒ర-శ్శ॒తమ॑న్యు॒రిన్ద్రః॑ ।] 17

వీ॒ర-శ్శ॒తమ॑న్యు॒రిన్ద్రః॑ । దు॒శ్చ్య॒వ॒నః పృ॑తనా॒షాడ॑ యు॒ద్ధ్యో᳚-స్మాక॒గ్ం॒ సేనా॑ అవతు॒ ప్ర యు॒థ్సు ॥ ఇన్ద్ర॑ ఆసాం-నే॒తా బృహ॒స్పతి॒ ర్దక్షి॑ణా య॒జ్ఞః పు॒ర ఏ॑తు॒ సోమః॑ । దే॒వ॒సే॒నానా॑-మభిభఞ్జతీ॒నా-ఞ్జయ॑న్తీనా-మ్మ॒రుతో॑ య॒న్త్వగ్రే᳚ ॥ ఇన్ద్ర॑స్య॒ వృష్ణో॒ వరు॑ణస్య॒ రాజ్ఞ॑ ఆది॒త్యానా᳚-మ్మ॒రుతా॒గ్ం॒ శర్ధ॑ ఉ॒గ్రమ్ । మ॒హామ॑నసా-మ్భువనచ్య॒వానా॒-ఙ్ఘోషో॑ దే॒వానా॒-ఞ్జయ॑తా॒ ముద॑స్థాత్ ॥ అ॒స్మాక॒-మిన్ద్ర॒-స్సమృ॑తేషు ధ్వ॒జేష్వ॒స్మాకం॒-యాఁ ఇష॑వ॒స్తా జ॑యన్తు । 18

అ॒స్మాకం॑-వీఁ॒రా ఉత్త॑రే భవన్త్వ॒స్మాను॑ దేవా అవతా॒ హవే॑షు ॥ ఉద్ధ॑ర్షయ మఘవ॒న్నా-యు॑ధా॒-న్యుథ్సత్వ॑నా-మ్మామ॒కానా॒-మ్మహాగ్ం॑సి । ఉద్వృ॑త్రహన్ వా॒జినాం॒-వాఁజి॑నా॒న్యు-ద్రథా॑నా॒-ఞ్జయ॑తామేతు॒ ఘోషః॑ ॥ ఉప॒ ప్రేత॒ జయ॑తా నరస్స్థి॒రా వః॑ సన్తు బా॒హవః॑ । ఇన్ద్రో॑ వ॒-శ్శర్మ॑ యచ్ఛ త్వనా-ధృ॒ష్యా యథాస॑థ ॥ అవ॑సృష్టా॒ పరా॑ పత॒ శర॑వ్యే॒ బ్రహ్మ॑ సగ్ంశితా । గచ్ఛా॒-ఽమిత్రా॒-న్ప్ర- [గచ్ఛా॒-ఽమిత్రా॒-న్ప్ర, వి॒శ॒ మైషా॒-] 19

-వి॑శ॒ మైషా॒-ఙ్కఞ్చ॒నోచ్ఛి॑షః ॥ మర్మా॑ణి తే॒ వర్మ॑భిశ్ఛాదయామి॒ సోమ॑స్త్వా॒ రాజా॒ ఽమృతే॑నా॒భి-వ॑స్తామ్ । ఉ॒రోర్వరీ॑యో॒ వరి॑వస్తే అస్తు॒ జయ॑న్త॒-న్త్వామను॑ మదన్తు దే॒వాః ॥ యత్ర॑ బా॒ణా-స్స॒మ్పత॑న్తి కుమా॒రా వి॑శి॒ఖా ఇ॑వ । ఇన్ద్రో॑ న॒స్తత్ర॑ వృత్ర॒హా వి॑శ్వా॒హా శర్మ॑ యచ్ఛతు ॥ 20 ॥

(దీ॒యా॒ - ఽదా॒యో - జ॑యన్త్వ॒ - మిత్రా॒-న్ప్ర - చ॑త్వారి॒గ్ం॒శచ్చ॑) (అ. 4)

ప్రాచీ॒మను॑ ప్ర॒దిశ॒-మ్ప్రేహి॑ వి॒ద్వాన॒గ్నేర॑గ్నే పు॒రో అ॑గ్నిర్భవే॒హ । విశ్వా॒ ఆశా॒ దీద్యా॑నో॒ వి భా॒హ్యూర్జ॑-న్నో ధేహి ద్వి॒పదే॒ చతు॑ష్పదే ॥ క్రమ॑ద్ధ్వమ॒గ్నినా॒ నాక॒ముఖ్య॒గ్ం॒ హస్తే॑షు॒ బిభ్ర॑తః । ది॒వః పృ॒ష్ఠగ్ం సువ॑ర్గ॒త్వా మి॒శ్రా దే॒వేభి॑రాద్ధ్వమ్ ॥ పృ॒థి॒వ్యా అ॒హముద॒న్తరి॑క్ష॒-మా-ఽరు॑హ-మ॒న్తరి॑క్షా॒-ద్దివ॒మా-ఽరు॑హమ్ । ది॒వో నాక॑స్య పృ॒ష్ఠా-థ్సువ॒ర్జ్యోతి॑రగా- [పృ॒ష్ఠా-థ్సువ॒ర్జ్యోతి॑రగామ్, అ॒హమ్ ।] 21

-మ॒హమ్ ॥ సువ॒ర్యన్తో॒ నాపే᳚క్షన్త॒ ఆ ద్యాగ్ం రో॑హన్తి॒ రోద॑సీ । య॒జ్ఞం-యేఁ వి॒శ్వతో॑ధార॒గ్ం॒ సువి॑ద్వాగ్ంసో వితేని॒రే ॥ అగ్నే॒ ప్రేహి॑ ప్రథ॒మో దే॑వయ॒తా-ఞ్చక్షు॑ర్దే॒వానా॑ము॒త మర్త్యా॑నామ్ । ఇయ॑క్షమాణా॒ భృగు॑భి-స్స॒జోషా॒-స్సువ॑ర్యన్తు॒ యజ॑మానా-స్స్వ॒స్తి ॥ నక్తో॒షాసా॒ సమ॑నసా॒ విరూ॑పే ధా॒పయే॑తే॒ శిశు॒మేకగ్ం॑ సమీ॒చీ । ద్యావా॒ క్షామా॑ రు॒క్మో అ॒న్తర్వి భా॑తి దే॒వా అ॒గ్ని-న్ధా॑రయ-న్ద్రవిణో॒దాః ॥ అగ్నే॑ సహస్రాక్ష [అగ్నే॑ సహస్రాక్ష, శ॒త॒మూ॒ర్ధ॒ఞ్ఛ॒త-న్తే᳚] 22

శతమూర్ధఞ్ఛ॒త-న్తే᳚ ప్రా॒ణా-స్స॒హస్ర॑మపా॒నాః । త్వగ్ం సా॑హ॒స్రస్య॑ రా॒య ఈ॑శిషే॒ తస్మై॑ తే విధేమ॒ వాజా॑య॒ స్వాహా᳚ ॥ సు॒ప॒ర్ణో॑-ఽసి గ॒రుత్మా᳚-న్పృథి॒వ్యాగ్ం సీ॑ద పృ॒ష్ఠే పృ॑థి॒వ్యా-స్సీ॑ద భా॒సా-ఽన్తరి॑క్ష॒మా పృ॑ణ॒ జ్యోతి॑షా॒ దివ॒ముత్త॑భాన॒ తేజ॑సా॒ దిశ॒ ఉ-ద్దృగ్ం॑హ ॥ ఆ॒జుహ్వా॑న-స్సు॒ప్రతీ॑కః పు॒రస్తా॒దగ్నే॒ స్వాం-యోఁని॒మా సీ॑ద సా॒ద్ధ్యా । అ॒స్మిన్-థ్స॒ధస్థే॒ అద్ధ్యుత్త॑రస్మి॒న్ విశ్వే॑ దేవా॒ [అద్ధ్యుత్త॑రస్మి॒న్ విశ్వే॑ దేవాః, యజ॑మానశ్చ సీదత ।] 23

యజ॑మానశ్చ సీదత ॥ ప్రేద్ధో॑ అగ్నే దీదిహి పు॒రో నో-ఽజ॑స్రయా సూ॒ర్మ్యా॑ యవిష్ఠ । త్వాగ్ం శశ్వ॑న్త॒ ఉప॑ యన్తి॒ వాజాః᳚ ॥ వి॒ధేమ॑ తే పర॒మే జన్మ॑న్నగ్నే వి॒ధేమ॒ స్తోమై॒రవ॑రే స॒ధస్థే᳚ । యస్మా॒-ద్యోనే॑రు॒దారి॑థా॒ యజే॒ త-మ్ప్రత్వే హ॒వీగ్ంషి॑ జుహురే॒ సమి॑ద్ధే ॥ తాగ్ం స॑వి॒తుర్వరే᳚ణ్యస్య చి॒త్రామా-ఽహం-వృఁ॑ణే సుమ॒తిం-విఁ॒శ్వజ॑న్యామ్ । యామ॑స్య॒ కణ్వో॒ అదు॑హ॒-త్ప్రపీ॑నాగ్ం స॒హస్ర॑ధారా॒- [స॒హస్ర॑ధారామ్, పయ॑సా మ॒హీ-ఙ్గామ్ ।] 24

-మ్పయ॑సా మ॒హీ-ఙ్గామ్ ॥ స॒ప్త తే॑ అగ్నే స॒మిధః॑ స॒ప్త జి॒హ్వా-స్స॒ప్తర్ష॑య-స్స॒ప్త ధామ॑ ప్రి॒యాణి॑ । స॒ప్త హోత్రా᳚-స్సప్త॒ధా త్వా॑ యజన్తి స॒ప్త యోనీ॒రా పృ॑ణస్వా ఘృ॒తేన॑ ॥ ఈ॒దృ-ఞ్చా᳚న్యా॒దృ-ఞ్చై॑తా॒దృఞ్చ॑ ప్రతి॒దృ-ఞ్చ॑ మి॒తశ్చ॒ సమ్మి॑తశ్చ॒ సభ॑రాః ॥ శు॒క్రజ్యో॑తిశ్చ చి॒త్రజ్యో॑తిశ్చ స॒త్యజ్యో॑తిశ్చ॒ జ్యోతి॑ష్మాగ్శ్చ స॒త్యశ్చ॑ర్త॒పాశ్చాత్యగ్ం॑హాః । 25

ఋ॒త॒జిచ్చ॑ సత్య॒జిచ్చ॑ సేన॒జిచ్చ॑ సు॒షేణ॒శ్చాన్త్య॑మిత్రశ్చ దూ॒రే అ॑మిత్రశ్చ గ॒ణః ॥ ఋ॒తశ్చ॑ స॒త్యశ్చ॑ ధ్రు॒వశ్చ॑ ధ॒రుణ॑శ్చ ధ॒ర్తా చ॑ విధ॒ర్తా చ॑ విధార॒యః ॥ ఈ॒దృక్షా॑స ఏతా॒దృక్షా॑స ఊ॒ షుణః॑ స॒దృక్షా॑సః॒ ప్రతి॑సదృక్షాస॒ ఏత॑న । మి॒తాస॑శ్చ॒ సమ్మి॑తాసశ్చ న ఊ॒తయే॒ సభ॑రసో మరుతో య॒జ్ఞే అ॒స్మిన్నిన్ద్ర॒-న్దైవీ॒ర్విశో॑ మ॒రుతో-ఽను॑వర్త్మానో॒ యథేన్ద్ర॒-న్దైవీ॒ర్విశో॑ మ॒రుతో-ఽను॑వర్త్మాన ఏ॒వమి॒మం-యఁజ॑మాన॒-న్దైవీ᳚శ్చ॒ విశో॒ మాను॑షీ॒శ్చాను॑వర్త్మానో భవన్తు ॥ 26 ॥

(అ॒గా॒గ్ం॒ - స॒హ॒స్రా॒క్ష॒ - దే॒వాః॒ - స॒హస్ర॑ధారా॒ - మత్యగ్ం॑హా॒ - అను॑వర్త్మానః॒ - షోడ॑శ చ) (అ. 5)

జీ॒మూత॑స్యేవ భవతి॒ ప్రతీ॑కం॒-యఁద్వ॒ర్మీ యాతి॑ స॒మదా॑ము॒పస్థే᳚ । అనా॑విద్ధయా త॒నువా॑ జయ॒ త్వగ్ం స త్వా॒ వర్మ॑ణో మహి॒మా పి॑పర్తు ॥ ధన్వ॑నా॒ గా ధన్వ॑నా॒-ఽఽజి-ఞ్జ॑యేమ॒ ధన్వ॑నా తీ॒వ్రా-స్స॒మదో॑ జయేమ । ధను॒-శ్శత్రో॑రపకా॒మ-ఙ్కృ॑ణోతి॒ ధన్వ॑నా॒ సర్వాః᳚ ప్ర॒దిశో॑ జయేమ ॥ వ॒క్ష్యన్తీ॒వేదా గ॑నీగన్తి॒ కర్ణ॑-మ్ప్రి॒యగ్ం సఖా॑య-మ్పరిషస్వజా॒నా । యోషే॑వ శిఙ్క్తే॒ విత॒తా-ఽధి॒ ధన్వ॒- [ధన్వన్న్॑, జ్యా ఇ॒యగ్ం] 27

-ఞ్జ్యా ఇ॒యగ్ం సమ॑నే పా॒రయ॑న్తీ ॥ తే ఆ॒చర॑న్తీ॒ సమ॑నేవ॒ యోషా॑ మా॒తేవ॑ పు॒త్ర-మ్బి॑భృతాము॒పస్థే᳚ । అప॒ శత్రూన్॑ విద్ధ్యతాగ్ం సంవిఁదా॒నే ఆర్త్నీ॑ ఇ॒మే వి॑ష్ఫు॒రన్తీ॑ అ॒మిత్రాన్॑ ॥ బ॒హ్వీ॒నా-మ్పి॒తా బ॒హుర॑స్య పు॒త్రశ్చి॒శ్చా కృ॑ణోతి॒ సమ॑నా-ఽవ॒గత్య॑ । ఇ॒షు॒ధి-స్సఙ్కాః॒ పృత॑నాశ్చ॒ సర్వాః᳚ పృ॒ష్ఠే నిన॑ద్ధో జయతి॒ ప్రసూ॑తః ॥ రథే॒ తిష్ఠ॑-న్నయతి వా॒జినః॑ పు॒రో యత్ర॑యత్ర కా॒మయ॑తే సుషార॒థిః । అ॒భీశూ॑నా-మ్మహి॒మాన॑- [మహి॒మాన᳚మ్, ప॒నా॒య॒త॒ మనః॑] 28

-మ్పనాయత॒ మనః॑ ప॒శ్చాదను॑ యచ్ఛన్తి ర॒శ్మయః॑ ॥ తీ॒వ్రా-న్ఘోషా᳚న్ కృణ్వతే॒ వృష॑పాణ॒యో-ఽశ్వా॒ రథే॑భి-స్స॒హ వా॒జయ॑న్తః । అ॒వ॒క్రామ॑న్తః॒ ప్రప॑దైర॒మిత్రా᳚న్ క్షి॒ణన్తి॒ శత్రూ॒గ్ం॒రన॑పవ్యయన్తః ॥ ర॒థ॒వాహ॑నగ్ం హ॒విర॑స్య॒ నామ॒ యత్రా-ఽఽయు॑ధ॒-న్నిహి॑తమస్య॒ వర్మ॑ । తత్రా॒ రథ॒ముప॑ శ॒గ్మగ్ం స॑దేమ వి॒శ్వాహా॑ వ॒యగ్ం సు॑మన॒స్యమా॑నాః ॥ స్వా॒దు॒ష॒గ్ం॒ సదః॑ పి॒తరో॑ వయో॒ధాః కృ॑చ్ఛ్రే॒శ్రిత॒-శ్శక్తీ॑వన్తో గభీ॒రాః । చి॒త్రసే॑నా॒ ఇషు॑బలా॒ అమృ॑ద్ధ్రా-స్స॒తోవీ॑రా ఉ॒రవో᳚ వ్రాతసా॒హాః ॥ బ్రాహ్మ॑ణాసః॒ [బ్రాహ్మ॑ణాసః, పిత॑ర॒-] 29

పిత॑ర॒-స్సోమ్యా॑స-శ్శి॒వే నో॒ ద్యావా॑పృథి॒వీ అ॑నే॒హసా᳚ । పూ॒షా నః॑ పాతు దురి॒తాదృ॑తావృధో॒ రక్షా॒ మాకి॑ర్నో అ॒ఘశగ్ం॑స ఈశత ॥ సు॒ప॒ర్ణం-వఁ॑స్తే మృ॒గో అ॑స్యా॒ దన్తో॒ గోభి॒-స్సన్న॑ద్ధా పతతి॒ ప్రసూ॑తా । యత్రా॒ నర॒-స్స-ఞ్చ॒ వి చ॒ ద్రవ॑న్తి॒ తత్రా॒స్మభ్య॒మిష॑వ॒-శ్శర్మ॑ యగ్ంసన్న్ ॥ ఋజీ॑తే॒ పరి॑ వృఙ్గ్ధి॒ నో-ఽశ్మా॑ భవతు నస్త॒నూః । సోమో॒ అధి॑ బ్రవీతు॒ నో-ఽది॑తి॒- [నో-ఽది॑తిః, శర్మ॑ యచ్ఛతు ।] 30

