4.6 - Ashmannurjam Parvate - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Malayalam Script

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ഞ്ചതുര്ഥകാണ്ഡേ ഷഷ്ഠഃ പ്രശ്നഃ - പരിഷേചന-സംസ്കാരാഭിധാനം

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

അശ്മ॒ന്നൂര്ജ॒-മ്പര്വ॑തേ ശിശ്രിയാ॒ണാം-വാഁതേ॑ പ॒ര്ജന്യേ॒ വരു॑ണസ്യ॒ ശുഷ്മേ᳚ । അ॒ദ്ഭ്യ ഓഷ॑ധീഭ്യോ॒ വന॒സ്പതി॒ഭ്യോ-ഽധി॒ സമ്ഭൃ॑താ॒-ന്താ-ന്ന॒ ഇഷ॒മൂര്ജ॑-ന്ധത്ത മരുത-സ്സഗ്ം രരാ॒ണാഃ ॥ അശ്മഗ്ഗ്॑സ്തേ॒ ക്ഷുദ॒മു-ന്തേ॒ ശുഗൃ॑ച്ഛതു॒ യ-ന്ദ്വി॒ഷ്മഃ ॥ സ॒മു॒ദ്രസ്യ॑ ത്വാ॒-ഽവാക॒യാ-ഽഗ്നേ॒ പരി॑ വ്യയാമസി । പാ॒വ॒കോ അ॒സ്മഭ്യഗ്ം॑ ശി॒വോ ഭ॑വ ॥ ഹി॒മസ്യ॑ ത്വാ ജ॒രായു॒ണാ-ഽഗ്നേ॒ പരി॑ വ്യയാമസി । പാ॒വ॒കോ അ॒സ്മഭ്യഗ്ം॑ ശി॒വോ ഭ॑വ ॥ ഉപ॒- [ഉപ॑, ജ്മന്നുപ॑] 1

-ജ്മന്നുപ॑ വേത॒സേ-ഽവ॑ത്തര-ന്ന॒ദീഷ്വാ । അഗ്നേ॑ പി॒ത്തമ॒പാമ॑സി ॥ മണ്ഡൂ॑കി॒ താഭി॒രാ ഗ॑ഹി॒ സേമ-ന്നോ॑ യ॒ജ്ഞമ് । പാ॒വ॒കവ॑ര്ണഗ്ം ശി॒വ-ങ്കൃ॑ധി ॥ പാ॒വ॒ക ആ ചി॒തയ॑ന്ത്യാ കൃ॒പാ । ക്ഷാമ॑-ന്രുരു॒ച ഉ॒ഷസോ॒ ന ഭാ॒നുനാ᳚ ॥ തൂര്വ॒-ന്ന യാമ॒ന്നേത॑ശസ്യ॒ നൂ രണ॒ ആ യോ ഘൃ॒ണേ । ന ത॑തൃഷാ॒ണോ അ॒ജരഃ॑ ॥ അഗ്നേ॑ പാവക രോ॒ചിഷാ॑ മ॒ന്ദ്രയാ॑ ദേവ ജി॒ഹ്വയാ᳚ । ആ ദേ॒വാന് [ആ ദേ॒വാന്, വ॒ക്ഷി॒ യക്ഷി॑ ച ।] 2

വ॑ക്ഷി॒ യക്ഷി॑ ച ॥ സ നഃ॑ പാവക ദീദി॒വോ-ഽഗ്നേ॑ ദേ॒വാഗ്ം ഇ॒ഹാ-ഽഽ വ॑ഹ । ഉപ॑ യ॒ജ്ഞഗ്ം ഹ॒വിശ്ച॑ നഃ ॥ അ॒പാമി॒ദ-ന്ന്യയ॑നഗ്ം സമു॒ദ്രസ്യ॑ നി॒വേശ॑നമ് । അ॒ന്യ-ന്തേ॑ അ॒സ്മ-ത്ത॑പന്തു ഹേ॒തയഃ॑ പാവ॒കോ അ॒സ്മഭ്യഗ്ം॑ ശി॒വോ ഭ॑വ ॥ നമ॑സ്തേ॒ ഹര॑സേ ശോ॒ചിഷേ॒ നമ॑സ്തേ അസ്ത്വ॒ര്ചിഷേ᳚ । അ॒ന്യ-ന്തേ॑ അ॒സ്മ-ത്ത॑പന്തു ഹേ॒തയഃ॑ പാവ॒കോ അ॒സ്മഭ്യഗ്ം॑ ശി॒വോ ഭ॑വ ॥ നൃ॒ഷദേ॒ വ- [നൃ॒ഷദേ॒ വട്, അ॒ഫ്സു॒ഷദേ॒ വ-ഡ്വ॑ന॒സദേ॒] 3

-ഡ॑ഫ്സു॒ഷദേ॒ വ-ഡ്വ॑ന॒സദേ॒ വ-ഡ്ബ॑ര്ഹി॒ഷദേ॒ വട്-ഥ്സു॑വ॒ര്വിദേ॒ വട് ॥ യേ ദേ॒വാ ദേ॒വാനാം᳚-യഁ॒ജ്ഞിയാ॑ യ॒ജ്ഞിയാ॑നാഗ്ം സംവഁ-ഥ്സ॒രീണ॒മുപ॑ ഭാ॒ഗമാസ॑തേ । അ॒ഹു॒താദോ॑ ഹ॒വിഷോ॑ യ॒ജ്ഞേ അ॒സ്മിന്-ഥ്സ്വ॒യ-ഞ്ജു॑ഹുദ്ധ്വ॒-മ്മധു॑നോ ഘൃ॒തസ്യ॑ ॥ യേ ദേ॒വാ ദേ॒വേഷ്വധി॑ ദേവ॒ത്വമായ॒ന്॒ യേ ബ്രഹ്മ॑ണഃ പുര ഏ॒താരോ॑ അ॒സ്യ । യേഭ്യോ॒ നര്തേ പവ॑തേ॒ ധാമ॒ കി-ഞ്ച॒ന ന തേ ദി॒വോ ന പൃ॑ഥി॒വ്യാ അധി॒ സ്നുഷു॑ ॥ പ്രാ॒ണ॒ദാ [പ്രാ॒ണ॒ദാഃ, അ॒പാ॒ന॒ദാ വ്യാ॑ന॒ദാ-] 4

അ॑പാന॒ദാ വ്യാ॑ന॒ദാ-ശ്ച॑ക്ഷു॒ര്ദാ വ॑ര്ചോ॒ദാ വ॑രിവോ॒ദാഃ । അ॒ന്യ-ന്തേ॑ അ॒സ്മ-ത്ത॑പന്തു ഹേ॒തയഃ॑ പാവ॒കോ അ॒സ്മഭ്യഗ്ം॑ ശി॒വോ ഭ॑വ ॥ അ॒ഗ്നിസ്തി॒ഗ്മേന॑ ശോ॒ചിഷാ॒ യഗ്ംസ॒ദ്വിശ്വ॒-ന്ന്യ॑ത്രിണ᳚മ് । അ॒ഗ്നിര്നോ॑ വഗ്ംസതേ ര॒യിമ് ॥ സൈനാ-ഽനീ॑കേന സുവി॒ദത്രോ॑ അ॒സ്മേ യഷ്ടാ॑ ദേ॒വാഗ്ം ആയ॑ജിഷ്ഠ-സ്സ്വ॒സ്തി । അദ॑ബ്ധോ ഗോ॒പാ ഉ॒ത നഃ॑ പര॒സ്പാ അഗ്നേ᳚ ദ്യു॒മദു॒ത രേ॒വ-ദ്ദി॑ദീഹി ॥ 5 ॥

(ഉപ॑-ദേ॒വാന്-വട്-പ്രാ॑ണ॒ദാ-ശ്ചതു॑ശ്ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 1)

യ ഇ॒മാ വിശ്വാ॒ ഭുവ॑നാനി॒ ജുഹ്വ॒ദൃഷി॒ര്॒ഹോതാ॑ നിഷ॒സാദാ॑ പി॒താ നഃ॑ । സ ആ॒ശിഷാ॒ ദ്രവി॑ണമി॒ച്ഛമാ॑നഃ പരമ॒ച്ഛദോ॒ വര॒ ആ വി॑വേശ ॥ വി॒ശ്വക॑ര്മാ॒ മന॑സാ॒ യദ്വിഹാ॑യാ ധാ॒താ വി॑ധാ॒താ പ॑ര॒മോത സ॒ന്ദൃക് । തേഷാ॑മി॒ഷ്ടാനി॒ സമി॒ഷാ മ॑ദന്തി॒ യത്ര॑ സപ്ത॒ര്॒ഷീ-ന്പ॒ര ഏക॑മാ॒ഹുഃ ॥ യോ നഃ॑ പി॒താ ജ॑നി॒താ യോ വി॑ധാ॒താ യോ നഃ॑ സ॒തോ അ॒ഭ്യാ സജ്ജ॒ജാന॑ । 6

യോ ദേ॒വാനാ᳚-ന്നാമ॒ധാ ഏക॑ ഏ॒വ തഗ്ം സ॑മ്പ്ര॒ശ്ഞ-മ്ഭുവ॑നാ യന്ത്യ॒ന്യാ ॥ ത ആ-ഽയ॑ജന്ത॒ ദ്രവി॑ണ॒ഗ്ം॒ സമ॑സ്മാ॒ ഋഷ॑യഃ॒ പൂര്വേ॑ ജരി॒താരോ॒ ന ഭൂ॒നാ । അ॒സൂര്താ॒ സൂര്താ॒ രജ॑സോ വി॒മാനേ॒ യേ ഭൂ॒താനി॑ സ॒മകൃ॑ണ്വന്നി॒മാനി॑ ॥ ന തം-വിഁ॑ദാഥ॒ യ ഇ॒ദ-ഞ്ജ॒ജാനാ॒ന്യ-ദ്യു॒ഷ്മാക॒മന്ത॑ര-മ്ഭവാതി । നീ॒ഹാ॒രേണ॒ പ്രാവൃ॑താ॒ ജല്പ്യാ॑ ചാസു॒തൃപ॑ ഉക്ഥ॒ ശാസ॑ശ്ചരന്തി ॥ പ॒രോ ദി॒വാ പ॒ര ഏ॒നാ [പ॒ര ഏ॒നാ, പൃ॒ഥി॒വ്യാ പ॒രോ] 7

പൃ॑ഥി॒വ്യാ പ॒രോ ദേ॒വേഭി॒രസു॑രൈ॒ര്ഗുഹാ॒ യത് । കഗ്ഗ് സ്വി॒ദ്ഗര്ഭ॑-മ്പ്രഥ॒മ-ന്ദ॑ദ്ധ്ര॒ ആപോ॒ യത്ര॑ ദേ॒വാ-സ്സ॒മഗ॑ച്ഛന്ത॒ വിശ്വേ᳚ ॥ തമിദ്ഗര്ഭ॑-മ്പ്രഥ॒മ-ന്ദ॑ദ്ധ്ര॒ ആപോ॒ യത്ര॑ ദേ॒വാ-സ്സ॒മഗ॑ച്ഛന്ത॒ വിശ്വേ᳚ । അ॒ജസ്യ॒ നാഭാ॒വദ്ധ്യേക॒-മര്പി॑തം॒-യഁസ്മി॑ന്നി॒ദം-വിഁശ്വ॒-മ്ഭുവ॑ന॒മധി॑ ശ്രി॒തമ് ॥ വി॒ശ്വക॑ര്മാ॒ ഹ്യജ॑നിഷ്ട ദേ॒വ ആദി-ദ്ഗ॑ന്ധ॒ര്വോ അ॑ഭവ-ദ്ദ്വി॒തീയഃ॑ । തൃ॒തീയഃ॑ പി॒താ ജ॑നി॒തൌഷ॑ധീനാ- [പി॒താ ജ॑നി॒തൌഷ॑ധീനാമ്, അ॒പാ-ങ്ഗര്ഭം॒-വ്യഁ॑ദധാ-ത്പുരു॒ത്രാ ।] 8

-മ॒പാ-ങ്ഗര്ഭം॒-വ്യഁ॑ദധാ-ത്പുരു॒ത്രാ ॥ ചക്ഷു॑ഷഃ പി॒താ മന॑സാ॒ ഹി ധീരോ॑ ഘൃ॒തമേ॑നേ അജന॒ന്ന॑മാനേ । യ॒ദേദന്താ॒ അദ॑ദൃഗ്ംഹന്ത॒ പൂര്വ॒ ആദി-ദ്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ അ॑പ്രഥേതാമ് ॥ വി॒ശ്വത॑-ശ്ചക്ഷുരു॒ത വി॒ശ്വതോ॑മുഖോ വി॒ശ്വതോ॑ഹസ്ത ഉ॒ത വി॒ശ്വത॑സ്പാത് । സ-മ്ബാ॒ഹുഭ്യാ॒-ന്നമ॑തി॒ സ-മ്പത॑ത്രൈ॒ ര്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ജ॒നയ॑-ന്ദേ॒വ ഏകഃ॑ ॥ കിഗ്ഗ് സ്വി॑ദാസീ-ദധി॒ഷ്ഠാന॑-മാ॒രമ്ഭ॑ണ-ങ്കത॒മ-ഥ്സ്വി॒-ത്കിമാ॑സീത് । യദീ॒ ഭൂമി॑-ഞ്ജ॒നയ॑- [യദീ॒ ഭൂമി॑-ഞ്ജ॒നയന്ന്॑, വി॒ശ്വക॑ര്മാ॒] 9

-ന്വി॒ശ്വക॑ര്മാ॒ വി ദ്യാമൌര്ണോ᳚-ന്മഹി॒നാ വി॒ശ്വച॑ക്ഷാഃ ॥ കിഗ്ഗ് സ്വി॒ദ്വന॒-ങ്ക ഉ॒ സ വൃ॒ക്ഷ ആ॑സീ॒ദ്യതോ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ നി॑ഷ്ടത॒ക്ഷുഃ । മനീ॑ഷിണോ॒ മന॑സാ പൃ॒ച്ഛതേദു॒ തദ്യദ॒ദ്ധ്യതി॑ഷ്ഠ॒-ദ്ഭുവ॑നാനി ധാ॒രയന്ന്॑ ॥ യാ തേ॒ ധാമാ॑നി പര॒മാണി॒ യാ-ഽവ॒മാ യാ മ॑ദ്ധ്യ॒മാ വി॑ശ്വകര്മന്നു॒തേമാ । ശിക്ഷാ॒ സഖി॑ഭ്യോ ഹ॒വിഷി॑ സ്വധാവ-സ്സ്വ॒യം-യഁ॑ജസ്വ ത॒നുവ॑-ഞ്ജുഷാ॒ണഃ ॥ വാ॒ചസ്പതിം॑-വിഁ॒ശ്വക॑ര്മാണ-മൂ॒തയേ॑ [-മൂ॒തയേ᳚, മ॒നോ॒യുജം॒-വാഁജേ॑] 10

മനോ॒യുജം॒-വാഁജേ॑ അ॒ദ്യാ ഹു॑വേമ । സ നോ॒ നേദി॑ഷ്ഠാ॒ ഹവ॑നാനി ജോഷതേ വി॒ശ്വശ॑ഭൂം॒രവ॑സേ സാ॒ധുക॑ര്മാ ॥ വിശ്വ॑കര്മന്. ഹ॒വിഷാ॑ വാവൃധാ॒ന-സ്സ്വ॒യം-യഁ॑ജസ്വ ത॒നുവ॑-ഞ്ജുഷാ॒ണഃ । മുഹ്യ॑ന്ത്വ॒ന്യേ അ॒ഭിതഃ॑ സ॒പത്നാ॑ ഇ॒ഹാസ്മാക॑-മ്മ॒ഘവാ॑ സൂ॒രിര॑സ്തു ॥ വിശ്വ॑കര്മന്. ഹ॒വിഷാ॒ വര്ധ॑നേന ത്രാ॒താര॒മിന്ദ്ര॑-മകൃണോരവ॒ദ്ധ്യമ് । തസ്മൈ॒ വിശ॒-സ്സമ॑നമന്ത പൂ॒ര്വീര॒യമു॒ഗ്രോ വി॑ഹ॒വ്യോ॑ യഥാ-ഽസ॑ത് ॥ സ॒മു॒ദ്രായ॑ വ॒യുനാ॑യ॒ സിന്ധൂ॑നാ॒-മ്പത॑യേ॒ നമഃ॑ । ന॒ദീനാ॒ഗ്ം॒ സര്വാ॑സാ-മ്പി॒ത്രേ ജു॑ഹു॒താ വി॒ശ്വക॑ര്മണേ॒ വിശ്വാ-ഽഹാമ॑ര്ത്യഗ്ം ഹ॒വിഃ ॥ 11 ॥

(ജ॒ജാനൈ॒ - നൌ - ഷ॑ധീനാം॒ - ഭൂമി॑-ഞ്ജ॒നയ॑ - ന്നൂ॒തയേ॒ - നമോ॒ - നവ॑ ച) (അ. 2)

ഉദേ॑നമുത്ത॒രാ-ന്ന॒യാഗ്നേ॑ ഘൃതേനാ-ഽഽഹുത । രാ॒യസ്പോഷേ॑ണ॒ സഗ്ം സൃ॑ജ പ്ര॒ജയാ॑ ച॒ ധനേ॑ന ച ॥ ഇന്ദ്രേ॒മ-മ്പ്ര॑ത॒രാ-ങ്കൃ॑ധി സജാ॒താനാ॑-മസദ്വ॒ശീ । സമേ॑നം॒-വഁര്ച॑സാ സൃജ ദേ॒വേഭ്യോ॑ ഭാഗ॒ധാ അ॑സത് ॥ യസ്യ॑ കു॒ര്മോ ഹ॒വിര്ഗൃ॒ഹേ തമ॑ഗ്നേ വര്ധയാ॒ ത്വമ് । തസ്മ॑ ദേ॒വാ അധി॑ ബ്രവന്ന॒യ-ഞ്ച॒ ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതിഃ॑ ॥ ഉദു॑ ത്വാ॒ വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ [വിശ്വേ॑ ദേ॒വാഃ, അഗ്നേ॒ ഭര॑ന്തു॒ ചിത്തി॑ഭിഃ ।] 12

അഗ്നേ॒ ഭര॑ന്തു॒ ചിത്തി॑ഭിഃ । സ നോ॑ ഭവ ശി॒വത॑മ-സ്സു॒പ്രതീ॑കോ വി॒ഭാവ॑സുഃ ॥ പഞ്ച॒ ദിശോ॒ ദൈവീ᳚ര്യ॒ജ്ഞമ॑വന്തു ദേ॒വീരപാമ॑തി-ന്ദുര്മ॒തി-മ്ബാധ॑മാനാഃ । രാ॒യസ്പോഷേ॑ യ॒ജ്ഞപ॑തി-മാ॒ഭജ॑ന്തീഃ ॥ രാ॒യസ്പോഷേ॒ അധി॑ യ॒ജ്ഞോ അ॑സ്ഥാ॒-ഥ്സമി॑ദ്ധേ അ॒ഗ്നാവധി॑ മാമഹാ॒നഃ । ഉ॒ക്ഥപ॑ത്ര॒ ഈഡ്യോ॑ ഗൃഭീ॒തസ്ത॒പ്ത-ങ്ഘ॒ര്മ-മ്പ॑രി॒ഗൃഹ്യാ॑യജന്ത ॥ ഊ॒ര്ജാ യ-ദ്യ॒ജ്ഞമശ॑മന്ത ദേ॒വാ ദൈവ്യാ॑യ ധ॒ര്ത്രേ ജോഷ്ട്രേ᳚ । ദേ॒വ॒ശ്രീ-ശ്ശ്രീമ॑ണാ-ശ്ശ॒തപ॑യാഃ [ദേ॒വ॒ശ്രീ-ശ്ശ്രീമ॑ണാ-ശ്ശ॒തപ॑യാഃ, പ॒രി॒ഗൃഹ്യ॑] 13

പരി॒ഗൃഹ്യ॑ ദേ॒വാ യ॒ജ്ഞമാ॑യന്ന് ॥ സൂര്യ॑രശ്മി॒ര്॒ഹരി॑കേശഃ പു॒രസ്താ᳚-ഥ്സവി॒താ ജ്യോതി॒രുദ॑യാ॒ഗ്ം॒ അജ॑സ്രമ് । തസ്യ॑ പൂ॒ഷാ പ്ര॑സ॒വം-യാഁ॑തി ദേ॒വ-സ്സ॒പംശ്യ॒ന് വിശ്വാ॒ ഭുവ॑നാനി ഗോ॒പാഃ ॥ ദേ॒വാ ദേ॒വേഭ്യോ॑ അദ്ധ്വ॒ര്യന്തോ॑ അസ്ഥുര്വീ॒തഗ്ം ശ॑മി॒ത്രേ ശ॑മി॒താ യ॒ജദ്ധ്യൈ᳚ । തു॒രീയോ॑ യ॒ജ്ഞോ യത്ര॑ ഹ॒വ്യമേതി॒ തതഃ॑ പാവ॒കാ ആ॒ശിഷോ॑ നോ ജുഷന്താമ് ॥ വി॒മാന॑ ഏ॒ഷ ദി॒വോ മദ്ധ്യ॑ ആസ്ത ആപപ്രി॒വാ-ന്രോദ॑സീ അ॒ന്തരി॑ക്ഷമ് । സ വി॒ശ്വാചീ॑ര॒ഭി- [സ വി॒ശ്വാചീ॑ര॒ഭി, ച॒ഷ്ടേ॒ ഘൃ॒താചീ॑രന്ത॒രാ] 14

