కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-న్తృతీయకాణ్డే పఞ్చమః ప్రశ్నః - ఇష్టిశేషాభిధానం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥
పూ॒ర్ణా ప॒శ్చాదు॒త పూ॒ర్ణా పు॒రస్తా॒దు-న్మ॑ద్ధ్య॒తః పౌ᳚ర్ణమా॒సీ జి॑గాయ । తస్యా᳚-న్దే॒వా అధి॑ సం॒వఁస॑న్త ఉత్త॒మే నాక॑ ఇ॒హ మా॑దయన్తామ్ ॥ యత్తే॑ దే॒వా అద॑ధు ర్భాగ॒ధేయ॒మమా॑వాస్యే సం॒వఁస॑న్తో మహి॒త్వా । సానో॑ య॒జ్ఞ-మ్పి॑పృహి విశ్వవారే ర॒యి-న్నో॑ ధేహి సుభగే సు॒వీర᳚మ్ ॥ని॒వేశ॑నీ స॒ఙ్గమ॑నీ॒ వసూ॑నాం॒-విఁశ్వా॑ రూ॒పాణి॒ వసూ᳚న్యావే॒శయ॑న్తీ । స॒హ॒స్ర॒పో॒షగ్ం సు॒భగా॒ రరా॑ణా॒ సా న॒ ఆగ॒న్. వర్చ॑సా [ఆగ॒న్. వర్చ॑సా, సం॒విఁ॒దా॒నా ।] 1
సంవిఁదా॒నా ॥ అగ్నీ॑షోమౌ ప్రథ॒మౌ వీ॒ర్యే॑ణ॒ వసూ᳚-న్రు॒ద్రానా॑ది॒త్యాని॒హ జి॑న్వతమ్ । మా॒ద్ధ్యగ్ం హి పౌ᳚ర్ణమా॒స-ఞ్జు॒షేథా॒-మ్బ్రహ్మ॑ణా వృ॒ద్ధౌ సు॑కృ॒తేన॑ సా॒తావథా॒-ఽస్మభ్యగ్ం॑ స॒హవీ॑రాగ్ం ర॒యి-న్ని య॑చ్ఛతమ్ ॥ ఆ॒ది॒త్యాశ్చా-ఽఙ్గి॑రసశ్చా॒గ్నీనా-ఽద॑ధత॒ తే ద॑ర్శపూర్ణమా॒సౌ ప్రైఫ్స॒-న్తేషా॒మఙ్గి॑రసా॒-న్నిరు॑ప్తగ్ం హ॒విరాసీ॒దథా॑-ఽఽది॒త్యా ఏ॒తౌ హోమా॑వపశ్య॒-న్తావ॑జుహవు॒స్తతో॒ వై తే ద॑ర్శపూర్ణమా॒సౌ [ ] 2
పూర్వ॒ ఆ ఽల॑భన్త దర్శపూర్ణమా॒సా-వా॒లభ॑మాన ఏ॒తౌ హోమౌ॑ పు॒రస్తా᳚జ్జుహుయా-థ్సా॒క్షాదే॒వ ద॑ర్శపూర్ణమా॒సావా ల॑భతే బ్రహ్మవా॒దినో॑ వదన్తి॒ స త్వై ద॑ర్శపూర్ణమా॒సావా ల॑భేత॒ య ఏ॑నయోరను-లో॒మఞ్చ॑ ప్రతిలో॒మఞ్చ॑ వి॒ద్యాదిత్య॑మావా॒స్యా॑యా ఊ॒ర్ధ్వ-న్తద॑నులో॒మ-మ్పౌ᳚ర్ణమా॒స్యై ప్ర॑తీ॒చీన॒-న్త-త్ప్ర॑తిలో॒మం-యఁ-త్పౌ᳚ర్ణమా॒సీ-మ్పూర్వా॑మా॒లభే॑త ప్రతిలో॒మమే॑నా॒వా ల॑భేతా॒-ముమ॑ప॒క్షీయ॑మాణ॒-మన్వప॑- [-మన్వప॑, క్షీ॒యే॒త॒ సా॒ర॒స్వ॒తౌ హోమౌ॑] 3
-క్షీయేత సారస్వ॒తౌ హోమౌ॑ పు॒రస్తా᳚జ్జుహుయాదమావా॒స్యా॑ వై సర॑స్వత్యనులో॒మ-మే॒వైనా॒వా ల॑భతే॒ ఽముమా॒ప్యాయ॑మాన॒మన్వా ప్యా॑యత ఆగ్నావైష్ణ॒వ-మేకా॑దశకపాల-మ్పు॒రస్తా॒న్నిర్వ॑పే॒-థ్సర॑స్వత్యై చ॒రుగ్ం సర॑స్వతే॒ ద్వాద॑శకపాలం॒-యఁదా᳚గ్నే॒యో భవ॑త్య॒గ్నిర్వై య॑జ్ఞము॒ఖం-యఁ॑జ్ఞము॒ఖమే॒వర్ధి॑-మ్పు॒రస్తా᳚-ద్ధత్తే॒ య-ద్వై᳚ష్ణ॒వో భవ॑తి య॒జ్ఞో వై విష్ణు॑ర్య॒జ్ఞమే॒వా-ఽఽరభ్య॒ ప్రత॑నుతే॒ సర॑స్వత్యై చ॒రుర్భ॑వతి॒ సర॑స్వతే॒ ద్వాద॑శకపాలో-ఽమావా॒స్యా॑ వై సర॑స్వతీ పూ॒ర్ణమా॑స॒-స్సర॑స్వా॒-న్తావే॒వ సా॒క్షాదా ర॑భత ఋ॒ద్ధ్నోత్యా᳚భ్యా॒-న్ద్వాద॑శకపాల॒-స్సర॑స్వతే భవతి మిథున॒త్వాయ॒ ప్రజా᳚త్యై మిథు॒నౌ గావౌ॒ దక్షి॑ణా॒ సమృ॑ద్ధ్యై ॥ 4 ॥
(వర్చ॑సా॒ - వై తే ద॑ర్శపూర్ణమా॒సా - వప॑ - తనుతే॒ సర॑స్వత్యై॒ - పఞ్చ॑విగ్ంశతిశ్చ) (అ. 1)
ఋష॑యో॒ వా ఇన్ద్ర॑-మ్ప్ర॒త్యక్ష॒-న్నాప॑శ్య॒-న్తం-వఁసి॑ష్ఠః ప్ర॒త్యక్ష॑మపశ్య॒-థ్సో᳚-ఽబ్రవీ॒-ద్బ్రాహ్మ॑ణ-న్తే వక్ష్యామి॒ యథా॒ త్వత్పు॑రోహితాః ప్ర॒జాః ప్ర॑జని॒ష్యన్తే-ఽథ॒ మేత॑రేభ్య॒ ఋషి॑భ్యో॒ మా ప్రవో॑చ॒ ఇతి॒ తస్మా॑ ఏ॒తాన్థ్స్తోమ॑-భాగానబ్రవీ॒-త్తతో॒ వసి॑ష్ఠపురోహితాః ప్ర॒జాః ప్రాజా॑యన్త॒ తస్మా᳚-ద్వాసి॒ష్ఠో బ్ర॒హ్మా కా॒ర్యః॑ ప్రైవ జా॑యతే ర॒శ్మిర॑సి॒ క్షయా॑య త్వా॒ క్షయ॑-ఞ్జి॒న్వే- [క్షయ॑-ఞ్జి॒న్వేతి॑, ఆ॒హ॒ దే॒వా వై] 5
-త్యా॑హ దే॒వా వై క్షయో॑ దే॒వేభ్య॑ ఏ॒వ య॒జ్ఞ-మ్ప్రా-ఽఽహ॒ ప్రేతి॑రసి॒ ధర్మా॑య త్వా॒ ధర్మ॑-ఞ్జి॒న్వేత్యా॑హ మను॒ష్యా॑ వై ధర్మో॑ మను॒ష్యే᳚భ్య ఏ॒వ య॒జ్ఞ-మ్ప్రా-ఽఽహాన్వి॑తిరసి ది॒వే త్వా॒ దివ॑-ఞ్జి॒న్వేత్యా॑హై॒భ్య ఏ॒వ లో॒కేభ్యో॑ య॒జ్ఞ-మ్ప్రా-ఽఽహ॑విష్ట॒మ్భో॑-ఽసి॒ వృష్ట్యై᳚ త్వా॒ వృష్టి॑-ఞ్జి॒న్వేత్యా॑హ॒ వృష్టి॑మే॒వా-ఽవ॑- [వృష్టి॑మే॒వా-ఽవ॑, రు॒న్ధే॒ ప్ర॒వా-] 6
-రున్ధే ప్ర॒వా-ఽస్య॑ను॒వా-ఽసీత్యా॑హ మిథున॒త్వాయో॒శిగ॑సి॒ వసు॑భ్యస్త్వా॒ వసూ᳚ఞ్జి॒న్వేత్యా॑హా॒ష్టౌ వస॑వ॒ ఏకా॑దశ రు॒ద్రా ద్వాద॑శా-ఽఽది॒త్యా ఏ॒తావ॑న్తో॒ వై దే॒వాస్తేభ్య॑ ఏ॒వ య॒జ్ఞ-మ్ప్రా-ఽఽహౌజో॑-ఽసి పి॒తృభ్య॑స్త్వా పి॒తౄన్ జి॒న్వేత్యా॑హ దే॒వానే॒వ పి॒తౄనను॒ సన్త॑నోతి॒ తన్తు॑రసి ప్ర॒జాభ్య॑స్త్వా ప్ర॒జా జి॒న్వే- [ప్ర॒జా జి॑న్వ, ఇత్యా॑హ పి॒తౄనే॒వ] 7
-త్యా॑హ పి॒తౄనే॒వ ప్ర॒జా అను॒ సన్త॑నోతి పృతనా॒షాడ॑సి ప॒శుభ్య॑స్త్వా ప॒శూఞ్జి॒న్వేత్యా॑హ ప్ర॒జా ఏ॒వ ప॒శూనను॒ సన్త॑నోతిరే॒వద॒స్యో-ష॑ధీభ్య॒ స్త్వౌష॑ధీ-ర్జి॒న్వేత్యా॒హౌష॑ధీష్వే॒వ ప॒శూ-న్ప్రతి॑ష్ఠాపయత్యభి॒జిద॑సి యు॒క్తగ్రా॒వేన్ద్రా॑య॒ త్వేన్ద్ర॑-ఞ్జి॒న్వేత్యా॑హా॒భిజి॑త్యా॒ అధి॑పతిరసి ప్రా॒ణాయ॑ త్వా ప్రా॒ణ- [ప్రా॒ణమ్, జి॒న్వేత్యా॑హ] 8
-ఞ్జి॒న్వేత్యా॑హ ప్ర॒జాస్వే॒వ ప్రా॒ణా-న్ద॑ధాతి త్రి॒వృద॑సి ప్ర॒వృద॒సీత్యా॑హ మిథున॒త్వాయ॑ సగ్ంరో॒హో॑-ఽసి నీరో॒హో॑-ఽసీత్యా॑హ॒ ప్రజా᳚త్యై వసు॒కో॑-ఽసి॒ వేష॑శ్రిరసి॒ వస్య॑ష్టిర॒సీత్యా॑హ॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై ॥ 9 ॥
(జి॒న్వేత్య - వ॑ - ప్ర॒జా జి॑న్వ - ప్రా॒ణన్ - త్రి॒గ్ం॒శచ్చ॑) (అ. 2)
అ॒గ్నినా॑ దే॒వేన॒ పృత॑నా జయామి గాయ॒త్రేణ॒ ఛన్ద॑సా త్రి॒వృతా॒ స్తోమే॑న రథన్త॒రేణ॒ సామ్నా॑ వషట్కా॒రేణ॒ వజ్రే॑ణ పూర్వ॒జా-న్భ్రాతృ॑వ్యా॒నధ॑రా-న్పాదయా॒మ్యవై॑నా-న్బాధే॒ ప్రత్యే॑నాన్నుదే॒-ఽస్మిన్ క్షయే॒-ఽస్మి-న్భూ॑మిలో॒కే యో᳚-ఽస్మా-న్ద్వేష్టి॒ యఞ్చ॑ వ॒య-న్ద్వి॒ష్మో విష్ణోః॒ క్రమే॒ణా-ఽత్యే॑నాన్ క్రామా॒మీన్ద్రే॑ణ దే॒వేన॒ పృత॑నా జయామి॒ త్రైష్టు॑భేన॒ ఛన్ద॑సా పఞ్చద॒శేన॒ స్తోమే॑న బృహ॒తా సామ్నా॑ వషట్కా॒రేణ॒ వజ్రే॑ణ [వజ్రే॑ణ, స॒హ॒జాన్. విశ్వే॑భిర్దే॒వేభిః॒ పృత॑నా] 10
సహ॒జాన్. విశ్వే॑భిర్దే॒వేభిః॒ పృత॑నా జయామి॒ జాగ॑తేన॒ ఛన్ద॑సా సప్తద॒శేన॒ స్తోమే॑న వామదే॒వ్యేన॒ సామ్నా॑ వషట్కా॒రేణ॒ వజ్రే॑ణా పర॒జానిన్ద్రే॑ణ స॒యుజో॑ వ॒యగ్ం సా॑స॒హ్యామ॑ పృతన్య॒తః । ఘ్నన్తో॑ వృ॒త్రాణ్య॑ప్ర॒తి । యత్తే॑ అగ్నే॒ తేజ॒స్తేనా॒హ-న్తే॑జ॒స్వీ భూ॑యాసం॒-యఁత్తే॑ అగ్నే॒ వర్చ॒స్తేనా॒హం-వఁ॑ర్చ॒స్వీ భూ॑యాసం॒-యఁత్తే॑ అగ్నే॒ హర॒స్తేనా॒హగ్ం హ॑ర॒స్వీ భూ॑యాసమ్ ॥ 11 ॥
(బృ॒హ॒తా సామ్నా॑ వషట్కా॒రేణ॒ వజ్రే॑ణ॒ - షట్చ॑త్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 3)
యే దే॒వా య॑జ్ఞ॒హనో॑ యజ్ఞ॒ముషః॑ పృథి॒వ్యామద్ధ్యాస॑తే । అ॒గ్నిర్మా॒ తేభ్యో॑ రక్షతు॒ గచ్ఛే॑మ సు॒కృతో॑ వ॒యమ్ ॥ ఆ-ఽగ॑న్మ మిత్రావరుణా వరేణ్యా॒ రాత్రీ॑ణా-మ్భా॒గో యు॒వయో॒ర్యో అస్తి॑ । నాక॑-ఙ్గృహ్ణా॒నా-స్సు॑కృ॒తస్య॑ లో॒కే తృ॒తీయే॑ పృ॒ష్ఠే అధి॑ రోచ॒నే ది॒వః ॥ యే దే॒వా య॑జ్ఞ॒హనో॑ యజ్ఞ॒ముషో॒-ఽన్తరి॒క్షే-ఽద్ధ్యాస॑తే । వా॒యుర్మా॒ తేభ్యో॑ రక్షతు॒ గచ్ఛే॑మ సు॒కృతో॑ వ॒యమ్ ॥ యాస్తే॒ రాత్రీ᳚-స్సవిత- [రాత్రీ᳚-స్సవితః, దే॒వ॒యానీ॑రన్త॒రా] 12
-ర్దేవ॒యానీ॑రన్త॒రా ద్యావా॑పృథి॒వీ వి॒యన్తి॑ । గృ॒హైశ్చ॒ సర్వైః᳚ ప్ర॒జయా॒ న్వగ్రే॒ సువో॒ రుహా॑ణాస్తరతా॒ రజాగ్ం॑సి ॥ యే దే॒వా య॑జ్ఞ॒హనో॑ యజ్ఞ॒ముషో॑ ది॒వ్యద్ధ్యాస॑తే । సూర్యో॑ మా॒ తేభ్యో॑ రక్షతు॒ గచ్ఛే॑మ సు॒కృతో॑ వ॒యమ్ ॥ యేనేన్ద్రా॑య స॒మభ॑రః॒ పయాగ్॑స్యుత్త॒మేన॑ హ॒విషా॑ జాతవేదః । తేనా᳚-ఽగ్నే॒ త్వము॒త వ॑ర్ధయే॒మగ్ం స॑జా॒తానా॒గ్॒ శ్రైష్ఠ్య॒ ఆ ధే᳚హ్యేనమ్ ॥ య॒జ్ఞ॒హనో॒ వై దే॒వా య॑జ్ఞ॒ముష॑- [దే॒వా య॑జ్ఞ॒ముషః॑, స॒న్తి॒ త ఏ॒షు] 13
-స్సన్తి॒ త ఏ॒షు లో॒కేష్వా॑సత ఆ॒దదా॑నా విమథ్నా॒నా యో దదా॑తి॒ యో యజ॑తే॒ తస్య॑ । యే దే॒వా య॑జ్ఞ॒హనః॑ పృథి॒వ్యామద్ధ్యాస॑తే॒ యే అ॒న్తరి॑క్షే॒ యే ది॒వీత్యా॑హే॒మానే॒వ లో॒కాగ్స్తీ॒ర్త్వా సగృ॑హ॒-స్సప॑శు-స్సువ॒ర్గం-లోఁ॒కమే॒త్యప॒ వై సోమే॑నేజా॒నాద్దే॒వతా᳚శ్చ య॒జ్ఞశ్చ॑ క్రామన్త్యాగ్నే॒య-మ్పఞ్చ॑కపాలముదవసా॒నీయ॒-న్నిర్వ॑పేద॒గ్ని-స్సర్వా॑ దే॒వతాః॒ [దే॒వతాః᳚, పాఙ్క్తో॑ య॒జ్ఞో] 14
పాఙ్క్తో॑ య॒జ్ఞో దే॒వతా᳚శ్చై॒వ య॒జ్ఞఞ్చావ॑ రున్ధేగాయ॒త్రో వా అ॒గ్నిర్గా॑య॒త్ర ఛ॑న్దా॒స్త-ఞ్ఛన్ద॑సా॒ వ్య॑ర్ధయతి॒ య-త్పఞ్చ॑కపాల-ఙ్క॒రోత్య॒ష్టాక॑పాలః కా॒ర్యో᳚-ఽష్టాక్ష॑రా గాయ॒త్రీ గా॑య॒త్రో᳚-ఽగ్ని-ర్గా॑య॒త్ర ఛ॑న్దా॒-స్స్వేనై॒వైన॒-ఞ్ఛన్ద॑సా॒ సమ॑ర్ధయతి ప॒ఙ్క్త్యౌ॑ యాజ్యానువా॒క్యే॑ భవతః॒ పాఙ్క్తో॑ య॒జ్ఞస్తేనై॒వ య॒జ్ఞాన్నైతి॑ ॥ 15 ॥
(స॒వి॒త॒-ర్దే॒వా య॑జ్ఞ॒ముషః॒ - సర్వా॑ దే॒వతా॒ - స్త్రిచ॑త్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 4)
సూర్యో॑ మా దే॒వో దే॒వేభ్యః॑ పాతు వా॒యుర॒న్తరి॑క్షా॒-ద్యజ॑మానో॒-ఽగ్నిర్మా॑ పాతు॒ చక్షు॑షః । సక్ష॒ శూష॒ సవి॑త॒ర్విశ్వ॑చర్షణ ఏ॒తేభిః॑ సోమ॒ నామ॑భిర్విధేమ తే॒ తేభిః॑ సోమ॒ నామ॑భిర్విధేమ తే ॥ అ॒హ-మ్ప॒రస్తా॑ద॒-హమ॒వస్తా॑ద॒హ-ఞ్జ్యోతి॑షా॒ వి తమో॑ వవార । యద॒న్తరి॑క్ష॒-న్తదు॑ మే పి॒తా-ఽభూ॑ద॒హగ్ం సూర్య॑ముభ॒యతో॑ దదర్శా॒హ-మ్భూ॑యా సముత్త॒మ-స్స॑మా॒నానా॒- [సముత్త॒మ-స్స॑మా॒నానా᳚మ్, ఆ స॑ము॒ద్రా-] 16
-మా స॑ము॒ద్రా-దా-ఽన్తరి॑క్షాత్-ప్ర॒జాప॑తిరుద॒ధి-ఞ్చ్యా॑వయా॒తీన్ద్రః॒ ప్రస్నౌ॑తు మ॒రుతో॑ వర్షయ॒న్తూన్న॑మ్భయ పృథి॒వీ-మ్భి॒న్ధీద-న్ది॒వ్య-న్నభః॑ । ఉ॒ద్రో ది॒వ్యస్య॑ నో దే॒హీశా॑నో॒ విసృ॑జా॒ దృతి᳚మ్ ॥ ప॒శవో॒ వా ఏ॒తే యదా॑ది॒త్య ఏ॒ష రు॒ద్రో యద॒గ్నిరోష॑ధీః॒ ప్రాస్యా॒గ్నావా॑ది॒త్య-ఞ్జు॑హోతి రు॒ద్రాదే॒వ ప॒శూన॒న్తర్ద॑ధా॒త్యథో॒ ఓష॑ధీష్వే॒వ ప॒శూ- [ప॒శూన్, ప్రతి॑ష్ఠాపయతి] 17
-న్ప్రతి॑ష్ఠాపయతి క॒విర్య॒జ్ఞస్య॒ విత॑నోతి॒ పన్థా॒-న్నాక॑స్య పృ॒ష్ఠే అధి॑ రోచ॒నే ది॒వః । యేన॑ హ॒వ్యం-వఁహ॑సి॒ యాసి॑ దూ॒త ఇ॒తః ప్రచే॑తా అ॒ముత॒-స్సనీ॑యాన్ ॥ యాస్తే॒ విశ్వా᳚-స్స॒మిధ॒-స్సన్త్య॑గ్నే॒యాః పృ॑థి॒వ్యా-మ్బ॒ర్॒హిషి॒ సూర్యే॒ యాః । తాస్తే॑ గచ్ఛ॒న్త్వాహు॑తి-ఙ్ఘృ॒తస్య॑ దేవాయ॒తే యజ॑మానాయ॒ శర్మ॑ ॥ ఆ॒శాసా॑న-స్సు॒వీర్యగ్ం॑ రా॒యస్పోష॒గ్గ్॒ స్వశ్వి॑యమ్ । బృహ॒స్పతి॑నా రా॒యా స్వ॒గాకృ॑తో॒ మహ్యం॒-యఁజ॑మానాయ తిష్ఠ ॥ 18 ॥
(స॒మా॒నానా॒-మోష॑ధీష్వే॒వ ప॒శూన్ - మహ్యం॒-యఁజ॑మానా॒ - యైక॑ఞ్చ) (అ. 5)
స-న్త్వా॑ నహ్యామి॒ పయ॑సా ఘృ॒తేన॒ స-న్త్వా॑ నహ్యామ్య॒ప ఓష॑ధీభిః । స-న్త్వా॑ నహ్యామి ప్ర॒జయా॒-ఽహమ॒ద్య సా దీ᳚క్షి॒తా స॑నవో॒ వాజ॑మ॒స్మే ॥ ప్రైతు॒ బ్రహ్మ॑ణ॒స్పత్నీ॒ వేదిం॒-వఁర్ణే॑న సీదతు । అథా॒హమ॑నుకా॒మినీ॒ స్వే లో॒కే వి॒శా ఇ॒హ ॥ సు॒ప్ర॒జస॑స్త్వా వ॒యగ్ం సు॒పత్నీ॒రుప॑ సేదిమ । అగ్నే॑ సపత్న॒దమ్భ॑న॒మద॑బ్ధాసో॒ అదా᳚భ్యమ్ ॥ ఇ॒మం-విఁష్యా॑మి॒ వరు॑ణస్య॒ పాశం॒- [పాశ᳚మ్, యమబ॑ద్ధ్నీత] 19
-ఁయమబ॑ద్ధ్నీత సవి॒తా సు॒కేతః॑ । ధా॒తుశ్చ॒ యోనౌ॑ సుకృ॒తస్య॑ లో॒కే స్యో॒న-మ్మే॑ స॒హ పత్యా॑ కరోమి ॥ ప్రేహ్యు॒దేహ్యృ॒తస్య॑ వా॒మీరన్వ॒గ్నిస్తే-ఽగ్ర॑-న్నయ॒త్వది॑తి॒ర్మద్ధ్య॑-న్దదతాగ్ం రు॒ద్రావ॑సృష్టా-ఽసి యు॒వా నామ॒ మా మా॑ హిగ్ంసీ॒ర్వసు॑భ్యో రు॒ద్రేభ్య॑ ఆది॒త్యేభ్యో॒ విశ్వే᳚భ్యో వో దే॒వేభ్యః॑ ప॒న్నేజ॑నీర్గృహ్ణామి య॒జ్ఞాయ॑ వః ప॒న్నేజ॑నీ-స్సాదయామి॒ విశ్వ॑స్య తే॒ విశ్వా॑వతో॒ వృష్ణి॑యావత॒- [వృష్ణి॑యావతః, తవా᳚గ్నే వా॒మీరను॑] 20