-శ్శర్మ॑ యచ్ఛతు ॥ ఆ జ॑ఙ్ఘన్తి॒ సాన్వే॑షా-ఞ్జ॒ఘనా॒గ్ం॒ ఉప॑ జిఘ్నతే । అశ్వా॑జని॒ ప్రచే॑త॒సో-ఽశ్వా᳚న్-థ్స॒మథ్సు॑ చోదయ ॥ అహి॑రివ భో॒గైః పర్యే॑తి బా॒హు-ఞ్జ్యాయా॑ హే॒తి-మ్ప॑రి॒బాధ॑మానః । హ॒స్త॒ఘ్నో విశ్వా॑ వ॒యునా॑ని వి॒ద్వా-న్పుమా॒-న్పుమాగ్ం॑స॒-మ్పరి॑ పాతు వి॒శ్వతః॑ ॥ వన॑స్పతే వీ॒డ్వ॑ఙ్గో॒ హి భూ॒యా అ॒స్మ-థ్స॑ఖా ప్ర॒తర॑ణ-స్సు॒వీరః॑ । గోభి॒-స్సన్న॑ద్ధో అసి వీ॒డయ॑స్వా-ఽఽస్థా॒తా తే॑ జయతు॒ జేత్వా॑ని ॥ ది॒వః పృ॑థి॒వ్యాః ప- [పరి॑, ఓజ॒ ఉ-ద్భృ॑తం॒-] 31

-ర్యోజ॒ ఉ-ద్భృ॑తం॒-వఁన॒స్పతి॑భ్యః॒ పర్యాభృ॑త॒గ్ం॒ సహః॑ । అ॒పామో॒జ్మాన॒-మ్పరి॒ గోభి॒రావృ॑త॒మిన్ద్ర॑స్య॒ వజ్రగ్ం॑ హ॒విషా॒ రథం॑-యఁజ ॥ ఇన్ద్ర॑స్య॒ వజ్రో॑ మ॒రుతా॒మనీ॑క-మ్మి॒త్రస్య॒ గర్భో॒ వరు॑ణస్య॒ నాభిః॑ । సేమా-న్నో॑ హ॒వ్యదా॑తి-ఞ్జుషా॒ణో దేవ॑ రథ॒ ప్రతి॑ హ॒వ్యా గృ॑భాయ ॥ ఉప॑ శ్వాసయ పృథి॒వీము॒త ద్యా-మ్పు॑రు॒త్రా తే॑ మనుతాం॒-విఁష్ఠి॑త॒-ఞ్జగ॑త్ । స దు॑న్దుభే స॒జూరిన్ద్రే॑ణ దే॒వైర్దూ॒రా- [దే॒వైర్దూ॒రాత్, దవీ॑యో॒] 32

-ద్దవీ॑యో॒ అప॑సేధ॒ శత్రూన్॑ ॥ ఆ క్ర॑న్దయ॒ బల॒మోజో॑ న॒ ఆ ధా॒ నిష్ట॑నిహి దురి॒తా బాధ॑మానః । అప॑ ప్రోథ దున్దుభే దు॒చ్ఛునాగ్ం॑ ఇ॒త ఇన్ద్ర॑స్య ము॒ష్టిర॑సి వీ॒డయ॑స్వ ॥ ఆ-ఽమూర॑జ ప్ర॒త్యావ॑ర్తయే॒మాః కే॑తు॒మ-ద్దు॑న్దు॒భి ర్వా॑వదీతి । సమశ్వ॑పర్ణా॒శ్చర॑న్తి నో॒ నరో॒-ఽస్మాక॑మిన్ద్ర ర॒థినో॑ జయన్తు ॥ 33 ॥

(ధన్వ॑న్ - మహి॒మానం॒ - బ్రాహ్మ॑ణా॒సో - ఽది॑తిః - పృథి॒వ్యాః పరి॑ - దూ॒రా - దేక॑చత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 6)

యదక్ర॑న్దః ప్రథ॒మ-ఞ్జాయ॑మాన ఉ॒ద్యన్-థ్స॑ము॒ద్రాదు॒త వా॒ పురీ॑షాత్ । శ్యే॒నస్య॑ ప॒క్షా హ॑రి॒ణస్య॑ బా॒హూ ఉ॑ప॒స్తుత్య॒-మ్మహి॑ జా॒త-న్తే॑ అర్వన్న్ ॥ య॒మేన॑ ద॒త్త-న్త్రి॒త ఏ॑నమాయున॒గిన్ద్ర॑ ఏణ-మ్ప్రథ॒మో అద్ధ్య॑తిష్ఠత్ । గ॒న్ధ॒ర్వో అ॑స్య రశ॒నామ॑-గృభ్ణా॒-థ్సూరా॒దశ్వం॑-వఁసవో॒ నిర॑తష్ట ॥ అసి॑ య॒మో అస్యా॑ది॒త్యో అ॑ర్వ॒న్నసి॑ త్రి॒తో గుహ్యే॑న వ్ర॒తేన॑ । అసి॒ సోమే॑న స॒మయా॒ విపృ॑క్త [విపృ॑క్తః, ఆ॒హుస్తే॒ త్రీణి॑ ది॒వి బన్ధ॑నాని ।] 34

ఆ॒హుస్తే॒ త్రీణి॑ ది॒వి బన్ధ॑నాని ॥ త్రీణి॑ త ఆహుర్ది॒వి బన్ధ॑నాని॒ త్రీణ్య॒ఫ్సు త్రీణ్య॒న్త-స్స॑ము॒ద్రే । ఉ॒తేవ॑ మే॒ వరు॑ణశ్ఛన్-థ్స్యర్వ॒న్॒. యత్రా॑ త ఆ॒హుః ప॑ర॒మ-ఞ్జ॒నిత్ర᳚మ్ ॥ ఇ॒మా తే॑ వాజిన్నవ॒మార్జ॑నానీ॒మా శ॒ఫానాగ్ం॑ సని॒తుర్ని॒ధానా᳚ । అత్రా॑ తే భ॒ద్రా ర॑శ॒నా అ॑పశ్యమృ॒తస్య॒ యా అ॑భి॒రక్ష॑న్తి గో॒పాః ॥ ఆ॒త్మాన॑-న్తే॒ మన॑సా॒-ఽఽరాద॑జానామ॒వో ది॒వా [ ] 35

ప॒తయ॑న్త-మ్పత॒ఙ్గమ్ । శిరో॑ అపశ్య-మ్ప॒థిభిః॑ సు॒గేభి॑రరే॒ణుభి॒ర్జేహ॑మాన-మ్పత॒త్రి ॥ అత్రా॑ తే రూ॒పము॑త్త॒మమ॑పశ్య॒-ఞ్జిగీ॑షమాణమి॒ష ఆ ప॒దే గోః । య॒దా తే॒ మర్తో॒ అను॒ భోగ॒మాన॒డాది-ద్గ్రసి॑ష్ఠ॒ ఓష॑ధీరజీగః ॥ అను॑ త్వా॒ రథో॒ అను॒ మర్యో॑ అర్వ॒న్నను॒ గావో-ఽను॒ భగః॑ క॒నీనా᳚మ్ । అను॒ వ్రాతా॑స॒స్తవ॑ స॒ఖ్యమీ॑యు॒రను॑ దే॒వా మ॑మిరే వీ॒ర్య॑- [వీ॒ర్య᳚మ్, తే ।] 36

-న్తే ॥ హిర॑ణ్యశృ॒ఙ్గో-ఽయో॑ అస్య॒ పాదా॒ మనో॑జవా॒ అవ॑ర॒ ఇన్ద్ర॑ ఆసీత్ । దే॒వా ఇద॑స్య హవి॒రద్య॑మాయ॒న్॒. యో అర్వ॑న్త-మ్ప్రథ॒మో అ॒ద్ధ్యతి॑ష్ఠత్ ॥ ఈ॒ర్మాన్తా॑స॒-స్సిలి॑కమద్ధ్యమాస॒-స్సగ్ం శూర॑ణాసో ది॒వ్యాసో॒ అత్యాః᳚ । హ॒గ్ం॒సా ఇ॑వ శ్రేణి॒శో య॑తన్తే॒ యదాక్షి॑షుర్ది॒వ్య-మజ్మ॒మశ్వాః᳚ ॥ తవ॒ శరీ॑ర-మ్పతయి॒ష్ణ్వ॑ర్వ॒-న్తవ॑ చి॒త్తం-వాఁత॑ ఇవ॒ ధ్రజీ॑మాన్ । తవ॒ శృఙ్గా॑ణి॒ విష్ఠి॑తా పురు॒త్రా-ఽర॑ణ్యేషు॒ జర్భు॑రాణా చరన్తి ॥ ఉప॒ [ఉప॑, ప్రాగా॒చ్ఛస॑నం-] 37

ప్రాగా॒చ్ఛస॑నం-వాఁ॒జ్యర్వా॑ దేవ॒ద్రీచా॒ మన॑సా॒ దీద్ధ్యా॑నః । అ॒జః పు॒రో నీ॑యతే॒ నాభి॑ర॒స్యాను॑ ప॒శ్చా-త్క॒వయో॑ యన్తి రే॒భాః ॥ ఉప॒ ప్రాగా᳚-త్పర॒మం-యఁ-థ్స॒ధస్థ॒మర్వా॒గ్ం॒ అచ్ఛా॑ పి॒తర॑-మ్మా॒తర॑-ఞ్చ । అ॒ద్యా దే॒వాన్ జుష్ట॑తమో॒ హి గ॒మ్యా అథా-ఽఽశా᳚స్తే దా॒శుషే॒ వార్యా॑ణి ॥ 38 ॥

(విపృ॑క్తో - ది॒వా - వీ॒ర్య॑ - ముపై - కా॒న్నచ॑త్వారి॒గ్ం॒శచ్చ॑) (అ. 7)

మా నో॑ మి॒త్రో వరు॑ణో అర్య॒మా-ఽఽయురిన్ద్ర॑ ఋభు॒క్షా మ॒రుతః॒ పరి॑ ఖ్యన్న్ । య-ద్వా॒జినో॑ దే॒వజా॑తస్య॒ సప్తేః᳚ ప్రవ॒క్ష్యామో॑ వి॒దథే॑ వీ॒ర్యా॑ణి ॥ యన్ని॒ర్ణిజా॒ రేక్ణ॑సా॒ ప్రావృ॑తస్య రా॒తి-ఙ్గృ॑భీ॒తా-మ్ము॑ఖ॒తో నయ॑న్తి । సుప్రా॑ఙ॒జో మేమ్య॑-ద్వి॒శ్వరూ॑ప ఇన్ద్రాపూ॒ష్ణోః ప్రి॒యమప్యే॑తి॒ పాథః॑ ॥ ఏ॒ష చ్ఛాగః॑ పు॒రో అశ్వే॑న వా॒జినా॑ పూ॒ష్ణో భా॒గో నీ॑యతే వి॒శ్వదే᳚వ్యః । అ॒భి॒ప్రియం॒-యఁ-త్పు॑రో॒డాశ॒మర్వ॑తా॒ త్వష్టే- [త్వష్టేత్, ఏ॒న॒గ్ం॒ సౌ॒శ్ర॒వ॒సాయ॑ జిన్వతి ।] 39

-దే॑నగ్ం సౌశ్రవ॒సాయ॑ జిన్వతి ॥ యద్ధ॒విష్య॑మృతు॒శో దే॑వ॒యాన॒-న్త్రిర్మాను॑షాః॒ పర్యశ్వ॒-న్నయ॑న్తి । అత్రా॑ పూ॒ష్ణః ప్ర॑థ॒మో భా॒గ ఏ॑తి య॒జ్ఞ-న్దే॒వేభ్యః॑ ప్రతివే॒దయ॑న్న॒జః ॥ హోతా᳚-ఽద్ధ్వ॒ర్యురావ॑యా అగ్నిమి॒న్ధో గ్రా॑వగ్రా॒భ ఉ॒త శగ్గ్స్తా॒ సువి॑ప్రః । తేన॑ య॒జ్ఞేన॒ స్వ॑రఙ్కృతేన॒ స్వి॑ష్టేన వ॒క్షణా॒ ఆ పృ॑ణద్ధ్వమ్ ॥ యూ॒ప॒వ్ర॒స్కా ఉ॒త యే యూ॑పవా॒హాశ్చ॒షాలం॒-యేఁ అ॑శ్వయూ॒పాయ॒ తక్ష॑తి । యే చార్వ॑తే॒ పచ॑నగ్ం స॒భంర॑న్త్యు॒తో [ ] 40

తేషా॑-మ॒భిగూ᳚ర్తిర్న ఇన్వతు ॥ ఉప॒ ప్రాగా᳚-థ్సు॒మన్మే॑-ఽధాయి॒ మన్మ॑ దే॒వానా॒మాశా॒ ఉప॑ వీ॒తపృ॑ష్ఠః । అన్వే॑నం॒-విఁప్రా॒ ఋష॑యో మదన్తి దే॒వానా᳚-మ్పు॒ష్టే చ॑కృమా సు॒బన్ధు᳚మ్ ॥ య-ద్వా॒జినో॒ దామ॑ స॒దాన్న॒మర్వ॑తో॒ యా శీ॑ర్ష॒ణ్యా॑ రశ॒నా రజ్జు॑రస్య । యద్వా॑ ఘాస్య॒ ప్రభృ॑తమా॒స్యే॑ తృణ॒గ్ం॒ సర్వా॒ తా తే॒ అపి॑ దే॒వేష్వ॑స్తు ॥ యదశ్వ॑స్య క్ర॒విషో॒ [యదశ్వ॑స్య క్ర॒విషః॑, మక్షి॒కా-ఽఽశ॒] 41

మక్షి॒కా-ఽఽశ॒ యద్వా॒ స్వరౌ॒ స్వధి॑తౌ రి॒ప్తమస్తి॑ । యద్ధస్త॑యో-శ్శమి॒తుర్యన్న॒ఖేషు॒ సర్వా॒ తా తే॒ అపి॑ దే॒వేష్వ॑స్తు ॥ యదూవ॑ద్ధ్యము॒దర॑స్యాప॒వాతి॒ య ఆ॒మస్య॑ క్ర॒విషో॑ గ॒న్ధో అస్తి॑ । సు॒కృ॒తా తచ్ఛ॑మి॒తారః॑ కృణ్వన్తూ॒త మేధగ్ం॑ శృత॒పాక॑-మ్పచన్తు ॥ య-త్తే॒ గాత్రా॑ద॒గ్నినా॑ ప॒చ్యమా॑నాద॒భి శూల॒-న్నిహ॑తస్యావ॒ధావ॑తి । మా త-ద్భూమ్యా॒మా శ్రి॑ష॒ ( )-న్మా తృణే॑షు దే॒వేభ్య॒స్తదు॒శద్భ్యో॑ రా॒తమ॑స్తు ॥ 42 ॥

(ఇ - దు॒తో - క్ర॒విషః॑ - శ్రిషథ్ - స॒ప్త చ॑) (అ. 8)

యే వా॒జిన॑-మ్పరి॒పశ్య॑న్తి ప॒క్వం-యఁ ఈ॑మా॒హు-స్సు॑ర॒భిర్నిర్హ॒రేతి॑ । యే చార్వ॑తో మాగ్ంసభి॒క్షాము॒పాస॑త ఉ॒తో తేషా॑మ॒భిగూ᳚ర్తిర్న ఇన్వతు ॥ యన్నీక్ష॑ణ-మ్మా॒గ్॒స్పచ॑న్యా ఉ॒ఖాయా॒ యా పాత్రా॑ణి యూ॒ష్ణ ఆ॒సేచ॑నాని । ఊ॒ష్మ॒ణ్యా॑-ఽపి॒ధానా॑ చరూ॒ణామ॒ఙ్కా-స్సూ॒నాః పరి॑ భూష॒న్త్యశ్వ᳚మ్ ॥ ని॒క్రమ॑ణ-న్ని॒షద॑నం-విఁ॒వర్త॑నం॒-యఁచ్చ॒ పడ్బీ॑శ॒మర్వ॑తః । యచ్చ॑ ప॒పౌ యచ్చ॑ ఘా॒సి- [ఘా॒సిమ్, జ॒ఘాస॒ సర్వా॒ తా] 43

-ఞ్జ॒ఘాస॒ సర్వా॒ తా తే॒ అపి॑ దే॒వేష్వ॑స్తు ॥ మా త్వా॒-ఽగ్ని-ర్ధ్వ॑నయి-ద్ధూ॒మగ॑న్ధి॒ర్మోఖా భ్రాజ॑న్త్య॒భి వి॑క్త॒ జఘ్రిః॑ । ఇ॒ష్టం-వీఁ॒తమ॒భిగూ᳚ర్తం॒-వఁష॑ట్కృత॒-న్త-న్దే॒వాసః॒ ప్రతి॑ గృభ్ణ॒న్త్యశ్వ᳚మ్ ॥ యదశ్వా॑య॒ వాస॑ ఉపస్తృ॒ణన్త్య॑ధీవా॒సం-యాఁ హిర॑ణ్యాన్యస్మై । స॒న్దాన॒మర్వ॑న్త॒-మ్పడ్బీ॑శ-మ్ప్రి॒యా దే॒వేష్వా యా॑మయన్తి ॥ య-త్తే॑ సా॒దే మహ॑సా॒ శూకృ॑తస్య॒ పార్ష్ణి॑యా వా॒ కశ॑యా [వా॒ కశ॑యా, వా॒ తు॒తోద॑ ।] 44