-ച॑ഷ്ടേ ഘൃ॒താചീ॑രന്ത॒രാ പൂര്വ॒മപ॑ര-ഞ്ച കേ॒തുമ് ॥ ഉ॒ക്ഷാ സ॑മു॒ദ്രോ അ॑രു॒ണ-സ്സു॑പ॒ര്ണഃ പൂര്വ॑സ്യ॒ യോനി॑-മ്പി॒തുരാ വി॑വേശ । മദ്ധ്യേ॑ ദി॒വോ നിഹി॑തഃ॒ പൃശ്ഞി॒രശ്മാ॒ വി ച॑ക്രമേ॒ രജ॑സഃ പാ॒ത്യന്തൌ᳚ ॥ ഇന്ദ്രം॒-വിഁശ്വാ॑ അവീവൃധന്-ഥ്സമു॒ദ്രവ്യ॑ചസ॒-ങ്ഗിരഃ॑ । ര॒ഥീത॑മഗ്ം രഥീ॒നാം-വാഁജാ॑നാ॒ഗ്ം॒ സത്പ॑തി॒-മ്പതി᳚മ് ॥ സു॒മ്ന॒ഹൂര്യ॒ജ്ഞോ ദേ॒വാഗ്ം ആ ച॑ വക്ഷ॒ദ്യക്ഷ॑ദ॒ഗ്നിര്ദേ॒വോ ദേ॒വാഗ്ം ആ ച॑ വക്ഷത് ॥ വാജ॑സ്യ മാ പ്രസ॒വേനോ᳚-ദ്ഗ്രാ॒ഭേണോ-ദ॑ഗ്രഭീത് । അഥാ॑ സ॒പത്നാ॒ഗ്ം॒ ഇന്ദ്രോ॑ മേ നിഗ്രാ॒ഭേണാധ॑രാഗ്ം അകഃ ॥ ഉ॒ദ്ഗ്രാ॒ഭ-ഞ്ച॑ നിഗ്രാ॒ഭ-ഞ്ച॒ ബ്രഹ്മ॑ ദേ॒വാ അ॑വീവൃധന്ന് । അഥാ॑ സ॒പത്നാ॑നിന്ദ്രാ॒ഗ്നീ മേ॑ വിഷൂ॒ചീനാ॒ന് വ്യ॑സ്യതാമ് ॥ 15 ॥

(ദേ॒വാഃ - ശ॒തപ॑യാ - അ॒ഭി - വാജ॑സ്യ॒ - ഷഡ്വിഗ്ം॑ശതിശ്ച ) (അ. 3)

ആ॒ശു-ശ്ശിശാ॑നോ വൃഷ॒ഭോ ന യു॒ദ്ധ്മോ ഘ॑നാഘ॒നഃ, ക്ഷോഭ॑ണ-ശ്ചര്ഷണീ॒നാമ് । സ॒ങ്ക്രന്ദ॑നോ-ഽനിമി॒ഷ ഏ॑ക വീ॒ര-ശ്ശ॒തഗ്ം സേനാ॑ അജയ-ഥ്സാ॒കമിന്ദ്രഃ॑ ॥ സ॒ങ്ക്രന്ദ॑നേനാ നിമി॒ഷേണ॑ ജി॒ഷ്ണുനാ॑ യുത്കാ॒രേണ॑ ദുശ്ച്യവ॒നേന॑ ധൃ॒ഷ്ണുനാ᳚ । തദിന്ദ്രേ॑ണ ജയത॒ ത-ഥ്സ॑ഹദ്ധ്വം॒-യുഁധോ॑ നര॒ ഇഷു॑ഹസ്തേന॒ വൃഷ്ണാ᳚ ॥ സ ഇഷു॑ഹസ്തൈ॒-സ്സ നി॑ഷ॒ങ്ഗിഭി॑ര്വ॒ശീ സഗ്ഗ്സ്ര॑ഷ്ടാ॒ സ യുധ॒ ഇന്ദ്രോ॑ ഗ॒ണേന॑ । സ॒ഗ്ം॒സൃ॒ഷ്ട॒ജി-ഥ്സോ॑മ॒പാ ബാ॑ഹുശ॒ര്ധ്യൂ᳚ര്ധ്വധ॑ന്വാ॒ പ്രതി॑ഹിതാഭി॒രസ്താ᳚ ॥ ബൃഹ॑സ്പതേ॒ പരി॑ ദീയാ॒ [പരി॑ ദീയ, രഥേ॑ന] 16

രഥേ॑ന രക്ഷോ॒ഹാ ഽമിത്രാഗ്ം॑ അപ॒ ബാധ॑മാനഃ । പ്ര॒ഭ॒ഞ്ജന്-ഥ്സേനാഃ᳚ പ്രമൃ॒ണോ യു॒ധാ ജയ॑ന്ന॒സ്മാക॑-മേദ്ധ്യവി॒താ രഥാ॑നാമ് ॥ ഗോ॒ത്ര॒ഭിദ॑-ങ്ഗോ॒വിദം॒-വഁജ്ര॑ബാഹു॒-ഞ്ജയ॑ന്ത॒മജ്മ॑ പ്രമൃ॒ണന്ത॒-മോജ॑സാ । ഇ॒മഗ്ം സ॑ജാതാ॒ അനു॑വീര-യദ്ധ്വ॒മിന്ദ്രഗ്ം॑ സഖാ॒യോ-ഽനു॒ സഗ്ം ര॑ഭദ്ധ്വമ് ॥ ബ॒ല॒വി॒ജ്ഞാ॒യഃ-സ്ഥവി॑രഃ॒ പ്രവീ॑ര॒-സ്സഹ॑സ്വാന്. വാ॒ജീ സഹ॑മാന ഉ॒ഗ്രഃ । അ॒ഭിവീ॑രോ അ॒ഭിസ॑ത്വാ സഹോ॒ജാ ജൈത്ര॑മിന്ദ്ര॒ രഥ॒മാതി॑ഷ്ഠ ഗോ॒വിത് ॥ അ॒ഭി ഗോ॒ത്രാണി॒ സഹ॑സാ॒ ഗാഹ॑മാനോ-ഽദാ॒യോ [ഗാഹ॑മാനോ-ഽദാ॒യഃ, വീ॒ര-ശ്ശ॒തമ॑ന്യു॒രിന്ദ്രഃ॑ ।] 17

വീ॒ര-ശ്ശ॒തമ॑ന്യു॒രിന്ദ്രഃ॑ । ദു॒ശ്ച്യ॒വ॒നഃ പൃ॑തനാ॒ഷാഡ॑ യു॒ദ്ധ്യോ᳚-സ്മാക॒ഗ്ം॒ സേനാ॑ അവതു॒ പ്ര യു॒ഥ്സു ॥ ഇന്ദ്ര॑ ആസാം-നേ॒താ ബൃഹ॒സ്പതി॒ ര്ദക്ഷി॑ണാ യ॒ജ്ഞഃ പു॒ര ഏ॑തു॒ സോമഃ॑ । ദേ॒വ॒സേ॒നാനാ॑-മഭിഭഞ്ജതീ॒നാ-ഞ്ജയ॑ന്തീനാ-മ്മ॒രുതോ॑ യ॒ന്ത്വഗ്രേ᳚ ॥ ഇന്ദ്ര॑സ്യ॒ വൃഷ്ണോ॒ വരു॑ണസ്യ॒ രാജ്ഞ॑ ആദി॒ത്യാനാ᳚-മ്മ॒രുതാ॒ഗ്ം॒ ശര്ധ॑ ഉ॒ഗ്രമ് । മ॒ഹാമ॑നസാ-മ്ഭുവനച്യ॒വാനാ॒-ങ്ഘോഷോ॑ ദേ॒വാനാ॒-ഞ്ജയ॑താ॒ മുദ॑സ്ഥാത് ॥ അ॒സ്മാക॒-മിന്ദ്ര॒-സ്സമൃ॑തേഷു ധ്വ॒ജേഷ്വ॒സ്മാകം॒-യാഁ ഇഷ॑വ॒സ്താ ജ॑യന്തു । 18

അ॒സ്മാകം॑-വീഁ॒രാ ഉത്ത॑രേ ഭവന്ത്വ॒സ്മാനു॑ ദേവാ അവതാ॒ ഹവേ॑ഷു ॥ ഉദ്ധ॑ര്ഷയ മഘവ॒ന്നാ-യു॑ധാ॒-ന്യുഥ്സത്വ॑നാ-മ്മാമ॒കാനാ॒-മ്മഹാഗ്ം॑സി । ഉദ്വൃ॑ത്രഹന് വാ॒ജിനാം॒-വാഁജി॑നാ॒ന്യു-ദ്രഥാ॑നാ॒-ഞ്ജയ॑താമേതു॒ ഘോഷഃ॑ ॥ ഉപ॒ പ്രേത॒ ജയ॑താ നരസ്സ്ഥി॒രാ വഃ॑ സന്തു ബാ॒ഹവഃ॑ । ഇന്ദ്രോ॑ വ॒-ശ്ശര്മ॑ യച്ഛ ത്വനാ-ധൃ॒ഷ്യാ യഥാസ॑ഥ ॥ അവ॑സൃഷ്ടാ॒ പരാ॑ പത॒ ശര॑വ്യേ॒ ബ്രഹ്മ॑ സഗ്ംശിതാ । ഗച്ഛാ॒-ഽമിത്രാ॒-ന്പ്ര- [ഗച്ഛാ॒-ഽമിത്രാ॒-ന്പ്ര, വി॒ശ॒ മൈഷാ॒-] 19

-വി॑ശ॒ മൈഷാ॒-ങ്കഞ്ച॒നോച്ഛി॑ഷഃ ॥ മര്മാ॑ണി തേ॒ വര്മ॑ഭിശ്ഛാദയാമി॒ സോമ॑സ്ത്വാ॒ രാജാ॒ ഽമൃതേ॑നാ॒ഭി-വ॑സ്താമ് । ഉ॒രോര്വരീ॑യോ॒ വരി॑വസ്തേ അസ്തു॒ ജയ॑ന്ത॒-ന്ത്വാമനു॑ മദന്തു ദേ॒വാഃ ॥ യത്ര॑ ബാ॒ണാ-സ്സ॒മ്പത॑ന്തി കുമാ॒രാ വി॑ശി॒ഖാ ഇ॑വ । ഇന്ദ്രോ॑ ന॒സ്തത്ര॑ വൃത്ര॒ഹാ വി॑ശ്വാ॒ഹാ ശര്മ॑ യച്ഛതു ॥ 20 ॥

(ദീ॒യാ॒ - ഽദാ॒യോ - ജ॑യന്ത്വ॒ - മിത്രാ॒-ന്പ്ര - ച॑ത്വാരി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑) (അ. 4)

പ്രാചീ॒മനു॑ പ്ര॒ദിശ॒-മ്പ്രേഹി॑ വി॒ദ്വാന॒ഗ്നേര॑ഗ്നേ പു॒രോ അ॑ഗ്നിര്ഭവേ॒ഹ । വിശ്വാ॒ ആശാ॒ ദീദ്യാ॑നോ॒ വി ഭാ॒ഹ്യൂര്ജ॑-ന്നോ ധേഹി ദ്വി॒പദേ॒ ചതു॑ഷ്പദേ ॥ ക്രമ॑ദ്ധ്വമ॒ഗ്നിനാ॒ നാക॒മുഖ്യ॒ഗ്ം॒ ഹസ്തേ॑ഷു॒ ബിഭ്ര॑തഃ । ദി॒വഃ പൃ॒ഷ്ഠഗ്ം സുവ॑ര്ഗ॒ത്വാ മി॒ശ്രാ ദേ॒വേഭി॑രാദ്ധ്വമ് ॥ പൃ॒ഥി॒വ്യാ അ॒ഹമുദ॒ന്തരി॑ക്ഷ॒-മാ-ഽരു॑ഹ-മ॒ന്തരി॑ക്ഷാ॒-ദ്ദിവ॒മാ-ഽരു॑ഹമ് । ദി॒വോ നാക॑സ്യ പൃ॒ഷ്ഠാ-ഥ്സുവ॒ര്ജ്യോതി॑രഗാ- [പൃ॒ഷ്ഠാ-ഥ്സുവ॒ര്ജ്യോതി॑രഗാമ്, അ॒ഹമ് ।] 21

-മ॒ഹമ് ॥ സുവ॒ര്യന്തോ॒ നാപേ᳚ക്ഷന്ത॒ ആ ദ്യാഗ്ം രോ॑ഹന്തി॒ രോദ॑സീ । യ॒ജ്ഞം-യേഁ വി॒ശ്വതോ॑ധാര॒ഗ്ം॒ സുവി॑ദ്വാഗ്ംസോ വിതേനി॒രേ ॥ അഗ്നേ॒ പ്രേഹി॑ പ്രഥ॒മോ ദേ॑വയ॒താ-ഞ്ചക്ഷു॑ര്ദേ॒വാനാ॑മു॒ത മര്ത്യാ॑നാമ് । ഇയ॑ക്ഷമാണാ॒ ഭൃഗു॑ഭി-സ്സ॒ജോഷാ॒-സ്സുവ॑ര്യന്തു॒ യജ॑മാനാ-സ്സ്വ॒സ്തി ॥ നക്തോ॒ഷാസാ॒ സമ॑നസാ॒ വിരൂ॑പേ ധാ॒പയേ॑തേ॒ ശിശു॒മേകഗ്ം॑ സമീ॒ചീ । ദ്യാവാ॒ ക്ഷാമാ॑ രു॒ക്മോ അ॒ന്തര്വി ഭാ॑തി ദേ॒വാ അ॒ഗ്നി-ന്ധാ॑രയ-ന്ദ്രവിണോ॒ദാഃ ॥ അഗ്നേ॑ സഹസ്രാക്ഷ [അഗ്നേ॑ സഹസ്രാക്ഷ, ശ॒ത॒മൂ॒ര്ധ॒ഞ്ഛ॒ത-ന്തേ᳚] 22

ശതമൂര്ധഞ്ഛ॒ത-ന്തേ᳚ പ്രാ॒ണാ-സ്സ॒ഹസ്ര॑മപാ॒നാഃ । ത്വഗ്ം സാ॑ഹ॒സ്രസ്യ॑ രാ॒യ ഈ॑ശിഷേ॒ തസ്മൈ॑ തേ വിധേമ॒ വാജാ॑യ॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ സു॒പ॒ര്ണോ॑-ഽസി ഗ॒രുത്മാ᳚-ന്പൃഥി॒വ്യാഗ്ം സീ॑ദ പൃ॒ഷ്ഠേ പൃ॑ഥി॒വ്യാ-സ്സീ॑ദ ഭാ॒സാ-ഽന്തരി॑ക്ഷ॒മാ പൃ॑ണ॒ ജ്യോതി॑ഷാ॒ ദിവ॒മുത്ത॑ഭാന॒ തേജ॑സാ॒ ദിശ॒ ഉ-ദ്ദൃഗ്ം॑ഹ ॥ ആ॒ജുഹ്വാ॑ന-സ്സു॒പ്രതീ॑കഃ പു॒രസ്താ॒ദഗ്നേ॒ സ്വാം-യോഁനി॒മാ സീ॑ദ സാ॒ദ്ധ്യാ । അ॒സ്മിന്-ഥ്സ॒ധസ്ഥേ॒ അദ്ധ്യുത്ത॑രസ്മി॒ന് വിശ്വേ॑ ദേവാ॒ [അദ്ധ്യുത്ത॑രസ്മി॒ന് വിശ്വേ॑ ദേവാഃ, യജ॑മാനശ്ച സീദത ।] 23

യജ॑മാനശ്ച സീദത ॥ പ്രേദ്ധോ॑ അഗ്നേ ദീദിഹി പു॒രോ നോ-ഽജ॑സ്രയാ സൂ॒ര്മ്യാ॑ യവിഷ്ഠ । ത്വാഗ്ം ശശ്വ॑ന്ത॒ ഉപ॑ യന്തി॒ വാജാഃ᳚ ॥ വി॒ധേമ॑ തേ പര॒മേ ജന്മ॑ന്നഗ്നേ വി॒ധേമ॒ സ്തോമൈ॒രവ॑രേ സ॒ധസ്ഥേ᳚ । യസ്മാ॒-ദ്യോനേ॑രു॒ദാരി॑ഥാ॒ യജേ॒ ത-മ്പ്രത്വേ ഹ॒വീഗ്ംഷി॑ ജുഹുരേ॒ സമി॑ദ്ധേ ॥ താഗ്ം സ॑വി॒തുര്വരേ᳚ണ്യസ്യ ചി॒ത്രാമാ-ഽഹം-വൃഁ॑ണേ സുമ॒തിം-വിഁ॒ശ്വജ॑ന്യാമ് । യാമ॑സ്യ॒ കണ്വോ॒ അദു॑ഹ॒-ത്പ്രപീ॑നാഗ്ം സ॒ഹസ്ര॑ധാരാ॒- [സ॒ഹസ്ര॑ധാരാമ്, പയ॑സാ മ॒ഹീ-ങ്ഗാമ് ।] 24

-മ്പയ॑സാ മ॒ഹീ-ങ്ഗാമ് ॥ സ॒പ്ത തേ॑ അഗ്നേ സ॒മിധഃ॑ സ॒പ്ത ജി॒ഹ്വാ-സ്സ॒പ്തര്ഷ॑യ-സ്സ॒പ്ത ധാമ॑ പ്രി॒യാണി॑ । സ॒പ്ത ഹോത്രാ᳚-സ്സപ്ത॒ധാ ത്വാ॑ യജന്തി സ॒പ്ത യോനീ॒രാ പൃ॑ണസ്വാ ഘൃ॒തേന॑ ॥ ഈ॒ദൃ-ഞ്ചാ᳚ന്യാ॒ദൃ-ഞ്ചൈ॑താ॒ദൃഞ്ച॑ പ്രതി॒ദൃ-ഞ്ച॑ മി॒തശ്ച॒ സമ്മി॑തശ്ച॒ സഭ॑രാഃ ॥ ശു॒ക്രജ്യോ॑തിശ്ച ചി॒ത്രജ്യോ॑തിശ്ച സ॒ത്യജ്യോ॑തിശ്ച॒ ജ്യോതി॑ഷ്മാഗ്ശ്ച സ॒ത്യശ്ച॑ര്ത॒പാശ്ചാത്യഗ്ം॑ഹാഃ । 25

ഋ॒ത॒ജിച്ച॑ സത്യ॒ജിച്ച॑ സേന॒ജിച്ച॑ സു॒ഷേണ॒ശ്ചാന്ത്യ॑മിത്രശ്ച ദൂ॒രേ അ॑മിത്രശ്ച ഗ॒ണഃ ॥ ഋ॒തശ്ച॑ സ॒ത്യശ്ച॑ ധ്രു॒വശ്ച॑ ധ॒രുണ॑ശ്ച ധ॒ര്താ ച॑ വിധ॒ര്താ ച॑ വിധാര॒യഃ ॥ ഈ॒ദൃക്ഷാ॑സ ഏതാ॒ദൃക്ഷാ॑സ ഊ॒ ഷുണഃ॑ സ॒ദൃക്ഷാ॑സഃ॒ പ്രതി॑സദൃക്ഷാസ॒ ഏത॑ന । മി॒താസ॑ശ്ച॒ സമ്മി॑താസശ്ച ന ഊ॒തയേ॒ സഭ॑രസോ മരുതോ യ॒ജ്ഞേ അ॒സ്മിന്നിന്ദ്ര॒-ന്ദൈവീ॒ര്വിശോ॑ മ॒രുതോ-ഽനു॑വര്ത്മാനോ॒ യഥേന്ദ്ര॒-ന്ദൈവീ॒ര്വിശോ॑ മ॒രുതോ-ഽനു॑വര്ത്മാന ഏ॒വമി॒മം-യഁജ॑മാന॒-ന്ദൈവീ᳚ശ്ച॒ വിശോ॒ മാനു॑ഷീ॒ശ്ചാനു॑വര്ത്മാനോ ഭവന്തു ॥ 26 ॥

(അ॒ഗാ॒ഗ്ം॒ - സ॒ഹ॒സ്രാ॒ക്ഷ॒ - ദേ॒വാഃ॒ - സ॒ഹസ്ര॑ധാരാ॒ - മത്യഗ്ം॑ഹാ॒ - അനു॑വര്ത്മാനഃ॒ - ഷോഡ॑ശ ച) (അ. 5)

ജീ॒മൂത॑സ്യേവ ഭവതി॒ പ്രതീ॑കം॒-യഁദ്വ॒ര്മീ യാതി॑ സ॒മദാ॑മു॒പസ്ഥേ᳚ । അനാ॑വിദ്ധയാ ത॒നുവാ॑ ജയ॒ ത്വഗ്ം സ ത്വാ॒ വര്മ॑ണോ മഹി॒മാ പി॑പര്തു ॥ ധന്വ॑നാ॒ ഗാ ധന്വ॑നാ॒-ഽഽജി-ഞ്ജ॑യേമ॒ ധന്വ॑നാ തീ॒വ്രാ-സ്സ॒മദോ॑ ജയേമ । ധനു॒-ശ്ശത്രോ॑രപകാ॒മ-ങ്കൃ॑ണോതി॒ ധന്വ॑നാ॒ സര്വാഃ᳚ പ്ര॒ദിശോ॑ ജയേമ ॥ വ॒ക്ഷ്യന്തീ॒വേദാ ഗ॑നീഗന്തി॒ കര്ണ॑-മ്പ്രി॒യഗ്ം സഖാ॑യ-മ്പരിഷസ്വജാ॒നാ । യോഷേ॑വ ശിങ്ക്തേ॒ വിത॒താ-ഽധി॒ ധന്വ॒- [ധന്വന്ന്॑, ജ്യാ ഇ॒യഗ്ം] 27