-స్తవా᳚గ్నే వా॒మీరను॑ స॒దృంశి॒ విశ్వా॒ రేతాగ్ం॑సి ధిషీ॒యా-ఽగ॑-న్దే॒వాన్. య॒జ్ఞో ని దే॒వీర్దే॒వేభ్యో॑ య॒జ్ఞమ॑శిషన్న॒స్మిన్-థ్సు॑న్వ॒తి యజ॑మాన ఆ॒శిష॒-స్స్వాహా॑కృతా-స్సముద్రే॒ష్ఠా గ॑న్ధ॒ర్వమాతి॑ష్ఠ॒తాను॑ । వాత॑స్య॒ పత్మ॑న్ని॒డ ఈ॑డి॒తాః ॥ 21 ॥
(పాశం॒ - ఁవృష్ణి॑యావత - స్త్రి॒గ్ం॒శచ్చ॑) (అ. 6)
వ॒ష॒ట్కా॒రో వై గా॑యత్రి॒యై శిరో᳚-ఽఛిన॒-త్తస్యై॒ రసః॒ పరా॑-ఽపత॒-థ్స పృ॑థి॒వీ-మ్ప్రావి॑శ॒థ్స ఖ॑ది॒రో॑-ఽభవ॒ద్యస్య॑ ఖాది॒ర-స్స్రు॒వో భవ॑తి॒ ఛన్ద॑సామే॒వ రసే॒నావ॑ ద్యతి॒ సర॑సా అ॒స్యా-ఽఽహు॑తయో భవన్తి తృ॒తీయ॑స్యామి॒తో ది॒వి సోమ॑ ఆసీ॒-త్త-ఙ్గాయ॒త్ర్యా-ఽ హ॑ర॒-త్తస్య॑ ప॒ర్ణమ॑చ్ఛిద్యత॒ త-త్ప॒ర్ణో॑-ఽభవ॒-త్త-త్ప॒ర్ణస్య॑ పర్ణ॒త్వం-యఁస్య॑ పర్ణ॒మయీ॑ జు॒హూ- [జు॒హూః, భవ॑తి సౌ॒మ్యా] 22
-ర్భవ॑తి సౌ॒మ్యా అ॒స్యా-ఽఽహు॑తయో భవన్తి జు॒షన్తే᳚-ఽస్య దే॒వా ఆహు॑తీర్దే॒వా వై బ్రహ్మ॑న్నవదన్త॒ త-త్ప॒ర్ణ ఉపా॑-ఽశృణో-థ్సు॒శ్రవా॒ వై నామ॒ యస్య॑ పర్ణ॒మయీ॑ జు॒హూర్భవ॑తి॒ న పా॒పగ్గ్ శ్లోకగ్ం॑ శృణోతి॒ బ్రహ్మ॒ వై ప॒ర్ణో విణ్మ॒రుతో-ఽన్నం॒-విఁణ్మా॑రు॒తో᳚-ఽశ్వ॒త్థో యస్య॑ పర్ణ॒మయీ॑ జు॒హూర్భవ॒త్యా-శ్వ॑త్-థ్యుప॒భృద్- బ్రహ్మ॑ణై॒వాన్న॒మవ॑ రు॒న్ధే-ఽథో॒ బ్రహ్మై॒- [రు॒న్ధే-ఽథో॒ బ్రహ్మ॑, ఏ॒వ వి॒శ్యద్ధ్యూ॑హతి] 23
-వ వి॒శ్యద్ధ్యూ॑హతి రా॒ష్ట్రం-వైఁ ప॒ర్ణో విడ॑శ్వ॒త్థో య-త్ప॑ర్ణ॒మయీ॑ జు॒హూర్భవ॒త్యా-శ్వ॑త్థ్యుప॒భృ-ద్రా॒ష్ట్రమే॒వ వి॒శ్యద్ధ్యూ॑హతి ప్ర॒జాప॑తి॒ర్వా అ॑జుహో॒-థ్సా యత్రా-ఽఽహు॑తిః ప్ర॒త్యతి॑ష్ఠ॒-త్తతో॒ విక॑ఙ్కత॒ ఉద॑తిష్ఠ॒-త్తతః॑ ప్ర॒జా అ॑సృజత॒ యస్య॒ వైక॑ఙ్కతీ ధ్రు॒వా భవ॑తి॒ ప్రత్య॒వాస్యా ఽఽహు॑తయస్తిష్ఠ॒న్త్యథో॒ ప్రైవ జా॑యత ఏ॒తద్వై స్రు॒చాగ్ం రూ॒పం-యఁస్యై॒వగ్ం రూ॑పా॒-స్స్రుచో॒ భవ॑న్తి॒ సర్వా᳚ణ్యే॒వైనగ్ం॑ రూ॒పాణి॑ పశూ॒నాముప॑తిష్ఠన్తే॒ నాస్యాప॑-రూపమా॒త్మఞ్జా॑యతే ॥ 24 ॥
(జు॒హూ - రథో॒ బ్రహ్మ॑ - స్రు॒చాగ్ం - స॒ప్తద॑శ చ) (అ. 7)
ఉ॒ప॒యా॒మగృ॑హీతో-ఽసి ప్ర॒జాప॑తయే త్వా॒ జ్యోతి॑ష్మతే॒ జ్యోతి॑ష్మన్త-ఙ్గృహ్ణామి॒ దక్షా॑య దక్ష॒వృధే॑ రా॒త-న్దే॒వేభ్యో᳚-ఽగ్ని జి॒హ్వేభ్య॑స్త్వర్తా॒యుభ్య॒ ఇన్ద్ర॑జ్యేష్ఠేభ్యో॒ వరు॑ణరాజభ్యో॒ వాతా॑పిభ్యః ప॒ర్జన్యా᳚త్మభ్యో ది॒వే త్వా॒-ఽన్తరి॑క్షాయ త్వా పృథి॒వ్యై త్వా-ఽపే᳚న్ద్ర ద్విష॒తో మనో-ఽప॒ జిజ్యా॑సతో జ॒హ్యప॒ యో నో॑-ఽరాతీ॒యతి॒ త-ఞ్జ॑హి ప్రా॒ణాయ॑ త్వా-ఽపా॒నాయ॑ త్వా వ్యా॒నాయ॑ త్వా స॒తే త్వా-ఽస॑తే త్వా॒-ఽద్భ్యస్త్వౌష॑ధీభ్యో॒ విశ్వే᳚భ్యస్త్వా భూ॒తేభ్యో॒ యతః॑ ప్ర॒జా అక్ఖి॑ద్రా॒ అజా॑యన్త॒ తస్మై᳚ త్వా ప్ర॒జాప॑తయే విభూ॒దావంనే॒ జ్యోతి॑ష్మతే॒ జ్యోతి॑ష్మన్త-ఞ్జుహోమి ॥ 25 ॥
(ఓష॑ధీభ్య॒ - శ్చతు॑ర్దశ చ) (అ. 8)
యాం-వాఁ అ॑ద్ధ్వ॒ర్యుశ్చ॒ యజ॑మానశ్చ దే॒వతా॑మన్తరి॒తస్తస్యా॒ ఆ వృ॑శ్చ్యేతే ప్రాజాప॒త్య-న్ద॑ధిగ్ర॒హ-ఙ్గృ॑హ్ణీయా-త్ప్ర॒జాప॑తి॒-స్సర్వా॑ దే॒వతా॑ దే॒వతా᳚భ్య ఏ॒వ నిహ్ను॑వాతే జ్యే॒ష్ఠో వా ఏ॒ష గ్రహా॑ణాం॒-యఁస్యై॒ష గృ॒హ్యతే॒ జ్యైష్ఠ్య॑మే॒వ గ॑చ్ఛతి॒ సర్వా॑సాం॒-వాఁ ఏ॒తద్దే॒వతా॑నాగ్ం రూ॒పం-యఁదే॒ష గ్రహో॒ యస్యై॒ష గృ॒హ్యతే॒ సర్వా᳚ణ్యే॒వైనగ్ం॑ రూ॒పాణి॑ పశూ॒నాముప॑తిష్ఠన్త ఉపయా॒మగృ॑హీతో- [ఉపయా॒మగృ॑హీతః, అ॒సి॒ ప్ర॒జాప॑తయే] 26
-ఽసి ప్ర॒జాప॑తయే త్వా॒ జ్యోతి॑ష్మతే॒ జ్యోతి॑ష్మన్త-ఙ్గృహ్ణా॒మీత్యా॑హ॒ జ్యోతి॑రే॒వైనగ్ం॑ సమా॒నానా᳚-ఙ్కరోత్యగ్ని-జి॒హ్వేభ్య॑స్త్వర్తా॒యుభ్య॒ ఇత్యా॑హై॒తావ॑తీ॒ర్వై దే॒వతా॒స్తాభ్య॑ ఏ॒వైన॒గ్ం॒ సర్వా᳚భ్యో గృహ్ణా॒త్యపే᳚న్ద్ర ద్విష॒తో మన॒ ఇత్యా॑హ॒ భ్రాతృ॑వ్యాపనుత్త్యై ప్రా॒ణాయ॑ త్వా-ఽపా॒నాయ॒ త్వేత్యా॑హ ప్రా॒ణానే॒వ యజ॑మానే దధాతి॒ తస్మై᳚ త్వా ప్ర॒జాప॑తయే విభూ॒దావంనే॒ జ్యోతి॑ష్మతే॒ జ్యోతి॑ష్మన్త-ఞ్జుహో॒మీ- [జ్యోతి॑ష్మన్త-ఞ్జుహో॒మి, ఇత్యా॑హ ప్ర॒జాప॑తి-] 27
-త్యా॑హ ప్ర॒జాప॑తి॒-స్సర్వా॑ దే॒వతా॒-స్సర్వా᳚భ్య ఏ॒వైన॑-న్దే॒వతా᳚భ్యో జుహోత్యాజ్యగ్ర॒హ-ఙ్గృ॑హ్ణీయా॒-త్తేజ॑స్కామస్య॒ తేజో॒ వా ఆజ్య॑-న్తేజ॒స్వ్యే॑వ భ॑వతి సోమగ్ర॒హ-ఙ్గృ॑హ్ణీయా-ద్బ్రహ్మవర్చ॒సకా॑మస్య బ్రహ్మవర్చ॒సం-వైఁ సోమో᳚ బ్రహ్మవర్చ॒స్యే॑వ భ॑వతి దధిగ్ర॒హ-ఙ్గృ॑హ్ణీయా-త్ప॒శుకా॑మ॒స్యోర్గ్వై దద్ధ్యూర్-క్ప॒శవ॑ ఊ॒ర్జైవాస్మా॒ ఊర్జ॑-మ్ప॒శూనవ॑ రున్ధే ॥ 28 ॥
(ఉ॒ప॒యా॒మగృ॑హీతో - జుహోమి॒ - త్రిచ॑త్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 9)
త్వే క్రతు॒మపి॑ వృఞ్జన్తి॒ విశ్వే॒ ద్విర్యదే॒తే త్రి-ర్భవ॒న్త్యూమాః᳚ । స్వా॒దో-స్స్వాదీ॑య-స్స్వా॒దునా॑ సృజా॒ సమత॑ ఊ॒ షు మధు॒ మధు॑నా॒-ఽభి యో॑ధి । ఉ॒ప॒యా॒మగృ॑హీతో-ఽసి ప్ర॒జాప॑తయే త్వా॒ జుష్ట॑-ఙ్గృహ్ణామ్యే॒ష తే॒ యోనిః॑ ప్ర॒జాప॑తయే త్వా ॥ ప్రా॒ణ॒గ్ర॒హా-న్గృ॑హ్ణాత్యే॒తావ॒ద్వా అ॑స్తి॒ యావ॑దే॒తే గ్రహా॒-స్స్తోమా॒శ్ఛన్దాగ్ం॑సి పృ॒ష్ఠాని॒ దిశో॒ యావ॑దే॒వాస్తి॒ త- [యావ॑దే॒వాస్తి॒ తత్, అవ॑ రున్ధే] 29
-దవ॑ రున్ధే జ్యే॒ష్ఠా వా ఏ॒తా-న్బ్రా᳚హ్మ॒ణాః పు॒రా విదామ॑క్ర॒-న్తస్మా॒-త్తేషా॒గ్ం॒ సర్వా॒ దిశో॒-ఽభిజి॑తా అభూవ॒న్॒. యస్యై॒ తే గృ॒హ్యన్తే॒ జ్యైష్ఠ్య॑మే॒వ గ॑చ్ఛత్య॒భి దిశో॑ జయతి॒ పఞ్చ॑ గృహ్యన్తే॒ పఞ్చ॒ దిశ॒-స్సర్వా᳚స్వే॒వ ది॒క్ష్-వృ॑ద్ధ్నువన్తి॒ నవ॑నవ గృహ్యన్తే॒ నవ॒ వై పురు॑షే ప్రా॒ణాః ప్రా॒ణానే॒వ యజ॑మానేషు దధతి ప్రాయ॒ణీయే॑ చోదయ॒నీయే॑ చ గృహ్యన్తే ప్రా॒ణా వై ప్రా॑ణగ్ర॒హాః [ప్రా॒ణా వై ప్రా॑ణగ్ర॒హాః, ప్రా॒ణైరే॒వ] 30
ప్రా॒ణైరే॒వ ప్ర॒యన్తి॑ ప్రా॒ణైరుద్య॑న్తి దశ॒మే-ఽహ॑-న్గృహ్యన్తే ప్రా॒ణా వై ప్రా॑ణగ్ర॒హాః ప్రా॒ణేభ్యః॒ ఖలు॒ వా ఏ॒త-త్ప్ర॒జా య॑న్తి॒ యద్వా॑మదే॒వ్యం-యోఁనే॒శ్చ్యవ॑తే దశ॒మే-ఽహ॑న్. వామదే॒వ్యం-యోఁనే᳚శ్చ్యవతే॒ య-ద్ద॑శ॒మే-ఽహ॑-న్గృ॒హ్యన్తే᳚ ప్రా॒ణేభ్య॑ ఏ॒వ త-త్ప్ర॒జా నయ॑న్తి । 31
(తత్ - ప్రా॑ణగ్ర॒హాః - స॒ప్తవిగ్ం॑శచ్చ) (అ. 10)
ప్ర దే॒వన్దే॒వ్యా ధి॒యా భర॑తా జా॒తవే॑దసమ్ । హ॒వ్యా నో॑ వక్షదాను॒షక్ ॥ అ॒యము॒ ష్య ప్రదే॑వ॒యుర్హోతా॑ య॒జ్ఞాయ॑ నీయతే । రథో॒ న యోర॒భీవృ॑తో॒ ఘృణీ॑వాన్ చేతతి॒ త్మనా᳚ ॥ అ॒యమ॒గ్నిరు॑రుష్యత్య॒మృతా॑దివ॒ జన్మ॑నః । సహ॑సశ్చి॒-థ్సహీ॑యా-న్దే॒వో జీ॒వాత॑వే కృ॒తః ॥ ఇడా॑యాస్త్వా ప॒దే వ॒య-న్నాభా॑ పృథి॒వ్యా అధి॑ । జాత॑వేదో॒ ని ధీ॑మ॒హ్యగ్నే॑ హ॒వ్యాయ॒ వోఢ॑వే । 32
అగ్నే॒ విశ్వే॑భి-స్స్వనీక దే॒వైరూర్ణా॑వన్త-మ్ప్రథ॒మ-స్సీ॑ద॒ యోని᳚మ్ । కు॒లా॒యిన॑-ఙ్ఘృ॒తవ॑న్తగ్ం సవి॒త్రే య॒జ్ఞ-న్న॑య॒ యజ॑మానాయ సా॒ధు ॥ సీద॑ హోత॒-స్స్వ ఉ॑ లో॒కే చి॑కి॒త్వాన్థ్సా॒దయా॑ య॒జ్ఞగ్ం సు॑కృ॒తస్య॒ యోనౌ᳚ । దే॒వా॒వీర్దే॒వాన్. హ॒విషా॑ యజా॒స్యగ్నే॑ బృ॒హ-ద్యజ॑మానే॒ వయో॑ ధాః ॥ ని హోతా॑ హోతృ॒షద॑నే॒ విదా॑నస్త్వే॒షో దీ॑ది॒వాగ్ం అ॑సద-థ్సు॒దక్షః॑ । అద॑బ్ధవ్రత-ప్రమతి॒ర్వసి॑ష్ఠ-స్సహస్ర-మ్భ॒ర-శ్శుచి॑జిహ్వో అ॒గ్నిః ॥ త్వ-న్దూ॒తస్త్వ- [త్వ-న్దూ॒తస్త్వమ్, ఉ॒ నః॒ ప॒ర॒స్పాస్త్వం-వఁస్య॒ ఆ] 33
-ము॑ నః పర॒స్పాస్త్వం-వఁస్య॒ ఆ వృ॑షభ ప్రణే॒తా । అగ్నే॑ తో॒కస్య॑ న॒స్తనే॑ త॒నూనా॒మప్ర॑యుచ్ఛ॒-న్దీద్య॑ద్బోధి గో॒పాః ॥ అ॒భి త్వా॑ దేవ సవిత॒రీశా॑నం॒-వాఁర్యా॑ణామ్ । సదా॑-ఽవ-న్భా॒గమీ॑మహే ॥ మ॒హీ ద్యౌః పృ॑థి॒వీ చ॑న ఇ॒మం-యఁ॒జ్ఞ-మ్మి॑మిక్షతామ్ । పి॒పృ॒తా-న్నో॒ భరీ॑మభిః ॥ త్వామ॑గ్నే॒ పుష్క॑రా॒దద్ధ్యథ॑ర్వా॒ నిర॑మన్థత । మూ॒ర్ధ్నో విశ్వ॑స్య వా॒ఘతః॑ ॥ తము॑- [తము॑, త్వా॒ ద॒ద్ధ్యఙ్ఙృషిః॑] 34
-త్వా ద॒ద్ధ్యఙ్ఙృషిః॑ పు॒త్ర ఈ॑ధే॒ అథ॑ర్వణః । వృ॒త్ర॒హణ॑-మ్పురన్ద॒రమ్ ॥ తము॑ త్వా పా॒థ్యో వృషా॒ సమీ॑ధే దస్యు॒హన్త॑మమ్ । ధ॒న॒-ఞ్జ॒యగ్ం రణే॑రణే ॥ ఉ॒త బ్రు॑వన్తు జ॒న్తవ॒ ఉద॒గ్నిర్వృ॑త్ర॒హా-ఽజ॑ని । ధ॒న॒-ఞ్జ॒యో రణే॑రణే ॥ ఆ యగ్ం హస్తే॒ న ఖా॒దిన॒గ్ం॒ శిశు॑-ఞ్జా॒త-న్న బిభ్ర॑తి । వి॒శామ॒గ్నిగ్గ్ స్వ॑ద్ధ్వ॒రమ్ ॥ ప్రదే॒వ-న్దే॒వవీ॑తయే॒ భర॑తా వసు॒విత్త॑మమ్ । ఆస్వే యోనౌ॒ ని షీ॑దతు ॥ ఆ [ ] 35
జా॒త-ఞ్జా॒తవే॑దసి ప్రి॒యగ్ం శి॑శీ॒తా-ఽతి॑థిమ్ । స్యో॒న ఆ గృ॒హప॑తిమ్ ॥ అ॒గ్నినా॒-ఽగ్ని-స్సమి॑ద్ధ్యతే క॒విర్గృ॒హప॑తి॒ర్యువా᳚ । హ॒వ్య॒వా-డ్జు॒హ్వా᳚స్యః ॥ త్వగ్గ్ హ్య॑గ్నే అ॒గ్నినా॒ విప్రో॒ విప్రే॑ణ॒ సన్థ్స॒తా । సఖా॒ సఖ్యా॑ సమి॒ద్ధ్యసే᳚ ॥ త-మ్మ॑ర్జయన్త సు॒క్రతు॑-మ్పురో॒యావా॑నమా॒జిషు॑ । స్వేషు॒ క్షయే॑షు వా॒జిన᳚మ్ ॥ య॒జ్ఞేన॑ య॒జ్ఞమ॑యజన్త దే॒వాస్తాని॒ ధర్మా॑ణి ప్రథ॒మాన్యా॑సన్న్ । తే హ॒ నాక॑-మ్మహి॒మానః॑ సచన్తే॒ యత్ర॒ పూర్వే॑ సా॒ద్ధ్యా-స్సన్తి॑ దే॒వాః ॥ 36 ॥
(వోఢ॑వే- దూ॒తస్త్వం - తము॑ - సీద॒త్వా - యత్ర॑ - చ॒త్వారి॑ చ) (అ. 11)
(పూ॒ర్ణ - ర్ష॑యో॒ - ఽగ్నినా॒ - యే దే॒వాః - సూర్యో॑ మా॒ - సన్త్వా॑ నహ్యామి - వషట్కా॒ర-స్స ఖ॑ది॒ర - ఉ॑పయా॒మగృ॑హీతో-ఽసి॒ - యాం-వైఁ - త్వే క్రతుం॒ - ప్రదే॒వ - మేకా॑దశ )
(పూ॒ర్ణా - స॑హ॒జాన్ - తవా᳚-ఽగ్నే - ప్రా॒ణైరే॒వ - షట్త్రిగ్ం॑శత్)
(పూ॒ర్ణా, సన్తి॑ దే॒వాః)
॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥
(ప్ర॒జాప॑తి॒ - యో॑ వా - అగ్నే॒ - వి వై - పూ॒ర్ణా - పఞ్చ॑) (5)
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-న్తృతీయకాణ్డే పఞ్చమః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ - iṣṭiśeṣābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
pū॒rṇā pa॒ścādu॒ta pū॒rṇā pu॒rastā॒du-nma̭ddhya॒taḥ pau᳚rṇamā॒sī ji̭gāya | tasyā᳚-nde॒vā adhi̭ saṃ॒va~sa̭nta utta॒me nāka̭ i॒ha mā̭dayantām || yattḙ de॒vā ada̭dhu rbhāga॒dheya॒mamā̭vāsye saṃ॒va~sa̭nto mahi॒tvā | sāno̭ ya॒jña-mpi̭pṛhi viśvavāre ra॒yi-nno̭ dhehi subhage su॒vīra᳚m ||ni॒veśa̭nī sa॒ṅgama̭nī॒ vasṷ̄nāṃ॒-vi~śvā̭ rū॒pāṇi॒ vasū᳚nyāve॒śaya̭ntī | sa॒ha॒sra॒po॒ṣagṃ su॒bhagā॒ rarā̭ṇā॒ sā na॒ āga॒n. varca̭sā [āga॒n. varca̭sā, saṃ॒vi~॒dā॒nā |] 1
saṃvi~dā॒nā || agnī̭ṣomau pratha॒mau vī॒ryḙṇa॒ vasū᳚-nru॒drānā̭di॒tyāni॒ha ji̭nvatam | mā॒ddhyagṃ hi pau᳚rṇamā॒sa-ñju॒ṣethā॒-mbrahma̭ṇā vṛ॒ddhau sṷkṛ॒tena̭ sā॒tāvathā॒-'smabhyagṃ̭ sa॒havī̭rāgṃ ra॒yi-nni ya̭cchatam || ā॒di॒tyāścā-'ṅgi̭rasaścā॒gnīnā-'da̭dhata॒ te da̭rśapūrṇamā॒sau praiphsa॒-nteṣā॒maṅgi̭rasā॒-nnirṷptagṃ ha॒virāsī॒dathā̭-''di॒tyā e॒tau homā̭vapaśya॒-ntāva̭juhavu॒stato॒ vai te da̭rśapūrṇamā॒sau [ ] 2
pūrva॒ ā 'la̭bhanta darśapūrṇamā॒sā-vā॒labha̭māna e॒tau homaṷ pu॒rastā᳚jjuhuyā-thsā॒kṣāde॒va da̭rśapūrṇamā॒sāvā la̭bhate brahmavā॒dino̭ vadanti॒ sa tvai da̭rśapūrṇamā॒sāvā la̭bheta॒ ya ḙnayoranu-lo॒mañca̭ pratilo॒mañca̭ vi॒dyāditya̭māvā॒syā̭yā ū॒rdhva-ntada̭nulo॒ma-mpau᳚rṇamā॒syai pra̭tī॒cīna॒-nta-tpra̭tilo॒maṃ-ya~-tpau᳚rṇamā॒sī-mpūrvā̭mā॒labhḙta pratilo॒mamḙnā॒vā la̭bhetā॒-muma̭pa॒kṣīya̭māṇa॒-manvapa̭- [-manvapa̭, kṣī॒ye॒ta॒ sā॒ra॒sva॒tau homaṷ] 3