వా తు॒తోద॑ । స్రు॒చేవ॒ తా హ॒విషో॑ అద్ధ్వ॒రేషు॒ సర్వా॒ తా తే॒ బ్రహ్మ॑ణా సూదయామి ॥ చతు॑స్త్రిగ్ంశ-ద్వా॒జినో॑ దే॒వబ॑న్ధో॒-ర్వఙ్క్రీ॒-రశ్వ॑స్య॒ స్వధి॑తి॒-స్సమే॑తి । అచ్ఛి॑ద్రా॒ గాత్రా॑ వ॒యునా॑ కృణోత॒ పరు॑ష్పరురను॒ఘుష్యా॒ వి శ॑స్త ॥ ఏక॒స్త్వష్టు॒రశ్వ॑స్యా విశ॒స్తా ద్వా య॒న్తారా॑ భవత॒స్తథ॒ర్తుః । యా తే॒ గాత్రా॑ణామృతు॒థా కృ॒ణోమి॒ తాతా॒ పిణ్డా॑నా॒-మ్ప్ర జు॑హోమ్య॒గ్నౌ ॥ మా త్వా॑ తప- [తపత్, ప్రి॒య ఆ॒త్మా-] 45

-త్ప్రి॒య ఆ॒త్మా-ఽపి॒యన్త॒-మ్మా స్వధి॑తిస్త॒నువ॒ ఆ తి॑ష్ఠిప-త్తే । మా తే॑ గృ॒ద్ధ్ను-ర॑విశ॒స్తా-ఽతి॒హాయ॑ ఛి॒ద్రా గాత్రా᳚ణ్య॒సినా॒ మిథూ॑ కః ॥ న వా ఉ॑వే॒తన్మ్రి॑యసే॒ న రి॑ష్యసి దే॒వాగ్ం ఇదే॑షి ప॒థిభిః॑ సు॒గేభిః॑ । హరీ॑ తే॒ యుఞ్జా॒ పృష॑తీ అభూతా॒ముపా᳚స్థా-ద్వా॒జీ ధు॒రి రాస॑భస్య ॥ సు॒గవ్య॑-న్నో వా॒జీ స్వశ్వి॑య-మ్పు॒గ్ం॒సః పు॒త్రాగ్ం ఉ॒త వి॑శ్వా॒పుషగ్ం॑ ర॒యిమ్ । అ॒నా॒గా॒స్త్వ-న్నో॒ అది॑తిః కృణోతు క్ష॒త్ర-న్నో॒ అశ్వో॑ వనతాగ్ం హ॒విష్మాన్॑ ॥ 46 ॥

(ఘా॒సిం-కశ॑యా - తప-ద్- ర॒యిం - నవ॑ చ ) (అ. 9)

(అశ్మ॒న్ - య ఇ॒మో - దే॑న - మా॒శుః - ప్రాచీం᳚ - జీ॒మూత॑స్య॒ - యదక్ర॑న్దో॒ - మా నో॑ మి॒త్రో - యే వా॒జినం॒ - నవ॑)

(అశ్మ॑న్ - మనో॒యుజం॒ - ప్రాచీ॒మను॒ - శర్మ॑ యచ్ఛతు॒ - తేషా॑మ॒భిగూ᳚ర్తిః॒ - షట్చ॑త్వారిగ్ంశత్)

(అశ్మ॑న్, హ॒విష్మాన్॑)

॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥

॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-ఞ్చతుర్థ కాణ్డే షష్ఠః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥

ఓ-న్నమః పరమాత్మనే , శ్రీ మహాగణపతయే నమః , శ్రీ గురుభ్యో నమః , హ॒రిః॒ ఓం

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - pariṣecana-saṃskārābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

aśma॒nnūrja॒-mparva̭te śiśriyā॒ṇāṃ-vā~tḙ pa॒rjanye॒ varṷṇasya॒ śuṣme᳚ | a॒dbhya oṣa̭dhībhyo॒ vana॒spati॒bhyo-'dhi॒ sambhṛ̭tā॒-ntā-nna॒ iṣa॒mūrja̭-ndhatta maruta-ssagṃ rarā॒ṇāḥ || aśmagg̭ste॒ kṣuda॒mu-nte॒ śugṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣmaḥ || sa॒mu॒drasya̭ tvā॒-'vāka॒yā-'gne॒ pari̭ vyayāmasi | pā॒va॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || hi॒masya̭ tvā ja॒rāyu॒ṇā-'gne॒ pari̭ vyayāmasi | pā॒va॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || upa॒- [upa̭, jmannupa̭] 1

-jmannupa̭ veta॒se-'va̭ttara-nna॒dīṣvā | agnḙ pi॒ttama॒pāma̭si || maṇḍṷ̄ki॒ tābhi॒rā ga̭hi॒ sema-nno̭ ya॒jñam | pā॒va॒kava̭rṇagṃ śi॒va-ṅkṛ̭dhi || pā॒va॒ka ā ci॒taya̭ntyā kṛ॒pā | kṣāma̭-nruru॒ca u॒ṣaso॒ na bhā॒nunā᳚ || tūrva॒-nna yāma॒nneta̭śasya॒ nū raṇa॒ ā yo ghṛ॒ṇe | na ta̭tṛṣā॒ṇo a॒jaraḥ̭ || agnḙ pāvaka ro॒ciṣā̭ ma॒ndrayā̭ deva ji॒hvayā᳚ | ā de॒vān [ā de॒vān, va॒kṣi॒ yakṣi̭ ca |] 2

va̭kṣi॒ yakṣi̭ ca || sa naḥ̭ pāvaka dīdi॒vo-'gnḙ de॒vāgṃ i॒hā-'' va̭ha | upa̭ ya॒jñagṃ ha॒viśca̭ naḥ || a॒pāmi॒da-nnyaya̭nagṃ samu॒drasya̭ ni॒veśa̭nam | a॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒tayaḥ̭ pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || nama̭ste॒ hara̭se śo॒ciṣe॒ nama̭ste astva॒rciṣe᳚ | a॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒tayaḥ̭ pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || nṛ॒ṣade॒ va- [nṛ॒ṣade॒ vaṭ, a॒phsu॒ṣade॒ va-ḍva̭na॒sade॒] 3

-ḍa̭phsu॒ṣade॒ va-ḍva̭na॒sade॒ va-ḍba̭rhi॒ṣade॒ vaṭ-thsṷva॒rvide॒ vaṭ || ye de॒vā de॒vānāṃ᳚-ya~॒jñiyā̭ ya॒jñiyā̭nāgṃ saṃva~-thsa॒rīṇa॒mupa̭ bhā॒gamāsa̭te | a॒hu॒tādo̭ ha॒viṣo̭ ya॒jñe a॒smin-thsva॒ya-ñjṷhuddhva॒-mmadhṷno ghṛ॒tasya̭ || ye de॒vā de॒veṣvadhi̭ deva॒tvamāya॒n॒ ye brahma̭ṇaḥ pura e॒tāro̭ a॒sya | yebhyo॒ narte pava̭te॒ dhāma॒ ki-ñca॒na na te di॒vo na pṛ̭thi॒vyā adhi॒ snuṣṷ || prā॒ṇa॒dā [prā॒ṇa॒dāḥ, a॒pā॒na॒dā vyā̭na॒dā-] 4

a̭pāna॒dā vyā̭na॒dā-śca̭kṣu॒rdā va̭rco॒dā va̭rivo॒dāḥ | a॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒tayaḥ̭ pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || a॒gnisti॒gmena̭ śo॒ciṣā॒ yagṃsa॒dviśva॒-nnya̭triṇa᳚m | a॒gnirno̭ vagṃsate ra॒yim || sainā-'nī̭kena suvi॒datro̭ a॒sme yaṣṭā̭ de॒vāgṃ āya̭jiṣṭha-ssva॒sti | ada̭bdho go॒pā u॒ta naḥ̭ para॒spā agne᳚ dyu॒madu॒ta re॒va-ddi̭dīhi || 5 ||

(upa̭-de॒vān-vaṭ-prā̭ṇa॒dā-ścatṷścatvārigṃśacca) (a. 1)

ya i॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni॒ juhva॒dṛṣi॒r॒hotā̭ niṣa॒sādā̭ pi॒tā naḥ̭ | sa ā॒śiṣā॒ dravi̭ṇami॒cchamā̭naḥ parama॒cchado॒ vara॒ ā vi̭veśa || vi॒śvaka̭rmā॒ mana̭sā॒ yadvihā̭yā dhā॒tā vi̭dhā॒tā pa̭ra॒mota sa॒ndṛk | teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ sami॒ṣā ma̭danti॒ yatra̭ sapta॒r॒ṣī-npa॒ra eka̭mā॒huḥ || yo naḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tā yo vi̭dhā॒tā yo naḥ̭ sa॒to a॒bhyā sajja॒jāna̭ | 6

yo de॒vānā᳚-nnāma॒dhā eka̭ e॒va tagṃ sa̭mpra॒śña-mbhuva̭nā yantya॒nyā || ta ā-'ya̭janta॒ dravi̭ṇa॒gṃ॒ sama̭smā॒ ṛṣa̭yaḥ॒ pūrvḙ jari॒tāro॒ na bhū॒nā | a॒sūrtā॒ sūrtā॒ raja̭so vi॒māne॒ ye bhū॒tāni̭ sa॒makṛ̭ṇvanni॒māni̭ || na taṃ-vi~̭dātha॒ ya i॒da-ñja॒jānā॒nya-dyu॒ṣmāka॒manta̭ra-mbhavāti | nī॒hā॒reṇa॒ prāvṛ̭tā॒ jalpyā̭ cāsu॒tṛpa̭ uktha॒ śāsa̭ścaranti || pa॒ro di॒vā pa॒ra e॒nā [pa॒ra e॒nā, pṛ॒thi॒vyā pa॒ro] 7

pṛ̭thi॒vyā pa॒ro de॒vebhi॒rasṷrai॒rguhā॒ yat | kagg svi॒dgarbha̭-mpratha॒ma-nda̭ddhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśve᳚ || tamidgarbha̭-mpratha॒ma-nda̭ddhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśve᳚ | a॒jasya॒ nābhā॒vaddhyeka॒-marpi̭taṃ॒-ya~smi̭nni॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na॒madhi̭ śri॒tam || vi॒śvaka̭rmā॒ hyaja̭niṣṭa de॒va ādi-dga̭ndha॒rvo a̭bhava-ddvi॒tīyaḥ̭ | tṛ॒tīyaḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tauṣa̭dhīnā- [pi॒tā ja̭ni॒tauṣa̭dhīnām, a॒pā-ṅgarbhaṃ॒-vya~̭dadhā-tpuru॒trā |] 8

-ma॒pā-ṅgarbhaṃ॒-vya~̭dadhā-tpuru॒trā || cakṣṷṣaḥ pi॒tā mana̭sā॒ hi dhīro̭ ghṛ॒tamḙne ajana॒nna̭māne | ya॒dedantā॒ ada̭dṛgṃhanta॒ pūrva॒ ādi-ddyāvā̭pṛthi॒vī a̭prathetām || vi॒śvata̭-ścakṣuru॒ta vi॒śvato̭mukho vi॒śvato̭hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt | sa-mbā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sa-mpata̭trai॒ rdyāvā̭pṛthi॒vī ja॒naya̭-nde॒va ekaḥ̭ || kigg svi̭dāsī-dadhi॒ṣṭhāna̭-mā॒rambha̭ṇa-ṅkata॒ma-thsvi॒-tkimā̭sīt | yadī॒ bhūmi̭-ñja॒naya̭- [yadī॒ bhūmi̭-ñja॒nayanṋ, vi॒śvaka̭rmā॒] 9

-nvi॒śvaka̭rmā॒ vi dyāmaurṇo᳚-nmahi॒nā vi॒śvaca̭kṣāḥ || kigg svi॒dvana॒-ṅka u॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sī॒dyato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ | manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā pṛ॒cchatedu॒ tadyada॒ddhyati̭ṣṭha॒-dbhuva̭nāni dhā॒rayanṋ || yā te॒ dhāmā̭ni para॒māṇi॒ yā-'va॒mā yā ma̭ddhya॒mā vi̭śvakarmannu॒temā | śikṣā॒ sakhi̭bhyo ha॒viṣi̭ svadhāva-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ || vā॒caspatiṃ̭-vi~॒śvaka̭rmāṇa-mū॒tayḙ [-mū॒taye᳚, ma॒no॒yujaṃ॒-vā~jḙ] 10

mano॒yujaṃ॒-vā~jḙ a॒dyā hṷvema | sa no॒ nedi̭ṣṭhā॒ hava̭nāni joṣate vi॒śvaśa̭bhūṃ॒rava̭se sā॒dhuka̭rmā || viśva̭karman. ha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒na-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ | muhya̭ntva॒nye a॒bhitaḥ̭ sa॒patnā̭ i॒hāsmāka̭-mma॒ghavā̭ sū॒rira̭stu || viśva̭karman. ha॒viṣā॒ vardha̭nena trā॒tāra॒mindra̭-makṛṇorava॒ddhyam | tasmai॒ viśa॒-ssama̭namanta pū॒rvīra॒yamu॒gro vi̭ha॒vyo̭ yathā-'sa̭t || sa॒mu॒drāya̭ va॒yunā̭ya॒ sindhṷ̄nā॒-mpata̭ye॒ namaḥ̭ | na॒dīnā॒gṃ॒ sarvā̭sā-mpi॒tre jṷhu॒tā vi॒śvaka̭rmaṇe॒ viśvā-'hāma̭rtyagṃ ha॒viḥ || 11 ||

(ja॒jānai॒ - nau - ṣa̭dhīnāṃ॒ - bhūmi̭-ñja॒naya̭ - nnū॒taye॒ - namo॒ - nava̭ ca) (a. 2)

udḙnamutta॒rā-nna॒yāgnḙ ghṛtenā-''huta | rā॒yaspoṣḙṇa॒ sagṃ sṛ̭ja pra॒jayā̭ ca॒ dhanḙna ca || indre॒ma-mpra̭ta॒rā-ṅkṛ̭dhi sajā॒tānā̭-masadva॒śī | samḙnaṃ॒-va~rca̭sā sṛja de॒vebhyo̭ bhāga॒dhā a̭sat || yasya̭ ku॒rmo ha॒virgṛ॒he tama̭gne vardhayā॒ tvam | tasma̭ de॒vā adhi̭ bravanna॒ya-ñca॒ brahma̭ṇa॒spatiḥ̭ || udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā [viśvḙ de॒vāḥ, agne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhiḥ |] 12

agne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhiḥ | sa no̭ bhava śi॒vata̭ma-ssu॒pratī̭ko vi॒bhāva̭suḥ || pañca॒ diśo॒ daivī᳚rya॒jñama̭vantu de॒vīrapāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānāḥ | rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭ti-mā॒bhaja̭ntīḥ || rā॒yaspoṣe॒ adhi̭ ya॒jño a̭sthā॒-thsami̭ddhe a॒gnāvadhi̭ māmahā॒naḥ | u॒kthapa̭tra॒ īḍyo̭ gṛbhī॒tasta॒pta-ṅgha॒rma-mpa̭ri॒gṛhyā̭yajanta || ū॒rjā ya-dya॒jñamaśa̭manta de॒vā daivyā̭ya dha॒rtre joṣṭre᳚ | de॒va॒śrī-śśrīma̭ṇā-śśa॒tapa̭yāḥ [de॒va॒śrī-śśrīma̭ṇā-śśa॒tapa̭yāḥ, pa॒ri॒gṛhya̭] 13

pari॒gṛhya̭ de॒vā ya॒jñamā̭yann || sūrya̭raśmi॒r॒hari̭keśaḥ pu॒rastā᳚-thsavi॒tā jyoti॒ruda̭yā॒gṃ॒ aja̭sram | tasya̭ pū॒ṣā pra̭sa॒vaṃ-yā~̭ti de॒va-ssa॒paṃśya॒n viśvā॒ bhuva̭nāni go॒pāḥ || de॒vā de॒vebhyo̭ addhva॒ryanto̭ asthurvī॒tagṃ śa̭mi॒tre śa̭mi॒tā ya॒jaddhyai᳚ | tu॒rīyo̭ ya॒jño yatra̭ ha॒vyameti॒ tataḥ̭ pāva॒kā ā॒śiṣo̭ no juṣantām || vi॒māna̭ e॒ṣa di॒vo maddhya̭ āsta āpapri॒vā-nroda̭sī a॒ntari̭kṣam | sa vi॒śvācī̭ra॒bhi- [sa vi॒śvācī̭ra॒bhi, ca॒ṣṭe॒ ghṛ॒tācī̭ranta॒rā] 14