-ഞ്ജ്യാ ഇ॒യഗ്ം സമ॑നേ പാ॒രയ॑ന്തീ ॥ തേ ആ॒ചര॑ന്തീ॒ സമ॑നേവ॒ യോഷാ॑ മാ॒തേവ॑ പു॒ത്ര-മ്ബി॑ഭൃതാമു॒പസ്ഥേ᳚ । അപ॒ ശത്രൂന്॑ വിദ്ധ്യതാഗ്ം സംവിഁദാ॒നേ ആര്ത്നീ॑ ഇ॒മേ വി॑ഷ്ഫു॒രന്തീ॑ അ॒മിത്രാന്॑ ॥ ബ॒ഹ്വീ॒നാ-മ്പി॒താ ബ॒ഹുര॑സ്യ പു॒ത്രശ്ചി॒ശ്ചാ കൃ॑ണോതി॒ സമ॑നാ-ഽവ॒ഗത്യ॑ । ഇ॒ഷു॒ധി-സ്സങ്കാഃ॒ പൃത॑നാശ്ച॒ സര്വാഃ᳚ പൃ॒ഷ്ഠേ നിന॑ദ്ധോ ജയതി॒ പ്രസൂ॑തഃ ॥ രഥേ॒ തിഷ്ഠ॑-ന്നയതി വാ॒ജിനഃ॑ പു॒രോ യത്ര॑യത്ര കാ॒മയ॑തേ സുഷാര॒ഥിഃ । അ॒ഭീശൂ॑നാ-മ്മഹി॒മാന॑- [മഹി॒മാന᳚മ്, പ॒നാ॒യ॒ത॒ മനഃ॑] 28

-മ്പനായത॒ മനഃ॑ പ॒ശ്ചാദനു॑ യച്ഛന്തി ര॒ശ്മയഃ॑ ॥ തീ॒വ്രാ-ന്ഘോഷാ᳚ന് കൃണ്വതേ॒ വൃഷ॑പാണ॒യോ-ഽശ്വാ॒ രഥേ॑ഭി-സ്സ॒ഹ വാ॒ജയ॑ന്തഃ । അ॒വ॒ക്രാമ॑ന്തഃ॒ പ്രപ॑ദൈര॒മിത്രാ᳚ന് ക്ഷി॒ണന്തി॒ ശത്രൂ॒ഗ്ം॒രന॑പവ്യയന്തഃ ॥ ര॒ഥ॒വാഹ॑നഗ്ം ഹ॒വിര॑സ്യ॒ നാമ॒ യത്രാ-ഽഽയു॑ധ॒-ന്നിഹി॑തമസ്യ॒ വര്മ॑ । തത്രാ॒ രഥ॒മുപ॑ ശ॒ഗ്മഗ്ം സ॑ദേമ വി॒ശ്വാഹാ॑ വ॒യഗ്ം സു॑മന॒സ്യമാ॑നാഃ ॥ സ്വാ॒ദു॒ഷ॒ഗ്ം॒ സദഃ॑ പി॒തരോ॑ വയോ॒ധാഃ കൃ॑ച്ഛ്രേ॒ശ്രിത॒-ശ്ശക്തീ॑വന്തോ ഗഭീ॒രാഃ । ചി॒ത്രസേ॑നാ॒ ഇഷു॑ബലാ॒ അമൃ॑ദ്ധ്രാ-സ്സ॒തോവീ॑രാ ഉ॒രവോ᳚ വ്രാതസാ॒ഹാഃ ॥ ബ്രാഹ്മ॑ണാസഃ॒ [ബ്രാഹ്മ॑ണാസഃ, പിത॑ര॒-] 29

പിത॑ര॒-സ്സോമ്യാ॑സ-ശ്ശി॒വേ നോ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ അ॑നേ॒ഹസാ᳚ । പൂ॒ഷാ നഃ॑ പാതു ദുരി॒താദൃ॑താവൃധോ॒ രക്ഷാ॒ മാകി॑ര്നോ അ॒ഘശഗ്ം॑സ ഈശത ॥ സു॒പ॒ര്ണം-വഁ॑സ്തേ മൃ॒ഗോ അ॑സ്യാ॒ ദന്തോ॒ ഗോഭി॒-സ്സന്ന॑ദ്ധാ പതതി॒ പ്രസൂ॑താ । യത്രാ॒ നര॒-സ്സ-ഞ്ച॒ വി ച॒ ദ്രവ॑ന്തി॒ തത്രാ॒സ്മഭ്യ॒മിഷ॑വ॒-ശ്ശര്മ॑ യഗ്ംസന്ന് ॥ ഋജീ॑തേ॒ പരി॑ വൃങ്ഗ്ധി॒ നോ-ഽശ്മാ॑ ഭവതു നസ്ത॒നൂഃ । സോമോ॒ അധി॑ ബ്രവീതു॒ നോ-ഽദി॑തി॒- [നോ-ഽദി॑തിഃ, ശര്മ॑ യച്ഛതു ।] 30

-ശ്ശര്മ॑ യച്ഛതു ॥ ആ ജ॑ങ്ഘന്തി॒ സാന്വേ॑ഷാ-ഞ്ജ॒ഘനാ॒ഗ്ം॒ ഉപ॑ ജിഘ്നതേ । അശ്വാ॑ജനി॒ പ്രചേ॑ത॒സോ-ഽശ്വാ᳚ന്-ഥ്സ॒മഥ്സു॑ ചോദയ ॥ അഹി॑രിവ ഭോ॒ഗൈഃ പര്യേ॑തി ബാ॒ഹു-ഞ്ജ്യായാ॑ ഹേ॒തി-മ്പ॑രി॒ബാധ॑മാനഃ । ഹ॒സ്ത॒ഘ്നോ വിശ്വാ॑ വ॒യുനാ॑നി വി॒ദ്വാ-ന്പുമാ॒-ന്പുമാഗ്ം॑സ॒-മ്പരി॑ പാതു വി॒ശ്വതഃ॑ ॥ വന॑സ്പതേ വീ॒ഡ്വ॑ങ്ഗോ॒ ഹി ഭൂ॒യാ അ॒സ്മ-ഥ്സ॑ഖാ പ്ര॒തര॑ണ-സ്സു॒വീരഃ॑ । ഗോഭി॒-സ്സന്ന॑ദ്ധോ അസി വീ॒ഡയ॑സ്വാ-ഽഽസ്ഥാ॒താ തേ॑ ജയതു॒ ജേത്വാ॑നി ॥ ദി॒വഃ പൃ॑ഥി॒വ്യാഃ പ- [പരി॑, ഓജ॒ ഉ-ദ്ഭൃ॑തം॒-] 31

-ര്യോജ॒ ഉ-ദ്ഭൃ॑തം॒-വഁന॒സ്പതി॑ഭ്യഃ॒ പര്യാഭൃ॑ത॒ഗ്ം॒ സഹഃ॑ । അ॒പാമോ॒ജ്മാന॒-മ്പരി॒ ഗോഭി॒രാവൃ॑ത॒മിന്ദ്ര॑സ്യ॒ വജ്രഗ്ം॑ ഹ॒വിഷാ॒ രഥം॑-യഁജ ॥ ഇന്ദ്ര॑സ്യ॒ വജ്രോ॑ മ॒രുതാ॒മനീ॑ക-മ്മി॒ത്രസ്യ॒ ഗര്ഭോ॒ വരു॑ണസ്യ॒ നാഭിഃ॑ । സേമാ-ന്നോ॑ ഹ॒വ്യദാ॑തി-ഞ്ജുഷാ॒ണോ ദേവ॑ രഥ॒ പ്രതി॑ ഹ॒വ്യാ ഗൃ॑ഭായ ॥ ഉപ॑ ശ്വാസയ പൃഥി॒വീമു॒ത ദ്യാ-മ്പു॑രു॒ത്രാ തേ॑ മനുതാം॒-വിഁഷ്ഠി॑ത॒-ഞ്ജഗ॑ത് । സ ദു॑ന്ദുഭേ സ॒ജൂരിന്ദ്രേ॑ണ ദേ॒വൈര്ദൂ॒രാ- [ദേ॒വൈര്ദൂ॒രാത്, ദവീ॑യോ॒] 32

-ദ്ദവീ॑യോ॒ അപ॑സേധ॒ ശത്രൂന്॑ ॥ ആ ക്ര॑ന്ദയ॒ ബല॒മോജോ॑ ന॒ ആ ധാ॒ നിഷ്ട॑നിഹി ദുരി॒താ ബാധ॑മാനഃ । അപ॑ പ്രോഥ ദുന്ദുഭേ ദു॒ച്ഛുനാഗ്ം॑ ഇ॒ത ഇന്ദ്ര॑സ്യ മു॒ഷ്ടിര॑സി വീ॒ഡയ॑സ്വ ॥ ആ-ഽമൂര॑ജ പ്ര॒ത്യാവ॑ര്തയേ॒മാഃ കേ॑തു॒മ-ദ്ദു॑ന്ദു॒ഭി ര്വാ॑വദീതി । സമശ്വ॑പര്ണാ॒ശ്ചര॑ന്തി നോ॒ നരോ॒-ഽസ്മാക॑മിന്ദ്ര ര॒ഥിനോ॑ ജയന്തു ॥ 33 ॥

(ധന്വ॑ന് - മഹി॒മാനം॒ - ബ്രാഹ്മ॑ണാ॒സോ - ഽദി॑തിഃ - പൃഥി॒വ്യാഃ പരി॑ - ദൂ॒രാ - ദേക॑ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 6)

യദക്ര॑ന്ദഃ പ്രഥ॒മ-ഞ്ജായ॑മാന ഉ॒ദ്യന്-ഥ്സ॑മു॒ദ്രാദു॒ത വാ॒ പുരീ॑ഷാത് । ശ്യേ॒നസ്യ॑ പ॒ക്ഷാ ഹ॑രി॒ണസ്യ॑ ബാ॒ഹൂ ഉ॑പ॒സ്തുത്യ॒-മ്മഹി॑ ജാ॒ത-ന്തേ॑ അര്വന്ന് ॥ യ॒മേന॑ ദ॒ത്ത-ന്ത്രി॒ത ഏ॑നമായുന॒ഗിന്ദ്ര॑ ഏണ-മ്പ്രഥ॒മോ അദ്ധ്യ॑തിഷ്ഠത് । ഗ॒ന്ധ॒ര്വോ അ॑സ്യ രശ॒നാമ॑-ഗൃഭ്ണാ॒-ഥ്സൂരാ॒ദശ്വം॑-വഁസവോ॒ നിര॑തഷ്ട ॥ അസി॑ യ॒മോ അസ്യാ॑ദി॒ത്യോ അ॑ര്വ॒ന്നസി॑ ത്രി॒തോ ഗുഹ്യേ॑ന വ്ര॒തേന॑ । അസി॒ സോമേ॑ന സ॒മയാ॒ വിപൃ॑ക്ത [വിപൃ॑ക്തഃ, ആ॒ഹുസ്തേ॒ ത്രീണി॑ ദി॒വി ബന്ധ॑നാനി ।] 34

ആ॒ഹുസ്തേ॒ ത്രീണി॑ ദി॒വി ബന്ധ॑നാനി ॥ ത്രീണി॑ ത ആഹുര്ദി॒വി ബന്ധ॑നാനി॒ ത്രീണ്യ॒ഫ്സു ത്രീണ്യ॒ന്ത-സ്സ॑മു॒ദ്രേ । ഉ॒തേവ॑ മേ॒ വരു॑ണശ്ഛന്-ഥ്സ്യര്വ॒ന്॒. യത്രാ॑ ത ആ॒ഹുഃ പ॑ര॒മ-ഞ്ജ॒നിത്ര᳚മ് ॥ ഇ॒മാ തേ॑ വാജിന്നവ॒മാര്ജ॑നാനീ॒മാ ശ॒ഫാനാഗ്ം॑ സനി॒തുര്നി॒ധാനാ᳚ । അത്രാ॑ തേ ഭ॒ദ്രാ ര॑ശ॒നാ അ॑പശ്യമൃ॒തസ്യ॒ യാ അ॑ഭി॒രക്ഷ॑ന്തി ഗോ॒പാഃ ॥ ആ॒ത്മാന॑-ന്തേ॒ മന॑സാ॒-ഽഽരാദ॑ജാനാമ॒വോ ദി॒വാ [ ] 35

പ॒തയ॑ന്ത-മ്പത॒ങ്ഗമ് । ശിരോ॑ അപശ്യ-മ്പ॒ഥിഭിഃ॑ സു॒ഗേഭി॑രരേ॒ണുഭി॒ര്ജേഹ॑മാന-മ്പത॒ത്രി ॥ അത്രാ॑ തേ രൂ॒പമു॑ത്ത॒മമ॑പശ്യ॒-ഞ്ജിഗീ॑ഷമാണമി॒ഷ ആ പ॒ദേ ഗോഃ । യ॒ദാ തേ॒ മര്തോ॒ അനു॒ ഭോഗ॒മാന॒ഡാദി-ദ്ഗ്രസി॑ഷ്ഠ॒ ഓഷ॑ധീരജീഗഃ ॥ അനു॑ ത്വാ॒ രഥോ॒ അനു॒ മര്യോ॑ അര്വ॒ന്നനു॒ ഗാവോ-ഽനു॒ ഭഗഃ॑ ക॒നീനാ᳚മ് । അനു॒ വ്രാതാ॑സ॒സ്തവ॑ സ॒ഖ്യമീ॑യു॒രനു॑ ദേ॒വാ മ॑മിരേ വീ॒ര്യ॑- [വീ॒ര്യ᳚മ്, തേ ।] 36

-ന്തേ ॥ ഹിര॑ണ്യശൃ॒ങ്ഗോ-ഽയോ॑ അസ്യ॒ പാദാ॒ മനോ॑ജവാ॒ അവ॑ര॒ ഇന്ദ്ര॑ ആസീത് । ദേ॒വാ ഇദ॑സ്യ ഹവി॒രദ്യ॑മായ॒ന്॒. യോ അര്വ॑ന്ത-മ്പ്രഥ॒മോ അ॒ദ്ധ്യതി॑ഷ്ഠത് ॥ ഈ॒ര്മാന്താ॑സ॒-സ്സിലി॑കമദ്ധ്യമാസ॒-സ്സഗ്ം ശൂര॑ണാസോ ദി॒വ്യാസോ॒ അത്യാഃ᳚ । ഹ॒ഗ്ം॒സാ ഇ॑വ ശ്രേണി॒ശോ യ॑തന്തേ॒ യദാക്ഷി॑ഷുര്ദി॒വ്യ-മജ്മ॒മശ്വാഃ᳚ ॥ തവ॒ ശരീ॑ര-മ്പതയി॒ഷ്ണ്വ॑ര്വ॒-ന്തവ॑ ചി॒ത്തം-വാഁത॑ ഇവ॒ ധ്രജീ॑മാന് । തവ॒ ശൃങ്ഗാ॑ണി॒ വിഷ്ഠി॑താ പുരു॒ത്രാ-ഽര॑ണ്യേഷു॒ ജര്ഭു॑രാണാ ചരന്തി ॥ ഉപ॒ [ഉപ॑, പ്രാഗാ॒ച്ഛസ॑നം-] 37

പ്രാഗാ॒ച്ഛസ॑നം-വാഁ॒ജ്യര്വാ॑ ദേവ॒ദ്രീചാ॒ മന॑സാ॒ ദീദ്ധ്യാ॑നഃ । അ॒ജഃ പു॒രോ നീ॑യതേ॒ നാഭി॑ര॒സ്യാനു॑ പ॒ശ്ചാ-ത്ക॒വയോ॑ യന്തി രേ॒ഭാഃ ॥ ഉപ॒ പ്രാഗാ᳚-ത്പര॒മം-യഁ-ഥ്സ॒ധസ്ഥ॒മര്വാ॒ഗ്ം॒ അച്ഛാ॑ പി॒തര॑-മ്മാ॒തര॑-ഞ്ച । അ॒ദ്യാ ദേ॒വാന് ജുഷ്ട॑തമോ॒ ഹി ഗ॒മ്യാ അഥാ-ഽഽശാ᳚സ്തേ ദാ॒ശുഷേ॒ വാര്യാ॑ണി ॥ 38 ॥

(വിപൃ॑ക്തോ - ദി॒വാ - വീ॒ര്യ॑ - മുപൈ - കാ॒ന്നച॑ത്വാരി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑) (അ. 7)

മാ നോ॑ മി॒ത്രോ വരു॑ണോ അര്യ॒മാ-ഽഽയുരിന്ദ്ര॑ ഋഭു॒ക്ഷാ മ॒രുതഃ॒ പരി॑ ഖ്യന്ന് । യ-ദ്വാ॒ജിനോ॑ ദേ॒വജാ॑തസ്യ॒ സപ്തേഃ᳚ പ്രവ॒ക്ഷ്യാമോ॑ വി॒ദഥേ॑ വീ॒ര്യാ॑ണി ॥ യന്നി॒ര്ണിജാ॒ രേക്ണ॑സാ॒ പ്രാവൃ॑തസ്യ രാ॒തി-ങ്ഗൃ॑ഭീ॒താ-മ്മു॑ഖ॒തോ നയ॑ന്തി । സുപ്രാ॑ങ॒ജോ മേമ്യ॑-ദ്വി॒ശ്വരൂ॑പ ഇന്ദ്രാപൂ॒ഷ്ണോഃ പ്രി॒യമപ്യേ॑തി॒ പാഥഃ॑ ॥ ഏ॒ഷ ച്ഛാഗഃ॑ പു॒രോ അശ്വേ॑ന വാ॒ജിനാ॑ പൂ॒ഷ്ണോ ഭാ॒ഗോ നീ॑യതേ വി॒ശ്വദേ᳚വ്യഃ । അ॒ഭി॒പ്രിയം॒-യഁ-ത്പു॑രോ॒ഡാശ॒മര്വ॑താ॒ ത്വഷ്ടേ- [ത്വഷ്ടേത്, ഏ॒ന॒ഗ്ം॒ സൌ॒ശ്ര॒വ॒സായ॑ ജിന്വതി ।] 39

-ദേ॑നഗ്ം സൌശ്രവ॒സായ॑ ജിന്വതി ॥ യദ്ധ॒വിഷ്യ॑മൃതു॒ശോ ദേ॑വ॒യാന॒-ന്ത്രിര്മാനു॑ഷാഃ॒ പര്യശ്വ॒-ന്നയ॑ന്തി । അത്രാ॑ പൂ॒ഷ്ണഃ പ്ര॑ഥ॒മോ ഭാ॒ഗ ഏ॑തി യ॒ജ്ഞ-ന്ദേ॒വേഭ്യഃ॑ പ്രതിവേ॒ദയ॑ന്ന॒ജഃ ॥ ഹോതാ᳚-ഽദ്ധ്വ॒ര്യുരാവ॑യാ അഗ്നിമി॒ന്ധോ ഗ്രാ॑വഗ്രാ॒ഭ ഉ॒ത ശഗ്ഗ്സ്താ॒ സുവി॑പ്രഃ । തേന॑ യ॒ജ്ഞേന॒ സ്വ॑രങ്കൃതേന॒ സ്വി॑ഷ്ടേന വ॒ക്ഷണാ॒ ആ പൃ॑ണദ്ധ്വമ് ॥ യൂ॒പ॒വ്ര॒സ്കാ ഉ॒ത യേ യൂ॑പവാ॒ഹാശ്ച॒ഷാലം॒-യേഁ അ॑ശ്വയൂ॒പായ॒ തക്ഷ॑തി । യേ ചാര്വ॑തേ॒ പച॑നഗ്ം സ॒ഭംര॑ന്ത്യു॒തോ [ ] 40

തേഷാ॑-മ॒ഭിഗൂ᳚ര്തിര്ന ഇന്വതു ॥ ഉപ॒ പ്രാഗാ᳚-ഥ്സു॒മന്മേ॑-ഽധായി॒ മന്മ॑ ദേ॒വാനാ॒മാശാ॒ ഉപ॑ വീ॒തപൃ॑ഷ്ഠഃ । അന്വേ॑നം॒-വിഁപ്രാ॒ ഋഷ॑യോ മദന്തി ദേ॒വാനാ᳚-മ്പു॒ഷ്ടേ ച॑കൃമാ സു॒ബന്ധു᳚മ് ॥ യ-ദ്വാ॒ജിനോ॒ ദാമ॑ സ॒ദാന്ന॒മര്വ॑തോ॒ യാ ശീ॑ര്ഷ॒ണ്യാ॑ രശ॒നാ രജ്ജു॑രസ്യ । യദ്വാ॑ ഘാസ്യ॒ പ്രഭൃ॑തമാ॒സ്യേ॑ തൃണ॒ഗ്ം॒ സര്വാ॒ താ തേ॒ അപി॑ ദേ॒വേഷ്വ॑സ്തു ॥ യദശ്വ॑സ്യ ക്ര॒വിഷോ॒ [യദശ്വ॑സ്യ ക്ര॒വിഷഃ॑, മക്ഷി॒കാ-ഽഽശ॒] 41