-kṣīyeta sārasva॒tau homaṷ pu॒rastā᳚jjuhuyādamāvā॒syā̭ vai sara̭svatyanulo॒ma-me॒vainā॒vā la̭bhate॒ 'mumā॒pyāya̭māna॒manvā pyā̭yata āgnāvaiṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla-mpu॒rastā॒nnirva̭pe॒-thsara̭svatyai ca॒rugṃ sara̭svate॒ dvāda̭śakapālaṃ॒-ya~dā᳚gne॒yo bhava̭tya॒gnirvai ya̭jñamu॒khaṃ-ya~̭jñamu॒khame॒vardhi̭-mpu॒rastā᳚-ddhatte॒ ya-dvai᳚ṣṇa॒vo bhava̭ti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñame॒vā-''rabhya॒ prata̭nute॒ sara̭svatyai ca॒rurbha̭vati॒ sara̭svate॒ dvāda̭śakapālo-'māvā॒syā̭ vai sara̭svatī pū॒rṇamā̭sa॒-ssara̭svā॒-ntāve॒va sā॒kṣādā ra̭bhata ṛ॒ddhnotyā᳚bhyā॒-ndvāda̭śakapāla॒-ssara̭svate bhavati mithuna॒tvāya॒ prajā᳚tyai mithu॒nau gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai || 4 ||
(varca̭sā॒ - vai te da̭rśapūrṇamā॒sā - vapa̭ - tanute॒ sara̭svatyai॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 1)
ṛṣa̭yo॒ vā indra̭-mpra॒tyakṣa॒-nnāpa̭śya॒-ntaṃ-va~si̭ṣṭhaḥ pra॒tyakṣa̭mapaśya॒-thso᳚-'bravī॒-dbrāhma̭ṇa-nte vakṣyāmi॒ yathā॒ tvatpṷrohitāḥ pra॒jāḥ pra̭jani॒ṣyante-'tha॒ meta̭rebhya॒ ṛṣi̭bhyo॒ mā pravo̭ca॒ iti॒ tasmā̭ e॒tānthstoma̭-bhāgānabravī॒-ttato॒ vasi̭ṣṭhapurohitāḥ pra॒jāḥ prājā̭yanta॒ tasmā᳚-dvāsi॒ṣṭho bra॒hmā kā॒ryaḥ̭ praiva jā̭yate ra॒śmira̭si॒ kṣayā̭ya tvā॒ kṣaya̭-ñji॒nve- [kṣaya̭-ñji॒nveti̭, ā॒ha॒ de॒vā vai] 5
-tyā̭ha de॒vā vai kṣayo̭ de॒vebhya̭ e॒va ya॒jña-mprā-''ha॒ preti̭rasi॒ dharmā̭ya tvā॒ dharma̭-ñji॒nvetyā̭ha manu॒ṣyā̭ vai dharmo̭ manu॒ṣye᳚bhya e॒va ya॒jña-mprā-''hānvi̭tirasi di॒ve tvā॒ diva̭-ñji॒nvetyā̭hai॒bhya e॒va lo॒kebhyo̭ ya॒jña-mprā-''ha̭viṣṭa॒mbho̭-'si॒ vṛṣṭyai᳚ tvā॒ vṛṣṭi̭-ñji॒nvetyā̭ha॒ vṛṣṭi̭me॒vā-'va̭- [vṛṣṭi̭me॒vā-'va̭, ru॒ndhe॒ pra॒vā-] 6
-rundhe pra॒vā-'sya̭nu॒vā-'sītyā̭ha mithuna॒tvāyo॒śiga̭si॒ vasṷbhyastvā॒ vasū᳚ñji॒nvetyā̭hā॒ṣṭau vasa̭va॒ ekā̭daśa ru॒drā dvāda̭śā-''di॒tyā e॒tāva̭nto॒ vai de॒vāstebhya̭ e॒va ya॒jña-mprā-''haujo̭-'si pi॒tṛbhya̭stvā pi॒tṝn ji॒nvetyā̭ha de॒vāne॒va pi॒tṝnanu॒ santa̭noti॒ tantṷrasi pra॒jābhya̭stvā pra॒jā ji॒nve- [pra॒jā ji̭nva, ityā̭ha pi॒tṝne॒va] 7
-tyā̭ha pi॒tṝne॒va pra॒jā anu॒ santa̭noti pṛtanā॒ṣāḍa̭si pa॒śubhya̭stvā pa॒śūñji॒nvetyā̭ha pra॒jā e॒va pa॒śūnanu॒ santa̭notire॒vada॒syo-ṣa̭dhībhya॒ stvauṣa̭dhī-rji॒nvetyā॒hauṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayatyabhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒vendrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetyā̭hā॒bhiji̭tyā॒ adhi̭patirasi prā॒ṇāya̭ tvā prā॒ṇa- [prā॒ṇam, ji॒nvetyā̭ha] 8
-ñji॒nvetyā̭ha pra॒jāsve॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti tri॒vṛda̭si pra॒vṛda॒sītyā̭ha mithuna॒tvāya̭ sagṃro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'sītyā̭ha॒ prajā᳚tyai vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai || 9 ||
(ji॒nvetya - va̭ - pra॒jā ji̭nva - prā॒ṇan - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)
a॒gninā̭ de॒vena॒ pṛta̭nā jayāmi gāya॒treṇa॒ chanda̭sā tri॒vṛtā॒ stomḙna rathanta॒reṇa॒ sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa pūrva॒jā-nbhrātṛ̭vyā॒nadha̭rā-npādayā॒myavai̭nā-nbādhe॒ pratyḙnānnude॒-'smin kṣaye॒-'smi-nbhṷ̄milo॒ke yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmo viṣṇoḥ॒ krame॒ṇā-'tyḙnān krāmā॒mīndrḙṇa de॒vena॒ pṛta̭nā jayāmi॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā pañcada॒śena॒ stomḙna bṛha॒tā sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa [vajrḙṇa, sa॒ha॒jān. viśvḙbhirde॒vebhiḥ॒ pṛta̭nā] 10
saha॒jān. viśvḙbhirde॒vebhiḥ॒ pṛta̭nā jayāmi॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā saptada॒śena॒ stomḙna vāmade॒vyena॒ sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇā para॒jānindrḙṇa sa॒yujo̭ va॒yagṃ sā̭sa॒hyāma̭ pṛtanya॒taḥ | ghnanto̭ vṛ॒trāṇya̭pra॒ti | yattḙ agne॒ teja॒stenā॒ha-ntḙja॒svī bhṷ̄yāsaṃ॒-ya~ttḙ agne॒ varca॒stenā॒haṃ-va~̭rca॒svī bhṷ̄yāsaṃ॒-ya~ttḙ agne॒ hara॒stenā॒hagṃ ha̭ra॒svī bhṷ̄yāsam || 11 ||
(bṛ॒ha॒tā sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣaḥ̭ pṛthi॒vyāmaddhyāsa̭te | a॒gnirmā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || ā-'ga̭nma mitrāvaruṇā vareṇyā॒ rātrī̭ṇā-mbhā॒go yu॒vayo॒ryo asti̭ | nāka̭-ṅgṛhṇā॒nā-ssṷkṛ॒tasya̭ lo॒ke tṛ॒tīyḙ pṛ॒ṣṭhe adhi̭ roca॒ne di॒vaḥ || ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣo॒-'ntari॒kṣe-'ddhyāsa̭te | vā॒yurmā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || yāste॒ rātrī᳚-ssavita- [rātrī᳚-ssavitaḥ, de॒va॒yānī̭ranta॒rā] 12
-rdeva॒yānī̭ranta॒rā dyāvā̭pṛthi॒vī vi॒yanti̭ | gṛ॒haiśca॒ sarvaiḥ᳚ pra॒jayā॒ nvagre॒ suvo॒ ruhā̭ṇāstaratā॒ rajāgṃ̭si || ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣo̭ di॒vyaddhyāsa̭te | sūryo̭ mā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || yenendrā̭ya sa॒mabha̭raḥ॒ payāg̭syutta॒mena̭ ha॒viṣā̭ jātavedaḥ | tenā᳚-'gne॒ tvamu॒ta va̭rdhaye॒magṃ sa̭jā॒tānā॒g॒ śraiṣṭhya॒ ā dhe᳚hyenam || ya॒jña॒hano॒ vai de॒vā ya̭jña॒muṣa̭- [de॒vā ya̭jña॒muṣaḥ̭, sa॒nti॒ ta e॒ṣu] 13
-ssanti॒ ta e॒ṣu lo॒keṣvā̭sata ā॒dadā̭nā vimathnā॒nā yo dadā̭ti॒ yo yaja̭te॒ tasya̭ | ye de॒vā ya̭jña॒hanaḥ̭ pṛthi॒vyāmaddhyāsa̭te॒ ye a॒ntari̭kṣe॒ ye di॒vītyā̭he॒māne॒va lo॒kāgstī॒rtvā sagṛ̭ha॒-ssapa̭śu-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kame॒tyapa॒ vai somḙnejā॒nādde॒vatā᳚śca ya॒jñaśca̭ krāmantyāgne॒ya-mpañca̭kapālamudavasā॒nīya॒-nnirva̭peda॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ॒ [de॒vatāḥ᳚, pāṅkto̭ ya॒jño] 14
pāṅkto̭ ya॒jño de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jñañcāva̭ rundhegāya॒tro vā a॒gnirgā̭ya॒tra cha̭ndā॒sta-ñchanda̭sā॒ vya̭rdhayati॒ ya-tpañca̭kapāla-ṅka॒rotya॒ṣṭāka̭pālaḥ kā॒ryo᳚-'ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-rgā̭ya॒tra cha̭ndā॒-ssvenai॒vaina॒-ñchanda̭sā॒ sama̭rdhayati pa॒ṅktyaṷ yājyānuvā॒kyḙ bhavataḥ॒ pāṅkto̭ ya॒jñastenai॒va ya॒jñānnaiti̭ || 15 ||
(sa॒vi॒ta॒-rde॒vā ya̭jña॒muṣaḥ॒ - sarvā̭ de॒vatā॒ - strica̭tvārigṃśacca) (a. 4)
sūryo̭ mā de॒vo de॒vebhyaḥ̭ pātu vā॒yura॒ntari̭kṣā॒-dyaja̭māno॒-'gnirmā̭ pātu॒ cakṣṷṣaḥ | sakṣa॒ śūṣa॒ savi̭ta॒rviśva̭carṣaṇa e॒tebhiḥ̭ soma॒ nāma̭bhirvidhema te॒ tebhiḥ̭ soma॒ nāma̭bhirvidhema te || a॒ha-mpa॒rastā̭da॒-hama॒vastā̭da॒ha-ñjyoti̭ṣā॒ vi tamo̭ vavāra | yada॒ntari̭kṣa॒-ntadṷ me pi॒tā-'bhṷ̄da॒hagṃ sūrya̭mubha॒yato̭ dadarśā॒ha-mbhṷ̄yā samutta॒ma-ssa̭mā॒nānā॒- [samutta॒ma-ssa̭mā॒nānā᳚m, ā sa̭mu॒drā-] 16
-mā sa̭mu॒drā-dā-'ntari̭kṣāt-pra॒jāpa̭tiruda॒dhi-ñcyā̭vayā॒tīndraḥ॒ prasnaṷtu ma॒ruto̭ varṣaya॒ntūnna̭mbhaya pṛthi॒vī-mbhi॒ndhīda-ndi॒vya-nnabhaḥ̭ | u॒dro di॒vyasya̭ no de॒hīśā̭no॒ visṛ̭jā॒ dṛti᳚m || pa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tya e॒ṣa ru॒dro yada॒gniroṣa̭dhīḥ॒ prāsyā॒gnāvā̭di॒tya-ñjṷhoti ru॒drāde॒va pa॒śūna॒ntarda̭dhā॒tyatho॒ oṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū- [pa॒śūn, prati̭ṣṭhāpayati] 17
-nprati̭ṣṭhāpayati ka॒virya॒jñasya॒ vita̭noti॒ panthā॒-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭhe adhi̭ roca॒ne di॒vaḥ | yena̭ ha॒vyaṃ-va~ha̭si॒ yāsi̭ dū॒ta i॒taḥ pracḙtā a॒muta॒-ssanī̭yān || yāste॒ viśvā᳚-ssa॒midha॒-ssantya̭gne॒yāḥ pṛ̭thi॒vyā-mba॒r॒hiṣi॒ sūrye॒ yāḥ | tāstḙ gaccha॒ntvāhṷti-ṅghṛ॒tasya̭ devāya॒te yaja̭mānāya॒ śarma̭ || ā॒śāsā̭na-ssu॒vīryagṃ̭ rā॒yaspoṣa॒gg॒ svaśvi̭yam | bṛha॒spati̭nā rā॒yā sva॒gākṛ̭to॒ mahyaṃ॒-ya~ja̭mānāya tiṣṭha || 18 ||
(sa॒mā॒nānā॒-moṣa̭dhīṣve॒va pa॒śūn - mahyaṃ॒-ya~ja̭mānā॒ - yaika̭ñca) (a. 5)
sa-ntvā̭ nahyāmi॒ paya̭sā ghṛ॒tena॒ sa-ntvā̭ nahyāmya॒pa oṣa̭dhībhiḥ | sa-ntvā̭ nahyāmi pra॒jayā॒-'hama॒dya sā dī᳚kṣi॒tā sa̭navo॒ vāja̭ma॒sme || praitu॒ brahma̭ṇa॒spatnī॒ vediṃ॒-va~rṇḙna sīdatu | athā॒hama̭nukā॒minī॒ sve lo॒ke vi॒śā i॒ha || su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭ sedima | agnḙ sapatna॒dambha̭na॒mada̭bdhāso॒ adā᳚bhyam || i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśaṃ॒- [pāśa᳚m, yamaba̭ddhnīta] 19
-~yamaba̭ddhnīta savi॒tā su॒ketaḥ̭ | dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ke syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karomi || prehyu॒dehyṛ॒tasya̭ vā॒mīranva॒gniste-'gra̭-nnaya॒tvadi̭ti॒rmaddhya̭-ndadatāgṃ ru॒drāva̭sṛṣṭā-'si yu॒vā nāma॒ mā mā̭ higṃsī॒rvasṷbhyo ru॒drebhya̭ ādi॒tyebhyo॒ viśve᳚bhyo vo de॒vebhyaḥ̭ pa॒nneja̭nīrgṛhṇāmi ya॒jñāya̭ vaḥ pa॒nneja̭nī-ssādayāmi॒ viśva̭sya te॒ viśvā̭vato॒ vṛṣṇi̭yāvata॒- [vṛṣṇi̭yāvataḥ, tavā᳚gne vā॒mīranṷ] 20
-stavā᳚gne vā॒mīranṷ sa॒dṛṃśi॒ viśvā॒ retāgṃ̭si dhiṣī॒yā-'ga̭-nde॒vān. ya॒jño ni de॒vīrde॒vebhyo̭ ya॒jñama̭śiṣanna॒smin-thsṷnva॒ti yaja̭māna ā॒śiṣa॒-ssvāhā̭kṛtā-ssamudre॒ṣṭhā ga̭ndha॒rvamāti̭ṣṭha॒tānṷ | vāta̭sya॒ patma̭nni॒ḍa ī̭ḍi॒tāḥ || 21 ||
(pāśaṃ॒ - ~vṛṣṇi̭yāvata - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 6)