-ca̭ṣṭe ghṛ॒tācī̭ranta॒rā pūrva॒mapa̭ra-ñca ke॒tum || u॒kṣā sa̭mu॒dro a̭ru॒ṇa-ssṷpa॒rṇaḥ pūrva̭sya॒ yoni̭-mpi॒turā vi̭veśa | maddhyḙ di॒vo nihi̭taḥ॒ pṛśñi॒raśmā॒ vi ca̭krame॒ raja̭saḥ pā॒tyantau᳚ || indraṃ॒-vi~śvā̭ avīvṛdhan-thsamu॒dravya̭casa॒-ṅgiraḥ̭ | ra॒thīta̭magṃ rathī॒nāṃ-vā~jā̭nā॒gṃ॒ satpa̭ti॒-mpati᳚m || su॒mna॒hūrya॒jño de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dyakṣa̭da॒gnirde॒vo de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣat || vāja̭sya mā prasa॒veno᳚-dgrā॒bheṇo-da̭grabhīt | athā̭ sa॒patnā॒gṃ॒ indro̭ me nigrā॒bheṇādha̭rāgṃ akaḥ || u॒dgrā॒bha-ñca̭ nigrā॒bha-ñca॒ brahma̭ de॒vā a̭vīvṛdhann | athā̭ sa॒patnā̭nindrā॒gnī mḙ viṣū॒cīnā॒n vya̭syatām || 15 ||

(de॒vāḥ - śa॒tapa̭yā - a॒bhi - vāja̭sya॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiśca ) (a. 3)

ā॒śu-śśiśā̭no vṛṣa॒bho na yu॒ddhmo gha̭nāgha॒naḥ, kṣobha̭ṇa-ścarṣaṇī॒nām | sa॒ṅkranda̭no-'nimi॒ṣa ḙka vī॒ra-śśa॒tagṃ senā̭ ajaya-thsā॒kamindraḥ̭ || sa॒ṅkranda̭nenā nimi॒ṣeṇa̭ ji॒ṣṇunā̭ yutkā॒reṇa̭ duścyava॒nena̭ dhṛ॒ṣṇunā᳚ | tadindrḙṇa jayata॒ ta-thsa̭haddhvaṃ॒-yu~dho̭ nara॒ iṣṷhastena॒ vṛṣṇā᳚ || sa iṣṷhastai॒-ssa ni̭ṣa॒ṅgibhi̭rva॒śī saggsra̭ṣṭā॒ sa yudha॒ indro̭ ga॒ṇena̭ | sa॒gṃ॒sṛ॒ṣṭa॒ji-thso̭ma॒pā bā̭huśa॒rdhyū᳚rdhvadha̭nvā॒ prati̭hitābhi॒rastā᳚ || bṛha̭spate॒ pari̭ dīyā॒ [pari̭ dīya, rathḙna] 16

rathḙna rakṣo॒hā 'mitrāgṃ̭ apa॒ bādha̭mānaḥ | pra॒bha॒ñjan-thsenāḥ᳚ pramṛ॒ṇo yu॒dhā jaya̭nna॒smāka̭-meddhyavi॒tā rathā̭nām || go॒tra॒bhida̭-ṅgo॒vidaṃ॒-va~jra̭bāhu॒-ñjaya̭nta॒majma̭ pramṛ॒ṇanta॒-moja̭sā | i॒magṃ sa̭jātā॒ anṷvīra-yaddhva॒mindragṃ̭ sakhā॒yo-'nu॒ sagṃ ra̭bhaddhvam || ba॒la॒vi॒jñā॒yaḥ-sthavi̭raḥ॒ pravī̭ra॒-ssaha̭svān. vā॒jī saha̭māna u॒graḥ | a॒bhivī̭ro a॒bhisa̭tvā saho॒jā jaitra̭mindra॒ ratha॒māti̭ṣṭha go॒vit || a॒bhi go॒trāṇi॒ saha̭sā॒ gāha̭māno-'dā॒yo [gāha̭māno-'dā॒yaḥ, vī॒ra-śśa॒tama̭nyu॒rindraḥ̭ |] 17

vī॒ra-śśa॒tama̭nyu॒rindraḥ̭ | du॒ścya॒va॒naḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍa̭ yu॒ddhyo᳚-smāka॒gṃ॒ senā̭ avatu॒ pra yu॒thsu || indra̭ āsāṃ-ne॒tā bṛha॒spati॒ rdakṣi̭ṇā ya॒jñaḥ pu॒ra ḙtu॒ somaḥ̭ | de॒va॒se॒nānā̭-mabhibhañjatī॒nā-ñjaya̭ntīnā-mma॒ruto̭ ya॒ntvagre᳚ || indra̭sya॒ vṛṣṇo॒ varṷṇasya॒ rājña̭ ādi॒tyānā᳚-mma॒rutā॒gṃ॒ śardha̭ u॒gram | ma॒hāma̭nasā-mbhuvanacya॒vānā॒-ṅghoṣo̭ de॒vānā॒-ñjaya̭tā॒ muda̭sthāt || a॒smāka॒-mindra॒-ssamṛ̭teṣu dhva॒jeṣva॒smākaṃ॒-yā~ iṣa̭va॒stā ja̭yantu | 18

a॒smākaṃ̭-vī~॒rā utta̭re bhavantva॒smānṷ devā avatā॒ havḙṣu || uddha̭rṣaya maghava॒nnā-yṷdhā॒-nyuthsatva̭nā-mmāma॒kānā॒-mmahāgṃ̭si | udvṛ̭trahan vā॒jināṃ॒-vā~ji̭nā॒nyu-drathā̭nā॒-ñjaya̭tāmetu॒ ghoṣaḥ̭ || upa॒ preta॒ jaya̭tā narassthi॒rā vaḥ̭ santu bā॒havaḥ̭ | indro̭ va॒-śśarma̭ yaccha tvanā-dhṛ॒ṣyā yathāsa̭tha || ava̭sṛṣṭā॒ parā̭ pata॒ śara̭vye॒ brahma̭ sagṃśitā | gacchā॒-'mitrā॒-npra- [gacchā॒-'mitrā॒-npra, vi॒śa॒ maiṣā॒-] 19

-vi̭śa॒ maiṣā॒-ṅkañca॒nocchi̭ṣaḥ || marmā̭ṇi te॒ varma̭bhiśchādayāmi॒ soma̭stvā॒ rājā॒ 'mṛtḙnā॒bhi-va̭stām | u॒rorvarī̭yo॒ vari̭vaste astu॒ jaya̭nta॒-ntvāmanṷ madantu de॒vāḥ || yatra̭ bā॒ṇā-ssa॒mpata̭nti kumā॒rā vi̭śi॒khā i̭va | indro̭ na॒statra̭ vṛtra॒hā vi̭śvā॒hā śarma̭ yacchatu || 20 ||

(dī॒yā॒ - 'dā॒yo - ja̭yantva॒ - mitrā॒-npra - ca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 4)

prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvāna॒gnera̭gne pu॒ro a̭gnirbhave॒ha | viśvā॒ āśā॒ dīdyā̭no॒ vi bhā॒hyūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || krama̭ddhvama॒gninā॒ nāka॒mukhya॒gṃ॒ hastḙṣu॒ bibhra̭taḥ | di॒vaḥ pṛ॒ṣṭhagṃ suva̭rga॒tvā mi॒śrā de॒vebhi̭rāddhvam || pṛ॒thi॒vyā a॒hamuda॒ntari̭kṣa॒-mā-'rṷha-ma॒ntari̭kṣā॒-ddiva॒mā-'rṷham | di॒vo nāka̭sya pṛ॒ṣṭhā-thsuva॒rjyoti̭ragā- [pṛ॒ṣṭhā-thsuva॒rjyoti̭ragām, a॒ham |] 21

-ma॒ham || suva॒ryanto॒ nāpe᳚kṣanta॒ ā dyāgṃ ro̭hanti॒ roda̭sī | ya॒jñaṃ-ye~ vi॒śvato̭dhāra॒gṃ॒ suvi̭dvāgṃso viteni॒re || agne॒ prehi̭ pratha॒mo dḙvaya॒tā-ñcakṣṷrde॒vānā̭mu॒ta martyā̭nām | iya̭kṣamāṇā॒ bhṛgṷbhi-ssa॒joṣā॒-ssuva̭ryantu॒ yaja̭mānā-ssva॒sti || nakto॒ṣāsā॒ sama̭nasā॒ virṷ̄pe dhā॒payḙte॒ śiśu॒mekagṃ̭ samī॒cī | dyāvā॒ kṣāmā̭ ru॒kmo a॒ntarvi bhā̭ti de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dāḥ || agnḙ sahasrākṣa [agnḙ sahasrākṣa, śa॒ta॒mū॒rdha॒ñcha॒ta-nte᳚] 22

śatamūrdhañcha॒ta-nte᳚ prā॒ṇā-ssa॒hasra̭mapā॒nāḥ | tvagṃ sā̭ha॒srasya̭ rā॒ya ī̭śiṣe॒ tasmai̭ te vidhema॒ vājā̭ya॒ svāhā᳚ || su॒pa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā᳚-npṛthi॒vyāgṃ sī̭da pṛ॒ṣṭhe pṛ̭thi॒vyā-ssī̭da bhā॒sā-'ntari̭kṣa॒mā pṛ̭ṇa॒ jyoti̭ṣā॒ diva॒mutta̭bhāna॒ teja̭sā॒ diśa॒ u-ddṛgṃ̭ha || ā॒juhvā̭na-ssu॒pratī̭kaḥ pu॒rastā॒dagne॒ svāṃ-yo~ni॒mā sī̭da sā॒ddhyā | a॒smin-thsa॒dhasthe॒ addhyutta̭rasmi॒n viśvḙ devā॒ [addhyutta̭rasmi॒n viśvḙ devāḥ, yaja̭mānaśca sīdata |] 23

yaja̭mānaśca sīdata || preddho̭ agne dīdihi pu॒ro no-'ja̭srayā sū॒rmyā̭ yaviṣṭha | tvāgṃ śaśva̭nta॒ upa̭ yanti॒ vājāḥ᳚ || vi॒dhema̭ te para॒me janma̭nnagne vi॒dhema॒ stomai॒rava̭re sa॒dhasthe᳚ | yasmā॒-dyonḙru॒dāri̭thā॒ yaje॒ ta-mpratve ha॒vīgṃṣi̭ juhure॒ sami̭ddhe || tāgṃ sa̭vi॒turvare᳚ṇyasya ci॒trāmā-'haṃ-vṛ~̭ṇe suma॒tiṃ-vi~॒śvaja̭nyām | yāma̭sya॒ kaṇvo॒ adṷha॒-tprapī̭nāgṃ sa॒hasra̭dhārā॒- [sa॒hasra̭dhārām, paya̭sā ma॒hī-ṅgām |] 24

-mpaya̭sā ma॒hī-ṅgām || sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvā-ssa॒ptarṣa̭ya-ssa॒pta dhāma̭ pri॒yāṇi̭ | sa॒pta hotrā᳚-ssapta॒dhā tvā̭ yajanti sa॒pta yonī॒rā pṛ̭ṇasvā ghṛ॒tena̭ || ī॒dṛ-ñcā᳚nyā॒dṛ-ñcai̭tā॒dṛñca̭ prati॒dṛ-ñca̭ mi॒taśca॒ sammi̭taśca॒ sabha̭rāḥ || śu॒krajyo̭tiśca ci॒trajyo̭tiśca sa॒tyajyo̭tiśca॒ jyoti̭ṣmāgśca sa॒tyaśca̭rta॒pāścātyagṃ̭hāḥ | 25

ṛ॒ta॒jicca̭ satya॒jicca̭ sena॒jicca̭ su॒ṣeṇa॒ścāntya̭mitraśca dū॒re a̭mitraśca ga॒ṇaḥ || ṛ॒taśca̭ sa॒tyaśca̭ dhru॒vaśca̭ dha॒ruṇa̭śca dha॒rtā ca̭ vidha॒rtā ca̭ vidhāra॒yaḥ || ī॒dṛkṣā̭sa etā॒dṛkṣā̭sa ū॒ ṣuṇaḥ̭ sa॒dṛkṣā̭saḥ॒ prati̭sadṛkṣāsa॒ eta̭na | mi॒tāsa̭śca॒ sammi̭tāsaśca na ū॒taye॒ sabha̭raso maruto ya॒jñe a॒sminnindra॒-ndaivī॒rviśo̭ ma॒ruto-'nṷvartmāno॒ yathendra॒-ndaivī॒rviśo̭ ma॒ruto-'nṷvartmāna e॒vami॒maṃ-ya~ja̭māna॒-ndaivī᳚śca॒ viśo॒ mānṷṣī॒ścānṷvartmāno bhavantu || 26 ||

(a॒gā॒gṃ॒ - sa॒ha॒srā॒kṣa॒ - de॒vāḥ॒ - sa॒hasra̭dhārā॒ - matyagṃ̭hā॒ - anṷvartmānaḥ॒ - ṣoḍa̭śa ca) (a. 5)

jī॒mūta̭syeva bhavati॒ pratī̭kaṃ॒-ya~dva॒rmī yāti̭ sa॒madā̭mu॒pasthe᳚ | anā̭viddhayā ta॒nuvā̭ jaya॒ tvagṃ sa tvā॒ varma̭ṇo mahi॒mā pi̭partu || dhanva̭nā॒ gā dhanva̭nā॒-''ji-ñja̭yema॒ dhanva̭nā tī॒vrā-ssa॒mado̭ jayema | dhanu॒-śśatro̭rapakā॒ma-ṅkṛ̭ṇoti॒ dhanva̭nā॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo̭ jayema || va॒kṣyantī॒vedā ga̭nīganti॒ karṇa̭-mpri॒yagṃ sakhā̭ya-mpariṣasvajā॒nā | yoṣḙva śiṅkte॒ vita॒tā-'dhi॒ dhanva॒- [dhanvanṋ, jyā i॒yagṃ] 27

-ñjyā i॒yagṃ sama̭ne pā॒raya̭ntī || te ā॒cara̭ntī॒ sama̭neva॒ yoṣā̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mbi̭bhṛtāmu॒pasthe᳚ | apa॒ śatrūṋ viddhyatāgṃ saṃvi~dā॒ne ārtnī̭ i॒me vi̭ṣphu॒rantī̭ a॒mitrāṋ || ba॒hvī॒nā-mpi॒tā ba॒hura̭sya pu॒traści॒ścā kṛ̭ṇoti॒ sama̭nā-'va॒gatya̭ | i॒ṣu॒dhi-ssaṅkāḥ॒ pṛta̭nāśca॒ sarvāḥ᳚ pṛ॒ṣṭhe nina̭ddho jayati॒ prasṷ̄taḥ || rathe॒ tiṣṭha̭-nnayati vā॒jinaḥ̭ pu॒ro yatra̭yatra kā॒maya̭te suṣāra॒thiḥ | a॒bhīśṷ̄nā-mmahi॒māna̭- [mahi॒māna᳚m, pa॒nā॒ya॒ta॒ manaḥ̭] 28

-mpanāyata॒ manaḥ̭ pa॒ścādanṷ yacchanti ra॒śmayaḥ̭ || tī॒vrā-nghoṣā᳚n kṛṇvate॒ vṛṣa̭pāṇa॒yo-'śvā॒ rathḙbhi-ssa॒ha vā॒jaya̭ntaḥ | a॒va॒krāma̭ntaḥ॒ prapa̭daira॒mitrā᳚n kṣi॒ṇanti॒ śatrū॒gṃ॒rana̭pavyayantaḥ || ra॒tha॒vāha̭nagṃ ha॒vira̭sya॒ nāma॒ yatrā-''yṷdha॒-nnihi̭tamasya॒ varma̭ | tatrā॒ ratha॒mupa̭ śa॒gmagṃ sa̭dema vi॒śvāhā̭ va॒yagṃ sṷmana॒syamā̭nāḥ || svā॒du॒ṣa॒gṃ॒ sadaḥ̭ pi॒taro̭ vayo॒dhāḥ kṛ̭cchre॒śrita॒-śśaktī̭vanto gabhī॒rāḥ | ci॒trasḙnā॒ iṣṷbalā॒ amṛ̭ddhrā-ssa॒tovī̭rā u॒ravo᳚ vrātasā॒hāḥ || brāhma̭ṇāsaḥ॒ [brāhma̭ṇāsaḥ, pita̭ra॒-] 29

pita̭ra॒-ssomyā̭sa-śśi॒ve no॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a̭ne॒hasā᳚ | pū॒ṣā naḥ̭ pātu duri॒tādṛ̭tāvṛdho॒ rakṣā॒ māki̭rno a॒ghaśagṃ̭sa īśata || su॒pa॒rṇaṃ-va~̭ste mṛ॒go a̭syā॒ danto॒ gobhi॒-ssanna̭ddhā patati॒ prasṷ̄tā | yatrā॒ nara॒-ssa-ñca॒ vi ca॒ drava̭nti॒ tatrā॒smabhya॒miṣa̭va॒-śśarma̭ yagṃsann || ṛjī̭te॒ pari̭ vṛṅgdhi॒ no-'śmā̭ bhavatu nasta॒nūḥ | somo॒ adhi̭ bravītu॒ no-'di̭ti॒- [no-'di̭tiḥ, śarma̭ yacchatu |] 30