മക്ഷി॒കാ-ഽഽശ॒ യദ്വാ॒ സ്വരൌ॒ സ്വധി॑തൌ രി॒പ്തമസ്തി॑ । യദ്ധസ്ത॑യോ-ശ്ശമി॒തുര്യന്ന॒ഖേഷു॒ സര്വാ॒ താ തേ॒ അപി॑ ദേ॒വേഷ്വ॑സ്തു ॥ യദൂവ॑ദ്ധ്യമു॒ദര॑സ്യാപ॒വാതി॒ യ ആ॒മസ്യ॑ ക്ര॒വിഷോ॑ ഗ॒ന്ധോ അസ്തി॑ । സു॒കൃ॒താ തച്ഛ॑മി॒താരഃ॑ കൃണ്വന്തൂ॒ത മേധഗ്ം॑ ശൃത॒പാക॑-മ്പചന്തു ॥ യ-ത്തേ॒ ഗാത്രാ॑ദ॒ഗ്നിനാ॑ പ॒ച്യമാ॑നാദ॒ഭി ശൂല॒-ന്നിഹ॑തസ്യാവ॒ധാവ॑തി । മാ ത-ദ്ഭൂമ്യാ॒മാ ശ്രി॑ഷ॒ ( )-ന്മാ തൃണേ॑ഷു ദേ॒വേഭ്യ॒സ്തദു॒ശദ്ഭ്യോ॑ രാ॒തമ॑സ്തു ॥ 42 ॥

(ഇ - ദു॒തോ - ക്ര॒വിഷഃ॑ - ശ്രിഷഥ് - സ॒പ്ത ച॑) (അ. 8)

യേ വാ॒ജിന॑-മ്പരി॒പശ്യ॑ന്തി പ॒ക്വം-യഁ ഈ॑മാ॒ഹു-സ്സു॑ര॒ഭിര്നിര്ഹ॒രേതി॑ । യേ ചാര്വ॑തോ മാഗ്ംസഭി॒ക്ഷാമു॒പാസ॑ത ഉ॒തോ തേഷാ॑മ॒ഭിഗൂ᳚ര്തിര്ന ഇന്വതു ॥ യന്നീക്ഷ॑ണ-മ്മാ॒ഗ്॒സ്പച॑ന്യാ ഉ॒ഖായാ॒ യാ പാത്രാ॑ണി യൂ॒ഷ്ണ ആ॒സേച॑നാനി । ഊ॒ഷ്മ॒ണ്യാ॑-ഽപി॒ധാനാ॑ ചരൂ॒ണാമ॒ങ്കാ-സ്സൂ॒നാഃ പരി॑ ഭൂഷ॒ന്ത്യശ്വ᳚മ് ॥ നി॒ക്രമ॑ണ-ന്നി॒ഷദ॑നം-വിഁ॒വര്ത॑നം॒-യഁച്ച॒ പഡ്ബീ॑ശ॒മര്വ॑തഃ । യച്ച॑ പ॒പൌ യച്ച॑ ഘാ॒സി- [ഘാ॒സിമ്, ജ॒ഘാസ॒ സര്വാ॒ താ] 43

-ഞ്ജ॒ഘാസ॒ സര്വാ॒ താ തേ॒ അപി॑ ദേ॒വേഷ്വ॑സ്തു ॥ മാ ത്വാ॒-ഽഗ്നി-ര്ധ്വ॑നയി-ദ്ധൂ॒മഗ॑ന്ധി॒ര്മോഖാ ഭ്രാജ॑ന്ത്യ॒ഭി വി॑ക്ത॒ ജഘ്രിഃ॑ । ഇ॒ഷ്ടം-വീഁ॒തമ॒ഭിഗൂ᳚ര്തം॒-വഁഷ॑ട്കൃത॒-ന്ത-ന്ദേ॒വാസഃ॒ പ്രതി॑ ഗൃഭ്ണ॒ന്ത്യശ്വ᳚മ് ॥ യദശ്വാ॑യ॒ വാസ॑ ഉപസ്തൃ॒ണന്ത്യ॑ധീവാ॒സം-യാഁ ഹിര॑ണ്യാന്യസ്മൈ । സ॒ന്ദാന॒മര്വ॑ന്ത॒-മ്പഡ്ബീ॑ശ-മ്പ്രി॒യാ ദേ॒വേഷ്വാ യാ॑മയന്തി ॥ യ-ത്തേ॑ സാ॒ദേ മഹ॑സാ॒ ശൂകൃ॑തസ്യ॒ പാര്ഷ്ണി॑യാ വാ॒ കശ॑യാ [വാ॒ കശ॑യാ, വാ॒ തു॒തോദ॑ ।] 44

വാ തു॒തോദ॑ । സ്രു॒ചേവ॒ താ ഹ॒വിഷോ॑ അദ്ധ്വ॒രേഷു॒ സര്വാ॒ താ തേ॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ സൂദയാമി ॥ ചതു॑സ്ത്രിഗ്ംശ-ദ്വാ॒ജിനോ॑ ദേ॒വബ॑ന്ധോ॒-ര്വങ്ക്രീ॒-രശ്വ॑സ്യ॒ സ്വധി॑തി॒-സ്സമേ॑തി । അച്ഛി॑ദ്രാ॒ ഗാത്രാ॑ വ॒യുനാ॑ കൃണോത॒ പരു॑ഷ്പരുരനു॒ഘുഷ്യാ॒ വി ശ॑സ്ത ॥ ഏക॒സ്ത്വഷ്ടു॒രശ്വ॑സ്യാ വിശ॒സ്താ ദ്വാ യ॒ന്താരാ॑ ഭവത॒സ്തഥ॒ര്തുഃ । യാ തേ॒ ഗാത്രാ॑ണാമൃതു॒ഥാ കൃ॒ണോമി॒ താതാ॒ പിണ്ഡാ॑നാ॒-മ്പ്ര ജു॑ഹോമ്യ॒ഗ്നൌ ॥ മാ ത്വാ॑ തപ- [തപത്, പ്രി॒യ ആ॒ത്മാ-] 45

-ത്പ്രി॒യ ആ॒ത്മാ-ഽപി॒യന്ത॒-മ്മാ സ്വധി॑തിസ്ത॒നുവ॒ ആ തി॑ഷ്ഠിപ-ത്തേ । മാ തേ॑ ഗൃ॒ദ്ധ്നു-ര॑വിശ॒സ്താ-ഽതി॒ഹായ॑ ഛി॒ദ്രാ ഗാത്രാ᳚ണ്യ॒സിനാ॒ മിഥൂ॑ കഃ ॥ ന വാ ഉ॑വേ॒തന്മ്രി॑യസേ॒ ന രി॑ഷ്യസി ദേ॒വാഗ്ം ഇദേ॑ഷി പ॒ഥിഭിഃ॑ സു॒ഗേഭിഃ॑ । ഹരീ॑ തേ॒ യുഞ്ജാ॒ പൃഷ॑തീ അഭൂതാ॒മുപാ᳚സ്ഥാ-ദ്വാ॒ജീ ധു॒രി രാസ॑ഭസ്യ ॥ സു॒ഗവ്യ॑-ന്നോ വാ॒ജീ സ്വശ്വി॑യ-മ്പു॒ഗ്ം॒സഃ പു॒ത്രാഗ്ം ഉ॒ത വി॑ശ്വാ॒പുഷഗ്ം॑ ര॒യിമ് । അ॒നാ॒ഗാ॒സ്ത്വ-ന്നോ॒ അദി॑തിഃ കൃണോതു ക്ഷ॒ത്ര-ന്നോ॒ അശ്വോ॑ വനതാഗ്ം ഹ॒വിഷ്മാന്॑ ॥ 46 ॥

(ഘാ॒സിം-കശ॑യാ - തപ-ദ്- ര॒യിം - നവ॑ ച ) (അ. 9)

(അശ്മ॒ന് - യ ഇ॒മോ - ദേ॑ന - മാ॒ശുഃ - പ്രാചീം᳚ - ജീ॒മൂത॑സ്യ॒ - യദക്ര॑ന്ദോ॒ - മാ നോ॑ മി॒ത്രോ - യേ വാ॒ജിനം॒ - നവ॑)

(അശ്മ॑ന് - മനോ॒യുജം॒ - പ്രാചീ॒മനു॒ - ശര്മ॑ യച്ഛതു॒ - തേഷാ॑മ॒ഭിഗൂ᳚ര്തിഃ॒ - ഷട്ച॑ത്വാരിഗ്ംശത്)

(അശ്മ॑ന്, ഹ॒വിഷ്മാന്॑)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ഞ്ചതുര്ഥ കാണ്ഡേ ഷഷ്ഠഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ , ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ , ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ , ഹ॒രിഃ॒ ഓം

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - pariṣecana-saṃskārābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

aśma॒nnūrja॒-mparva̭te śiśriyā॒ṇāṃ-vā~tḙ pa॒rjanye॒ varṷṇasya॒ śuṣme᳚ | a॒dbhya oṣa̭dhībhyo॒ vana॒spati॒bhyo-'dhi॒ sambhṛ̭tā॒-ntā-nna॒ iṣa॒mūrja̭-ndhatta maruta-ssagṃ rarā॒ṇāḥ || aśmagg̭ste॒ kṣuda॒mu-nte॒ śugṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣmaḥ || sa॒mu॒drasya̭ tvā॒-'vāka॒yā-'gne॒ pari̭ vyayāmasi | pā॒va॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || hi॒masya̭ tvā ja॒rāyu॒ṇā-'gne॒ pari̭ vyayāmasi | pā॒va॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || upa॒- [upa̭, jmannupa̭] 1

-jmannupa̭ veta॒se-'va̭ttara-nna॒dīṣvā | agnḙ pi॒ttama॒pāma̭si || maṇḍṷ̄ki॒ tābhi॒rā ga̭hi॒ sema-nno̭ ya॒jñam | pā॒va॒kava̭rṇagṃ śi॒va-ṅkṛ̭dhi || pā॒va॒ka ā ci॒taya̭ntyā kṛ॒pā | kṣāma̭-nruru॒ca u॒ṣaso॒ na bhā॒nunā᳚ || tūrva॒-nna yāma॒nneta̭śasya॒ nū raṇa॒ ā yo ghṛ॒ṇe | na ta̭tṛṣā॒ṇo a॒jaraḥ̭ || agnḙ pāvaka ro॒ciṣā̭ ma॒ndrayā̭ deva ji॒hvayā᳚ | ā de॒vān [ā de॒vān, va॒kṣi॒ yakṣi̭ ca |] 2

va̭kṣi॒ yakṣi̭ ca || sa naḥ̭ pāvaka dīdi॒vo-'gnḙ de॒vāgṃ i॒hā-'' va̭ha | upa̭ ya॒jñagṃ ha॒viśca̭ naḥ || a॒pāmi॒da-nnyaya̭nagṃ samu॒drasya̭ ni॒veśa̭nam | a॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒tayaḥ̭ pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || nama̭ste॒ hara̭se śo॒ciṣe॒ nama̭ste astva॒rciṣe᳚ | a॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒tayaḥ̭ pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || nṛ॒ṣade॒ va- [nṛ॒ṣade॒ vaṭ, a॒phsu॒ṣade॒ va-ḍva̭na॒sade॒] 3

-ḍa̭phsu॒ṣade॒ va-ḍva̭na॒sade॒ va-ḍba̭rhi॒ṣade॒ vaṭ-thsṷva॒rvide॒ vaṭ || ye de॒vā de॒vānāṃ᳚-ya~॒jñiyā̭ ya॒jñiyā̭nāgṃ saṃva~-thsa॒rīṇa॒mupa̭ bhā॒gamāsa̭te | a॒hu॒tādo̭ ha॒viṣo̭ ya॒jñe a॒smin-thsva॒ya-ñjṷhuddhva॒-mmadhṷno ghṛ॒tasya̭ || ye de॒vā de॒veṣvadhi̭ deva॒tvamāya॒n॒ ye brahma̭ṇaḥ pura e॒tāro̭ a॒sya | yebhyo॒ narte pava̭te॒ dhāma॒ ki-ñca॒na na te di॒vo na pṛ̭thi॒vyā adhi॒ snuṣṷ || prā॒ṇa॒dā [prā॒ṇa॒dāḥ, a॒pā॒na॒dā vyā̭na॒dā-] 4

a̭pāna॒dā vyā̭na॒dā-śca̭kṣu॒rdā va̭rco॒dā va̭rivo॒dāḥ | a॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒tayaḥ̭ pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || a॒gnisti॒gmena̭ śo॒ciṣā॒ yagṃsa॒dviśva॒-nnya̭triṇa᳚m | a॒gnirno̭ vagṃsate ra॒yim || sainā-'nī̭kena suvi॒datro̭ a॒sme yaṣṭā̭ de॒vāgṃ āya̭jiṣṭha-ssva॒sti | ada̭bdho go॒pā u॒ta naḥ̭ para॒spā agne᳚ dyu॒madu॒ta re॒va-ddi̭dīhi || 5 ||

(upa̭-de॒vān-vaṭ-prā̭ṇa॒dā-ścatṷścatvārigṃśacca) (a. 1)

ya i॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni॒ juhva॒dṛṣi॒r॒hotā̭ niṣa॒sādā̭ pi॒tā naḥ̭ | sa ā॒śiṣā॒ dravi̭ṇami॒cchamā̭naḥ parama॒cchado॒ vara॒ ā vi̭veśa || vi॒śvaka̭rmā॒ mana̭sā॒ yadvihā̭yā dhā॒tā vi̭dhā॒tā pa̭ra॒mota sa॒ndṛk | teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ sami॒ṣā ma̭danti॒ yatra̭ sapta॒r॒ṣī-npa॒ra eka̭mā॒huḥ || yo naḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tā yo vi̭dhā॒tā yo naḥ̭ sa॒to a॒bhyā sajja॒jāna̭ | 6

yo de॒vānā᳚-nnāma॒dhā eka̭ e॒va tagṃ sa̭mpra॒śña-mbhuva̭nā yantya॒nyā || ta ā-'ya̭janta॒ dravi̭ṇa॒gṃ॒ sama̭smā॒ ṛṣa̭yaḥ॒ pūrvḙ jari॒tāro॒ na bhū॒nā | a॒sūrtā॒ sūrtā॒ raja̭so vi॒māne॒ ye bhū॒tāni̭ sa॒makṛ̭ṇvanni॒māni̭ || na taṃ-vi~̭dātha॒ ya i॒da-ñja॒jānā॒nya-dyu॒ṣmāka॒manta̭ra-mbhavāti | nī॒hā॒reṇa॒ prāvṛ̭tā॒ jalpyā̭ cāsu॒tṛpa̭ uktha॒ śāsa̭ścaranti || pa॒ro di॒vā pa॒ra e॒nā [pa॒ra e॒nā, pṛ॒thi॒vyā pa॒ro] 7

pṛ̭thi॒vyā pa॒ro de॒vebhi॒rasṷrai॒rguhā॒ yat | kagg svi॒dgarbha̭-mpratha॒ma-nda̭ddhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśve᳚ || tamidgarbha̭-mpratha॒ma-nda̭ddhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśve᳚ | a॒jasya॒ nābhā॒vaddhyeka॒-marpi̭taṃ॒-ya~smi̭nni॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na॒madhi̭ śri॒tam || vi॒śvaka̭rmā॒ hyaja̭niṣṭa de॒va ādi-dga̭ndha॒rvo a̭bhava-ddvi॒tīyaḥ̭ | tṛ॒tīyaḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tauṣa̭dhīnā- [pi॒tā ja̭ni॒tauṣa̭dhīnām, a॒pā-ṅgarbhaṃ॒-vya~̭dadhā-tpuru॒trā |] 8

-ma॒pā-ṅgarbhaṃ॒-vya~̭dadhā-tpuru॒trā || cakṣṷṣaḥ pi॒tā mana̭sā॒ hi dhīro̭ ghṛ॒tamḙne ajana॒nna̭māne | ya॒dedantā॒ ada̭dṛgṃhanta॒ pūrva॒ ādi-ddyāvā̭pṛthi॒vī a̭prathetām || vi॒śvata̭-ścakṣuru॒ta vi॒śvato̭mukho vi॒śvato̭hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt | sa-mbā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sa-mpata̭trai॒ rdyāvā̭pṛthi॒vī ja॒naya̭-nde॒va ekaḥ̭ || kigg svi̭dāsī-dadhi॒ṣṭhāna̭-mā॒rambha̭ṇa-ṅkata॒ma-thsvi॒-tkimā̭sīt | yadī॒ bhūmi̭-ñja॒naya̭- [yadī॒ bhūmi̭-ñja॒nayanṋ, vi॒śvaka̭rmā॒] 9

-nvi॒śvaka̭rmā॒ vi dyāmaurṇo᳚-nmahi॒nā vi॒śvaca̭kṣāḥ || kigg svi॒dvana॒-ṅka u॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sī॒dyato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ | manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā pṛ॒cchatedu॒ tadyada॒ddhyati̭ṣṭha॒-dbhuva̭nāni dhā॒rayanṋ || yā te॒ dhāmā̭ni para॒māṇi॒ yā-'va॒mā yā ma̭ddhya॒mā vi̭śvakarmannu॒temā | śikṣā॒ sakhi̭bhyo ha॒viṣi̭ svadhāva-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ || vā॒caspatiṃ̭-vi~॒śvaka̭rmāṇa-mū॒tayḙ [-mū॒taye᳚, ma॒no॒yujaṃ॒-vā~jḙ] 10

mano॒yujaṃ॒-vā~jḙ a॒dyā hṷvema | sa no॒ nedi̭ṣṭhā॒ hava̭nāni joṣate vi॒śvaśa̭bhūṃ॒rava̭se sā॒dhuka̭rmā || viśva̭karman. ha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒na-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ | muhya̭ntva॒nye a॒bhitaḥ̭ sa॒patnā̭ i॒hāsmāka̭-mma॒ghavā̭ sū॒rira̭stu || viśva̭karman. ha॒viṣā॒ vardha̭nena trā॒tāra॒mindra̭-makṛṇorava॒ddhyam | tasmai॒ viśa॒-ssama̭namanta pū॒rvīra॒yamu॒gro vi̭ha॒vyo̭ yathā-'sa̭t || sa॒mu॒drāya̭ va॒yunā̭ya॒ sindhṷ̄nā॒-mpata̭ye॒ namaḥ̭ | na॒dīnā॒gṃ॒ sarvā̭sā-mpi॒tre jṷhu॒tā vi॒śvaka̭rmaṇe॒ viśvā-'hāma̭rtyagṃ ha॒viḥ || 11 ||

(ja॒jānai॒ - nau - ṣa̭dhīnāṃ॒ - bhūmi̭-ñja॒naya̭ - nnū॒taye॒ - namo॒ - nava̭ ca) (a. 2)

udḙnamutta॒rā-nna॒yāgnḙ ghṛtenā-''huta | rā॒yaspoṣḙṇa॒ sagṃ sṛ̭ja pra॒jayā̭ ca॒ dhanḙna ca || indre॒ma-mpra̭ta॒rā-ṅkṛ̭dhi sajā॒tānā̭-masadva॒śī | samḙnaṃ॒-va~rca̭sā sṛja de॒vebhyo̭ bhāga॒dhā a̭sat || yasya̭ ku॒rmo ha॒virgṛ॒he tama̭gne vardhayā॒ tvam | tasma̭ de॒vā adhi̭ bravanna॒ya-ñca॒ brahma̭ṇa॒spatiḥ̭ || udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā [viśvḙ de॒vāḥ, agne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhiḥ |] 12

agne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhiḥ | sa no̭ bhava śi॒vata̭ma-ssu॒pratī̭ko vi॒bhāva̭suḥ || pañca॒ diśo॒ daivī᳚rya॒jñama̭vantu de॒vīrapāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānāḥ | rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭ti-mā॒bhaja̭ntīḥ || rā॒yaspoṣe॒ adhi̭ ya॒jño a̭sthā॒-thsami̭ddhe a॒gnāvadhi̭ māmahā॒naḥ | u॒kthapa̭tra॒ īḍyo̭ gṛbhī॒tasta॒pta-ṅgha॒rma-mpa̭ri॒gṛhyā̭yajanta || ū॒rjā ya-dya॒jñamaśa̭manta de॒vā daivyā̭ya dha॒rtre joṣṭre᳚ | de॒va॒śrī-śśrīma̭ṇā-śśa॒tapa̭yāḥ [de॒va॒śrī-śśrīma̭ṇā-śśa॒tapa̭yāḥ, pa॒ri॒gṛhya̭] 13

pari॒gṛhya̭ de॒vā ya॒jñamā̭yann || sūrya̭raśmi॒r॒hari̭keśaḥ pu॒rastā᳚-thsavi॒tā jyoti॒ruda̭yā॒gṃ॒ aja̭sram | tasya̭ pū॒ṣā pra̭sa॒vaṃ-yā~̭ti de॒va-ssa॒paṃśya॒n viśvā॒ bhuva̭nāni go॒pāḥ || de॒vā de॒vebhyo̭ addhva॒ryanto̭ asthurvī॒tagṃ śa̭mi॒tre śa̭mi॒tā ya॒jaddhyai᳚ | tu॒rīyo̭ ya॒jño yatra̭ ha॒vyameti॒ tataḥ̭ pāva॒kā ā॒śiṣo̭ no juṣantām || vi॒māna̭ e॒ṣa di॒vo maddhya̭ āsta āpapri॒vā-nroda̭sī a॒ntari̭kṣam | sa vi॒śvācī̭ra॒bhi- [sa vi॒śvācī̭ra॒bhi, ca॒ṣṭe॒ ghṛ॒tācī̭ranta॒rā] 14