va॒ṣa॒ṭkā॒ro vai gā̭yatri॒yai śiro᳚-'china॒-ttasyai॒ rasaḥ॒ parā̭-'pata॒-thsa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śa॒thsa kha̭di॒ro̭-'bhava॒dyasya̭ khādi॒ra-ssru॒vo bhava̭ti॒ chanda̭sāme॒va rase॒nāva̭ dyati॒ sara̭sā a॒syā-''hṷtayo bhavanti tṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma̭ āsī॒-tta-ṅgāya॒tryā-' ha̭ra॒-ttasya̭ pa॒rṇama̭cchidyata॒ ta-tpa॒rṇo̭-'bhava॒-tta-tpa॒rṇasya̭ parṇa॒tvaṃ-ya~sya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hū- [ju॒hūḥ, bhava̭ti sau॒myā] 22
-rbhava̭ti sau॒myā a॒syā-''hṷtayo bhavanti ju॒ṣante᳚-'sya de॒vā āhṷtīrde॒vā vai brahma̭nnavadanta॒ ta-tpa॒rṇa upā̭-'śṛṇo-thsu॒śravā॒ vai nāma॒ yasya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava̭ti॒ na pā॒pagg ślokagṃ̭ śṛṇoti॒ brahma॒ vai pa॒rṇo viṇma॒ruto-'nnaṃ॒-vi~ṇmā̭ru॒to᳚-'śva॒ttho yasya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava॒tyā-śva̭t-thyupa॒bhṛd- brahma̭ṇai॒vānna॒mava̭ ru॒ndhe-'tho॒ brahmai॒- [ru॒ndhe-'tho॒ brahma̭, e॒va vi॒śyaddhyṷ̄hati] 23
-va vi॒śyaddhyṷ̄hati rā॒ṣṭraṃ-vai~ pa॒rṇo viḍa̭śva॒ttho ya-tpa̭rṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava॒tyā-śva̭tthyupa॒bhṛ-drā॒ṣṭrame॒va vi॒śyaddhyṷ̄hati pra॒jāpa̭ti॒rvā a̭juho॒-thsā yatrā-''hṷtiḥ pra॒tyati̭ṣṭha॒-ttato॒ vika̭ṅkata॒ uda̭tiṣṭha॒-ttataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata॒ yasya॒ vaika̭ṅkatī dhru॒vā bhava̭ti॒ pratya॒vāsyā ''hṷtayastiṣṭha॒ntyatho॒ praiva jā̭yata e॒tadvai sru॒cāgṃ rū॒paṃ-ya~syai॒vagṃ rṷ̄pā॒-ssruco॒ bhava̭nti॒ sarvā᳚ṇye॒vainagṃ̭ rū॒pāṇi̭ paśū॒nāmupa̭tiṣṭhante॒ nāsyāpa̭-rūpamā॒tmañjā̭yate || 24 ||
(ju॒hū - ratho॒ brahma̭ - sru॒cāgṃ - sa॒ptada̭śa ca) (a. 7)
u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ṅgṛhṇāmi॒ dakṣā̭ya dakṣa॒vṛdhḙ rā॒ta-nde॒vebhyo᳚-'gni ji॒hvebhya̭stvartā॒yubhya॒ indra̭jyeṣṭhebhyo॒ varṷṇarājabhyo॒ vātā̭pibhyaḥ pa॒rjanyā᳚tmabhyo di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvā-'pe᳚ndra dviṣa॒to mano-'pa॒ jijyā̭sato ja॒hyapa॒ yo no̭-'rātī॒yati॒ ta-ñja̭hi prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya̭ tvā vyā॒nāya̭ tvā sa॒te tvā-'sa̭te tvā॒-'dbhyastvauṣa̭dhībhyo॒ viśve᳚bhyastvā bhū॒tebhyo॒ yataḥ̭ pra॒jā akkhi̭drā॒ ajā̭yanta॒ tasmai᳚ tvā pra॒jāpa̭taye vibhū॒dāvaṃne॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ñjuhomi || 25 ||
(oṣa̭dhībhya॒ - ścatṷrdaśa ca) (a. 8)
yāṃ-vā~ a̭ddhva॒ryuśca॒ yaja̭mānaśca de॒vatā̭mantari॒tastasyā॒ ā vṛ̭ścyete prājāpa॒tya-nda̭dhigra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-tpra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatā̭ de॒vatā᳚bhya e॒va nihnṷvāte jye॒ṣṭho vā e॒ṣa grahā̭ṇāṃ॒-ya~syai॒ṣa gṛ॒hyate॒ jyaiṣṭhya̭me॒va ga̭cchati॒ sarvā̭sāṃ॒-vā~ e॒tadde॒vatā̭nāgṃ rū॒paṃ-ya~de॒ṣa graho॒ yasyai॒ṣa gṛ॒hyate॒ sarvā᳚ṇye॒vainagṃ̭ rū॒pāṇi̭ paśū॒nāmupa̭tiṣṭhanta upayā॒magṛ̭hīto- [upayā॒magṛ̭hītaḥ, a॒si॒ pra॒jāpa̭taye] 26
-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ṅgṛhṇā॒mītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkarotyagni-ji॒hvebhya̭stvartā॒yubhya॒ ityā̭hai॒tāva̭tī॒rvai de॒vatā॒stābhya̭ e॒vaina॒gṃ॒ sarvā᳚bhyo gṛhṇā॒tyape᳚ndra dviṣa॒to mana॒ ityā̭ha॒ bhrātṛ̭vyāpanuttyai prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya॒ tvetyā̭ha prā॒ṇāne॒va yaja̭māne dadhāti॒ tasmai᳚ tvā pra॒jāpa̭taye vibhū॒dāvaṃne॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ñjuho॒mī- [jyoti̭ṣmanta-ñjuho॒mi, ityā̭ha pra॒jāpa̭ti-] 27
-tyā̭ha pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatā॒-ssarvā᳚bhya e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhyo juhotyājyagra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā॒-tteja̭skāmasya॒ tejo॒ vā ājya̭-nteja॒svyḙva bha̭vati somagra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-dbrahmavarca॒sakā̭masya brahmavarca॒saṃ-vai~ somo᳚ brahmavarca॒syḙva bha̭vati dadhigra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-tpa॒śukā̭ma॒syorgvai daddhyūr-kpa॒śava̭ ū॒rjaivāsmā॒ ūrja̭-mpa॒śūnava̭ rundhe || 28 ||
(u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto - juhomi॒ - trica̭tvārigṃśacca) (a. 9)
tve kratu॒mapi̭ vṛñjanti॒ viśve॒ dviryade॒te tri-rbhava॒ntyūmāḥ᳚ | svā॒do-ssvādī̭ya-ssvā॒dunā̭ sṛjā॒ samata̭ ū॒ ṣu madhu॒ madhṷnā॒-'bhi yo̭dhi | u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ juṣṭa̭-ṅgṛhṇāmye॒ṣa te॒ yoniḥ̭ pra॒jāpa̭taye tvā || prā॒ṇa॒gra॒hā-ngṛ̭hṇātye॒tāva॒dvā a̭sti॒ yāva̭de॒te grahā॒-sstomā॒śchandāgṃ̭si pṛ॒ṣṭhāni॒ diśo॒ yāva̭de॒vāsti॒ ta- [yāva̭de॒vāsti॒ tat, ava̭ rundhe] 29
-dava̭ rundhe jye॒ṣṭhā vā e॒tā-nbrā᳚hma॒ṇāḥ pu॒rā vidāma̭kra॒-ntasmā॒-tteṣā॒gṃ॒ sarvā॒ diśo॒-'bhiji̭tā abhūva॒n॒. yasyai॒ te gṛ॒hyante॒ jyaiṣṭhya̭me॒va ga̭cchatya॒bhi diśo̭ jayati॒ pañca̭ gṛhyante॒ pañca॒ diśa॒-ssarvā᳚sve॒va di॒kṣ-vṛ̭ddhnuvanti॒ nava̭nava gṛhyante॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ prā॒ṇāne॒va yaja̭māneṣu dadhati prāya॒ṇīyḙ codaya॒nīyḙ ca gṛhyante prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ [prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ, prā॒ṇaire॒va] 30
prā॒ṇaire॒va pra॒yanti̭ prā॒ṇairudya̭nti daśa॒me-'ha̭-ngṛhyante prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ prā॒ṇebhyaḥ॒ khalu॒ vā e॒ta-tpra॒jā ya̭nti॒ yadvā̭made॒vyaṃ-yo~ne॒ścyava̭te daśa॒me-'ha̭n. vāmade॒vyaṃ-yo~ne᳚ścyavate॒ ya-dda̭śa॒me-'ha̭-ngṛ॒hyante᳚ prā॒ṇebhya̭ e॒va ta-tpra॒jā naya̭nti | 31
(tat - prā̭ṇagra॒hāḥ - sa॒ptavigṃ̭śacca) (a. 10)
pra de॒vande॒vyā dhi॒yā bhara̭tā jā॒tavḙdasam | ha॒vyā no̭ vakṣadānu॒ṣak || a॒yamu॒ ṣya pradḙva॒yurhotā̭ ya॒jñāya̭ nīyate | ratho॒ na yora॒bhīvṛ̭to॒ ghṛṇī̭vān cetati॒ tmanā᳚ || a॒yama॒gnirṷruṣyatya॒mṛtā̭diva॒ janma̭naḥ | saha̭saści॒-thsahī̭yā-nde॒vo jī॒vāta̭ve kṛ॒taḥ || iḍā̭yāstvā pa॒de va॒ya-nnābhā̭ pṛthi॒vyā adhi̭ | jāta̭vedo॒ ni dhī̭ma॒hyagnḙ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve | 32
agne॒ viśvḙbhi-ssvanīka de॒vairūrṇā̭vanta-mpratha॒ma-ssī̭da॒ yoni᳚m | ku॒lā॒yina̭-ṅghṛ॒tava̭ntagṃ savi॒tre ya॒jña-nna̭ya॒ yaja̭mānāya sā॒dhu || sīda̭ hota॒-ssva ṷ lo॒ke ci̭ki॒tvānthsā॒dayā̭ ya॒jñagṃ sṷkṛ॒tasya॒ yonau᳚ | de॒vā॒vīrde॒vān. ha॒viṣā̭ yajā॒syagnḙ bṛ॒ha-dyaja̭māne॒ vayo̭ dhāḥ || ni hotā̭ hotṛ॒ṣada̭ne॒ vidā̭nastve॒ṣo dī̭di॒vāgṃ a̭sada-thsu॒dakṣaḥ̭ | ada̭bdhavrata-pramati॒rvasi̭ṣṭha-ssahasra-mbha॒ra-śśuci̭jihvo a॒gniḥ || tva-ndū॒tastva- [tva-ndū॒tastvam, u॒ naḥ॒ pa॒ra॒spāstvaṃ-va~sya॒ ā] 33
-mṷ naḥ para॒spāstvaṃ-va~sya॒ ā vṛ̭ṣabha praṇe॒tā | agnḙ to॒kasya̭ na॒stanḙ ta॒nūnā॒mapra̭yuccha॒-ndīdya̭dbodhi go॒pāḥ || a॒bhi tvā̭ deva savita॒rīśā̭naṃ॒-vā~ryā̭ṇām | sadā̭-'va-nbhā॒gamī̭mahe || ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭na i॒maṃ-ya~॒jña-mmi̭mikṣatām | pi॒pṛ॒tā-nno॒ bharī̭mabhiḥ || tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒daddhyatha̭rvā॒ nira̭manthata | mū॒rdhno viśva̭sya vā॒ghataḥ̭ || tamṷ- [tamṷ, tvā॒ da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭] 34
-tvā da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭ pu॒tra ī̭dhe॒ atha̭rvaṇaḥ | vṛ॒tra॒haṇa̭-mpuranda॒ram || tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣā॒ samī̭dhe dasyu॒hanta̭mam | dha॒na॒-ñja॒yagṃ raṇḙraṇe || u॒ta brṷvantu ja॒ntava॒ uda॒gnirvṛ̭tra॒hā-'ja̭ni | dha॒na॒-ñja॒yo raṇḙraṇe || ā yagṃ haste॒ na khā॒dina॒gṃ॒ śiśṷ-ñjā॒ta-nna bibhra̭ti | vi॒śāma॒gnigg sva̭ddhva॒ram || prade॒va-nde॒vavī̭taye॒ bhara̭tā vasu॒vitta̭mam | āsve yonau॒ ni ṣī̭datu || ā [ ] 35
jā॒ta-ñjā॒tavḙdasi pri॒yagṃ śi̭śī॒tā-'ti̭thim | syo॒na ā gṛ॒hapa̭tim || a॒gninā॒-'gni-ssami̭ddhyate ka॒virgṛ॒hapa̭ti॒ryuvā᳚ | ha॒vya॒vā-ḍju॒hvā᳚syaḥ || tvagg hya̭gne a॒gninā॒ vipro॒ viprḙṇa॒ santhsa॒tā | sakhā॒ sakhyā̭ sami॒ddhyase᳚ || ta-mma̭rjayanta su॒kratṷ-mpuro॒yāvā̭namā॒jiṣṷ | sveṣu॒ kṣayḙṣu vā॒jina᳚m || ya॒jñena̭ ya॒jñama̭yajanta de॒vāstāni॒ dharmā̭ṇi pratha॒mānyā̭sann | te ha॒ nāka̭-mmahi॒mānaḥ̭ sacante॒ yatra॒ pūrvḙ sā॒ddhyā-ssanti̭ de॒vāḥ || 36 ||
(voḍha̭ve- dū॒tastvaṃ - tamṷ - sīda॒tvā - yatra̭ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 11)
(pū॒rṇa - rṣa̭yo॒ - 'gninā॒ - ye de॒vāḥ - sūryo̭ mā॒ - santvā̭ nahyāmi - vaṣaṭkā॒ra-ssa kha̭di॒ra - ṷpayā॒magṛ̭hīto-'si॒ - yāṃ-vai~ - tve kratuṃ॒ - prade॒va - mekā̭daśa )
(pū॒rṇā - sa̭ha॒jān - tavā᳚-'gne - prā॒ṇaire॒va - ṣaṭtrigṃ̭śat)
(pū॒rṇā, santi̭ de॒vāḥ)
|| hariḥ̭ om ||
(pra॒jāpa̭ti॒ - yo̭ vā - agne॒ - vi vai - pū॒rṇā - pañca̭) (5)
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्तृतीयकाण्डे पञ्चमः प्रश्नः - इष्टिशेषाभिधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
पू॒र्णा प॒श्चादु॒त पू॒र्णा पु॒रस्ता॒दु-न्म॑द्ध्य॒तः पौ᳚र्णमा॒सी जि॑गाय । तस्या᳚-न्दे॒वा अधि॑ सं॒वँस॑न्त उत्त॒मे नाक॑ इ॒ह मा॑दयन्ताम् ॥ यत्ते॑ दे॒वा अद॑धु र्भाग॒धेय॒ममा॑वास्ये सं॒वँस॑न्तो महि॒त्वा । सानो॑ य॒ज्ञ-म्पि॑पृहि विश्ववारे र॒यि-न्नो॑ धेहि सुभगे सु॒वीर᳚म् ॥नि॒वेश॑नी स॒ङ्गम॑नी॒ वसू॑नां॒-विँश्वा॑ रू॒पाणि॒ वसू᳚न्यावे॒शय॑न्ती । स॒ह॒स्र॒पो॒षग्ं सु॒भगा॒ ररा॑णा॒ सा न॒ आग॒न्. वर्च॑सा [आग॒न्. वर्च॑सा, सं॒विँ॒दा॒ना ।] 1