-śśarma̭ yacchatu || ā ja̭ṅghanti॒ sānvḙṣā-ñja॒ghanā॒gṃ॒ upa̭ jighnate | aśvā̭jani॒ pracḙta॒so-'śvā᳚n-thsa॒mathsṷ codaya || ahi̭riva bho॒gaiḥ paryḙti bā॒hu-ñjyāyā̭ he॒ti-mpa̭ri॒bādha̭mānaḥ | ha॒sta॒ghno viśvā̭ va॒yunā̭ni vi॒dvā-npumā॒-npumāgṃ̭sa॒-mpari̭ pātu vi॒śvataḥ̭ || vana̭spate vī॒ḍva̭ṅgo॒ hi bhū॒yā a॒sma-thsa̭khā pra॒tara̭ṇa-ssu॒vīraḥ̭ | gobhi॒-ssanna̭ddho asi vī॒ḍaya̭svā-''sthā॒tā tḙ jayatu॒ jetvā̭ni || di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāḥ pa- [pari̭, oja॒ u-dbhṛ̭taṃ॒-] 31

-ryoja॒ u-dbhṛ̭taṃ॒-va~na॒spati̭bhyaḥ॒ paryābhṛ̭ta॒gṃ॒ sahaḥ̭ | a॒pāmo॒jmāna॒-mpari॒ gobhi॒rāvṛ̭ta॒mindra̭sya॒ vajragṃ̭ ha॒viṣā॒ rathaṃ̭-ya~ja || indra̭sya॒ vajro̭ ma॒rutā॒manī̭ka-mmi॒trasya॒ garbho॒ varṷṇasya॒ nābhiḥ̭ | semā-nno̭ ha॒vyadā̭ti-ñjuṣā॒ṇo deva̭ ratha॒ prati̭ ha॒vyā gṛ̭bhāya || upa̭ śvāsaya pṛthi॒vīmu॒ta dyā-mpṷru॒trā tḙ manutāṃ॒-vi~ṣṭhi̭ta॒-ñjaga̭t | sa dṷndubhe sa॒jūrindrḙṇa de॒vairdū॒rā- [de॒vairdū॒rāt, davī̭yo॒] 32

-ddavī̭yo॒ apa̭sedha॒ śatrūṋ || ā kra̭ndaya॒ bala॒mojo̭ na॒ ā dhā॒ niṣṭa̭nihi duri॒tā bādha̭mānaḥ | apa̭ protha dundubhe du॒cchunāgṃ̭ i॒ta indra̭sya mu॒ṣṭira̭si vī॒ḍaya̭sva || ā-'mūra̭ja pra॒tyāva̭rtaye॒māḥ kḙtu॒ma-ddṷndu॒bhi rvā̭vadīti | samaśva̭parṇā॒ścara̭nti no॒ naro॒-'smāka̭mindra ra॒thino̭ jayantu || 33 ||

(dhanva̭n - mahi॒mānaṃ॒ - brāhma̭ṇā॒so - 'di̭tiḥ - pṛthi॒vyāḥ pari̭ - dū॒rā - deka̭catvārigṃśacca) (a. 6)

yadakra̭ndaḥ pratha॒ma-ñjāya̭māna u॒dyan-thsa̭mu॒drādu॒ta vā॒ purī̭ṣāt | śye॒nasya̭ pa॒kṣā ha̭ri॒ṇasya̭ bā॒hū ṷpa॒stutya॒-mmahi̭ jā॒ta-ntḙ arvann || ya॒mena̭ da॒tta-ntri॒ta ḙnamāyuna॒gindra̭ eṇa-mpratha॒mo addhya̭tiṣṭhat | ga॒ndha॒rvo a̭sya raśa॒nāma̭-gṛbhṇā॒-thsūrā॒daśvaṃ̭-va~savo॒ nira̭taṣṭa || asi̭ ya॒mo asyā̭di॒tyo a̭rva॒nnasi̭ tri॒to guhyḙna vra॒tena̭ | asi॒ somḙna sa॒mayā॒ vipṛ̭kta [vipṛ̭ktaḥ, ā॒huste॒ trīṇi̭ di॒vi bandha̭nāni |] 34

ā॒huste॒ trīṇi̭ di॒vi bandha̭nāni || trīṇi̭ ta āhurdi॒vi bandha̭nāni॒ trīṇya॒phsu trīṇya॒nta-ssa̭mu॒dre | u॒teva̭ me॒ varṷṇaśchan-thsyarva॒n॒. yatrā̭ ta ā॒huḥ pa̭ra॒ma-ñja॒nitra᳚m || i॒mā tḙ vājinnava॒mārja̭nānī॒mā śa॒phānāgṃ̭ sani॒turni॒dhānā᳚ | atrā̭ te bha॒drā ra̭śa॒nā a̭paśyamṛ॒tasya॒ yā a̭bhi॒rakṣa̭nti go॒pāḥ || ā॒tmāna̭-nte॒ mana̭sā॒-''rāda̭jānāma॒vo di॒vā [ ] 35

pa॒taya̭nta-mpata॒ṅgam | śiro̭ apaśya-mpa॒thibhiḥ̭ su॒gebhi̭rare॒ṇubhi॒rjeha̭māna-mpata॒tri || atrā̭ te rū॒pamṷtta॒mama̭paśya॒-ñjigī̭ṣamāṇami॒ṣa ā pa॒de goḥ | ya॒dā te॒ marto॒ anu॒ bhoga॒māna॒ḍādi-dgrasi̭ṣṭha॒ oṣa̭dhīrajīgaḥ || anṷ tvā॒ ratho॒ anu॒ maryo̭ arva॒nnanu॒ gāvo-'nu॒ bhagaḥ̭ ka॒nīnā᳚m | anu॒ vrātā̭sa॒stava̭ sa॒khyamī̭yu॒ranṷ de॒vā ma̭mire vī॒rya̭- [vī॒rya᳚m, te |] 36

-nte || hira̭ṇyaśṛ॒ṅgo-'yo̭ asya॒ pādā॒ mano̭javā॒ ava̭ra॒ indra̭ āsīt | de॒vā ida̭sya havi॒radya̭māya॒n॒. yo arva̭nta-mpratha॒mo a॒ddhyati̭ṣṭhat || ī॒rmāntā̭sa॒-ssili̭kamaddhyamāsa॒-ssagṃ śūra̭ṇāso di॒vyāso॒ atyāḥ᳚ | ha॒gṃ॒sā i̭va śreṇi॒śo ya̭tante॒ yadākṣi̭ṣurdi॒vya-majma॒maśvāḥ᳚ || tava॒ śarī̭ra-mpatayi॒ṣṇva̭rva॒-ntava̭ ci॒ttaṃ-vā~ta̭ iva॒ dhrajī̭mān | tava॒ śṛṅgā̭ṇi॒ viṣṭhi̭tā puru॒trā-'ra̭ṇyeṣu॒ jarbhṷrāṇā caranti || upa॒ [upa̭, prāgā॒cchasa̭naṃ-] 37

prāgā॒cchasa̭naṃ-vā~॒jyarvā̭ deva॒drīcā॒ mana̭sā॒ dīddhyā̭naḥ | a॒jaḥ pu॒ro nī̭yate॒ nābhi̭ra॒syānṷ pa॒ścā-tka॒vayo̭ yanti re॒bhāḥ || upa॒ prāgā᳚-tpara॒maṃ-ya~-thsa॒dhastha॒marvā॒gṃ॒ acchā̭ pi॒tara̭-mmā॒tara̭-ñca | a॒dyā de॒vān juṣṭa̭tamo॒ hi ga॒myā athā-''śā᳚ste dā॒śuṣe॒ vāryā̭ṇi || 38 ||

(vipṛ̭kto - di॒vā - vī॒rya̭ - mupai - kā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 7)

mā no̭ mi॒tro varṷṇo arya॒mā-''yurindra̭ ṛbhu॒kṣā ma॒rutaḥ॒ pari̭ khyann | ya-dvā॒jino̭ de॒vajā̭tasya॒ sapteḥ᳚ prava॒kṣyāmo̭ vi॒dathḙ vī॒ryā̭ṇi || yanni॒rṇijā॒ rekṇa̭sā॒ prāvṛ̭tasya rā॒ti-ṅgṛ̭bhī॒tā-mmṷkha॒to naya̭nti | suprā̭ṅa॒jo memya̭-dvi॒śvarṷ̄pa indrāpū॒ṣṇoḥ pri॒yamapyḙti॒ pāthaḥ̭ || e॒ṣa cchāgaḥ̭ pu॒ro aśvḙna vā॒jinā̭ pū॒ṣṇo bhā॒go nī̭yate vi॒śvade᳚vyaḥ | a॒bhi॒priyaṃ॒-ya~-tpṷro॒ḍāśa॒marva̭tā॒ tvaṣṭe- [tvaṣṭet, e॒na॒gṃ॒ sau॒śra॒va॒sāya̭ jinvati |] 39

-dḙnagṃ sauśrava॒sāya̭ jinvati || yaddha॒viṣya̭mṛtu॒śo dḙva॒yāna॒-ntrirmānṷṣāḥ॒ paryaśva॒-nnaya̭nti | atrā̭ pū॒ṣṇaḥ pra̭tha॒mo bhā॒ga ḙti ya॒jña-nde॒vebhyaḥ̭ prative॒daya̭nna॒jaḥ || hotā᳚-'ddhva॒ryurāva̭yā agnimi॒ndho grā̭vagrā॒bha u॒ta śaggstā॒ suvi̭praḥ | tena̭ ya॒jñena॒ sva̭raṅkṛtena॒ svi̭ṣṭena va॒kṣaṇā॒ ā pṛ̭ṇaddhvam || yū॒pa॒vra॒skā u॒ta ye yṷ̄pavā॒hāśca॒ṣālaṃ॒-ye~ a̭śvayū॒pāya॒ takṣa̭ti | ye cārva̭te॒ paca̭nagṃ sa॒bhaṃra̭ntyu॒to [ ] 40

teṣā̭-ma॒bhigū᳚rtirna invatu || upa॒ prāgā᳚-thsu॒manmḙ-'dhāyi॒ manma̭ de॒vānā॒māśā॒ upa̭ vī॒tapṛ̭ṣṭhaḥ | anvḙnaṃ॒-vi~prā॒ ṛṣa̭yo madanti de॒vānā᳚-mpu॒ṣṭe ca̭kṛmā su॒bandhu᳚m || ya-dvā॒jino॒ dāma̭ sa॒dānna॒marva̭to॒ yā śī̭rṣa॒ṇyā̭ raśa॒nā rajjṷrasya | yadvā̭ ghāsya॒ prabhṛ̭tamā॒syḙ tṛṇa॒gṃ॒ sarvā॒ tā te॒ api̭ de॒veṣva̭stu || yadaśva̭sya kra॒viṣo॒ [yadaśva̭sya kra॒viṣaḥ̭, makṣi॒kā-''śa॒] 41

makṣi॒kā-''śa॒ yadvā॒ svarau॒ svadhi̭tau ri॒ptamasti̭ | yaddhasta̭yo-śśami॒turyanna॒kheṣu॒ sarvā॒ tā te॒ api̭ de॒veṣva̭stu || yadūva̭ddhyamu॒dara̭syāpa॒vāti॒ ya ā॒masya̭ kra॒viṣo̭ ga॒ndho asti̭ | su॒kṛ॒tā taccha̭mi॒tāraḥ̭ kṛṇvantū॒ta medhagṃ̭ śṛta॒pāka̭-mpacantu || ya-tte॒ gātrā̭da॒gninā̭ pa॒cyamā̭nāda॒bhi śūla॒-nniha̭tasyāva॒dhāva̭ti | mā ta-dbhūmyā॒mā śri̭ṣa॒ ( )-nmā tṛṇḙṣu de॒vebhya॒stadu॒śadbhyo̭ rā॒tama̭stu || 42 ||

(i - du॒to - kra॒viṣaḥ̭ - śriṣath - sa॒pta ca̭) (a. 8)

ye vā॒jina̭-mpari॒paśya̭nti pa॒kvaṃ-ya~ ī̭mā॒hu-ssṷra॒bhirnirha॒reti̭ | ye cārva̭to māgṃsabhi॒kṣāmu॒pāsa̭ta u॒to teṣā̭ma॒bhigū᳚rtirna invatu || yannīkṣa̭ṇa-mmā॒g॒spaca̭nyā u॒khāyā॒ yā pātrā̭ṇi yū॒ṣṇa ā॒seca̭nāni | ū॒ṣma॒ṇyā̭-'pi॒dhānā̭ carū॒ṇāma॒ṅkā-ssū॒nāḥ pari̭ bhūṣa॒ntyaśva᳚m || ni॒krama̭ṇa-nni॒ṣada̭naṃ-vi~॒varta̭naṃ॒-ya~cca॒ paḍbī̭śa॒marva̭taḥ | yacca̭ pa॒pau yacca̭ ghā॒si- [ghā॒sim, ja॒ghāsa॒ sarvā॒ tā] 43

-ñja॒ghāsa॒ sarvā॒ tā te॒ api̭ de॒veṣva̭stu || mā tvā॒-'gni-rdhva̭nayi-ddhū॒maga̭ndhi॒rmokhā bhrāja̭ntya॒bhi vi̭kta॒ jaghriḥ̭ | i॒ṣṭaṃ-vī~॒tama॒bhigū᳚rtaṃ॒-va~ṣa̭ṭkṛta॒-nta-nde॒vāsaḥ॒ prati̭ gṛbhṇa॒ntyaśva᳚m || yadaśvā̭ya॒ vāsa̭ upastṛ॒ṇantya̭dhīvā॒saṃ-yā~ hira̭ṇyānyasmai | sa॒ndāna॒marva̭nta॒-mpaḍbī̭śa-mpri॒yā de॒veṣvā yā̭mayanti || ya-ttḙ sā॒de maha̭sā॒ śūkṛ̭tasya॒ pārṣṇi̭yā vā॒ kaśa̭yā [vā॒ kaśa̭yā, vā॒ tu॒toda̭ |] 44

vā tu॒toda̭ | sru॒ceva॒ tā ha॒viṣo̭ addhva॒reṣu॒ sarvā॒ tā te॒ brahma̭ṇā sūdayāmi || catṷstrigṃśa-dvā॒jino̭ de॒vaba̭ndho॒-rvaṅkrī॒-raśva̭sya॒ svadhi̭ti॒-ssamḙti | acchi̭drā॒ gātrā̭ va॒yunā̭ kṛṇota॒ parṷṣparuranu॒ghuṣyā॒ vi śa̭sta || eka॒stvaṣṭu॒raśva̭syā viśa॒stā dvā ya॒ntārā̭ bhavata॒statha॒rtuḥ | yā te॒ gātrā̭ṇāmṛtu॒thā kṛ॒ṇomi॒ tātā॒ piṇḍā̭nā॒-mpra jṷhomya॒gnau || mā tvā̭ tapa- [tapat, pri॒ya ā॒tmā-] 45

-tpri॒ya ā॒tmā-'pi॒yanta॒-mmā svadhi̭tista॒nuva॒ ā ti̭ṣṭhipa-tte | mā tḙ gṛ॒ddhnu-ra̭viśa॒stā-'ti॒hāya̭ chi॒drā gātrā᳚ṇya॒sinā॒ mithṷ̄ kaḥ || na vā ṷve॒tanmri̭yase॒ na ri̭ṣyasi de॒vāgṃ idḙṣi pa॒thibhiḥ̭ su॒gebhiḥ̭ | harī̭ te॒ yuñjā॒ pṛṣa̭tī abhūtā॒mupā᳚sthā-dvā॒jī dhu॒ri rāsa̭bhasya || su॒gavya̭-nno vā॒jī svaśvi̭ya-mpu॒gṃ॒saḥ pu॒trāgṃ u॒ta vi̭śvā॒puṣagṃ̭ ra॒yim | a॒nā॒gā॒stva-nno॒ adi̭tiḥ kṛṇotu kṣa॒tra-nno॒ aśvo̭ vanatāgṃ ha॒viṣmāṋ || 46 ||

(ghā॒siṃ-kaśa̭yā - tapa-d- ra॒yiṃ - nava̭ ca ) (a. 9)

(aśma॒n - ya i॒mo - dḙna - mā॒śuḥ - prācīṃ᳚ - jī॒mūta̭sya॒ - yadakra̭ndo॒ - mā no̭ mi॒tro - ye vā॒jinaṃ॒ - nava̭)

(aśma̭n - mano॒yujaṃ॒ - prācī॒manu॒ - śarma̭ yacchatu॒ - teṣā̭ma॒bhigū᳚rtiḥ॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśat)

(aśma̭n, ha॒viṣmāṋ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

o-nnamaḥ paramātmane , śrī mahāgaṇapataye namaḥ , śrī gurubhyo namaḥ , ha॒riḥ॒ oṃ