-ca̭ṣṭe ghṛ॒tācī̭ranta॒rā pūrva॒mapa̭ra-ñca ke॒tum || u॒kṣā sa̭mu॒dro a̭ru॒ṇa-ssṷpa॒rṇaḥ pūrva̭sya॒ yoni̭-mpi॒turā vi̭veśa | maddhyḙ di॒vo nihi̭taḥ॒ pṛśñi॒raśmā॒ vi ca̭krame॒ raja̭saḥ pā॒tyantau᳚ || indraṃ॒-vi~śvā̭ avīvṛdhan-thsamu॒dravya̭casa॒-ṅgiraḥ̭ | ra॒thīta̭magṃ rathī॒nāṃ-vā~jā̭nā॒gṃ॒ satpa̭ti॒-mpati᳚m || su॒mna॒hūrya॒jño de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dyakṣa̭da॒gnirde॒vo de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣat || vāja̭sya mā prasa॒veno᳚-dgrā॒bheṇo-da̭grabhīt | athā̭ sa॒patnā॒gṃ॒ indro̭ me nigrā॒bheṇādha̭rāgṃ akaḥ || u॒dgrā॒bha-ñca̭ nigrā॒bha-ñca॒ brahma̭ de॒vā a̭vīvṛdhann | athā̭ sa॒patnā̭nindrā॒gnī mḙ viṣū॒cīnā॒n vya̭syatām || 15 ||

(de॒vāḥ - śa॒tapa̭yā - a॒bhi - vāja̭sya॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiśca ) (a. 3)

ā॒śu-śśiśā̭no vṛṣa॒bho na yu॒ddhmo gha̭nāgha॒naḥ, kṣobha̭ṇa-ścarṣaṇī॒nām | sa॒ṅkranda̭no-'nimi॒ṣa ḙka vī॒ra-śśa॒tagṃ senā̭ ajaya-thsā॒kamindraḥ̭ || sa॒ṅkranda̭nenā nimi॒ṣeṇa̭ ji॒ṣṇunā̭ yutkā॒reṇa̭ duścyava॒nena̭ dhṛ॒ṣṇunā᳚ | tadindrḙṇa jayata॒ ta-thsa̭haddhvaṃ॒-yu~dho̭ nara॒ iṣṷhastena॒ vṛṣṇā᳚ || sa iṣṷhastai॒-ssa ni̭ṣa॒ṅgibhi̭rva॒śī saggsra̭ṣṭā॒ sa yudha॒ indro̭ ga॒ṇena̭ | sa॒gṃ॒sṛ॒ṣṭa॒ji-thso̭ma॒pā bā̭huśa॒rdhyū᳚rdhvadha̭nvā॒ prati̭hitābhi॒rastā᳚ || bṛha̭spate॒ pari̭ dīyā॒ [pari̭ dīya, rathḙna] 16

rathḙna rakṣo॒hā 'mitrāgṃ̭ apa॒ bādha̭mānaḥ | pra॒bha॒ñjan-thsenāḥ᳚ pramṛ॒ṇo yu॒dhā jaya̭nna॒smāka̭-meddhyavi॒tā rathā̭nām || go॒tra॒bhida̭-ṅgo॒vidaṃ॒-va~jra̭bāhu॒-ñjaya̭nta॒majma̭ pramṛ॒ṇanta॒-moja̭sā | i॒magṃ sa̭jātā॒ anṷvīra-yaddhva॒mindragṃ̭ sakhā॒yo-'nu॒ sagṃ ra̭bhaddhvam || ba॒la॒vi॒jñā॒yaḥ-sthavi̭raḥ॒ pravī̭ra॒-ssaha̭svān. vā॒jī saha̭māna u॒graḥ | a॒bhivī̭ro a॒bhisa̭tvā saho॒jā jaitra̭mindra॒ ratha॒māti̭ṣṭha go॒vit || a॒bhi go॒trāṇi॒ saha̭sā॒ gāha̭māno-'dā॒yo [gāha̭māno-'dā॒yaḥ, vī॒ra-śśa॒tama̭nyu॒rindraḥ̭ |] 17

vī॒ra-śśa॒tama̭nyu॒rindraḥ̭ | du॒ścya॒va॒naḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍa̭ yu॒ddhyo᳚-smāka॒gṃ॒ senā̭ avatu॒ pra yu॒thsu || indra̭ āsāṃ-ne॒tā bṛha॒spati॒ rdakṣi̭ṇā ya॒jñaḥ pu॒ra ḙtu॒ somaḥ̭ | de॒va॒se॒nānā̭-mabhibhañjatī॒nā-ñjaya̭ntīnā-mma॒ruto̭ ya॒ntvagre᳚ || indra̭sya॒ vṛṣṇo॒ varṷṇasya॒ rājña̭ ādi॒tyānā᳚-mma॒rutā॒gṃ॒ śardha̭ u॒gram | ma॒hāma̭nasā-mbhuvanacya॒vānā॒-ṅghoṣo̭ de॒vānā॒-ñjaya̭tā॒ muda̭sthāt || a॒smāka॒-mindra॒-ssamṛ̭teṣu dhva॒jeṣva॒smākaṃ॒-yā~ iṣa̭va॒stā ja̭yantu | 18

a॒smākaṃ̭-vī~॒rā utta̭re bhavantva॒smānṷ devā avatā॒ havḙṣu || uddha̭rṣaya maghava॒nnā-yṷdhā॒-nyuthsatva̭nā-mmāma॒kānā॒-mmahāgṃ̭si | udvṛ̭trahan vā॒jināṃ॒-vā~ji̭nā॒nyu-drathā̭nā॒-ñjaya̭tāmetu॒ ghoṣaḥ̭ || upa॒ preta॒ jaya̭tā narassthi॒rā vaḥ̭ santu bā॒havaḥ̭ | indro̭ va॒-śśarma̭ yaccha tvanā-dhṛ॒ṣyā yathāsa̭tha || ava̭sṛṣṭā॒ parā̭ pata॒ śara̭vye॒ brahma̭ sagṃśitā | gacchā॒-'mitrā॒-npra- [gacchā॒-'mitrā॒-npra, vi॒śa॒ maiṣā॒-] 19

-vi̭śa॒ maiṣā॒-ṅkañca॒nocchi̭ṣaḥ || marmā̭ṇi te॒ varma̭bhiśchādayāmi॒ soma̭stvā॒ rājā॒ 'mṛtḙnā॒bhi-va̭stām | u॒rorvarī̭yo॒ vari̭vaste astu॒ jaya̭nta॒-ntvāmanṷ madantu de॒vāḥ || yatra̭ bā॒ṇā-ssa॒mpata̭nti kumā॒rā vi̭śi॒khā i̭va | indro̭ na॒statra̭ vṛtra॒hā vi̭śvā॒hā śarma̭ yacchatu || 20 ||

(dī॒yā॒ - 'dā॒yo - ja̭yantva॒ - mitrā॒-npra - ca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 4)

prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvāna॒gnera̭gne pu॒ro a̭gnirbhave॒ha | viśvā॒ āśā॒ dīdyā̭no॒ vi bhā॒hyūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || krama̭ddhvama॒gninā॒ nāka॒mukhya॒gṃ॒ hastḙṣu॒ bibhra̭taḥ | di॒vaḥ pṛ॒ṣṭhagṃ suva̭rga॒tvā mi॒śrā de॒vebhi̭rāddhvam || pṛ॒thi॒vyā a॒hamuda॒ntari̭kṣa॒-mā-'rṷha-ma॒ntari̭kṣā॒-ddiva॒mā-'rṷham | di॒vo nāka̭sya pṛ॒ṣṭhā-thsuva॒rjyoti̭ragā- [pṛ॒ṣṭhā-thsuva॒rjyoti̭ragām, a॒ham |] 21

-ma॒ham || suva॒ryanto॒ nāpe᳚kṣanta॒ ā dyāgṃ ro̭hanti॒ roda̭sī | ya॒jñaṃ-ye~ vi॒śvato̭dhāra॒gṃ॒ suvi̭dvāgṃso viteni॒re || agne॒ prehi̭ pratha॒mo dḙvaya॒tā-ñcakṣṷrde॒vānā̭mu॒ta martyā̭nām | iya̭kṣamāṇā॒ bhṛgṷbhi-ssa॒joṣā॒-ssuva̭ryantu॒ yaja̭mānā-ssva॒sti || nakto॒ṣāsā॒ sama̭nasā॒ virṷ̄pe dhā॒payḙte॒ śiśu॒mekagṃ̭ samī॒cī | dyāvā॒ kṣāmā̭ ru॒kmo a॒ntarvi bhā̭ti de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dāḥ || agnḙ sahasrākṣa [agnḙ sahasrākṣa, śa॒ta॒mū॒rdha॒ñcha॒ta-nte᳚] 22

śatamūrdhañcha॒ta-nte᳚ prā॒ṇā-ssa॒hasra̭mapā॒nāḥ | tvagṃ sā̭ha॒srasya̭ rā॒ya ī̭śiṣe॒ tasmai̭ te vidhema॒ vājā̭ya॒ svāhā᳚ || su॒pa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā᳚-npṛthi॒vyāgṃ sī̭da pṛ॒ṣṭhe pṛ̭thi॒vyā-ssī̭da bhā॒sā-'ntari̭kṣa॒mā pṛ̭ṇa॒ jyoti̭ṣā॒ diva॒mutta̭bhāna॒ teja̭sā॒ diśa॒ u-ddṛgṃ̭ha || ā॒juhvā̭na-ssu॒pratī̭kaḥ pu॒rastā॒dagne॒ svāṃ-yo~ni॒mā sī̭da sā॒ddhyā | a॒smin-thsa॒dhasthe॒ addhyutta̭rasmi॒n viśvḙ devā॒ [addhyutta̭rasmi॒n viśvḙ devāḥ, yaja̭mānaśca sīdata |] 23

yaja̭mānaśca sīdata || preddho̭ agne dīdihi pu॒ro no-'ja̭srayā sū॒rmyā̭ yaviṣṭha | tvāgṃ śaśva̭nta॒ upa̭ yanti॒ vājāḥ᳚ || vi॒dhema̭ te para॒me janma̭nnagne vi॒dhema॒ stomai॒rava̭re sa॒dhasthe᳚ | yasmā॒-dyonḙru॒dāri̭thā॒ yaje॒ ta-mpratve ha॒vīgṃṣi̭ juhure॒ sami̭ddhe || tāgṃ sa̭vi॒turvare᳚ṇyasya ci॒trāmā-'haṃ-vṛ~̭ṇe suma॒tiṃ-vi~॒śvaja̭nyām | yāma̭sya॒ kaṇvo॒ adṷha॒-tprapī̭nāgṃ sa॒hasra̭dhārā॒- [sa॒hasra̭dhārām, paya̭sā ma॒hī-ṅgām |] 24

-mpaya̭sā ma॒hī-ṅgām || sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvā-ssa॒ptarṣa̭ya-ssa॒pta dhāma̭ pri॒yāṇi̭ | sa॒pta hotrā᳚-ssapta॒dhā tvā̭ yajanti sa॒pta yonī॒rā pṛ̭ṇasvā ghṛ॒tena̭ || ī॒dṛ-ñcā᳚nyā॒dṛ-ñcai̭tā॒dṛñca̭ prati॒dṛ-ñca̭ mi॒taśca॒ sammi̭taśca॒ sabha̭rāḥ || śu॒krajyo̭tiśca ci॒trajyo̭tiśca sa॒tyajyo̭tiśca॒ jyoti̭ṣmāgśca sa॒tyaśca̭rta॒pāścātyagṃ̭hāḥ | 25

ṛ॒ta॒jicca̭ satya॒jicca̭ sena॒jicca̭ su॒ṣeṇa॒ścāntya̭mitraśca dū॒re a̭mitraśca ga॒ṇaḥ || ṛ॒taśca̭ sa॒tyaśca̭ dhru॒vaśca̭ dha॒ruṇa̭śca dha॒rtā ca̭ vidha॒rtā ca̭ vidhāra॒yaḥ || ī॒dṛkṣā̭sa etā॒dṛkṣā̭sa ū॒ ṣuṇaḥ̭ sa॒dṛkṣā̭saḥ॒ prati̭sadṛkṣāsa॒ eta̭na | mi॒tāsa̭śca॒ sammi̭tāsaśca na ū॒taye॒ sabha̭raso maruto ya॒jñe a॒sminnindra॒-ndaivī॒rviśo̭ ma॒ruto-'nṷvartmāno॒ yathendra॒-ndaivī॒rviśo̭ ma॒ruto-'nṷvartmāna e॒vami॒maṃ-ya~ja̭māna॒-ndaivī᳚śca॒ viśo॒ mānṷṣī॒ścānṷvartmāno bhavantu || 26 ||

(a॒gā॒gṃ॒ - sa॒ha॒srā॒kṣa॒ - de॒vāḥ॒ - sa॒hasra̭dhārā॒ - matyagṃ̭hā॒ - anṷvartmānaḥ॒ - ṣoḍa̭śa ca) (a. 5)

jī॒mūta̭syeva bhavati॒ pratī̭kaṃ॒-ya~dva॒rmī yāti̭ sa॒madā̭mu॒pasthe᳚ | anā̭viddhayā ta॒nuvā̭ jaya॒ tvagṃ sa tvā॒ varma̭ṇo mahi॒mā pi̭partu || dhanva̭nā॒ gā dhanva̭nā॒-''ji-ñja̭yema॒ dhanva̭nā tī॒vrā-ssa॒mado̭ jayema | dhanu॒-śśatro̭rapakā॒ma-ṅkṛ̭ṇoti॒ dhanva̭nā॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo̭ jayema || va॒kṣyantī॒vedā ga̭nīganti॒ karṇa̭-mpri॒yagṃ sakhā̭ya-mpariṣasvajā॒nā | yoṣḙva śiṅkte॒ vita॒tā-'dhi॒ dhanva॒- [dhanvanṋ, jyā i॒yagṃ] 27

-ñjyā i॒yagṃ sama̭ne pā॒raya̭ntī || te ā॒cara̭ntī॒ sama̭neva॒ yoṣā̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mbi̭bhṛtāmu॒pasthe᳚ | apa॒ śatrūṋ viddhyatāgṃ saṃvi~dā॒ne ārtnī̭ i॒me vi̭ṣphu॒rantī̭ a॒mitrāṋ || ba॒hvī॒nā-mpi॒tā ba॒hura̭sya pu॒traści॒ścā kṛ̭ṇoti॒ sama̭nā-'va॒gatya̭ | i॒ṣu॒dhi-ssaṅkāḥ॒ pṛta̭nāśca॒ sarvāḥ᳚ pṛ॒ṣṭhe nina̭ddho jayati॒ prasṷ̄taḥ || rathe॒ tiṣṭha̭-nnayati vā॒jinaḥ̭ pu॒ro yatra̭yatra kā॒maya̭te suṣāra॒thiḥ | a॒bhīśṷ̄nā-mmahi॒māna̭- [mahi॒māna᳚m, pa॒nā॒ya॒ta॒ manaḥ̭] 28

-mpanāyata॒ manaḥ̭ pa॒ścādanṷ yacchanti ra॒śmayaḥ̭ || tī॒vrā-nghoṣā᳚n kṛṇvate॒ vṛṣa̭pāṇa॒yo-'śvā॒ rathḙbhi-ssa॒ha vā॒jaya̭ntaḥ | a॒va॒krāma̭ntaḥ॒ prapa̭daira॒mitrā᳚n kṣi॒ṇanti॒ śatrū॒gṃ॒rana̭pavyayantaḥ || ra॒tha॒vāha̭nagṃ ha॒vira̭sya॒ nāma॒ yatrā-''yṷdha॒-nnihi̭tamasya॒ varma̭ | tatrā॒ ratha॒mupa̭ śa॒gmagṃ sa̭dema vi॒śvāhā̭ va॒yagṃ sṷmana॒syamā̭nāḥ || svā॒du॒ṣa॒gṃ॒ sadaḥ̭ pi॒taro̭ vayo॒dhāḥ kṛ̭cchre॒śrita॒-śśaktī̭vanto gabhī॒rāḥ | ci॒trasḙnā॒ iṣṷbalā॒ amṛ̭ddhrā-ssa॒tovī̭rā u॒ravo᳚ vrātasā॒hāḥ || brāhma̭ṇāsaḥ॒ [brāhma̭ṇāsaḥ, pita̭ra॒-] 29

pita̭ra॒-ssomyā̭sa-śśi॒ve no॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a̭ne॒hasā᳚ | pū॒ṣā naḥ̭ pātu duri॒tādṛ̭tāvṛdho॒ rakṣā॒ māki̭rno a॒ghaśagṃ̭sa īśata || su॒pa॒rṇaṃ-va~̭ste mṛ॒go a̭syā॒ danto॒ gobhi॒-ssanna̭ddhā patati॒ prasṷ̄tā | yatrā॒ nara॒-ssa-ñca॒ vi ca॒ drava̭nti॒ tatrā॒smabhya॒miṣa̭va॒-śśarma̭ yagṃsann || ṛjī̭te॒ pari̭ vṛṅgdhi॒ no-'śmā̭ bhavatu nasta॒nūḥ | somo॒ adhi̭ bravītu॒ no-'di̭ti॒- [no-'di̭tiḥ, śarma̭ yacchatu |] 30

-śśarma̭ yacchatu || ā ja̭ṅghanti॒ sānvḙṣā-ñja॒ghanā॒gṃ॒ upa̭ jighnate | aśvā̭jani॒ pracḙta॒so-'śvā᳚n-thsa॒mathsṷ codaya || ahi̭riva bho॒gaiḥ paryḙti bā॒hu-ñjyāyā̭ he॒ti-mpa̭ri॒bādha̭mānaḥ | ha॒sta॒ghno viśvā̭ va॒yunā̭ni vi॒dvā-npumā॒-npumāgṃ̭sa॒-mpari̭ pātu vi॒śvataḥ̭ || vana̭spate vī॒ḍva̭ṅgo॒ hi bhū॒yā a॒sma-thsa̭khā pra॒tara̭ṇa-ssu॒vīraḥ̭ | gobhi॒-ssanna̭ddho asi vī॒ḍaya̭svā-''sthā॒tā tḙ jayatu॒ jetvā̭ni || di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāḥ pa- [pari̭, oja॒ u-dbhṛ̭taṃ॒-] 31

-ryoja॒ u-dbhṛ̭taṃ॒-va~na॒spati̭bhyaḥ॒ paryābhṛ̭ta॒gṃ॒ sahaḥ̭ | a॒pāmo॒jmāna॒-mpari॒ gobhi॒rāvṛ̭ta॒mindra̭sya॒ vajragṃ̭ ha॒viṣā॒ rathaṃ̭-ya~ja || indra̭sya॒ vajro̭ ma॒rutā॒manī̭ka-mmi॒trasya॒ garbho॒ varṷṇasya॒ nābhiḥ̭ | semā-nno̭ ha॒vyadā̭ti-ñjuṣā॒ṇo deva̭ ratha॒ prati̭ ha॒vyā gṛ̭bhāya || upa̭ śvāsaya pṛthi॒vīmu॒ta dyā-mpṷru॒trā tḙ manutāṃ॒-vi~ṣṭhi̭ta॒-ñjaga̭t | sa dṷndubhe sa॒jūrindrḙṇa de॒vairdū॒rā- [de॒vairdū॒rāt, davī̭yo॒] 32

-ddavī̭yo॒ apa̭sedha॒ śatrūṋ || ā kra̭ndaya॒ bala॒mojo̭ na॒ ā dhā॒ niṣṭa̭nihi duri॒tā bādha̭mānaḥ | apa̭ protha dundubhe du॒cchunāgṃ̭ i॒ta indra̭sya mu॒ṣṭira̭si vī॒ḍaya̭sva || ā-'mūra̭ja pra॒tyāva̭rtaye॒māḥ kḙtu॒ma-ddṷndu॒bhi rvā̭vadīti | samaśva̭parṇā॒ścara̭nti no॒ naro॒-'smāka̭mindra ra॒thino̭ jayantu || 33 ||

(dhanva̭n - mahi॒mānaṃ॒ - brāhma̭ṇā॒so - 'di̭tiḥ - pṛthi॒vyāḥ pari̭ - dū॒rā - deka̭catvārigṃśacca) (a. 6)

yadakra̭ndaḥ pratha॒ma-ñjāya̭māna u॒dyan-thsa̭mu॒drādu॒ta vā॒ purī̭ṣāt | śye॒nasya̭ pa॒kṣā ha̭ri॒ṇasya̭ bā॒hū ṷpa॒stutya॒-mmahi̭ jā॒ta-ntḙ arvann || ya॒mena̭ da॒tta-ntri॒ta ḙnamāyuna॒gindra̭ eṇa-mpratha॒mo addhya̭tiṣṭhat | ga॒ndha॒rvo a̭sya raśa॒nāma̭-gṛbhṇā॒-thsūrā॒daśvaṃ̭-va~savo॒ nira̭taṣṭa || asi̭ ya॒mo asyā̭di॒tyo a̭rva॒nnasi̭ tri॒to guhyḙna vra॒tena̭ | asi॒ somḙna sa॒mayā॒ vipṛ̭kta [vipṛ̭ktaḥ, ā॒huste॒ trīṇi̭ di॒vi bandha̭nāni |] 34