संविँदा॒ना ॥ अग्नी॑षोमौ प्रथ॒मौ वी॒र्ये॑ण॒ वसू᳚-न्रु॒द्राना॑दि॒त्यानि॒ह जि॑न्वतम् । मा॒द्ध्यग्ं हि पौ᳚र्णमा॒स-ञ्जु॒षेथा॒-म्ब्रह्म॑णा वृ॒द्धौ सु॑कृ॒तेन॑ सा॒तावथा॒-ऽस्मभ्यग्ं॑ स॒हवी॑राग्ं र॒यि-न्नि य॑च्छतम् ॥ आ॒दि॒त्याश्चा-ऽङ्गि॑रसश्चा॒ग्नीना-ऽद॑धत॒ ते द॑र्शपूर्णमा॒सौ प्रैफ्स॒-न्तेषा॒मङ्गि॑रसा॒-न्निरु॑प्तग्ं ह॒विरासी॒दथा॑-ऽऽदि॒त्या ए॒तौ होमा॑वपश्य॒-न्ताव॑जुहवु॒स्ततो॒ वै ते द॑र्शपूर्णमा॒सौ [ ] 2
पूर्व॒ आ ऽल॑भन्त दर्शपूर्णमा॒सा-वा॒लभ॑मान ए॒तौ होमौ॑ पु॒रस्ता᳚ज्जुहुया-थ्सा॒क्षादे॒व द॑र्शपूर्णमा॒सावा ल॑भते ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ स त्वै द॑र्शपूर्णमा॒सावा ल॑भेत॒ य ए॑नयोरनु-लो॒मञ्च॑ प्रतिलो॒मञ्च॑ वि॒द्यादित्य॑मावा॒स्या॑या ऊ॒र्ध्व-न्तद॑नुलो॒म-म्पौ᳚र्णमा॒स्यै प्र॑ती॒चीन॒-न्त-त्प्र॑तिलो॒मं-यँ-त्पौ᳚र्णमा॒सी-म्पूर्वा॑मा॒लभे॑त प्रतिलो॒ममे॑ना॒वा ल॑भेता॒-मुम॑प॒क्षीय॑माण॒-मन्वप॑- [-मन्वप॑, क्षी॒ये॒त॒ सा॒र॒स्व॒तौ होमौ॑] 3
-क्षीयेत सारस्व॒तौ होमौ॑ पु॒रस्ता᳚ज्जुहुयादमावा॒स्या॑ वै सर॑स्वत्यनुलो॒म-मे॒वैना॒वा ल॑भते॒ ऽमुमा॒प्याय॑मान॒मन्वा प्या॑यत आग्नावैष्ण॒व-मेका॑दशकपाल-म्पु॒रस्ता॒न्निर्व॑पे॒-थ्सर॑स्वत्यै च॒रुग्ं सर॑स्वते॒ द्वाद॑शकपालं॒-यँदा᳚ग्ने॒यो भव॑त्य॒ग्निर्वै य॑ज्ञमु॒खं-यँ॑ज्ञमु॒खमे॒वर्धि॑-म्पु॒रस्ता᳚-द्धत्ते॒ य-द्वै᳚ष्ण॒वो भव॑ति य॒ज्ञो वै विष्णु॑र्य॒ज्ञमे॒वा-ऽऽरभ्य॒ प्रत॑नुते॒ सर॑स्वत्यै च॒रुर्भ॑वति॒ सर॑स्वते॒ द्वाद॑शकपालो-ऽमावा॒स्या॑ वै सर॑स्वती पू॒र्णमा॑स॒-स्सर॑स्वा॒-न्तावे॒व सा॒क्षादा र॑भत ऋ॒द्ध्नोत्या᳚भ्या॒-न्द्वाद॑शकपाल॒-स्सर॑स्वते भवति मिथुन॒त्वाय॒ प्रजा᳚त्यै मिथु॒नौ गावौ॒ दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै ॥ 4 ॥
(वर्च॑सा॒ - वै ते द॑र्शपूर्णमा॒सा - वप॑ - तनुते॒ सर॑स्वत्यै॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 1)
ऋष॑यो॒ वा इन्द्र॑-म्प्र॒त्यक्ष॒-न्नाप॑श्य॒-न्तं-वँसि॑ष्ठः प्र॒त्यक्ष॑मपश्य॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒-द्ब्राह्म॑ण-न्ते वक्ष्यामि॒ यथा॒ त्वत्पु॑रोहिताः प्र॒जाः प्र॑जनि॒ष्यन्ते-ऽथ॒ मेत॑रेभ्य॒ ऋषि॑भ्यो॒ मा प्रवो॑च॒ इति॒ तस्मा॑ ए॒तान्थ्स्तोम॑-भागानब्रवी॒-त्ततो॒ वसि॑ष्ठपुरोहिताः प्र॒जाः प्राजा॑यन्त॒ तस्मा᳚-द्वासि॒ष्ठो ब्र॒ह्मा का॒र्यः॑ प्रैव जा॑यते र॒श्मिर॑सि॒ क्षया॑य त्वा॒ क्षय॑-ञ्जि॒न्वे- [क्षय॑-ञ्जि॒न्वेति॑, आ॒ह॒ दे॒वा वै] 5
-त्या॑ह दे॒वा वै क्षयो॑ दे॒वेभ्य॑ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रा-ऽऽह॒ प्रेति॑रसि॒ धर्मा॑य त्वा॒ धर्म॑-ञ्जि॒न्वेत्या॑ह मनु॒ष्या॑ वै धर्मो॑ मनु॒ष्ये᳚भ्य ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रा-ऽऽहान्वि॑तिरसि दि॒वे त्वा॒ दिव॑-ञ्जि॒न्वेत्या॑है॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॑ य॒ज्ञ-म्प्रा-ऽऽह॑विष्ट॒म्भो॑-ऽसि॒ वृष्ट्यै᳚ त्वा॒ वृष्टि॑-ञ्जि॒न्वेत्या॑ह॒ वृष्टि॑मे॒वा-ऽव॑- [वृष्टि॑मे॒वा-ऽव॑, रु॒न्धे॒ प्र॒वा-] 6
-रुन्धे प्र॒वा-ऽस्य॑नु॒वा-ऽसीत्या॑ह मिथुन॒त्वायो॒शिग॑सि॒ वसु॑भ्यस्त्वा॒ वसू᳚ञ्जि॒न्वेत्या॑हा॒ष्टौ वस॑व॒ एका॑दश रु॒द्रा द्वाद॑शा-ऽऽदि॒त्या ए॒ताव॑न्तो॒ वै दे॒वास्तेभ्य॑ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रा-ऽऽहौजो॑-ऽसि पि॒तृभ्य॑स्त्वा पि॒तॄन् जि॒न्वेत्या॑ह दे॒वाने॒व पि॒तॄननु॒ सन्त॑नोति॒ तन्तु॑रसि प्र॒जाभ्य॑स्त्वा प्र॒जा जि॒न्वे- [प्र॒जा जि॑न्व, इत्या॑ह पि॒तॄने॒व] 7
-त्या॑ह पि॒तॄने॒व प्र॒जा अनु॒ सन्त॑नोति पृतना॒षाड॑सि प॒शुभ्य॑स्त्वा प॒शूञ्जि॒न्वेत्या॑ह प्र॒जा ए॒व प॒शूननु॒ सन्त॑नोतिरे॒वद॒स्यो-ष॑धीभ्य॒ स्त्वौष॑धी-र्जि॒न्वेत्या॒हौष॑धीष्वे॒व प॒शू-न्प्रति॑ष्ठापयत्यभि॒जिद॑सि यु॒क्तग्रा॒वेन्द्रा॑य॒ त्वेन्द्र॑-ञ्जि॒न्वेत्या॑हा॒भिजि॑त्या॒ अधि॑पतिरसि प्रा॒णाय॑ त्वा प्रा॒ण- [प्रा॒णम्, जि॒न्वेत्या॑ह] 8
-ञ्जि॒न्वेत्या॑ह प्र॒जास्वे॒व प्रा॒णा-न्द॑धाति त्रि॒वृद॑सि प्र॒वृद॒सीत्या॑ह मिथुन॒त्वाय॑ सग्ंरो॒हो॑-ऽसि नीरो॒हो॑-ऽसीत्या॑ह॒ प्रजा᳚त्यै वसु॒को॑-ऽसि॒ वेष॑श्रिरसि॒ वस्य॑ष्टिर॒सीत्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 9 ॥
(जि॒न्वेत्य - व॑ - प्र॒जा जि॑न्व - प्रा॒णन् - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 2)
अ॒ग्निना॑ दे॒वेन॒ पृत॑ना जयामि गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा त्रि॒वृता॒ स्तोमे॑न रथन्त॒रेण॒ साम्ना॑ वषट्का॒रेण॒ वज्रे॑ण पूर्व॒जा-न्भ्रातृ॑व्या॒नध॑रा-न्पादया॒म्यवै॑ना-न्बाधे॒ प्रत्ये॑नान्नुदे॒-ऽस्मिन् क्षये॒-ऽस्मि-न्भू॑मिलो॒के यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ यञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मो विष्णोः॒ क्रमे॒णा-ऽत्ये॑नान् क्रामा॒मीन्द्रे॑ण दे॒वेन॒ पृत॑ना जयामि॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑सा पञ्चद॒शेन॒ स्तोमे॑न बृह॒ता साम्ना॑ वषट्का॒रेण॒ वज्रे॑ण [वज्रे॑ण, स॒ह॒जान्. विश्वे॑भिर्दे॒वेभिः॒ पृत॑ना] 10
सह॒जान्. विश्वे॑भिर्दे॒वेभिः॒ पृत॑ना जयामि॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा सप्तद॒शेन॒ स्तोमे॑न वामदे॒व्येन॒ साम्ना॑ वषट्का॒रेण॒ वज्रे॑णा पर॒जानिन्द्रे॑ण स॒युजो॑ व॒यग्ं सा॑स॒ह्याम॑ पृतन्य॒तः । घ्नन्तो॑ वृ॒त्राण्य॑प्र॒ति । यत्ते॑ अग्ने॒ तेज॒स्तेना॒ह-न्ते॑ज॒स्वी भू॑यासं॒-यँत्ते॑ अग्ने॒ वर्च॒स्तेना॒हं-वँ॑र्च॒स्वी भू॑यासं॒-यँत्ते॑ अग्ने॒ हर॒स्तेना॒हग्ं ह॑र॒स्वी भू॑यासम् ॥ 11 ॥
(बृ॒ह॒ता साम्ना॑ वषट्का॒रेण॒ वज्रे॑ण॒ - षट्च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
ये दे॒वा य॑ज्ञ॒हनो॑ यज्ञ॒मुषः॑ पृथि॒व्यामद्ध्यास॑ते । अ॒ग्निर्मा॒ तेभ्यो॑ रक्षतु॒ गच्छे॑म सु॒कृतो॑ व॒यम् ॥ आ-ऽग॑न्म मित्रावरुणा वरेण्या॒ रात्री॑णा-म्भा॒गो यु॒वयो॒र्यो अस्ति॑ । नाक॑-ङ्गृह्णा॒ना-स्सु॑कृ॒तस्य॑ लो॒के तृ॒तीये॑ पृ॒ष्ठे अधि॑ रोच॒ने दि॒वः ॥ ये दे॒वा य॑ज्ञ॒हनो॑ यज्ञ॒मुषो॒-ऽन्तरि॒क्षे-ऽद्ध्यास॑ते । वा॒युर्मा॒ तेभ्यो॑ रक्षतु॒ गच्छे॑म सु॒कृतो॑ व॒यम् ॥ यास्ते॒ रात्री᳚-स्सवित- [रात्री᳚-स्सवितः, दे॒व॒यानी॑रन्त॒रा] 12
-र्देव॒यानी॑रन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी वि॒यन्ति॑ । गृ॒हैश्च॒ सर्वैः᳚ प्र॒जया॒ न्वग्रे॒ सुवो॒ रुहा॑णास्तरता॒ रजाग्ं॑सि ॥ ये दे॒वा य॑ज्ञ॒हनो॑ यज्ञ॒मुषो॑ दि॒व्यद्ध्यास॑ते । सूर्यो॑ मा॒ तेभ्यो॑ रक्षतु॒ गच्छे॑म सु॒कृतो॑ व॒यम् ॥ येनेन्द्रा॑य स॒मभ॑रः॒ पयाग्॑स्युत्त॒मेन॑ ह॒विषा॑ जातवेदः । तेना᳚-ऽग्ने॒ त्वमु॒त व॑र्धये॒मग्ं स॑जा॒ताना॒ग्॒ श्रैष्ठ्य॒ आ धे᳚ह्येनम् ॥ य॒ज्ञ॒हनो॒ वै दे॒वा य॑ज्ञ॒मुष॑- [दे॒वा य॑ज्ञ॒मुषः॑, स॒न्ति॒ त ए॒षु] 13
-स्सन्ति॒ त ए॒षु लो॒केष्वा॑सत आ॒ददा॑ना विमथ्ना॒ना यो ददा॑ति॒ यो यज॑ते॒ तस्य॑ । ये दे॒वा य॑ज्ञ॒हनः॑ पृथि॒व्यामद्ध्यास॑ते॒ ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ ये दि॒वीत्या॑हे॒माने॒व लो॒काग्स्ती॒र्त्वा सगृ॑ह॒-स्सप॑शु-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॒त्यप॒ वै सोमे॑नेजा॒नाद्दे॒वता᳚श्च य॒ज्ञश्च॑ क्रामन्त्याग्ने॒य-म्पञ्च॑कपालमुदवसा॒नीय॒-न्निर्व॑पेद॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वताः॒ [दे॒वताः᳚, पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो] 14
पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो दे॒वता᳚श्चै॒व य॒ज्ञञ्चाव॑ रुन्धेगाय॒त्रो वा अ॒ग्निर्गा॑य॒त्र छ॑न्दा॒स्त-ञ्छन्द॑सा॒ व्य॑र्धयति॒ य-त्पञ्च॑कपाल-ङ्क॒रोत्य॒ष्टाक॑पालः का॒र्यो᳚-ऽष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚-ऽग्नि-र्गा॑य॒त्र छ॑न्दा॒-स्स्वेनै॒वैन॒-ञ्छन्द॑सा॒ सम॑र्धयति प॒ङ्क्त्यौ॑ याज्यानुवा॒क्ये॑ भवतः॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञस्तेनै॒व य॒ज्ञान्नैति॑ ॥ 15 ॥
(स॒वि॒त॒-र्दे॒वा य॑ज्ञ॒मुषः॒ - सर्वा॑ दे॒वता॒ - स्त्रिच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)
सूर्यो॑ मा दे॒वो दे॒वेभ्यः॑ पातु वा॒युर॒न्तरि॑क्षा॒-द्यज॑मानो॒-ऽग्निर्मा॑ पातु॒ चक्षु॑षः । सक्ष॒ शूष॒ सवि॑त॒र्विश्व॑चर्षण ए॒तेभिः॑ सोम॒ नाम॑भिर्विधेम ते॒ तेभिः॑ सोम॒ नाम॑भिर्विधेम ते ॥ अ॒ह-म्प॒रस्ता॑द॒-हम॒वस्ता॑द॒ह-ञ्ज्योति॑षा॒ वि तमो॑ ववार । यद॒न्तरि॑क्ष॒-न्तदु॑ मे पि॒ता-ऽभू॑द॒हग्ं सूर्य॑मुभ॒यतो॑ ददर्शा॒ह-म्भू॑या समुत्त॒म-स्स॑मा॒नाना॒- [समुत्त॒म-स्स॑मा॒नाना᳚म्, आ स॑मु॒द्रा-] 16
-मा स॑मु॒द्रा-दा-ऽन्तरि॑क्षात्-प्र॒जाप॑तिरुद॒धि-ञ्च्या॑वया॒तीन्द्रः॒ प्रस्नौ॑तु म॒रुतो॑ वर्षय॒न्तून्न॑म्भय पृथि॒वी-म्भि॒न्धीद-न्दि॒व्य-न्नभः॑ । उ॒द्रो दि॒व्यस्य॑ नो दे॒हीशा॑नो॒ विसृ॑जा॒ दृति᳚म् ॥ प॒शवो॒ वा ए॒ते यदा॑दि॒त्य ए॒ष रु॒द्रो यद॒ग्निरोष॑धीः॒ प्रास्या॒ग्नावा॑दि॒त्य-ञ्जु॑होति रु॒द्रादे॒व प॒शून॒न्तर्द॑धा॒त्यथो॒ ओष॑धीष्वे॒व प॒शू- [प॒शून्, प्रति॑ष्ठापयति] 17
-न्प्रति॑ष्ठापयति क॒विर्य॒ज्ञस्य॒ वित॑नोति॒ पन्था॒-न्नाक॑स्य पृ॒ष्ठे अधि॑ रोच॒ने दि॒वः । येन॑ ह॒व्यं-वँह॑सि॒ यासि॑ दू॒त इ॒तः प्रचे॑ता अ॒मुत॒-स्सनी॑यान् ॥ यास्ते॒ विश्वा᳚-स्स॒मिध॒-स्सन्त्य॑ग्ने॒याः पृ॑थि॒व्या-म्ब॒र्॒हिषि॒ सूर्ये॒ याः । तास्ते॑ गच्छ॒न्त्वाहु॑ति-ङ्घृ॒तस्य॑ देवाय॒ते यज॑मानाय॒ शर्म॑ ॥ आ॒शासा॑न-स्सु॒वीर्यग्ं॑ रा॒यस्पोष॒ग्ग्॒ स्वश्वि॑यम् । बृह॒स्पति॑ना रा॒या स्व॒गाकृ॑तो॒ मह्यं॒-यँज॑मानाय तिष्ठ ॥ 18 ॥
(स॒मा॒नाना॒-मोष॑धीष्वे॒व प॒शून् - मह्यं॒-यँज॑माना॒ - यैक॑ञ्च) (अ. 5)
स-न्त्वा॑ नह्यामि॒ पय॑सा घृ॒तेन॒ स-न्त्वा॑ नह्याम्य॒प ओष॑धीभिः । स-न्त्वा॑ नह्यामि प्र॒जया॒-ऽहम॒द्य सा दी᳚क्षि॒ता स॑नवो॒ वाज॑म॒स्मे ॥ प्रैतु॒ ब्रह्म॑ण॒स्पत्नी॒ वेदिं॒-वँर्णे॑न सीदतु । अथा॒हम॑नुका॒मिनी॒ स्वे लो॒के वि॒शा इ॒ह ॥ सु॒प्र॒जस॑स्त्वा व॒यग्ं सु॒पत्नी॒रुप॑ सेदिम । अग्ने॑ सपत्न॒दम्भ॑न॒मद॑ब्धासो॒ अदा᳚भ्यम् ॥ इ॒मं-विँष्या॑मि॒ वरु॑णस्य॒ पाशं॒- [पाश᳚म्, यमब॑द्ध्नीत] 19
-ँयमब॑द्ध्नीत सवि॒ता सु॒केतः॑ । धा॒तुश्च॒ योनौ॑ सुकृ॒तस्य॑ लो॒के स्यो॒न-म्मे॑ स॒ह पत्या॑ करोमि ॥ प्रेह्यु॒देह्यृ॒तस्य॑ वा॒मीरन्व॒ग्निस्ते-ऽग्र॑-न्नय॒त्वदि॑ति॒र्मद्ध्य॑-न्ददताग्ं रु॒द्राव॑सृष्टा-ऽसि यु॒वा नाम॒ मा मा॑ हिग्ंसी॒र्वसु॑भ्यो रु॒द्रेभ्य॑ आदि॒त्येभ्यो॒ विश्वे᳚भ्यो वो दे॒वेभ्यः॑ प॒न्नेज॑नीर्गृह्णामि य॒ज्ञाय॑ वः प॒न्नेज॑नी-स्सादयामि॒ विश्व॑स्य ते॒ विश्वा॑वतो॒ वृष्णि॑यावत॒- [वृष्णि॑यावतः, तवा᳚ग्ने वा॒मीरनु॑] 20