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थकाण्डे षष्ठः प्रश्नः - परिषेचन-संस्काराभिधानं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अश्म॒न्नूर्ज॒-म्पर्व॑ते शिश्रिया॒णां-वाँते॑ प॒र्जन्ये॒ वरु॑णस्य॒ शुष्मे᳚ । अ॒द्भ्य ओष॑धीभ्यो॒ वन॒स्पति॒भ्यो-ऽधि॒ सम्भृ॑ता॒-न्ता-न्न॒ इष॒मूर्ज॑-न्धत्त मरुत-स्सग्ं ररा॒णाः ॥ अश्मग्ग्॑स्ते॒ क्षुद॒मु-न्ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ य-न्द्वि॒ष्मः ॥ स॒मु॒द्रस्य॑ त्वा॒-ऽवाक॒या-ऽग्ने॒ परि॑ व्ययामसि । पा॒व॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ हि॒मस्य॑ त्वा ज॒रायु॒णा-ऽग्ने॒ परि॑ व्ययामसि । पा॒व॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ उप॒- [उप॑, ज्मन्नुप॑] 1

-ज्मन्नुप॑ वेत॒से-ऽव॑त्तर-न्न॒दीष्वा । अग्ने॑ पि॒त्तम॒पाम॑सि ॥ मण्डू॑कि॒ ताभि॒रा ग॑हि॒ सेम-न्नो॑ य॒ज्ञम् । पा॒व॒कव॑र्णग्ं शि॒व-ङ्कृ॑धि ॥ पा॒व॒क आ चि॒तय॑न्त्या कृ॒पा । क्षाम॑-न्रुरु॒च उ॒षसो॒ न भा॒नुना᳚ ॥ तूर्व॒-न्न याम॒न्नेत॑शस्य॒ नू रण॒ आ यो घृ॒णे । न त॑तृषा॒णो अ॒जरः॑ ॥ अग्ने॑ पावक रो॒चिषा॑ म॒न्द्रया॑ देव जि॒ह्वया᳚ । आ दे॒वान् [आ दे॒वान्, व॒क्षि॒ यक्षि॑ च ।] 2

व॑क्षि॒ यक्षि॑ च ॥ स नः॑ पावक दीदि॒वो-ऽग्ने॑ दे॒वाग्ं इ॒हा-ऽऽ व॑ह । उप॑ य॒ज्ञग्ं ह॒विश्च॑ नः ॥ अ॒पामि॒द-न्न्यय॑नग्ं समु॒द्रस्य॑ नि॒वेश॑नम् । अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ नम॑स्ते॒ हर॑से शो॒चिषे॒ नम॑स्ते अस्त्व॒र्चिषे᳚ । अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ नृ॒षदे॒ व- [नृ॒षदे॒ वट्, अ॒फ्सु॒षदे॒ व-ड्व॑न॒सदे॒] 3

-ड॑फ्सु॒षदे॒ व-ड्व॑न॒सदे॒ व-ड्ब॑र्हि॒षदे॒ वट्-थ्सु॑व॒र्विदे॒ वट् ॥ ये दे॒वा दे॒वानां᳚-यँ॒ज्ञिया॑ य॒ज्ञिया॑नाग्ं संवँ-थ्स॒रीण॒मुप॑ भा॒गमास॑ते । अ॒हु॒तादो॑ ह॒विषो॑ य॒ज्ञे अ॒स्मिन्-थ्स्व॒य-ञ्जु॑हुद्ध्व॒-म्मधु॑नो घृ॒तस्य॑ ॥ ये दे॒वा दे॒वेष्वधि॑ देव॒त्वमाय॒न्॒ ये ब्रह्म॑णः पुर ए॒तारो॑ अ॒स्य । येभ्यो॒ नर्ते पव॑ते॒ धाम॒ कि-ञ्च॒न न ते दि॒वो न पृ॑थि॒व्या अधि॒ स्नुषु॑ ॥ प्रा॒ण॒दा [प्रा॒ण॒दाः, अ॒पा॒न॒दा व्या॑न॒दा-] 4

अ॑पान॒दा व्या॑न॒दा-श्च॑क्षु॒र्दा व॑र्चो॒दा व॑रिवो॒दाः । अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ अ॒ग्निस्ति॒ग्मेन॑ शो॒चिषा॒ यग्ंस॒द्विश्व॒-न्न्य॑त्रिण᳚म् । अ॒ग्निर्नो॑ वग्ंसते र॒यिम् ॥ सैना-ऽनी॑केन सुवि॒दत्रो॑ अ॒स्मे यष्टा॑ दे॒वाग्ं आय॑जिष्ठ-स्स्व॒स्ति । अद॑ब्धो गो॒पा उ॒त नः॑ पर॒स्पा अग्ने᳚ द्यु॒मदु॒त रे॒व-द्दि॑दीहि ॥ 5 ॥

(उप॑-दे॒वान्-वट्-प्रा॑ण॒दा-श्चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)

य इ॒मा विश्वा॒ भुव॑नानि॒ जुह्व॒दृषि॒र्॒होता॑ निष॒सादा॑ पि॒ता नः॑ । स आ॒शिषा॒ द्रवि॑णमि॒च्छमा॑नः परम॒च्छदो॒ वर॒ आ वि॑वेश ॥ वि॒श्वक॑र्मा॒ मन॑सा॒ यद्विहा॑या धा॒ता वि॑धा॒ता प॑र॒मोत स॒न्दृक् । तेषा॑मि॒ष्टानि॒ समि॒षा म॑दन्ति॒ यत्र॑ सप्त॒र्॒षी-न्प॒र एक॑मा॒हुः ॥ यो नः॑ पि॒ता ज॑नि॒ता यो वि॑धा॒ता यो नः॑ स॒तो अ॒भ्या सज्ज॒जान॑ । 6

यो दे॒वाना᳚-न्नाम॒धा एक॑ ए॒व तग्ं स॑म्प्र॒श्ञ-म्भुव॑ना यन्त्य॒न्या ॥ त आ-ऽय॑जन्त॒ द्रवि॑ण॒ग्ं॒ सम॑स्मा॒ ऋष॑यः॒ पूर्वे॑ जरि॒तारो॒ न भू॒ना । अ॒सूर्ता॒ सूर्ता॒ रज॑सो वि॒माने॒ ये भू॒तानि॑ स॒मकृ॑ण्वन्नि॒मानि॑ ॥ न तं-विँ॑दाथ॒ य इ॒द-ञ्ज॒जाना॒न्य-द्यु॒ष्माक॒मन्त॑र-म्भवाति । नी॒हा॒रेण॒ प्रावृ॑ता॒ जल्प्या॑ चासु॒तृप॑ उक्थ॒ शास॑श्चरन्ति ॥ प॒रो दि॒वा प॒र ए॒ना [प॒र ए॒ना, पृ॒थि॒व्या प॒रो] 7

पृ॑थि॒व्या प॒रो दे॒वेभि॒रसु॑रै॒र्गुहा॒ यत् । कग्ग् स्वि॒द्गर्भ॑-म्प्रथ॒म-न्द॑द्ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वा-स्स॒मग॑च्छन्त॒ विश्वे᳚ ॥ तमिद्गर्भ॑-म्प्रथ॒म-न्द॑द्ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वा-स्स॒मग॑च्छन्त॒ विश्वे᳚ । अ॒जस्य॒ नाभा॒वद्ध्येक॒-मर्पि॑तं॒-यँस्मि॑न्नि॒दं-विँश्व॒-म्भुव॑न॒मधि॑ श्रि॒तम् ॥ वि॒श्वक॑र्मा॒ ह्यज॑निष्ट दे॒व आदि-द्ग॑न्ध॒र्वो अ॑भव-द्द्वि॒तीयः॑ । तृ॒तीयः॑ पि॒ता ज॑नि॒तौष॑धीना- [पि॒ता ज॑नि॒तौष॑धीनाम्, अ॒पा-ङ्गर्भं॒-व्यँ॑दधा-त्पुरु॒त्रा ।] 8

-म॒पा-ङ्गर्भं॒-व्यँ॑दधा-त्पुरु॒त्रा ॥ चक्षु॑षः पि॒ता मन॑सा॒ हि धीरो॑ घृ॒तमे॑ने अजन॒न्न॑माने । य॒देदन्ता॒ अद॑दृग्ंहन्त॒ पूर्व॒ आदि-द्द्यावा॑पृथि॒वी अ॑प्रथेताम् ॥ वि॒श्वत॑-श्चक्षुरु॒त वि॒श्वतो॑मुखो वि॒श्वतो॑हस्त उ॒त वि॒श्वत॑स्पात् । स-म्बा॒हुभ्या॒-न्नम॑ति॒ स-म्पत॑त्रै॒ र्द्यावा॑पृथि॒वी ज॒नय॑-न्दे॒व एकः॑ ॥ किग्ग् स्वि॑दासी-दधि॒ष्ठान॑-मा॒रम्भ॑ण-ङ्कत॒म-थ्स्वि॒-त्किमा॑सीत् । यदी॒ भूमि॑-ञ्ज॒नय॑- [यदी॒ भूमि॑-ञ्ज॒नयन्न्॑, वि॒श्वक॑र्मा॒] 9

-न्वि॒श्वक॑र्मा॒ वि द्यामौर्णो᳚-न्महि॒ना वि॒श्वच॑क्षाः ॥ किग्ग् स्वि॒द्वन॒-ङ्क उ॒ स वृ॒क्ष आ॑सी॒द्यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒क्षुः । मनी॑षिणो॒ मन॑सा पृ॒च्छतेदु॒ तद्यद॒द्ध्यति॑ष्ठ॒-द्भुव॑नानि धा॒रयन्न्॑ ॥ या ते॒ धामा॑नि पर॒माणि॒ या-ऽव॒मा या म॑द्ध्य॒मा वि॑श्वकर्मन्नु॒तेमा । शिक्षा॒ सखि॑भ्यो ह॒विषि॑ स्वधाव-स्स्व॒यं-यँ॑जस्व त॒नुव॑-ञ्जुषा॒णः ॥ वा॒चस्पतिं॑-विँ॒श्वक॑र्माण-मू॒तये॑ [-मू॒तये᳚, म॒नो॒युजं॒-वाँजे॑] 10

मनो॒युजं॒-वाँजे॑ अ॒द्या हु॑वेम । स नो॒ नेदि॑ष्ठा॒ हव॑नानि जोषते वि॒श्वश॑भूं॒रव॑से सा॒धुक॑र्मा ॥ विश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॑ वावृधा॒न-स्स्व॒यं-यँ॑जस्व त॒नुव॑-ञ्जुषा॒णः । मुह्य॑न्त्व॒न्ये अ॒भितः॑ स॒पत्ना॑ इ॒हास्माक॑-म्म॒घवा॑ सू॒रिर॑स्तु ॥ विश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॒ वर्ध॑नेन त्रा॒तार॒मिन्द्र॑-मकृणोरव॒द्ध्यम् । तस्मै॒ विश॒-स्सम॑नमन्त पू॒र्वीर॒यमु॒ग्रो वि॑ह॒व्यो॑ यथा-ऽस॑त् ॥ स॒मु॒द्राय॑ व॒युना॑य॒ सिन्धू॑ना॒-म्पत॑ये॒ नमः॑ । न॒दीना॒ग्ं॒ सर्वा॑सा-म्पि॒त्रे जु॑हु॒ता वि॒श्वक॑र्मणे॒ विश्वा-ऽहाम॑र्त्यग्ं ह॒विः ॥ 11 ॥

(ज॒जानै॒ - नौ - ष॑धीनां॒ - भूमि॑-ञ्ज॒नय॑ - न्नू॒तये॒ - नमो॒ - नव॑ च) (अ. 2)

उदे॑नमुत्त॒रा-न्न॒याग्ने॑ घृतेना-ऽऽहुत । रा॒यस्पोषे॑ण॒ सग्ं सृ॑ज प्र॒जया॑ च॒ धने॑न च ॥ इन्द्रे॒म-म्प्र॑त॒रा-ङ्कृ॑धि सजा॒ताना॑-मसद्व॒शी । समे॑नं॒-वँर्च॑सा सृज दे॒वेभ्यो॑ भाग॒धा अ॑सत् ॥ यस्य॑ कु॒र्मो ह॒विर्गृ॒हे तम॑ग्ने वर्धया॒ त्वम् । तस्म॑ दे॒वा अधि॑ ब्रवन्न॒य-ञ्च॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ॥ उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा [विश्वे॑ दे॒वाः, अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः ।] 12

अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः । स नो॑ भव शि॒वत॑म-स्सु॒प्रती॑को वि॒भाव॑सुः ॥ पञ्च॒ दिशो॒ दैवी᳚र्य॒ज्ञम॑वन्तु दे॒वीरपाम॑ति-न्दुर्म॒ति-म्बाध॑मानाः । रा॒यस्पोषे॑ य॒ज्ञप॑ति-मा॒भज॑न्तीः ॥ रा॒यस्पोषे॒ अधि॑ य॒ज्ञो अ॑स्था॒-थ्समि॑द्धे अ॒ग्नावधि॑ मामहा॒नः । उ॒क्थप॑त्र॒ ईड्यो॑ गृभी॒तस्त॒प्त-ङ्घ॒र्म-म्प॑रि॒गृह्या॑यजन्त ॥ ऊ॒र्जा य-द्य॒ज्ञमश॑मन्त दे॒वा दैव्या॑य ध॒र्त्रे जोष्ट्रे᳚ । दे॒व॒श्री-श्श्रीम॑णा-श्श॒तप॑याः [दे॒व॒श्री-श्श्रीम॑णा-श्श॒तप॑याः, प॒रि॒गृह्य॑] 13

परि॒गृह्य॑ दे॒वा य॒ज्ञमा॑यन्न् ॥ सूर्य॑रश्मि॒र्॒हरि॑केशः पु॒रस्ता᳚-थ्सवि॒ता ज्योति॒रुद॑या॒ग्ं॒ अज॑स्रम् । तस्य॑ पू॒षा प्र॑स॒वं-याँ॑ति दे॒व-स्स॒पंश्य॒न् विश्वा॒ भुव॑नानि गो॒पाः ॥ दे॒वा दे॒वेभ्यो॑ अद्ध्व॒र्यन्तो॑ अस्थुर्वी॒तग्ं श॑मि॒त्रे श॑मि॒ता य॒जद्ध्यै᳚ । तु॒रीयो॑ य॒ज्ञो यत्र॑ ह॒व्यमेति॒ ततः॑ पाव॒का आ॒शिषो॑ नो जुषन्ताम् ॥ वि॒मान॑ ए॒ष दि॒वो मद्ध्य॑ आस्त आपप्रि॒वा-न्रोद॑सी अ॒न्तरि॑क्षम् । स वि॒श्वाची॑र॒भि- [स वि॒श्वाची॑र॒भि, च॒ष्टे॒ घृ॒ताची॑रन्त॒रा] 14

-च॑ष्टे घृ॒ताची॑रन्त॒रा पूर्व॒मप॑र-ञ्च के॒तुम् ॥ उ॒क्षा स॑मु॒द्रो अ॑रु॒ण-स्सु॑प॒र्णः पूर्व॑स्य॒ योनि॑-म्पि॒तुरा वि॑वेश । मद्ध्ये॑ दि॒वो निहि॑तः॒ पृश्ञि॒रश्मा॒ वि च॑क्रमे॒ रज॑सः पा॒त्यन्तौ᳚ ॥ इन्द्रं॒-विँश्वा॑ अवीवृधन्-थ्समु॒द्रव्य॑चस॒-ङ्गिरः॑ । र॒थीत॑मग्ं रथी॒नां-वाँजा॑ना॒ग्ं॒ सत्प॑ति॒-म्पति᳚म् ॥ सु॒म्न॒हूर्य॒ज्ञो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्ष॒द्यक्ष॑द॒ग्निर्दे॒वो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्षत् ॥ वाज॑स्य मा प्रस॒वेनो᳚-द्ग्रा॒भेणो-द॑ग्रभीत् । अथा॑ स॒पत्ना॒ग्ं॒ इन्द्रो॑ मे निग्रा॒भेणाध॑राग्ं अकः ॥ उ॒द्ग्रा॒भ-ञ्च॑ निग्रा॒भ-ञ्च॒ ब्रह्म॑ दे॒वा अ॑वीवृधन्न् । अथा॑ स॒पत्ना॑निन्द्रा॒ग्नी मे॑ विषू॒चीना॒न् व्य॑स्यताम् ॥ 15 ॥

(दे॒वाः - श॒तप॑या - अ॒भि - वाज॑स्य॒ - षड्विग्ं॑शतिश्च ) (अ. 3)

आ॒शु-श्शिशा॑नो वृष॒भो न यु॒द्ध्मो घ॑नाघ॒नः, क्षोभ॑ण-श्चर्षणी॒नाम् । स॒ङ्क्रन्द॑नो-ऽनिमि॒ष ए॑क वी॒र-श्श॒तग्ं सेना॑ अजय-थ्सा॒कमिन्द्रः॑ ॥ स॒ङ्क्रन्द॑नेना निमि॒षेण॑ जि॒ष्णुना॑ युत्का॒रेण॑ दुश्च्यव॒नेन॑ धृ॒ष्णुना᳚ । तदिन्द्रे॑ण जयत॒ त-थ्स॑हद्ध्वं॒-युँधो॑ नर॒ इषु॑हस्तेन॒ वृष्णा᳚ ॥ स इषु॑हस्तै॒-स्स नि॑ष॒ङ्गिभि॑र्व॒शी सग्ग्स्र॑ष्टा॒ स युध॒ इन्द्रो॑ ग॒णेन॑ । स॒ग्ं॒सृ॒ष्ट॒जि-थ्सो॑म॒पा बा॑हुश॒र्ध्यू᳚र्ध्वध॑न्वा॒ प्रति॑हिताभि॒रस्ता᳚ ॥ बृह॑स्पते॒ परि॑ दीया॒ [परि॑ दीय, रथे॑न] 16