ā॒huste॒ trīṇi̭ di॒vi bandha̭nāni || trīṇi̭ ta āhurdi॒vi bandha̭nāni॒ trīṇya॒phsu trīṇya॒nta-ssa̭mu॒dre | u॒teva̭ me॒ varṷṇaśchan-thsyarva॒n॒. yatrā̭ ta ā॒huḥ pa̭ra॒ma-ñja॒nitra᳚m || i॒mā tḙ vājinnava॒mārja̭nānī॒mā śa॒phānāgṃ̭ sani॒turni॒dhānā᳚ | atrā̭ te bha॒drā ra̭śa॒nā a̭paśyamṛ॒tasya॒ yā a̭bhi॒rakṣa̭nti go॒pāḥ || ā॒tmāna̭-nte॒ mana̭sā॒-''rāda̭jānāma॒vo di॒vā [ ] 35

pa॒taya̭nta-mpata॒ṅgam | śiro̭ apaśya-mpa॒thibhiḥ̭ su॒gebhi̭rare॒ṇubhi॒rjeha̭māna-mpata॒tri || atrā̭ te rū॒pamṷtta॒mama̭paśya॒-ñjigī̭ṣamāṇami॒ṣa ā pa॒de goḥ | ya॒dā te॒ marto॒ anu॒ bhoga॒māna॒ḍādi-dgrasi̭ṣṭha॒ oṣa̭dhīrajīgaḥ || anṷ tvā॒ ratho॒ anu॒ maryo̭ arva॒nnanu॒ gāvo-'nu॒ bhagaḥ̭ ka॒nīnā᳚m | anu॒ vrātā̭sa॒stava̭ sa॒khyamī̭yu॒ranṷ de॒vā ma̭mire vī॒rya̭- [vī॒rya᳚m, te |] 36

-nte || hira̭ṇyaśṛ॒ṅgo-'yo̭ asya॒ pādā॒ mano̭javā॒ ava̭ra॒ indra̭ āsīt | de॒vā ida̭sya havi॒radya̭māya॒n॒. yo arva̭nta-mpratha॒mo a॒ddhyati̭ṣṭhat || ī॒rmāntā̭sa॒-ssili̭kamaddhyamāsa॒-ssagṃ śūra̭ṇāso di॒vyāso॒ atyāḥ᳚ | ha॒gṃ॒sā i̭va śreṇi॒śo ya̭tante॒ yadākṣi̭ṣurdi॒vya-majma॒maśvāḥ᳚ || tava॒ śarī̭ra-mpatayi॒ṣṇva̭rva॒-ntava̭ ci॒ttaṃ-vā~ta̭ iva॒ dhrajī̭mān | tava॒ śṛṅgā̭ṇi॒ viṣṭhi̭tā puru॒trā-'ra̭ṇyeṣu॒ jarbhṷrāṇā caranti || upa॒ [upa̭, prāgā॒cchasa̭naṃ-] 37

prāgā॒cchasa̭naṃ-vā~॒jyarvā̭ deva॒drīcā॒ mana̭sā॒ dīddhyā̭naḥ | a॒jaḥ pu॒ro nī̭yate॒ nābhi̭ra॒syānṷ pa॒ścā-tka॒vayo̭ yanti re॒bhāḥ || upa॒ prāgā᳚-tpara॒maṃ-ya~-thsa॒dhastha॒marvā॒gṃ॒ acchā̭ pi॒tara̭-mmā॒tara̭-ñca | a॒dyā de॒vān juṣṭa̭tamo॒ hi ga॒myā athā-''śā᳚ste dā॒śuṣe॒ vāryā̭ṇi || 38 ||

(vipṛ̭kto - di॒vā - vī॒rya̭ - mupai - kā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 7)

mā no̭ mi॒tro varṷṇo arya॒mā-''yurindra̭ ṛbhu॒kṣā ma॒rutaḥ॒ pari̭ khyann | ya-dvā॒jino̭ de॒vajā̭tasya॒ sapteḥ᳚ prava॒kṣyāmo̭ vi॒dathḙ vī॒ryā̭ṇi || yanni॒rṇijā॒ rekṇa̭sā॒ prāvṛ̭tasya rā॒ti-ṅgṛ̭bhī॒tā-mmṷkha॒to naya̭nti | suprā̭ṅa॒jo memya̭-dvi॒śvarṷ̄pa indrāpū॒ṣṇoḥ pri॒yamapyḙti॒ pāthaḥ̭ || e॒ṣa cchāgaḥ̭ pu॒ro aśvḙna vā॒jinā̭ pū॒ṣṇo bhā॒go nī̭yate vi॒śvade᳚vyaḥ | a॒bhi॒priyaṃ॒-ya~-tpṷro॒ḍāśa॒marva̭tā॒ tvaṣṭe- [tvaṣṭet, e॒na॒gṃ॒ sau॒śra॒va॒sāya̭ jinvati |] 39

-dḙnagṃ sauśrava॒sāya̭ jinvati || yaddha॒viṣya̭mṛtu॒śo dḙva॒yāna॒-ntrirmānṷṣāḥ॒ paryaśva॒-nnaya̭nti | atrā̭ pū॒ṣṇaḥ pra̭tha॒mo bhā॒ga ḙti ya॒jña-nde॒vebhyaḥ̭ prative॒daya̭nna॒jaḥ || hotā᳚-'ddhva॒ryurāva̭yā agnimi॒ndho grā̭vagrā॒bha u॒ta śaggstā॒ suvi̭praḥ | tena̭ ya॒jñena॒ sva̭raṅkṛtena॒ svi̭ṣṭena va॒kṣaṇā॒ ā pṛ̭ṇaddhvam || yū॒pa॒vra॒skā u॒ta ye yṷ̄pavā॒hāśca॒ṣālaṃ॒-ye~ a̭śvayū॒pāya॒ takṣa̭ti | ye cārva̭te॒ paca̭nagṃ sa॒bhaṃra̭ntyu॒to [ ] 40

teṣā̭-ma॒bhigū᳚rtirna invatu || upa॒ prāgā᳚-thsu॒manmḙ-'dhāyi॒ manma̭ de॒vānā॒māśā॒ upa̭ vī॒tapṛ̭ṣṭhaḥ | anvḙnaṃ॒-vi~prā॒ ṛṣa̭yo madanti de॒vānā᳚-mpu॒ṣṭe ca̭kṛmā su॒bandhu᳚m || ya-dvā॒jino॒ dāma̭ sa॒dānna॒marva̭to॒ yā śī̭rṣa॒ṇyā̭ raśa॒nā rajjṷrasya | yadvā̭ ghāsya॒ prabhṛ̭tamā॒syḙ tṛṇa॒gṃ॒ sarvā॒ tā te॒ api̭ de॒veṣva̭stu || yadaśva̭sya kra॒viṣo॒ [yadaśva̭sya kra॒viṣaḥ̭, makṣi॒kā-''śa॒] 41

makṣi॒kā-''śa॒ yadvā॒ svarau॒ svadhi̭tau ri॒ptamasti̭ | yaddhasta̭yo-śśami॒turyanna॒kheṣu॒ sarvā॒ tā te॒ api̭ de॒veṣva̭stu || yadūva̭ddhyamu॒dara̭syāpa॒vāti॒ ya ā॒masya̭ kra॒viṣo̭ ga॒ndho asti̭ | su॒kṛ॒tā taccha̭mi॒tāraḥ̭ kṛṇvantū॒ta medhagṃ̭ śṛta॒pāka̭-mpacantu || ya-tte॒ gātrā̭da॒gninā̭ pa॒cyamā̭nāda॒bhi śūla॒-nniha̭tasyāva॒dhāva̭ti | mā ta-dbhūmyā॒mā śri̭ṣa॒ ( )-nmā tṛṇḙṣu de॒vebhya॒stadu॒śadbhyo̭ rā॒tama̭stu || 42 ||

(i - du॒to - kra॒viṣaḥ̭ - śriṣath - sa॒pta ca̭) (a. 8)

ye vā॒jina̭-mpari॒paśya̭nti pa॒kvaṃ-ya~ ī̭mā॒hu-ssṷra॒bhirnirha॒reti̭ | ye cārva̭to māgṃsabhi॒kṣāmu॒pāsa̭ta u॒to teṣā̭ma॒bhigū᳚rtirna invatu || yannīkṣa̭ṇa-mmā॒g॒spaca̭nyā u॒khāyā॒ yā pātrā̭ṇi yū॒ṣṇa ā॒seca̭nāni | ū॒ṣma॒ṇyā̭-'pi॒dhānā̭ carū॒ṇāma॒ṅkā-ssū॒nāḥ pari̭ bhūṣa॒ntyaśva᳚m || ni॒krama̭ṇa-nni॒ṣada̭naṃ-vi~॒varta̭naṃ॒-ya~cca॒ paḍbī̭śa॒marva̭taḥ | yacca̭ pa॒pau yacca̭ ghā॒si- [ghā॒sim, ja॒ghāsa॒ sarvā॒ tā] 43

-ñja॒ghāsa॒ sarvā॒ tā te॒ api̭ de॒veṣva̭stu || mā tvā॒-'gni-rdhva̭nayi-ddhū॒maga̭ndhi॒rmokhā bhrāja̭ntya॒bhi vi̭kta॒ jaghriḥ̭ | i॒ṣṭaṃ-vī~॒tama॒bhigū᳚rtaṃ॒-va~ṣa̭ṭkṛta॒-nta-nde॒vāsaḥ॒ prati̭ gṛbhṇa॒ntyaśva᳚m || yadaśvā̭ya॒ vāsa̭ upastṛ॒ṇantya̭dhīvā॒saṃ-yā~ hira̭ṇyānyasmai | sa॒ndāna॒marva̭nta॒-mpaḍbī̭śa-mpri॒yā de॒veṣvā yā̭mayanti || ya-ttḙ sā॒de maha̭sā॒ śūkṛ̭tasya॒ pārṣṇi̭yā vā॒ kaśa̭yā [vā॒ kaśa̭yā, vā॒ tu॒toda̭ |] 44

vā tu॒toda̭ | sru॒ceva॒ tā ha॒viṣo̭ addhva॒reṣu॒ sarvā॒ tā te॒ brahma̭ṇā sūdayāmi || catṷstrigṃśa-dvā॒jino̭ de॒vaba̭ndho॒-rvaṅkrī॒-raśva̭sya॒ svadhi̭ti॒-ssamḙti | acchi̭drā॒ gātrā̭ va॒yunā̭ kṛṇota॒ parṷṣparuranu॒ghuṣyā॒ vi śa̭sta || eka॒stvaṣṭu॒raśva̭syā viśa॒stā dvā ya॒ntārā̭ bhavata॒statha॒rtuḥ | yā te॒ gātrā̭ṇāmṛtu॒thā kṛ॒ṇomi॒ tātā॒ piṇḍā̭nā॒-mpra jṷhomya॒gnau || mā tvā̭ tapa- [tapat, pri॒ya ā॒tmā-] 45

-tpri॒ya ā॒tmā-'pi॒yanta॒-mmā svadhi̭tista॒nuva॒ ā ti̭ṣṭhipa-tte | mā tḙ gṛ॒ddhnu-ra̭viśa॒stā-'ti॒hāya̭ chi॒drā gātrā᳚ṇya॒sinā॒ mithṷ̄ kaḥ || na vā ṷve॒tanmri̭yase॒ na ri̭ṣyasi de॒vāgṃ idḙṣi pa॒thibhiḥ̭ su॒gebhiḥ̭ | harī̭ te॒ yuñjā॒ pṛṣa̭tī abhūtā॒mupā᳚sthā-dvā॒jī dhu॒ri rāsa̭bhasya || su॒gavya̭-nno vā॒jī svaśvi̭ya-mpu॒gṃ॒saḥ pu॒trāgṃ u॒ta vi̭śvā॒puṣagṃ̭ ra॒yim | a॒nā॒gā॒stva-nno॒ adi̭tiḥ kṛṇotu kṣa॒tra-nno॒ aśvo̭ vanatāgṃ ha॒viṣmāṋ || 46 ||

(ghā॒siṃ-kaśa̭yā - tapa-d- ra॒yiṃ - nava̭ ca ) (a. 9)

(aśma॒n - ya i॒mo - dḙna - mā॒śuḥ - prācīṃ᳚ - jī॒mūta̭sya॒ - yadakra̭ndo॒ - mā no̭ mi॒tro - ye vā॒jinaṃ॒ - nava̭)

(aśma̭n - mano॒yujaṃ॒ - prācī॒manu॒ - śarma̭ yacchatu॒ - teṣā̭ma॒bhigū᳚rtiḥ॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśat)

(aśma̭n, ha॒viṣmāṋ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

o-nnamaḥ paramātmane , śrī mahāgaṇapataye namaḥ , śrī gurubhyo namaḥ , ha॒riḥ॒ oṃ

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थकाण्डे षष्ठः प्रश्नः - परिषेचन-संस्काराभिधानं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अश्म॒न्नूर्ज॒-म्पर्व॑ते शिश्रिया॒णां-वाँते॑ प॒र्जन्ये॒ वरु॑णस्य॒ शुष्मे᳚ । अ॒द्भ्य ओष॑धीभ्यो॒ वन॒स्पति॒भ्यो-ऽधि॒ सम्भृ॑ता॒-न्ता-न्न॒ इष॒मूर्ज॑-न्धत्त मरुत-स्सग्ं ररा॒णाः ॥ अश्मग्ग्॑स्ते॒ क्षुद॒मु-न्ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ य-न्द्वि॒ष्मः ॥ स॒मु॒द्रस्य॑ त्वा॒-ऽवाक॒या-ऽग्ने॒ परि॑ व्ययामसि । पा॒व॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ हि॒मस्य॑ त्वा ज॒रायु॒णा-ऽग्ने॒ परि॑ व्ययामसि । पा॒व॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ उप॒- [उप॑, ज्मन्नुप॑] 1

-ज्मन्नुप॑ वेत॒से-ऽव॑त्तर-न्न॒दीष्वा । अग्ने॑ पि॒त्तम॒पाम॑सि ॥ मण्डू॑कि॒ ताभि॒रा ग॑हि॒ सेम-न्नो॑ य॒ज्ञम् । पा॒व॒कव॑र्णग्ं शि॒व-ङ्कृ॑धि ॥ पा॒व॒क आ चि॒तय॑न्त्या कृ॒पा । क्षाम॑-न्रुरु॒च उ॒षसो॒ न भा॒नुना᳚ ॥ तूर्व॒-न्न याम॒न्नेत॑शस्य॒ नू रण॒ आ यो घृ॒णे । न त॑तृषा॒णो अ॒जरः॑ ॥ अग्ने॑ पावक रो॒चिषा॑ म॒न्द्रया॑ देव जि॒ह्वया᳚ । आ दे॒वान् [आ दे॒वान्, व॒क्षि॒ यक्षि॑ च ।] 2

व॑क्षि॒ यक्षि॑ च ॥ स नः॑ पावक दीदि॒वो-ऽग्ने॑ दे॒वाग्ं इ॒हा-ऽऽ व॑ह । उप॑ य॒ज्ञग्ं ह॒विश्च॑ नः ॥ अ॒पामि॒द-न्न्यय॑नग्ं समु॒द्रस्य॑ नि॒वेश॑नम् । अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ नम॑स्ते॒ हर॑से शो॒चिषे॒ नम॑स्ते अस्त्व॒र्चिषे᳚ । अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ नृ॒षदे॒ व- [नृ॒षदे॒ वट्, अ॒फ्सु॒षदे॒ व-ड्व॑न॒सदे॒] 3

-ड॑फ्सु॒षदे॒ व-ड्व॑न॒सदे॒ व-ड्ब॑र्हि॒षदे॒ वट्-थ्सु॑व॒र्विदे॒ वट् ॥ ये दे॒वा दे॒वानां᳚-यँ॒ज्ञिया॑ य॒ज्ञिया॑नाग्ं संवँ-थ्स॒रीण॒मुप॑ भा॒गमास॑ते । अ॒हु॒तादो॑ ह॒विषो॑ य॒ज्ञे अ॒स्मिन्-थ्स्व॒य-ञ्जु॑हुद्ध्व॒-म्मधु॑नो घृ॒तस्य॑ ॥ ये दे॒वा दे॒वेष्वधि॑ देव॒त्वमाय॒न्॒ ये ब्रह्म॑णः पुर ए॒तारो॑ अ॒स्य । येभ्यो॒ नर्ते पव॑ते॒ धाम॒ कि-ञ्च॒न न ते दि॒वो न पृ॑थि॒व्या अधि॒ स्नुषु॑ ॥ प्रा॒ण॒दा [प्रा॒ण॒दाः, अ॒पा॒न॒दा व्या॑न॒दा-] 4

अ॑पान॒दा व्या॑न॒दा-श्च॑क्षु॒र्दा व॑र्चो॒दा व॑रिवो॒दाः । अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ अ॒ग्निस्ति॒ग्मेन॑ शो॒चिषा॒ यग्ंस॒द्विश्व॒-न्न्य॑त्रिण᳚म् । अ॒ग्निर्नो॑ वग्ंसते र॒यिम् ॥ सैना-ऽनी॑केन सुवि॒दत्रो॑ अ॒स्मे यष्टा॑ दे॒वाग्ं आय॑जिष्ठ-स्स्व॒स्ति । अद॑ब्धो गो॒पा उ॒त नः॑ पर॒स्पा अग्ने᳚ द्यु॒मदु॒त रे॒व-द्दि॑दीहि ॥ 5 ॥

(उप॑-दे॒वान्-वट्-प्रा॑ण॒दा-श्चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)

य इ॒मा विश्वा॒ भुव॑नानि॒ जुह्व॒दृषि॒र्॒होता॑ निष॒सादा॑ पि॒ता नः॑ । स आ॒शिषा॒ द्रवि॑णमि॒च्छमा॑नः परम॒च्छदो॒ वर॒ आ वि॑वेश ॥ वि॒श्वक॑र्मा॒ मन॑सा॒ यद्विहा॑या धा॒ता वि॑धा॒ता प॑र॒मोत स॒न्दृक् । तेषा॑मि॒ष्टानि॒ समि॒षा म॑दन्ति॒ यत्र॑ सप्त॒र्॒षी-न्प॒र एक॑मा॒हुः ॥ यो नः॑ पि॒ता ज॑नि॒ता यो वि॑धा॒ता यो नः॑ स॒तो अ॒भ्या सज्ज॒जान॑ । 6

यो दे॒वाना᳚-न्नाम॒धा एक॑ ए॒व तग्ं स॑म्प्र॒श्ञ-म्भुव॑ना यन्त्य॒न्या ॥ त आ-ऽय॑जन्त॒ द्रवि॑ण॒ग्ं॒ सम॑स्मा॒ ऋष॑यः॒ पूर्वे॑ जरि॒तारो॒ न भू॒ना । अ॒सूर्ता॒ सूर्ता॒ रज॑सो वि॒माने॒ ये भू॒तानि॑ स॒मकृ॑ण्वन्नि॒मानि॑ ॥ न तं-विँ॑दाथ॒ य इ॒द-ञ्ज॒जाना॒न्य-द्यु॒ष्माक॒मन्त॑र-म्भवाति । नी॒हा॒रेण॒ प्रावृ॑ता॒ जल्प्या॑ चासु॒तृप॑ उक्थ॒ शास॑श्चरन्ति ॥ प॒रो दि॒वा प॒र ए॒ना [प॒र ए॒ना, पृ॒थि॒व्या प॒रो] 7

पृ॑थि॒व्या प॒रो दे॒वेभि॒रसु॑रै॒र्गुहा॒ यत् । कग्ग् स्वि॒द्गर्भ॑-म्प्रथ॒म-न्द॑द्ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वा-स्स॒मग॑च्छन्त॒ विश्वे᳚ ॥ तमिद्गर्भ॑-म्प्रथ॒म-न्द॑द्ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वा-स्स॒मग॑च्छन्त॒ विश्वे᳚ । अ॒जस्य॒ नाभा॒वद्ध्येक॒-मर्पि॑तं॒-यँस्मि॑न्नि॒दं-विँश्व॒-म्भुव॑न॒मधि॑ श्रि॒तम् ॥ वि॒श्वक॑र्मा॒ ह्यज॑निष्ट दे॒व आदि-द्ग॑न्ध॒र्वो अ॑भव-द्द्वि॒तीयः॑ । तृ॒तीयः॑ पि॒ता ज॑नि॒तौष॑धीना- [पि॒ता ज॑नि॒तौष॑धीनाम्, अ॒पा-ङ्गर्भं॒-व्यँ॑दधा-त्पुरु॒त्रा ।] 8

-म॒पा-ङ्गर्भं॒-व्यँ॑दधा-त्पुरु॒त्रा ॥ चक्षु॑षः पि॒ता मन॑सा॒ हि धीरो॑ घृ॒तमे॑ने अजन॒न्न॑माने । य॒देदन्ता॒ अद॑दृग्ंहन्त॒ पूर्व॒ आदि-द्द्यावा॑पृथि॒वी अ॑प्रथेताम् ॥ वि॒श्वत॑-श्चक्षुरु॒त वि॒श्वतो॑मुखो वि॒श्वतो॑हस्त उ॒त वि॒श्वत॑स्पात् । स-म्बा॒हुभ्या॒-न्नम॑ति॒ स-म्पत॑त्रै॒ र्द्यावा॑पृथि॒वी ज॒नय॑-न्दे॒व एकः॑ ॥ किग्ग् स्वि॑दासी-दधि॒ष्ठान॑-मा॒रम्भ॑ण-ङ्कत॒म-थ्स्वि॒-त्किमा॑सीत् । यदी॒ भूमि॑-ञ्ज॒नय॑- [यदी॒ भूमि॑-ञ्ज॒नयन्न्॑, वि॒श्वक॑र्मा॒] 9