-स्तवा᳚ग्ने वा॒मीरनु॑ स॒दृंशि॒ विश्वा॒ रेताग्ं॑सि धिषी॒या-ऽग॑-न्दे॒वान्. य॒ज्ञो नि दे॒वीर्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञम॑शिषन्न॒स्मिन्-थ्सु॑न्व॒ति यज॑मान आ॒शिष॒-स्स्वाहा॑कृता-स्समुद्रे॒ष्ठा ग॑न्ध॒र्वमाति॑ष्ठ॒तानु॑ । वात॑स्य॒ पत्म॑न्नि॒ड ई॑डि॒ताः ॥ 21 ॥
(पाशं॒ - ँवृष्णि॑यावत - स्त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 6)
व॒ष॒ट्का॒रो वै गा॑यत्रि॒यै शिरो᳚-ऽछिन॒-त्तस्यै॒ रसः॒ परा॑-ऽपत॒-थ्स पृ॑थि॒वी-म्प्रावि॑श॒थ्स ख॑दि॒रो॑-ऽभव॒द्यस्य॑ खादि॒र-स्स्रु॒वो भव॑ति॒ छन्द॑सामे॒व रसे॒नाव॑ द्यति॒ सर॑सा अ॒स्या-ऽऽहु॑तयो भवन्ति तृ॒तीय॑स्यामि॒तो दि॒वि सोम॑ आसी॒-त्त-ङ्गाय॒त्र्या-ऽ ह॑र॒-त्तस्य॑ प॒र्णम॑च्छिद्यत॒ त-त्प॒र्णो॑-ऽभव॒-त्त-त्प॒र्णस्य॑ पर्ण॒त्वं-यँस्य॑ पर्ण॒मयी॑ जु॒हू- [जु॒हूः, भव॑ति सौ॒म्या] 22
-र्भव॑ति सौ॒म्या अ॒स्या-ऽऽहु॑तयो भवन्ति जु॒षन्ते᳚-ऽस्य दे॒वा आहु॑तीर्दे॒वा वै ब्रह्म॑न्नवदन्त॒ त-त्प॒र्ण उपा॑-ऽशृणो-थ्सु॒श्रवा॒ वै नाम॒ यस्य॑ पर्ण॒मयी॑ जु॒हूर्भव॑ति॒ न पा॒पग्ग् श्लोकग्ं॑ शृणोति॒ ब्रह्म॒ वै प॒र्णो विण्म॒रुतो-ऽन्नं॒-विँण्मा॑रु॒तो᳚-ऽश्व॒त्थो यस्य॑ पर्ण॒मयी॑ जु॒हूर्भव॒त्या-श्व॑त्-थ्युप॒भृद्- ब्रह्म॑णै॒वान्न॒मव॑ रु॒न्धे-ऽथो॒ ब्रह्मै॒- [रु॒न्धे-ऽथो॒ ब्रह्म॑, ए॒व वि॒श्यद्ध्यू॑हति] 23
-व वि॒श्यद्ध्यू॑हति रा॒ष्ट्रं-वैँ प॒र्णो विड॑श्व॒त्थो य-त्प॑र्ण॒मयी॑ जु॒हूर्भव॒त्या-श्व॑त्थ्युप॒भृ-द्रा॒ष्ट्रमे॒व वि॒श्यद्ध्यू॑हति प्र॒जाप॑ति॒र्वा अ॑जुहो॒-थ्सा यत्रा-ऽऽहु॑तिः प्र॒त्यति॑ष्ठ॒-त्ततो॒ विक॑ङ्कत॒ उद॑तिष्ठ॒-त्ततः॑ प्र॒जा अ॑सृजत॒ यस्य॒ वैक॑ङ्कती ध्रु॒वा भव॑ति॒ प्रत्य॒वास्या ऽऽहु॑तयस्तिष्ठ॒न्त्यथो॒ प्रैव जा॑यत ए॒तद्वै स्रु॒चाग्ं रू॒पं-यँस्यै॒वग्ं रू॑पा॒-स्स्रुचो॒ भव॑न्ति॒ सर्वा᳚ण्ये॒वैनग्ं॑ रू॒पाणि॑ पशू॒नामुप॑तिष्ठन्ते॒ नास्याप॑-रूपमा॒त्मञ्जा॑यते ॥ 24 ॥
(जु॒हू - रथो॒ ब्रह्म॑ - स्रु॒चाग्ं - स॒प्तद॑श च) (अ. 7)
उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ ज्योति॑ष्मते॒ ज्योति॑ष्मन्त-ङ्गृह्णामि॒ दक्षा॑य दक्ष॒वृधे॑ रा॒त-न्दे॒वेभ्यो᳚-ऽग्नि जि॒ह्वेभ्य॑स्त्वर्ता॒युभ्य॒ इन्द्र॑ज्येष्ठेभ्यो॒ वरु॑णराजभ्यो॒ वाता॑पिभ्यः प॒र्जन्या᳚त्मभ्यो दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वा-ऽपे᳚न्द्र द्विष॒तो मनो-ऽप॒ जिज्या॑सतो ज॒ह्यप॒ यो नो॑-ऽराती॒यति॒ त-ञ्ज॑हि प्रा॒णाय॑ त्वा-ऽपा॒नाय॑ त्वा व्या॒नाय॑ त्वा स॒ते त्वा-ऽस॑ते त्वा॒-ऽद्भ्यस्त्वौष॑धीभ्यो॒ विश्वे᳚भ्यस्त्वा भू॒तेभ्यो॒ यतः॑ प्र॒जा अक्खि॑द्रा॒ अजा॑यन्त॒ तस्मै᳚ त्वा प्र॒जाप॑तये विभू॒दावंने॒ ज्योति॑ष्मते॒ ज्योति॑ष्मन्त-ञ्जुहोमि ॥ 25 ॥
(ओष॑धीभ्य॒ - श्चतु॑र्दश च) (अ. 8)
यां-वाँ अ॑द्ध्व॒र्युश्च॒ यज॑मानश्च दे॒वता॑मन्तरि॒तस्तस्या॒ आ वृ॑श्च्येते प्राजाप॒त्य-न्द॑धिग्र॒ह-ङ्गृ॑ह्णीया-त्प्र॒जाप॑ति॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॑ दे॒वता᳚भ्य ए॒व निह्नु॑वाते ज्ये॒ष्ठो वा ए॒ष ग्रहा॑णां॒-यँस्यै॒ष गृ॒ह्यते॒ ज्यैष्ठ्य॑मे॒व ग॑च्छति॒ सर्वा॑सां॒-वाँ ए॒तद्दे॒वता॑नाग्ं रू॒पं-यँदे॒ष ग्रहो॒ यस्यै॒ष गृ॒ह्यते॒ सर्वा᳚ण्ये॒वैनग्ं॑ रू॒पाणि॑ पशू॒नामुप॑तिष्ठन्त उपया॒मगृ॑हीतो- [उपया॒मगृ॑हीतः, अ॒सि॒ प्र॒जाप॑तये] 26
-ऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ ज्योति॑ष्मते॒ ज्योति॑ष्मन्त-ङ्गृह्णा॒मीत्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोत्यग्नि-जि॒ह्वेभ्य॑स्त्वर्ता॒युभ्य॒ इत्या॑है॒ताव॑ती॒र्वै दे॒वता॒स्ताभ्य॑ ए॒वैन॒ग्ं॒ सर्वा᳚भ्यो गृह्णा॒त्यपे᳚न्द्र द्विष॒तो मन॒ इत्या॑ह॒ भ्रातृ॑व्यापनुत्त्यै प्रा॒णाय॑ त्वा-ऽपा॒नाय॒ त्वेत्या॑ह प्रा॒णाने॒व यज॑माने दधाति॒ तस्मै᳚ त्वा प्र॒जाप॑तये विभू॒दावंने॒ ज्योति॑ष्मते॒ ज्योति॑ष्मन्त-ञ्जुहो॒मी- [ज्योति॑ष्मन्त-ञ्जुहो॒मि, इत्या॑ह प्र॒जाप॑ति-] 27
-त्या॑ह प्र॒जाप॑ति॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॒-स्सर्वा᳚भ्य ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्यो जुहोत्याज्यग्र॒ह-ङ्गृ॑ह्णीया॒-त्तेज॑स्कामस्य॒ तेजो॒ वा आज्य॑-न्तेज॒स्व्ये॑व भ॑वति सोमग्र॒ह-ङ्गृ॑ह्णीया-द्ब्रह्मवर्च॒सका॑मस्य ब्रह्मवर्च॒सं-वैँ सोमो᳚ ब्रह्मवर्च॒स्ये॑व भ॑वति दधिग्र॒ह-ङ्गृ॑ह्णीया-त्प॒शुका॑म॒स्योर्ग्वै दद्ध्यूर्-क्प॒शव॑ ऊ॒र्जैवास्मा॒ ऊर्ज॑-म्प॒शूनव॑ रुन्धे ॥ 28 ॥
(उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो - जुहोमि॒ - त्रिच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 9)
त्वे क्रतु॒मपि॑ वृञ्जन्ति॒ विश्वे॒ द्विर्यदे॒ते त्रि-र्भव॒न्त्यूमाः᳚ । स्वा॒दो-स्स्वादी॑य-स्स्वा॒दुना॑ सृजा॒ समत॑ ऊ॒ षु मधु॒ मधु॑ना॒-ऽभि यो॑धि । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ जुष्ट॑-ङ्गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनिः॑ प्र॒जाप॑तये त्वा ॥ प्रा॒ण॒ग्र॒हा-न्गृ॑ह्णात्ये॒ताव॒द्वा अ॑स्ति॒ याव॑दे॒ते ग्रहा॒-स्स्तोमा॒श्छन्दाग्ं॑सि पृ॒ष्ठानि॒ दिशो॒ याव॑दे॒वास्ति॒ त- [याव॑दे॒वास्ति॒ तत्, अव॑ रुन्धे] 29
-दव॑ रुन्धे ज्ये॒ष्ठा वा ए॒ता-न्ब्रा᳚ह्म॒णाः पु॒रा विदाम॑क्र॒-न्तस्मा॒-त्तेषा॒ग्ं॒ सर्वा॒ दिशो॒-ऽभिजि॑ता अभूव॒न्॒. यस्यै॒ ते गृ॒ह्यन्ते॒ ज्यैष्ठ्य॑मे॒व ग॑च्छत्य॒भि दिशो॑ जयति॒ पञ्च॑ गृह्यन्ते॒ पञ्च॒ दिश॒-स्सर्वा᳚स्वे॒व दि॒क्ष्-वृ॑द्ध्नुवन्ति॒ नव॑नव गृह्यन्ते॒ नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः प्रा॒णाने॒व यज॑मानेषु दधति प्राय॒णीये॑ चोदय॒नीये॑ च गृह्यन्ते प्रा॒णा वै प्रा॑णग्र॒हाः [प्रा॒णा वै प्रा॑णग्र॒हाः, प्रा॒णैरे॒व] 30
प्रा॒णैरे॒व प्र॒यन्ति॑ प्रा॒णैरुद्य॑न्ति दश॒मे-ऽह॑-न्गृह्यन्ते प्रा॒णा वै प्रा॑णग्र॒हाः प्रा॒णेभ्यः॒ खलु॒ वा ए॒त-त्प्र॒जा य॑न्ति॒ यद्वा॑मदे॒व्यं-योँने॒श्च्यव॑ते दश॒मे-ऽह॑न्. वामदे॒व्यं-योँने᳚श्च्यवते॒ य-द्द॑श॒मे-ऽह॑-न्गृ॒ह्यन्ते᳚ प्रा॒णेभ्य॑ ए॒व त-त्प्र॒जा नय॑न्ति । 31
(तत् - प्रा॑णग्र॒हाः - स॒प्तविग्ं॑शच्च) (अ. 10)
प्र दे॒वन्दे॒व्या धि॒या भर॑ता जा॒तवे॑दसम् । ह॒व्या नो॑ वक्षदानु॒षक् ॥ अ॒यमु॒ ष्य प्रदे॑व॒युर्होता॑ य॒ज्ञाय॑ नीयते । रथो॒ न योर॒भीवृ॑तो॒ घृणी॑वान् चेतति॒ त्मना᳚ ॥ अ॒यम॒ग्निरु॑रुष्यत्य॒मृता॑दिव॒ जन्म॑नः । सह॑सश्चि॒-थ्सही॑या-न्दे॒वो जी॒वात॑वे कृ॒तः ॥ इडा॑यास्त्वा प॒दे व॒य-न्नाभा॑ पृथि॒व्या अधि॑ । जात॑वेदो॒ नि धी॑म॒ह्यग्ने॑ ह॒व्याय॒ वोढ॑वे । 32
अग्ने॒ विश्वे॑भि-स्स्वनीक दे॒वैरूर्णा॑वन्त-म्प्रथ॒म-स्सी॑द॒ योनि᳚म् । कु॒ला॒यिन॑-ङ्घृ॒तव॑न्तग्ं सवि॒त्रे य॒ज्ञ-न्न॑य॒ यज॑मानाय सा॒धु ॥ सीद॑ होत॒-स्स्व उ॑ लो॒के चि॑कि॒त्वान्थ्सा॒दया॑ य॒ज्ञग्ं सु॑कृ॒तस्य॒ योनौ᳚ । दे॒वा॒वीर्दे॒वान्. ह॒विषा॑ यजा॒स्यग्ने॑ बृ॒ह-द्यज॑माने॒ वयो॑ धाः ॥ नि होता॑ होतृ॒षद॑ने॒ विदा॑नस्त्वे॒षो दी॑दि॒वाग्ं अ॑सद-थ्सु॒दक्षः॑ । अद॑ब्धव्रत-प्रमति॒र्वसि॑ष्ठ-स्सहस्र-म्भ॒र-श्शुचि॑जिह्वो अ॒ग्निः ॥ त्व-न्दू॒तस्त्व- [त्व-न्दू॒तस्त्वम्, उ॒ नः॒ प॒र॒स्पास्त्वं-वँस्य॒ आ] 33
-मु॑ नः पर॒स्पास्त्वं-वँस्य॒ आ वृ॑षभ प्रणे॒ता । अग्ने॑ तो॒कस्य॑ न॒स्तने॑ त॒नूना॒मप्र॑युच्छ॒-न्दीद्य॑द्बोधि गो॒पाः ॥ अ॒भि त्वा॑ देव सवित॒रीशा॑नं॒-वाँर्या॑णाम् । सदा॑-ऽव-न्भा॒गमी॑महे ॥ म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑न इ॒मं-यँ॒ज्ञ-म्मि॑मिक्षताम् । पि॒पृ॒ता-न्नो॒ भरी॑मभिः ॥ त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दद्ध्यथ॑र्वा॒ निर॑मन्थत । मू॒र्ध्नो विश्व॑स्य वा॒घतः॑ ॥ तमु॑- [तमु॑, त्वा॒ द॒द्ध्यङ्ङृषिः॑] 34
-त्वा द॒द्ध्यङ्ङृषिः॑ पु॒त्र ई॑धे॒ अथ॑र्वणः । वृ॒त्र॒हण॑-म्पुरन्द॒रम् ॥ तमु॑ त्वा पा॒थ्यो वृषा॒ समी॑धे दस्यु॒हन्त॑मम् । ध॒न॒-ञ्ज॒यग्ं रणे॑रणे ॥ उ॒त ब्रु॑वन्तु ज॒न्तव॒ उद॒ग्निर्वृ॑त्र॒हा-ऽज॑नि । ध॒न॒-ञ्ज॒यो रणे॑रणे ॥ आ यग्ं हस्ते॒ न खा॒दिन॒ग्ं॒ शिशु॑-ञ्जा॒त-न्न बिभ्र॑ति । वि॒शाम॒ग्निग्ग् स्व॑द्ध्व॒रम् ॥ प्रदे॒व-न्दे॒ववी॑तये॒ भर॑ता वसु॒वित्त॑मम् । आस्वे योनौ॒ नि षी॑दतु ॥ आ [ ] 35
जा॒त-ञ्जा॒तवे॑दसि प्रि॒यग्ं शि॑शी॒ता-ऽति॑थिम् । स्यो॒न आ गृ॒हप॑तिम् ॥ अ॒ग्निना॒-ऽग्नि-स्समि॑द्ध्यते क॒विर्गृ॒हप॑ति॒र्युवा᳚ । ह॒व्य॒वा-ड्जु॒ह्वा᳚स्यः ॥ त्वग्ग् ह्य॑ग्ने अ॒ग्निना॒ विप्रो॒ विप्रे॑ण॒ सन्थ्स॒ता । सखा॒ सख्या॑ समि॒द्ध्यसे᳚ ॥ त-म्म॑र्जयन्त सु॒क्रतु॑-म्पुरो॒यावा॑नमा॒जिषु॑ । स्वेषु॒ क्षये॑षु वा॒जिन᳚म् ॥ य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञम॑यजन्त दे॒वास्तानि॒ धर्मा॑णि प्रथ॒मान्या॑सन्न् । ते ह॒ नाक॑-म्महि॒मानः॑ सचन्ते॒ यत्र॒ पूर्वे॑ सा॒द्ध्या-स्सन्ति॑ दे॒वाः ॥ 36 ॥
(वोढ॑वे- दू॒तस्त्वं - तमु॑ - सीद॒त्वा - यत्र॑ - च॒त्वारि॑ च) (अ. 11)
(पू॒र्ण - र्ष॑यो॒ - ऽग्निना॒ - ये दे॒वाः - सूर्यो॑ मा॒ - सन्त्वा॑ नह्यामि - वषट्का॒र-स्स ख॑दि॒र - उ॑पया॒मगृ॑हीतो-ऽसि॒ - यां-वैँ - त्वे क्रतुं॒ - प्रदे॒व - मेका॑दश )
(पू॒र्णा - स॑ह॒जान् - तवा᳚-ऽग्ने - प्रा॒णैरे॒व - षट्त्रिग्ं॑शत्)
(पू॒र्णा, सन्ति॑ दे॒वाः)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
(प्र॒जाप॑ति॒ - यो॑ वा - अग्ने॒ - वि वै - पू॒र्णा - पञ्च॑) (5)
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्तृतीयकाण्डे पञ्चमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ - iṣṭiśeṣābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
pū॒rṇā pa॒ścādu॒ta pū॒rṇā pu॒rastā॒du-nma̭ddhya॒taḥ pau᳚rṇamā॒sī ji̭gāya | tasyā᳚-nde॒vā adhi̭ saṃ॒va~sa̭nta utta॒me nāka̭ i॒ha mā̭dayantām || yattḙ de॒vā ada̭dhu rbhāga॒dheya॒mamā̭vāsye saṃ॒va~sa̭nto mahi॒tvā | sāno̭ ya॒jña-mpi̭pṛhi viśvavāre ra॒yi-nno̭ dhehi subhage su॒vīra᳚m ||ni॒veśa̭nī sa॒ṅgama̭nī॒ vasṷ̄nāṃ॒-vi~śvā̭ rū॒pāṇi॒ vasū᳚nyāve॒śaya̭ntī | sa॒ha॒sra॒po॒ṣagṃ su॒bhagā॒ rarā̭ṇā॒ sā na॒ āga॒n. varca̭sā [āga॒n. varca̭sā, saṃ॒vi~॒dā॒nā |] 1
saṃvi~dā॒nā || agnī̭ṣomau pratha॒mau vī॒ryḙṇa॒ vasū᳚-nru॒drānā̭di॒tyāni॒ha ji̭nvatam | mā॒ddhyagṃ hi pau᳚rṇamā॒sa-ñju॒ṣethā॒-mbrahma̭ṇā vṛ॒ddhau sṷkṛ॒tena̭ sā॒tāvathā॒-'smabhyagṃ̭ sa॒havī̭rāgṃ ra॒yi-nni ya̭cchatam || ā॒di॒tyāścā-'ṅgi̭rasaścā॒gnīnā-'da̭dhata॒ te da̭rśapūrṇamā॒sau praiphsa॒-nteṣā॒maṅgi̭rasā॒-nnirṷptagṃ ha॒virāsī॒dathā̭-''di॒tyā e॒tau homā̭vapaśya॒-ntāva̭juhavu॒stato॒ vai te da̭rśapūrṇamā॒sau [ ] 2