रथे॑न रक्षो॒हा ऽमित्राग्ं॑ अप॒ बाध॑मानः । प्र॒भ॒ञ्जन्-थ्सेनाः᳚ प्रमृ॒णो यु॒धा जय॑न्न॒स्माक॑-मेद्ध्यवि॒ता रथा॑नाम् ॥ गो॒त्र॒भिद॑-ङ्गो॒विदं॒-वँज्र॑बाहु॒-ञ्जय॑न्त॒मज्म॑ प्रमृ॒णन्त॒-मोज॑सा । इ॒मग्ं स॑जाता॒ अनु॑वीर-यद्ध्व॒मिन्द्रग्ं॑ सखा॒यो-ऽनु॒ सग्ं र॑भद्ध्वम् ॥ ब॒ल॒वि॒ज्ञा॒यः-स्थवि॑रः॒ प्रवी॑र॒-स्सह॑स्वान्. वा॒जी सह॑मान उ॒ग्रः । अ॒भिवी॑रो अ॒भिस॑त्वा सहो॒जा जैत्र॑मिन्द्र॒ रथ॒माति॑ष्ठ गो॒वित् ॥ अ॒भि गो॒त्राणि॒ सह॑सा॒ गाह॑मानो-ऽदा॒यो [गाह॑मानो-ऽदा॒यः, वी॒र-श्श॒तम॑न्यु॒रिन्द्रः॑ ।] 17

वी॒र-श्श॒तम॑न्यु॒रिन्द्रः॑ । दु॒श्च्य॒व॒नः पृ॑तना॒षाड॑ यु॒द्ध्यो᳚-स्माक॒ग्ं॒ सेना॑ अवतु॒ प्र यु॒थ्सु ॥ इन्द्र॑ आसां-ने॒ता बृह॒स्पति॒ र्दक्षि॑णा य॒ज्ञः पु॒र ए॑तु॒ सोमः॑ । दे॒व॒से॒नाना॑-मभिभञ्जती॒ना-ञ्जय॑न्तीना-म्म॒रुतो॑ य॒न्त्वग्रे᳚ ॥ इन्द्र॑स्य॒ वृष्णो॒ वरु॑णस्य॒ राज्ञ॑ आदि॒त्याना᳚-म्म॒रुता॒ग्ं॒ शर्ध॑ उ॒ग्रम् । म॒हाम॑नसा-म्भुवनच्य॒वाना॒-ङ्घोषो॑ दे॒वाना॒-ञ्जय॑ता॒ मुद॑स्थात् ॥ अ॒स्माक॒-मिन्द्र॒-स्समृ॑तेषु ध्व॒जेष्व॒स्माकं॒-याँ इष॑व॒स्ता ज॑यन्तु । 18

अ॒स्माकं॑-वीँ॒रा उत्त॑रे भवन्त्व॒स्मानु॑ देवा अवता॒ हवे॑षु ॥ उद्ध॑र्षय मघव॒न्ना-यु॑धा॒-न्युथ्सत्व॑ना-म्माम॒काना॒-म्महाग्ं॑सि । उद्वृ॑त्रहन् वा॒जिनां॒-वाँजि॑ना॒न्यु-द्रथा॑ना॒-ञ्जय॑तामेतु॒ घोषः॑ ॥ उप॒ प्रेत॒ जय॑ता नरस्स्थि॒रा वः॑ सन्तु बा॒हवः॑ । इन्द्रो॑ व॒-श्शर्म॑ यच्छ त्वना-धृ॒ष्या यथास॑थ ॥ अव॑सृष्टा॒ परा॑ पत॒ शर॑व्ये॒ ब्रह्म॑ सग्ंशिता । गच्छा॒-ऽमित्रा॒-न्प्र- [गच्छा॒-ऽमित्रा॒-न्प्र, वि॒श॒ मैषा॒-] 19

-वि॑श॒ मैषा॒-ङ्कञ्च॒नोच्छि॑षः ॥ मर्मा॑णि ते॒ वर्म॑भिश्छादयामि॒ सोम॑स्त्वा॒ राजा॒ ऽमृते॑ना॒भि-व॑स्ताम् । उ॒रोर्वरी॑यो॒ वरि॑वस्ते अस्तु॒ जय॑न्त॒-न्त्वामनु॑ मदन्तु दे॒वाः ॥ यत्र॑ बा॒णा-स्स॒म्पत॑न्ति कुमा॒रा वि॑शि॒खा इ॑व । इन्द्रो॑ न॒स्तत्र॑ वृत्र॒हा वि॑श्वा॒हा शर्म॑ यच्छतु ॥ 20 ॥

(दी॒या॒ - ऽदा॒यो - ज॑यन्त्व॒ - मित्रा॒-न्प्र - च॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 4)

प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वान॒ग्नेर॑ग्ने पु॒रो अ॑ग्निर्भवे॒ह । विश्वा॒ आशा॒ दीद्या॑नो॒ वि भा॒ह्यूर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ॥ क्रम॑द्ध्वम॒ग्निना॒ नाक॒मुख्य॒ग्ं॒ हस्ते॑षु॒ बिभ्र॑तः । दि॒वः पृ॒ष्ठग्ं सुव॑र्ग॒त्वा मि॒श्रा दे॒वेभि॑राद्ध्वम् ॥ पृ॒थि॒व्या अ॒हमुद॒न्तरि॑क्ष॒-मा-ऽरु॑ह-म॒न्तरि॑क्षा॒-द्दिव॒मा-ऽरु॑हम् । दि॒वो नाक॑स्य पृ॒ष्ठा-थ्सुव॒र्ज्योति॑रगा- [पृ॒ष्ठा-थ्सुव॒र्ज्योति॑रगाम्, अ॒हम् ।] 21

-म॒हम् ॥ सुव॒र्यन्तो॒ नापे᳚क्षन्त॒ आ द्याग्ं रो॑हन्ति॒ रोद॑सी । य॒ज्ञं-येँ वि॒श्वतो॑धार॒ग्ं॒ सुवि॑द्वाग्ंसो वितेनि॒रे ॥ अग्ने॒ प्रेहि॑ प्रथ॒मो दे॑वय॒ता-ञ्चक्षु॑र्दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् । इय॑क्षमाणा॒ भृगु॑भि-स्स॒जोषा॒-स्सुव॑र्यन्तु॒ यज॑माना-स्स्व॒स्ति ॥ नक्तो॒षासा॒ सम॑नसा॒ विरू॑पे धा॒पये॑ते॒ शिशु॒मेकग्ं॑ समी॒ची । द्यावा॒ क्षामा॑ रु॒क्मो अ॒न्तर्वि भा॑ति दे॒वा अ॒ग्नि-न्धा॑रय-न्द्रविणो॒दाः ॥ अग्ने॑ सहस्राक्ष [अग्ने॑ सहस्राक्ष, श॒त॒मू॒र्ध॒ञ्छ॒त-न्ते᳚] 22

शतमूर्धञ्छ॒त-न्ते᳚ प्रा॒णा-स्स॒हस्र॑मपा॒नाः । त्वग्ं सा॑ह॒स्रस्य॑ रा॒य ई॑शिषे॒ तस्मै॑ ते विधेम॒ वाजा॑य॒ स्वाहा᳚ ॥ सु॒प॒र्णो॑-ऽसि ग॒रुत्मा᳚-न्पृथि॒व्याग्ं सी॑द पृ॒ष्ठे पृ॑थि॒व्या-स्सी॑द भा॒सा-ऽन्तरि॑क्ष॒मा पृ॑ण॒ ज्योति॑षा॒ दिव॒मुत्त॑भान॒ तेज॑सा॒ दिश॒ उ-द्दृग्ं॑ह ॥ आ॒जुह्वा॑न-स्सु॒प्रती॑कः पु॒रस्ता॒दग्ने॒ स्वां-योँनि॒मा सी॑द सा॒द्ध्या । अ॒स्मिन्-थ्स॒धस्थे॒ अद्ध्युत्त॑रस्मि॒न् विश्वे॑ देवा॒ [अद्ध्युत्त॑रस्मि॒न् विश्वे॑ देवाः, यज॑मानश्च सीदत ।] 23

यज॑मानश्च सीदत ॥ प्रेद्धो॑ अग्ने दीदिहि पु॒रो नो-ऽज॑स्रया सू॒र्म्या॑ यविष्ठ । त्वाग्ं शश्व॑न्त॒ उप॑ यन्ति॒ वाजाः᳚ ॥ वि॒धेम॑ ते पर॒मे जन्म॑न्नग्ने वि॒धेम॒ स्तोमै॒रव॑रे स॒धस्थे᳚ । यस्मा॒-द्योने॑रु॒दारि॑था॒ यजे॒ त-म्प्रत्वे ह॒वीग्ंषि॑ जुहुरे॒ समि॑द्धे ॥ ताग्ं स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यस्य चि॒त्रामा-ऽहं-वृँ॑णे सुम॒तिं-विँ॒श्वज॑न्याम् । याम॑स्य॒ कण्वो॒ अदु॑ह॒-त्प्रपी॑नाग्ं स॒हस्र॑धारा॒- [स॒हस्र॑धाराम्, पय॑सा म॒ही-ङ्गाम् ।] 24

-म्पय॑सा म॒ही-ङ्गाम् ॥ स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्त जि॒ह्वा-स्स॒प्तर्ष॑य-स्स॒प्त धाम॑ प्रि॒याणि॑ । स॒प्त होत्रा᳚-स्सप्त॒धा त्वा॑ यजन्ति स॒प्त योनी॒रा पृ॑णस्वा घृ॒तेन॑ ॥ ई॒दृ-ञ्चा᳚न्या॒दृ-ञ्चै॑ता॒दृञ्च॑ प्रति॒दृ-ञ्च॑ मि॒तश्च॒ सम्मि॑तश्च॒ सभ॑राः ॥ शु॒क्रज्यो॑तिश्च चि॒त्रज्यो॑तिश्च स॒त्यज्यो॑तिश्च॒ ज्योति॑ष्माग्श्च स॒त्यश्च॑र्त॒पाश्चात्यग्ं॑हाः । 25

ऋ॒त॒जिच्च॑ सत्य॒जिच्च॑ सेन॒जिच्च॑ सु॒षेण॒श्चान्त्य॑मित्रश्च दू॒रे अ॑मित्रश्च ग॒णः ॥ ऋ॒तश्च॑ स॒त्यश्च॑ ध्रु॒वश्च॑ ध॒रुण॑श्च ध॒र्ता च॑ विध॒र्ता च॑ विधार॒यः ॥ ई॒दृक्षा॑स एता॒दृक्षा॑स ऊ॒ षुणः॑ स॒दृक्षा॑सः॒ प्रति॑सदृक्षास॒ एत॑न । मि॒तास॑श्च॒ सम्मि॑तासश्च न ऊ॒तये॒ सभ॑रसो मरुतो य॒ज्ञे अ॒स्मिन्निन्द्र॒-न्दैवी॒र्विशो॑ म॒रुतो-ऽनु॑वर्त्मानो॒ यथेन्द्र॒-न्दैवी॒र्विशो॑ म॒रुतो-ऽनु॑वर्त्मान ए॒वमि॒मं-यँज॑मान॒-न्दैवी᳚श्च॒ विशो॒ मानु॑षी॒श्चानु॑वर्त्मानो भवन्तु ॥ 26 ॥

(अ॒गा॒ग्ं॒ - स॒ह॒स्रा॒क्ष॒ - दे॒वाः॒ - स॒हस्र॑धारा॒ - मत्यग्ं॑हा॒ - अनु॑वर्त्मानः॒ - षोड॑श च) (अ. 5)

जी॒मूत॑स्येव भवति॒ प्रती॑कं॒-यँद्व॒र्मी याति॑ स॒मदा॑मु॒पस्थे᳚ । अना॑विद्धया त॒नुवा॑ जय॒ त्वग्ं स त्वा॒ वर्म॑णो महि॒मा पि॑पर्तु ॥ धन्व॑ना॒ गा धन्व॑ना॒-ऽऽजि-ञ्ज॑येम॒ धन्व॑ना ती॒व्रा-स्स॒मदो॑ जयेम । धनु॒-श्शत्रो॑रपका॒म-ङ्कृ॑णोति॒ धन्व॑ना॒ सर्वाः᳚ प्र॒दिशो॑ जयेम ॥ व॒क्ष्यन्ती॒वेदा ग॑नीगन्ति॒ कर्ण॑-म्प्रि॒यग्ं सखा॑य-म्परिषस्वजा॒ना । योषे॑व शिङ्क्ते॒ वित॒ता-ऽधि॒ धन्व॒- [धन्वन्न्॑, ज्या इ॒यग्ं] 27

-ञ्ज्या इ॒यग्ं सम॑ने पा॒रय॑न्ती ॥ ते आ॒चर॑न्ती॒ सम॑नेव॒ योषा॑ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्बि॑भृतामु॒पस्थे᳚ । अप॒ शत्रून्॑ विद्ध्यताग्ं संविँदा॒ने आर्त्नी॑ इ॒मे वि॑ष्फु॒रन्ती॑ अ॒मित्रान्॑ ॥ ब॒ह्वी॒ना-म्पि॒ता ब॒हुर॑स्य पु॒त्रश्चि॒श्चा कृ॑णोति॒ सम॑ना-ऽव॒गत्य॑ । इ॒षु॒धि-स्सङ्काः॒ पृत॑नाश्च॒ सर्वाः᳚ पृ॒ष्ठे निन॑द्धो जयति॒ प्रसू॑तः ॥ रथे॒ तिष्ठ॑-न्नयति वा॒जिनः॑ पु॒रो यत्र॑यत्र का॒मय॑ते सुषार॒थिः । अ॒भीशू॑ना-म्महि॒मान॑- [महि॒मान᳚म्, प॒ना॒य॒त॒ मनः॑] 28

-म्पनायत॒ मनः॑ प॒श्चादनु॑ यच्छन्ति र॒श्मयः॑ ॥ ती॒व्रा-न्घोषा᳚न् कृण्वते॒ वृष॑पाण॒यो-ऽश्वा॒ रथे॑भि-स्स॒ह वा॒जय॑न्तः । अ॒व॒क्राम॑न्तः॒ प्रप॑दैर॒मित्रा᳚न् क्षि॒णन्ति॒ शत्रू॒ग्ं॒रन॑पव्ययन्तः ॥ र॒थ॒वाह॑नग्ं ह॒विर॑स्य॒ नाम॒ यत्रा-ऽऽयु॑ध॒-न्निहि॑तमस्य॒ वर्म॑ । तत्रा॒ रथ॒मुप॑ श॒ग्मग्ं स॑देम वि॒श्वाहा॑ व॒यग्ं सु॑मन॒स्यमा॑नाः ॥ स्वा॒दु॒ष॒ग्ं॒ सदः॑ पि॒तरो॑ वयो॒धाः कृ॑च्छ्रे॒श्रित॒-श्शक्ती॑वन्तो गभी॒राः । चि॒त्रसे॑ना॒ इषु॑बला॒ अमृ॑द्ध्रा-स्स॒तोवी॑रा उ॒रवो᳚ व्रातसा॒हाः ॥ ब्राह्म॑णासः॒ [ब्राह्म॑णासः, पित॑र॒-] 29

पित॑र॒-स्सोम्या॑स-श्शि॒वे नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑ने॒हसा᳚ । पू॒षा नः॑ पातु दुरि॒तादृ॑तावृधो॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घशग्ं॑स ईशत ॥ सु॒प॒र्णं-वँ॑स्ते मृ॒गो अ॑स्या॒ दन्तो॒ गोभि॒-स्सन्न॑द्धा पतति॒ प्रसू॑ता । यत्रा॒ नर॒-स्स-ञ्च॒ वि च॒ द्रव॑न्ति॒ तत्रा॒स्मभ्य॒मिष॑व॒-श्शर्म॑ यग्ंसन्न् ॥ ऋजी॑ते॒ परि॑ वृङ्ग्धि॒ नो-ऽश्मा॑ भवतु नस्त॒नूः । सोमो॒ अधि॑ ब्रवीतु॒ नो-ऽदि॑ति॒- [नो-ऽदि॑तिः, शर्म॑ यच्छतु ।] 30