-न्वि॒श्वक॑र्मा॒ वि द्यामौर्णो᳚-न्महि॒ना वि॒श्वच॑क्षाः ॥ किग्ग् स्वि॒द्वन॒-ङ्क उ॒ स वृ॒क्ष आ॑सी॒द्यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒क्षुः । मनी॑षिणो॒ मन॑सा पृ॒च्छतेदु॒ तद्यद॒द्ध्यति॑ष्ठ॒-द्भुव॑नानि धा॒रयन्न्॑ ॥ या ते॒ धामा॑नि पर॒माणि॒ या-ऽव॒मा या म॑द्ध्य॒मा वि॑श्वकर्मन्नु॒तेमा । शिक्षा॒ सखि॑भ्यो ह॒विषि॑ स्वधाव-स्स्व॒यं-यँ॑जस्व त॒नुव॑-ञ्जुषा॒णः ॥ वा॒चस्पतिं॑-विँ॒श्वक॑र्माण-मू॒तये॑ [-मू॒तये᳚, म॒नो॒युजं॒-वाँजे॑] 10

मनो॒युजं॒-वाँजे॑ अ॒द्या हु॑वेम । स नो॒ नेदि॑ष्ठा॒ हव॑नानि जोषते वि॒श्वश॑भूं॒रव॑से सा॒धुक॑र्मा ॥ विश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॑ वावृधा॒न-स्स्व॒यं-यँ॑जस्व त॒नुव॑-ञ्जुषा॒णः । मुह्य॑न्त्व॒न्ये अ॒भितः॑ स॒पत्ना॑ इ॒हास्माक॑-म्म॒घवा॑ सू॒रिर॑स्तु ॥ विश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॒ वर्ध॑नेन त्रा॒तार॒मिन्द्र॑-मकृणोरव॒द्ध्यम् । तस्मै॒ विश॒-स्सम॑नमन्त पू॒र्वीर॒यमु॒ग्रो वि॑ह॒व्यो॑ यथा-ऽस॑त् ॥ स॒मु॒द्राय॑ व॒युना॑य॒ सिन्धू॑ना॒-म्पत॑ये॒ नमः॑ । न॒दीना॒ग्ं॒ सर्वा॑सा-म्पि॒त्रे जु॑हु॒ता वि॒श्वक॑र्मणे॒ विश्वा-ऽहाम॑र्त्यग्ं ह॒विः ॥ 11 ॥

(ज॒जानै॒ - नौ - ष॑धीनां॒ - भूमि॑-ञ्ज॒नय॑ - न्नू॒तये॒ - नमो॒ - नव॑ च) (अ. 2)

उदे॑नमुत्त॒रा-न्न॒याग्ने॑ घृतेना-ऽऽहुत । रा॒यस्पोषे॑ण॒ सग्ं सृ॑ज प्र॒जया॑ च॒ धने॑न च ॥ इन्द्रे॒म-म्प्र॑त॒रा-ङ्कृ॑धि सजा॒ताना॑-मसद्व॒शी । समे॑नं॒-वँर्च॑सा सृज दे॒वेभ्यो॑ भाग॒धा अ॑सत् ॥ यस्य॑ कु॒र्मो ह॒विर्गृ॒हे तम॑ग्ने वर्धया॒ त्वम् । तस्म॑ दे॒वा अधि॑ ब्रवन्न॒य-ञ्च॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ॥ उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा [विश्वे॑ दे॒वाः, अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः ।] 12

अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः । स नो॑ भव शि॒वत॑म-स्सु॒प्रती॑को वि॒भाव॑सुः ॥ पञ्च॒ दिशो॒ दैवी᳚र्य॒ज्ञम॑वन्तु दे॒वीरपाम॑ति-न्दुर्म॒ति-म्बाध॑मानाः । रा॒यस्पोषे॑ य॒ज्ञप॑ति-मा॒भज॑न्तीः ॥ रा॒यस्पोषे॒ अधि॑ य॒ज्ञो अ॑स्था॒-थ्समि॑द्धे अ॒ग्नावधि॑ मामहा॒नः । उ॒क्थप॑त्र॒ ईड्यो॑ गृभी॒तस्त॒प्त-ङ्घ॒र्म-म्प॑रि॒गृह्या॑यजन्त ॥ ऊ॒र्जा य-द्य॒ज्ञमश॑मन्त दे॒वा दैव्या॑य ध॒र्त्रे जोष्ट्रे᳚ । दे॒व॒श्री-श्श्रीम॑णा-श्श॒तप॑याः [दे॒व॒श्री-श्श्रीम॑णा-श्श॒तप॑याः, प॒रि॒गृह्य॑] 13

परि॒गृह्य॑ दे॒वा य॒ज्ञमा॑यन्न् ॥ सूर्य॑रश्मि॒र्॒हरि॑केशः पु॒रस्ता᳚-थ्सवि॒ता ज्योति॒रुद॑या॒ग्ं॒ अज॑स्रम् । तस्य॑ पू॒षा प्र॑स॒वं-याँ॑ति दे॒व-स्स॒पंश्य॒न् विश्वा॒ भुव॑नानि गो॒पाः ॥ दे॒वा दे॒वेभ्यो॑ अद्ध्व॒र्यन्तो॑ अस्थुर्वी॒तग्ं श॑मि॒त्रे श॑मि॒ता य॒जद्ध्यै᳚ । तु॒रीयो॑ य॒ज्ञो यत्र॑ ह॒व्यमेति॒ ततः॑ पाव॒का आ॒शिषो॑ नो जुषन्ताम् ॥ वि॒मान॑ ए॒ष दि॒वो मद्ध्य॑ आस्त आपप्रि॒वा-न्रोद॑सी अ॒न्तरि॑क्षम् । स वि॒श्वाची॑र॒भि- [स वि॒श्वाची॑र॒भि, च॒ष्टे॒ घृ॒ताची॑रन्त॒रा] 14

-च॑ष्टे घृ॒ताची॑रन्त॒रा पूर्व॒मप॑र-ञ्च के॒तुम् ॥ उ॒क्षा स॑मु॒द्रो अ॑रु॒ण-स्सु॑प॒र्णः पूर्व॑स्य॒ योनि॑-म्पि॒तुरा वि॑वेश । मद्ध्ये॑ दि॒वो निहि॑तः॒ पृश्ञि॒रश्मा॒ वि च॑क्रमे॒ रज॑सः पा॒त्यन्तौ᳚ ॥ इन्द्रं॒-विँश्वा॑ अवीवृधन्-थ्समु॒द्रव्य॑चस॒-ङ्गिरः॑ । र॒थीत॑मग्ं रथी॒नां-वाँजा॑ना॒ग्ं॒ सत्प॑ति॒-म्पति᳚म् ॥ सु॒म्न॒हूर्य॒ज्ञो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्ष॒द्यक्ष॑द॒ग्निर्दे॒वो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्षत् ॥ वाज॑स्य मा प्रस॒वेनो᳚-द्ग्रा॒भेणो-द॑ग्रभीत् । अथा॑ स॒पत्ना॒ग्ं॒ इन्द्रो॑ मे निग्रा॒भेणाध॑राग्ं अकः ॥ उ॒द्ग्रा॒भ-ञ्च॑ निग्रा॒भ-ञ्च॒ ब्रह्म॑ दे॒वा अ॑वीवृधन्न् । अथा॑ स॒पत्ना॑निन्द्रा॒ग्नी मे॑ विषू॒चीना॒न् व्य॑स्यताम् ॥ 15 ॥

(दे॒वाः - श॒तप॑या - अ॒भि - वाज॑स्य॒ - षड्विग्ं॑शतिश्च ) (अ. 3)

आ॒शु-श्शिशा॑नो वृष॒भो न यु॒द्ध्मो घ॑नाघ॒नः, क्षोभ॑ण-श्चर्षणी॒नाम् । स॒ङ्क्रन्द॑नो-ऽनिमि॒ष ए॑क वी॒र-श्श॒तग्ं सेना॑ अजय-थ्सा॒कमिन्द्रः॑ ॥ स॒ङ्क्रन्द॑नेना निमि॒षेण॑ जि॒ष्णुना॑ युत्का॒रेण॑ दुश्च्यव॒नेन॑ धृ॒ष्णुना᳚ । तदिन्द्रे॑ण जयत॒ त-थ्स॑हद्ध्वं॒-युँधो॑ नर॒ इषु॑हस्तेन॒ वृष्णा᳚ ॥ स इषु॑हस्तै॒-स्स नि॑ष॒ङ्गिभि॑र्व॒शी सग्ग्स्र॑ष्टा॒ स युध॒ इन्द्रो॑ ग॒णेन॑ । स॒ग्ं॒सृ॒ष्ट॒जि-थ्सो॑म॒पा बा॑हुश॒र्ध्यू᳚र्ध्वध॑न्वा॒ प्रति॑हिताभि॒रस्ता᳚ ॥ बृह॑स्पते॒ परि॑ दीया॒ [परि॑ दीय, रथे॑न] 16

रथे॑न रक्षो॒हा ऽमित्राग्ं॑ अप॒ बाध॑मानः । प्र॒भ॒ञ्जन्-थ्सेनाः᳚ प्रमृ॒णो यु॒धा जय॑न्न॒स्माक॑-मेद्ध्यवि॒ता रथा॑नाम् ॥ गो॒त्र॒भिद॑-ङ्गो॒विदं॒-वँज्र॑बाहु॒-ञ्जय॑न्त॒मज्म॑ प्रमृ॒णन्त॒-मोज॑सा । इ॒मग्ं स॑जाता॒ अनु॑वीर-यद्ध्व॒मिन्द्रग्ं॑ सखा॒यो-ऽनु॒ सग्ं र॑भद्ध्वम् ॥ ब॒ल॒वि॒ज्ञा॒यः-स्थवि॑रः॒ प्रवी॑र॒-स्सह॑स्वान्. वा॒जी सह॑मान उ॒ग्रः । अ॒भिवी॑रो अ॒भिस॑त्वा सहो॒जा जैत्र॑मिन्द्र॒ रथ॒माति॑ष्ठ गो॒वित् ॥ अ॒भि गो॒त्राणि॒ सह॑सा॒ गाह॑मानो-ऽदा॒यो [गाह॑मानो-ऽदा॒यः, वी॒र-श्श॒तम॑न्यु॒रिन्द्रः॑ ।] 17

वी॒र-श्श॒तम॑न्यु॒रिन्द्रः॑ । दु॒श्च्य॒व॒नः पृ॑तना॒षाड॑ यु॒द्ध्यो᳚-स्माक॒ग्ं॒ सेना॑ अवतु॒ प्र यु॒थ्सु ॥ इन्द्र॑ आसां-ने॒ता बृह॒स्पति॒ र्दक्षि॑णा य॒ज्ञः पु॒र ए॑तु॒ सोमः॑ । दे॒व॒से॒नाना॑-मभिभञ्जती॒ना-ञ्जय॑न्तीना-म्म॒रुतो॑ य॒न्त्वग्रे᳚ ॥ इन्द्र॑स्य॒ वृष्णो॒ वरु॑णस्य॒ राज्ञ॑ आदि॒त्याना᳚-म्म॒रुता॒ग्ं॒ शर्ध॑ उ॒ग्रम् । म॒हाम॑नसा-म्भुवनच्य॒वाना॒-ङ्घोषो॑ दे॒वाना॒-ञ्जय॑ता॒ मुद॑स्थात् ॥ अ॒स्माक॒-मिन्द्र॒-स्समृ॑तेषु ध्व॒जेष्व॒स्माकं॒-याँ इष॑व॒स्ता ज॑यन्तु । 18

अ॒स्माकं॑-वीँ॒रा उत्त॑रे भवन्त्व॒स्मानु॑ देवा अवता॒ हवे॑षु ॥ उद्ध॑र्षय मघव॒न्ना-यु॑धा॒-न्युथ्सत्व॑ना-म्माम॒काना॒-म्महाग्ं॑सि । उद्वृ॑त्रहन् वा॒जिनां॒-वाँजि॑ना॒न्यु-द्रथा॑ना॒-ञ्जय॑तामेतु॒ घोषः॑ ॥ उप॒ प्रेत॒ जय॑ता नरस्स्थि॒रा वः॑ सन्तु बा॒हवः॑ । इन्द्रो॑ व॒-श्शर्म॑ यच्छ त्वना-धृ॒ष्या यथास॑थ ॥ अव॑सृष्टा॒ परा॑ पत॒ शर॑व्ये॒ ब्रह्म॑ सग्ंशिता । गच्छा॒-ऽमित्रा॒-न्प्र- [गच्छा॒-ऽमित्रा॒-न्प्र, वि॒श॒ मैषा॒-] 19

-वि॑श॒ मैषा॒-ङ्कञ्च॒नोच्छि॑षः ॥ मर्मा॑णि ते॒ वर्म॑भिश्छादयामि॒ सोम॑स्त्वा॒ राजा॒ ऽमृते॑ना॒भि-व॑स्ताम् । उ॒रोर्वरी॑यो॒ वरि॑वस्ते अस्तु॒ जय॑न्त॒-न्त्वामनु॑ मदन्तु दे॒वाः ॥ यत्र॑ बा॒णा-स्स॒म्पत॑न्ति कुमा॒रा वि॑शि॒खा इ॑व । इन्द्रो॑ न॒स्तत्र॑ वृत्र॒हा वि॑श्वा॒हा शर्म॑ यच्छतु ॥ 20 ॥

(दी॒या॒ - ऽदा॒यो - ज॑यन्त्व॒ - मित्रा॒-न्प्र - च॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 4)

प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वान॒ग्नेर॑ग्ने पु॒रो अ॑ग्निर्भवे॒ह । विश्वा॒ आशा॒ दीद्या॑नो॒ वि भा॒ह्यूर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ॥ क्रम॑द्ध्वम॒ग्निना॒ नाक॒मुख्य॒ग्ं॒ हस्ते॑षु॒ बिभ्र॑तः । दि॒वः पृ॒ष्ठग्ं सुव॑र्ग॒त्वा मि॒श्रा दे॒वेभि॑राद्ध्वम् ॥ पृ॒थि॒व्या अ॒हमुद॒न्तरि॑क्ष॒-मा-ऽरु॑ह-म॒न्तरि॑क्षा॒-द्दिव॒मा-ऽरु॑हम् । दि॒वो नाक॑स्य पृ॒ष्ठा-थ्सुव॒र्ज्योति॑रगा- [पृ॒ष्ठा-थ्सुव॒र्ज्योति॑रगाम्, अ॒हम् ।] 21

-म॒हम् ॥ सुव॒र्यन्तो॒ नापे᳚क्षन्त॒ आ द्याग्ं रो॑हन्ति॒ रोद॑सी । य॒ज्ञं-येँ वि॒श्वतो॑धार॒ग्ं॒ सुवि॑द्वाग्ंसो वितेनि॒रे ॥ अग्ने॒ प्रेहि॑ प्रथ॒मो दे॑वय॒ता-ञ्चक्षु॑र्दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् । इय॑क्षमाणा॒ भृगु॑भि-स्स॒जोषा॒-स्सुव॑र्यन्तु॒ यज॑माना-स्स्व॒स्ति ॥ नक्तो॒षासा॒ सम॑नसा॒ विरू॑पे धा॒पये॑ते॒ शिशु॒मेकग्ं॑ समी॒ची । द्यावा॒ क्षामा॑ रु॒क्मो अ॒न्तर्वि भा॑ति दे॒वा अ॒ग्नि-न्धा॑रय-न्द्रविणो॒दाः ॥ अग्ने॑ सहस्राक्ष [अग्ने॑ सहस्राक्ष, श॒त॒मू॒र्ध॒ञ्छ॒त-न्ते᳚] 22

शतमूर्धञ्छ॒त-न्ते᳚ प्रा॒णा-स्स॒हस्र॑मपा॒नाः । त्वग्ं सा॑ह॒स्रस्य॑ रा॒य ई॑शिषे॒ तस्मै॑ ते विधेम॒ वाजा॑य॒ स्वाहा᳚ ॥ सु॒प॒र्णो॑-ऽसि ग॒रुत्मा᳚-न्पृथि॒व्याग्ं सी॑द पृ॒ष्ठे पृ॑थि॒व्या-स्सी॑द भा॒सा-ऽन्तरि॑क्ष॒मा पृ॑ण॒ ज्योति॑षा॒ दिव॒मुत्त॑भान॒ तेज॑सा॒ दिश॒ उ-द्दृग्ं॑ह ॥ आ॒जुह्वा॑न-स्सु॒प्रती॑कः पु॒रस्ता॒दग्ने॒ स्वां-योँनि॒मा सी॑द सा॒द्ध्या । अ॒स्मिन्-थ्स॒धस्थे॒ अद्ध्युत्त॑रस्मि॒न् विश्वे॑ देवा॒ [अद्ध्युत्त॑रस्मि॒न् विश्वे॑ देवाः, यज॑मानश्च सीदत ।] 23

यज॑मानश्च सीदत ॥ प्रेद्धो॑ अग्ने दीदिहि पु॒रो नो-ऽज॑स्रया सू॒र्म्या॑ यविष्ठ । त्वाग्ं शश्व॑न्त॒ उप॑ यन्ति॒ वाजाः᳚ ॥ वि॒धेम॑ ते पर॒मे जन्म॑न्नग्ने वि॒धेम॒ स्तोमै॒रव॑रे स॒धस्थे᳚ । यस्मा॒-द्योने॑रु॒दारि॑था॒ यजे॒ त-म्प्रत्वे ह॒वीग्ंषि॑ जुहुरे॒ समि॑द्धे ॥ ताग्ं स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यस्य चि॒त्रामा-ऽहं-वृँ॑णे सुम॒तिं-विँ॒श्वज॑न्याम् । याम॑स्य॒ कण्वो॒ अदु॑ह॒-त्प्रपी॑नाग्ं स॒हस्र॑धारा॒- [स॒हस्र॑धाराम्, पय॑सा म॒ही-ङ्गाम् ।] 24

-म्पय॑सा म॒ही-ङ्गाम् ॥ स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्त जि॒ह्वा-स्स॒प्तर्ष॑य-स्स॒प्त धाम॑ प्रि॒याणि॑ । स॒प्त होत्रा᳚-स्सप्त॒धा त्वा॑ यजन्ति स॒प्त योनी॒रा पृ॑णस्वा घृ॒तेन॑ ॥ ई॒दृ-ञ्चा᳚न्या॒दृ-ञ्चै॑ता॒दृञ्च॑ प्रति॒दृ-ञ्च॑ मि॒तश्च॒ सम्मि॑तश्च॒ सभ॑राः ॥ शु॒क्रज्यो॑तिश्च चि॒त्रज्यो॑तिश्च स॒त्यज्यो॑तिश्च॒ ज्योति॑ष्माग्श्च स॒त्यश्च॑र्त॒पाश्चात्यग्ं॑हाः । 25

ऋ॒त॒जिच्च॑ सत्य॒जिच्च॑ सेन॒जिच्च॑ सु॒षेण॒श्चान्त्य॑मित्रश्च दू॒रे अ॑मित्रश्च ग॒णः ॥ ऋ॒तश्च॑ स॒त्यश्च॑ ध्रु॒वश्च॑ ध॒रुण॑श्च ध॒र्ता च॑ विध॒र्ता च॑ विधार॒यः ॥ ई॒दृक्षा॑स एता॒दृक्षा॑स ऊ॒ षुणः॑ स॒दृक्षा॑सः॒ प्रति॑सदृक्षास॒ एत॑न । मि॒तास॑श्च॒ सम्मि॑तासश्च न ऊ॒तये॒ सभ॑रसो मरुतो य॒ज्ञे अ॒स्मिन्निन्द्र॒-न्दैवी॒र्विशो॑ म॒रुतो-ऽनु॑वर्त्मानो॒ यथेन्द्र॒-न्दैवी॒र्विशो॑ म॒रुतो-ऽनु॑वर्त्मान ए॒वमि॒मं-यँज॑मान॒-न्दैवी᳚श्च॒ विशो॒ मानु॑षी॒श्चानु॑वर्त्मानो भवन्तु ॥ 26 ॥

(अ॒गा॒ग्ं॒ - स॒ह॒स्रा॒क्ष॒ - दे॒वाः॒ - स॒हस्र॑धारा॒ - मत्यग्ं॑हा॒ - अनु॑वर्त्मानः॒ - षोड॑श च) (अ. 5)

जी॒मूत॑स्येव भवति॒ प्रती॑कं॒-यँद्व॒र्मी याति॑ स॒मदा॑मु॒पस्थे᳚ । अना॑विद्धया त॒नुवा॑ जय॒ त्वग्ं स त्वा॒ वर्म॑णो महि॒मा पि॑पर्तु ॥ धन्व॑ना॒ गा धन्व॑ना॒-ऽऽजि-ञ्ज॑येम॒ धन्व॑ना ती॒व्रा-स्स॒मदो॑ जयेम । धनु॒-श्शत्रो॑रपका॒म-ङ्कृ॑णोति॒ धन्व॑ना॒ सर्वाः᳚ प्र॒दिशो॑ जयेम ॥ व॒क्ष्यन्ती॒वेदा ग॑नीगन्ति॒ कर्ण॑-म्प्रि॒यग्ं सखा॑य-म्परिषस्वजा॒ना । योषे॑व शिङ्क्ते॒ वित॒ता-ऽधि॒ धन्व॒- [धन्वन्न्॑, ज्या इ॒यग्ं] 27