pūrva॒ ā 'la̭bhanta darśapūrṇamā॒sā-vā॒labha̭māna e॒tau homaṷ pu॒rastā᳚jjuhuyā-thsā॒kṣāde॒va da̭rśapūrṇamā॒sāvā la̭bhate brahmavā॒dino̭ vadanti॒ sa tvai da̭rśapūrṇamā॒sāvā la̭bheta॒ ya ḙnayoranu-lo॒mañca̭ pratilo॒mañca̭ vi॒dyāditya̭māvā॒syā̭yā ū॒rdhva-ntada̭nulo॒ma-mpau᳚rṇamā॒syai pra̭tī॒cīna॒-nta-tpra̭tilo॒maṃ-ya~-tpau᳚rṇamā॒sī-mpūrvā̭mā॒labhḙta pratilo॒mamḙnā॒vā la̭bhetā॒-muma̭pa॒kṣīya̭māṇa॒-manvapa̭- [-manvapa̭, kṣī॒ye॒ta॒ sā॒ra॒sva॒tau homaṷ] 3
-kṣīyeta sārasva॒tau homaṷ pu॒rastā᳚jjuhuyādamāvā॒syā̭ vai sara̭svatyanulo॒ma-me॒vainā॒vā la̭bhate॒ 'mumā॒pyāya̭māna॒manvā pyā̭yata āgnāvaiṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla-mpu॒rastā॒nnirva̭pe॒-thsara̭svatyai ca॒rugṃ sara̭svate॒ dvāda̭śakapālaṃ॒-ya~dā᳚gne॒yo bhava̭tya॒gnirvai ya̭jñamu॒khaṃ-ya~̭jñamu॒khame॒vardhi̭-mpu॒rastā᳚-ddhatte॒ ya-dvai᳚ṣṇa॒vo bhava̭ti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñame॒vā-''rabhya॒ prata̭nute॒ sara̭svatyai ca॒rurbha̭vati॒ sara̭svate॒ dvāda̭śakapālo-'māvā॒syā̭ vai sara̭svatī pū॒rṇamā̭sa॒-ssara̭svā॒-ntāve॒va sā॒kṣādā ra̭bhata ṛ॒ddhnotyā᳚bhyā॒-ndvāda̭śakapāla॒-ssara̭svate bhavati mithuna॒tvāya॒ prajā᳚tyai mithu॒nau gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai || 4 ||
(varca̭sā॒ - vai te da̭rśapūrṇamā॒sā - vapa̭ - tanute॒ sara̭svatyai॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 1)
ṛṣa̭yo॒ vā indra̭-mpra॒tyakṣa॒-nnāpa̭śya॒-ntaṃ-va~si̭ṣṭhaḥ pra॒tyakṣa̭mapaśya॒-thso᳚-'bravī॒-dbrāhma̭ṇa-nte vakṣyāmi॒ yathā॒ tvatpṷrohitāḥ pra॒jāḥ pra̭jani॒ṣyante-'tha॒ meta̭rebhya॒ ṛṣi̭bhyo॒ mā pravo̭ca॒ iti॒ tasmā̭ e॒tānthstoma̭-bhāgānabravī॒-ttato॒ vasi̭ṣṭhapurohitāḥ pra॒jāḥ prājā̭yanta॒ tasmā᳚-dvāsi॒ṣṭho bra॒hmā kā॒ryaḥ̭ praiva jā̭yate ra॒śmira̭si॒ kṣayā̭ya tvā॒ kṣaya̭-ñji॒nve- [kṣaya̭-ñji॒nveti̭, ā॒ha॒ de॒vā vai] 5
-tyā̭ha de॒vā vai kṣayo̭ de॒vebhya̭ e॒va ya॒jña-mprā-''ha॒ preti̭rasi॒ dharmā̭ya tvā॒ dharma̭-ñji॒nvetyā̭ha manu॒ṣyā̭ vai dharmo̭ manu॒ṣye᳚bhya e॒va ya॒jña-mprā-''hānvi̭tirasi di॒ve tvā॒ diva̭-ñji॒nvetyā̭hai॒bhya e॒va lo॒kebhyo̭ ya॒jña-mprā-''ha̭viṣṭa॒mbho̭-'si॒ vṛṣṭyai᳚ tvā॒ vṛṣṭi̭-ñji॒nvetyā̭ha॒ vṛṣṭi̭me॒vā-'va̭- [vṛṣṭi̭me॒vā-'va̭, ru॒ndhe॒ pra॒vā-] 6
-rundhe pra॒vā-'sya̭nu॒vā-'sītyā̭ha mithuna॒tvāyo॒śiga̭si॒ vasṷbhyastvā॒ vasū᳚ñji॒nvetyā̭hā॒ṣṭau vasa̭va॒ ekā̭daśa ru॒drā dvāda̭śā-''di॒tyā e॒tāva̭nto॒ vai de॒vāstebhya̭ e॒va ya॒jña-mprā-''haujo̭-'si pi॒tṛbhya̭stvā pi॒tṝn ji॒nvetyā̭ha de॒vāne॒va pi॒tṝnanu॒ santa̭noti॒ tantṷrasi pra॒jābhya̭stvā pra॒jā ji॒nve- [pra॒jā ji̭nva, ityā̭ha pi॒tṝne॒va] 7
-tyā̭ha pi॒tṝne॒va pra॒jā anu॒ santa̭noti pṛtanā॒ṣāḍa̭si pa॒śubhya̭stvā pa॒śūñji॒nvetyā̭ha pra॒jā e॒va pa॒śūnanu॒ santa̭notire॒vada॒syo-ṣa̭dhībhya॒ stvauṣa̭dhī-rji॒nvetyā॒hauṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayatyabhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒vendrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetyā̭hā॒bhiji̭tyā॒ adhi̭patirasi prā॒ṇāya̭ tvā prā॒ṇa- [prā॒ṇam, ji॒nvetyā̭ha] 8
-ñji॒nvetyā̭ha pra॒jāsve॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti tri॒vṛda̭si pra॒vṛda॒sītyā̭ha mithuna॒tvāya̭ sagṃro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'sītyā̭ha॒ prajā᳚tyai vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai || 9 ||
(ji॒nvetya - va̭ - pra॒jā ji̭nva - prā॒ṇan - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)
a॒gninā̭ de॒vena॒ pṛta̭nā jayāmi gāya॒treṇa॒ chanda̭sā tri॒vṛtā॒ stomḙna rathanta॒reṇa॒ sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa pūrva॒jā-nbhrātṛ̭vyā॒nadha̭rā-npādayā॒myavai̭nā-nbādhe॒ pratyḙnānnude॒-'smin kṣaye॒-'smi-nbhṷ̄milo॒ke yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmo viṣṇoḥ॒ krame॒ṇā-'tyḙnān krāmā॒mīndrḙṇa de॒vena॒ pṛta̭nā jayāmi॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā pañcada॒śena॒ stomḙna bṛha॒tā sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa [vajrḙṇa, sa॒ha॒jān. viśvḙbhirde॒vebhiḥ॒ pṛta̭nā] 10
saha॒jān. viśvḙbhirde॒vebhiḥ॒ pṛta̭nā jayāmi॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā saptada॒śena॒ stomḙna vāmade॒vyena॒ sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇā para॒jānindrḙṇa sa॒yujo̭ va॒yagṃ sā̭sa॒hyāma̭ pṛtanya॒taḥ | ghnanto̭ vṛ॒trāṇya̭pra॒ti | yattḙ agne॒ teja॒stenā॒ha-ntḙja॒svī bhṷ̄yāsaṃ॒-ya~ttḙ agne॒ varca॒stenā॒haṃ-va~̭rca॒svī bhṷ̄yāsaṃ॒-ya~ttḙ agne॒ hara॒stenā॒hagṃ ha̭ra॒svī bhṷ̄yāsam || 11 ||
(bṛ॒ha॒tā sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣaḥ̭ pṛthi॒vyāmaddhyāsa̭te | a॒gnirmā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || ā-'ga̭nma mitrāvaruṇā vareṇyā॒ rātrī̭ṇā-mbhā॒go yu॒vayo॒ryo asti̭ | nāka̭-ṅgṛhṇā॒nā-ssṷkṛ॒tasya̭ lo॒ke tṛ॒tīyḙ pṛ॒ṣṭhe adhi̭ roca॒ne di॒vaḥ || ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣo॒-'ntari॒kṣe-'ddhyāsa̭te | vā॒yurmā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || yāste॒ rātrī᳚-ssavita- [rātrī᳚-ssavitaḥ, de॒va॒yānī̭ranta॒rā] 12
-rdeva॒yānī̭ranta॒rā dyāvā̭pṛthi॒vī vi॒yanti̭ | gṛ॒haiśca॒ sarvaiḥ᳚ pra॒jayā॒ nvagre॒ suvo॒ ruhā̭ṇāstaratā॒ rajāgṃ̭si || ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣo̭ di॒vyaddhyāsa̭te | sūryo̭ mā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || yenendrā̭ya sa॒mabha̭raḥ॒ payāg̭syutta॒mena̭ ha॒viṣā̭ jātavedaḥ | tenā᳚-'gne॒ tvamu॒ta va̭rdhaye॒magṃ sa̭jā॒tānā॒g॒ śraiṣṭhya॒ ā dhe᳚hyenam || ya॒jña॒hano॒ vai de॒vā ya̭jña॒muṣa̭- [de॒vā ya̭jña॒muṣaḥ̭, sa॒nti॒ ta e॒ṣu] 13
-ssanti॒ ta e॒ṣu lo॒keṣvā̭sata ā॒dadā̭nā vimathnā॒nā yo dadā̭ti॒ yo yaja̭te॒ tasya̭ | ye de॒vā ya̭jña॒hanaḥ̭ pṛthi॒vyāmaddhyāsa̭te॒ ye a॒ntari̭kṣe॒ ye di॒vītyā̭he॒māne॒va lo॒kāgstī॒rtvā sagṛ̭ha॒-ssapa̭śu-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kame॒tyapa॒ vai somḙnejā॒nādde॒vatā᳚śca ya॒jñaśca̭ krāmantyāgne॒ya-mpañca̭kapālamudavasā॒nīya॒-nnirva̭peda॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ॒ [de॒vatāḥ᳚, pāṅkto̭ ya॒jño] 14
pāṅkto̭ ya॒jño de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jñañcāva̭ rundhegāya॒tro vā a॒gnirgā̭ya॒tra cha̭ndā॒sta-ñchanda̭sā॒ vya̭rdhayati॒ ya-tpañca̭kapāla-ṅka॒rotya॒ṣṭāka̭pālaḥ kā॒ryo᳚-'ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-rgā̭ya॒tra cha̭ndā॒-ssvenai॒vaina॒-ñchanda̭sā॒ sama̭rdhayati pa॒ṅktyaṷ yājyānuvā॒kyḙ bhavataḥ॒ pāṅkto̭ ya॒jñastenai॒va ya॒jñānnaiti̭ || 15 ||
(sa॒vi॒ta॒-rde॒vā ya̭jña॒muṣaḥ॒ - sarvā̭ de॒vatā॒ - strica̭tvārigṃśacca) (a. 4)
sūryo̭ mā de॒vo de॒vebhyaḥ̭ pātu vā॒yura॒ntari̭kṣā॒-dyaja̭māno॒-'gnirmā̭ pātu॒ cakṣṷṣaḥ | sakṣa॒ śūṣa॒ savi̭ta॒rviśva̭carṣaṇa e॒tebhiḥ̭ soma॒ nāma̭bhirvidhema te॒ tebhiḥ̭ soma॒ nāma̭bhirvidhema te || a॒ha-mpa॒rastā̭da॒-hama॒vastā̭da॒ha-ñjyoti̭ṣā॒ vi tamo̭ vavāra | yada॒ntari̭kṣa॒-ntadṷ me pi॒tā-'bhṷ̄da॒hagṃ sūrya̭mubha॒yato̭ dadarśā॒ha-mbhṷ̄yā samutta॒ma-ssa̭mā॒nānā॒- [samutta॒ma-ssa̭mā॒nānā᳚m, ā sa̭mu॒drā-] 16
-mā sa̭mu॒drā-dā-'ntari̭kṣāt-pra॒jāpa̭tiruda॒dhi-ñcyā̭vayā॒tīndraḥ॒ prasnaṷtu ma॒ruto̭ varṣaya॒ntūnna̭mbhaya pṛthi॒vī-mbhi॒ndhīda-ndi॒vya-nnabhaḥ̭ | u॒dro di॒vyasya̭ no de॒hīśā̭no॒ visṛ̭jā॒ dṛti᳚m || pa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tya e॒ṣa ru॒dro yada॒gniroṣa̭dhīḥ॒ prāsyā॒gnāvā̭di॒tya-ñjṷhoti ru॒drāde॒va pa॒śūna॒ntarda̭dhā॒tyatho॒ oṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū- [pa॒śūn, prati̭ṣṭhāpayati] 17
-nprati̭ṣṭhāpayati ka॒virya॒jñasya॒ vita̭noti॒ panthā॒-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭhe adhi̭ roca॒ne di॒vaḥ | yena̭ ha॒vyaṃ-va~ha̭si॒ yāsi̭ dū॒ta i॒taḥ pracḙtā a॒muta॒-ssanī̭yān || yāste॒ viśvā᳚-ssa॒midha॒-ssantya̭gne॒yāḥ pṛ̭thi॒vyā-mba॒r॒hiṣi॒ sūrye॒ yāḥ | tāstḙ gaccha॒ntvāhṷti-ṅghṛ॒tasya̭ devāya॒te yaja̭mānāya॒ śarma̭ || ā॒śāsā̭na-ssu॒vīryagṃ̭ rā॒yaspoṣa॒gg॒ svaśvi̭yam | bṛha॒spati̭nā rā॒yā sva॒gākṛ̭to॒ mahyaṃ॒-ya~ja̭mānāya tiṣṭha || 18 ||
(sa॒mā॒nānā॒-moṣa̭dhīṣve॒va pa॒śūn - mahyaṃ॒-ya~ja̭mānā॒ - yaika̭ñca) (a. 5)
sa-ntvā̭ nahyāmi॒ paya̭sā ghṛ॒tena॒ sa-ntvā̭ nahyāmya॒pa oṣa̭dhībhiḥ | sa-ntvā̭ nahyāmi pra॒jayā॒-'hama॒dya sā dī᳚kṣi॒tā sa̭navo॒ vāja̭ma॒sme || praitu॒ brahma̭ṇa॒spatnī॒ vediṃ॒-va~rṇḙna sīdatu | athā॒hama̭nukā॒minī॒ sve lo॒ke vi॒śā i॒ha || su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭ sedima | agnḙ sapatna॒dambha̭na॒mada̭bdhāso॒ adā᳚bhyam || i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśaṃ॒- [pāśa᳚m, yamaba̭ddhnīta] 19
-~yamaba̭ddhnīta savi॒tā su॒ketaḥ̭ | dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ke syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karomi || prehyu॒dehyṛ॒tasya̭ vā॒mīranva॒gniste-'gra̭-nnaya॒tvadi̭ti॒rmaddhya̭-ndadatāgṃ ru॒drāva̭sṛṣṭā-'si yu॒vā nāma॒ mā mā̭ higṃsī॒rvasṷbhyo ru॒drebhya̭ ādi॒tyebhyo॒ viśve᳚bhyo vo de॒vebhyaḥ̭ pa॒nneja̭nīrgṛhṇāmi ya॒jñāya̭ vaḥ pa॒nneja̭nī-ssādayāmi॒ viśva̭sya te॒ viśvā̭vato॒ vṛṣṇi̭yāvata॒- [vṛṣṇi̭yāvataḥ, tavā᳚gne vā॒mīranṷ] 20