-श्शर्म॑ यच्छतु ॥ आ ज॑ङ्घन्ति॒ सान्वे॑षा-ञ्ज॒घना॒ग्ं॒ उप॑ जिघ्नते । अश्वा॑जनि॒ प्रचे॑त॒सो-ऽश्वा᳚न्-थ्स॒मथ्सु॑ चोदय ॥ अहि॑रिव भो॒गैः पर्ये॑ति बा॒हु-ञ्ज्याया॑ हे॒ति-म्प॑रि॒बाध॑मानः । ह॒स्त॒घ्नो विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वा-न्पुमा॒-न्पुमाग्ं॑स॒-म्परि॑ पातु वि॒श्वतः॑ ॥ वन॑स्पते वी॒ड्व॑ङ्गो॒ हि भू॒या अ॒स्म-थ्स॑खा प्र॒तर॑ण-स्सु॒वीरः॑ । गोभि॒-स्सन्न॑द्धो असि वी॒डय॑स्वा-ऽऽस्था॒ता ते॑ जयतु॒ जेत्वा॑नि ॥ दि॒वः पृ॑थि॒व्याः प- [परि॑, ओज॒ उ-द्भृ॑तं॒-] 31

-र्योज॒ उ-द्भृ॑तं॒-वँन॒स्पति॑भ्यः॒ पर्याभृ॑त॒ग्ं॒ सहः॑ । अ॒पामो॒ज्मान॒-म्परि॒ गोभि॒रावृ॑त॒मिन्द्र॑स्य॒ वज्रग्ं॑ ह॒विषा॒ रथं॑-यँज ॥ इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ म॒रुता॒मनी॑क-म्मि॒त्रस्य॒ गर्भो॒ वरु॑णस्य॒ नाभिः॑ । सेमा-न्नो॑ ह॒व्यदा॑ति-ञ्जुषा॒णो देव॑ रथ॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय ॥ उप॑ श्वासय पृथि॒वीमु॒त द्या-म्पु॑रु॒त्रा ते॑ मनुतां॒-विँष्ठि॑त॒-ञ्जग॑त् । स दु॑न्दुभे स॒जूरिन्द्रे॑ण दे॒वैर्दू॒रा- [दे॒वैर्दू॒रात्, दवी॑यो॒] 32

-द्दवी॑यो॒ अप॑सेध॒ शत्रून्॑ ॥ आ क्र॑न्दय॒ बल॒मोजो॑ न॒ आ धा॒ निष्ट॑निहि दुरि॒ता बाध॑मानः । अप॑ प्रोथ दुन्दुभे दु॒च्छुनाग्ं॑ इ॒त इन्द्र॑स्य मु॒ष्टिर॑सि वी॒डय॑स्व ॥ आ-ऽमूर॑ज प्र॒त्याव॑र्तये॒माः के॑तु॒म-द्दु॑न्दु॒भि र्वा॑वदीति । समश्व॑पर्णा॒श्चर॑न्ति नो॒ नरो॒-ऽस्माक॑मिन्द्र र॒थिनो॑ जयन्तु ॥ 33 ॥

(धन्व॑न् - महि॒मानं॒ - ब्राह्म॑णा॒सो - ऽदि॑तिः - पृथि॒व्याः परि॑ - दू॒रा - देक॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 6)

यदक्र॑न्दः प्रथ॒म-ञ्जाय॑मान उ॒द्यन्-थ्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात् । श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॑ बा॒हू उ॑प॒स्तुत्य॒-म्महि॑ जा॒त-न्ते॑ अर्वन्न् ॥ य॒मेन॑ द॒त्त-न्त्रि॒त ए॑नमायुन॒गिन्द्र॑ एण-म्प्रथ॒मो अद्ध्य॑तिष्ठत् । ग॒न्ध॒र्वो अ॑स्य रश॒नाम॑-गृभ्णा॒-थ्सूरा॒दश्वं॑-वँसवो॒ निर॑तष्ट ॥ असि॑ य॒मो अस्या॑दि॒त्यो अ॑र्व॒न्नसि॑ त्रि॒तो गुह्ये॑न व्र॒तेन॑ । असि॒ सोमे॑न स॒मया॒ विपृ॑क्त [विपृ॑क्तः, आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि ।] 34

आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि ॥ त्रीणि॑ त आहुर्दि॒वि बन्ध॑नानि॒ त्रीण्य॒फ्सु त्रीण्य॒न्त-स्स॑मु॒द्रे । उ॒तेव॑ मे॒ वरु॑णश्छन्-थ्स्यर्व॒न्॒. यत्रा॑ त आ॒हुः प॑र॒म-ञ्ज॒नित्र᳚म् ॥ इ॒मा ते॑ वाजिन्नव॒मार्ज॑नानी॒मा श॒फानाग्ं॑ सनि॒तुर्नि॒धाना᳚ । अत्रा॑ ते भ॒द्रा र॑श॒ना अ॑पश्यमृ॒तस्य॒ या अ॑भि॒रक्ष॑न्ति गो॒पाः ॥ आ॒त्मान॑-न्ते॒ मन॑सा॒-ऽऽराद॑जानाम॒वो दि॒वा [ ] 35

प॒तय॑न्त-म्पत॒ङ्गम् । शिरो॑ अपश्य-म्प॒थिभिः॑ सु॒गेभि॑ररे॒णुभि॒र्जेह॑मान-म्पत॒त्रि ॥ अत्रा॑ ते रू॒पमु॑त्त॒मम॑पश्य॒-ञ्जिगी॑षमाणमि॒ष आ प॒दे गोः । य॒दा ते॒ मर्तो॒ अनु॒ भोग॒मान॒डादि-द्ग्रसि॑ष्ठ॒ ओष॑धीरजीगः ॥ अनु॑ त्वा॒ रथो॒ अनु॒ मर्यो॑ अर्व॒न्ननु॒ गावो-ऽनु॒ भगः॑ क॒नीना᳚म् । अनु॒ व्राता॑स॒स्तव॑ स॒ख्यमी॑यु॒रनु॑ दे॒वा म॑मिरे वी॒र्य॑- [वी॒र्य᳚म्, ते ।] 36

-न्ते ॥ हिर॑ण्यशृ॒ङ्गो-ऽयो॑ अस्य॒ पादा॒ मनो॑जवा॒ अव॑र॒ इन्द्र॑ आसीत् । दे॒वा इद॑स्य हवि॒रद्य॑माय॒न्॒. यो अर्व॑न्त-म्प्रथ॒मो अ॒द्ध्यति॑ष्ठत् ॥ ई॒र्मान्ता॑स॒-स्सिलि॑कमद्ध्यमास॒-स्सग्ं शूर॑णासो दि॒व्यासो॒ अत्याः᳚ । ह॒ग्ं॒सा इ॑व श्रेणि॒शो य॑तन्ते॒ यदाक्षि॑षुर्दि॒व्य-मज्म॒मश्वाः᳚ ॥ तव॒ शरी॑र-म्पतयि॒ष्ण्व॑र्व॒-न्तव॑ चि॒त्तं-वाँत॑ इव॒ ध्रजी॑मान् । तव॒ शृङ्गा॑णि॒ विष्ठि॑ता पुरु॒त्रा-ऽर॑ण्येषु॒ जर्भु॑राणा चरन्ति ॥ उप॒ [उप॑, प्रागा॒च्छस॑नं-] 37

प्रागा॒च्छस॑नं-वाँ॒ज्यर्वा॑ देव॒द्रीचा॒ मन॑सा॒ दीद्ध्या॑नः । अ॒जः पु॒रो नी॑यते॒ नाभि॑र॒स्यानु॑ प॒श्चा-त्क॒वयो॑ यन्ति रे॒भाः ॥ उप॒ प्रागा᳚-त्पर॒मं-यँ-थ्स॒धस्थ॒मर्वा॒ग्ं॒ अच्छा॑ पि॒तर॑-म्मा॒तर॑-ञ्च । अ॒द्या दे॒वान् जुष्ट॑तमो॒ हि ग॒म्या अथा-ऽऽशा᳚स्ते दा॒शुषे॒ वार्या॑णि ॥ 38 ॥

(विपृ॑क्तो - दि॒वा - वी॒र्य॑ - मुपै - का॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 7)

मा नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो अर्य॒मा-ऽऽयुरिन्द्र॑ ऋभु॒क्षा म॒रुतः॒ परि॑ ख्यन्न् । य-द्वा॒जिनो॑ दे॒वजा॑तस्य॒ सप्तेः᳚ प्रव॒क्ष्यामो॑ वि॒दथे॑ वी॒र्या॑णि ॥ यन्नि॒र्णिजा॒ रेक्ण॑सा॒ प्रावृ॑तस्य रा॒ति-ङ्गृ॑भी॒ता-म्मु॑ख॒तो नय॑न्ति । सुप्रा॑ङ॒जो मेम्य॑-द्वि॒श्वरू॑प इन्द्रापू॒ष्णोः प्रि॒यमप्ये॑ति॒ पाथः॑ ॥ ए॒ष च्छागः॑ पु॒रो अश्वे॑न वा॒जिना॑ पू॒ष्णो भा॒गो नी॑यते वि॒श्वदे᳚व्यः । अ॒भि॒प्रियं॒-यँ-त्पु॑रो॒डाश॒मर्व॑ता॒ त्वष्टे- [त्वष्टेत्, ए॒न॒ग्ं॒ सौ॒श्र॒व॒साय॑ जिन्वति ।] 39

-दे॑नग्ं सौश्रव॒साय॑ जिन्वति ॥ यद्ध॒विष्य॑मृतु॒शो दे॑व॒यान॒-न्त्रिर्मानु॑षाः॒ पर्यश्व॒-न्नय॑न्ति । अत्रा॑ पू॒ष्णः प्र॑थ॒मो भा॒ग ए॑ति य॒ज्ञ-न्दे॒वेभ्यः॑ प्रतिवे॒दय॑न्न॒जः ॥ होता᳚-ऽद्ध्व॒र्युराव॑या अग्निमि॒न्धो ग्रा॑वग्रा॒भ उ॒त शग्ग्स्ता॒ सुवि॑प्रः । तेन॑ य॒ज्ञेन॒ स्व॑रङ्कृतेन॒ स्वि॑ष्टेन व॒क्षणा॒ आ पृ॑णद्ध्वम् ॥ यू॒प॒व्र॒स्का उ॒त ये यू॑पवा॒हाश्च॒षालं॒-येँ अ॑श्वयू॒पाय॒ तक्ष॑ति । ये चार्व॑ते॒ पच॑नग्ं स॒भंर॑न्त्यु॒तो [ ] 40

तेषा॑-म॒भिगू᳚र्तिर्न इन्वतु ॥ उप॒ प्रागा᳚-थ्सु॒मन्मे॑-ऽधायि॒ मन्म॑ दे॒वाना॒माशा॒ उप॑ वी॒तपृ॑ष्ठः । अन्वे॑नं॒-विँप्रा॒ ऋष॑यो मदन्ति दे॒वाना᳚-म्पु॒ष्टे च॑कृमा सु॒बन्धु᳚म् ॥ य-द्वा॒जिनो॒ दाम॑ स॒दान्न॒मर्व॑तो॒ या शी॑र्ष॒ण्या॑ रश॒ना रज्जु॑रस्य । यद्वा॑ घास्य॒ प्रभृ॑तमा॒स्ये॑ तृण॒ग्ं॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु ॥ यदश्व॑स्य क्र॒विषो॒ [यदश्व॑स्य क्र॒विषः॑, मक्षि॒का-ऽऽश॒] 41

मक्षि॒का-ऽऽश॒ यद्वा॒ स्वरौ॒ स्वधि॑तौ रि॒प्तमस्ति॑ । यद्धस्त॑यो-श्शमि॒तुर्यन्न॒खेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु ॥ यदूव॑द्ध्यमु॒दर॑स्याप॒वाति॒ य आ॒मस्य॑ क्र॒विषो॑ ग॒न्धो अस्ति॑ । सु॒कृ॒ता तच्छ॑मि॒तारः॑ कृण्वन्तू॒त मेधग्ं॑ शृत॒पाक॑-म्पचन्तु ॥ य-त्ते॒ गात्रा॑द॒ग्निना॑ प॒च्यमा॑नाद॒भि शूल॒-न्निह॑तस्याव॒धाव॑ति । मा त-द्भूम्या॒मा श्रि॑ष॒ ( )-न्मा तृणे॑षु दे॒वेभ्य॒स्तदु॒शद्भ्यो॑ रा॒तम॑स्तु ॥ 42 ॥

(इ - दु॒तो - क्र॒विषः॑ - श्रिषथ् - स॒प्त च॑) (अ. 8)

ये वा॒जिन॑-म्परि॒पश्य॑न्ति प॒क्वं-यँ ई॑मा॒हु-स्सु॑र॒भिर्निर्ह॒रेति॑ । ये चार्व॑तो माग्ंसभि॒क्षामु॒पास॑त उ॒तो तेषा॑म॒भिगू᳚र्तिर्न इन्वतु ॥ यन्नीक्ष॑ण-म्मा॒ग्॒स्पच॑न्या उ॒खाया॒ या पात्रा॑णि यू॒ष्ण आ॒सेच॑नानि । ऊ॒ष्म॒ण्या॑-ऽपि॒धाना॑ चरू॒णाम॒ङ्का-स्सू॒नाः परि॑ भूष॒न्त्यश्व᳚म् ॥ नि॒क्रम॑ण-न्नि॒षद॑नं-विँ॒वर्त॑नं॒-यँच्च॒ पड्बी॑श॒मर्व॑तः । यच्च॑ प॒पौ यच्च॑ घा॒सि- [घा॒सिम्, ज॒घास॒ सर्वा॒ ता] 43

-ञ्ज॒घास॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु ॥ मा त्वा॒-ऽग्नि-र्ध्व॑नयि-द्धू॒मग॑न्धि॒र्मोखा भ्राज॑न्त्य॒भि वि॑क्त॒ जघ्रिः॑ । इ॒ष्टं-वीँ॒तम॒भिगू᳚र्तं॒-वँष॑ट्कृत॒-न्त-न्दे॒वासः॒ प्रति॑ गृभ्ण॒न्त्यश्व᳚म् ॥ यदश्वा॑य॒ वास॑ उपस्तृ॒णन्त्य॑धीवा॒सं-याँ हिर॑ण्यान्यस्मै । स॒न्दान॒मर्व॑न्त॒-म्पड्बी॑श-म्प्रि॒या दे॒वेष्वा या॑मयन्ति ॥ य-त्ते॑ सा॒दे मह॑सा॒ शूकृ॑तस्य॒ पार्ष्णि॑या वा॒ कश॑या [वा॒ कश॑या, वा॒ तु॒तोद॑ ।] 44

वा तु॒तोद॑ । स्रु॒चेव॒ ता ह॒विषो॑ अद्ध्व॒रेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ ब्रह्म॑णा सूदयामि ॥ चतु॑स्त्रिग्ंश-द्वा॒जिनो॑ दे॒वब॑न्धो॒-र्वङ्क्री॒-रश्व॑स्य॒ स्वधि॑ति॒-स्समे॑ति । अच्छि॑द्रा॒ गात्रा॑ व॒युना॑ कृणोत॒ परु॑ष्परुरनु॒घुष्या॒ वि श॑स्त ॥ एक॒स्त्वष्टु॒रश्व॑स्या विश॒स्ता द्वा य॒न्तारा॑ भवत॒स्तथ॒र्तुः । या ते॒ गात्रा॑णामृतु॒था कृ॒णोमि॒ ताता॒ पिण्डा॑ना॒-म्प्र जु॑होम्य॒ग्नौ ॥ मा त्वा॑ तप- [तपत्, प्रि॒य आ॒त्मा-] 45

-त्प्रि॒य आ॒त्मा-ऽपि॒यन्त॒-म्मा स्वधि॑तिस्त॒नुव॒ आ ति॑ष्ठिप-त्ते । मा ते॑ गृ॒द्ध्नु-र॑विश॒स्ता-ऽति॒हाय॑ छि॒द्रा गात्रा᳚ण्य॒सिना॒ मिथू॑ कः ॥ न वा उ॑वे॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि दे॒वाग्ं इदे॑षि प॒थिभिः॑ सु॒गेभिः॑ । हरी॑ ते॒ युञ्जा॒ पृष॑ती अभूता॒मुपा᳚स्था-द्वा॒जी धु॒रि रास॑भस्य ॥ सु॒गव्य॑-न्नो वा॒जी स्वश्वि॑य-म्पु॒ग्ं॒सः पु॒त्राग्ं उ॒त वि॑श्वा॒पुषग्ं॑ र॒यिम् । अ॒ना॒गा॒स्त्व-न्नो॒ अदि॑तिः कृणोतु क्ष॒त्र-न्नो॒ अश्वो॑ वनताग्ं ह॒विष्मान्॑ ॥ 46 ॥

(घा॒सिं-कश॑या - तप-द्- र॒यिं - नव॑ च ) (अ. 9)

(अश्म॒न् - य इ॒मो - दे॑न - मा॒शुः - प्राचीं᳚ - जी॒मूत॑स्य॒ - यदक्र॑न्दो॒ - मा नो॑ मि॒त्रो - ये वा॒जिनं॒ - नव॑)

(अश्म॑न् - मनो॒युजं॒ - प्राची॒मनु॒ - शर्म॑ यच्छतु॒ - तेषा॑म॒भिगू᳚र्तिः॒ - षट्च॑त्वारिग्ंशत्)

(अश्म॑न्, ह॒विष्मान्॑)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थ काण्डे षष्ठः प्रश्न-स्समाप्तः ॥

ओ-न्नमः परमात्मने , श्री महागणपतये नमः , श्री गुरुभ्यो नमः , ह॒रिः॒ ॐ