-ञ्ज्या इ॒यग्ं सम॑ने पा॒रय॑न्ती ॥ ते आ॒चर॑न्ती॒ सम॑नेव॒ योषा॑ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्बि॑भृतामु॒पस्थे᳚ । अप॒ शत्रून्॑ विद्ध्यताग्ं संविँदा॒ने आर्त्नी॑ इ॒मे वि॑ष्फु॒रन्ती॑ अ॒मित्रान्॑ ॥ ब॒ह्वी॒ना-म्पि॒ता ब॒हुर॑स्य पु॒त्रश्चि॒श्चा कृ॑णोति॒ सम॑ना-ऽव॒गत्य॑ । इ॒षु॒धि-स्सङ्काः॒ पृत॑नाश्च॒ सर्वाः᳚ पृ॒ष्ठे निन॑द्धो जयति॒ प्रसू॑तः ॥ रथे॒ तिष्ठ॑-न्नयति वा॒जिनः॑ पु॒रो यत्र॑यत्र का॒मय॑ते सुषार॒थिः । अ॒भीशू॑ना-म्महि॒मान॑- [महि॒मान᳚म्, प॒ना॒य॒त॒ मनः॑] 28

-म्पनायत॒ मनः॑ प॒श्चादनु॑ यच्छन्ति र॒श्मयः॑ ॥ ती॒व्रा-न्घोषा᳚न् कृण्वते॒ वृष॑पाण॒यो-ऽश्वा॒ रथे॑भि-स्स॒ह वा॒जय॑न्तः । अ॒व॒क्राम॑न्तः॒ प्रप॑दैर॒मित्रा᳚न् क्षि॒णन्ति॒ शत्रू॒ग्ं॒रन॑पव्ययन्तः ॥ र॒थ॒वाह॑नग्ं ह॒विर॑स्य॒ नाम॒ यत्रा-ऽऽयु॑ध॒-न्निहि॑तमस्य॒ वर्म॑ । तत्रा॒ रथ॒मुप॑ श॒ग्मग्ं स॑देम वि॒श्वाहा॑ व॒यग्ं सु॑मन॒स्यमा॑नाः ॥ स्वा॒दु॒ष॒ग्ं॒ सदः॑ पि॒तरो॑ वयो॒धाः कृ॑च्छ्रे॒श्रित॒-श्शक्ती॑वन्तो गभी॒राः । चि॒त्रसे॑ना॒ इषु॑बला॒ अमृ॑द्ध्रा-स्स॒तोवी॑रा उ॒रवो᳚ व्रातसा॒हाः ॥ ब्राह्म॑णासः॒ [ब्राह्म॑णासः, पित॑र॒-] 29

पित॑र॒-स्सोम्या॑स-श्शि॒वे नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑ने॒हसा᳚ । पू॒षा नः॑ पातु दुरि॒तादृ॑तावृधो॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घशग्ं॑स ईशत ॥ सु॒प॒र्णं-वँ॑स्ते मृ॒गो अ॑स्या॒ दन्तो॒ गोभि॒-स्सन्न॑द्धा पतति॒ प्रसू॑ता । यत्रा॒ नर॒-स्स-ञ्च॒ वि च॒ द्रव॑न्ति॒ तत्रा॒स्मभ्य॒मिष॑व॒-श्शर्म॑ यग्ंसन्न् ॥ ऋजी॑ते॒ परि॑ वृङ्ग्धि॒ नो-ऽश्मा॑ भवतु नस्त॒नूः । सोमो॒ अधि॑ ब्रवीतु॒ नो-ऽदि॑ति॒- [नो-ऽदि॑तिः, शर्म॑ यच्छतु ।] 30

-श्शर्म॑ यच्छतु ॥ आ ज॑ङ्घन्ति॒ सान्वे॑षा-ञ्ज॒घना॒ग्ं॒ उप॑ जिघ्नते । अश्वा॑जनि॒ प्रचे॑त॒सो-ऽश्वा᳚न्-थ्स॒मथ्सु॑ चोदय ॥ अहि॑रिव भो॒गैः पर्ये॑ति बा॒हु-ञ्ज्याया॑ हे॒ति-म्प॑रि॒बाध॑मानः । ह॒स्त॒घ्नो विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वा-न्पुमा॒-न्पुमाग्ं॑स॒-म्परि॑ पातु वि॒श्वतः॑ ॥ वन॑स्पते वी॒ड्व॑ङ्गो॒ हि भू॒या अ॒स्म-थ्स॑खा प्र॒तर॑ण-स्सु॒वीरः॑ । गोभि॒-स्सन्न॑द्धो असि वी॒डय॑स्वा-ऽऽस्था॒ता ते॑ जयतु॒ जेत्वा॑नि ॥ दि॒वः पृ॑थि॒व्याः प- [परि॑, ओज॒ उ-द्भृ॑तं॒-] 31

-र्योज॒ उ-द्भृ॑तं॒-वँन॒स्पति॑भ्यः॒ पर्याभृ॑त॒ग्ं॒ सहः॑ । अ॒पामो॒ज्मान॒-म्परि॒ गोभि॒रावृ॑त॒मिन्द्र॑स्य॒ वज्रग्ं॑ ह॒विषा॒ रथं॑-यँज ॥ इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ म॒रुता॒मनी॑क-म्मि॒त्रस्य॒ गर्भो॒ वरु॑णस्य॒ नाभिः॑ । सेमा-न्नो॑ ह॒व्यदा॑ति-ञ्जुषा॒णो देव॑ रथ॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय ॥ उप॑ श्वासय पृथि॒वीमु॒त द्या-म्पु॑रु॒त्रा ते॑ मनुतां॒-विँष्ठि॑त॒-ञ्जग॑त् । स दु॑न्दुभे स॒जूरिन्द्रे॑ण दे॒वैर्दू॒रा- [दे॒वैर्दू॒रात्, दवी॑यो॒] 32

-द्दवी॑यो॒ अप॑सेध॒ शत्रून्॑ ॥ आ क्र॑न्दय॒ बल॒मोजो॑ न॒ आ धा॒ निष्ट॑निहि दुरि॒ता बाध॑मानः । अप॑ प्रोथ दुन्दुभे दु॒च्छुनाग्ं॑ इ॒त इन्द्र॑स्य मु॒ष्टिर॑सि वी॒डय॑स्व ॥ आ-ऽमूर॑ज प्र॒त्याव॑र्तये॒माः के॑तु॒म-द्दु॑न्दु॒भि र्वा॑वदीति । समश्व॑पर्णा॒श्चर॑न्ति नो॒ नरो॒-ऽस्माक॑मिन्द्र र॒थिनो॑ जयन्तु ॥ 33 ॥

(धन्व॑न् - महि॒मानं॒ - ब्राह्म॑णा॒सो - ऽदि॑तिः - पृथि॒व्याः परि॑ - दू॒रा - देक॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 6)

यदक्र॑न्दः प्रथ॒म-ञ्जाय॑मान उ॒द्यन्-थ्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात् । श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॑ बा॒हू उ॑प॒स्तुत्य॒-म्महि॑ जा॒त-न्ते॑ अर्वन्न् ॥ य॒मेन॑ द॒त्त-न्त्रि॒त ए॑नमायुन॒गिन्द्र॑ एण-म्प्रथ॒मो अद्ध्य॑तिष्ठत् । ग॒न्ध॒र्वो अ॑स्य रश॒नाम॑-गृभ्णा॒-थ्सूरा॒दश्वं॑-वँसवो॒ निर॑तष्ट ॥ असि॑ य॒मो अस्या॑दि॒त्यो अ॑र्व॒न्नसि॑ त्रि॒तो गुह्ये॑न व्र॒तेन॑ । असि॒ सोमे॑न स॒मया॒ विपृ॑क्त [विपृ॑क्तः, आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि ।] 34

आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि ॥ त्रीणि॑ त आहुर्दि॒वि बन्ध॑नानि॒ त्रीण्य॒फ्सु त्रीण्य॒न्त-स्स॑मु॒द्रे । उ॒तेव॑ मे॒ वरु॑णश्छन्-थ्स्यर्व॒न्॒. यत्रा॑ त आ॒हुः प॑र॒म-ञ्ज॒नित्र᳚म् ॥ इ॒मा ते॑ वाजिन्नव॒मार्ज॑नानी॒मा श॒फानाग्ं॑ सनि॒तुर्नि॒धाना᳚ । अत्रा॑ ते भ॒द्रा र॑श॒ना अ॑पश्यमृ॒तस्य॒ या अ॑भि॒रक्ष॑न्ति गो॒पाः ॥ आ॒त्मान॑-न्ते॒ मन॑सा॒-ऽऽराद॑जानाम॒वो दि॒वा [ ] 35

प॒तय॑न्त-म्पत॒ङ्गम् । शिरो॑ अपश्य-म्प॒थिभिः॑ सु॒गेभि॑ररे॒णुभि॒र्जेह॑मान-म्पत॒त्रि ॥ अत्रा॑ ते रू॒पमु॑त्त॒मम॑पश्य॒-ञ्जिगी॑षमाणमि॒ष आ प॒दे गोः । य॒दा ते॒ मर्तो॒ अनु॒ भोग॒मान॒डादि-द्ग्रसि॑ष्ठ॒ ओष॑धीरजीगः ॥ अनु॑ त्वा॒ रथो॒ अनु॒ मर्यो॑ अर्व॒न्ननु॒ गावो-ऽनु॒ भगः॑ क॒नीना᳚म् । अनु॒ व्राता॑स॒स्तव॑ स॒ख्यमी॑यु॒रनु॑ दे॒वा म॑मिरे वी॒र्य॑- [वी॒र्य᳚म्, ते ।] 36

-न्ते ॥ हिर॑ण्यशृ॒ङ्गो-ऽयो॑ अस्य॒ पादा॒ मनो॑जवा॒ अव॑र॒ इन्द्र॑ आसीत् । दे॒वा इद॑स्य हवि॒रद्य॑माय॒न्॒. यो अर्व॑न्त-म्प्रथ॒मो अ॒द्ध्यति॑ष्ठत् ॥ ई॒र्मान्ता॑स॒-स्सिलि॑कमद्ध्यमास॒-स्सग्ं शूर॑णासो दि॒व्यासो॒ अत्याः᳚ । ह॒ग्ं॒सा इ॑व श्रेणि॒शो य॑तन्ते॒ यदाक्षि॑षुर्दि॒व्य-मज्म॒मश्वाः᳚ ॥ तव॒ शरी॑र-म्पतयि॒ष्ण्व॑र्व॒-न्तव॑ चि॒त्तं-वाँत॑ इव॒ ध्रजी॑मान् । तव॒ शृङ्गा॑णि॒ विष्ठि॑ता पुरु॒त्रा-ऽर॑ण्येषु॒ जर्भु॑राणा चरन्ति ॥ उप॒ [उप॑, प्रागा॒च्छस॑नं-] 37

प्रागा॒च्छस॑नं-वाँ॒ज्यर्वा॑ देव॒द्रीचा॒ मन॑सा॒ दीद्ध्या॑नः । अ॒जः पु॒रो नी॑यते॒ नाभि॑र॒स्यानु॑ प॒श्चा-त्क॒वयो॑ यन्ति रे॒भाः ॥ उप॒ प्रागा᳚-त्पर॒मं-यँ-थ्स॒धस्थ॒मर्वा॒ग्ं॒ अच्छा॑ पि॒तर॑-म्मा॒तर॑-ञ्च । अ॒द्या दे॒वान् जुष्ट॑तमो॒ हि ग॒म्या अथा-ऽऽशा᳚स्ते दा॒शुषे॒ वार्या॑णि ॥ 38 ॥

(विपृ॑क्तो - दि॒वा - वी॒र्य॑ - मुपै - का॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 7)

मा नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो अर्य॒मा-ऽऽयुरिन्द्र॑ ऋभु॒क्षा म॒रुतः॒ परि॑ ख्यन्न् । य-द्वा॒जिनो॑ दे॒वजा॑तस्य॒ सप्तेः᳚ प्रव॒क्ष्यामो॑ वि॒दथे॑ वी॒र्या॑णि ॥ यन्नि॒र्णिजा॒ रेक्ण॑सा॒ प्रावृ॑तस्य रा॒ति-ङ्गृ॑भी॒ता-म्मु॑ख॒तो नय॑न्ति । सुप्रा॑ङ॒जो मेम्य॑-द्वि॒श्वरू॑प इन्द्रापू॒ष्णोः प्रि॒यमप्ये॑ति॒ पाथः॑ ॥ ए॒ष च्छागः॑ पु॒रो अश्वे॑न वा॒जिना॑ पू॒ष्णो भा॒गो नी॑यते वि॒श्वदे᳚व्यः । अ॒भि॒प्रियं॒-यँ-त्पु॑रो॒डाश॒मर्व॑ता॒ त्वष्टे- [त्वष्टेत्, ए॒न॒ग्ं॒ सौ॒श्र॒व॒साय॑ जिन्वति ।] 39

-दे॑नग्ं सौश्रव॒साय॑ जिन्वति ॥ यद्ध॒विष्य॑मृतु॒शो दे॑व॒यान॒-न्त्रिर्मानु॑षाः॒ पर्यश्व॒-न्नय॑न्ति । अत्रा॑ पू॒ष्णः प्र॑थ॒मो भा॒ग ए॑ति य॒ज्ञ-न्दे॒वेभ्यः॑ प्रतिवे॒दय॑न्न॒जः ॥ होता᳚-ऽद्ध्व॒र्युराव॑या अग्निमि॒न्धो ग्रा॑वग्रा॒भ उ॒त शग्ग्स्ता॒ सुवि॑प्रः । तेन॑ य॒ज्ञेन॒ स्व॑रङ्कृतेन॒ स्वि॑ष्टेन व॒क्षणा॒ आ पृ॑णद्ध्वम् ॥ यू॒प॒व्र॒स्का उ॒त ये यू॑पवा॒हाश्च॒षालं॒-येँ अ॑श्वयू॒पाय॒ तक्ष॑ति । ये चार्व॑ते॒ पच॑नग्ं स॒भंर॑न्त्यु॒तो [ ] 40

तेषा॑-म॒भिगू᳚र्तिर्न इन्वतु ॥ उप॒ प्रागा᳚-थ्सु॒मन्मे॑-ऽधायि॒ मन्म॑ दे॒वाना॒माशा॒ उप॑ वी॒तपृ॑ष्ठः । अन्वे॑नं॒-विँप्रा॒ ऋष॑यो मदन्ति दे॒वाना᳚-म्पु॒ष्टे च॑कृमा सु॒बन्धु᳚म् ॥ य-द्वा॒जिनो॒ दाम॑ स॒दान्न॒मर्व॑तो॒ या शी॑र्ष॒ण्या॑ रश॒ना रज्जु॑रस्य । यद्वा॑ घास्य॒ प्रभृ॑तमा॒स्ये॑ तृण॒ग्ं॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु ॥ यदश्व॑स्य क्र॒विषो॒ [यदश्व॑स्य क्र॒विषः॑, मक्षि॒का-ऽऽश॒] 41

मक्षि॒का-ऽऽश॒ यद्वा॒ स्वरौ॒ स्वधि॑तौ रि॒प्तमस्ति॑ । यद्धस्त॑यो-श्शमि॒तुर्यन्न॒खेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु ॥ यदूव॑द्ध्यमु॒दर॑स्याप॒वाति॒ य आ॒मस्य॑ क्र॒विषो॑ ग॒न्धो अस्ति॑ । सु॒कृ॒ता तच्छ॑मि॒तारः॑ कृण्वन्तू॒त मेधग्ं॑ शृत॒पाक॑-म्पचन्तु ॥ य-त्ते॒ गात्रा॑द॒ग्निना॑ प॒च्यमा॑नाद॒भि शूल॒-न्निह॑तस्याव॒धाव॑ति । मा त-द्भूम्या॒मा श्रि॑ष॒ ( )-न्मा तृणे॑षु दे॒वेभ्य॒स्तदु॒शद्भ्यो॑ रा॒तम॑स्तु ॥ 42 ॥

(इ - दु॒तो - क्र॒विषः॑ - श्रिषथ् - स॒प्त च॑) (अ. 8)

ये वा॒जिन॑-म्परि॒पश्य॑न्ति प॒क्वं-यँ ई॑मा॒हु-स्सु॑र॒भिर्निर्ह॒रेति॑ । ये चार्व॑तो माग्ंसभि॒क्षामु॒पास॑त उ॒तो तेषा॑म॒भिगू᳚र्तिर्न इन्वतु ॥ यन्नीक्ष॑ण-म्मा॒ग्॒स्पच॑न्या उ॒खाया॒ या पात्रा॑णि यू॒ष्ण आ॒सेच॑नानि । ऊ॒ष्म॒ण्या॑-ऽपि॒धाना॑ चरू॒णाम॒ङ्का-स्सू॒नाः परि॑ भूष॒न्त्यश्व᳚म् ॥ नि॒क्रम॑ण-न्नि॒षद॑नं-विँ॒वर्त॑नं॒-यँच्च॒ पड्बी॑श॒मर्व॑तः । यच्च॑ प॒पौ यच्च॑ घा॒सि- [घा॒सिम्, ज॒घास॒ सर्वा॒ ता] 43

-ञ्ज॒घास॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु ॥ मा त्वा॒-ऽग्नि-र्ध्व॑नयि-द्धू॒मग॑न्धि॒र्मोखा भ्राज॑न्त्य॒भि वि॑क्त॒ जघ्रिः॑ । इ॒ष्टं-वीँ॒तम॒भिगू᳚र्तं॒-वँष॑ट्कृत॒-न्त-न्दे॒वासः॒ प्रति॑ गृभ्ण॒न्त्यश्व᳚म् ॥ यदश्वा॑य॒ वास॑ उपस्तृ॒णन्त्य॑धीवा॒सं-याँ हिर॑ण्यान्यस्मै । स॒न्दान॒मर्व॑न्त॒-म्पड्बी॑श-म्प्रि॒या दे॒वेष्वा या॑मयन्ति ॥ य-त्ते॑ सा॒दे मह॑सा॒ शूकृ॑तस्य॒ पार्ष्णि॑या वा॒ कश॑या [वा॒ कश॑या, वा॒ तु॒तोद॑ ।] 44

वा तु॒तोद॑ । स्रु॒चेव॒ ता ह॒विषो॑ अद्ध्व॒रेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ ब्रह्म॑णा सूदयामि ॥ चतु॑स्त्रिग्ंश-द्वा॒जिनो॑ दे॒वब॑न्धो॒-र्वङ्क्री॒-रश्व॑स्य॒ स्वधि॑ति॒-स्समे॑ति । अच्छि॑द्रा॒ गात्रा॑ व॒युना॑ कृणोत॒ परु॑ष्परुरनु॒घुष्या॒ वि श॑स्त ॥ एक॒स्त्वष्टु॒रश्व॑स्या विश॒स्ता द्वा य॒न्तारा॑ भवत॒स्तथ॒र्तुः । या ते॒ गात्रा॑णामृतु॒था कृ॒णोमि॒ ताता॒ पिण्डा॑ना॒-म्प्र जु॑होम्य॒ग्नौ ॥ मा त्वा॑ तप- [तपत्, प्रि॒य आ॒त्मा-] 45

-त्प्रि॒य आ॒त्मा-ऽपि॒यन्त॒-म्मा स्वधि॑तिस्त॒नुव॒ आ ति॑ष्ठिप-त्ते । मा ते॑ गृ॒द्ध्नु-र॑विश॒स्ता-ऽति॒हाय॑ छि॒द्रा गात्रा᳚ण्य॒सिना॒ मिथू॑ कः ॥ न वा उ॑वे॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि दे॒वाग्ं इदे॑षि प॒थिभिः॑ सु॒गेभिः॑ । हरी॑ ते॒ युञ्जा॒ पृष॑ती अभूता॒मुपा᳚स्था-द्वा॒जी धु॒रि रास॑भस्य ॥ सु॒गव्य॑-न्नो वा॒जी स्वश्वि॑य-म्पु॒ग्ं॒सः पु॒त्राग्ं उ॒त वि॑श्वा॒पुषग्ं॑ र॒यिम् । अ॒ना॒गा॒स्त्व-न्नो॒ अदि॑तिः कृणोतु क्ष॒त्र-न्नो॒ अश्वो॑ वनताग्ं ह॒विष्मान्॑ ॥ 46 ॥

(घा॒सिं-कश॑या - तप-द्- र॒यिं - नव॑ च ) (अ. 9)

(अश्म॒न् - य इ॒मो - दे॑न - मा॒शुः - प्राचीं᳚ - जी॒मूत॑स्य॒ - यदक्र॑न्दो॒ - मा नो॑ मि॒त्रो - ये वा॒जिनं॒ - नव॑)

(अश्म॑न् - मनो॒युजं॒ - प्राची॒मनु॒ - शर्म॑ यच्छतु॒ - तेषा॑म॒भिगू᳚र्तिः॒ - षट्च॑त्वारिग्ंशत्)

(अश्म॑न्, ह॒विष्मान्॑)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थ काण्डे षष्ठः प्रश्न-स्समाप्तः ॥

ओ-न्नमः परमात्मने , श्री महागणपतये नमः , श्री गुरुभ्यो नमः , ह॒रिः॒ ॐ