-stavā᳚gne vā॒mīranṷ sa॒dṛṃśi॒ viśvā॒ retāgṃ̭si dhiṣī॒yā-'ga̭-nde॒vān. ya॒jño ni de॒vīrde॒vebhyo̭ ya॒jñama̭śiṣanna॒smin-thsṷnva॒ti yaja̭māna ā॒śiṣa॒-ssvāhā̭kṛtā-ssamudre॒ṣṭhā ga̭ndha॒rvamāti̭ṣṭha॒tānṷ | vāta̭sya॒ patma̭nni॒ḍa ī̭ḍi॒tāḥ || 21 ||
(pāśaṃ॒ - ~vṛṣṇi̭yāvata - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 6)
va॒ṣa॒ṭkā॒ro vai gā̭yatri॒yai śiro᳚-'china॒-ttasyai॒ rasaḥ॒ parā̭-'pata॒-thsa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śa॒thsa kha̭di॒ro̭-'bhava॒dyasya̭ khādi॒ra-ssru॒vo bhava̭ti॒ chanda̭sāme॒va rase॒nāva̭ dyati॒ sara̭sā a॒syā-''hṷtayo bhavanti tṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma̭ āsī॒-tta-ṅgāya॒tryā-' ha̭ra॒-ttasya̭ pa॒rṇama̭cchidyata॒ ta-tpa॒rṇo̭-'bhava॒-tta-tpa॒rṇasya̭ parṇa॒tvaṃ-ya~sya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hū- [ju॒hūḥ, bhava̭ti sau॒myā] 22
-rbhava̭ti sau॒myā a॒syā-''hṷtayo bhavanti ju॒ṣante᳚-'sya de॒vā āhṷtīrde॒vā vai brahma̭nnavadanta॒ ta-tpa॒rṇa upā̭-'śṛṇo-thsu॒śravā॒ vai nāma॒ yasya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava̭ti॒ na pā॒pagg ślokagṃ̭ śṛṇoti॒ brahma॒ vai pa॒rṇo viṇma॒ruto-'nnaṃ॒-vi~ṇmā̭ru॒to᳚-'śva॒ttho yasya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava॒tyā-śva̭t-thyupa॒bhṛd- brahma̭ṇai॒vānna॒mava̭ ru॒ndhe-'tho॒ brahmai॒- [ru॒ndhe-'tho॒ brahma̭, e॒va vi॒śyaddhyṷ̄hati] 23
-va vi॒śyaddhyṷ̄hati rā॒ṣṭraṃ-vai~ pa॒rṇo viḍa̭śva॒ttho ya-tpa̭rṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava॒tyā-śva̭tthyupa॒bhṛ-drā॒ṣṭrame॒va vi॒śyaddhyṷ̄hati pra॒jāpa̭ti॒rvā a̭juho॒-thsā yatrā-''hṷtiḥ pra॒tyati̭ṣṭha॒-ttato॒ vika̭ṅkata॒ uda̭tiṣṭha॒-ttataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata॒ yasya॒ vaika̭ṅkatī dhru॒vā bhava̭ti॒ pratya॒vāsyā ''hṷtayastiṣṭha॒ntyatho॒ praiva jā̭yata e॒tadvai sru॒cāgṃ rū॒paṃ-ya~syai॒vagṃ rṷ̄pā॒-ssruco॒ bhava̭nti॒ sarvā᳚ṇye॒vainagṃ̭ rū॒pāṇi̭ paśū॒nāmupa̭tiṣṭhante॒ nāsyāpa̭-rūpamā॒tmañjā̭yate || 24 ||
(ju॒hū - ratho॒ brahma̭ - sru॒cāgṃ - sa॒ptada̭śa ca) (a. 7)
u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ṅgṛhṇāmi॒ dakṣā̭ya dakṣa॒vṛdhḙ rā॒ta-nde॒vebhyo᳚-'gni ji॒hvebhya̭stvartā॒yubhya॒ indra̭jyeṣṭhebhyo॒ varṷṇarājabhyo॒ vātā̭pibhyaḥ pa॒rjanyā᳚tmabhyo di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvā-'pe᳚ndra dviṣa॒to mano-'pa॒ jijyā̭sato ja॒hyapa॒ yo no̭-'rātī॒yati॒ ta-ñja̭hi prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya̭ tvā vyā॒nāya̭ tvā sa॒te tvā-'sa̭te tvā॒-'dbhyastvauṣa̭dhībhyo॒ viśve᳚bhyastvā bhū॒tebhyo॒ yataḥ̭ pra॒jā akkhi̭drā॒ ajā̭yanta॒ tasmai᳚ tvā pra॒jāpa̭taye vibhū॒dāvaṃne॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ñjuhomi || 25 ||
(oṣa̭dhībhya॒ - ścatṷrdaśa ca) (a. 8)
yāṃ-vā~ a̭ddhva॒ryuśca॒ yaja̭mānaśca de॒vatā̭mantari॒tastasyā॒ ā vṛ̭ścyete prājāpa॒tya-nda̭dhigra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-tpra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatā̭ de॒vatā᳚bhya e॒va nihnṷvāte jye॒ṣṭho vā e॒ṣa grahā̭ṇāṃ॒-ya~syai॒ṣa gṛ॒hyate॒ jyaiṣṭhya̭me॒va ga̭cchati॒ sarvā̭sāṃ॒-vā~ e॒tadde॒vatā̭nāgṃ rū॒paṃ-ya~de॒ṣa graho॒ yasyai॒ṣa gṛ॒hyate॒ sarvā᳚ṇye॒vainagṃ̭ rū॒pāṇi̭ paśū॒nāmupa̭tiṣṭhanta upayā॒magṛ̭hīto- [upayā॒magṛ̭hītaḥ, a॒si॒ pra॒jāpa̭taye] 26
-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ṅgṛhṇā॒mītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkarotyagni-ji॒hvebhya̭stvartā॒yubhya॒ ityā̭hai॒tāva̭tī॒rvai de॒vatā॒stābhya̭ e॒vaina॒gṃ॒ sarvā᳚bhyo gṛhṇā॒tyape᳚ndra dviṣa॒to mana॒ ityā̭ha॒ bhrātṛ̭vyāpanuttyai prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya॒ tvetyā̭ha prā॒ṇāne॒va yaja̭māne dadhāti॒ tasmai᳚ tvā pra॒jāpa̭taye vibhū॒dāvaṃne॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ñjuho॒mī- [jyoti̭ṣmanta-ñjuho॒mi, ityā̭ha pra॒jāpa̭ti-] 27
-tyā̭ha pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatā॒-ssarvā᳚bhya e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhyo juhotyājyagra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā॒-tteja̭skāmasya॒ tejo॒ vā ājya̭-nteja॒svyḙva bha̭vati somagra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-dbrahmavarca॒sakā̭masya brahmavarca॒saṃ-vai~ somo᳚ brahmavarca॒syḙva bha̭vati dadhigra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-tpa॒śukā̭ma॒syorgvai daddhyūr-kpa॒śava̭ ū॒rjaivāsmā॒ ūrja̭-mpa॒śūnava̭ rundhe || 28 ||
(u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto - juhomi॒ - trica̭tvārigṃśacca) (a. 9)
tve kratu॒mapi̭ vṛñjanti॒ viśve॒ dviryade॒te tri-rbhava॒ntyūmāḥ᳚ | svā॒do-ssvādī̭ya-ssvā॒dunā̭ sṛjā॒ samata̭ ū॒ ṣu madhu॒ madhṷnā॒-'bhi yo̭dhi | u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ juṣṭa̭-ṅgṛhṇāmye॒ṣa te॒ yoniḥ̭ pra॒jāpa̭taye tvā || prā॒ṇa॒gra॒hā-ngṛ̭hṇātye॒tāva॒dvā a̭sti॒ yāva̭de॒te grahā॒-sstomā॒śchandāgṃ̭si pṛ॒ṣṭhāni॒ diśo॒ yāva̭de॒vāsti॒ ta- [yāva̭de॒vāsti॒ tat, ava̭ rundhe] 29
-dava̭ rundhe jye॒ṣṭhā vā e॒tā-nbrā᳚hma॒ṇāḥ pu॒rā vidāma̭kra॒-ntasmā॒-tteṣā॒gṃ॒ sarvā॒ diśo॒-'bhiji̭tā abhūva॒n॒. yasyai॒ te gṛ॒hyante॒ jyaiṣṭhya̭me॒va ga̭cchatya॒bhi diśo̭ jayati॒ pañca̭ gṛhyante॒ pañca॒ diśa॒-ssarvā᳚sve॒va di॒kṣ-vṛ̭ddhnuvanti॒ nava̭nava gṛhyante॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ prā॒ṇāne॒va yaja̭māneṣu dadhati prāya॒ṇīyḙ codaya॒nīyḙ ca gṛhyante prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ [prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ, prā॒ṇaire॒va] 30
prā॒ṇaire॒va pra॒yanti̭ prā॒ṇairudya̭nti daśa॒me-'ha̭-ngṛhyante prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ prā॒ṇebhyaḥ॒ khalu॒ vā e॒ta-tpra॒jā ya̭nti॒ yadvā̭made॒vyaṃ-yo~ne॒ścyava̭te daśa॒me-'ha̭n. vāmade॒vyaṃ-yo~ne᳚ścyavate॒ ya-dda̭śa॒me-'ha̭-ngṛ॒hyante᳚ prā॒ṇebhya̭ e॒va ta-tpra॒jā naya̭nti | 31
(tat - prā̭ṇagra॒hāḥ - sa॒ptavigṃ̭śacca) (a. 10)
pra de॒vande॒vyā dhi॒yā bhara̭tā jā॒tavḙdasam | ha॒vyā no̭ vakṣadānu॒ṣak || a॒yamu॒ ṣya pradḙva॒yurhotā̭ ya॒jñāya̭ nīyate | ratho॒ na yora॒bhīvṛ̭to॒ ghṛṇī̭vān cetati॒ tmanā᳚ || a॒yama॒gnirṷruṣyatya॒mṛtā̭diva॒ janma̭naḥ | saha̭saści॒-thsahī̭yā-nde॒vo jī॒vāta̭ve kṛ॒taḥ || iḍā̭yāstvā pa॒de va॒ya-nnābhā̭ pṛthi॒vyā adhi̭ | jāta̭vedo॒ ni dhī̭ma॒hyagnḙ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve | 32
agne॒ viśvḙbhi-ssvanīka de॒vairūrṇā̭vanta-mpratha॒ma-ssī̭da॒ yoni᳚m | ku॒lā॒yina̭-ṅghṛ॒tava̭ntagṃ savi॒tre ya॒jña-nna̭ya॒ yaja̭mānāya sā॒dhu || sīda̭ hota॒-ssva ṷ lo॒ke ci̭ki॒tvānthsā॒dayā̭ ya॒jñagṃ sṷkṛ॒tasya॒ yonau᳚ | de॒vā॒vīrde॒vān. ha॒viṣā̭ yajā॒syagnḙ bṛ॒ha-dyaja̭māne॒ vayo̭ dhāḥ || ni hotā̭ hotṛ॒ṣada̭ne॒ vidā̭nastve॒ṣo dī̭di॒vāgṃ a̭sada-thsu॒dakṣaḥ̭ | ada̭bdhavrata-pramati॒rvasi̭ṣṭha-ssahasra-mbha॒ra-śśuci̭jihvo a॒gniḥ || tva-ndū॒tastva- [tva-ndū॒tastvam, u॒ naḥ॒ pa॒ra॒spāstvaṃ-va~sya॒ ā] 33
-mṷ naḥ para॒spāstvaṃ-va~sya॒ ā vṛ̭ṣabha praṇe॒tā | agnḙ to॒kasya̭ na॒stanḙ ta॒nūnā॒mapra̭yuccha॒-ndīdya̭dbodhi go॒pāḥ || a॒bhi tvā̭ deva savita॒rīśā̭naṃ॒-vā~ryā̭ṇām | sadā̭-'va-nbhā॒gamī̭mahe || ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭na i॒maṃ-ya~॒jña-mmi̭mikṣatām | pi॒pṛ॒tā-nno॒ bharī̭mabhiḥ || tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒daddhyatha̭rvā॒ nira̭manthata | mū॒rdhno viśva̭sya vā॒ghataḥ̭ || tamṷ- [tamṷ, tvā॒ da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭] 34
-tvā da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭ pu॒tra ī̭dhe॒ atha̭rvaṇaḥ | vṛ॒tra॒haṇa̭-mpuranda॒ram || tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣā॒ samī̭dhe dasyu॒hanta̭mam | dha॒na॒-ñja॒yagṃ raṇḙraṇe || u॒ta brṷvantu ja॒ntava॒ uda॒gnirvṛ̭tra॒hā-'ja̭ni | dha॒na॒-ñja॒yo raṇḙraṇe || ā yagṃ haste॒ na khā॒dina॒gṃ॒ śiśṷ-ñjā॒ta-nna bibhra̭ti | vi॒śāma॒gnigg sva̭ddhva॒ram || prade॒va-nde॒vavī̭taye॒ bhara̭tā vasu॒vitta̭mam | āsve yonau॒ ni ṣī̭datu || ā [ ] 35
jā॒ta-ñjā॒tavḙdasi pri॒yagṃ śi̭śī॒tā-'ti̭thim | syo॒na ā gṛ॒hapa̭tim || a॒gninā॒-'gni-ssami̭ddhyate ka॒virgṛ॒hapa̭ti॒ryuvā᳚ | ha॒vya॒vā-ḍju॒hvā᳚syaḥ || tvagg hya̭gne a॒gninā॒ vipro॒ viprḙṇa॒ santhsa॒tā | sakhā॒ sakhyā̭ sami॒ddhyase᳚ || ta-mma̭rjayanta su॒kratṷ-mpuro॒yāvā̭namā॒jiṣṷ | sveṣu॒ kṣayḙṣu vā॒jina᳚m || ya॒jñena̭ ya॒jñama̭yajanta de॒vāstāni॒ dharmā̭ṇi pratha॒mānyā̭sann | te ha॒ nāka̭-mmahi॒mānaḥ̭ sacante॒ yatra॒ pūrvḙ sā॒ddhyā-ssanti̭ de॒vāḥ || 36 ||
(voḍha̭ve- dū॒tastvaṃ - tamṷ - sīda॒tvā - yatra̭ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 11)
(pū॒rṇa - rṣa̭yo॒ - 'gninā॒ - ye de॒vāḥ - sūryo̭ mā॒ - santvā̭ nahyāmi - vaṣaṭkā॒ra-ssa kha̭di॒ra - ṷpayā॒magṛ̭hīto-'si॒ - yāṃ-vai~ - tve kratuṃ॒ - prade॒va - mekā̭daśa )
(pū॒rṇā - sa̭ha॒jān - tavā᳚-'gne - prā॒ṇaire॒va - ṣaṭtrigṃ̭śat)
(pū॒rṇā, santi̭ de॒vāḥ)
|| hariḥ̭ om ||
(pra॒jāpa̭ti॒ - yo̭ vā - agne॒ - vi vai - pū॒rṇā - pañca̭) (5)
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.